Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 1130

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 september 2023
Op 21 juni 2023 heb ik uw Kamer geïnformeerd over de voortgang van de
beleidsintensivering op het terrein van spoortrillingen1. Hiermee proberen
we, samen met partijen uit de spoorsector, op meerdere manieren iets te
doen aan de overlast door trillingen die omwonenden van het spoor
ervaren. Ik kondigde aan na de zomer het rapport te sturen van een
belevingsonderzoek dat meer inzicht geeft in de ernst en omvang van de
problematiek. Dit onderzoek is door het RIVM uitgevoerd in opdracht van
het ministerie. De gegevens zijn eind 2021 verzameld onder ruim
5600 bewoners langs het spoor, als vervolg op eerder onderzoek in 2013.
Met deze brief stuur ik u het rapport Hinder en slaapverstoring door
trillingen van treinen; Resultaten van de Vervolgmeting «Wonen langs het
Spoor».
In 2021 bleek naar schatting 11 procent (126.500 mensen) van alle
1,1 miljoen bewoners van 16 jaar en ouder binnen 300 meter van het
spoor ernstig hinder te ondervinden van trillingen van treinverkeer.
Trillingen in de nacht bleken de slaap ernstig te verstoren bij naar
schatting 13 procent van de bewoners. Wanneer specifiek gevraagd werd
naar de beleving per treintype, bleken hinder en slaapverstoring vooral
veroorzaakt door trillingen van goederentreinen en in veel mindere mate
door trillingen van reizigerstreinen. Het RIVM concludeert dat de
bevindingen in grote lijnen die van het onderzoek uit 2013 bevestigen, al
zijn de resultaten niet helemaal te vergelijken. Zo zijn in 2021 gebieden in
de buurt van tunnels, spoorbruggen en veel sporen die naast elkaar liggen
niet meegenomen, omdat hiervoor de trillingsniveaus niet goed bepaald
konden worden. Het RIVM laat zien dat de invloed hiervan beperkt is
geweest en dat dit niet de gebieden zijn waar woningen het dichtst bij het
spoor liggen en de hoogste trillingsniveaus verwacht worden. Een
opvallend verschil in uitkomst is dat treinverkeer in 2021 niet meer de
grootste bron is van hinder door trillingen binnen 300 meter van het spoor
1

kst-29984-1130
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 29 984, nr. 1109.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 984, nr. 1130

1

(zoals in 2013 toen rond 20 procent hierdoor ernstig gehinderd was), maar
dat hinder door trillingen van wegverkeer en bouwactiviteiten nu vaker
voorkomt. Het RIVM wijst op een mogelijke invloed van de Covid-19pandemie op de beleving van diverse bronnen van trillingen en geluid
omdat mensen vaker thuis waren. Overigens was de intensiteit van het
treinverkeer eind 2021 wel nagenoeg hersteld en de meeste deelnemers
gaven aan dit ook zo te hebben ervaren.
Een belangrijke verbetering is dat voor het nieuwe onderzoek een
rekenmodel is gebruikt dat de trillingsniveaus beter kan inschatten.
Hiermee kon beter worden onderzocht hoe de ervaren hinder en slaapverstoring samenhangen met de mate van trillingen. Mensen blijken vaker
ernstige hinder door trillingen van treinen te rapporteren naarmate de
trillingsniveaus hoger zijn en naarmate zij dichter bij het spoor wonen. Dit
geldt vooral voor hinder door trillingen van goederentreinen en is veel
minder duidelijk voor hinder door trillingen van reizigerstreinen. Voor
slaapverstoring door trillingen is het beeld vergelijkbaar met dat voor
hinder door trillingen. Naast de trillingen zelf zijn er ook andere invloeden
op de ervaren hinder, zoals het horen of zien trillen van voorwerpen in de
woning, en bezorgdheid over waardedaling of schade aan de woning.
Het belevingsonderzoek van het RIVM laat zien in welke mate mensen nu
hinder en slaapverstoring door spoortrillingen ervaren en hoe deze
samenhangen met de mate van trillingen. Dit is belangrijke kennis om een
goede afweging te kunnen maken over mogelijkheden voor een landelijke
aanpak voor spoortrillingen. Hierbij staat immers de bescherming van
omwonenden voorop. Hoewel het RIVM aanraadt om van tijd tot tijd te
blijven onderzoeken of de inzichten nog actueel zijn en hoe de beleving
van trillingen verschilt tussen personen of situaties, bieden de uitkomsten
voldoende houvast om verdere beleidsvorming rond spoortrillingen te
verkennen. Hiervoor wil ik nog dit jaar een eerste verkenning in gang
zetten, die naast de verwachte invloed op de hinder ook verwachte
financiële en juridische gevolgen aangeeft voor verschillende beleidsopties. Ook zullen de inzichten in hinder uit het RIVM-onderzoek worden
meegenomen in een lopende verkenning naar een nieuw doelmatigheidscriterium voor het afwegen van de kosten en baten van trillingsmaatregelen in het kader van de Beleidsregel trillinghinder spoor (Bts). Ondertussen blijf ik onverminderd inzetten op het zoeken naar oplossingen en
zorg ik dat maatregelen die werken waar mogelijk in de praktijk worden
toegepast.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 29 984, nr. 1130

2