Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

29 684

Waddenzeebeleid

Nr. 235

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 januari 2023
Hierbij ontvangt u de reactie op het verzoek van Kamerlid Van der Plas.
om een brief van het kabinet over de door uw Kamer aangenomen motie
van het lid Van der Plas (Kamerstuk 36 200 XII, nr. 87).
In genoemde motie wordt het kabinet verzocht om alles op alles te zetten
om te voorkomen dat nachtelijk vervoer vanaf Ameland vervalt. Ook
wordt in die motie gevraagd om in overleg met watertaxibedrijven en
gemeenten van de Wadden mogelijkheden tot generieke ontheffing bij
nachtelijk varen voor gespecificeerde diensten te onderzoeken.
In reactie daarop wordt in deze brief eerst kort de context geschetst,
namelijk het belang van goede bereikbaarheid van de Waddeneilanden en
de geldende regels voor nachtelijk vervoer. Vervolgens wordt ingegaan op
de mogelijkheden van een generieke ontheffing voor gespecificeerde
diensten en op het overleg dat met betrokken partijen wordt gevoerd.
Belang van goede bereikbaarheid Waddeneilanden
Een goede bereikbaarheid van de Waddeneilanden is zonder meer
belangrijk. In de aan de Kamer aangeboden «Agenda voor het Waddengebied 2050» (Kamerstuk 29 684, nr. 210) is een goede en betrouwbare
bereikbaarheid in het Waddengebied aangemerkt als een basisvoorziening
voor bewoners en bezoekers, op de eilanden en langs de kust. Het is een
voorwaarde voor een goed vestigingsklimaat voor bedrijven, recreatie en
toerisme.
Regels voor nachtelijk vervoer
Snelle motorboten, ingezet voor vervoer van personen (watertaxi’s)
vormen een belangrijke aanvulling op de reguliere veerdiensten. Daarmee
kunnen passagiers, ook buiten de dienstregeling van de veerboten om,
van en naar de eilanden worden vervoerd. De hoofdregel is dat

kst-29684-235
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 684, nr. 235

1

watertaxi-ondernemers 24 uur per dag vervoer mogen aanbieden maar
tussen zonsondergang en zonsopgang geldt voor de hoofdvaarwegen/
veerbootroutes een snelheidsbeperking: ze mogen dan niet sneller dan 20
kilometer per uur varen. Buiten de hoofdvaarwegen/veerbootroutes geldt
24/7 een maximum snelheid van 20 km/u, ongeacht met welk mechanisch
voortbewogen schip wordt gevaren.
De snelheidsbeperking tot 20 km/u is vastgelegd in het Binnenvaartpolitiereglement, de Regeling Snelle Motorboten Rijkswateren 1995 en
Verkeersbesluiten van de HID van RWS NN. Het Binnenvaartpolitiereglement kent de wettelijke mogelijkheid om (delen van) vaarwegen aan te
wijzen waar deze snelheidsbeperking niet van toepassing of waar een
andere maximum snelheid van toepassing is. De aanvraag wordt getoetst
aan de nautische veiligheid. Voor het snel varen overdag door watertaxi’s
is die aanwijzing al geschied.
De snelheidsbeperking voor snelle motorboten tussen zonsondergang en
zonsopgang was ook al opgenomen in de Aanwijzing Staatsnatuurmonument Waddenzee II (1993) en in de Planologische Kernbeslissing Derde
Nota Waddenzee (2006). In het Natura 2000 Beheerplan Waddenzee is
nachtelijke snelheidsbeperking voor snelle motorboten (waaronder
watertaxi’s) opgenomen als mitigerende maatregel. Ondernemers die
daar van af willen wijken, moeten zich wenden tot de provincie (bevoegd
gezag in het kader van de Wet natuurbescherming). De aanvraag moet
vergezeld gaan van een passende beoordeling die inzicht geeft in
mogelijke effecten van het sneller varen dan 20 km/u met snelle motorboten tussen zonsondergang en zonsopgang.
Samenvattend: volgens de hoofdregel is nachtelijk vervoer van personen
met snelle motorboten (watertaxi’s) dus toegestaan, maar er mag dan niet
harder dan 20 km/u worden gevaren. Voor zover er geen sprake is van
uitzonderingsgeval (zie hieronder), mogen snelle motorboten (watertaxi’s)
’s nachts alleen met een hogere snelheid dan 20 km/u varen als daarvoor
eerst een vergunning op grond van de Wet natuurbescherming is
verkregen én een aanwijzingsbesluit op grond van het Binnenvaartpolitiereglement is genomen.
In een aantal specifieke uitzonderingsgevallen geldt de hoofdregel niet.
Het gaat om gevallen waarin sprake is van dringende redenen. Het gaat
concreet om gevallen waarin sprake is van:
– urgent ziekenvervoer;
– verstoring van de openbare orde die inzet van de politie vraagt;
– reddingsoperaties;
– bergingsoperaties;
– opsporingsoperaties, en
– patrouille-operaties.
In genoemde uitzonderingsgevallen is de maximum snelheid in
hoofdvaarwegen/veerbootroutes niet van toepassing en mag, met
inachtneming van de wettelijke inrichtings- en bemanningseisen1, sneller
worden gevaren dan 20 kilometer per uur. Bij het overschrijden van de
maximum vaarsnelheid dienen de schippers of kapiteins van de
vaartuigen wel rekening te houden met het overige scheepvaartverkeer en
zoveel mogelijk de ecologisch gevoelige gebieden te mijden.

1

Schippers van watertaxi’s zijn sinds 2009 verplicht een groot vaarbewijs te hebben. Door ILT en
de sector werd deze verplichting anders geïnterpreteerd en werd er tot op heden niet op
gehandhaafd. Met de sector vindt overleg plaats over het moment waarop en de condities
waaronder handhaving op dit punt alsnog zal worden vormgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 684, nr. 235

2

Generieke ontheffing voor gespecificeerde diensten
Zoals hierboven al is aangegeven, geldt de hoofdregel niet voor de daar
genoemde uitzonderingsgevallen. Voor zover de motie beoogt om, qua
vaarsnelheid, een soepeler regime te bewerkstelligen voor een aantal
bijzondere situaties, is de conclusie dat dit met die uitzonderingsgevallen
al geregeld is. De geldende wet- en regelgeving biedt echter geen ruimte
om voor een generieke ontheffing voor bijvoorbeeld watertaxiondernemers in het algemeen te bewerkstelligen.Uitgangspunt is een
beoordeling per individueel geval. Gelet op de belangen die daarmee
worden beschermd (natuur en nautische veiligheid), is het niet wenselijk
om aan de bescherming daarvan concessies te doen. Ook niet omdat
nachtelijk vervoer al wel is toegestaan, zij het met een maximale snelheid
van 20 km/u. Met die snelheid kan de oversteek van Nes naar Holwerd
(vaarafstand 8 kilometer) in minder dan een half uur worden gemaakt.
Watertaxi-ondernemers die in de nachtelijke uren sneller varen dan 20
km/u zijn daarmee (behoudens in genoemde uitzonderingsgevallen) in
overtreding en moeten er rekening mee houden dat hier handhavend
tegen wordt opgetreden.
Overleg betrokken partijen
Rijkswaterstaat heeft regelmatig overleg gehad met de watertaxiondernemers, waaronder ook de ondernemer op Ameland die door
Kamerlid Van der Plas werd genoemd in het debat. Naar aanleiding van
de melding van die ondernemer dat hij wil stoppen met de dienstverlening in de nachtelijke uren, heeft Rijkswaterstaat opnieuw contact met
hem gezocht.
Ook is er op ambtelijk niveau contact geweest met de gemeente Ameland,
de provincie Fryslân en de Veiligheidsregio Fryslân. Hierbij is in de eerste
plaats gesproken over de mogelijkheden en onmogelijkheden van
nachtelijk watertaxivervoer binnen de geldende wetgeving. In de tweede
plaats is gesproken over de, op verzoek van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat, uitgevoerde natuurtoets naar effecten van
nachtelijk snelvaren op de natuur; geconstateerd is dat een ondernemer
die ’s nachts met watertaxi’s toch sneller dan 20 km/u wil mogen varen,
hiervoor in ieder geval een passende beoordeling moet (laten) uitvoeren
(in het kader van de vergunningsprocedure op grond van de Natuurbeschermingswet). Tenslotte is nog gesproken over de incidenten waarbij, in
afwijking van de snelheidsbeperking, wel sneller mag worden gevaren
dan 20 km/u. Die uitzonderingsgevallen zijn op zich duidelijk maar
afgesproken is om voor de uitvoeringspraktijk daar nog meer handen en
voeten aan te geven; dit wordt nog nader uitgewerkt in een concreet
voorstel. De uitkomsten worden besproken met de watertaxiondernemers werkzaam in de Waddenzee.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 684, nr. 235

3