Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1542

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR NATUUR EN STIKSTOF
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2023
Tijdens het Commissiedebat Landbouw- en Visserijraad van 24 mei jl. heb
ik toegezegd aan uw Kamer om verder in te gaan op 2 onderwerpen. Ten
eerste, de Europese besluitvorming bij de Verordening Natuurherstel en
de te hanteren stemmingsprocedure conform het verdrag van Lissabon.
Ten tweede, de hoeveelheid landen buiten de Europe Unie die het
Biodiversiteitsverdrag van Montreal hebben getekend met vergelijkbare
wetgeving als de Verordening Natuurherstel bezig zijn. Hier zal ik middels
deze brief verder op ingaan. Daarmee beschouw ik beide toezeggingen als
afgedaan.
Over de Europese besluitvorming bij de Verordening Natuurherstel en in
het bijzonder over de vormgeving van de inspanningsverplichting en de te
hanteren stemmingsprocedure conform het verdrag van Lissabon, zoals
toegezegd aan het lid Bisschop, het volgende. De ontwerpverordening
natuurherstel is gebaseerd op artikel 192, eerste lid, van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Artikel 192, eerste
lid, VWEU geeft de Europese Unie (EU) de bevoegdheid om activiteiten
vast te stellen ter bescherming van de gezondheid van de mens, voor een
behoedzaam en rationeel gebruik van de natuurlijke hulpbronnen, ter
bevordering op internationaal vlak van maatregelen om het hoofd te
bieden aan regionale of mondiale milieuproblemen, ter behoud,
bescherming en verbetering van de kwaliteit van het milieu, en in het
bijzonder de bestrijding van klimaatverandering. Op het terrein van
milieu, waaronder natuur, heeft de EU een met de lidstaten gedeelde
bevoegdheid (zie artikel 4, tweede lid, onderdeel e, VWEU). Het BNC-fiche
met de eerste beoordeling van het kabinet bij de brief van 14 oktober
20221, van de ontwerpverordening natuurherstel stelt dat artikel 192,
eerste lid, VWEU de juiste rechtsgrondslag voor de bevoegdheid van de
EU is.

1

kst-21501-32-1542
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstukken 22 112 en 33 576, nr. 3530.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-32, nr. 1542

1

Wel zijn tijdens de behandeling in de raadswerkgroepen door enkele
lidstaten, waaronder Nederland, vragen gesteld over wat de juiste
rechtsgrondslag van artikel 6 over stedelijk groen van het Commissievoorstel zou behoren te zijn. De Juridische Dienst van de Raad (JDR) heeft
op deze vragen een mondeling antwoord gegeven. De JDR heeft
aangegeven dat, gezien formuleringen met een specifieke kwantitatieve
normstelling in artikel 6, niet de regel van een gewone wetgevingsprocedure met besluitvorming bij gekwalificeerde meerderheid (artikel 192,
eerste lid, VWEU), maar de uitzondering hierop met besluitvorming bij
unanimiteit (artikel 192, tweede lid, VWEU) nodig zou zijn. De reden is dat
deze kwantitatieve normen volgens de JDR een te groot effect in de
lidstaten hebben. Een combinatie van beide rechtsgrondslagen is juridisch
gezien niet mogelijk. Vervolgens is na overleg tussen het voorzitterschap
en de Europese Commissie door de eerste een gewijzigd artikel 6 aan de
lidstaten voorgelegd, waarin kwalitatieve in plaats van kwantitatieve
verplichtingen opgenomen zijn. De positie van Nederland op het
wijzigingsvoorstel van het Zweeds voorzitterschap is positief.
Voor wat betreft de toezegging aan het lid Eppink over hoeveel van de
landen buiten de Europe Unie die het Biodiversiteitsverdrag van Montreal
hebben getekend, met vergelijkbare wetgeving als de Verordening
Natuurherstel bezig zijn heb ik geen precies antwoord. Het is mij niet
bekend hoeveel landen precies bezig zijn met soortgelijke wetgeving, en
als deze al bestaat ook niet hoe het met de uitvoering hiervan of de
handhaving staat. Wel is duidelijk dat veel verschillende landen,
waaronder de meeste OESO leden, beleid hebben als het gaat om het
beschermen van gebieden.
Sommige landen (bijv. Chili, IJsland, Luxemburg, Nieuw-Zeeland,
Noorwegen) hebben verhoudingsgewijs grote gebieden aangewezen als
strikte natuurreservaten, nationale parken en wildernisgebieden (IUCNbeheercategorieën I-II). Sommige landen (bijv. België, Israël, Luxemburg
en Nieuw-Zeeland) gebruiken deze benamingen om habitats en soortenbeheergebieden (categorieën III en IV) vast te stellen en andere (bijvoorbeeld Frankrijk, Duitsland, Griekenland, Polen, Slowakije en Slovenië) om
cultureel erfgoed te behouden of het bevorderen van duurzaam gebruik
van hulpbronnen (categorieën V en VI). Andere landen gebruiken
voornamelijk regionale en internationale aanduidingen zoals het Europese
regionale netwerk Natura 2000 (bijv. Ierland).2 Ook heeft bijvoorbeeld
Canada beleid om tot 30% van haar land en zoetwater te beschermen, en
om natuur volledig te herstellen voor 2050.3
De voorgaande voorbeelden betreffen voornamelijk natuurbescherming
waar binnen ook natuurherstel kan plaatsvinden. Om verder in te kunnen
gaan op vergelijkbare wetgeving als de Verordening Natuurherstel in
andere landen zou een diepgaandere analyse nodig zijn.
De Minister voor Natuur en Stikstof,
Ch. van der Wal-Zeggelink

2
3

OECD, Environment at a glance, 2020, pagina 57, https://doi.org /10.1787/19964064.
Nature agreements in Canada,https://www.canada.ca/en/services/environment/conservation/
nature-legacy/nature-agreements.html.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 21 501-32, nr. 1542

2