Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2145
Vragen van het lid Dik-Faber (ChristenUnie) aan de Ministers van
Economische Zaken en van Infrastructuur en Milieu over de plannen voor olieen aardgaswinning bij Woerden (ingezonden 13 april 2017).
Antwoord van Minister Kamp (Economische Zaken), mede namens de
Minister van Infrastructuur en Milieu (ontvangen 19 juni 2017).
Vraag 1
Kunt u schetsen wat de stand van zaken is met betrekking tot een mogelijk
winningsplan, omgevingsvergunning en exploitatie van het Woerdense
gasveld bij Papekop dat zich uitstrekt tot onder de woonwijk Molenvliet waar
10.000 mensen wonen?
Antwoord 1
Op dit moment beschikt Vermilion Energy Netherlands B.V. (verder: Vermilion) over een winningsvergunning en een winningsplan voor het veld
Papekop nabij Woerden. Zoals ik bij de beantwoording van eerdere vragen
van leden van de ChristenUnie heb aangegeven, dient Vermilion indien ze dit
veld in productie wil nemen, onder meer een geactualiseerd winningsplan in
te dienen en een omgevingsvergunning aan te vragen (Kamerstuk 33 529, nr.
203). Vermilion heeft op dit moment geen omgevingsvergunning aangevraagd of een geactualiseerd winningsplan ingediend.
Vraag 2
Wat vindt u van de opmerking in het Annual Information Form 2016 van
Vermilion Energy: «There can be no assurance that the Company will be able
to satisfy its actual future environmental and reclamation obligations»?1
Antwoord 2
Vermilion Energy Inc. is een internationaal opererende energieproducent die
actief is in de opsporing en winning van aardolie en aardgas in NoordAmerika, Europa en Australië. In Nederland moet Vermilion Energy Netherlands B.V., die hoofdzakelijk actief is op het gebied van onshore-activiteiten,
zich houden aan de eisen en voorwaarden die bij en krachtens de Mijnbouwwet aan opsporing en winning worden gesteld. De wijze waarop Vermilion in

1

ah-tk-20162017-2145
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

http://www.vermilionenergy.com/files/ir/2016/Annual_Information_Form/
Annual_Information_Form_2016_.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Nederland haar mijnbouwactiviteiten verricht en voornemens is toekomstige
activiteiten te verrichten, geeft geen aanleiding om te twijfelen aan de
maatschappelijke verantwoordelijkheidszin van Vermilion. Evenmin is er
reden om te twijfelen of de financiële draagkracht van Vermilion voldoende is
om de financiële verplichtingen uit aansprakelijkheden te dragen die zouden
kunnen voortvloeien uit de in Nederland verrichte opsporings- en winningsactiviteiten.
Vraag 3
Hoe verhoudt de (BB -)credit rating van moedermaatschappij Vermilion
Energy zich tot opmerkingen bij de evaluatie van de Mijnbouwwet 2007 dat
«afdoende garanties [dienen] te worden ingebouwd dat deze nieuwe partijen
hun wettelijke verplichtingen nakomen»?. Hoe is deze verplichting tot het
inbouwen van voldoende garanties geregeld bij bestaande partijen en op
welke wijze wordt hiervoor kapitaal gereserveerd?2
Antwoord 3
Ten aanzien van een in Nederland opererende mijnbouwmaatschappij dient
gewaarborgd te zijn dat deze voldoende financieel capabel is om zijn
activiteiten uit hoofde van de opsporings- of winningsvergunning naar
behoren te verrichten en om eventuele financiële verplichtingen uit aansprakelijkheden ter zake van de door hem verrichte mijnbouwactiviteiten te
kunnen dragen. Zoals destijds bij de evaluatie van de Mijnbouwwet is
opgemerkt, wordt bij het vormen van een oordeel over de vraag of een
mijnbouwonderneming technisch en financieel in staat is om aan de
wettelijke verplichtingen te voldoen, gebruik gemaakt van diverse adviseurs
zoals het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), Energie Beheer Nederland
(EBN), TNO en de Mijnraad. De credit rating van de moedermaatschappij kan
een rol spelen bij de beoordeling van de financiële capaciteit van een
mijnbouwonderneming om aan wettelijke en financiële verplichtingen te
voldoen, maar een mijnbouwonderneming kan ook op andere manieren
aantonen voldoende financieel draagkrachtig te zijn om wettelijke verplichtingen na te komen. Zo nodig kan gebruik worden gemaakt van de in de
Mijnbouwwet geboden mogelijkheid om van de desbetreffende mijnbouwonderneming het stellen van financiële zekerheid te verlangen. Daarbij valt
onder meer te denken aan een parent company guarantee, een verzekering,
een bankgarantie.
Vraag 4 en 5
Hoe ziet u de volgende opmerking uit de Structuurvisie Ondergrond in de
context van de garanties dat partijen hun wettelijke verplichtingen kunnen
nakomen: «Productie van gas uit kleine velden levert de Nederlandse
samenleving financiële baten en werkgelegenheid op. Door de lage olieprijzen en de discussies rondom gaswinning op land, wordt het voor mijnbouwmaatschappijen steeds minder interessant om gas te winnen. Indien geen
maatregelen worden genomen verdwijnen deze mijnbouwmaatschappijen en
wordt het gas uit de kleine velden niet meer gewonnen.»? Is toestemming
voor winning aan een bedrijf met BB-rating een maatregel, in de zin van
verminderde verplichting ten aanzien van eerder genoemde garanties en
kredietwaardigheid (AAA-rating), teneinde winning interessant te maken en
de financiële baten voor de Staat uit kleine velden veilig te stellen?
Kunt u nader ingaan op de opmerking in de Structuurvisie Ondergrond dat
«ingrepen in de ondergrond moeilijk ongedaan te maken zijn. Als het al kan
is dat vaak tegen hoge kosten of met een lange hersteltijd»? Hoe kwantificeert u het bedrag dat nodig is voor de reservering die gedaan moet worden
voor het geval een risico zich daadwerkelijk zou manifesteren? Welke
tijdshorizon hanteert u waarbinnen een risico zich zou kunnen manifesteren,
ook nadat winning is beëindigd? Met welke hersteltijden houdt u rekening
vanaf het moment van openbaring van een risico? Wordt een dergelijke
reservering ook gedaan voor compensatie van mogelijke schadelijke
gevolgen in de lokale infrastructuur, bodemdaling, grondwaterpeil, trillingen,
waardevermindering van Onroerend Goed of gezondheidsrisico’s?

2

Evaluatie van de Mijnbouwwet, November 2007, Kamerstuk 31 349, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 4 en 5
De ondergrond is moeilijker toegankelijk dan de bovengrond. Buizen die via
diepboringen worden aangebracht voor bijvoorbeeld de winning van
koolwaterstoffen en aardwarmte, maar ook diepere boringen voor grondwaterwinningen kunnen in de regel niet meer worden verwijderd. Het doorboren
van scheidende lagen en het gebruik van ondergrondse installaties brengt
risico’s met zich mee op verontreiniging van het grondwater. Wanneer bodem
en grondwater verontreinigd raken en de verontreiniging zich via het
grondwater in de ondergrond over een groot gebied verspreid, is dit in
vergelijking met verontreinigingen die zich aan de bovengrond voordoen,
mede door de ontoegankelijkheid van de ondergrond, lastiger op te ruimen.
Dit gaat snel gepaard met hogere kosten. Door de relatief trage stroomsnelheid en hoge verblijftijd van grondwater in de ondergrond kost herstel meer
tijd, met name wanneer dit door natuurlijke processen moet plaatsvinden.
Hoewel de risico’s op verontreiniging van het grondwater gering zijn door de
technieken, preventieve maatregelen en voorzieningen die worden toegepast,
is het realiseren van 100% garantie dat zich geen verontreiniging zal
voordoen nooit te geven.
Ingevolge de per 1 januari 2017 gewijzigde Mijnbouwwet wordt bij de
beoordeling van een vergunningaanvraag voor de opsporing en winning van
koolwaterstoffen en vervolgens in de vergunning de omvang van de
middelen bepaald die de houder van de vergunning verplicht is aan te
houden om te voldoen aan financiële verplichtingen die voort kunnen vloeien
uit aansprakelijkheden ter zake van op basis van de vergunning te verrichten
activiteiten. Een vergunninghouder zou aan deze verplichting kunnen voldoen
door aan te tonen in voldoende mate verzekerd te zijn. Zo nodig kunnen op
grond van de Mijnbouwwet aanvullende financiële zekerheden van een
mijnbouwonderneming worden gevraagd. De volledige tijdshorizon waarbinnen een risico zich zou kunnen manifesteren wordt daarbij in beschouwing
genomen. Na het beëindigen van een winning worden installaties verwijderd
en worden zodanige maatregelen genomen bij achterblijvende ondergrondse
delen dat risico’s op verontreiniging die zich nadien zouden kunnen voordoen
verwaarloosbaar klein zijn. Het te reserveren bedrag om met die risico’s om
te gaan is navenant klein.
Vraag 6, 7, 8 en 9
Hoe en door wie vindt onafhankelijke monitoring plaats van de cumulatieve
risico’s, de cumulatieve financiële blootstelling voor herstel en het cumulatieve verplichtingen per mijnbouwbedrijf (wereldwijd)? Is er sprake van
progressieve kapitaalreserveringen naarmate het cumulatieve risico een
bepaalde waarde overschrijdt? Hoe worden gewijzigde marktomstandigheden
hierbij betrokken?
Hoe staat het met de kredietwaardigheid van andere (relatief kleine) olie- en
gasproducenten in ons land, mede in het licht van fossiele economische
activiteiten die steeds minder rendabel zijn, terwijl de mogelijke gevolgen
daarvan nog tientallen jaren kunnen doorwerken in onze leefomgeving?
Wat is de huidige omvang van het mijnbouwfonds voor het geval een
mijnbouwonderneming toch niet aan de verplichtingen zou kunnen voldoen
of de hele mijnbouwsector in problemen komt? Hoe wordt voorkomen dat
eventuele kosten voor rekening van de belastingbetaler komen?
Heeft u kennisgenomen van de opmerkingen van Vermilion-woordvoerder in
Energeia dat de bezwaren van de provincie Utrecht en gemeente Woerden
niet onoverkomelijk zijn, want «het is uiteindelijk niet aan de gemeente of
provincie om te zeggen of wij mogen produceren, dat ligt bij de nationale
overheid.»? Hoe beoordeelt u deze opmerkingen in relatie tot de gewijzigde
Mijnbouwwet, waarin de positie van decentrale overheden steviger is
verankerd?
Antwoord 6, 7, 8 en 9
Vermilion is zelf verantwoordelijk voor de communicatie rondom de projecten
die zij willen ontwikkelen. Ik kan dan ook niet beoordelen hoe Vermilion deze
opmerking bedoeld heeft in het licht van de gewijzigde Mijnbouwwet.
De Mijnbouwwet geeft mij sinds 1 januari 2017 de mogelijkheid om overheden te consulteren bij de beoordeling van winningsplannen. Op het moment
dat Vermilion een actualisatie van het winningsplan indient, zal de uniforme

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

openbare procedure van de Awb gevolgd worden en zal ik de regionale
overheden om advies vragen. Ik zal bij mijn besluit rekening houden met dit
advies.
Vraag 10 en 11
Op welke manier weegt u de bezwaren van provincie en gemeente?3
Wat denkt u dat het effect zal zijn op het huidige commitment van stakeholders in Woerden om in 2030 klimaatneutraal te zijn als, ondanks de enorme
weerstand, toch geïnvesteerd zou worden in het winnen van fossiele energie
uit het Papekopveld?
Is na het Klimaatverdrag van Parijs nog vol te houden dat de Nederlandse
overheid de winning uit kleine velden aanmoedigt?
Antwoord 10 en 11
Ja. In de Energieagenda is rekening gehouden met het klimaatakkoord van
Parijs en aangegeven dat de opgave fors is. Aardgas speelt vooralsnog een
essentiële rol in de Nederlandse energievoorziening: het voorziet momenteel
in ruwweg 40% van onze primaire energiebehoefte.
Er zijn nog steeds veel huishoudens afhankelijk van gas. Op dit moment zijn
duurzame alternatieven voor aardgas beperkt beschikbaar. Aardgas heeft
immers een grote energiewaarde en dat is niet eenvoudig te vervangen. Wel
wordt ingezet op een sterke reductie van het gebruik van aardgas door
bijvoorbeeld in beginsel geen gasinfrastructuur meer aan te leggen in
nieuwbouwwijken. Wanneer aardgas veilig kan worden gewonnen is het
wenselijk dit uit de Nederlandse bodem te winnen. Wij zijn dan minder
afhankelijk van import. Daarnaast kent de schonere winning in Nederland ten
opzichte van andere landen waar gas gewonnen wordt een beperkte CO2
voetafdruk.

3

http://energeia.nl/login/?target=http%3A%2F%2Fenergeia.nl%2Fnieuws%2F514288–
1704%2Futrecht-slaat-krachtige-taal-uit-over-gaswinning-maar-gaat-er-niet-over

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4