Aan de staatssecretaris Koninkrijksrelaties en Digitalisering
Mevrouw drs. A.C van Huffelen
Postbus 20011
2500 EA DEN HAAG

Onze referentie

MvH/RvZ/RS/HS/bs/ATR2148/2022-U011

Uw referentie

Datum

3 februari 2022

Betreft

Wet implementatie Open data richtlijn

Geachte mevrouw Van Huffelen,
Op 24 december 2021 is de Wet implementatie Open data richtlijn voor toetsing en advies
aangeboden aan het Adviescollege toetsing regeldruk (ATR).
De richtlijn Open data bepaalt dat informatie die de overheid gebruikt voor zijn eigen
taken, ook gratis, makkelijk en vrij te gebruiken moet zijn door andere personen of
bedrijven. Deze wet implementeert de richtlijn. De wet gaat alleen over informatie die al
openbaar is en waar niet extra voorzichtig mee omgegaan hoeft te worden. De wet gaat
niet over informatie die geheim moet blijven, zoals staatsgeheimen, bedrijfsgeheimen en
de meeste persoonsgegevens. De richtlijn en de implementatiewet bepalen ook niet wélke
data openbaar moet worden. Dat gebeurt vooral door de Wet openbaarheid van bestuur
(Wob) of in de toekomst door de Wet open overheid (Woo). Hergebruik, het opnieuw
gebruiken van overheidsinformatie komt pas aan de orde nadat de overheidsinformatie
openbaar is gemaakt. Deze wet bepaalt hoe die openbare informatie voor hergebruik
beschikbaar moet worden gemaakt.
Openbare informatie moet:
1. makkelijk te vinden zijn;
2. door een computer makkelijk te gebruiken zijn;
3. zo goedkoop mogelijk of gratis beschikbaar zijn en
4. gebruikt mogen worden voor (bijna) elk doel.
Inhoud en context
Dit wetsvoorstel implementeert richtlijn 2019/1024/EU van het Europees Parlement en
de Raad tot wijziging van Richtlijn 2013/37/EU. Het wetsvoorstel wijzigt de Wet hergebruik van overheidsinformatie (Who). Openbare overheidsinformatie kan waarde
hebben voor partijen buiten de overheid. Op basis van overheidsinformatie kunnen
nieuwe producten en diensten met uiteenlopende doeleinden worden ontwikkeld. Het doel
van hergebruik is om digitale innovatie te stimuleren, in de publieke sector en de digitale
economie. Innovatief hergebruik door burgers en bedrijven kan publieke informatie
toegankelijker maken, ervoor zorgen dat publieke taken beter worden vervuld en toegevoegde waarde op markt creëren. Uit onderzoek komt een schatting dat de maatschappelijke baten van het openstellen van overheidsdata ruim 1,5 tot 70 keer zo groot zijn als
de kosten daarvan. Overheidsinformatie is bovendien met publieke middelen gegenereerd. Zij dient daarom dat publiek ten dienste te zijn. Het zo herbruikbaar mogelijk
aanbieden van gegevens wordt ook wel ‘open data’ genoemd

Pagina 1 van 3

Toetsingskader
ATR beoordeelt de gevolgen voor de regeldruk aan de hand van het volgende toetsingskader:
1. Nuloptie (nut en noodzaak): is er een taak voor de overheid en is wetgeving het
meest aangewezen instrument?
2. Zijn er minder belastende alternatieven mogelijk?
3. Is gekozen voor een uitvoeringswijze die werkbaar is voor de doelgroepen die de
wetgeving moeten naleven?
4. Zijn de gevolgen voor de regeldruk volledig en juist in beeld gebracht?
1. Nut en noodzaak
De toelichting bij het wetsvoorstel vermeldt dat nieuwe soorten gegevens gegenereerd
en verzameld worden en dat de hoeveelheid data, documenten en informatie in de wereld
exponentieel toeneemt. Dit betreft ook overheidsgegevens. Tegelijkertijd wordt analyse,
opslag en de verwerking van gegevens door de ontwikkeling van technologie steeds
eenvoudiger en goedkoper. De richtlijn is in 2018 geëvalueerd. Die evaluatie en de resultaten uit de consultatie vormden aanleiding voor het wijzigingsvoorstel van de richtlijn.
De Europese Commissie concludeerde op basis van de evaluatie dat de richtlijn voor de
basisvoorwaarden heeft gezorgd om hergebruik van overheidsinformatie in de hele EU te
stimuleren en dat er sinds de invoering veel vooruitgang is geboekt. Echter, nog niet alle
belemmeringen zijn weggenomen. Deze richtlijn en deze implementatiewet beogen die
belemmeringen weg te nemen.
Gegevens die gegenereerd worden door de transport- en nutssectoren, vielen nog niet
onder de reikwijdte, terwijl ze wel van grote waarde voor hergebruik kunnen zijn.
Hetzelfde geldt voor onderzoeksgegevens die met publieke middelen zijn gefinancierd.
Dynamische gegevens zijn commercieel de meest waardevolle gegevens. Ze kunnen
worden gebruikt voor producten en diensten die informatie in real-time kunnen aanbieden. Dynamische data worden door openbare lichamen nog weinig op Europese schaal
real-time aangeboden. Door kosten voor hergebruik transparant te maken en zo laag
mogelijk te houden, verbetert de markttoegang tot deze gegevens voor kleine en
middelgrote bedrijven. Het beëindigen van exclusiviteitsarrangementen met private
partijen helpt daarbij. Openbare overheidsinformatie toegankelijk maken voor hergebruik
maakt een bovendien de verdere ontwikkeling van artificiële intelligentie mogelijk.
Volgens het college zijn nut en noodzaak van het voorgenomen besluit voldoende onderbouwd in de toelichting. Het college ziet geen aanleiding voor adviespunten ten aanzien
van nut en noodzaak.
2. Minder belastende alternatieven
Instellingen die met een publieke taak zijn belast moeten hun hoogwaardige gegevenssets kosteloos beschikbaar stellen. Voor overheidsondernemingen geldt dit in veel gevallen ook. Overheidsorganisaties die voor hun werkzaamheden inkomsten ontvangen op
basis van het profijtbeginsel, waardoor zij afhankelijk zijn van zulke inkomsten, mogen
wel een volledige vergoeding vragen inclusief een redelijk rendement op investeringen.
Dit zijn het Kadaster, de KvK en de RDW.
Het college ziet geen aanleiding voor adviespunten ten aanzien van eventueel minder
belastende alternatieven deze implementatiewet.

Pagina 2 van 3

3. Werkbaarheid
De Who verplicht publieke instellingen om op verzoeken om hergebruik te reageren.
Wanneer zulke verzoeken ad-hoc moeten worden beantwoord, zou dat bewerkelijk
kunnen worden en vertragingen opleveren. Door de gegevens als ‘open data’ via een
portaal, website of API aan te bieden, kunnen verzoeken om hergebruik automatisch
worden afgehandeld. Publieke instellingen hebben daarom belang bij het automatisch
aanbieden van open data. Open data die wordt aangeboden voor hergebruik is op dit
moment doorzoekbaar via het open dataportaal van de Nederlandse overheid:
data.overheid.nl.
Organisaties en bedrijven kunnen een verzoek voor hergebruik indienen bij de organisatie
zelf en bij data.overheid.nl. Verschillende soorten data worden op het portaal vindbaar
gemaakt. Organisaties die hun data voor hergebruik beschikbaar willen of moeten maken,
kunnen daarvoor ook terecht op het open data portaal van de Nederlandse overheid. Voor
ondersteuning bij het ontwikkelen van API’s kunnen zij terecht bij developer.overheid.nl
en op de webpagina van de API-strategie van de Nederlandse Overheid.
Het college ziet geen aanleiding voor adviespunten ten aanzien van de werkbaarheid.
4. Gevolgen regeldruk
Er zijn geen directe regeldrukeffecten voorzien voor burgers en bedrijven die zelf geen
overheidsbedrijf zijn. Hetzelfde geldt voor onderwijsinstellingen, onderzoeksinstellingen
of organisaties die onderzoek financieren. De regels over de voorwaarden waaronder
hergebruik kan worden toegestaan, zullen naar verwachting geen nieuwe regeldruk
opleveren.
Het wetsvoorstel moet ertoe leiden dat meer overheidsgegevens actief beschikbaar zullen
worden gesteld. Voor burgers en bedrijven die deze gegevens willen gebruiken, kan dat
de regeldruk verminderen. De omvang hiervan is nog niet kwantificeerbaar. Er is wel een
inschatting van de kosten en baten van open data in algemene zin gemaakt. De baten
van het openstellen van overheidsdata zijn naar schatting 1,5 tot 70 keer zo groot zijn
als de kosten daarvan. Een toerekening naar de Nederlands situatie levert een schatting
op van € 1 miljard tot € 30 miljard aan baten per jaar.
Dictum
Gelet op de bevindingen is het eindoordeel van ATR bij de Wet implementatie Open data
richtlijn:
Het voorstel indienen.
Het college vertrouwt erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.

Hoogachtend,

w.g.

Voorzitter

Secretaris

Pagina 3 van 3