Aantal aandachtspunten:
•

•
•

•

•
•
•

Vanwege het grote gevaar voor de sport, verdient de bestrijding van matchfixing hoge
prioriteit. Dit geldt dus ook voor personen die op individuele basis wedstrijden
manipuleren.
Het amendement betreffende aanbodregulering van Van Wijngaarden en Van Dekken
verdient steun.
Een intelligence unit bij de Ksa is noodzakelijk, maar wanneer informatie niet gedeeld
kan worden blijft het een tandeloze tijger. Delen van informatie is noodzakelijk voor een
effectief preventie en handhavingssysteem.
Europees voorzitterschap: Er dient veel aandacht te worden besteed aan het delen van
informatie op internationaal niveau. De “Study on the sharing of information” kan hierbij
als leidraad dienen.
Signalen van betting detection systemen moeten van voldoende kwaliteit zijn om hier
opvolging aan te kunnen en mogen geven. Onderzoek is noodzakelijk.
De strafbepalingen dienen tegen het licht gehouden te worden, nu bij de afhandeling
van zaken duidelijk wordt waar de knelpunten zitten.
Controle en handhaving van de wet Kanspelen op Afstand, verdient veel aandacht.

Stand van zaken
1. Van Wijngaarden en Van Dekken hebben een amendement ingediend. Van Wijngaarden
en Van Dekken bepleiten een lijst van wedstrijden waarop niet gegokt mag worden
vanwege ‘inherente kwetsbaarheden’. Denk aan wedstrijden op amateurniveau,
negatieve spelelementen en eenvoudig te manipuleren spelmomenten. Het
amendement geeft blijk van zorg voor de sport, dient het algemeen belang en haakt in
op bestaande onderzoeken over de risico’s. Gemakshalve verwijs ik naar mijn notitie bij
de hoorzitting van 21 mei over de Wet Op de Kanspelen op Afstand en steun het
amendement.

Nog even het kader
1. Matchfixing is, zoals ik keer op keer stel, de dood van de sport. Dat dit geen sprookje is,
blijkt uit voorbeelden om ons heen. Lege stadions en sporters in de grip van de
georganiseerde misdaad.
2. Hoewel match-fixing zo oud is als de sport zelf, is het risico op matchfixing toegenomen
door (de toename in) het online aanbod. i Zonder gok-aanbod bestaat er simpelweg geen
gok-gerelateerde matchfixing.
3. Online operators stellen hoge rendementen in het vooruitzicht. De Sorbonne-

Universiteit wijst bijvoorbeeld op een aanzienlijke toename in de zogenaamde pay-out
ratio van online-aanbieders. Deze potentieel hoge rendementen bieden volgens
Sorbonne -extra- prikkels om sportwedstrijden te manipuleren. ii
4. In 2012 organiseerde FIFPro (de internationale vakbond voor voetbalspelers) een
enquête in Oost-Europese landen.iii 3000 spelers uit 15 landen vulden destijds de
enquête in. Het resultaat van dit onderzoek was dat 12% van de spelers ooit was
benaderd om een wedstrijd te fixen. 24% van de respondenten ging ervan uit dat matchfixing plaatsvond in de eigen competitie. Eind 2012 deed Zamante in België een
soortgelijke studie.iv In beide bovengenoemde studies was het niet duidelijk wat voor
soort match-fixing het betrof, dus of het om gok-gerelateerde of niet-gok-gerelateerde
matchfixing ging. In Nederland namen in 2013 totaal 732 sporters deel aan een online
enquête.v Daaruit bleek dat 27% van hen dacht match-fixing had plaatsgevonden in de
eigen omgeving. 4% van de sporters stelde zelf te zijn benaderd. Dit betrof in de meeste
gevallen, sport-gerelateerde match-fixing.
5. Hoewel verschillen bestaan tussen de gestelde vragen en methodologie blijkt dat geen
enkel land immuun is voor match-fixing.vi Er is nog een relatieve schaarste aan
betrouwbare (empirische) studies, om goede uitspraken te kunnen doen over aard en
omvang.
6. Vanwege het enorme gevaar voor de sport, moet de bestrijding van matchfixing hoge
prioriteit krijgen. Of het nu gaat om een individu die een match manipuleert voor eigen
gewin, of matchfixing waarbij sprake is van zware georganiseerde criminaliteit.

Signalen: Detection systemen
1. De omvang van iedere vorm van corruptie is lastig in te schatten, omdat anders dan bij
doping, niet door een ‘betrouwbare test’ matchfixing is vast te stellen. Zowel omkoper
als omgekochte hebben bovendien geen enkele prikkel om naar voren te komen.
2. In twee van de door u gestelde vragen gaat het over signalen. Het is belangrijk om aan te
geven dat het uiteindelijk om de kwaliteit en betrouwbaarheid van de signalen gaat en,
of er verder vervolg aan gegeven zal en maar ook kan worden.
3. Online aanbieders en bedrijven als Sportradar verwijzen in de regel naar een analyse van
verdachte gokpatronen, als “bewijs” voor matchfixing. Het behoeft hier verder geen
betoog dat een verdacht gokpatroon nog geen bewijs van matchfixing oplevert.
Onderzoeken die conclusies trekken over matchfixing, zoals het rapport: “the odds of
matchfixing” uit data met verdachte gokpatronen, gaan daarin dan ook te ver. We
trekken ook geen conclusies over winkeldiefstal door het aantal rennende mensen uit
winkels te tellen.
4. In Nederland, bijvoorbeeld, zijn tientallen verdachte voetbalwedstrijden bekend, maar

geen van deze wedstrijden zijn ook door de rechter of tuchtcommissie bewezenmatchfixing-zaken (Spapens, 2015). Een feit is dat veel bewijs bestaat uit telefoontaps, emails en ander door ‘intelligence’ verkregen materiaal. Zo is de Bochum-zaak gebaseerd
op ‘intelligence reports’ van Europol en is “based on the analysis of 13,000 emails and
other material, which identified links between matches and suspects and uncovered the
nature of the organised crime network behind the illegal activities”.vii
5. Hoofd-onderzoeker in de Bochum case, Friedhelm Althans, vertelde in een persconferentie over detectiesystemen "had remained thus far without any measurable
success." In dit artikel gaf een werknemer van UEFA aan "when someone bets a high
amount on a match, an amount of money that is much higher than the average bet, then
the system calls attention to the match as endangered." Het systeem was "essentially
blind" in zaken waar "many, smaller bets are made at several different sports betting
shops." De profs onder de manipulators omzeilen het systeem aldus Europol.viii Paul Paul
Rooij bekende in de rechtszaak (Bochum-Case) dat hij vier wedstrijden manipuleerde in
de Duitse competitie en legde uit dat door kleine weddenschappen te verspreiden over
tal van accounts, hij onder de radar van de detectiesystemen kon blijven.ix
6. Belangrijk is om in het onderzoek bewezen tuchtrechtelijke en of strafrechtelijke zaken
af te zetten tegen de dataset.
7. Ik pleitte in de notitie van 21 mei voor meer onderzoek naar de werking van
detectiesystemen. De Europese Commissie laat op dit moment onderzoek doen naar:
“new integrated mechanisms for cooperation between public and private actors to
identify sports betting risks.” Binnen dit onderzoek wordt gekeken naar de werking van
en effectiviteit van de systemen. Dit onderzoek is noodzakelijk om vervolgens na te
kunnen gaan of en in hoeverre een dergelijk “signaal” opvolging verdient en mogelijk in
de toekomst te komen tot goede standaarden voor een betrouwbaar systeem.

Kwetsbare wedstrijden
1. Case-studies tonen zonder meer de kwetsbaarheid aan van lagere divisies.x Perumal, de
bekende fixer die in 2011 in Finland werd veroordeeld richtte zijn aandacht vooral op
vriendschappelijke wedstrijden.xi “ Recente voorbeelden van matchfixing tonen de
gevoeligheid aan van de lagere divisies, zoals in Italië waar meer dan 50 mensen werden
gearresteerd.xii RTL 4 kwam vorig jaar met een rapportage over de kwetsbaarheid van de
amateursport in Nederland.xiii Een onderzoek in België betreft tenniswedstrijden op
Challenger-level niveau.xiv En zo zijn er tal van andere voorbeelden van lagere divisies.xv
Of zoals een Engelse rechter in een matchfixing-zaak aangaf: “on their modest wages
was cheaper than approaching players from the higher leagues”.xvi Hill wijst op de
kwetsbaarheid van de eerste rondes van de Champions league wedstrijden, “where

teams from smaller and poorer European countries play one another”.xvii
Opmerking: Het Asser instituut geeft in het onderzoek “The Odds of Match
Fixing. Facts & Figures on the Integrity Risk of Certain Sports Bets”, T.M.C. Asser
Institute, 2015 (hierna: Asser-rapport)”xviii aan dat vooral de hoogste divisies
worden getroffen. Deze conclusie is opmerkelijk omdat het Asser-onderzoek zich
alleen richt op de hoogste divisies in het voetbal. Lagere divisies,
vriendschappelijke wedstrijden en jeugdwedstrijden vallen buiten de scope van
het onderzoek. Ook zijn andere sporten, zoals tennis, zijn niet onderzocht.

Live betting en side bets
1. Sorbonne stelt: “The risk of individual fraud is more significant than the risk of organized
crime, especially since an individual can easily manipulate an action during a game”.xix
Daartegenover stelt Asser het argument dat in dat geval sprake is van minimale winst
(omdat sprake is van weinig liquiditeit) en dat de focus moet liggen op de
georganiseerde misdaad.
2. Door individuele fraude niet mee te nemen, ontstaat een verborgen categorie, die onder
de detectieradar blijft, zie hiervoor onder detectiesystemen. Het fixen van eigen
wedstrijden is echter net zo schadelijk voor de integriteit van de sport, als het fixen van
wedstrijden waarbij de georganiseerde misdaad is betrokken.
Opmerking: De conclusies uit het Asser-rapport komt er op neer dat matchfixing vooral
voorkomt in relatie tot het eindresultaat van de wedstrijd, dat voor het risico van “side
bets” geen empirisch bewijs bestaat, dat dit ook geldt voor “live bets.” Deze conclusies
zijn opmerkelijk en staan haaks op ander onderzoek. Asser onderbouwt de stellingname
met het feit dat er minder geld omgaat in live weddenschappen en side bets. Dat is juist,
de markt is minder liquide. Hieruit kan niet de conclusie worden getrokken dat dus geen
risico voor side bets en live betting bestaat. Wat nu nog niet liquide is, kan in de
toekomst, bijvoorbeeld door reclame, wel meer liquide worden. Bovendien zijn deze
conclusies in tegenspraak met eerder onderzoek, bijvoorbeeld, Boniface et al. (2012) en
wijzen bepaalde onderzoeken juist op bepaalde risico's (Sorbonne-ICSS, 2014, Spapens,
Olfers, EY, 2013). Hoe eenvoudiger te manipuleren, hoe groter het risico. Daarnaast
begint corruptie meestal klein en is het belangrijk corruptie in de kiem te smoren. Ook
zijn argumenten van algemeen belang noemenswaardig, zoals de bescherming van
minderjarigen (denk aan het wettelijke verbod te gokken op jeugdwedstrijden), of het
creëren van een veilig sportklimaat (denk aan het verbod te gokken op gele- rode
kaarten, ofwel negatieve spelmomenten). Dergelijke argumenten zijn mede van belang
bij de overweging het gokaanbod te reguleren.

EU, voorzitterschap: delen van informatie, nog een wereld te winnen
1. Ik ondersteun het voorstel een intelligence unit bij de Ksa in te richten. Van belang is dat
de informatie op een punt wordt verzameld, maar ook kan worden ontsloten voor de
sport. Zo is het voor zowel de preventie (gokken sporters op eigen wedstrijden, zijn er
probleem-gokkers onder sporters) van belang dat dergelijke informatie wordt verzameld
en uiteindelijk met de sport kan worden gedeeld. Ook is het voor een tuchtrechtelijke
behandeling van belang om over bepaalde informatie te beschikken. Vanzelfsprekend
stuit dit op praktische en juridische problemen.
2. De Study on the sharing of information in opdracht van de Europese Commissie maakt
de belemmeringen inzichtelijk en komt met aanbevelingen.xx
3. Een van de aanbevelingen uit dit rapport is de nationale platformen op internationaal
niveau met elkaar te verbinden.
4. Het gaat daarnaast ook om juridische belemmeringen op het gebied van data-protectie,
privacy-regels. Het is belangrijk om in te zetten op een meer vrije deling van informatie
als het gaat om de integriteit van de sport en “gokken” als gebied te definiëren waar
vanwege het publiek belang informatie gedeeld moet kunnen worden. Om zorg te
dragen voor voldoende waarborgen kan de intelligence unit hier een centrale rol spelen.
5. Het rapport verzoekt de “European Union could provide specific guidance and training in
terms of information sharing – what can be shared under which circumstances - to
actors that could come in possession of information on match fixing.”
6. Ik beveel aan om de aanbevelingen uit dit rapport aan de orde te stellen in Europees
verband. Daarmee toont Nederland daadkracht en kan een voortrekkersrol vervullen.

Verder nog?
1. Naast meer aandacht voor het delen van informatie en internationale samenwerking,
pleit ik voor onderzoek naar de strafbaarstelling, omdat inmiddels duidelijk wordt waar
zich problemen voordoen.
2. Alles staat of valt met goede handhaving van de Wet op de Kansspelen.
3. De sport verdient een stevig fundament en kwalitatief goede standaarden om te
voorkomen dat we verdrinken in een incoherent expansiebeleid, met desastreuze
gevolgen voor de sport.

i Forest, D, McHale, I, McAuley, K. Say it ain’t so: betting related malpractice in sport. International Journal of Sport Finance, 156ii Sorbonne-ICSS, Protecting the Integrity of Sport Competition. The last bet for modern sport. 2014, 14.

iii Match-Fixing in International Sports. New York: Springer FIFPro. FIFPro Balckbook Easertn Europe, 2012.
iv Zamante, Transfers, Money and the Social Aspect in Belgian Amateur Football, 2012.

v Spapens, Olfers, EY, Match-fixing in Nederland, de aard en reikwijdte van het probleem, de risico’s en de aanpak, 2013.

http://www.tilburguniversity.edu/upload/fe00ba0b-5ac9-4632-b29b-5482213da8ce_MATCHFIXING%20RAPPORT.pdf

vi Spapens, A.C. Geen Schijn van kans, Orde van de dag, Wolters-Kluwer, 2015.

vii https://www.europol.europa.eu/content/results-largest-football-match-fixing-investigation-europe
viii Der Spiegel, February 5, 2013.
ix Volkskrant, April 22, 2015

x Bonafice, P., Lacarriere, S., Verschuuren, P., Tuaillon, A., Forrest, D., Icard, J-M., Meyer, J-P. en Wang Sports Betting and

Corruption, How top reserve the integrity of sport, 2012
xi Invisible Dog, Interview with the keelong King: Wilson Raj Perumal, wilson www.invisible-dog.com/interview_wilson_eng.html
xii Guardian, 19 May 2015.
xiii Kamervragen, 23 juni 2015, leden Dekken en Bruins Slot over het bericht in de media op 22 mei “Matchfixing aan de orde van

de dag.”

xiv European Parliament stes that lower divisions are a target. FD, 3 juni 2015.
xv KEA, Matchfixing in sport, a mapping of criminal law provisions in EU 27, March 2012.

http://www.nu.nl/voetbal/4051537/vijftig-arrestaties-matchfixing-in-lagere-divisies-italie.html
http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/wijdverbreide-omkoping-amateurvoetbal http://www.humo.be/humoarchief/332202/de-grand-slam-van-de-maffia-de-georganiseerde-misdaad-manipuleert- tenniswedstrijden-vanuit-belgie
http://www.lawinsport.com/blog/interpol-integrity-in-sport/item/integrity-in-sport-update-former-president-of-lecce- footballclub-sentenced-for-fixing http://www.telegraph.co.uk/sport/football/10914440/Businessmen-jailed-for-five-years-over-matchfixing- scandal.html?mobile=basic
xvi Guardian, 20 June 2014
xvii Hill, D. The Fix, Mc Clelland&Stewart, 2008, 97
xviii Rompuy van B., The Odds of Matchfixing. Facts and Figures on the integrity risk of certain Sports Bets, The Hague: T.M.C.
Asser Institute, 2015.
xix Sorbonne-ICSS, Protecting the Integrity of Sport Competition. The last bet for modern sport. 2014.
xx http://ec.europa.eu/sport/news/2014/docs/oxford-vu-excecutive-summary_en.pdf