Bijlagen
Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

Colofon
Het Nationaal Actieplan Mensenrechten is een uitgave van het
ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Contact
Directie Constitutionele Zaken en Wetgeving
Mr. dr. P.B.C.D.F. van Sasse van Ysselt
Mr. dr. N.S. van der Have
F. van Leeuwen, MSc
December 2019 | 19411014

Bijlagen
Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

ANNEX I
Samenstelling, taken en bevoegdheden van de Klankbordgroep
Voorzitter

Instanties

Roel de Lange

Onafhankelijk wetenschapper Erasmus Universiteit

Leden

Instanties

Quirine Eijkman

College voor de rechten van de mens

Frans Weerkamp

Nationale Ombudsman

Harald Bergmann

Gemeenten

Anika Timmerman

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

Emine Bozkurt

Amnesty International

Eddy Habben Jansen

ProDemos

Esther van den Berg en Lonneke van Noije

Sociaal en Cultureel Planbureau

Maxime Broekhuizen en Danielle Wagenaar

Nationale Jeugdraad

Daphina Misiedjan

Nederlands Juristen Comité Mensenrechten

Fred van Iersel

Wereldreligies

Janneke Gerards (betrokken in eerste fase)

Onafhankelijk wetenschapper Universiteit Utrecht

Bij het realiseren van het Nationaal Actieplan Mensenrechten werd het proces als minstens zo belangrijk gezien als het
resultaat. De klankbordgroep vervulde daarin, zoals de naam al suggereert, een voedende en reflecterende rol voor/naast
het Interdepartementale Overleg waarin het actieplan is voorbereid. Alle leden van de Klankbordgroep kregen de taak
om de verbinding te leggen met hun ‘achterban’ en de maatschappij met als doel om een breed gedragen actieplan te
realiseren. Daarbij speelden zij de volgende rol in het totstandkomingsproces van het Nationaal Actieplan Mensenrechten:
• In de eerste fase hebben ze meegedacht over de thematische focus van het actieplan. De inbreng werd meegenomen in
het interdepartementale advies over de thematische focus voor het nieuwe Nationaal Actieplan Mensenrechten aan de
betrokken Minister(s).
• In de tweede fase werden zij betrokken bij de begeleiding van een extern onderzoeksbureau dat de verschillende
wensen en adviezen die leven in de samenleving met betrekking tot de gekozen thematische focus in kaart heeft
gebracht.
• In de laatste fase hebben de leden meegelezen op de conceptteksten van het nieuwe actieplan en hebben meegedacht
over de communicatie van het eindresultaat.
Het uitgangspunt was dat de klankbordgroep volstrekt onafhankelijk kan opereren. De afspraak was dat de leden binnen
de Klankbordgroep vrijuit konden spreken, dat leden niet in de wereld buiten de vergadering geciteerd zullen worden en
dat de leden en de deelnemende organisaties tegelijkertijd wel de vrijheid houden om zich ook buiten deze vergadering te
uiten over kwesties die ook binnen de vergadering aan de orde zijn geweest.
Deelname aan de klankbordgroep was op informele en vrijwillige basis. Ieder lid heeft vanuit de organisatie en achterban
zijn eigen perspectieven en expertise ingebracht. De leden en de deelnemende organisaties behouden het recht om kritisch
tegenover het resultaat te staan.
De leden werd gevraagd om feedback te geven op ingebrachte onderwerpen ter vergadering. Het stond de leden vrij om
ook niet geagendeerde ideeën en suggesties te delen in de klankbordgroep en mee te geven aan de onafhankelijk voorzitter
van de klankbordgroep. De leden van de klankbordgroep hadden een signaalfunctie met betrekking tot maatschappelijke
vragen die voor het nieuwe Nationaal Actieplan Mensenrechten relevant zijn.
4

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

ANNEX II
Mensenrechtenverdragen in Nederland
Verenigde Naties (VN)
Verdrag

Ondertekend

Verdrag inzake de voorkoming en bestraffing van Genocide (1948)

Geratificeerd

Voor Nederland in
werking sinds*

1966

18 september 1966

Internationaal Verdrag inzake Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR) (1966)

1969

1978

11 maart 1979

1e Protocol IVBPR (1966)

1969

1978

11 maart 1979

2e Protocol IVBPR gericht op afschaffing van de doodstraf (1989)

1990

1991

11 juli 1991

Internationaal Verdrag inzake Economische, Sociale en Culturele Rechten (IVESCR)
(1966)

1969

1978

11 maart 1979

Facultatief Protocol IVESCR (2008)

2009

-

-

Internationaal Verdrag inzake de Uitbanning van alle vormen van Rassendiscriminatie
(1966)

1966

1971

9 januari 1972

Verdrag inzake de uitbanning van alle vormen van discriminatie van vrouwen (1979)

1980

1991

22 augustus 1991

Facultatief Protocol (1999)

1999

2002

22 augustus 2002

Verdrag tegen foltering en andere wrede, onmenselijke of onterende behandeling of
bestraffing (1984)

1985

1988

20 januari 1989

Facultatief Protocol (2002)

2005

2010

28 oktober 2010

Verdrag inzake de Rechten van het Kind (1989)

1990

1995

8 maart 1995

Facultatief Protocol over de betrokkenheid van kinderen bij een gewapend conflict (2000)

2000

2009

24 oktober 2009

Facultatief Protocol over de verkoop van kinderen, kinderprostitutie en kinderpornografie
(2000)

2000

2005

23 september 2005

Internationaal Verdrag inzake de bescherming van personen tegen gedwongen
verdwijning (2006)

2008

2011

22 april 2011

Verdrag inzake de Rechten van Personen met een Handicap (2006)

2007

2016

14 juli 2016

Ondertekend

Geratificeerd

Voor Nederland in
werking sinds*

2004

29 maart 2005

VN Overig: UNESCO
Verdrag

Verdrag betreffende toegang tot informatie, inspraak in besluitvorming en toegang tot
de rechter inzake milieuaangelegenheden (Aarhus) (1998)

* Dit wijkt soms af van de inwerkingtredingsdatum van verdragen in Caribisch Nederland. Zie daarvoor AIV advies no. 107, ‘Fundamentele rechten in het koninkrijk:
eenheid in bescherming’, juni 2018, https://aiv-advies.nl/9qz.

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020 

5

Raad van Europa
Verdrag

Ondertekend

Geratificeerd

Voor Nederland in
werking sinds*

Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM) (1950)

1950

1954

31 augustus 1954

1e Protocol

1954

1954

31 augustus 1954

2e Protocol

1963

1966

21 september 1970

3e Protocol

1963

1966

21 september 1970

4e Protocol

1963

1982

23 juni 1982

5e Protocol

1970

1971

20 december 1971

6e Protocol

1983

1986

1 mei 1986

7e Protocol

1984

-

-

8e Protocol

1985

1986

1 januari 1990

9e Protocol

1992

1992

1 oktober 1994

10e Protocol (Nog niet in werking getreden)

1992

1992

-

11e Protocol

1994

1997

1 november 1998

12e Protocol

2000

2004

1 april 2005

13e Protocol

2002

2006

1 juni 2006

14e Protocol

2004

2006

1 juni 2010

15e Protocol (Nog niet in werking getreden)

2013

2015

-

16e Protocol

2013

2019

1 juni 2019

Europees Sociaal Handvest (1961)

1961

1980

22 mei 1980

Protocol Europees Sociaal Handvest

1990

1992

4 september 1992

Aanvullend Protocol betreffende systeem voor collectieve klachten

2004

2006

1 juli 2006

Europees Verdrag ter voorkoming van foltering en onmenselijk of vernederende
behandeling (1987)

1987

1988

1 februari 1989

1e Protocol

1994

1995

1 maart 2002

2e Protocol

1994

1995

1 maart 2002

Europees Handvest voor regionale talen of talen van minderheden (1992)

1992

1996

1 maart 1998

Kaderverdrag inzake de bescherming van nationale minderheden (1995)

1995

2005

1 juni 2005

Verdrag van de Raad van Europa inzake bestrijding van mensenhandel (2005)

2005

2010

1 augustus 2010

Verdrag inzake het voorkomen en bestrijden van geweld tegen vrouwen en huiselijk
geweld (2011)

2012

2015

1 maart 2016

* Dit wijkt soms af van de inwerkingtredingsdatum van verdragen in Caribisch Nederland. Zie daarvoor AIV advies no. 107, ‘Fundamentele rechten in het koninkrijk:
eenheid in bescherming’, juni 2018, https://aiv-advies.nl/9qz.

6

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

ANNEX III
Overzicht bestaande actieplannen: 2014 – 20191

1

Actieplannen in 2019

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Actieplan Veilig Ondernemen
(2019-2022)

Arbeid

Art. 19

IVESCR; ESH

SZW

29911
nr. 251

Actielijnen tegengaan desinformatie

Meningsuiting; privacy

Art. 7, art. 10

BZK

30821
nr. 91

Strategisch Actieplan voor Artificiële
Intelligentie

Gelijke behandeling; meningsuiting; persoonlijke levenssfeer;
arbeid; sociale zekerheid;
gezondheid; huisvesting;
infrastructureel

art. 1, art. 7, art.
10, art. 13, art.
19, Art. art. 20,
22 lid 1, 22 lid 2

EVRM; IVBPR; IVESCR;
ESH

EZK

26643
nr. 640

Aanpak gezinshuizen

Gezondheid; huisvesting;
kinderrechten

Art. 22, lid 1 en
lid 2

IVESCR; IVRK; ESH

VWS

31839,
nr. 653

Hoofdlijnenakkoord wijkverpleging
2019 – 2022

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29689,
nr. 911

Plan van Aanpak: vervolg op onderzoek
‘Balans in vraag en aanbod huisartsenzorg’

Gezondheid; werk

Art. 22, lid 1;
art. 19

IVESCR; ESH

VWS

33578,
nr. 63

Taskforce Gepast Gebruik ggz: een
procesgerichte verantwoording op gepast
gebruik in de curatieve ggz

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

25424,
nr. 458

Aanpak modernisering overheid:
knelpunten dienstverlening en regeldruk

Infrastructureel; beschermingsplichten overheid

EVRM, IVBPR, IVESCR

BZK

29362,
nr. 267

Actieplan Veiligheid LHBTI
(2019 – 2022)

Gelijke behandeling; Lichamelijke
integriteit; recht op leven/
veiligheid

Art. 1; Art. 11

EVRM; IVBPR

JenV;
OCW

30420,
nr. 303

Actieplan ‘De best passende zorg voor
kwetsbare jongeren’

Gezondheid; kinderrechten

Art. 22, lid 1

IVESCR; IVRK; ESH

VWS

31839,
nr. 634

Actieprogramma Dak- en Thuisloze
Jongeren (2019 – 2021)

Huisvesting; kinderrechten

Art. 22, lid 2

IVESCR; IVRK; ESH

VWS

29324,
nr. 97

Contouren Toekomstbeeld OV 2040

Milieu; werk; huisvesting

Art. 21; art. 19;
art. 22, lid 2

IVESCR; ESH

IenW

23645,
nr. 685

Vernieuwingsagenda Iedereen Onderweg

Gelijke behandeling

Art. 1

VN-Verdrag Handicap

VWS;
IenW

24170,
nr. 191

Actieplan voedselveiligheid

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

LNV

26991,
nr. 536

Concept National Emission Ceiling
(NEC)-programma

Milieu

Art. 21

IVESCR

IenW

30175,
nr. 326

Campagne ‘Kom uit je Schuld’
(2019-2021)

Werk; sociale zekerheid

Art. 19; art. 20

IVESCR; ESH

SZW

24 515,
nr. 489

Bronnen: overheid.nl – parlementaire stukken – zoektermen ‘(nationaal) actieplan’, ‘actieprogramma’, ‘aanpak’, ‘taskforce’, ‘strategie’, ‘programma’; daarnaast het
Nationaal Actieplan Mensenrechten 2013. Betreft relevante akkoorden die naar voren zijn gekomen n.a.v. de gebruikte zoektermen. De zoekterm ‘akkoord’ is zelf niet
gebruikt, dus wellicht zijn hierdoor andere relevante akkoorden niet meegenomen.

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020 

7

8

Actieplannen in 2019

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Programma Maatwerk Multiprobleemhuishoudens (2019-2021)

Sociale zekerheid; gezondheid;
werk

Art. 20; art 22

IVESCR; ESH

SZW

34 477,
nr. 63

Actieplannen in 2018

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Programma Samen tegen mensenhandel

Lichamelijke integriteit; (verbod
op gedwongen) werk; vrijheid

Art. 11; art. 15;
art. 19

IVBPR; IVESCR; ESH;
ILO-verdragen; Verdrag
Raad van Europa inzake
mensenhandel

JenV;
VWS;
BZ; SZW

28638,
nr. 164

Emancipatienota 2018 – 2021

Gelijke behandeling; vrouwenrechten; werk

Art. 1

IVBPR; IVESCR; ESH;
ILO-Verdragen; IVDV;
Sustainable Development Goals

OCW

30420,
nr. 270

Digiprogramma 2018: digitaliseren met
vertrouwen

Privacy; infrastructuur; sociale
zekerheid

Art. 10, art. 20

IVESCR; ESH

BZK

26643,
nr. 525

Pact voor de ouderenzorg

Gezondheid

Art. 21, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

31765,
nr. 299

MKB actieplan

Werk

Art. 19

IVESCR; ESH

EZK

32637,
nr. 316

Plan van aanpak voor preventie en
ondersteuning bij onbedoelde (tiener)
zwangerschappen ‘Onbedoelde (tiener)
zwangerschappen: een zevenstappenplan’

Gezondheid; vrouwenrechten;
kinderrechten

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH; IVRK;
IVDV

VWS

32279,
nr. 123

Landelijke agenda suïcidepreventie
2018 – 2021

Gezondheid; recht op leven

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH; EVRM

VWS

32793,
nr. 270

Herziening Actieplan Beleidscoherentie
voor Ontwikkeling

Leefomgeving; werk

Art.21, Art.

Sustainable Development Goals

BHOS

33625,
nr. 265

Investeren in Perspectief: Goed voor de
wereld, goed voor Nederland

Armoede; vrouwenrechten;
kinderrecthen

Sustainable Develoipment Goals

BHOS

34 952,
nr. 1

Rechtmatige zorg: aanpak van fouten en
fraude (2018 – 2021)

Gezondheid

IVESCR; ESH

VWS

28828,
nr. 89

Actieplan Open Overheid (2018 – 2020)

Infrastructureel; beschermingsplichten overheid

EVRM; IVBPR; IVESCR

BZK

31597,
nr. 6

Programmabrief ‘Merkbaar betere
regelgeving en dienstverlening’
(2018-2021)

Infrastructureel; beschermingsplichten overheid

EVRM; IVBPR; IVESCR

JenV

31597,
nr. 6

Nederlandse Digitaliseringsstrategie

Gelijke behandeling; persoonlijke
levenssfeer; infrastructureel

Art. 1; art. 10

EVRM; IVBPR

EZK

26643
nr. A

Agenda Digitale Overheid ‘NL DIGIbeter’

Gelijke behandeling; persoonlijke
levenssfeer; vrijheid van
meningsuiting; kiesrecht;
infrastructureel

Art. 1; art. 4; art.
7; art. 10

EVRM; IVBPR

BZK

26643,
nr. 549

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

Art. 22, lid 1

Actieplannen in 2018

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Actieprogramma Kansrijke Start

Gezondheid; gelijke behandeling

Art 1; Art. 22, lid
1

IVESCR; ESH

VWS

32279
nr. 124

Programma Langer Thuis: Samen aan de
slag. Plan van Aanpak (2018 – 2021)

Gezondheid; huisvesting

Art. 22

IVESCR; ESH

VWS;
BZK

31765
nr. 349

Actieplan studentenhuisvesting
(2018 – 2021)

Huisvesting

Art. 22 lid 2

IVESCR; ESH

BZK;
OCW

33 104,
nr. 20

Programma Volwaardig leven: voor de
gehandicaptenzorg en complexe zorg

Gezondheid; gelijke behandeling

Art. 22 lid 1 ;
art. 1

IVESCR; ESH;
VN-Verdrag Handicap

VWS

24170
nr. 179

Landbouw, natuur en voedsel: waardevol
en verbonden. Nederland als koploper in
kringlooplandbouw

Milieu; gezondheid

Art. 21; art. 22
lid 1

EVRM; IVESCR; ESH

LNV

35000XIV
nr. 5

Nationale Woonagenda (2018 – 2021)

Huisvesting

Art. 22 lid 2

IVESCR; ESH

BZK

32 847,
nr. 365

Actieagenda Vakantieparken
(2018 – 2020)

Huisvesting

Art. 22 lid 2

IVESCR; ESH

BZK

32 847,
nr. 453

Meerjarenagenda beschermd wonen en
maatschappelijke opvang

Huisvesting

Art. 22 lid 2

IVESCR; ESH

VWS

29325,
nr. 93

Actieplan brede schuldenaanpak

Werk; sociale zekerheid

Art. 19; art. 20

IVESCR; ESH

SZW

24 515,
nr. 431

(Ont)regel de zorg

Gezondheid

Art. 22 lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29 515,
nr. 424

Actieplan Versterking lokale democratie
en bestuur

Infrastructureel; beschermingsplicht

EVRM; IVBPR; IVESCR

BZK

34 775
VII

Actieplan vervolgaanpak wachttijden
2018-2019

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

25424
nr. 423

Actieprogramma Eén tegen eenzaamheid

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29 538
nr. 252

Actieprogramma Zorg voor de Jeugd

Gezondheid; kinderrechten

Art. 22 lid 1

IVESCR; ESH; IVRK

VWS;
JenV

34 880,
nr. 3

Uitvoeringsprogramma ‘Ketenaanpak
medicijnresten uit water’

Milieu; gezondheid

Art. 21; art. 22,
lid 1

IVESCR; ESH

IenW

27625,
nr. 434

Geweld hoort nergens thuis: Aanpak
huiselijk geweld en kindermishandeling
(2018 – 2021)

Lichamelijke integriteit;
kinderrechten

Art. 11

IVBPR; EVRM; IVRK;
Verdrag voorkomen en
bestrijden geweld tegen
vrouwen en huiselijk
geweld

VWS;
JenV

28 345,
nr. 185

Agenda Taskforce Circular Economy in
Food: Samen tegen voedselverspilling

Milieu

Art. 21

IVESCR

LNV

31 532,
nr. 190

Actieplan Arbeidsmarktdiscriminatie
(2018 – 2021)

Gelijke behandeling; werk

Art. 1; art. 19

IVESCR; ESH; ILO-Verdragen; IVRD; IVDV

SZW

29544,
nr. 834

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020 

9

Actieplannen in 2018

Verbonden mensenrechten

Actieplan Verbetering Feitenonderzoek in
de Jeugdbeschermingsketen
(2018 – 2021)

Kinderrechten; familieleven

Uitvoeringsprogramma Nationale
klimaatadaptiestrategie (2018 – 2019)

Milieu

Defensienota 2018: Investeren in onze
mensen, slagkracht en zichtbaarheid

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

IVKR; EVRM; IVBPR

JenV;
VWS

31839
nr. 622

Art. 21

IVESCR

IenW

31793,
nr. 181

Werk

Art. 19

IVESCR; ESH

DEF

34919,
nr. 1

Actieprogramma ‘Werken in de Zorg’

Werk; gezondheid

Art. 19; Art. 22
lid 1

Art. 12 IVESCR

VWS;
OCW;
SZW

29282,
nr. 303

Interbestuurlijk Programma

Infrastructureel; sociale
zekerheid; huisvesting; milieu

Art. 20; art. 21;
art. 22

EVRM; IVESCR; ESH

BZK

29 362
nr. 266

Nationaal Preventieakkoord

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

32793,
nr. 339

Actieplan ambulancezorg

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29247,
nr. 263

Programma ‘Thuis in het Verpleeghuis,
waardigheid en trots op elke locatie’

Gezondheid; huisvesting

Art. 22

IVESCR; ESH

VWS

31765,
nr. 318

Nationaal Sportakkoord ‘Sport verenigt
Nederland’ (2018 – 2021)

Gelijke behandeling; gezondheid

Art. 1; art. 22

EVRM; IVESCR; ESH

VWS

30234,
nr. 185

‘Onbeperkt meedoen’- implementatie
VN-verdrag inzake de rechten van
mensen met een handicap

Gelijke behandeling

Art. 1

VN-Verdrag Handicap

VWS

24170,
nr. 177

Vijf transitieagenda’s circulaire bouweconomie, consumptiegoedereneconomie,
maakindustrie, biomassa & voedsel en
kunststoffen

Milieu

Art. 21

IVESCR; Sustainable
development goals

EZK,
IenW

32852,
nr. 53

Nationaal Samenwerkingsprogramma
Luchtkwaliteit (2009) – aanpassing NSL
2018

Milieu

Art. 21

IVESCR

IenW

30175,
nr. 299

Aanpak Goed Verhuurderschap

Huisvesting

Art. 22, lid 2

IVESCR; ESH

BZK

32 847,
nr. 439

Actieplannen in 2017

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Nationaal Actieplan soa, hiv en seksuele
gezondheid (2017 – 2022)

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

32239,
nr. 8

Uitvoeringsagenda Energieakkoord 2017

Milieu; leefomgeving

Art. 21

IVESCR; Sustainable
Development Goals

BZK;
IenM; EZ

30196,
nr. 542

Oceaannotitie: Toekomstbestendige
oceanen

Milieu

Art. 21

IVESCR; Sustainable
Development Goals

BZ;
IenM; EZ

30196,
nr. 543

10

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

Grondwets­
artikel

Actieplannen in 2017

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Meerjarenprogramma Aardbevingsbestendig en Kanksrijk Groningen
2017 – 2021

Leefomgeving, veiligheid

Art. 21 Gw

IVESCR

EZK

33529,
nr. 321

Groningen Erfgoedprogramma
2017 – 2021

Bescherming van cultureel
erfgoed

IVESCR

EZK;
OCW

33539,
nr. 382

Actieplan ter verbetering van de
informatiepositie van de verzekerde en
patiënt met betrekking tot privacy en het
medisch beroepsgeheim

Persoonlijke levenssfeer; gezondheid

Art. 10; art. 22,
lid 1

IVKR; EVRM; IVESCR;
ESH

MZ

34775XVI
nr. 120

Plan van Aanpak ‘Deskundig zorgpersoneel: leren en ontwikkelen’

Gezondheid; Werk

Art. 22, lid 1;
art. 19

IVESCR; ESH

VWS

31765,
nr. 262

Breed offensief om mensen met een
beperking aan het werk te helpen

Gelijke behandeling; werk

Art. 1; art. 19

IVESCR; ESH;
VN-Verdrag handicap

SZW

34252,
nr. 115
& 138.

Structurele aanpak van opkomende
stoffen in water

Milieu; gezondheid

Art. 21; art. 22,
lid 1

IVESCR

IenM

27625,
nr. 404

Programma Sociaal Domein

Gezondheid; bestaanszekerheid;
werk

Art. 19; art. 20;
art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

BZK

34477,
nr. 16

Nationaal Plan Open Science - Hoger
Onderwijs-, Onderzoek- en Wetenschapsbeleid

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

31 288,
nr. 579

Actieplan Ondersteuning Donorkinderen

Persoonlijke levenssfeer;
kinderrechten

Art. 10

IVKR; EVRM

VWS

30 486,
nr. 16

Hernieuwde aanpak online seksueel
kindermisbruik

Kinderrechten; Lichamelijke
integriteit; gezondheid

Art. 11; art. 22,
lid 1

IVKR; EVRM

VenJ

31 015,
nr. 135

Actieplan Pleegzorg 2017/2018

Familieleven; kinderrechten

IVKR; EVRM

VWS;
VenJ

31 839,
nr. 580

Actieplan Toegankelijkheid voor de bouw

Gelijke behandeling

Art. 1

VN-Verdrag Handicap

BZK;
VWS

33 990,
nr. 63

Actieplan (informatie)beveiliging
patiëntengegevens

Persoonlijke levenssfeer

Art. 10

EVRM

VWS

31 765,
nr. 275

Actieplan van de Taskforce Internationaal
Onderwijs: ‘Voorbereid op de toekomst’

Onderwijs

Art. 23, lid 1

IVESCR; ESH

OCW;
EZ

32 637,
nr. 55

Nationale Beleidsplan Chronische
Hepatitis

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29 447,
nr. 415

Actieplan ‘Gelijke kansen in het
onderwijs’ (2017 – 2019)

Gelijke behandeling; onderwijs

Art. 1; art. 23

EVRM; UNESCO-verdrag
discriminatie onderwijs;
IVESCR; ESH

OCW

34
550VII,
nr.16

Nationaal Actieplan Groenten en Fruit

Milieu; gezondheid

Art. 21; art. 22,
lid 1

IVESCR; ESH

EZ; VWS

31 532,
nr. 178
& 174

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020 

11

Actieplannen in 2017

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Actieplan zwangerschapsdiscriminatie

Gelijke behandeling; werk

Art. 1; art. 19

IVDV; ILO-Verdragen;
IVESCR; ESH

SZW;
OCW;
BZK

29 544,
nr. 775

Notitie ‘Integrale Aanpak terrorisme’

Recht op leven/veiligheid;
vrijheid van godsdienst

Art. 7

EVRM; IVBPR

VenJ

29754.
nr. 436

Bestuursakkoord Aanpak Huiselijk
Geweld en kindermishandeling Caribisch
Nederland 2017 – 2020

Kinder- en vrouwenrechten;
lichamelijke integriteit

Art. 11

IVBPR; EVRM; IVRK;
Verdrag voorkomen en
bestrijden geweld tegen
vrouwen en huiselijk
geweld

VWS

28345,
nr. 183

Afspraken aanpak wachttijden GGZ

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

25424,
nr. 369

Meerjarenprogramma Depressiepreventie 2017 – 2024

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

32793,
nr. 259

Gezonde school programma 2017 – 2020

Onderwijs; gezondheid

Art. 22, lid 1;
art. 23

IVESCR; ESH

VWS;
OCW

32 793,
nr. 28

Tweede Onderwijsagenda Caribisch
Nederland ‘Samen werken aan de
volgende stap’ 2017–2020

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

34550VIII,
nr. 108

Plan van aanpak lerarentekort

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

27923,
nr. 245

De bouwagenda: Bouwen aan de
kwaliteit van leven

Leefomgeving; huisvesting

Art. 21; art. 22,
lid 2

IVESCR; Sustainable
Development Goals

EZK;
BZK;
IenM

32847,
nr. 299

Burgerschapsagenda mbo 2017 – 2021:
Een impuls voor burgerschapsonderwijs

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

34550VIII,
nr. 149

Arbeidsmarktagenda 2023: Aan het werk
voor ouderen!

Werk

Art. 19

IVESCR; ESH

SZW

29544
nr. 745

Implementatieplan VN-Verdrag inzake de
rechten van personen met een handicap

Gelijke behandeling

Art. 1

VN-Verdrag Handicap

VWS

33990,
nr. 62

Cultuureducatie met Kwaliteit
2017 – 2020

Culturele rechten; onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

32820,
nr. 215

Programma Dementiezorg voor elkaar

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29689,
nr. 816

Taskforce samenwerking onderwijs en
kinderopvang

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

SZW/
OCW

31322,
nr. 330

Actieplannen in 2016

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Nationale Contraterrorismestrategie
(2016 – 2020)

Veiligheid

VenJ

29754,
nr. 391

12

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

Actieplannen in 2016

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Schakelprogramma voor personen met
verward gedrag: niemand tussen wal en
schip

Zorg

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

25424,
nr. 338

Actieplan casemanagement bij dementie

Zorg

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29689,
nr. 759

Pakket maatregelen tegen pesten op
werk

Werk; gelijkheid

Art. 1, Art. 19

IVESCR; ESH; ILO

SZW

25883,
nr. 279

Manifest en Actieplan Maatschappelijk
Verantwoord Inkopen

Milieu; werk

Art. 19, art. 21

IVESCR; Sustainable
Development Goals

IenM;
BHOS;
EZ; SZW

30196,
nr. 487

Visie op de laadinfrastructuur voor
elektrisch vervoer: Beleidsagenda richting
2020 voor slim en schoon vervoer

Milieu

Art. 19

IVESCR; Sustainable
Development Goals

EZ

31305,
nr. 220.

Nationale Waterplan 2016 – 2021

Gezondheid; recht op water

Art. 22, lid 1

IVESCR

IenM

31710,
nr. 45

Uitwerkingsakkoord verhoogde
asieluitstroom

Huisvesting; werk; onderwijs;
gezondheid

Art. 19, art. 22,
art. 23

IVESCR; ESH; EVRM

BZK

19637,
nr.
2182

Delta-aanpak Waterkwaliteit en
zoetwater

Gezondheid, adequate
levensstandaard, recht op water

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

IenM

27625,
nr. 379

Programmatische aanpak asbestdaken

Gezondheid, huisvesting

Art. 22

IVESCR; ESH

IenM

25834,
nr. 116

WASH Strategy 2016 – 2030: Contributing to water, sanitation and hygiene for
all

Adequate levensstandaard, recht
op water, gezondheid

IVESCR, Sustainable
Development Goals

BHOS

32605,
nr. 193

Maatregelen toekomstbestendig stelsel
gesubsidieerde rechtsbijstand

Toegang tot recht en rechtsbijstand

Art. 18

EVRM; IVBPR

VenJ

31753,
nr. 118

Kwaliteitsagenda Samen werken aan een
betere gehandicaptenzorg

Gezondheid; gelijke behandeling

Art. 1; art. 22,
lid 1

VN-Verdrag Handicap;
IVESCR

VWS

24170,
nr. 152

Plan van aanpak tegen misbruik van
stage-/werkervaringsplekken

Werk

Art. 19

IVESCR; ESH

SZW

29544,
nr. 712
& 759

Plan van aanpak bestrijding kindersekstoerisme

Lichamelijke integriteit;
gezondheid; kinderrechten

Art. 11; art 22,
lid 1

IVKR; EVRM; IVBPR

JenV

31015,
nr. 128

Plan van aanpak inzake het tegengaan
van onbevoegd lesgeven in het
voortgezet onderwijs

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

31289,
nr. 286

Actieplan aanpak werkloosheid onder
vijftigplussers ‘Perspectief voor
vijftigplussers’

Werk

Art. 19

IVESCR; ESH

SZW

29544,
nr. 724

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020 

13

Actieplannen in 2016

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Nederland Ontwikkelt Duurzaam: Plan
van aanpak inzake implementatie SDGs

Gelijke behandeling, kiesrecht,
gezondheid, onderwijs,
huisvesting, sociale zekerheid,
werk, milieu, toegang tot recht

Art. 1, art. 4, 19,
art. 21, art. 22,
art. 23

VN Sustainable
Development Goals;
IVBPR; IVESCR

BHO;
EZ;
IenM;
SZW;
OCW

26 485,
nr. 232

Rijksbreed Programma Nederland
Circulair 2050

Milieu

Art. 21

IVESCR; Sustainable
Development Goals

EZK,
IenW

32852,
nr. 33

Actieplan etikettering van levens­
middelen

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

31 532,
nr. 167

Actieplan bevolkingsdaling

Milieu

Art. 20, lid 1,
art. 21

IVESCR

W&R
(BZK)

31 757,
nr. 89

Actieplan mondiaal duurzaam bosbeheer

Milieu

Art. 21

IVESCR

EZ;
IenM

30 196,
nr. 386

Nationaal actieprogramma tegen
discriminatie

Gelijke behandeling

Art. 1

EVRM; IVRD; IVDV

BZK;
SZW;
VenJ;
OCW

30 950,
nr. 84

Integraal actieprogramma sociale
veiligheid in het openbaar vervoer

Werk

Art. 19, lid 2

IVESCR; ESH

IenM;
VenJ

28 642,
nr. 94

Derde Nationaal Actieplan 1325,
‘Vrouwen, Vrede en Veiligheid’

Vrouwen- en kinderrechten;
gelijke behandeling; lichamelijke
integriteit

IVKR; IVDV; IVBPR;
EVRM

BZ,
BHOS

26150,
nr. 150

Defensie Actieplan 1325 (2016 – 2019)

Gelijke behandeling

Art. 1

EVRM

DEF

34
550-X,
nr. 57

Vervolgaanpak Aanval op de schooluitval

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

26695,
nr. 109

Intensivering aanpak schoolverzuim en
thuiszitten

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

26695,
nr. 108

Aanpak drukte in de acute zorgketen

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29247,
nr. 225
& 249

Plan van aanpak perspectief langdurige
zorg en ondersteuning

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29282,
nr. 238

Digitale Agenda

Persoonlijke levenssfeer;
onderwijs

Art. 10; art. 23

EVRM; IVBPR; IVESCR

EZ; BZK;
VWS;
IenM;
OCW;
VenJ

29515,
nr. 390

Actieplan casemanagement dementie

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29689
nr. 759

14

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

Actieplannen in 2015

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Nationaal Programma ‘Palliantie. Meer
dan zorg’

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

29 509,
nr. 50

Strategische agenda Hoger Onderwijs en
Onderzoek 2015 – 2025: De waarde(n)
van weten

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

31288,
nr. 481

Werkagenda 2015 – 2017 Administratie
en informatievoorziening in domeinen
Wmo en Jeugdwet

Gezondheid; kinderrechten

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH; IVKR

VWS

34103,
nr. 63

Plan van aanpak bewegingsonderwijs

Gezondheid; onderwijs

Art. 22, lid 1,
art. 23

IVESCR; ESH

OCW

30234,
nr. 120

Uitvoeringsprogramma Modernisering
omgevingsveiligheid 2015 – 2018

Gezondheid; veiligheid
leefomgeving

Art. 22, lid 1

IenM

19517,
nr. 92

Agenda lokale democratie

Meningsuiting; kiesrecht

Art. 4, art. 7

EVRM; IVBPR

BZK

34000VII
nr. 36

Plan van aanpak maatschappelijk
verantwoord inkopen overheden
2015 – 2020

Arbeid; milieu

Art. 19, art. 21

IVESCR; Sustainable
Development Goals

IenM

30196,
nr. 358

Nationale strategie digitaal erfgoed

Bescherming cultureel erfgoed

IVESCR; UNESCO

OCW

32820,
nr. 135

Meerjarenprogramma Caribisch
Nederland 2015 – 2018

Democratie; infrastructuur

IVBPR; EVRM

BZK

34000IV,
nr. 44

Bestuursakkoord Verhoogde
Asielinstroom

Huisvesting; werk; onderwijs;
gezondheid

Art. 19, art. 22,
art. 23

IVESCR; ESH; EVRM

BZK/
VenJ

19637,
nr.
2107

Programmaplan Rechtmatige Zorg:
aanpak van fouten en fraude 2015–2018

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

28828,
nr. 89.

Nationaal programma gehandicapten
‘gewoon bijzonder’

Gezondheid

Art. 22, lid 1

VN-Verdrag Handicap;
IVESCR

VWS

24 170
nr. 150

Voedselagenda voor veilig, gezond en
duurzaam voedsel

Milieu

Art/ 21, art. 22,
lid 1

IVESCR

EZ;
VWS;
OS;
IenM

31 532,
nr. 174
31 532,
nr. 156

Actieprogramma ‘tel mee met taal’
(2016 – 2018)

Onderwijs

Art. 23, lid 1

IVESCR; ESH

OCW;
SZW;
VWS

28 760,
nr. 39

Actieplan Luchtkwaliteit

Milieu

Art. 21

IVESCR

IenM

30 175,
nr. 223

Actieplan Open Overheid 2016-2018

Infrastructureel; beschermingsplicht

EVRM; ICCPR; IVESCR

BZK

32 802,
nr. 21

Actieplan Preventie Gehoorschade

Gezondheid

IVESCR; ESH

VWS

32 793,
nr. 202

Art. 22, lid 1

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020 

15

Actieplannen in 2015

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Actieplan Zelfbeschikking 2015-2017
(preventie huwelijksdwang)

Lichamelijke integriteit; vrijheid;
kinder- en vrouwenrechten

Art. 11, art. 15

IVBPR; IVDV; IVKR;
EVRM

SZW

32 175,
nr. 60

Programma Aanpak Stikstof
(2015 – 2021)

Milieu; gezondheid

Art. 21; art. 22,
lid 1

IVESCR; ESH

LNV

32670,
nr. 101.

Actieplan kinderrechten St. Eustatius

Kinderrechten

IVKR

BZK

33845,
nr. 11

Plan van aanpak verbetering kinderrechten Bonaire

Kinderrechten

IVKR

BZK

33845,
nr. 11

Actieplan kinderrechten Sint Maarten

Kinderrechten

IVKR

BZK

33845,
nr. 11

Programma Grenzeloos Actief, maakt
sport en bewegen voor iedereen met een
beperking mogelijk

Gelijke behandeling; gezondheid

Art. 1; art. 22,
lid 1

IVESCR; VN-Verdrag
Handicap

VWS

30234,
nr. 124

Aanpak antibioticaresistentie One Health
2015 - 2019

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

32620,
nr. 159

Programma Toekomst Arbeidsgerelateerde Zorg 2015 – 2018

Gezondheid; werk

Art. 19; art. 11,
lid 1

IVESCR; ESH

SZW

25883,
nr. 247

Plan van aanpak kwaliteit verpleeghuizen: Waardigheid en trots, liefdevolle
zorg voor onze ouderen

Gezondheid; huisvesting

Art. 22

IVESCR; ESH

VWS

31765,
nr. 124

Programma kwaliteit loon (actieplan voor
kwalitatief betere zorg die betaalbaar
blijft)

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

31765,
nr. 116

Vervolg actieplan ‘Ouderen in Veilige
Handen’ 2015 – 2017

Gezondheid; lichamelijke
integriteit

Art. 11; art. 22,
lid 1

EVRM; IVESCR; ESH

VWS

28345,
nr. 136

Agenda aanpak jeugdwerkloosheid

Werk

Art. 19

IVESCR; ESH

SZW;
OCW

29544,
nr. 599

Vernieuwingsagenda Jeugd 2015 – 2018

Kinderrechten; onderwijs; zorg

Art. 22, lid 1;
art. 23

IVKR; IVESCR; ESH

VWS;
JenV

31839,
nr. 465

Maatregelen onderwijs asielzoekers

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

34334
nr. 1

Vervolgactieplan Rijksbrede aanpak
loverboys

Lichamelijke integriteit;
kinderrechten

Art. 11

IVKR; EVRM; IVBPR

VenJ;
VWS

31839,
nr. 500

Aanjaagteam en plan van aanpak
verwarde personen

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

25424,
nr. 279,
nr. 285
&
nr. 290

16

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

Actieplannen in 2014

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Actieprogramma Integrale Aanpak
Jihadisme

Godsdienstvrijheid; vrijheid van
meningsuiting; democratische
rechtsstaat

Art. 6; art. 7

IVBPR; EVRM

VenJ;
SZW

29 754,
nr. 253

Regeldrukagenda Onderwijs 2014 – 2017

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

29515,
nr. 356

Aanpak Modernisering Milieubeleid

Milieu

Art. 21 Gw

IVESCR

IenM

28663,
nr. 55

Aanpak schoolverzuim en thuiszitten

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

26695,
nr. 95

Uitvoeringsplan ‘Verbeteren situatie
kinderen in een ‘vechtscheiding’

Kinderrechten

IVKR

VenJ;
VWS

33836,
nr. 3

Landelijke Agenda Suïcidepreventie 2014
– 2017

Gezondheid; recht op leven

Art. 22, lid 1

EVRM; IVESCR

VWS

32793,
nr. 113

Aanpak wachtlijsten in de verzorgings- en
verpleeghuizen

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

30597,
nr. 463

Nationaal Programma Preventie
2014 – 2016: Alles is Gezondheid

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS;
BZK;
OCW;
SZW; EZ;
IenM

32793,
nr. 102

Plan van aanpak passend onderwijs
2014 – 2020

Onderwijs

Art. 23

IVESCR; ESH

OCW

31497,
nr. 125

Transitieagenda langer zelfstandig wonen

Gezondheid; huisvesting

Art. 22

IVESCR; ESH

VWS

32847,
nr. 121

Toekomstagenda informele zorg en
ondersteuning

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

30169,
nr. 38

Actieplan Arbeidsmarktdiscriminatie

Gelijke behandeling

Art. 1

SZW;
OCW;
BZK

29 544,
nr. 748,
649 &
523

Actieplan Kinderrechten in het Koninkrijk

Kinderrechten

IVKR

BZK

31 839,
nr. 425

Actieplan ‘Hun verleden is niet hun
toekomst. Aanpak meisjesslachtoffers
van loverboys/mensenhandel in de zorg
voor jeugd’

Lichamelijke integriteit;
vrijheidsontneming; gezondheid;
kinderrechten

IVKR

VWS

31 839
nr. 429

Nationaal actieplan bedrijfsleven en
mensenrechten

Mensenrechten breed
(Maatschappelijk verantwoord
ondernemen)

United Nations Guiding
Principles on Business
and Human Rights

BZ; OS;
EZ

26 485,
nr. 174

Maatregelen voor jongeren in een
kwetsbare positie

Werk; onderwijs

IVESCR; ESH

OCW

30079,
nr. 53

Art. 11; art. 15
art 22, lid 1

Art. 19; art. 23

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020 

17

Actieplannen in 2014

Verbonden mensenrechten

Grondwets­
artikel

Verdragen

Departe­
ment

Kamer­
stuk

Verbeterprogramma voor de
vreemdelingenketen

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VenJ

19637,
nr.
1892

Landelijk programma prostitutie

Werk

Art. 19

IVESCR; ESH

VenJ

28638,
nr. 110

Maatregelen passende zorg voor mensen
met complexe zorgvragen

Gezondheid

Art. 22, lid 1

IVESCR; ESH

VWS

24170,
nr. 147

Programma van Afval naar Grondstof

Milieu

Art. 21

IVESCR; Sustainable
development goals

IenM

33043,
nr. 28

18

Bijlagen • Nationaal Actieplan Mensenrechten 2020

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Postbus 20011 | 2511 DP Den Haag
www.rijksoverheid.nl
December 2019 | 19411014