Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3064
Vragen van de leden Rog en Slootweg (beiden CDA) aan de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media over een weeffout in de wet op
financiering van het Passend onderwijs (ingezonden 5 maart 2019).
Antwoord van Minister Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media)
(ontvangen 17 juni 2019) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2018–2019, nr. 2112
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel in het Algemeen Dagblad «Overvolle
klassen door «fout» in wet voor passend onderwijs» van 30 januari 2019?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich uw eerdere antwoorden op Kamervragen over een weeffout
in het passend onderwijs in verband met het woonplaatsbeginsel, waarin u
aangaf «bereid zijn te verkennen welke mogelijkheden er zijn om te komen
tot een verfijning en verbetering van de systematiek van bekostiging van
onderwijs op een school die verbonden is aan een residentiële instelling»?2
Kunt u aangeven wat de uitkomst van deze verkenning is en wanneer deze
uitkomsten gedeeld kunnen worden met de Kamer?
Antwoord 2
Ja. De verkenning naar de knelpunten en oplossingen bij het residentieel
onderwijs is bijna afgerond. De bevindingen worden op dit moment
uitgewerkt. Ik zal deze na de zomer aan uw Kamer versturen.
Vraag 3
Herkent u dat de financiële nood voor het samenwerkingsverband VO
Gelderse Vallei erg hoog is door de uitgaven voor (voormalige) bewoners van
het GJI Deelen? Kunt u bevestigen dat, zoals in het artikel wordt genoemd,
een kwart van het zorgbudget (acht ton) van het samenwerkingsverband,

1

https://www.ad.nl/binnenland/overvolle-klassen-door-fout-in-wet-voor-passendonderwijs~aea95e31/
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 2816

ah-tk-20182019-3064
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

bedoeld voor (passend) onderwijs aan de in totaal 8.000 scholieren in de
regio, gaat naar leerlingen die na tijdelijke plaatsing in GJI Deelen uitstromen
naar een open residentiële setting?
Antwoord 3
Dat beeld herken ik gedeeltelijk. De beschikbare gegevens bij DUO geven een
beeld van de telling van het aantal leerlingen in het vso op 1 oktober 2018.
Daaruit blijkt dat van het beschikbare ondersteuningsbudget van het
samenwerkingsverband Gelderse vallei circa 13% werd besteed aan
leerlingen in een open residentiele instelling. Het gaat voor deze residentiele
leerlingen om een bedrag van € 600.000 op een budget van € 4,7 mln. Het
samenwerkingsverband Gelderse vallei heeft hiermee, ten opzichte van de
andere samenwerkingsverbanden, meer kosten voor extra ondersteuning van
residentieel geplaatste leerlingen in het vso dan het landelijk gemiddelde
percentage dat samenwerkingsverbanden besteden aan leerlingen in een
residentiele voorziening. Dat ligt op een gemiddelde van circa 3,5%.
Vraag 4
Welke acties zijn er na de beantwoording van dec Kamervragen in juli 2018,
genomen om de weeffout te herstellen waardoor samenwerkingsverbanden
zoals VO Gelderse Vallei financieel verantwoordelijk zijn voor jongeren die
afkomstig zijn van buiten de gemeenten van het samenwerkingsverband en
na de GJI-plaatsing doorstromen naar een open residentiele setting?
Antwoord 4
Met het bestuur en de directeur van het samenwerkingsverband Gelderse
vallei en de bestuurder van het Hoenderloo College (de school in geslotenheid) zijn sinds februari 2019 twee gesprekken gevoerd om te bespreken
welke acties kunnen worden genomen om de financiële situatie voor het
samenwerkingsverband te verbeteren. Ook is vanuit mijn departement een
bezoek gebracht aan het Hoenderloo College om mee te denken over de
registratie van leerlingen die instromen en uitstromen. Hierover heeft ook
overleg plaatsgevonden met DUO, in verband met de registratie van
leerlingen. De volgende acties zijn op basis van deze gesprekken in gang
gezet:
1. De school in geslotenheid die in de Gelderse vallei staat, laat de
jongeren na de periode in geslotenheid vanaf nu uitstromen met een
geldige toelaatbaarheidsverklaring (tlv) voor het vso, afgegeven door het
oorspronkelijke samenwerkingsverband van herkomst van de betreffende leerling. Tot nu toe deed de school dit niet en werden de jongeren
nadat zij vanuit de school in geslotenheid uitstroomden naar de school
die is verbonden aan de woonvoorziening in de regio ingeschreven op
basis van een zogenaamde residentiele plaatsing: op basis van de weten regelgeving is de jongere is automatisch toelaatbaar tot het (v)so
gedurende de plaatsing op de zorginstelling. Dat is ook de reden dat het
tot op heden niet gebeurde. Om de nieuwe werkwijze van het aanvragen
van een tlv in deze regio te ondersteunen, wordt een brief met de
achtergrond en uitleg verstuurd aan de samenwerkingsverbanden die
benaderd worden door het Hoenderloo College voor het afgeven van
een tlv terwijl eerder de leerling via een residentiele plaatsing (dus
zonder tlv) op de vso-school bij de open woonvoorziening is geplaatst.
Hierdoor wordt voorkomen dat nieuw uitstromende leerlingen vanuit de
gesloten setting in Deelen naar de open woonvoorziening automatisch
via een residentiele plaatsing aan het samenwerkingsverband Gelderse
vallei worden toegerekend.
2. Bekeken wordt of ook voor de leerlingen in dit schooljaar de residentiele
plaatsing kan worden omgezet in een plaatsing met een tlv. Hiermee
worden de kosten in dit schooljaar voor leerlingen die niet afkomstig
waren uit het samenwerkingsverband Gelderse vallei alsnog toegerekend aan het samenwerkingsverband waarvan de leerling afkomstig is.
3. Hiermee worden de kosten voor extra ondersteuning vervolgens
structureel toegerekend aan het samenwerkingsverband waarvan de
leerling afkomstig is. Met het oog op de toekomst wordt door het
bestuur van het samenwerkingsverband Gelderse vallei statutair
geregeld dat het bevoegd gezag van de school in geslotenheid bestuurlijk partner wordt in het samenwerkingsverband. Hierdoor kunnen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

bestuurlijke partners binnen het samenwerkingsverband Gelderse vallei
afspraken maken over de keuze voor welk vervolgonderwijs jongeren
volgen die vanuit een gesloten setting naar het decentrale systeem van
passend onderwijs doorstromen.
Vraag 5
Is het onderzoek van de Inspectie van het Onderwijs naar de werking van de
bekostiging van enkele (v)so-scholen verbonden aan residentiële instellingen
waarnaar wordt verwezen in de bovengenoemde beantwoording van de
schriftelijke vragen al afgerond? Zo nee, wanneer is het onderzoek klaar? Zo
ja, wat waren de uitkomsten van dit onderzoek en wat gaat u met deze
uitkomsten doen?
Antwoord 5
Nee. Het onderzoek van de inspectie naar de knelpunten bij de uitvoering van
residentieel onderwijs is in de afrondende fase. Het onderzoek ontvangt u als
bijlage bij de komende voortgangsrapportage passend onderwijs. De
beleidsreactie op dit onderzoek zal ik meenemen bij de beleidsinventarisatie
residentieel onderwijs die u na de zomer ontvangt.
Vraag 6
Wat zijn de bezwaren om de bekostiging van het onderwijs in de open
residentiële setting toe te rekenen aan het samenwerkingsverband van de
woonplaats van de leerling direct voorafgaand aan de (eerste) plaatsing in
een gesloten residentiele inrichting, zoals GJI Deelen, en bent u bereid om
hiernaar te kijken omdat dit in dit specifieke geval leidt tot veel extra kosten
voor de gji?
Antwoord 6
Ja, ik ben bereid hier naar te kijken, zie het antwoord op vraag 4. Bij de
voorgestelde oplossing voor de specifieke situatie in de Gelderse vallei is het
de bedoeling dat de school in geslotenheid nagaat van welk samenwerkingsverband de leerling afkomstig is. Dat hoeft niet altijd het samenwerkingsverband te zijn waarin de woonplaats van de leerling is gelegen. Wanneer er een
school van inschrijving bekend is, dan is dat samenwerkingsverband
verantwoordelijk voor de kosten. Pas als die er niet is, dan geldt de woonplaats van de leerling.
Vraag 7
Wat zijn de bezwaren om te kijken naar de woonplaats van ouders van de
leerling bij de bekostiging wanneer iemand in een gesloten residentiele
inrichting, zoals GJI Deelen, terecht komt? Bent u bereid ook hiernaar te
kijken en indien nodig het beleid aan te passen?
Antwoord 7
Wanneer een jongere in een gesloten setting is opgenomen, is het niet nodig
om de woonplaats van de jongere vast te stellen voor de onderwijsbekostiging. De jongere stroomt namelijk in op een door het Rijk gefinancierde
plaats en dat kan gedurende het gehele schooljaar.
Het probleem in de regio Gelderse vallei ontstaat na de periode van
geslotenheid omdat een groot deel van de jongeren na geslotenheid
uitstroomt naar een vso-school bij een open woonvoorziening in de regio. In
deze regio werden alle leerlingen op de school bij deze woonvoorziening met
een residentiele plaatsing ingeschreven. Dan geldt het woonplaatsbeginsel
waarbij DUO de kosten voor extra ondersteuning toerekent aan het samenwerkingsverband waarin de gemeente is gelegen waar de jongere op dat
moment staat ingeschreven in het BRP. In deze situatie is dat de gemeente
Deelen die is gelegen in het samenwerkingsverband Gelderse vallei. Eerder
gaf ik aan dat een oplossing, binnen de huidige wet- en regelgeving, is om
samen met het samenwerkingsverband en de school in geslotenheid alsnog
een tlv aan te vragen bij het samenwerkingsverband waar de leerling
vandaan komt die wordt verzilverd wanneer de jongere naar een (v)so-school
uitstroomt. De residentiele plaatsingen voor zowel de telling in 2018 als in
2019 worden omgezet in tlv’s. Dit betekent voor de samenwerkingsverbanden
die hiervoor worden benaderd dat zij alsnog voor een residentieel geplaatste
leerling de kosten voor de extra ondersteuning moeten betalen. Hiermee is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

het oorspronkelijke samenwerkingsverband waarvan de jongere afkomstig is,
financieel verantwoordelijk. Dit sluit aan bij het uitgangspunt van de
wetgeving passend onderwijs dat de kosten voor residentiele leerlingen
verdeeld worden over de samenwerkingsverbanden en niet buitenproportioneel op enkele samenwerkingsverbanden drukken.
Ik bezie op basis van de beleidsinventarisatie residentieel onderwijs of het
nodig is om de wet- en regelgeving hiervoor aan te passen.
Vraag 8
Klopt het dat een uitzondering op het woonplaatsbeginsel de situatie is
waarin de leerling nog een geldige toelaatbaarheidsverklaring (TLV) had van
zijn of haar oude samenwerkingsverband? Zo nee, waarom niet? Zo ja, bent u
bereid om als tussenoplossing de TLV’s te verlengen?
Antwoord 8
Nee. Met woonplaatsbeginsel wordt bedoeld dat bij een residentiele plaatsing
in het (v)so DUO de kosten voor extra ondersteuning aan een samenwerkingsverband toewijst op basis van de woonplaats op het moment van
inschrijving op de (v)so-school. Er is dan geen tlv. Bij een tlv gebeurt de
toewijzing van de kosten door het samenwerkingsverband zelf omdat deze de
tlv afgeeft. Samenwerkingsverbanden hebben hierin ruimte om te bepalen
wie de tlv afgeeft. Scholen kunnen dus, indien gewenst, een tlv aanvragen
(ook wanneer de termijn is verlopen) voor jongeren die anders via een
residentiele plaatsing worden ingeschreven op een (v)so-school die is
verbonden aan een residentiele zorginstelling.
Vraag 9
Begrijpt u ook dat een tussenoplossing waarin de open residentiele inrichting
Hoenderloo verzocht wordt om met TLV-vinkjes (toeklaatbaarheidsverklaring
vso) te werken in plaats van met RP-vinkjes (residentiele plaatsing) in hun
administratiesysteem volledig afhangt van de inzet en medewerking van
Hoenderloo hierin en het Samenwerkingsverband VO Gelderse Vallei geen
comfort geeft omdat men geen inzicht heeft in het administratiesysteem van
Hoenderloo? Bent u bereid om samen met GJI Deelen de administratie aan te
passen, zodat wordt gewerkt met TLV-registraties in plaats van
RP-registraties?
Antwoord 9
Eerder gaf ik aan bereid te zijn mee te denken met een tussenoplossing voor
het financiële knelpunt van het samenwerkingsverband Gelderse vallei. Zie
hiervoor ook het antwoord op vraag 4. Aan deze oplossing wordt op dit
moment invulling gegeven. Op basis van de eerder genoemde beleidsinventarisatie residentieel onderwijs bezie ik of op dit punt er iets in de wetgeving
moet worden aangepast, maar dat zal dan pas effect hebben op de langere
termijn.
Vraag 10
Begrijpt u dat de toeleverende samenwerkingsverbanden te vragen om mee
te werken aan financiering van de TLV voor leerlingen die afkomstig zijn uit
hun gebied voor plaatsing in de gesloten setting volledig afhangt van de
good will van andere samenwerkingsverbanden en het Samenwerkingsverband VO Gelderse Vallei geen comfort geeft omdat volgens de huidige wet
de toeleverende samenwerkingsverbanden geen enkele reden hebben om dit
te financieren?
Antwoord 10
Ik zal een brief versturen aan de omliggende samenwerkingsverbanden
waarin hen om medewerking wordt gevraagd gezien de specifieke situatie in
Deelen. Daarin zal ik onderstrepen dat de samenwerkingsverbanden
(financieel) verantwoordelijk zijn voor de leerlingen die stonden ingeschreven
op een school die is gelegen in hun samenwerkingsverband voorafgaand aan
de plaatsing op het Hoenderloo College of de woonplaats die gelegen in het
samenwerkingsverband wanneer de leerling niet stond ingeschreven op een
school.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4

Vraag 11
Beseft u dat doordat er geen structurele oplossing is gevonden het bestuur
genoodzaakt is geweest om te bezuinigen waardoor het huidige bovenschools aanbod voor thuiszitters in deze regio onder druk staat?
Antwoord 11
Ik ben niet betrokken bij de afwegingen van het bestuur van het samenwerkingsverband over de inzet van de financiën en het bezuinigen op de
voorzieningen in de regio. Mijn inzet is er op dit moment op gericht om het
samenwerkingsverband en de school te ondersteunen bij een goede
registratie van de leerlingen die onderwijs volgen op het Hoenderloo College
zodat er voor dit schooljaar de kosten voor deze leerlingen niet eenzijdig
neerslaan op het budget van het samenwerkingsverband Gelderse vallei.
Vraag 12
Is al duidelijk geworden of het wetsvoorstel van het Ministerie van VWS over
het woonplaatsbeginsel enig soelaas kan bieden voor deze residentiële
bekostigingsproblematiek waarnaar u verwees in de beantwoording van onze
eerdere vragen? Zo ja, op welke wijze en zo nee, waarom niet?
Antwoord 12
In het nieuwe wetsvoorstel woonplaatsbeginsel van het Ministerie van VWS
zoals dat voor internetconsultatie is aangeboden, is geregeld dat gemeenten
bij het bepalen van de verantwoordelijkheid niet meer hoeven te achterhalen
wie de gezaghebbende ouder of voogd van een kind is. Voor het woonadres
wordt aangesloten bij de Basisregistratie Personen (BRP) van de jeugdige.
Verder wordt in het voorstel geregeld dat de gemeente van herkomst zo lang
mogelijk verantwoordelijk blijft voor de jeugdige, ook als deze naar specialistische voorzieningen gaat. Dit wetsvoorstel is op dit moment niet toepasbaar
voor residentiële leerlingen, omdat het onderwijsstelsel uitgaat van de BRP
van een leerling. Met het wetsvoorstel woonplaatsbeginsel blijft de gemeente
van herkomst (financieel) verantwoordelijk in een aantal situaties, maar wordt
de woonplaats in het BRP wel gewijzigd. Wel biedt de voorgestelde systematiek van toewijzing een oplossingsrichting die betrokken wordt in de
beleidsinventarisatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

5