Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 474

Wijziging van de Spoorwegwet ter nadere
implementatie van richtlijn 2004/49/EG inzake
de veiligheid op de communautaire spoorwegen
en tot wijziging van Richtlijn 95/18/EG van de
Raad betreffende de verlening van vergunningen
aan spoorwegondernemingen, en van Richtlijn
2001/14/EG van de Raad inzake de toewijzing
van spoorweginfrastructuurcapaciteit en de
heffing van rechten voor het gebruik van
spoorweginfrastructuur alsmede inzake
veiligheidscertificering (PbEU 2004, L 64), ter
nadere implementatie van richtlijn 2008/57/EG
van het Europees parlement en de Raad van de
Europese Unie van 17 juni 2008 betreffende de
interoperabiliteit van het spoorwegsysteem in
de Gemeenschap (PbEU 2008, L 191) en ter
nadere implementatie van artikel 55, derde lid,
tweede, derde en vijfde alinea, van richtlijn
2012/34/EU van het Europees parlement en de
Raad van 21 november 2012 tot instelling van
één Europese spoorwegruimte (PbEU 2012, L
343)

Nr. 6

VERSLAG
Vastgesteld 9 juni 2016
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer verslag uit te
brengen van haar bevindingen. Het verslag behandelt alleen die onderdelen waarover door de genoemde fracties inbreng is geleverd.
Onder het voorbehoud dat de regering de vragen en opmerkingen in dit
verslag afdoende zal beantwoorden, acht de commissie hiermee de
openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende voorbereid.

kst-34474-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 474, nr. 6

1

Inhoudsopgave
Inleiding
Algemeen
Interoperabiliteitsrichtlijn
Spoorwegveiligheidsrichtlijn
Richtlijn tot instelling van één Europese spoorwegruimte
Advisering en consultatie
Artikel 36 en ministeriële regeling

2
2
3
5
5
5
6

Inleiding
De leden van de fractie van de VVD hebben met interesse kennisgenomen
van het wetsvoorstel en hebben de onderstaande inbreng.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de wijziging van de Spoorwegwet ter implementatie van drie
Europese richtlijnen, te weten de Spoorwegveiligheidsrichtlijn, de
Interoperabiliteitsrichtlijn en de Herschikkingsrichtlijn. Ten aanzien van
deze wetswijziging hebben de leden de volgende vragen aan de regering.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel voor een wijziging van de Spoorwegwet en hebben hier
enkele vragen over.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Wijziging van de Spoorwegwet ter nadere implementatie van
enkele Europese spoorwegrichtlijnen. Zij hebben evenwel nog enkele
vragen.
De leden van de D66-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de Wijziging van de Spoorwegwet ter nadere implementatie van
enkele Europese spoorwegrichtlijnen. De leden van deze fractie hebben
nog enkele vragen.
Algemeen
De leden van de VVD-fractie lezen dat het wetsvoorstel dient tot spoedige
implementatie van Europese spoorwegrichtlijnen waarvoor Nederland
door de Europese Commissie in gebreke is gesteld. Nederland heeft deze
richtlijnen al geïmplementeerd, maar deze implementatie blijkt onvolledig.
Hoe kan dat? Waarom kan er niet gewacht worden met implementatie van
deze punten, totdat ook de wijzigingen die samenhangen met het Vierde
Spoorpakket geïmplementeerd worden?
De leden van de PvdA-fractie hebben enkele vragen met betrekking tot de
wijze waarop het onderhavige wetsvoorstel zich verhoudt tot de aanbevelingen van de parlementaire enquêtecommissie Fyra (Kamerstuk 33 678,
nr. 11). In de brief aan de Kamer van 17 mei 2016 ((Kamerstuk 34 474, nr.
5) geeft de regering aan dat het wetsvoorstel los moet worden gezien van
de aanbevelingen van de parlementaire enquêtecommissie Fyra. De
enquêtecommissie doet echter voorstellen op dezelfde terreinen als het
wetsvoorstel (bevoegdheden Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT),
verhouding ILT tot Europese Spoorwegagentschap (ERA)). Is de richting
van de aanbevelingen dezelfde als die van dit wetsvoorstel? Indien dat
niet het geval is, vragen de leden van de PvdA-fractie de regering dat
uitgebreid toe te lichten.
In de genoemde brief aan de Kamer van 17 mei 2016 schrijft de regering
dat haar inzet is te borgen dat toekomstige toelatingsprocedures in lijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 474, nr. 6

2

zijn met de aanbevelingen van de enquêtecommissie. Verwacht de
regering die inzet waar te kunnen maken, zo vragen de leden van de
PvdA-fractie.
De leden van de PvdA-fractie zijn teleurgesteld dat de Europese
Commissie een officiële inbreukprocedure over dit dossier tegen
Nederland is gestart. Deze leden vragen de regering in dat kader welke
acties Nederland heeft ondernomen om dit te voorkomen. Ook vragen zij
welke consequenties het niet voldoen aan de richtlijnen voor Nederland
heeft. Kan dit tot financiële of andere sancties leiden? Zo ja, welke schade
leidt Nederland als gevolg daarvan?
Voorts vragen de aan het woord zijnde leden of de Nederlandse regering
zich ervan verzekerd heeft dat met deze aanpassingen de richtlijnen
volledig zijn geïmplementeerd. Indien dat niet zo is, welke onderdelen zijn
nog niet geïmplementeerd, en waarom zijn deze onderdelen niet
geïmplementeerd? Welke lessen trekt de Nederlandse regering trekt uit
deze casus?
Het bevreemdt de leden van de SP-fractie dat pas jaren na het uitkomen
van deze richtlijnen aan het licht is gekomen dat deze niet of onvolledig
zijn verwerkt in de Spoorwegwet. Hoe heeft deze situatie kunnen
ontstaan?
De leden van de SP-fractie constateren dat vanuit het Vierde Spoorwegpakket een nieuwe Interoperabiliteitsrichtlijn (EU) 2016/797 en een nieuwe
Spoorwegveiligheidsrichtlijn (EU) 2016/798 voortvloeit die op 16 juni 2016
in werking treden. Hiermee komen zover de leden kunnen overzien de
richtlijnen 2004/49/EG en 2008/57/EG te vervallen. De leden vragen
waarom niet meteen deze nieuwe richtlijnen in de Spoorwegwet worden
geïmplementeerd. De leden van de SP-fractie vrezen dat de spoorbranche
in korte tijd twee keer met een wetswijziging wordt geconfronteerd
waarvan het nut onduidelijk is. Deze leden willen op dit punt graag een
nadere uitleg.
Voor de leden van de CDA-fractie is niet duidelijk waarom de regering het
op een ingebrekestelling heeft laten aankomen. Graag ontvangen zij
daarover een nadere uitleg, temeer daar het een ogenschijnlijk
eenvoudige implementatie betreft.
De leden van de D66-fractie vinden het belangrijk dat Nederlandse wet- en
regelgeving in overeenstemming is met Europese richtlijnen. De
Interoperabiliteitsrichtlijn, de instelling tot het inrichten van één Europese
spoorwegruimte en de spoorwegveiligheidsrichtlijn waar het hier om
gaat, zijn reeds geïmplementeerd, maar die implementatie blijkt op
onderdelen onvolledig. Dit wetsvoorstel dient tot spoedige vollédige
implementatie van deze richtlijnen. Dat juichen de leden van de
D66-fractie toe. Wel vragen zij hoe en waarom het tot een in gebrekestelling gekomen is.
Interoperabiliteitsrichtlijn
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Interoperabiliteitsrichtlijn
onderscheid maakt tussen vergunningen voor treinen die volledig volgens
de Technische Specificaties voor Interoperabiliteit (TSI’s) zijn gebouwd en
treinen die niet volledig volgens deze TSI’s zijn gebouwd. Ook maakt de
richtlijn onderscheid tussen vergunningen en aanvullende vergunningen.
Kan de Staatssecretaris aangeven hoe de vergunningen precies van elkaar
verschillen?
Wordt met de technische pijler van het Vierde Spoorpakket het verschil
tussen een vergunning voor indienststelling en een aanvullende
vergunning voor indienststelling gehandhaafd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 474, nr. 6

3

Verandert deze wijziging de rol en/of bevoegdheden van de ILT op
enigerlei wijze? Is er met deze implementatie niet toch sprake van
inperking van de nationale bevoegdheden bij de vergunningverlening? Of
hebben deze wijzigingen nog invloed op de veranderingen die bij de ILT
worden doorgevoerd naar aanleiding van de parlementaire enquête Fyra?
De genoemde leden ontvangen op dit punt graag een toelichting.
De leden van de PvdA-fractie vragen op welke wijze de Nederlandse
regering in de periode 25 november 2014 – 21 december 2015 invulling
heeft gegeven aan de urgentie van de wijziging van de Spoorwegwet op
het punt van het vergunningsstelsel. Ofwel: waarom heeft het meer dan
een jaar geduurd voordat de Nederlandse regering met een wetsvoorstel
op dit onderdeel kwam? Voorts vragen deze leden waarom het oplossen
van het «implementatiegebrek» langer duurt dan aanvankelijk is
aangekondigd.
De leden van de SP-fractie merken op dat de parlementaire enquêtecommissie Fyra heeft geconstateerd dat de ILT bij toelating van de
Fyra-treinen alleen op papier heeft gecontroleerd of het spoorvoertuig aan
de gestelde eisen voldeed. De leden vragen in hoeverre dit anders was
geweest wanneer de Interoperabiliteitsrichtlijn ten aanzien van de
indienstelling van een spoorvoertuig reeds in de wetgeving was
opgenomen.
De leden van de SP-fractie twijfelen of de artikelen 36, lid 1 en 36b lid 1
wel duidelijk genoeg zijn geformuleerd. Zij willen hier graag een nadere
toelichting op. Door de ingewikkelde formulering is deze strafbepaling
praktisch onleesbaar geworden. Het is de leden van de SP-fractie niet
duidelijk waar het verbod precies op ziet. Zij vrezen dat daarmee het
rechtszekerheidsbeginsel in het geding is.
De leden van de CDA-fractie constateren dat met betrekking tot de
Interoperabiliteitsrichtlijn ook een ander punt geïmplementeerd wordt,
namelijk een inspanningsverplichting voor de infrastructuurbeheerder om
ervoor te zorgen dat eventuele tests van treinen plaatsvinden binnen drie
maanden na de aanvraag voor een vergunning. Is met betrokkenen zoals
ProRail en NS overleg gevoerd of en hoe deze tests tijdig gedaan kunnen
worden?
De leden van de CDA-fractie vragen of de bevoegdheden van de ILT door
deze wetswijziging in specifieke gevallen beperkt worden. Deze leden
menen dat in dat geval met deze implementatie toch sprake zou zijn van
inperking van nationale bevoegdheden bij de vergunningverlening,
hetgeen ongewenst is.
De leden van de D66-fractie lezen in de wetstekst dat de Minister de
vergunning voor indienststelling verleent zonder verdere controles
ingeval een trein voldoet aan de TSI’s en waarvoor reeds een
EG-goedkeuringsverklaring is afgegeven. In de huidige Spoorwegwet is
een dergelijke bepaling niet opgenomen. De leden van de D66-fractie
verzoeken de regering toe te lichten:
– hoe de verschillende vergunningen inhoudelijk van elkaar verschillen;
– wanneer welke vergunning vereist is;
– waaruit de procedure voor de vergunningsaanvraag en -verlening
bestaat;
– in hoeverre de ILT bevoegd is aanvullende informatie, risicoanalyses
en tests te eisen van de aanvrager.
De leden van de D66-fractie verzoeken de regering ook inzichtelijk te
maken in hoeverre met deze implementatie sprake is van de inperking van
nationale bevoegdheden bij de vergunningverlening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 474, nr. 6

4

Spoorwegveiligheidsrichtlijn
De leden van de VVD-fractie lezen dat de wetswijziging met name
implementatie betreft van bepalingen uit de Spoorwegveiligheidsrichtlijn.
De ILT moet volgens de richtlijn binnen vier maanden een besluit nemen
over vergunningaanvragen voor toelating van treinen op het Nederlandse
spoor. De regering geeft aan vast te willen houden aan de termijn van
acht weken, zoals is vastgelegd in de Algemene wet bestuursrecht (Awb),
maar dat de langere termijn toch ook wordt vastgelegd in de wet. De
leden van de VVD-fractie vinden dat er, zonder concessies te doen aan de
veiligheid, zo snel mogelijk duidelijkheid moet worden geboden. Hoe gaat
de regering hierop inzetten?
De leden van de SP-fractie willen graag helderheid of de huidige termijn
van acht weken waarbinnen de ILT tot op heden besluiten neemt in de
praktijk wel gehandhaafd blijft of dat de termijn van vier maanden straks
de leidraad wordt.
Richtlijn tot instelling van één Europese spoorwegruimte
De leden van de SP-fractie vragen waarom artikel 71a in de Spoorwegwet
is opgenomen en niet in de Instellingswet Autoriteit Consument en Markt.
Naar het oordeel van deze leden hoort dit niet thuis in de Spoorwegwet.
Advisering en consultatie
De leden van de VVD-fractie lezen dat de ILT na toetsing van het
wetsvoorstel tot de conclusie is gekomen dat de nadere implementatie
haar taken bemoeilijkt, omdat de voorgeschreven richtlijnen voor de
processen verschillen van die in de Awb. Kan de regering hierop
reflecteren? Hoe wordt de ILT geacht hiermee om te gaan?
De leden van de PvdA-fractie lezen dat de ILT aangeeft dat met de
wijzigingen in dit wetsvoorstel de taak van de ILT wordt bemoeilijkt. Dit
zou echter onvermijdelijk zijn. Kan de regering toelichten waarom het
bemoeilijken van de taak van de ILT rechtstreeks voortvloeit uit de
implementatie van deze richtlijnen? In hoeverre is dat in de toekomst te
veranderen?
De leden van de SP-fractie lezen bij advisering en consultatie niet of dit
wetsvoorstel ook is voorgelegd aan de spoorbranche. Deze leden zijn
benieuwd of dit wel het geval is en wat de reactie vanuit de branche was.
De leden van de CDA-fractie constateren dat niets vermeld is over
consultatie van de (spoor)sector. Graag vernemen zij de achtergrond
daarvan.
De leden van de CDA-fractie lezen dat de ILT het wetsvoorstel heeft
getoetst en dat zij tot de conclusie is gekomen dat de implementatie haar
taken bemoeilijkt omdat de huidige processtappen verschillen van de
bepalingen uit de Europese richtlijnen. Graag vernemen deze leden hoe
de regering met dit feit om zal gaan.
De leden van de D66-fractie lezen in de memorie van toelichting niets over
een consultatie van de sector. Deze leden vragen of het klopt dat er geen
consultatie gepland is. Zo ja, kan de regering aangeven waarom niet?
De genoemde leden constateren dat de ILT het wetsvoorstel wel getoetst
heeft en dat zij aangeeft dat de wijzigingen de taak van de ILT bemoeilijken. De leden van de fractie van D66 zouden graag zien dat de regering
inzichtelijk maakt op welke punten de processtappen van de richtlijnen en
van de Awb van elkaar verschillen. Kan de regering voorts inzichtelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 474, nr. 6

5

maken hoe zij gaat bewerkstelligen dat de ILT, ondanks haar bemoeilijkte
taak, haar taken kan vervullen volgens de kwalitatieve standaard die
daarvoor het uitgangspunt is?
Artikel 36 en ministeriële regeling
De leden van de VVD-fractie zien dat het wetsvoorstel een grondslag biedt
om bij ministeriële regeling regels te stellen voor de toepassing van
enkele artikelen. In overleg met de ILT wordt bekeken of het stellen van
nadere regels inderdaad nodig is. Is er, naar aanleiding van de toets door
de ILT, al meer duidelijk over de noodzaak van nadere regels? Zo ja,
welke?
De leden van de D66-fractie lezen dat in overleg met de ILT zal worden
bezien of de uitvoering van het onderscheid tussen TSI-conforme en
niet-TSI-conforme treinen aanleiding geeft tot het stellen van nadere
regels. Aangezien de ILT het wetsvoorstel al heeft getoetst is het wellicht
al duidelijk of er een ministeriële regeling op dit gebied nodig is. Is dat het
geval, zo vragen zij tot slot.
De voorzitter van de commissie,
Van Dekken
Adjunct-griffier van de commissie,
Israel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 474, nr. 6

6