1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

34 054

Interparlementaire conferentie onder Artikel 13
van het Begrotingspact

O/ Nr. 12 HERDRUK1

VERSLAG VAN EEN INTERPARLEMENTAIRE CONFERENTIE
Vastgesteld 20 april 2023
Op 27 en 28 februari 2023 vond in Brussel de halfjaarlijkse bijeenkomst
over stabiliteit, economische coördinatie en bestuur in de Europese Unie
plaats, ook wel bekend als de European Parliamentary Week.2 Deze
conferentie vloeit voort uit het Verdrag van Lissabon (artikel 13). Het doel
van de conferentie is om bij te dragen aan de democratische legitimiteit
en verantwoording op het terrein van economisch bestuur en begrotingsbeleid in de Europese Unie en daarbij de Economische en Monetaire Unie
in het bijzonder. De bijeenkomst werd vanuit Brussel georganiseerd door
het Europees Parlement en het parlement van EU-voorzitter Zweden.
Namens de Tweede Kamer werd hieraan deelgenomen door het lid
Slootweg van het CDA en namens de Eerste Kamer nam het lid Raven van
de OSF deel. De delegatie werd ambtelijk begeleid door mevrouw Timmer
(permanent vertegenwoordiger van de Tweede Kamer in Brussel),
mevrouw de Man (griffier Eerste Kamer) en mevrouw Van Ederen
(stafmedewerker Eerste Kamer).
Plenaire sessie: Economische en maatschappelijke uitdagingen in
tijden van geopolitieke onzekerheid
Sprekers: Roberta Metsola (voorzitter van het Europese Parlement),
Andreas Norlén (voorzitter van de Zweedse Riksdag), Valdis Dombrovskis
(Eurocommissaris Handel en vicevoorzitter Europese Commissie) en
Mathias Cormann (secretaris-generaal OESO).
Metsola stond stil bij de impact van één jaar oorlog Oekraïne en de
solidariteit en verdediging van onze waarden. Tevens ging zij in op de
prijsstijgingen van energie. De energiebedrijven hebben in 2022 een
recordomzet geboekt en nu is de tijd aangebroken om dit te belasten. Zij
heette de 111 parlementsleden uit 29 lidstaten welkom bij deze
bijeenkomst.

1
2

kst-34054-12
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

i.v.m. toevoegen Eerste Kamer kenmerk
https://www.europarl.europa.eu/cmsdata/266125/Agenda_EN.pdf.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 34 054, nr. 12

1

Ook Norlen stond stil bij de oorlog in Oekraïne en de verwoestende
gevolgen ervan. Ook benoemde hij de effecten van de coronapandemie.
De prioriteiten van het Zweedse voorzitterschap – veiligheid, concurrentievermogen, de groene transitie en democratische waarden – dienen dan
ook te worden bezien tegen deze achtergrond.
Dombrovskis stelt in zijn bijdrage dat na de coronapandemie en sterke
inflatie er nu positieve tekenen zijn dat de recessie in Europa vermeden
lijkt en dat de inflatie controleerbaar lijkt te worden. Dit komt mede door
de pricecap op Russisch gas, de milde winter en de besparing op
energieverbruik. Desondanks blijft het een moeilijke tijd met uitdagingen
zowel op politiek als op geopolitiek gebied. Dombrovskis pleit dan ook
voor meer maatwerk op het gebied van overheidssteun en dat Europese
begrotingsregels moeten worden vastgelegd met het oog op de toekomst.
De Europese Commissie wil voor de zomer van 2023 een Europees
Soevereiniteitsfonds voorstellen.
Cormann geeft aan dat de vooruitzichten voor 2023 beter zijn dan men in
eerste instantie dacht en dat voor 2024 zelfs weer economische groei is
voorspeld. Desalniettemin moeten er maatregelen op de interne markt
worden genomen om de groei te bevorderen. Er dient geïnvesteerd te
worden in de productiviteit van kleinere bedrijven, de digitale-innovatie en
concurrentie moet worden gestimuleerd. Tevens adresseert Cormann de
vergrijzing; hier zitten namelijk grote sociale en gezondheidskosten aan.
Hij pleit ook voor het stimuleren van de hervormingen van pensioen.
Immers, de bevolking leeft langer dus zou ook langer moeten werken. Tot
slot zou migratie ook een manier zijn om de vergrijzing tegen te gaan.
Deelsessie 1 van de commissie economische zaken van het
Europees Parlement (ECON): «Hoge inflatie: de puzzel voor een
juiste beleidsreactie»
Voorzitters: Irene Tinagli (voorzitter van de ECON-commissie van het
Europees Parlement) en Björn Wiechel (commissie Financiën van de
Zweedse Riksdag).
Sprekers: Simone Tagliapietra (senior fellow denktank Bruegel) en Goeff
Barnard (senior econoom OESO)
Voor het eerst in de geschiedenis heeft de eurozone een tweecijferige
inflatie ervaren, waarbij in oktober 2022 een piek van 10,6 procent werd
bereikt. De inflatie kwam in januari 2023 uit op 8,5 procent. De kerninflatie,
waarbij wordt gekeken naar de inflatie zonder de voedsel- en energieprijzen, blijft echter hoog op 5,2 procent. Tagliapietra benadrukte in zijn
bijdrage dat de regeringen moeten stoppen met de niet-doelgerichte
maatregelen, om te voorkomen dat de inflatie verder wordt aangejaagd.
In plaats daarvan dienen zij over te stappen naar tijdelijke, doelgerichte en
transitiebestendige maatregelen die de inflatie ook op langere termijn
kunnen verzachten.
Barnard ging in zijn bijdrage onder meer in op de rol van de centrale
bank om de inflatie bij het streefcijfer van 2 procent te laten blijven. Nu de
inflatie vooral door vraagfactoren wordt aangevuurd is de reactie van de
centrale banken om te verstrakken volgens Barnard gerechtvaardigd. Hij
stelt dat de begrotingssteun samen met monetair beleid kan helpen om
de inflatie verder te beperken, maar is ervan overtuigd dat in de context
van lagere energieprijzen er meer gerichte maatregelen moeten worden
genomen en dat de begrotingssteun moet worden bezien. Tot slot stelt
Barnard dat het structureel beleid om aanbod te wijzigen belangrijk is en

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 34 054, nr. 12

2

dat de vergroening van de transitie ook kan helpen om de druk op
energieprijzen te verminderen.
In het daarop volgend debat met de zaal is gebleken dat de economie van
de Europe Unie verkracht heeft getoond, maar dat uitdagingen blijven
bestaan. De wens is uitgesproken voor meer eenvoudige regels voor
zowel de groene als de digitale transitie. De nadruk werd gelegd op een
gecoördineerde samenwerking binnen de Europese Unie. De OESO werkt
aan een kader voor doelmatige en duurzame hulpprogramma’s voor
energie dat naar verwachting op 17 maart 2023 zal worden gepubliceerd.
Deelsessie 2 van de commissie economische zaken van het
Europees Parlement (ECON): «De impact van het afnemende
gebruik van contant geld – de casus voor digitale valuta’s»3
Sprekers: Stefan Ingves (voormalig President van de Zweedse Riksbank),
Evelien Witlox (programmamanager Digitale Euro bij de Europese
Centrale Bank), Monique Goyens (directeur-generaal van de Europese
Consumentenorganisatie BEUC) en Vicky van Eyck (directeur Positive
Money (NGO)).
Ingves stelde in zijn bijdrage dat de afname van het gebruik van contant
geld een belangrijk onderwerp is. Alle aspecten in de samenleving
worden digitaal, ook de betaalvoorkeuren. Zo werd in Zweden in 2022
slechts 8 procent betaald met contant geld in de winkels. De betaalsystemen veranderen wereldwijd door technologische veranderingen en het
is de taak voor wetgevers en regeringen om ervoor te zorgen dat de
toekomstige betaalstructuren goed werken en stabiel zijn. Volgens Ingves
is een kader nodig om de diverse private munten te controleren en een
pan-Europese betalingsstructuur te creëren. Tot slot werd benadrukt dat
de centrale banken voldoende contanten beschikbaar dienen te houden
voor het geval dat elektronische systemen uitvallen.
Witlox ging in haar bijdrage in op de aspecten van privacy die komen
kijken bij het gebruik van de digitale euro. Er moet evenwicht worden
gevonden tussen privacywaarborgen en de strijd tegen witwassen en
financiering van terrorisme. Het doel is dat de digitale euro dezelfde
privacy waarborgen biedt als de contanten nu.
Goyens biedt in haar bijdrage aandacht aan het consumentenperspectief.
Zij benadrukt dat er rekening gehouden moet worden met mensen met
minder digitale vaardigheden. De mogelijkheid om contant te betalen
moet blijven bestaan en moet gestimuleerd blijven worden. Als voorbeeld
geeft zij dat het openbaar vervoer dat vaak wordt gebruikt door mensen
die minder te besteden hebben, terwijl van hen wordt verwacht dat zij het
buskaartje digitaal met een (dure) smartphone betalen.
Van Eyck deelt de opvatting van Goyens dat de toegang tot contant geld
moet worden beschermd. Voorts stelt Van Eyck dat de digitale euro ervoor
kan zorgen dat er gezonde concurrentie ontstaat met de privébanksystemen, welke zullen leiden tot innovatie.
Enkele voorbeelden van bijdragen aan de discussie zijn dat er een balans
moet worden gevonden tussen de digitalisering en de belangen van
burgers; niet overal in Europa ligt het percentage van contante betalingen
zo laag als in Zweden. Culturele verschillen spelen dus ook een belangrijke rol in deze discussie. Voorts moet de digitale euro complementair zijn
3

Het wetgevende voorstel van de Europese Commissie voor een digitale euro wordt in mei 2023
verwacht.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 34 054, nr. 12

3

aan contant geld, het moet risicoloos en kosteloos. Ook was er enige
scepsis in de zaal over de institutionele mogelijkheid om sneller te acteren
dan de private instanties.
Deelsessie 1 van de van de begrotingscommissie van het
Europees Parlement (BUDG): «Climate change, energy, inflation:
what role for the Multiannual Financial Framework and Own
Resources, and how to best create synergies with national
interventions?»
Voorzitters: Johan van Overtveldt (voorzitter commissie Begrotingszaken
in het Europees Parlement) en Edward Riedl (Voorzitter van de commissie
Financiën van de Zweedse Riksdag)
Spreker: Iain Begg, Professorial Research Fellow bij het European
Institute, London School of Economics and Political Science
Overtveldt en Riedl lichten de aanleiding voor deze deelsessie toe. De
Europese Unie heeft te maken met hoge energieprijzen als gevolg van de
oorlog in Oekraïne en hoge inflatie in het verlengde daarvan. Tegelijkertijd
staat de EU voor grote opgaven, waaronder het aanpakken van de
oorzaken en gevolgen van klimaatverandering, conform de doelen in de
European Green Deal en het klimaatakkoord van Parijs. In deze deelsessie
staat centraal met welke instrumenten en op welk niveau (EU of lidstaat)
deze opgaven het beste kunnen worden gefinancierd.
Begg licht in zijn presentatie drie dingen uit over de EU begroting: er
wordt geld herverdeeld tussen de lidstaten en niet tussen burgers; de
begroting is meerjarig, wat zorgt voor minder flexibiliteit; en de
EU-begroting speelt slechts een marginale rol in het stabiliseren van de
economie in lidstaten. De EU-begroting is naar zijn mening klein; slechts
2% van de geaggregeerde publieke uitgaven binnen de EU. Begg
constateert een kloof tussen de verwachtingen van de EU en wat de EU
kan waarmaken, omdat er simpelweg geen budget voor is. Tegelijkertijd
vermenigvuldigen nieuwe vragen zich op verschillende terreinen:
macro-economisch (overheidsschulden, recessie of inflatie), het klimaat,
sociaal (aanvullend op beleid in de lidstaten) en geopolitiek. De oplossing
is volgens hem om verder te kijken dan het Multi-Annual Financial
Framework (MFF) en andere instrumenten in ogenschouw te nemen, zoals
programma’s en fondsen. Hij vraagt zich daarbij wel af of dat een goede
manier voorwaarts is. Deze instrumenten zijn namelijk minder transparant. Ook heeft het Europees Parlement een kleinere rol. Voorwaardelijke risico’s zijn niet zichtbaar en ook is onduidelijk wie er verantwoordelijk is bij een wanbetaling.
In de zaal wordt als eerst daarop gereageerd door twee leden van het
Europees Parlement (EP). Zij erkennen dat er steeds meer andere
manieren van financieren zijn dan het MFF. Door de uitdagingen waarmee
de EU wordt geconfronteerd, werkt het MFF niet goed. Een paar begrotingspotjes zijn al op, de begroting is klein en weinig flexibel door het
meerjarige karakter. De kosten van de schulden zijn ongeveer al 10% van
de begroting. Vanuit het EP is daarom gepleit voor een herziening van het
MFF, maar dit stuitte op bezwaren omdat lidstaten hun bijdragen aan de
EU dan moesten herzien. Er is daarom in het EP onder meer een voorstel
gedaan voor een permanent mechanisme voor crisissituaties. Ddoor een
van de EP-leden wordt opgemerkt dat nu veel ervaring is opgedaan met
het Recovery and Resilience Fund (RRF), maar dat dit geen goede
langetermijnoplossing is. Ook enkele lidstaten dragen bij aan de discussie.
Zo is een delegatielid van mening dat niet meer lasten moeten worden
opgelegd aan burgers, die het nu al moeilijk hebben, maar dat degenen

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 34 054, nr. 12

4

die het meest vervuilen, moeten worden belast. Een ander vindt dat een
sovereign fund moet worden opgezet in de EU, bijvoorbeeld voor de
transitie naar schonere energie. Gemene deler is dat het belang van het
debat wordt onderstreept en dat er meer middelen nodig zijn voor de
EU-begroting.
Begg sluit de discussie af met een woord van waarschuwing. Nieuwe
eigen middelen voor de EU-begroting lossen niet noodzakelijk de
problemen op. Uiteindelijk worden de lasten hiervan neergelegd bij
bedrijven en burgers in de lidstaten. De neiging van de laatste jaren in de
EU is om geld te lenen. Vergeleken met het MFF wordt er twee keer zo
veel gefinancierd op deze manier. Hier moet volgens Begg goed over
nagedacht worden, omdat nationale parlementen hier geen goede greep
op of kennis van hebben.
Deelsessie 2 van de van de begrotingscommissie van het
Europees Parlement (BUDG): «the support for Ukraine – national
and EU budgetary crisis responses and the role of parliaments»
Sprekers: Johannes Hahn, Commissaris voor de Begroting en Sergii
Marchenki, Minister van Financiën van Oekraïne
Hahn licht de financiële bijstand toe van de EU en de listaten aan
Oekraïne, waaronder de macro-financiële steun, die in totaal bijna
38 miljard euro bedraagt. Marchenki geeft een toelichting op de staat
van de economie van Oekraïne. Hij geeft aan dat Oekraïne op zoek moet
naar financiën voor oorlogsvoering. Hij is blij dat de elektriciteitsvoorziening relatief goed is voortgezet in het land, mede dankzij de inspanningen van de EU. Hij geeft aan dankbaar te zijn voor de steun vanuit de
EU tot dusver. Oekraïne is toegewijd om te voldoen aan de vereisten voor
het EU-lidmaatschap.
De delegaties uit de lidstaten en van het Europees Parlement in de zaal
reageren daarop eensgezind met het onderstrepen van het belang van
hulp vanuit de EU aan Oekraïne. Daarmee wordt de Europese waarden
verdedigd. Ook vindt er een discussie plaats over de wijze waarop de
verdere bijstand aan Oekraïne moet worden gefinancierd aangezien er
weinig ruimte is op de EU-begroting. Gesproken wordt over economische
sancties en het bevriezen van vermogen vanuit Rusland, of meer geld
vanuit de lidstaten dan wel militaire steun. Ook wordt de hoop uitgesproken dat de oorlog snel eindigt.
Hahn sluit de deelsessie af met enkele opmerking. De EU komt met een
«mid-term review» in juli 2023, om aanvullende middelen beschikbaar te
stellen voor alle crisis die zijn ontstaan sinds 2020 toen het MFF werd
aangenomen. De EU-begroting alleen kan niet voorzien in alle noden, alus
Hahn. Het moet een gezamenlijke inspanning zijn van de wereldgemeenschap. Hij doet een oproep aan nationale parlementen en de hoofdsteden
van de lidstaten voor het bereiken van de doelstellingen. Ook concludeert
hij dat er meer flexibiliteit nodig is in de EU-begroting; nu is 99% al
toegewezen en slechts 1 miljard niet. Verder onderstreept ook hij de
eenheid in de steun aan Oekraïne.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 34 054, nr. 12

5

Plenaire sessie: «Evaluatie van het EU-kader voor economisch
bestuur (o.a. Stabiliteits- en Groeipact)- gedachtewisseling»
Sprekers: Paolo Gentiloni (Eurocommissaris Economie van de Europese
Commissie), Lars Heikensten (voorzitter van de Zweedse Raad voor
Fiscaal Beleid), Philippa Sigl-Glöckner (directeur Dezernat Zukunf).
Gentiloni heeft vooral een uiteenzetting gegeven van de voorstellen en
benadrukte de volgende facetten: stengere handhaving, simpelere regels,
meer transparantie, meer eigen verantwoordelijkheid voor lidstaten en
meer democratische verantwoording.
Heikenstein gaf vier punten mee: 1. de voorstellen dragen het risico in
zich van meer «politiek gemanoeuvreer» omdat het systeem minder
mechanisch is; 2. definieer meer concreet de verschillende aspecten van
de opzet van de middel-langetermijn fiscale en structurele plannen;
3. geef de EFB een grotere rol en verander het besluitvormingsproces
naar gekwalificeerde meerderheid (QMV) in de Raad; en 4. bepaal
minimumstandaarden voor nationale fiscale raamwerken.
Sigli-Glöckner gaf als belangrijkste boodschap mee dat de debt
sustainability analysis (DSA’s) in het hart van de fiscale maatregelen ligt,
maar dat de vooruitblik daarin 8–15 jaar is en dat daardoor de onzekerheid
daarin heel groot is. De vereisten om de DSA-testen door te komen als
lidstaat zijn volgens haar te moeilijk. Gezien de benodigde investeringen
zal de schuld binnen Europa waarschijnlijk hoger worden. Zij gaf mee dat
landen die een bepaalde algemene fiscale parameter halen, niet een
volledig beoordelingsproces zouden moeten ondergaan. Verder wierp ze
de vragen op hoe de benodigde uitgaven (op het gebied van klimaattransitie, defensie etc.) kunnen worden gedaan gezien de vereiste schuldenratio’s en hoe het fiscale en monetaire beleid te convergerend zijn?
Uit de discussie met de zaal bleek dat er veel waarde werd gehecht aan
meer eigen verantwoordelijkheid voor de lidstaten en dat voor nieuwe
regeringen na verkiezingen de mogelijkheid moet worden gecreëerd om
eventuele aanpassingen te kunnen doorvoeren. Er was consensus over de
urgentie.
Plenaire sessie: «Werken op afstand (remote working) binnen de
EU – fiscale uitdagingen»
Sprekers: David Bradbury (OESO), Stefan Olsson (Europese Commissie
DG EMPL), Reinhard Biebel (Europese Commissie DG TAXUD)
Bradbury stelde in zijn bijdrage dat de werkcultuur is veranderd en dat
sinds de coronapandemie werken op afstand een enorme vlucht heeft
genomen. Het speelt in het bedrijfsleven een grote rol voor zowel het
aantrekken als het behouden van werknemers. Gelet op de verschillen
tussen nationale belastingstelsels kunnen bij werken op afstand over de
grens ingewikkelde belastingtechnische vraagstukken opkomen. Hierbij
dienen ook de technologische mogelijkheden, diverse tijdzones en de
arbeidswetgeving in de verschillende lidstaten in ogenschouw genomen
te worden.
Olssen benadrukte dat werken op afstand kan leiden tot de situatie dat
iemand belasting betaalt in een lidstaat, maar in een andere lidstaat
geniet van de sociale zekerheid. Biebel voegde hieraan toe dat middels
geharmoniseerde samenwerking tussen lidstaten moet worden bewerkstelligd dat discriminatoire effecten op het heffen van belastingen
vermeden worden.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 34 054, nr. 12

6

Uit de gedachtewisseling met de zaal bleek belangstelling te bestaan voor
een algemeen Europees kader omtrent werken op afstand om risico’s op
dubbele belastingheffing, belastinggeschillen en administratieve lasten
voor werknemers en werkgevers te beperken. teneinde te voorkomen dat
afstand op werken zou worden ontmoedigd.
De delegatie vanuit de Tweede Kamer,
Slootweg
De delegatie vanuit de Eerste Kamer,
Raven
De ambtelijke begeleiding van de delegatie,
De Man en Van Ederen (Eerste Kamer)

Staten-Generaal, vergaderjaar 2022–2023, 34 054, nr. 12

7