Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

28 844

Integriteitsbeleid openbaar bestuur en politie

Nr. 227

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 april 2021
Met de introductie van een self-assessment risicoanalyse integriteit wordt
het integriteitsbeleid bewindspersonen aangevuld. Het is een hulpmiddel
voor kandidaat-bewindspersonen dat zich richt op bewustwording en
inventarisatie van risico’s. Daarmee is de basis gelegd om de eigen
integriteit blijvend te bevorderen. Dit in de wetenschap dat integriteit
«geen bezit is maar een constante opgave en uitdaging»1. Dat betekent
tevens de eerste stap in de concrete uitwerking van de aanbevelingen van
de GRECO2. Een dergelijke risicoanalyse integriteit is reeds gebruikelijk bij
de benoeming van decentrale bestuurders na verkiezingen.
Constante opgaaf in context
Het behouden en bevorderen van de eigen integriteit is een complexe
opgaaf, maar van groot belang. Zeker ook in het licht van de nationale en
internationale ontwikkelingen aangaande de aanpak van ondermijning,
corruptiebestrijding, de bevordering van de rechtsstatelijkheid en een
weerbaar en integer bestuur3. Bewindspersonen hebben een belangrijke
voorbeeldfunctie.
Self-assessment als onderdeel in de kabinetsformatie
In de brief van 20 december 2002 (Kamerstuk 28 754, nr. 1) is uiteengezet
welke procedure de formateur ten aanzien van de beoordeling van
kandidaat-ministers en -staatssecretarissen hanteert.
Tijdens de kabinetsformatie wordt in het gesprek van de formateur met de
kandidaat-bewindspersoon nagegaan of er enig beletsel is in het heden
1
2
3

kst-28844-227
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 28 844, nr. 67
Kamerstukken 35 000 VII en 35 000 VI, nr. 91
Kamerstukken 21 501-02 en 29 279, nr. 2251; Kamerstuk 29 911, nrs. 222 en 281; Kamerstuk
28 844, nr. 218

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 844, nr. 227

1

of verleden van de kandidaat om de functie in kwestie te aanvaarden. Ter
afsluiting van het gesprek stelt de formateur expliciet nog de vraag of er
overigens nog feiten zijn uit heden of verleden van de kandidaat die hij
moet kennen, omdat ze op enig moment van negatieve invloed zouden
kunnen worden op het functioneren van de kandidaat als bewindspersoon, dan wel het kabinet in een moeilijke situatie zouden kunnen
brengen4. Het kabinet biedt met het self-assessment risicoanalyse
integriteit een handreiking om deze procedure aan te vullen.
Het gesprek met de formateur heeft als meerwaarde dat er mede op basis
van de drie feitenonderzoeken5 en het self-assessment, (wederzijdse)
bewustwording ontstaat over de eventuele risico’s en kwetsbaarheden en
dat er in goed overleg beheersmaatregelen kunnen worden getroffen op
bijvoorbeeld (de schijn van) belangenverstrengeling.
De opzet van de aanvulling op het integriteitsbeleid, en met nadruk op het
goede gesprek tussen de formateur en de kandidaat-bewindspersoon dat
veruit het belangrijkste onderdeel vormt, is zodanig dat de kandidaatbewindspersoon, ondanks de veelal korte voorbereidingstijd in de
kabinetsformatie, alle informatie aangaande de integriteit die in ieder
geval voorafgaande aan de benoeming benodigd is, heeft ontvangen. De
aanvulling betekent ook dat de brief van 20 december 2002 wat betreft het
kabinet volledig van toepassing blijft. Dit geldt met name ook voor het
belang van de transparante procedure, de vertrouwelijkheid van de
gesprekken tussen de formateur en de kandidaat-bewindspersonen en de
verantwoordelijkheid van de Minister-President, waaronder de brief van
de Minister-President aan het begin van het nieuwe kabinet met
betrekking tot de formatie.
Wanneer sprake is van een tussentijdse benoeming, zal ook gebruikt
worden gemaakt van het self-assessment.
Het self-assessment treft u bijgaand als bijlage aan6. Het is relatief
eenvoudig gehouden en niet bedoeld als een uitputtende vragenlijst. Het
self-assessment zal reeds voor de komende kabinetsformatie beschikbaar
zijn en zal worden opgenomen in het zogenaamde «blauwe boek», het
Handboek bewindspersonen.
Verantwoordelijkheid
Wellicht ten overvloede benadruk ik dat in de weergegeven procedure een
belangrijke eigen verantwoordelijkheid bij de kandidaat-bewindspersoon
blijft liggen om integriteitsrisico’s en kwetsbaarheden in beeld te brengen
en uitvoering te geven aan eventuele beheersmaatregelen. Tevens is het
aan de politieke partijen en fracties die bij het selectieproces van hun
politieke groepering betrokken zijn, een eigen integriteitsbeleid te voeren
met het oog op de integriteit van (aankomende) politieke ambtsdragers in
het algemeen.
Doorontwikkeling
Met het self-assessment wordt een vorm van risicoanalyse op het gebied
van integriteit geïntroduceerd voor kandidaat-bewindspersonen. Hiermee
is een basis gelegd om nader invulling te geven aan een meer gecoördineerde risico georiënteerde strategie op integriteit conform de aanbe-

4

Handboek bewindspersonen, het Blauwe Boek, Ministerie van Algemene Zaken, blz. 12.
Kamerstuk 28 754, nr. 1
6
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 844, nr. 227

2

veling door de GRECO7. Medio mei 2021 ontvangt u het compliance
report van de GRECO over de implementatie van de aanbevelingen door
Nederland in de vijfde ronde. Dan zal ik ook ingaan op het vervolg van de
uitwerking van de aanbevelingen van de GRECO.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
K.H. Ollongren

7

Kamerstukken 35 000 VII en 35 000 VI, nr. 91.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 28 844, nr. 227

3