Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

29 984

Spoor: vervoer- en beheerplan

Nr. 882

BRIEF VAN MINISTER VOOR MILIEU EN WONEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 december 2019
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) heeft dit voorjaar op verzoek
van uw Kamer (motie van het lid Ziengs1) een update uitgebracht van de
quick scan personenvervoer 2013 met de titel Eerlijke kansen bij aanbestedingen van regionaal spoorvervoer (hierna: quick scan). De ACM heeft op
tien onderwerpen de risico’s op een verstoring van het gelijk speelveld bij
regionale aanbestedingen van spoorvervoer onderzocht. Daarbij maakt de
ACM onderscheid tussen risico’s die zijn opgetreden in het kader van een
gelijk speelveld, en risico’s die kunnen optreden maar zich (nog) niet
hebben voorgedaan. Ook beoordeelt de ACM in de quick scan in hoeverre
al ingezette beheersmaatregelen die risico’s in voldoende mate
ondervangen.
In deze brief reageer ik op de belangrijkste risico’s die de ACM heeft
geïdentificeerd en de suggesties die de ACM geeft voor aanvullende
beheersmaatregelen om het gelijke speelveld bij regionale aanbestedingen nog beter te borgen. Tevens beantwoord ik daarmee de vragen die
u in het verslag van een schriftelijk overleg2 van 18 juni 2019 heeft gesteld
over de quick scan.
Met de quick scan geeft de ACM een beeld van de risico’s die zich in de
huidige spoorordening (kunnen) voordoen in het kader van een gelijk
speelveld bij regionale spooraanbestedingen. In het voorjaar van 2020
neem ik een besluit over de marktordening op het spoor na 2024. Indien
het marktordeningsbesluit of ontwikkelingen zoals de introductie van het
recht op open toegang tot de spoorweginfrastructuur of de uitspraak in
hoger beroep in het kader van het Besluit Gedragingen van NS inzake
openbaar-vervoerconcessie in Limburg3 daartoe aanleiding geven, kan

1
2
3

kst-29984-882
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Kamerstuk 29 984, nr. 759
Inbreng verslag schriftelijk overleg, 2019D25947
Besluit Gedragingen van NS inzake openbaar-vervoerconcessie in Limburg (zaaknummer:
16.0691.31) van 29 juni 2017 (te vinden op www.acm.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 882

1

opnieuw worden onderzocht of er risico’s zijn voor het borgen van een
gelijk speelveld. Daar wil ik nu echter niet op vooruit lopen.
Bestaande beheersmaatregelen voor borging gelijk speelveld voldoen
veelal
In de quick scan concludeert de ACM dat de bestaande (wettelijke)
beheersmaatregelen om een gelijk speelveld bij regionale spooraanbestedingen te borgen veelal voldoen. Hoewel de ACM op een aantal onderwerpen suggesties doet voor aanvullende beheersmaatregelen,
constateer ik dat er geen signalen zijn dat het gelijk speelveld bij regionale
spooraanbestedingen onvoldoende geborgd wordt. Ook het aantal
suggesties voor aanvullende beheersmaatregelen is relatief beperkt. Dat
valt ook op te maken uit de overzichtstabel van risico’s en beheersmaatregelen in de quick scan. Ik vind dit een belangrijke conclusie die ik
onderstreep.
Sinds de onregelmatigheden in de Limburgse aanbesteding van sprinterdiensten in 2015 zijn de bevoegdheden van de ACM uitgebreid. Zo moet
de ACM nu vooraf goedkeuring verlenen aan de tarieven en voorwaarden
die exploitanten (zoals de NS en ProRail) voor diensten en dienstvoorzieningen aanhouden bij regionale spooraanbestedingen. Denk daarbij aan
toegang tot stations en de voorzieningen daarvan, gebruik van treinwasinstallaties en pauzelocaties voor personeel op stations. Voor vervoerders is
het van belang dat zij bij het opstellen van hun bieding duidelijkheid
hebben over de condities waaronder zij toegang kunnen verkrijgen tot de
dienst en dienstvoorzieningen die nodig zijn voor het exploiteren van
treindiensten. De ex ante goedkeuring draagt bij aan een transparante en
non-discriminatoire toegang tot diensten en dienstvoorzieningen.
Daarmee zijn naar mijn mening belangrijke stappen gezet naar een (nog)
betere borging van het gelijke speelveld bij aanbestedingen van regionaal
spoorvervoer. Dat wordt ook bevestigd door belanghebbenden uit de
sector.
In de quick scan hanteert de ACM het uitgangspunt dat een gelijk
speelveld bij openbare aanbestedingen bestaat uit eerlijke kansen voor
alle vervoerders om de concessie te winnen. Dit betekent niet dat de
uitgangspositie voor elke aanbieder gelijk moet zijn. De uitgangsposities
kunnen verschillen als één vervoerder bijvoorbeeld beschikt over
bepaalde schaal- en/of netwerkvoordelen. Hiermee kan deze partij
kostenvoordelen behalen waarvan de reiziger profiteert. Dat ziet ACM als
gezonde concurrentie. Door efficiënter te werken, een hogere kwaliteit te
leveren of te innoveren heeft iedere aanbieder een goede kans om een
regionale spooraanbesteding te winnen.
Het kan niet volledig worden uitgesloten dat zich in de toekomst onregelmatigheden bij regionale spooraanbestedingen voordoen. Wel kan het
gelijk speelveld bij regionale aanbestedingen zo veel mogelijk wordt
geborgd door wettelijke maatregelen waaraan partijen zich moeten
houden (op basis van de Wet personenvervoer 2000 en de Spoorwegwet)
en het toezicht op de sector door de ACM (ook op basis van de Mededingingswet). Ook concessieverlenende overheden spelen een rol doordat zij
in de aanbesteding zoveel mogelijk de juiste condities creëren en
voorwaarden stellen om alle vervoerders een gelijke kans te geven een
aanbesteding te winnen. Op basis van de Aanbestedingswet zijn ze
daartoe verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 882

2

Mogelijke risico’s met impact op verstoring van gelijk speelveld
Voor drie onderwerpen constateert de ACM dat risico’s op een verstoring
van het gelijk speelveld bij regionale spooraanbestedingen een relatief
grote impact kunnen hebben, te weten 1) ongeoorloofde kruissubsidiering, 2) de toegang tot tweedehands materieel en 3) de toegang tot
(gebruikers)data. De ACM suggereert om op deze onderwerpen aanvullende beheersmaatregelen te nemen. Daarop ga ik hieronder in.
Ongeoorloofde kruissubsidiëring en verlieslatende biedingen bij regionale
spooraanbestedingen
Op verzoek van de VVD-fractie besteedt de ACM in de quick scan uitvoerig
aandacht aan kruissubsidiëring in het kader van mogelijke verlieslatende
biedingen bij aanbestedingen van regionale vervoerconcessies per spoor
en waarbij sprake is van een economische machtspositie van een
vervoerder.
Kruissubsidiering op zichzelf is toegestaan, en kan zelfs onderdeel zijn van
een normale bedrijfsvoering. Er wordt gebruik gemaakt van kruissubsidiëring wanneer een product of dienst in de ene markt wordt aangeboden
onder de kostprijs, en het verlies wordt afgedekt uit positieve kasstromen
in een andere markt. Opbrengsten uit het ene organisatieonderdeel
worden geïnvesteerd in innovatie of productontwikkeling in een ander
deel van het bedrijf. Dit hoeft niet negatief uit te pakken voor de
consument, bijvoorbeeld omdat daardoor meer financiële middelen
beschikbaar komen voor innovatie of markttoetreding.
Kruissubsidiering kan ook een verstorend effect hebben op het gelijke
speelveld en daarmee mogelijk ongeoorloofd zijn. Volgens de ACM is
sprake van ongeoorloofde kruissubsidiëring wanneer een partij een
economische machtspositie heeft, ofwel in staat is om zich onafhankelijk
van concurrenten, leveranciers, afnemers en de consument te gedragen.
In deze context kan kruissubsidiering een instrument zijn om toetreding
tot de markt met de machtspositie te belemmeren of effectieve concurrentie op een aangrenzende, competitieve markt te beperken. Een partij
met een economische machtspositie heeft namelijk de mogelijkheid en
prikkel om tijdelijke verliezen te lijden op de ene markt, om de verliezen in
andere markten of in de toekomst weer gecompenseerd te krijgen
wanneer er sprake is van een lagere concurrentiedruk. De keerzijde is ook
waar: wanneer een partij geen economische machtspositie heeft, wordt
ervan uitgegaan dat er geen directe prikkel is om ongeoorloofde kruissubsidiering toe te passen door middel van bijvoorbeeld een verlieslatend
bod bij een aanbesteding.
Relevant is daarom om te weten of er sprake is van een vervoerder met
een economische machtspositie. Dit bepaalt het risico op een verstoring
van het gelijke speelveld. De ACM concludeert dat op de markt(en) van
regionale spoorconcessies geen sprake lijkt te zijn van een vervoerder met
een economische machtspositie. In het Besluit Gedragingen van NS
inzake openbaarvervoerconcessie Limburg heeft de ACM4 voor het
hoofdrailnet (HRN) geoordeeld dat de NS een economische machtspositie
heeft die onder specifieke voorwaarden kan leiden tot een risico voor het
gelijke speelveld bij regionale spooraanbestedingen. De NS heeft volgens
de ACM een prikkel als bijvoorbeeld de uitkomst van een regionale
aanbesteding mogelijke effecten heeft op de positie van de NS op het
HRN. In de zaak Limburg stelt de ACM vast dat de NS bij de aanbesteding
4

Besluit Gedragingen van NS inzake openbaar-vervoerconcessie in Limburg (zaaknummer:
16.0691.31) van 29 juni 2017 (te vinden op www.acm.nl).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 882

3

voor de regionale spoorconcessie in Limburg misbruik heeft gemaakt van
haar economische machtspositie, en daarmee heeft de NS in strijd
gehandeld met artikel 24 Mededingingswet. De ACM heeft de NS
veroordeeld tot een boete, tegen welk besluit de NS in beroep is gegaan
bij de rechter. De rechtbank Rotterdam5 heeft in deze zaak geoordeeld dat
de ACM onvoldoende onderzoek heeft gedaan om buiten redelijke twijfel
vast te kunnen stellen dat de NS een economische machtspositie heeft. De
ACM heeft inmiddels hoger beroep aangetekend bij het College van
Beroep voor het Bedrijfsleven.6 Totdat het CBB een uitspraak heeft
gedaan, kan niet worden ingegaan op deze zaak. Zodra het CBB in hoger
beroep uitspraak heeft gedaan in deze zaak, zal de Minister van Financiën
uw Kamer daarover informeren.
Om ongeoorloofde kruissubsidiëring (en verlieslatende biedingen) tegen
te gaan concludeert de ACM dat de meest effectieve bestaande maatregel
de Mededingingswet is. Ongeacht de lopende rechtszaak kan de ACM op
basis van artikel 24 Mededingingswet (misbruik van economische
machtspositie), als daar aanleiding voor is bij toekomstige regionale
aanbestedingen, onderzoek doen naar mogelijk misbruik van een
economische machtspositie door het doen van een verlieslatend bod.
In de quick scan gaat de ACM in op mogelijke aanvullende beheersmaatregelen om het risico op ongeoorloofde kruissubsidiering bij regionale
spooraanbestedingen te voorkomen, zoals het verbod op het meebieden
van de NS, een ex ante toets van het bod van de NS door een toezichthouder, en een gescheiden boekhouding. De ACM licht per maatregel
uitvoerig toe of daarmee het risico op kruissubsidiëring kan worden
voorkomen. De ACM komt echter tot de conclusie dat veel van de
maatregelen niet passend zijn. Ook voor een gescheiden boekhouding
komt de ACM tot de conclusie dat dit per saldo slechts een beperkte rol
kan spelen in het adresseren van mogelijke ongeoorloofde kruissubsidie
door de NS.
De Minister van Financiën toetst in zijn rol als aandeelhouder alle
aanbestedingen van de NS voor het verkrijgen of verlengen van een
concessie boven de 100 miljoen euro. De ACM doet de suggestie die
drempel te verlagen voor regionale concessies in Nederland, zodat alle
aanbestedingen van de NS voor regionale concessies getoetst worden
door de aandeelhouder. Uw Kamer heeft vragen gesteld over de gevolgen
van de toets voor het gelijke speelveld. De Minister van Financiën heeft
mij toegezegd dat hij de wenselijkheid en consequenties van de suggestie
van de ACM verder uitwerkt en uw Kamer daarover in het eerste kwartaal
van 2020 zal berichten.
De ACM vindt wel dat er duidelijkheid moet komen over de toepasselijkheid van de PSO-verplichting om een gescheiden boekhouding voor
het HRN te voeren. Elke onderneming is verplicht op basis van het
ondernemingsrecht (boek 2 Burgerlijk Wetboek) een aparte boekhouding
te voeren. De NS is verplicht voor elk van haar ondernemingen binnen de
NV NS een gescheiden boekhouding te voeren (dat zijn o.a. NS Reizigers,
NS Stations, NedTrain en Abellio). De NS is ook verplicht om een
gescheiden boekhouding te voeren voor de HRN-vervoerconcessie op
basis van de HRN-vervoerconcessie (artikel 21). Ook andere bedrijfsonderdelen van de NS worden op basis van overeenkomsten apart geadministreerd, zoals de kosten en opbrengsten van HSL–Zuid en de kosten en

5

Uitspraak van de Rechtbank Rotterdam, d.d. 27 juni 2019 (te vinden op www.rechtspraak.nl
onder ECLI:NL:RBROT:2019:5089).
6
Kamerstuk 29 984, nr. 865 en Kamerstuk 29 984 nr. 853.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 882

4

opbrengsten van de activiteiten die verband houden met de exploitatie
van stations.
Sinds de onregelmatigheden bij de bieding van de NS op de openbaar
vervoerconcessie in Limburg heeft de NS de nodige stappen gezet om het
risicobeheer en compliance van de organisatie NS op orde te krijgen. Op
basis van de conclusies van het onderzoek7 dat de Minister van Financiën
en de raad van commissarissen van de NS hebben laten uitvoeren naar de
governance, risk en compliance binnen de NS, heeft de NS een verbeterplan opgesteld. Met de implementatie van het verbeterplan heeft de NS
niet alleen maatregelen genomen op het gebied van risicobeheersing, het
bevorderen van gewenst gedrag en de correcte naleving van wet- en
regelgeving binnen de NS, maar ook maatregelen om een cultuur van
openheid, aanspreekbaarheid en voorbeeldgedrag op alle niveaus binnen
de NS te bevorderen. De Minister van Financiën heeft uw Kamer in 2017
geïnformeerd en aangegeven blijvende aandacht te besteden aan
governance, risk en compliance binnen de NS.8
De NS heeft als houder van de onderhands gegunde HRN-concessie, als
staatsdeelneming en als grootste vervoerder op het Nederlandse spoor
een belangrijke publieke rol in de Nederlandse ov-sector. Vanuit die rol en
het belang dat iedere vervoerder een gelijke kans heeft op het winnen van
een (regionale) spooraanbesteding, verwacht ik van de NS dat zij een
voorbeeldfunctie heeft en zich bij aanbestedingen in alle opzichten aan de
geldende (mededingings)regels houdt.
Toegang tot tweedehands materieel
De ACM heeft signalen ontvangen dat regionale vervoerders knelpunten
ervaren doordat de NS in staat zou zijn om treinen van het HRN in te
zetten op regionale lijnen en doordat het voor de zittende vervoerder
gemakkelijker is om in te schrijven omdat hij al beschikt over het
benodigde materieel. De ACM constateert ook dat de markt voor
tweedehands spoormaterieel (zeer) beperkt is vanwege de specifieke
technische eisen die aan rijtuigen worden gesteld om in Nederland te
kunnen rijden (o.a. door de tractie-energievoorziening en de veiligheidssystemen die worden gebruikt). Tweedehands materieel uit het buitenland
is vanwege de hoge ombouwkosten veelal niet economisch rendabel.
Met het Vierde Spoorwegpakket is de PSO-verordening gewijzigd en
hebben concessieverlenende overheden de verantwoordelijkheid om
voorafgaand aan een spooraanbesteding te beoordelen of maatregelen
genomen moeten worden om te zorgen voor daadwerkelijke en
niet-discriminerende toegang tot geschikt rollend materieel9. Die
beoordeling moet openbaar gemaakt worden door de concessieverlenende overheid. Concessieverleners kunnen maatregelen treffen om de
toegang tot materieel te realiseren door o.a.:
1. in de concessie-eisen af te dwingen dat alle vervoerders nieuwe(re)
treinen moeten inzetten;
2. een uitgewerkte overnameverplichting aan te bieden tegen een door
een onafhankelijke derde partij vastgestelde (marktconforme) prijs;
3. een overdrachtsplicht op te leggen voor de overdracht van treinen
aan het einde van de concessieduur;

7
8
9

Kamerstuk 28 165, nr. 230
Kamerstuk 28 165, nr. 273
Artikel 5bis van Verordening (EG) nr. 1370/2007 betreffende het openbaar personenvervoer per
spoor en over de weg en tot intrekking van Verordening (EEG) nr. 1191/69 van de Raad en
Verordening (EEG) nr. 1107/70 van de Raad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 882

5

4.

rollend materieel aan te schaffen en tegen marktprijs beschikbaar te
stellen aan de concessiehouder.
5. samen te werken met andere concessieverleners om over een groter
bestand aan rollend materieel te beschikken.
Daarnaast is in de Wp2000 een regime opgenomen om de overdracht van
productiemiddelen waaronder rollend materieel te regelen10.
De ACM komt tot de conclusie dat de (Europese) wetgeving voldoende
basis biedt voor concessieverleners om de toegang van rollend materieel
bij een spooraanbesteding te waarborgen, en daarmee te voorkomen dat
een zittende vervoerder of de NS een groot concurrentievoordeel heeft
omdat zij wel toegang hebben tot geschikt materieel. De ACM ziet wel een
risico dat concessieverlenende overheden bij aankomende spooraanbestedingen verschillend omgaan met de beoordeling van de toegang tot
het materieel. De ACM ziet daarom meerwaarde in een nadere uitwerking
van deze beoordeling, bijvoorbeeld waar het gaat om de onderzoeksmethodiek, de beoordelingscriteria en de consultatiemomenten.
Ik deel de opvatting van de ACM dat het gelijke speelveld bij aanbestedingen onder druk kan staan als de toegang tot rollend materieel
onvoldoende geborgd is.
De provincies als verleners van spoorconcessies zijn ook het meeste
gebaat bij een goede toegang tot rollend materieel omdat dit de concurrentiedruk (meer bieders) verhoogt en het financiële risico van een
concessie (voor zowel de provincie als de vervoerder) vermindert. Met de
decentralisatie van regionale spoordiensten is de bevoegdheid voor het
aanbesteden van spoorconcessies verlegd naar de provincies. Zij hebben
de verantwoordelijkheid om concessies – binnen het geldende wettelijke
kader – naar eigen inzicht te ontwerpen en in de markt te plaatsen. De
toegang tot rollend materieel is bij een regionale aanbesteding een
wezenlijk onderdeel. Ik vind het van belang dat de provincies die
bevoegdheid naar eigen inzicht kunnen blijven invullen. Maatregelen om
de toegang tot rollend materieel te realiseren kunnen per provincie
verschillen omdat ze de betaalbaarheid en het innovatievermogen van de
dienstverlening kunnen raken alsook de risicoverdeling tussen concessieverlener en concessiehouder. Deze afweging kan de provincie als
concessieverlener het beste maken.
Provincies geven in gesprekken aan dat zij veel tijd en werk steken om
daadwerkelijke en niet-discriminerende toegang tot geschikt rollend
materieel te borgen waarbij zij vaak gebruik maken van een uitgewerkte
overnameplicht of het stellen van hoge concessie-eisen aan het rollend
materieel. Om te beoordelen welke maatregelen het beste ingezet kunnen
worden voor de toegang tot rollend materieel, voeren concessieverleners
geregeld overleg met elkaar. Daarbij passen ze actief lessen toe uit vorige
aanbestedingen. Vanuit mijn stelselverantwoordelijkheid ga ik samen met
de betreffende provincies en vervoersregio’s bezien hoe er gezamenlijke
afspraken gemaakt kunnen worden over de beoordeling van de toegang
tot rollend materieel zoals in de gewijzigde PSO-verordening is
voorgeschreven.
Tot slot stelt de ACM voor om ook mogelijkheden te bieden voor een
dwingende overnameplicht bij een eerste aanbesteding van gedecentraliseerde spoordiensten. Nu biedt de Wp2000 (artikel 43b, lid 7) daar geen
ruimte voor omdat concessiehouders niet hoeven mee te werken aan een
overnameplicht op een zojuist gedecentraliseerde lijn. Dit is destijds zo
geregeld om voldoende waarborgen te bieden voor een nieuwe concessiehouder en is via een amendement in de Wp2000 opgenomen.
10

Artikel 43a-43c Wp2000.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 882

6

Aangezien ik geen verdere signalen heb ontvangen dat deze uitzondering
tot problemen leidt, ben ik niet voornemens dit punt op korte termijn in
een wetswijziging te adresseren. Bij een eventuele wetsherziening van de
Wet personenvervoer 2000 kan te zijner tijd opnieuw de wenselijkheid van
handhaving van deze bepaling beoordeeld worden.
Ongelijke toegang tot data
De ACM geeft aan dat een ongelijke informatiepositie van inschrijvende
partijen bij een aanbesteding kan resulteren in een verstoring van een
gelijk speelveld. Voor een inschrijving op een (regionale) aanbesteding
dienen marktpartijen een goede inschatting te maken van de verwachte
kosten en opbrengsten voor de exploitatie van treindiensten. Daarvoor
moeten zij beschikken over historische reizigersdata om de benodigde
capaciteit voor het vervoer van reizigers en de verwachte opbrengsten te
berekenen. Volgens de concessieverleners en concessiehouders zijn dat in
ieder geval de reizigersaantallen, de opbrengsten van de treindiensten en
de informatie over het personeel dat overgaat naar de nieuwe
concessiehouder.
Er is al een aantal maatregelen van kracht om de informatiepositie van
vervoerders bij regionale aanbestedingen gelijk te trekken, maar de ACM
stelt de vraag of deze maatregelen voldoende zijn. De PSO-verordening
verplicht concessieverleners om informatie beschikbaar te stellen aan
bieders wanneer deze essentieel is voor het uitbrengen van een bod.
Daarnaast bestaan er afspraken tussen decentrale overheden, de NS en
IenW over de gegevens die de NS beschikbaar stelt bij de decentralisatie
van spoorlijnen. Eerdere aanbestedingen in het regionaal spoorvervoer
tonen echter aan dat zittende concessiehouders de prikkel hebben om
informatie achter te houden of de verstrekking daarvan te vertragen. Een
zittende vervoerder heeft in deze situatie concurrentievoordeel, omdat
concurrerende vervoerders meer risicomarge moeten inbouwen bij een
zwakke informatiepositie.
Voor een gelijk speelveld bij regionale aanbestedingen vindt de ACM het
belangrijk dat tenminste de OV-chipkaartdata van de drie meest recente
jaren beschikbaar komt voor alle biedende vervoerders. Daarnaast is de
ACM van mening dat concessieverleners minder afhankelijk moeten
worden van vervoerders voor het verkrijgen van OV-chipkaartdata. De
ACM stelt daarbij de vraag of de zelfregulering op basis van de informatiehuishouding voldoende waarborgen biedt voor een vlotte verstrekking
van de bovengenoemde informatie. Mocht uit de evaluatie van de NOVB
informatiehuishouding blijken dat er onvoldoende waarborgen zijn,
adviseert de ACM om op grond van artikel 30c van de Wp2000 een
wettelijke regeling te treffen waarin geregeld wordt dat de beheerder van
de OV-chipkaartdata TLS verplicht is OV-chipkaartdata op verzoek aan
concessieverleners te verstrekken.
In het AO Openbaar Vervoer en Taxi van 26 september jl. (Kamerstuk
23 645, nr. 710) heb ik uw Kamer laten weten dat de evaluatie van de
informatiehuishouding dit jaar wordt afgerond. In die evaluatie betrek ik
ook de vraag welke OV-chipkaartdata noodzakelijk is voor een gelijk
speelveld bij regionale aanbestedingen van personenvervoer, en in
hoeverre deze informatie op dit moment beschikbaar komt. Ik ben
voornemens uw Kamer begin 2020 over deze evaluatie te informeren. Dan
ga ik ook in op de noodzaak van een wettelijke regeling voor de beschikbaarstelling van reizigersdata.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 882

7

Uitgangspositie van de ACM
Meerdere fracties vragen naar de rol van de ACM en in hoeverre de ACM
de reizigersbelangen voldoende betrekt. De ACM houdt als onafhankelijke
toezichthouder toezicht op spoormarkt en zorgt ervoor dat het gelijk
speelveld wordt geborgd waardoor vervoerders eerlijk met elkaar kunnen
concurreren. Dat doet de ACM op basis van de Mededingingswet, de
Spoorwegwet en de Wet Personenvervoer 2000. Ook reizigers zijn gebaat
bij gelijke kansen voor vervoerders tijdens biedingen, omdat dit zal leiden
tot de beste prijs-kwaliteitsverhouding bij de biedingen. Een concessieverlenende overheid heeft daarnaast alle instrumenten in handen om er voor
te zorgen dat de concessie gericht is op het reizigersbelang. In het
Programma van Eisen kunnen bijvoorbeeld kwaliteitseisen, inspanningsverplichtingen of minimumbedieningsniveau ’s worden gesteld.
Vanwege haar kennis en expertise van de werking van de ov- en spoormarkt wordt de ACM met enige regelmaat geraadpleegd door partijen.
Uw Kamer heeft de ACM bijvoorbeeld gevraagd om deze quick scan. Op
verzoek van IenW neemt de ACM verder deel aan een aantal klankbordgroepen bij onderzoeken die nauw verband houden met de taken van
ACM bij open toegang en monitoring.
De Minister voor Milieu en Wonen,
S. van Veldhoven – Van der Meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 29 984, nr. 882

8