4
Vragenuur: Vragen Klaver
Vragen van het lid Klaver aan de minister van Economische
Zaken, bij afwezigheid van de staatssecretaris van Financiën,
over het bericht dat Nederland zich schuldig maakt aan
staatssteun aan Starbucks via tax rulings.

De heer Klaver (GroenLinks):
Voorzitter. Ik dank de minister van Economische Zaken voor
het vervangen van zijn collega. Het is al weken, of eigenlijk
al jaren in het nieuws: belastingontwijking door grote multinationals. Dat holt het vertrouwen uit in onze samenleving
en in onze democratie. Je zou bijna kunnen zeggen dat we
geen probleem hebben met ons kapitalistische systeem
maar wel met onze democratie. Het is namelijk ongehoord
dat je toelaat dat grote multinationals en hyperrijken
voortdurend de dans kunnen ontspringen en geen of
nagenoeg geen belasting hoeven te betalen.
We hebben er in dit huis al heel vaak debatten over gevoerd.
Ook in Europa is het niet onopgemerkt gebleven. De Europese Commissie gaat een onderzoek starten naar Nederland
en twee andere landen. Het is niet een heel fraai lijstje om
in te staan. De Europese Commissie kijkt naar Luxemburg,
naar Ierland en ook naar Nederland, en dan specifiek naar
de koffieketen Starbucks. Zij bekijkt of er ten onrechte
staatssteun is verleend via belastingafspraken. Deze belastingafspraken en belastingvoordelen worden opgetuigd via
zogenaamde "rulings". Die baren GroenLinks al jaren zorgen. We zijn een belastingparadijs voor multinationals. Wat
mijn fractie betreft moet daar zo snel mogelijk een einde
aan komen.
Daarom heb ik de volgende vragen aan de minister. Hoeveel
rulingaanvragen ontvangt de Belastingdienst jaarlijks?
Hoeveel fte is er bij de Belastingdienst beschikbaar om deze
rulingaanvragen te beoordelen en te controleren? Als de
Europese Commissie concludeert dat er daadwerkelijk
sprake is geweest van staatssteun, wordt dan ten onrechte
verleende belastingkorting teruggevorderd van Starbucks?
Gebeurt dat dan ook met terugwerkende kracht tot vijf jaar
geleden, net als bij gewone burgers? Is de minister het met
mij eens dat het onwenselijk is en niet past in ons democratische bestel dat de Europese Commissie wel allerlei vertrouwelijke informatie over Starbucks heeft, terwijl de
Tweede Kamer deze, al dan niet vertrouwelijk, niet kan
inzien? Is hij bereid alsnog volledige openheid van zaken
te geven aan het parlement?
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de minister van Economische Zaken
voor de beantwoording van de aan hem gestelde vragen.

Minister Kamp:
Voorzitter. Ik weet dat de heer Klaver het weet, maar toch
even voor mijn beantwoording het volgende. Rulings zijn
bindende afspraken die de Belastingdienst van tevoren met
buitenlandse investeerders maakt. Het is heel belangrijk
dat die afspraken worden gemaakt. We hebben erg veel
belang bij buitenlandse investeerders. Ze zijn goed voor

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Klaver

meer dan 1 miljoen arbeidsplaatsen in ons land en we
houden ze heel graag vast. We hebben onze belastingregels.
Als bedrijven overwegen om in Nederland te investeren,
willen ze graag weten hoe die belastingregels concreet voor
hen uitpakken. Nou, dat rekenen we dan uit en dan maken
we daarover afspraken met hen. Dat is mijns inziens een
heel goede manier van doen. Het is ook omschreven door
de Europese Commissie, recentelijk nog in een persbericht,
namelijk dat er in Nederland sprake is van een robuuste en
gedegen rulingspraktijk en dat ze niet verwacht dat als ze
er onderzoek naar zou instellen, er systematische onregelmatigheden in de praktijk zullen worden aangetroffen. In
het geval van Starbucks hebben we de zaak op een keurige
manier aangepakt, waarbij exact de OESO-richtlijnen die
voor dit soort gevallen gelden, zijn toegepast. Die richtlijnen
zijn door ons uitgewerkt in de Wet op de vennootschapsbelasting en in het beleidsbesluit dat ter zake geldt. Dat zijn
allemaal openbare stukken, die we ook in dit geval heel
precies hebben toegepast. Dus wij vinden het prima dat als
de Europese Commissie zich in dit concrete geval wil verdiepen, ze informatie opvraagt. Ze krijgt al die informatie
en naar onze inschatting zal zij dan zien dat het allemaal
volgens het boekje is gelopen.
De heer Klaver heeft gevraagd hoeveel aanvragen er ieder
jaar binnenkomen. Er zijn jaarlijks honderden aanvragen
voor rulings, geen duizenden maar wel honderden. We
hebben ruim 30 mensen die zich ermee bezighouden om
die aanvragen af te handelen. Mocht het zo zijn dat, anders
dan ik verwacht — hier is geen sprake van staatssteun
omdat wij gewoon de geldende regels op een nette manier
toegepast hebben — gezegd zal worden dat het in dit geval
niet goed is gegaan en er wel sprake is van staatssteun,
dan geldt de procedureverordening van de Europese
Commissie. Die verordening houdt in dat ingeval van
staatssteun er over een periode van tien jaar maximaal
teruggevorderd kan worden. Dat zullen we dan in dit geval
ook gaan doen.
Verder heeft de heer Klaver gevraagd of ik het ook onwenselijk vind dat de Europese Commissie over informatie
beschikt die de Kamer niet heeft. De Kamer heeft over de
systematiek alle informatie. De OESO-richtlijnen zijn openbaar evenals de manier waarop we die richtlijnen toepassen
in de vennootschapsbelasting en het beleidsbeleid. Dus de
Kamer weet precies hoe we het doen. Alleen, in het individuele geval van Starbucks verzet artikel 67 van de Algemene
wet inzake rijksbelastingen zich ertegen. Die informatie
kunnen we dus niet met de Kamer delen. We hebben wel
de plicht om die met de Europese Commissie te delen maar
met de Kamer kunnen we dat niet. Dat is een gevolg van
de wet die de wetgever zelf heeft vastgesteld.
De heer Klaver (GroenLinks):
Ik dank de minister voor de antwoorden. Honderden rulings
en 30 mensen die deze moeten afhandelen. Ik ben wel
benieuwd naar het precieze aantal rulings. Het klinkt mij
als wat weinig in de oren, in de zin of er ook effectieve
controle op kan zijn. Als Kamer zijn we inderdaad op de
hoogte van alle algemene regelingen die er gelden maar
niet van specifieke casussen. Dat begrijp ik ook op basis
van artikel 67, waaraan de minister refereert. Waar het
kabinet vertrouwelijkheid moet betrachten rondom
bedrijfsgevoelige informatie is het wel raar dat die informatie wel met de Europese Commissie gedeeld kan worden
maar niet met de Kamer. Volgens mij is de minister mis-

18 november 2014
TK 25

25-4-1

schien wel een beetje abuis dat artikel 67 hier beperkingen
aan oplegt, omdat het gaat om openbaarheid van deze
gegevens en niet om het vertrouwelijk inlichten van de
Tweede Kamer. Daar richt mijn vraag zich op. Wellicht kan
de minister daarop nog ingaan.
Minister Kamp:
Individuele informatie met betrekking tot belastingplichtigen, of dat nou natuurlijke personen zijn of rechtspersonen,
kunnen we op grond van artikel 67 niet delen met de Kamer.
Wat betreft de Europese Commissie zijn we gehouden aan
de regels die gelden voor onze relatie met die Commissie.
Op grond van die regels hebben we zeer vertrouwelijk die
individuele informatie ten behoeve van het staatssteunonderzoek wel beschikbaar moeten stellen. Het een betreft de
regel die hier geldt en het ander betreft de regel die daar
geldt. We hebben beide regels nageleefd.
De heer Klaver (GroenLinks):
Ik heb het niet zozeer over het punt van de openbaarheid
als wel over het vertrouwelijk inlichten van de Tweede
Kamer. Ik denk dat we daarover nog wel vaker te spreken
zullen komen. Hoe verdeeld we in deze Kamer wellicht ook
zijn over het onderwerp belastingontwijking, we kunnen
het er volgens mij wel heel snel over eens zijn dat de
informatiepositie van de Kamer in het geding is op het
moment dat de Europese Commissie wel over informatie
beschikt waar wij niet over beschikken. Maar goed, daar
komen we nog wel over te spreken.
Ik heb nog één vraag. Het kabinet klopt zich op de borst en
zegt dat het vooroploopt in de strijd tegen belastingontwijking in Europees en OECD-verband. Vandaag kwam via
NRCQ naar buiten dat Pascal Saint-Amans, het hoofd
belastingaanpak van de OECD, publiekelijk heeft bevestigd
dat Nederland juist dwarsligt op dat gebied. Hij heeft niet
gezegd dat we vooroplopen en dat we proberen dat proces
zo snel mogelijk tot een einde te brengen. Hij heeft gezegd
dat Nederland samen met het Verenigd Koninkrijk dwarsligt.
Hoe duidt de minister deze uitspraken van Pascal SaintAmans in het licht van de eerdere uitspraak van de staatssecretaris van Financiën dat Nederland een voortrekkersrol
speelt in de OECD, juist als het gaat over het aanpakken
van belastingontwijking?
Minister Kamp:
Wij passen heel nauwgezet de OESO-richtlijn toe en zijn op
ieder moment bereid om daar aan de OESO duidelijkheid
over te verschaffen. De Europese Commissie heeft al gezegd
dat wij dat op een robuuste wijze doen en dat zij niet verwacht dat er systematische onregelmatigheden bij ons
kunnen worden aangetroffen. In dit concrete geval gaat het
over een discussie die bij de OESO plaatsvindt, waarbij
gekeken wordt naar de innovatieregelingen voor bedrijven.
Er is een verschil tussen het belang van de grote Europese
landen en de kleine Europese landen. Net zoals alle andere
kleine Europese landen hebben wij een bepaalde opvatting.
Die is anders dan de opvatting van de OESO en van de
grote Europese landen. Maar sinds de publicatie waar de
heer Klaver over heeft gesproken, is het gesprek hierover
verdergegaan. Wij hebben goede hoop dat de OESO, de
grote landen en de kleine landen het op dit punt uiteindelijk
eens kunnen worden. Nederland streeft daarnaar, omdat

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Klaver

wij graag willen dat er door alle betrokken overheden op
een faire manier wordt omgegaan met belastingplichtigen
in de hele wereld.
De heer Merkies (SP):
Multinationals die de belasting ontwijken, zeggen altijd:
maar wij houden ons toch aan de regels? Het kabinet, dat
de belasting faciliteert, zegt nu bij monde van de minister:
maar wij houden ons toch aan de OESO-richtlijnen? Als
iedereen zich inderdaad aan de richtlijnen en aan de
afspraken houdt, hoe kan het dan dat multinationals zoals
Starbucks nauwelijks belasting betalen? Dan is er toch iets
mis met die afspraken? Verschuilt de minister zich niet te
veel achter juridische argumenten?
Minister Kamp:
De OESO-afspraken worden gezamenlijk gemaakt door alle
economisch ontwikkelde landen in de wereld. Dat is
belangrijk om een level playing field in de wereld te creëren.
Dat willen wij als Nederland graag bereiken. Wij zijn zeker
bereid om te spreken over aanpassing en verbetering van
de afspraken, maar dan moeten die wel voor iedereen gelden. Wij bewaken onze eigen positie omdat wij ook onze
eigen werkgelegenheid bewaken. Het is een misverstand
om te denken dat het hierbij gaat om belastingvlucht en
belastingontduiking. In hoofdlijnen gaat het om buitenlandse investeerders die in Nederland in de regel werkgelegenheid creëren. In Nederland zijn alleen al 450 bedrijven
uit Japan actief. Die bedrijven zijn geen belastingontduikers.
Die bedrijven handelen of produceren hier. Dat soort
bedrijven willen we graag hebben, maar voor alle bedrijven
hebben we Europese afspraken. Die passen wij in Nederland
op een transparante, consequente en eerlijke manier toe.
In het belang van de Nederlandse mensen die werk hebben
en de mensen die naar werk op zoek zijn, zijn wij gehouden
om dat zo te doen.
De heer Groot (PvdA):
De heer Klaver stelde net vast dat er in deze Kamer verdeeldheid zou zijn over belastingontwijking. Ik denk dat dit erg
meevalt en dat we er allemaal tegen zijn. Stel dat Nederland
zich inderdaad goed aan de regels heeft gehouden in de
Starbucks case, maar dat toch blijkt dat er onzakelijk weinig
belasting wordt betaald. Is dat voor het kabinet dan niet
toch aanleiding om te kijken naar onze belastingwetgeving
en om bedrijven hun fair share te laten betalen?
Minister Kamp:
Nee, want dat is voor ons dan geen nieuw feit. Ik heb al
gezegd dat wij honderden aanvragen voor rulings per jaar
hebben. Wij zijn met ruim 30 mensen ermee bezig om die
af te handelen. We weten dus precies wat er op dat punt
allemaal in de wereld en in Nederland speelt. Wij kijken
vooral naar het level playing field in de wereld. Wij houden
ons daarbij aan de OESO-afspraken. Wij staan open voor
de Europese Commissie en laten ons ook graag door haar
controleren. Wij zijn blij dat de Europese Commissie vindt
dat wij een robuuste toepassing hebben van de OESOrichtlijnen en dat men verwacht dat er geen systematische
misstanden zijn in de wijze waarop wij de OESO-richtlijnen
toepassen. Wij denken zelfs dat er helemaal geen misstan-

18 november 2014
TK 25

25-4-2

den zijn en willen graag over ieder individueel geval verantwoording afleggen.
Mevrouw Schouten (ChristenUnie):
Mensen betalen belasting op het moment dat zij denken
dat het rechtvaardig is. In Nederland moet iedereen belasting betalen: de burger, het mkb-bedrijf, maar ook de multinational. De Europese Commissie gaat nu een onderzoek
doen naar Starbucks. Een onderzoek begin je niet zomaar;
dan is er wel een vermoeden. De minister zegt: ik ben ervan
overtuigd dat wij ons aan de wet houden. Is het signaal dat
er nu al een onderzoek komt voor het kabinet niet juist
aanleiding om weer eens naar die rulingpraktijk te kijken?
Wij willen toch niet in een lijstje staan van landen die misschien wel een licht belastingparadijs zijn voor een aantal
multinationals?
Minister Kamp:
De algemene lijn is dat de regering voorstander is van een
faire manier van belastingheffing. Dit moet gelden voor alle
bedrijven in de wereld en voor alle overheden die belasting
heffen. Wij staan open voor het maken van internationale
afspraken die ertoe bijdragen om dat doel te bereiken.
Sterker nog, daarin stellen wij ons actief op.
De voorzitter:
Dank u wel voor uw antwoorden en voor uw komst naar
de Kamer.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Klaver

18 november 2014
TK 25

25-4-3