Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 497

Passend onderwijs

Nr. 449

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 3 april 2023
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister voor Primair en Voortgezet
Onderwijs over de brief van 23 december 2022 inzake uitwerking plan van
aanpak hoogbegaafdheid (Kamerstuk 31 497, nr. 445).
De Minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 31 maart 2023.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Michon-Derkzen
De adjunct-griffier van de commissie,
Huls

kst-31497-449
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

1

1
Op welke manier wordt internationaal onderzoek door het Ministerie van
OCW1 gebruikt?
OCW maakt in algemene zin gebruik van internationaal onderzoek indien
dit toepasbaar is voor het Nederlandse onderwijs en meerwaarde heeft
binnen de Nederlandse context. Een goed voorbeeld is de aanpak van het
Masterplan basisvaardigheden, die zich richt op bewezen effectieve
interventies. Ook de menukaart die wordt gebruikt voor het Nationaal
Programma Onderwijs bevat interventies die uit internationaal onderzoek
effectief zijn gebleken.
2
Is het verslag van Oberon2 een goede wetenschappelijke basis voor beleid
voor hoogbegaafde leerlingen?
Het rapport van Oberon bevat een verslag van sessies met partijen uit het
onderwijsveld en experts over het onderwijs aan (hoog)begaafde
leerlingen en is daarmee geen wetenschappelijk onderzoek. Eén van de
sessies die door Oberon is georganiseerd richtte zich wel specifiek op het
onderwerp «kennis» en wat er voor handen is op het gebied van
(hoog)begaafdheid. Daarnaast is er in de voorbereiding op de sessies
door Oberon gebruik gemaakt van diverse wetenschappelijke publicaties.
De resultaten uit de sessies met betrokkenen bij het onderwijs voor
(hoog)begaafde leerlingen zijn waardevol en vormen de basis voor een
verdere uitwerking van het plan van aanpak voor hoogbegaafdheid.
Hierover bent u eind 2022 geïnformeerd.
Verder wordt er onderzoek gedaan op dit thema, ook in het kader van de
subsidieregeling «begaafde leerlingen in het po en vo»3. Er zijn namelijk
twee grootschalige onderzoeken ingericht, het monitoronderzoek4 en het
impactonderzoek IMAGE5. Uw Kamer is reeds twee keer geïnformeerd
over de voortgang van het monitoronderzoek.6
Het monitoronderzoek geeft een breed en landelijk beeld van de inhoudelijke plannen van samenwerkingsverbanden, de realisatie van de plannen
en de borging op lange termijn. Ook kijkt het monitoronderzoek naar de
mate waarin scholen en samenwerkingsverbanden ervaren dat de
subsidie bijdraagt aan de subsidiedoelen: (1) het vergroten en verspreiden
van kennis over (hoog)begaafdheid, (2) het realiseren van een passend
aanbod voor deze leerlingen en (3) het versterken van de samenwerking
tussen samenwerkingsverbanden, scholen en zorg binnen de regio.
Het impactonderzoek IMAGE is een verdiepend onderzoek naar wat
werkende mechanismen en randvoorwaarden zijn bij interventies voor
leerlingen met kenmerken van begaafdheid. Het onderzoek kan scholen en
samenwerkingsverbanden helpen om passend onderwijs aan begaafde
leerlingen goed in te richten. Het impactonderzoek levert kennis op over
de relatie tussen interventies en (1) de ontwikkeling van begaafde
leerlingen, (2) de vorming van het onderwijs voor deze leerlingen, (3) de
expertiseontwikkeling van professionals en (4) de samenwerking tussen
betrokken partijen.

1

OCW: Onderwijs, Cultuur en Wetenschap.
Oberon, 8 december 2022, «Optimale ontwikkelingskansen, ook voor (hoog)begaafde
leerlingen», Bijlage bij Kamerstuk 31 497, nr. 445.
3
Deze ondersteuning kan bestaan uit nieuwe activiteiten, het aantrekken of ontwikkelen van
meer expertise, maar ook uit het uitbouwen van bestaande arrangementen of voorzieningen.
4
Van 2019 tot 2023 monitoren Oberon, Universiteit Utrecht en Centrum voor BegaafdheidsOnderzoek de subsidieregeling (hoog)begaafden.
5
Van september 2020 tot februari 2025 voeren Oberon, Radboud Universiteit Nijmegen,
Kohnstamm Instituut en Universiteit Utrecht het impactonderzoek uit.
6
Kamerstuk 31 497, nrs. 445 en 425.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

2

3
Zijn de deelnemers aan de sessies georganiseerd door Oberon samengesteld met als doel een representatieve groep van leerlingen, ouders,
leraren, scholen en andere partijen te vormen?
Ja, bij de sessies is bewust gekozen voor een zo breed mogelijke
vertegenwoordiging van betrokkenen bij het onderwijs – en specifiek de
extra ondersteuning – aan (hoog)begaafden7.
4
Wanneer wordt de nieuwe subsidieregeling voor hoogbegaafde leerlingen
gepubliceerd?
Ik werk momenteel aan de uitwerking van de subsidieregeling voor
(hoog)begaafde leerlingen. Ik informeer uw Kamer over de publicatie van
de regeling voor de zomer van 2023.
5
Hoe zorgt u ervoor dat de middelen van het amendement van de leden
Paul en Van Meenen8 voor voltijd hoogbegaafdheidsvoorzieningen ook
volledig terechtkomen bij voltijdsvoorzieningen?
Zoals aangegeven in antwoord op vraag 4 werk ik een subsidieregeling
uit. Daarbij zal ik voor de incidentele middelen van € 9,5 miljoen – in lijn
met de toelichting van het door u aangehaalde amendement – aparte
subsidievoorwaarden opstellen. Hierin neem ik onder meer op dat de
gelden ten behoeve moeten komen van een voorziening bestaande uit
minimaal 1 klas, gericht op voltijd aanbod voor (hoog)begaafde
leerlingen.
Om het aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen te borgen, stel ik als
voorwaarde dat samenwerkingsverbanden de middelen voor een
gelijkwaardig percentage co-financieren en daarnaast dat het voltijd
hoogbegaafdheidsonderwijs wordt versterkt. Ik betrek dit expliciet in de
uitwerking van de subsidieregeling, waarover uw Kamer nog voor de
zomer van 2023 wordt geïnformeerd.
Ik vind het belangrijk dat er een passend en dekkend aanbod is voor het
gehele begaafdheidsspectrum, wat op basis van de behoeftes binnen het
samenwerkingsverband bijvoorbeeld goed kan in de vorm van een
voltijds hoogbegaafdheidsaanbod als onderdeel van een reguliere school.
6
Hoeveel leerlingen vallen onder elk van de drie verschillende groepen in
het begaafdheidsspectrum, te weten begaafde leerlingen, hoogbegaafde
leerlingen en zeer hoogbegaafde leerlingen?
Hierover zijn geen concrete cijfers beschikbaar, ook omdat er geen
duidelijk algemeen gedragen definitie van (hoog)begaafdheid is. De in de
vraag aangehaalde (drie) groepen betreffen ook geen harde categorieën.
Wel is het onderscheid in deze drie groepen behulpzaam gebleken bij het
spreken over het onderwijs- en ondersteuningsaanbod en passende
ondersteuning en voorzieningen voor de drie afzonderlijke groepen.

7

Bij de georganiseerde sessies door Oberon zijn onder andere ouders, teamleiders onderwijs,
leerlingen, samenwerkingsverbanden primair en voortgezet onderwijs, schoolbestuur primair
onderwijs, jeugdhulporganisaties, gemeenten en kinderopvang uitgenodigd.
8
Kamerstuk 36 200 VIII, nr. 61.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

3

7
Hoe bakent u de verschillende groepen binnen het begaafdheidsspectrum
(begaafde leerlingen, hoogbegaafde leerlingen en zeer hoogbegaafde
leerlingen) af en welke definities gebruikt u daarbij?
Het is belangrijk om uit te gaan van de onderwijs- en ondersteuningsbehoefte van leerlingen en niet zozeer van het gebruiken van harde
definities. De definitie van hoogbegaafdheid moet immers ondersteunend
zijn en niet leidend, daarom vat ik het begrip (hoog)begaafdheid breed op
en zie ik dit als een spectrum. Zie verder ook het antwoord op vraag 6.
8
Hoe is in de beslisnota9 tot de conclusie gekomen dat zeer hoogbegaafden ongeveer één procent van de leerlingpopulatie vormen?
Er is geen duidelijk afgebakende definitie van zowel hoogbegaafd als zeer
hoogbegaafd. Op basis van wetenschappelijk onderzoek naar de
normaalverdeling van intelligentie is wel te verwachten dat 2,3% van de
kinderen hoogbegaafd is, en ongeveer 1% zeer hoogbegaafd.10 Dit is
echter alleen in indicatie.
9
Bent u van mening dat een deel van de groep hoogbegaafden altijd voltijd
hoogbegaafdheidsonderwijs nodig zal hebben?
Zoals ook in de brief aangegeven is voor een deel van de (hoog)begaafde
leerlingen meer nodig dan bijvoorbeeld plusklassen.11 Dit kan ook het
aanbieden van een voltijds hoogbegaafdheidsaanbod zijn. Het is aan
samenwerkingsverbanden om de verschillende mogelijkheden goed af te
wegen in het belang van de leerling en om er voor te zorgen dat er een
dekkend aanbod is binnen de regio.
10
Hoe ondersteunt u samenwerkingsverbanden en scholen bij gedegen
vroegsignalering?
Vanuit de huidige subsidieregeling «begaafde leerlingen in po en vo»
kunnen middelen worden ingezet voor vroegsignalering, waardoor er
tijdig op de onderwijs- en ondersteuningsbehoeftes kan worden
ingespeeld en de leerling een ononderbroken ontwikkeling kan
meemaken.
Uit het monitoronderzoek 2021–2022 blijkt dat het scholen met een
(gedeeltelijke) doelgroepomschrijving voor (hoog)begaafde leerlingen
redelijk lukt om op basis daarvan de juiste leerlingen te signaleren en
selecteren voor activiteiten die worden bekostigd met de subsidieregeling.12 De meeste scholen geven aan dat de werkwijze voor signalering
meestal wel (49%) of vrijwel altijd (45%) wordt toegepast in de praktijk.
Bij een klein aantal scholen wordt de werkwijze meestal niet (5%) of
vrijwel nooit (1%) toegepast. Deze scholen geven in het onderzoek aan
behoefte te hebben aan meer kennis(deling) over hoogbegaafdheid
binnen de school en het team, aan een hoogbegaafdheidsspecialist in de
school, aan een eenvoudig hanteerbaar signaleringsinstrument en
duidelijker (school)beleid. Ook wordt vaak benoemd dat er bij leerkrachten
meer bewustwording nodig is over hoogbegaafdheid en over bestaande
9

Bijlage bij Kamerstuk 31 497, nr. 445.
Gagné, F. (2010). Motivation within the DMGT 2.0 framework. High Ability Studies, 21(2),
81–99. https://doi.org/10.1080/13598139.2010.525341.
11
Kamerstuk 31 497 nr. 445.
12
Bijlage bij Kamerstuk 31 497, nr. 445.
10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

4

signaleringsprotocollen en dat er meer tijd en ruimte bij leerkrachten en
HB-experts nodig is om de signaleringswerkwijze consistent te gebruiken.
Het is goed dat veel samenwerkingsverbanden hier nu aandacht voor
hebben, zoals ook blijkt uit het eerder genoemde monitoronderzoek
2021–2022. Daarbij publiceert het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid in de
loop van 2023 een handreiking over (vroeg)signalering en organiseert aan
de hand daarvan bijeenkomsten.
11
Bent u van mening dat een vorm van een plusklasvoorziening onderdeel
moet zijn van de basisondersteuning?
Voor het debat passend onderwijs dat op 5 april staat gepland, ontvangt
de Kamer de voortgangsrapportage passend onderwijs (Kamerstuk
31 497, nr. 448) waarin ook in algemene zin ingegaan wordt op de
ontwikkeling van een landelijke norm basisondersteuning. Eén van de
ondersteuningsgebieden waarvoor een ontwikkelopdracht is uitgezet
betreft (hoog)begaafdheid.
12
Hoe controleert de Inspectie van het Onderwijs of een passend aanbod
voor hoogbegaafdheidsonderwijs aanwezig is en hoe komt dat terug in de
inspectiekaders?
De Inspectie van het Onderwijs betrekt het aanbod voor (hoog)begaafde
leerlingen bij het toezicht op samenwerkingsverbanden. Het maakt
onderdeel uit van de standaard RPO1 Realisatie passend onderwijs en van
de drie BKA(besturing, kwaliteitszorg en ambitie)-standaarden over de
besturing door het bestuur, de rol van het intern toezicht en de dialoog
met de ondersteuningsplanraad.
De inspectie benut hiervoor documenten (het ondersteuningsplan,
jaarverslag, en door het samenwerkingsverband ingezonden documenten
en documenten op de website van het samenwerkingsverband), ook
betrekt de inspectie signalen die zij ontvangt tijdens onderzoeken.
Daarnaast wordt overleg gevoerd – tijdens de onderzoeken – met ouders,
leraren, intern begeleiders/ondersteuningscoördinatoren, schoolleiders,
gemeenten, de ondersteuningsplanraad, het intern toezicht en het bestuur
zelf.
Tot slot worden verificaties uitgevoerd van het beleid van het samenwerkingsverband op enkele van de aangesloten scholen. In al deze onderzoeksactiviteiten is er aandacht voor de realisatie van het dekkend netwerk
aan ondersteuningsvoorzieningen, waar het hoogbegaafdheidonderwijs
deel van uitmaakt, alsook de rol van het bestuur daarbij. Bovenstaande
geldt uiteraard ook voor leerlingen met andere (extra) ondersteuningsbehoeften.
In het toezicht op schoolbesturen en scholen wordt onderzocht of het
schoolbestuur de afspraken vanuit het samenwerkingsverband, zoals
opgeschreven in het ondersteuningsplan, ook uitvoert en of het schoolbestuur zich daarover verantwoord aan het samenwerkingsverband. Dat is
terug te zien in de drie BKA-standaarden in de onderzoekskaders voor
schoolbesturen.
Voor het beoordelen van de BKA-standaarden bij schoolbesturen voert de
inspectie gesprekken met schoolbestuurders zelf, intern toezichthouders,
medezeggenschapsorgaan, en vaak ook medewerkers bij het schoolbestuur die bijvoorbeeld werken in de kwaliteitszorg.
Daarnaast bezoekt de inspectie ook scholen voor verificaties van het
beleid van het schoolbestuur. Daarbij kan hoogbegaafdheid ook als thema
aan de orde zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

5

13
Wat is de argumentatie van samenwerkingsverbanden die, zoals te lezen
is in de beslisnota13, stellen dat voltijd hoogbegaafdheidsonderwijs tegen
hun inclusieopdracht ingaat en wat voor alternatieven dragen deze
samenwerkingsverbanden aan?
Ik hoor dat samenwerkingsverbanden nu in voorkomende gevallen geen
voltijdsvoorzieningen treffen, vanwege het idee dat dit niet zou passen
binnen inclusief onderwijs. Hun beeld daarbij is dat het ook voor alle
(hoog)begaafde leerlingen mogelijk moet zijn om onderwijs te volgen op
een reguliere school, met de benodigde onderwijsaanpassingen. Zoals in
de Kamerbrief is aangegeven, zal ik duidelijk maken hoe een voltijd
hoogbegaafdenvoorziening kan passen binnen het gedachtegoed van
inclusief onderwijs. Bijvoorbeeld door deze voorzieningen binnen
reguliere scholen te organiseren en parallel aan reguliere klassen. Hier is
tijdens de gesprekken georganiseerd door Oberon ook nadrukkelijk over
gesproken. Het is de taak van samenwerkingsverbanden om een passend
en dekkend aanbod voor het gehele begaafdheidsspectrum te organiseren, op een zo inclusief mogelijke manier. Zowel in de Kamerbrief over
uitwerking plan van aanpak hoogbegaafdheid14 als de Kamerbrief over
contouren werkagenda Route naar inclusief onderwijs 203515 heb ik mijn
visie op voltijd hoogbegaafdheidonderwijs in relatie tot inclusief
onderwijs verduidelijkt.
14
Welke handvatten geeft u samenwerkingsverbanden en scholen om af te
wegen of een leerling een vorm van voltijd hoogbegaafdheidsonderwijs
nodig heeft?
De professionals die betrokken zijn bij het onderwijs aan (hoog)begaafde
leerlingen hebben de expertise om deze beoordeling te maken, in overleg
met ouders en de leerling zelf. Om hen daarbij te ondersteunen ontwikkelt
het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid hulpmiddelen, waaronder handreikingen met meer informatie over de ondersteuningsbehoeften van deze
groep leerlingen. Daarnaast werk ik aan de ontwikkeling van een
landelijke norm basisondersteuning, met (hoog)begaafdheid als één van
de ondersteuningsgebieden, kan in de toekomst duidelijkheid aan scholen
worden geboden over wat scholen minimaal moeten bieden als het gaat
om onderwijs aan hoogbegaafden.
15
Hoe zorgt u ervoor dat in alle samenwerkingsverbanden een dekkend
aanbod voor hoogbegaafdheidsonderwijs komt?
De samenwerkingsverbanden zijn wettelijk verantwoordelijk voor het
zorgen voor een dekkend en passend aanbod voor leerlingen met een
ondersteuningsbehoefte, ook voor (hoog)begaafde leerlingen. Daarnaast
wordt er toezicht gehouden op de samenwerkingsverbanden door de
inspectie. Zie ook het antwoord op vraag 12.
16
Hoe voorkomt u het weglekken van hoogbegaafdheidsmiddelen als deze
middelen op termijn onderdeel worden van de lumpsum?
De middelen zullen de eerste jaren worden verstrekt in de vorm van een
subsidie, waaraan specifieke eisen zullen worden verbonden (zie ook het
13

Bijlage bij Kamerstuk 31 497, nr. 445.
Kamerstuk 31 497, nr. 445.
15
Kamerstuk 31 497, nr. 446.
14

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

6

antwoord op vraag 5). Op basis van de effecten van de subsidieregeling
zal worden gekeken hoe de middelen in de jaren daarna doelmatig en
effectief kunnen worden ingezet. Deze middelen zullen pas aan de
lumpsumbekostiging worden toegevoegd als blijkt dat het aanbod voor
(hoog)begaafde leerlingen voldoende is geborgd.
17
Waar kunnen ouders zich melden als zij het gevoel hebben dat hun kind
onterecht voltijd hoogbegaafdheidsonderwijs ontzegd wordt?
Ouders die het niet eens zijn met het ondersteuningsaanbod, of daar
vragen over hebben, kunnen altijd in gesprek gaan met de betreffende
school en/of het samenwerkingsverband. Verder werken de samenwerkingsverbanden aan de inrichting en verdere uitbouw van de ouder- en
jeugdsteunpunten die ouders en leerlingen kunnen steunen bij het vinden
van passend onderwijs binnen de regio. Tot slot kan een leerling en/of
kunnen zijn ouders altijd contact opnemen met een leerling-en/of
ouderbelangenvereniging, een onderwijsconsulent in de hand nemen, een
melding maken bij de Inspectie van het Onderwijs of naar de geschillencommissie passend onderwijs stappen.
18
Hoe zorgt u ervoor dat alle begaafde leerlingen, indien nodig, een
alternatieve leerlijn kunnen volgen?
Het is aan de professionals die betrokken zijn bij het onderwijs aan
(hoog)begaafde leerlingen om samen met ouders en leerlingen te kijken
welk aanbod het beste aansluit op de onderwijs- en ondersteuningsbehoeftes. Ik schep daarvoor de randvoorwaarden door middel van een
nieuwe subsidieregeling, bovenop de huidige middelen die samenwerkingsverbanden en scholen ontvangen. In de subsidievoorwaarden wordt
onder andere opgenomen dat samenwerkingsverbanden een analyse
maken van hun huidige aanbod voor (hoog)begaafde leerlingen en het
gewenste aanbod waarvoor ze de middelen willen inzetten of hun huidige
interventies willen borgen en versterken.
Daarnaast kunnen professionals betrokken bij het onderwijs aan (hoog)begaafde leerlingen daarover kennis inwinnen bij het Kenniscentrum
Hoogbegaafdheid.
19
Zijn er initiatieven voor hoogbegaafde leerlingen die onderdeel uitmaken
van het experiment onderwijszorgarrangementen?
Ja, aan het experiment onderwijszorgarrangementen nemen ook een
aantal initiatieven gericht op (hoog)begaafde leerlingen deel.
20
Hoe groot acht u de kans dat samenwerkingsverbanden, die nu geen
middelen voor deze doelgroep beschikbaar willen stellen, wel gewillig
zullen zijn om 50% van de kosten van een voltijd hoogbegaafdenvoorziening te gaan dragen?
Op veel plekken in het land zijn nu voorzieningen voor (hoog)begaafden,
onder andere op basis van de regeling «begaafde leerlingen in po en vo»,
mede door inspanning en financiering vanuit het samenwerkingsverband.
Bij het aanvragen van een subsidie op basis van de nieuwe subsidieregeling wordt zoals aangekondigd in het plan van aanpak het – ook
conform het amendement Paul en Van Meenen – voorwaardelijk om 50%
van de kosten te co-financieren. In de praktijk is deze voorwaarde geen
belemmering gebleken, aangezien meer dan 90% van de samenwerkings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

7

verbanden vanaf 2019 gebruik gemaakt heeft van de subsidieregeling
«begaafde leerlingen in po en vo», waar deze voorwaarde ook gold. Ik zal
dit uiteraard wel volgen in de nieuwe regeling.
21
Samenwerkingsverbanden hebben vaak te weinig kennis en expertise
over hoogbegaafden in huis; hoe kunnen zij beoordelen wat een passend
en dekkend aanbod is?
Mocht een samenwerkingsverband te weinig kennis in huis hebben op het
gebied van hoogbegaafdheid dan kan zij deze expertise nu al van buiten
halen. Bijvoorbeeld via het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid, maar ook
door het inkopen van commerciële diensten. Het is aan het samenwerkingsverband om hier zelf duidelijke keuzes in te maken en de inspectie
ziet hier op toe (zie ook het antwoord op vraag 12). In 2023 wordt verkend
wat ervoor nodig is om in ieder samenwerkingsverband een HB-specialist
in te zetten, een maatregel uit het plan van aanpak. In het najaar van 2023
wordt Uw Kamer hierover geïnformeerd.
22
Op welke wijze gaat u monitoren of de voorgestelde aanpak in de praktijk
leidt tot een taakverzwaring voor leraren en onderwijsondersteuners?
Op dit moment wordt in het kader van de regeling «begaafde leerlingen in
po en vo» met het IMAGE-impactonderzoek een deelstudie gedaan naar
de expertiseontwikkeling van professionals. Daaruit blijkt dat de impact
van de regeling leidt tot meer bijscholing door voornamelijk leraren. De
professionalisering van leraren op het gebied van (hoog)begaafdheid,
leidt tot meer expertise in de praktijk en daarmee ook tot taakverlichting.
Er blijkt wel uit dat het van belang is dat er middelen en tijd beschikbaar
zijn voor professionalisering.
Ook wordt er gewerkt aan de voorbereiding van een verdiepend
onderzoek dat is gericht op de vraag op welke manier de leraar voldoende
toegerust en ondersteund kan worden voor het bieden van passend en
inclusief onderwijs. Het thema hoogbegaafdheid wordt hierin expliciet
opgenomen waarbij leraren, andere professionals in en om het onderwijs
en lerarenopleidingen worden betrokken. De resultaten dragen eraan bij
dat het aanbod van de lerarenopleidingen, samenwerkingsverbanden en
schoolbesturen aansluiten bij de behoeften van de leraar ook ten aanzien
van hoogbegaafdheid.
Daarnaast wordt gewerkt aan een landelijke norm voor basisondersteuning, ook voor het thema hoogbegaafdheid. Dit leidt ook tot meer
duidelijkheid voor leraren en onderwijsondersteuners over wat zij binnen
het regulier onderwijs ten minste moeten kunnen aanbieden, en wat
daarbuiten valt en dus alleen op specifieke plekken wordt aangeboden.
23
Is door u getoetst of samenwerkingsverbanden aanvullend op de
subsidieregeling beschikken over voldoende middelen om het onderwijs
aan meer hoogbegaafden vorm te geven?
Om goed antwoord op een dergelijke vraag te geven moet dit in gehele
onderwijscontext worden bekeken, namelijk ook in relatie tot de andere
doelen, taken en middelen van de samenwerkingsverbanden. Samenwerkingsverbanden krijgen immers een totaal budget voor alle uit te voeren
taken om dit te organiseren.
24
Klopt het dat de meest succesvolle initiatieven voor hoogbegaafdenonderwijs initiatieven of scholen zijn die zich daar specifiek op richten? Hoe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

8

verhoudt zich dit tot de wens om dit onder te brengen in het regulier
onderwijs?
Nee, dat klopt niet. Wat het meest succesvol is, is afhankelijk van de
onderwijs- en ondersteuningsbehoefte van het kind. Op basis daarvan
moet gekeken worden welk aanbod het meest passend is.
25
Wat vindt u ervan dat een van de twee mensen, die het Landelijk
Kenniscentrum leiden, ook directeur is van een commercieel hoogbegaafdheidsopleidingsinstituut? Vindt u dat hier sprake is van belangenverstrengeling?
Het Kenniscentrum is aanbesteed volgens een tendermethode en
inschrijven voor de tender stond iedereen vrij. Er is gegund op vooraf
vastgestelde criteria en kennis en expertise van hoogbegaafdheid was
daar onderdeel van. Het National Talent Centre of the Nederlands (NTCN)
geeft sinds maart 2022 uitvoering aan het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid. Het NTCN bestaat uit een bestuur van 4 leden, een Raad van
Toezicht in het kader van intern toezicht.
Het is aan de gegunde partij om zelf (de schijn van) belangenverstrengeling te voorkomen door onafhankelijk te handelen en transparant te zijn
over eventuele nevenwerkzaamheden. Dit is opgenomen in artikel 28 van
de Algemene rijksvoorwaarden voor het verstrekken van opdrachten tot
het verrichten van diensten16. Er zijn geregeld gesprekken met het
Kenniscentrum Hoogbegaafdheid. Ik zie toe op een goede uitvoering van
de opdracht en als dat nodig is dan zal ik bijsturen.
26
Waarom blijft u de verantwoordelijkheid bij samenwerkingsverbanden
leggen, terwijl zowel de praktijk als onderzoek bewezen heeft dat zij niet
bij machte of welwillend zijn om aan de opdracht te voldoen17?
Binnen het kader van passend onderwijs hebben samenwerkingsverbanden de taak een dekkend aanbod te realiseren, dat geldt ook voor de
doelgroep (hoog)begaafde kinderen. Mochten zij daar niet in slagen dan
ziet de inspectie daarop toe, zie ook het antwoord op vraag 12.
27
Hoe gaat u zorgen voor een dekkend aanbod voltijd hoogbegaafdheidsonderwijs?
Zie het antwoord op vraag 5.
28
Hoe gaat u ervoor zorgen dat plannen voor passend onderwijs voor
hoogbegaafde leerlingen ook uitvoerbaar zijn in de praktijk?
Zie het antwoord op vraag 22.
29
Welke hoogbegaafdheidsvoorzieningen zijn er op dit moment, inclusief
voorzieningen die niet verbonden zijn aan een school?
Zoals in de Kamerbrief is toegezegd, werk ik aan het beter in beeld
brengen en verspreiden van goede praktijkvoorbeelden op het gebied van
16
17

Bijlage bij Kamerstuk 25 295, nr. 1131.
LinkedIn, februari 2022, «Bijdrage van Marieke Maesen», https://www.linkedin.com/feed/
update/urn:li:activity:6789973036356407296/.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

9

hoogbegaafdheid. Het Kenniscentrum Hoogbegaafdheid voert deze
opdracht uit door het netwerk van organisaties en expertise rondom
hoogbegaafdheid in beeld te brengen, inclusief informatievoorziening
over mogelijkheden in de regio. In de tweede helft van 2023 wordt uw
Kamer daarover geïnformeerd.
30
Hoe staat het met de uitvoering van de motie van het lid Kwint18 en dan
specifiek voor voorzieningen voor hoogbegaafden?
De gedachte achter deze motie – het voorkomen van uitval door het
stimuleren van samenwerking van schoolbesturen en initiatieven die
buiten het bekostigd onderwijssysteem onderwijs en zorg aanbieden –
steun ik volledig (zie ook het antwoord op vraag 1). De inspectie heeft een
toezichthoudende en onafhankelijke rol, waarbij zij toezicht houdt op
scholen, besturen en samenwerkingsverbanden, en hebben geen zicht op
de kwaliteit van bijvoorbeeld zorg- of particuliere initiatieven. Hierdoor is
het niet passend om de doorzettingsmacht te beleggen bij de inspectie,
wat de motie voorstelt, zoals ik uw Kamer vorig jaar al schreef.19
Tegelijkertijd vind ik het wel belangrijk, zoals aangegeven in diezelfde
brief, dat er een vorm van doorzettingsmacht komt die de knoop kan
doorhakken als partijen er niet uitkomen. Dat houdt in dat er een
onafhankelijke persoon of organisatie komt die het mandaat heeft en waar
nodig, alles overziende, een school kan verplichten tot het inschrijven en
bieden van onderwijs aan een leerling en de naleving hiervan. Ik heb
daarom aangegeven dat ik het voorstel van de doorzettingsmacht mee zal
nemen bij het wetsvoorstel rondom de onderwijszorgarrangementen.
Daarbij houd ik ook rekening met de eerder geuite zorgen, die bleken uit
de internetconsultatie van eind 2020 van het wetsvoorstel Doorbraakaanpak onderwijs en jeugdhulp, dat de persoon of organisatie met
doorzettingsmacht daadwerkelijk onafhankelijk is.
31
Hoeveel voorzieningen voor hoogbegaafden zijn in de afgelopen vijf jaar
gesloten, omdat zij geen financiering vanuit het Ministerie van OCW
ontvingen?
Het is niet te zeggen hoeveel voorzieningen zijn gesloten, omdat niet
wordt geregistreerd of er sprake is van een hoogbegaafdenvoorziening.
32
Hoe gaat u ervoor zorgen dat de aanvullende ondersteuning bovenop de
basisondersteuning voldoet aan de extra ondersteuning van hoogbegaafde leerlingen?
In de brief aan Uw Kamer van december 2022 zijn tien maatregelen
aangekondigd die onder andere daar een bijdrage aan leveren20. Specifiek
de hierboven al genoemde subsidieregeling, die onder andere hierop zal
worden gericht.
33
Worden de hoogbegaafdheidsmiddelen voortaan geoormerkt, zodat de
samenwerkingsverbanden ze daadwerkelijk voor deze leerlingen in moet
gaan zetten?

18

Kamerstuk 31 497, nr. 300.
Kamerstuk 31 497, nr. 422.
20
Kamerstuk 31 497, nr. 445.
19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

10

Nee. Zoals ik in de brief en het plan van aanpak heb aangekondigd kies ik
er expliciet niet voor om voor specifieke voorzieningen voor (hoog)begaafde leerlingen over te gaan tot directe financiering, omdat dit niet past
binnen de systematiek van passend onderwijs. Samenwerkingsverbanden
kunnen zelf het beste inspelen op de situatie in de regio. Ze hebben
daarbij een wettelijke opdracht om een dekkend en passend aanbod te
realiseren. Dit aanbod kan daarbij variëren van lichte tot intensieve
onderwijsaanpassingen.
Voor een deel van de middelen is gekozen om dit in de vorm van een
subsidie te verstrekken. Deze middelen, die wel zijn geoormerkt, zijn
bedoeld om samenwerkingsverbanden extra te stimuleren een dekkend
en passend aanbod voor onderwijs aan het gehele begaafdheidsspectrum
te bieden.
34
Hoe gaat u ervoor zorgen dat zowel de incidentele als structurele gelden
daadwerkelijk bij de huidige voltijd hoogbegaafdheidsvoorzieningen
terechtkomen?
In het voorjaar wordt de subsidieregeling nader uitgewerkt. Zie antwoord
bij vraag 5.
35
Met welke vertegenwoordigers van leraren en onderwijsondersteuners is
er door Oberon21 gesproken voor dit onderzoek?
Leraren zijn betrokken via de TeacherTapp – een app waarmee direct een
uitvraag kan worden gedaan onder honderden leraren. De informatie die
daaruit naar voren is gekomen is door Oberon betrokken bij het opstellen
van het rapport. Daarnaast zijn leraren ook bevraagd/actief in het traject
op weg naar de landelijke norm basisondersteuning. Hierbij is hoogbegaafdheid één van de ondersteuningsgebieden die wordt meegenomen.
36
Wat is de achterliggende reden van Oberon22 om geen leraren en
onderwijsondersteuners uit de nodigen voor (één of twee van) de
expertsessies, maar wel schoolbesturen, samenwerkingsverbanden,
(hoog)begaafdheidsspecialisten, vertegenwoordigers van jeugdhulporganisaties, ouders, gemeenten, kinderopvangorganisaties, vertegenwoordigers van ouderorganisaties, leerlingvertegenwoordiging uit regulier en
speciaal onderwijs, sectorraad VO23, vereniging Netwerk Leidinggevenden
Passend Onderwijs, het landelijk Kenniscentrum Hoogbegaafdheid,
vertegenwoordigers van scholen met voltijd hoogbegaafdenonderwijs,
Vereniging Begaafdheidsprofielscholen, de PO24-raad en de VO-Raad, de
auteur van het rapport «Situatieanalyse voltijd primair onderwijs (PO)
voor hoogbegaafden(HB) in Nederland»25 en een onderwijswetenschapper?
Leraren zijn betrokken in het traject om te komen tot de landelijke norm
basisondersteuning en zijn daarin ook meegenomen bij het ondersteuningsgebied (hoog)begaafdheid, omdat dat hun werkzaamheden direct
raakt. Bij het traject van Oberon draaide het vooral om de extra onder21

Oberon, 8 december 2022, «Optimale ontwikkelingskansen, ook voor (hoog)begaafde
leerlingen», Bijlage bij Kamerstuk 31 497, nr. 445.
22
Oberon, 8 december 2022, «Optimale ontwikkelingskansen, ook voor (hoog)begaafde
leerlingen», Bijlage bij Kamerstuk 31 497, nr. 445.
23
VO: voortgezet onderwijs.
24
PO: primair onderwijs.
25
Loek Zonnenberg, 10 februari 2022, «Situatieanalyse voltijd primair onderwijs (PO) voor
hoogbegaafden (HB) in Nederland».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

11

steuning die samenwerkingsverbanden bieden/moeten bieden als de
basisondersteuning die onder andere de leraar biedt op school niet
toereikend is. Leraren zijn daarbij bevraagd door middel van de
TeacherTapp.
De feedback die ik op de betrokkenheid van leerkrachten bij dit traject heb
gekregen, neem ik zeker ter harte voor toekomstige trajecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 497, nr. 449

12