Onderhandelakkoord
Akkoord tussen onderhandelaars van het verpakkende bedrijfsleven, de Vereniging Nederlandse
Gemeenten (VNG) en I&M betreffende invulling op hoofdlijnen van verplichtingen uit het Besluit
beheer verpakkingen en papier en karton (verder “AMvB”) na 2012. Dit akkoord is een integraal
pakket en geeft de hoofdlijnen voor de periode 2013 tot en met 2022.
Partijen kunnen elkaar over en weer houden aan tijdige uitvoering van de verplichtingen die in dit
akkoord zijn neergelegd.
Alle verplichtingen waarvoor dit relevant is, worden opgenomen in de AMvB en kunnen door de ILT
worden gehandhaafd.
Het akkoord bestaat uit afspraken voor de verpakkingsmaterialen glas, papier en karton, hout,
metaal en kunststof. Daarmee is het akkoord het vervolg op de Raamovereenkomst verpakkingen
die op 31-12-2012 afloopt. Afspraken over de inzameling van metalen, papier en karton, hout en
glas blijven ongewijzigd ten opzichte van de afspraken op basis van de huidige
Raamovereenkomst, tenzij in dit akkoord expliciet anders is bepaald. 1

Bekostiging
Het verpakkende bedrijfsleven zorgt voor een robuust en toereikend financieringsstelsel dat
voorziet in een fonds waaruit alle benodigde activiteiten voor het uitvoeren van dit
onderhandelakkoord betaald worden. Dit fonds is toereikend voor deze activiteiten en kent geen
beperking voor de hoeveelheid in te zamelen materiaal.

Verduurzamingsagenda Verpakkingen
Alle partijen vinden een verdere verduurzaming van verpakkingsmaterialen gewenst en kennen
hier een hoge prioriteit aan.
Daarvoor wordt een Verduurzamingsagenda Verpakkingen ontwikkeld. Basisgedachte is hierbij dat
verduurzaming gerealiseerd wordt door:
Re-duce:

voorkomen van verspilling van materialen en zuiniger gebruik van grondstoffen

Re-use:
Re-cycle:
Re-new:

verhoging percentage hergebruik in verpakkingsmaterialen
terugwinnen van verpakkingsmateriaal
inzetten van nieuwe materialen met lagere milieudruk

Er wordt een onafhankelijk en deskundig kennisinstituut opgericht met wetenschappers en
vertegenwoordigers van I&M, VNG en verpakkend bedrijfsleven. Partijen bepalen gezamenlijk de
samenstelling van dit instituut. Dit instituut voert onderzoek uit en stelt in 2013 de hoogst haalbare
doelen vast voor 2018 en in 2018 die voor 2022.
Daarnaast stelt zij vast in welke stappen die doelen door de bedrijven gerealiseerd moeten worden.
Tussentijdse doelen zijn hiervoor mogelijk. De verduurzamingsagenda verpakkingen bevat tevens
concrete projecten. Een aantal zal met voorrang vanaf 1-1-2013 worden gerealiseerd: verhoging
hergebruik PET in frisdrankflessen, terugdringen PVC-verpakkingen, terugdringen plastic
draagtassen in het winkelkanaal, materiaalreductie kunststofverpakkingen, verminderen
kunststofwikkels geadresseerd drukwerk, verlagen milieudruk metalen verpakkingen.De
verplichtingen uit de verduurzamingsagenda worden opgenomen in de AMvB of ze worden middels
certificering gehandhaafd.

1

Uit inventarisatie volgt dat alle artikelen uit de raamovereenkomst, de annexen en het addendum vervallen behalve
Raamovereenkomst: punten 4, 5 en 17 en Annex 1: de artikelen 2.1 t&m 2.3 en art 3

Pagina 1 van 6

Zwerfafval
Uit het fonds stelt het verpakkende bedrijfsleven €20 miljoen per jaar ter beschikking aan de
gemeenten te besteden aan de extra aanpak van zwerfafval. De gemeenten bepalen de invulling
van de besteding en doen hiervan achteraf verslag aan het verpakkende bedrijfsleven. Partijen
werken een systeem van verslaglegging en verantwoording uit dat met minimale lasten voor beide
partijen kan worden uitgevoerd.
Het verpakkende bedrijfsleven continueert daarnaast haar activiteiten zoals die bestaan onder
”Nederland schoon”, hier worden nog verdere afspraken over gemaakt.
Partijen houden elkaar zo veel mogelijk en tijdig op de hoogte van de communicatie-activiteiten.

Kunststof
Gemeenten worden vergoed vanuit het fonds voor alle benodigde kosten die ze moeten maken
voor de uitvoering van dit akkoord. Voor vaststelling van de vergoeding komt er een drietal
kostenstudies op basis waarvan de vergoedingen bepaald worden. In deze kostenstudies wordt
apart gekeken naar het inzamelen en het sorteren. Deze kostenstudies worden elk uitgevoerd door
onafhankelijke deskundige organisaties die door elk van de 3 partijen goedgekeurd moeten
worden.
-

-

-

-

Een eerste kostenstudie stelt de gemiddelde kosten vast die in 2012 worden gemaakt. Op
basis van deze kosten vindt in 2013 vergoeding plaats. Echter, de vergoeding voor
inzamelen in 2013 kan voor een gemeente niet hoger zijn dan de vergoeding in 2012 voor
bronscheiding (per kg ingezameld materiaal). De studie wordt verricht door onderzoek te
doen naar de kosten die door 20-30 verschillende representatieve gemeenten (of zoveel als
nodig is om tot een statistisch verantwoorde representatieve steekproef te komen) worden
gemaakt.
Hierbij zitten de volgende categorieën gemeenten:
o Inzameling door bronscheiding en met nascheiding (2 á 3 uit gebied Omrin)
o Verschillen in stedelijkheidsklasse
o Inzameling met een haalsysteem en met een brengsysteem
o Inzameling met een eigen dienst en uitbesteed
Een tweede kostenstudie onderzoekt de mogelijkheid de kosten voor inzameling, sortering
en vermarkting naar een zo laag mogelijk niveau te brengen. Dit gebeurt door een
internationale vergelijking en een marktvergelijking. De studie moet reëel zijn voor de
Nederlandse marktsituatie en rekening houden met de kosten die gemaakt moeten worden
door de verschillende gemeenten en de te behalen streefpercentages. De kostprijs die uit
deze studie komt, is de vergoeding in 2018. Het tarief in 2014, 2015, 2016 en 2017 wordt
vastgesteld door het verschil tussen de vergoeding in 2018 en 2013 in gelijke jaarlijkse
stappen te overbruggen.
Een derde kostenstudie wordt uitgevoerd in 2018 en is een herhaling van de tweede
kostenstudie, maar dan geactualiseerd. De vergoeding in 2022 wordt hierdoor vastgesteld.
Het tarief in 2019, 2020, en 2021 ontstaat door het verschil tussen de vergoeding in 2022
en 2018 in gelijke jaarlijkse stappen te overbruggen.

Een Bonus/malus systeem kan hiervan een onderdeel zijn.
Vergoed wordt op basis van het materiaal dat voldoet aan hergebruiksnormen (wat daar onder
verstaan wordt, is uitgewerkt in de paragraaf over de doelen).
De vergoedingensystematiek wordt op basis van bovenstaande afspraken verder uitgewerkt in een
werkgroep.

Pagina 2 van 6

Ketenregie
Partijen streven naar een systeem waarbij door totale ketenregie de opbrengsten de kosten
dekken. Voor wat betreft kunststof zorgen de gemeenten voor het inzamelen van het huishoudelijk
afval bij de burgers. Daarmee faciliteren ze het verpakkende bedrijfsleven bij het invullen van hun
verantwoordelijkheid. Vanaf 1-1-2015 zorgen de gemeenten ook voor het sorteren. Gemeenten
kunnen dan ook kiezen voor het zelf vermarkten van het her te gebruiken materiaal. Voor 2013 en
2014 blijft het verpakkende bedrijfsleven sorteren en vermarkten2. In een werkgroep wordt dit
verder uitgewerkt en vastgelegd.

Doelen zijn leidend, vrijheid van middelen
De doelen zijn per materiaal (kunststof, hout, metalen, papier en karton en glas) uitgedrukt in een
hergebruikspercentage. Dat wordt bepaald door de hoeveelheid materiaal dat wordt hergebruikt te
delen door de hoeveelheid materiaal dat op de markt komt in datzelfde jaar. Deze resultaatsdoelen
worden vastgelegd in de AMvB. Deze doelen zijn afgesproken over 10 jaar. Partijen streven er naar
om de doelen sneller te behalen dan de resultaatsdoelen, namelijk in 5 jaar. De doelen voor de
materialen kunststof en hout wijzigen in de AMvB als volgt:
Resultaatsdoelen in %:

Materiaal
Kunststof
Hout

2013 2014 2015 2016 2017….. 2022
43
44
45
46
47….
52
27
29
31
33
35….
45

Voor kunststof en hout worden de volgende streefdoelen (in %) afgesproken:

Materiaal 2013 2014 2015 2016 2017
Kunststof
44
46
48
50
52
Hout
29
33
37
41
45
Het percentage hergebruik van alle materialen wordt bepaald door de hoeveelheid die voldoet aan
de normen (voor kunststof de DKR-normen3 of minimaal vergelijkbaar4 daaraan) én daadwerkelijk
wordt ingezet voor hergebruik, zoals voortvloeiend uit de Europese kaderrichtlijn. Partijen hebben
de mogelijkheid om zelf middelen te kiezen om aan de doelen te voldoen, mits wordt voldaan aan
de vereisten van kwaliteit en kwantiteit5.
Hout: met het oog op verdere optimalisering van het hergebruikspercentage van hout zullen
partijen in een werkgroep onderzoeken op welke wijze overtredingen kunnen worden voorkomen
en de regels over bijstook van hout in energiecentrales en andere verbrandingsinstallaties beter
nageleefd kunnen worden. Bij het verbeteren van de handhaving zal ook de samenwerking gezocht
worden met andere ministeries, waaronder het ministerie van ELenI.
Papier: als invulling van de Europese kaderrichtlijn worden papier en karton brongescheiden
ingezameld6.

2

De status quo voor wat betreft ketenregie in 2013 en 2014 geldt alleen voor bronscheidingsgemeenten, omdat nascheidingsgemeenten
nu al sorteren en vermarkten. De status quo is opgenomen om gemeenten de ruimte te geven.
3
Voor de acceptatie en de verwerking van kunststofafval moet voldaan worden aan de DKR- specificaties (www.dkr.de) of vergelijkbare
geaccepteerde gecertificeerde normen. In een werkgroep onder eindverantwoordelijkheid van het ministerie van I&M worden de normen
die van toepassing zijn op dit akkoord bepaald. Uiterlijk juni 2012 worden deze vastgesteld. Uitgangspunt is een zo hoogwaardig mogelijk
hergebruik, zonder dat dit ten koste gaat van de hoeveelheid hergebruik. De huidige afspraken (2012) zijn het uitgangspunt.
4

Partijen stellen gezamenlijk vast of een voorgestelde norm minimaal vergelijkbaar is aan de gekozen DKR-specificatie
Dit betekent dat naast bron- en nascheiding, ook pilots zijn toegestaan die de mogelijkheden van andere inzamelsystemen onderzoeken.
Om in aanmerking te komen voor een vergoeding zijn de normen voor bronscheiding het uitgangspunt
6
Kaderrichtlijn art 10.lid 2 enz.
5

Pagina 3 van 6

Kunststof: Uitgangspunt bij het akkoord is dat gemeenten en het verpakkende bedrijfsleven
vrijheid van keuze van middelen krijgen, uitgaande van vastgestelde doelen.
Inzamelmethode kunststof:
-

-

Volgens de Europese Kaderrichtlijn afvalstoffen is bronscheiding de norm. Nascheiding is op
grond van voornoemde richtlijn echter wel toegestaan, mits wordt voldaan aan de criteria
uit de kaderrichtlijn inzake uitvoerbaarheid op technisch, milieu- en economisch gebied. Dit
betekent dat indien recycling of overige nuttige toepassing via nascheiding zowel
kwantitatief als kwalitatief gelijkwaardig of zelfs beter kan worden gerealiseerd dan via
bronscheiding, nascheiding is toegestaan.
Als een bronscheidingsgemeente overgaat op nascheiding dan mag de hoeveelheid
hergebruik niet terugvallen ten opzichte van het huidige niveau (2012).
Een nascheidingsgemeente kan blijven nascheiden mits de hoeveelheid hergebruik niet
terugvalt ten opzichte van het huidige niveau (2012).
De vergoeding uit het fonds is voor bron- en nascheiding gelijk.
Installaties die de gemeenten inzetten voor nascheiding moeten hergebruiksmateriaal
kunnen produceren dat voldoet aan de (dan) geldende normen, zie noot 3. Hoe dit in de
praktijk vorm krijgt, wordt nog uitgewerkt in werkgroepverband.

Statiegeld:
De bepaling in de AMvB die verplicht tot statiegeld komt te vervallen per 2013.
Het verpakkende bedrijfsleven kondigt bij partijen effectuering van intrekking uiterlijk 6
maanden van te voren aan.
Mogelijke negatieve effecten van het intrekken van statiegeld voor grote kunststof flessen,
worden tegen gegaan:
-

-

-

In het kader van een zorgvuldige overgang zal het verpakkende bedrijfsleven niet voor 11-2014 tot deze intrekking overgaan.
Er komt een door het bedrijfsleven gefinancierde campagne om het publiek adequaat voor
te lichten over de intrekking. Inhoud van de campagne wordt bepaald door de 3 partijen
gezamenlijk.
De bestaande verkoopkanalen kunnen grote PET-flessen inzamelen binnen of in de directe
omgeving van het verkooppunt tot 1-1-2015.
Partijen spannen zich maximaal in om te voorkomen dat er een separaat inzamelingskanaal
ontstaat.
Er komt een ruimhartig overgangsregime zodat de consument reeds betaald statiegeld
terugkrijgt.
Om te garanderen dat het milieurendement minimaal gelijk blijft of toeneemt, wordt door
het verpakkend bedrijfsleven het gehalte hergebruikt PET in flessen opgevoerd. Er komt er
een onderzoek waarmee bepaald wordt wat technisch (incl. voedselveiligheid) maximaal
mogelijk is als percentage hergebruikt materiaal in een PET-fles (klein en groot). Met deze
methode zal tevens gekeken worden naar andere verduurzamingsmogelijkheden,
waaronder het gebruiken van organisch PET. Dit percentage zal dan gelden voor 2018.
Daar wordt in gelijke stappen naar toegewerkt. Het minimum voor 2018 is: gemiddeld
23% hergebruik in de kleine PET-flessen en gemiddeld 28% hergebruik in de grote PETflessen. In 2018 volgt er weer een studie die de stappen naar 2022 op dezelfde wijze
bepaalt.
Verder wordt er geborgd dat de hoeveelheid hergebruik minimaal gelijk blijft. De massa die
samenhangt met de statiegeldflessen is nu 25 kton/jaar, in totaal wordt nu vanuit de
huishoudens 60 kton/jaar hergebruikt. De totale hoeveelheid hergebruikt kunststof
materiaal vanuit de huishoudens zal na afschaffing niet onder de 85 kton/jaar komen.

Pagina 4 van 6

-

De gemeenten moeten kosten maken als gevolg van het afschaffen van statiegeld:
1. Extra (voormalige) statiegeldflessen die in het restafval komen
2. Extra (voormalige) statiegeldflessen die in vuilnisbakken op straat komen
3. Extra (voormalige) statiegeldflessen die in zwerfafval terecht komen
Om deze kosten te bepalen worden begin 2016 steekproeven gedaan door een
onafhankelijke organisatie. Op basis daarvan worden de kosten die de gemeenten moeten
maken bepaald. Deze kosten worden door het bedrijfsleven vergoed voor de periode vanaf
het moment dat statiegeld afgeschaft is tot en met 2022. Het onderzoek wordt na 5 jaar
(2021) herhaald. Het gaat dan om de volgende steekproeven:
1. Bepalen hoeveelheid (voormalige) statiegeldflessen in restafval. Dit gebeurt in
bronscheidingsgemeenten
2. Bepalen van de hoeveelheid (voormalige) statiegeldflessen in de vuilnisbakken op
straat gebeurt in bron- en nascheidingsgemeenten
3. Bepalen van de hoeveelheid (voormalige) statiegeldflessen in het zwerfafval
gebeurt in bron- en nascheidingsgemeenten
De bedragen die vergoed worden, volgen uit bovenstaande steekproeven en worden
bekend in 2016
Dit bedrag wordt met terugwerkende kracht over de voorgaande periode vergoed over de
periode dat het statiegeld is afgeschaft. Er komt een voorschot van 5,0 miljoen per jaar
gedurende het moment van afschaffing tot en met 2016. Als de vergoeding in 2016 bepaald
is, wordt er verrekend met dit voorschot. Vergoeding en eventueel terugstorten vindt
plaats via VNG. De jaarlijkse vergoedingen gelden voor de hele verdere looptijd van de
nieuwe afspraken.
Alleen de bronscheidingsgemeenten komen in aanmerking voor de vergoeding voor het
statiegeldflessen in het restafval. Nascheidingsgemeenten worden immers al direct
vergoed voor de flessen in het restafval. Alle categorieën gemeenten komen in aanmerking
voor de vergoedingen voor de voormalige statiegeldflessen in de vuilnisbakken en het
zwerfafval.

Monitoring
In een werkgroep onder leiding van I&M met daarin VNG en het bedrijfsleven wordt vastgesteld
hoe het hergebruikspercentage wordt gemonitoord. Daarbij zal de monitoringssystematiek ook
door de Inspectie voor Leefomgeving en Transport worden beoordeeld.

-

-

In de AMvB wordt de plaats in de keten vanaf waar nu bij de uitvoering van de huidige
raamovereenkomst hergebruik gemeten wordt, vastgelegd. Als de Europese interpretatie
daar aanleiding toe geeft, wordt dit aangepast. Deze uitleg van het meetpunt blijkt voor
kunststof onduidelijkheid te geven, er komt een zorgvuldige communicatie om deze
onduidelijkheid weg te nemen. De bedrijven nemen hierin het voortouw, maar de
communicatie is een gezamenlijke verantwoordelijkheid.
Er komt een systematiek voor de registratie van bedrijfsafval die zo mogelijk wordt
opgenomen in de AMvB. De kosten voor de registratie worden vergoed door het
verpakkende bedrijfsleven.

Overige zaken
Partijen zetten zich tijdig aan het ontwerpen en plannen van een evaluatie van dit akkoord, zodanig
dat de uitkomsten van die evaluatie in 2017, indien door partijen nodig geacht in 2018 hun beslag
kunnen krijgen. Dit zal gebeuren binnen de hoofdlijnen en doelstellingen van dit akkoord. Tijdig
voor het aflopen van het akkoord zullen de drankenkartons worden geëvalueerd.
De vergoedingen voor kunststof, metalen, papier en karton, hout en glas worden jaarlijks, per 1
januari, voor het eerst op 1 januari 2014 geïndexeerd op het consumenten prijs indexcijfer.

Pagina 5 van 6

Op jaarbasis worden de gemaakte afspraken gemonitoord door partijen. Op basis van deze
monitoring informeert IenM de Tweede Kamer per brief over de voortgang.
De werkgroepen die genoemd zijn bepalen hun opdracht op basis van dit akkoord. In de werkgroep
wordt bepaald hoeveel de kosten zullen zijn, hoe de bezetting is, hoe de taakverdeling is,
enzovoort.
De onderzoeken die voor de uitvoering van deze overeenkomst worden uitgevoerd worden
gefinancierd door het bedrijfsleven.
Partijen gaan met elkaar in overleg om het akkoord aan te passen indien bepaalde omstandigheden
volgens één of meer partijen daartoe aanleiding geven.
Voor zover de afspraken in dit akkoord zien op het aanpassing van wet- en regelgeving geldt het
voorbehoud dat het doorvoeren van dergelijke wijzigingen is voorbehouden aan de wetgever,
zijnde de Kroon samen met de beide Kamers der Staten-Generaal), niet aan de bewindspersoon.
De bewindspersoon verbindt zich derhalve niet aan de wijziging van wet- en regelgeving, maar aan
het in procedure brengen van de voorstellen tot wijziging van wet- en regelgeving.
Het bovenstaande akkoord laat onverlet dat de betrokken partijen hun eigen
verantwoordelijkheden, verplichtingen en bevoegdheden hebben op grond van de wet in het
algemeen en van het Besluit beheer verpakkingen en papier en karton in het bijzonder.

Pagina 6 van 6