Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 570 IX

Vaststelling van de begrotingsstaat van het Ministerie
van Financiën (IXB) en de begrotingsstaat van Nationale
Schuld (IXA) voor het jaar 2021

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING
Ontvangen 15 september 2020

INHOUDSOPGAVE
Geraamde uitgaven en ontvangsten

3

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

5

B.

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

8

1.

Leeswijzer

8

2.
2.1.1.
2.1.2
2.2
2.3
2.4
2.5

Beleidsagenda
Beleidsprioriteiten
Overzicht coronamaatregelen
Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Strategische Evaluatie Agenda
Overzicht risicoregelingen

12
12
30
37
44
45
49

3.
3.1
3.2
3.3
3.4
3.5

74
74
96
105
112

3.6
3.7
3.8

Beleidsartikelen (Financiën)
Artikel 1 Belastingen
Artikel 2 Financiële markten
Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en
investeringsverzekeringen
Artikel 6 Btw-compensatiefonds
Artikel 9 Douane
Artikel 13 Toeslagen

120
126
130
139

4.
4.1
4.2

Niet-beleidsartikelen
Artikel 8 Apparaat kerndepartement
Artikel 10 Nog onverdeeld

148
148
150

5.

Beleidsartikelen (Nationale Schuld)

151

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

1

5.1
5.2

Artikel 11 Financiering staatsschuld
Artikel 12 Kasbeheer

151
157

6.

Bijlagen
Bijlage 1: ZBO's en RWT's
Bijlage 2: Verdiepingshoofdstuk
Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Bijlage 4: Toelichting op de Strategische Evaluatie
Agenda
Bijlage 5: Lijst van afkortingen

161
161
162
182

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

277
287

2

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Geraamde uitgaven IX Financiën verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1
mln.). Totaal € 9.264,6 mln.
Artikel 1 Belastingen 3.108,6
Artikel 2 Financiële markten 26,1
Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiekprivate sector 692,9
Artikel 4 Internationale financiële
betrekkingen 79,4
Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, garanties en investeringsverzekeringen
580,4
Artikel 6 Btw-compensatiefonds 3.571,4
Artikel 9 Douane 540,2
Artikel 13 Toeslagen 118,1
Artikel 8 Apparaat kerndepartement
283,5
Artikel 10 Nog onverdeeld 264,1
0

500

1.000

1.500

2.000

2.500

3.000

3.500 4.000

Figuur 2 Geraamde ontvangsten IX Financiën (bedragen x € 1 mln.). Totaal € 156.369,1 mln.
Belastingontvangsten 154.137,9
Niet-belastingontvangsten 2.231,2
0

25.000

50.000

75.000

100.000

125.000

150.000 175.000

Figuur 3 Geraamde belastingontvangsten IX Financiën verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen
(bedragen x € 1 mln.). Totaal € 154.137,9 mln.
Artikel 1 Belastingen 150.566,5
Artikel 6 Btw-compensatiefonds 3.571,4
0

25.000

50.000

75.000

100.000

125.000

150.000 175.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

3

Figuur 4 Geraamde niet-belastingontvangsten IX Financiën verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen
(bedragen x € 1 mln.). Totaal € 2.231,2 mln.
Artikel 1 Belastingen 781,4
Artikel 2 Financiële markten 10,3
Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiekprivate sector 815,9
Artikel 4 Internationale financiële
betrekkingen 136,3
Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, garanties en investeringsverzekeringen
434,9
Artikel 9 Douane 0,6
Artikel 13 Toeslagen 0
Artikel 8 Apparaat kerndepartement 51,8
Artikel 10 Nog onverdeeld 0
0

200

400

600

800

1.000

Figuur 5 Geraamde uitgaven IX Nationale Schuld verdeeld over beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.). Totaal
€ 22.457,6 mln.
Artikel 11 Financiering staatsschuld
20.926,3

Artikel 12 Kasbeheer 1.531,3
0

2.500

5.000

7.500

10.000

12.500

15.000

17.500

20.000 22.500

Figuur 6 Geraamde ontvangsten IX Nationale Schuld verdeeld over beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.). Totaal
€ 65.873,3 mln.
Artikel 11 Financiering staatsschuld
56.731,0

Artikel 12 Kasbeheer 9.142,3
0

10.000

20.000

30.000

40.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

50.000

60.000

4

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Artikelen 1, 2 en 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor
het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van deze wetsartikelen worden de uitgaven, verplich­
tingen en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaten
opgenomen begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie
van toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
Artikel 4
A
Met dit voorstel wordt er een zogenaamde niet-departementale begroting
aan de rijksbegroting toegevoegd. Het gaat om de begroting van het
Nationaal Groeifonds (NGF). Deze aanpassing is conform artikel 7.40 van
de Comptabiliteitswet voor overleg aan de Algemene Rekenkamer
voorgelegd. De Algemene Rekenkamer heeft op 31 augustus jl. gereageerd
met mogelijke alternatieven en aandachtspunten voor het NGF. De
Algemene Rekenkamer constateert dat de opzet van het NGF om een begro­
tingsfonds met een instellingswet vraagt, omdat het doel is om meerjarig
middelen apart te zetten ten behoeve van bepaalde uitgaven die niet regulier
en gelijkmatig over de jaren zijn verspreid.
De reden waarom er is gekozen voor een niet-departementale begro­
tingswet boven een Instellingswet voor een begrotingsfonds is hoofdza­
kelijk de snelheid waarmee het NGF wordt geïntroduceerd. Het opstellen
van een instellingswet voor een begrotingsfonds op basis van artikel 2.11
van de CW 2016 is gelet op de gebruikelijke doorlooptijd van de reguliere
wetgevingsprocedure niet haalbaar en is daarom niet wenselijk.
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is de memorie van
toelichting van de begrotingswet van Financiën aangevuld met de
doelstelling, de doelomschrijving en het hanteren 100%-eindejaarsmarge
voor het NGF. Met de 100%-eindejaarsmarge wordt voorkomen dat geld
een bestemming gaat zoeken en gelden ondoelmatig worden besteed. Door
de wijzigingen en de omschrijving in de begrotingswet van het NGF is het
voor het parlement duidelijk waarop het de regering kan controleren. Het
kabinet is van oordeel dat het NGF met de doorgevoerde aanpassingen en
de begroting 2021 van het NGF (blanco advies van de RvS ontvangen)
wettelijk is verankerd. Gelet op voorgaande kunnen het parlement en de
Algemene Rekenkamer de regering goed controleren.
Nederland is een van de meest concurrerende economieën van Europa. Dit
laat onverlet dat Nederland voor grote opgaven staat, zoals een afgenomen
productiviteitsgroei, een toenemende vergrijzing, een veranderde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

5

geopolitieke context, klimaatverandering en meer recent de economische
gevolgen van de coronacrisis. Nederland moet een ondernemers- en vesti­
gingsklimaat blijven bieden dat inspeelt op de bedrijvigheid van straks.
Het is wenselijk dat Nederland een aantrekkelijk land blijft om in te
ondernemen. In de toekomst zal de welvaartsgroei ten dele op een andere
manier moeten worden gegenereerd dan tot nu toe. Het verdienmodel van
de toekomst moet evenwichtig zijn en milieu, mensen en samenleving
respecteren. Nederland moet een aantrekkelijk land blijven om in te leven.
In de Miljoenennota 2020 is aangekondigd dat het kabinet een investerings­
fonds opricht om het verdienvermogen van Nederland (het structureel bbp)
duurzaam te vergroten. Dit groeifonds vloeit voort uit de eind vorig jaar
verschenen groeistrategie. In deze groeistrategie constateert het kabinet dat
er aanleiding is voor extra investeringen, van incidentele en niet-reguliere
aard, om het verdienvermogen te versterken. Vooral binnen (1) kennisont­
wikkeling, (2) research & development (R&D) en innovatie en (3) infra­
structuur liggen kansen om de productiviteit te verhogen. Ook experts en
internationale instellingen, zoals IMF en de Europese Commissie hebben
Nederland geadviseerd de investeringen op deze drie terreinen significant
te verhogen.
Het oprichten van een specifiek geoormerkt groeifonds heeft als voordeel
ten opzichte van additionele investeringen via de reguliere beleidsbegro­
tingen dat een schaalsprong op de lange termijn op het gebied van infra­
structuur, R&D, innovatie en kennisontwikkeling mogelijk wordt gemaakt.
Om de doelstelling van het versterken van het verdienvermogen van
Nederland op de lange termijn separaat in beeld te houden en te beheren,
is gekozen voor een aparte (niet-departementale) begroting. Een niet-depar­
tementale begroting biedt bovendien ruimte om projecten op de verschil­
lende beleidsterreinen integraal tegen elkaar af te wegen en de beste
projecten te selecteren.
De nieuwe bepaling in de Comptabiliteitswet 2016 (CW 2016) vormt de
juridische grondslag voor het NGF.
Doelstelling van het NGF is het duurzaam versterken van het verdienver­
mogen door het structurele vergroten van het bruto binnenlands product.
Het streven is om een hogere economische groei te realiseren door de
productiviteit van de Nederlandse economie te vergroten. Hiermee neemt
het nationale inkomen in de toekomst toe. Dit verhoogt de bestedingsruimte
van huishoudens, bedrijven en de belastinginkomsten.
Het NGF kan een bijdrage toekennen via een budgetoverheveling in de vorm
van een desaldering aan een andere begroting om vanuit daar te investeren.
In dat geval wordt op de ontvangende begroting een ontvangst vanuit het
NGF zichtbaar, waar de daadwerkelijke investeringsuitgave tegenover staat.
Investeringen in Mobiliteitsinfrastructuur zullen in principe worden gedaan
door bijdragen te doen aan het Mobiliteitsfonds. De daadwerkelijke
investering wordt dan vanuit het Mobiliteitsfonds gedaan (of in het geval
van waterinfrastructuur vanuit het Deltafonds). Voor R&D en Innovatie en
kennisontwikkeling hangt het af van het type investering. Waar een
investering nauwe aansluiting vindt bij bestaand beleid en budget kan
besteding via de begroting van het desbetreffende departement plaats­
vinden. In andere gevallen kunnen uitgaven in de toekomst - indien dit door
de Staten-Generaal wordt gewenst direct vanuit de niet-departementale
begroting worden gedaan. De fondsbeheerders zullen per geval bezien
welke vorm het meest voor de hand ligt. Aanvankelijk is het echter niet de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

6

bedoeling dat het NGF direct gaat investeren vanuit de eigen begroting,
maar zullen middelen worden verdeeld naar de departementale
begrotingen. Dit heeft als voordeel dat er op basis van de regels en
procedures van de departementen wordt verplicht en betaald, zodat de
Staten-Generaal de toevoeging aan de departementale begrotingen en de
onttrekkingen aan het NGF kan goedkeuren via een begrotingswet.
Voor de niet-departementale begroting geldt een 100%-eindejaarsmarge
voor de middelen uit het NGF, waardoor het beschikbare budget kan worden
meegenomen naar volgende jaren. Dit is conform de afspraken in de
praktijk. De afgelopen jaren is bijvoorbeeld een 100%-eindejaarsmarge is
gehanteerd op het investeringsartikel van de begroting van Defensie. Als er
geen goede projecten zijn, is het immers niet de bedoeling dat het budget
toch wordt uitgegeven. Het NGF krijgt daarnaast een stabiel jaarlijks budget,
om de continuïteit van de investeringen te waarborgen. Door een 100%eindejaarsmarge te hanteren voor de middelen uit de niet-departementale
begroting wordt het risico op ‘geld zoekt project’ verder verkleind, waardoor
het beschikbare budget kan worden meegenomen naar volgende jaren en
bestemd blijft voor het NGF. Eventuele onderuitputting op het NGF leidt
hierdoor ook niet tot uitgavenruimte voor andere doeleinden.
B
Dit artikel regelt de toewijzing van het beheer van de niet-departementale
begroting van het Nationaal Groeifonds aan de minister van Economische
Zaken en Klimaat, als verantwoordelijk zijnde voor het macro-economisch
beleid.
De minister van Financiën

W.B. Hoekstra

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

7

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. Leeswijzer
Het werkterrein van het ministerie van Financiën
Voor u ligt de begroting 2021 van het ministerie van Financiën, begrotings­
hoofdstuk IX (Financiën en Nationale Schuld) van de Rijksbegroting. In de
begroting staan de belangrijkste beleidsdoelen voor 2021 en de financiële
gevolgen hiervan. Simpel gezegd: wat wil de minister van Financiën
bereiken in 2021, hoe wil de minister dit doen en met welke middelen?
De minister van Financiën is onder meer verantwoordelijk voor de voorbe­
reiding en uitvoering van:
1. het algemeen financieel-economische en internationale financiële
beleid;
2. het begrotingsbeleid en een doelmatig beheer van de rijksfinanciën;
3. het staatsschuldbeleid en het financieringsbeleid;
4. het fiscale beleid;
5. het beleid omtrent financiële markten;
6. het heffen, controleren en innen van de belastingen;
7. het toeslagenbeleid (alleen uitvoering).
Het algemeen financieel-economische beleid en het begrotingsbeleid
worden primair toegelicht in de Miljoenennota. Daarin worden ook de
belastingontvangsten toegelicht. Het fiscale beleid komt op hoofdlijnen aan
bod in deze begroting; in het Belastingplan wordt gedetailleerd ingegaan
op de veranderingen in het fiscale beleid. De financiën van de decentrale
overheden, waarvoor de minister van Financiën medeverantwoordelijk is,
komen aan de orde in de Miljoenennota en in de begrotingen van het
Gemeente- en Provinciefonds.
Waar relevant wordt in de begroting verwezen naar kamerstukken of andere
beschikbare begrotingsinformatie. De Rijksbegrotingsvoorschriften (RBV)
en de Comptabiliteitswet (CW) vormen het regelgevend kader voor de
begroting.
Vanwege tussentijdse afrondingen op duizenden, miljoenen of miljarden
euro’s kan de som der delen afwijken van het totaal in de tabellen.
Opbouw van de begroting
De begroting IX is opgebouwd uit tien beleidsartikelen en twee niet-beleids­
artikelen. De beleidsartikelen weerspiegelen het gehele werkterrein van
het ministerie van Financiën inclusief het beheer van de staatsschuld en
het kasbeleid van het Rijk.
De beleidsartikelen voor Financiën (IXB) zijn:
• artikel 1 Belastingen;
• artikel 2 Financiële markten;
• artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector;
• artikel 4 Internationale financiële betrekkingen;
• artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en investeringsverzeke­
ringen;
• artikel 6 Btw-compensatiefonds;
• artikel 9 Douane;
• artikel 13 Toeslagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

8

De niet-beleidsartikelen zijn:
• artikel 8 Apparaat kerndepartement;
• artikel 10 Nog onverdeeld.
De beleidsartikelen voor Nationale Schuld (IXA) zijn:
• artikel 11 Financiering staatsschuld;
• artikel 12 Kasbeheer.
De begrotingstoelichting is als volgt opgebouwd. Hoofdstuk 2 geeft
allereerst de beleidsprioriteiten weer. Dit zijn de belangrijkste beleidsdoelen
van het ministerie van Financiën. Ook bevat dit hoofdstuk een overzicht van
de belangrijkste beleidsmatige mutaties, van de niet-juridisch verplichte
uitgaven, de strategische evaluatie agenda (SEA) en een overzicht van de
risicoregelingen.
In hoofdstuk 3 komen de beleidsartikelen Financiën aan bod, in hoofdstuk
4 de niet-beleidsartikelen en in hoofdstuk 5 de beleidsartikelen Nationale
Schuld. Waar relevant en beschikbaar worden indicatoren of kengetallen
opgenomen om te laten zien wat de doelstellingen zijn (zie ook de Groei­
paragraaf hieronder). Elk beleidsartikel bevat onder andere een onderdeel
Beleidswijzigingen waarin wordt aangegeven wat de belangrijkste
wijzigingen in het beleid zijn en de gevolgen hiervan. Zowel de beleidsarti­
kelen als de niet-beleidsartikelen bevatten een tabel Budgettaire gevolgen
van beleid met een financiële toelichting van de belangrijkste posten.
Tot slot zijn vijf bijlagen opgenomen. Bijlage 1 geeft een overzicht van
Zelfstandige Bestuursorganen (ZBO’s) en Rechtspersonen met een
Wettelijke Taak (RWT’s). Bijlage 2 is een verdiepingsbijlage met de belang­
rijkste budgettaire mutaties per artikel, bijlage 3 geeft het overzicht met
moties en toezeggingen, bijlage 4 bevat een toelichting op de Strategische
Evaluatie Agenda (SEA). Als laatste volgt de lijst van afkortingen (bijlage 5).
Financiering staatsschuld en kasbeheer (Nationale Schuld)
Sinds 2013 behandelt begroting IX tevens de schuld van de Nederlandse
Rijksoverheid. Er wordt onderscheid gemaakt tussen de schuld die extern
wordt gefinancierd, door bijvoorbeeld banken, beleggers en pensioen­
fondsen, en de schulden of tegoeden die verschillende aan de schatkist
gelieerde instellingen – via het geïntegreerd middelenbeheer – hebben bij
het ministerie van Financiën. De extern gefinancierde schuld wordt in artikel
11 Financiering staatsschuld behandeld. Het geïntegreerd middelenbeheer
wordt behandeld in artikel 12 Kasbeheer. De artikelen worden middels een
aparte begrotingsstaat vastgesteld.
De begroting van de Nationale Schuld heeft twee specifieke eigenschappen.
De eerste eigenschap is dat de rente-uitgaven en renteontvangsten op
transactiebasis worden verantwoord, in plaats van op kasbasis zoals bij alle
andere onderdelen van de Rijksbegroting. Dit is vastgelegd in de CW 2016,
artikel 2.19. Met de registratie van rente op transactiebasis voor de
Nationale Schuld wordt aangesloten bij de Europese voorschriften van het
Europees Stelsel van Rekeningen (ESR) 2010. De tweede eigenschap is dat
er voor beide artikelen wordt uitgegaan van het principe dat de aangegane
financiële verplichtingen gelijk zijn aan de uitgaven (kas = verplichtingen).
Beide artikelen kennen geen verplichting om afzonderlijke ramingen op te
nemen van de verwachte kasuitgaven en de verwachte juridisch
vastgelegde financiële verplichtingen. Dit is het gevolg van de inherente
onvoorspelbaarheid van de leenbehoefte van de Staat (artikel 11) en de
fluctuerende geldstromen in het geïntegreerd middelenbeheer (artikel 12).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

9

Financiële instrumenten
Bij het indelen van de uitgaven naar financieel instrument wordt aansluiting
gezocht bij de rol en verantwoordelijkheid van de minister. Hierdoor wordt
de wijze waarop de uitgaven het ministerie verlaten leidend voor de indeling
naar financiële instrumenten. Het ministerie van Financiën maakt daarom,
naast de standaard financiële instrumenten zoals opdrachten en garanties,
ook gebruik van drie eigen instrumenten: financiering (vermogensver­
schaffing/-onttrekking), rente, en rekening-courant en deposito’s.
Het instrument financiering (vermogensverschaffing/-onttrekking) wordt
gebruikt op artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector bij
onder meer kapitaalinjecties in staatsdeelnemingen en dividendont­
vangsten. De definitie van financiering is als volgt: «van een financiering
wordt gesproken, indien een financiële bijdrage aan een wederpartij wordt
verstrekt als kapitaalverschaffing voor een investeringsgoed of als
algemene vermogensverschaffing voor die wederpartij (een instelling,
bedrijf of onderneming). Als een financiële bijdrage wordt verstrekt in de
exploitatiesfeer, wordt gesproken van bekostiging. Bij een financiering
voert de organisatie die de financiering ontvangt, de kapitaalverstrekking
als kapitaalontvangst op de balans op». Van een staatsdeelneming is sprake
als de Staat aandelen bezit in een privaat bedrijf.
Het instrument rente komt onder meer terug op artikel 11 en 12 over de
financiering van de staatsschuld en het kasbeheer. Op artikel 11 en 12 wordt
daarnaast gebruik gemaakt van het instrument leningen. In tegenstelling tot
de meeste leningen op de Rijksbegroting gaat het op artikel 11 om leningen
die aan de Staat verstrekt worden voor de financiering van de staatsschuld.
Op artikel 12 is ook het instrument rekening-courant en deposito’s
opgenomen. Het gaat hier om de bankrekeningen waarop geldstromen van
decentrale overheden, de sociale fondsen en andere aan de Rijksoverheid
gelieerde instellingen in- en uitvloeien.
Groeiparagraaf
Het ministerie van Financiën werkt doorlopend aan stapsgewijze verbete­
ringen in de informatievoorziening aan de Kamer en de burger. Dit is een
samenspel van eigen ambities en inzichten, en wensen vanuit de Kamer.
Ten opzichte van de begroting Financiën en Nationale Schuld 2020 zijn
meerdere verbeteringen doorgevoerd. De volgende verbeteringen zijn
zichtbaar in deze begroting.
Voor artikel 1 Belastingen bevat de begroting voor 2021 een vernieuwde set
van indicatoren1 die moet zorgen voor een beter inzicht in de mate waarin
de Belastingdienst de naleving bevordert door burgers en bedrijven een
adequate behandeling te geven, effectief te informeren, gemak te bieden en
op gepaste wijze corrigerend op te treden. We kiezen daarbij voor een
groeipad. Niet alle indicatoren zijn direct meetbaar. Op de tussendoelen met
betrekking tot adequate behandeling, gemak en corrigerend optreden
worden nog aanvullende indicatoren ontwikkeld voor de Ontwerpbegroting
2022.
Aanvulling artikel 9 Douane
Vanaf de ontwerpbegroting IX 2021 worden de indirecte uitgaven ten
behoeve van de douaneprocessen in artikel 9 Douane middels een
systematiek van toerekening weergegeven en toegelicht. De toerekening

1

Kamertsukken II 2019–2020, 35 300 IX, nr. 21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

10

vindt plaats voor alle dienstonderdelen van de Belastingdienst die uitgaven
doen ten behoeve van de douaneprocessen, met uitzondering van het
dienstonderdeel Informatievoorziening (IV). Vanaf de ontwerpbegroting
2022 zullen ook de kosten voor IV toegerekend worden aan Douane.
In de begroting 2020 is reeds een vernieuwing aangebracht in de indicatoren
van artikel 9 Douane. Het gaat om de additionele indicator: uitvoering
afspraken niet-fiscale taken. Dit was aanvullend op de al bestaande
indicatoren ‘juiste invoeraangiften’ en ‘waardering bedrijfsleven’. Naast de
directe kosten voor Douane zijn in deze begroting ook de indirecte kosten
inzichtelijk gemaakt. Ook zijn in deze begroting als indicatoren het
percentage tijdig binnen de Awb-termijn door Douane afgehandelde
bezwaren en het percentage tijdig afgehandelde klachten opgenomen.
Oprichting artikel 13 Toeslagen
Met ingang van deze begroting is een nieuw beleidsartikel geïntroduceerd
op begrotingshoofdstuk IX: artikel 13 Toeslagen. De Tweede en Eerste
Kamer zijn eerder per brief op de hoogste gesteld van de oprichting van
het begrotingsartikel.
Aangezien Toeslagen een dienstonderdeel is van de Belastingdienst en dus
tot nu toe in de begroting IX onderdeel uitmaakte van artikel 1 Belastingen,
betekent het oprichten van een apart begrotingsartikel Toeslagen dat artikel
1 Belastingen wordt opgedeeld.
Artikel 13 Toeslagen bevat de beleidsmatige informatie over Toeslagen en
informatie over de aan Toeslagen gerelateerde verplichtingen, uitgaven en
ontvangsten. Het artikel betreft op budgettair gebied voor de begroting 2021
enkel de apparaatsbudgetten (personele en materiële uitgaven en apparaat­
sontvangsten), programma-uitgaven en verplichtingen die direct aan het
dienstonderdeel Toeslagen kunnen worden toegerekend. Overige indirecte
uitgaven die betrekking hebben op Toeslagen, bijvoorbeeld voor
huisvesting, worden gedaan door andere dienstonderdelen binnen de
Belastingdienst en blijven derhalve voor de begroting 2021 vermeld op
artikel 1 Belastingen. De indirecte verplichtingen zullen in de komende jaren
opgenomen worden onder artikel 13.
Voor het nieuwe begrotingsartikel 13 Toeslagen zijn op vergelijkbare wijze
als in artikel 1 een aantal nieuwe subjectieve indicatoren voor Toeslagen
opgenomen. Dit betreft bijvoorbeeld het gemak dat burgers ervaren bij
het aanvragen en muteren van hun toeslagen en de mate waarin burgers
ervaren dat zij toereikend door Toeslagen geïnformeerd worden over hun
rechten en plichten. Ook voor deze indicatoren geldt dat deze niet direct
meetbaar zijn. Om de ervaring van burgers vanaf 2021 inzichtelijk te maken,
wordt in 2020 een meetinstrument ontwikkeld. Daarnaast zijn in het nieuwe
artikel 13 de voor de Belastingdienst generiek geldende indicatoren
specifiek inzichtelijk gemaakt voor Toeslagen. Dit betreft het percentage
tijdig binnen de Awb-termijn door Toeslagen afgehandelde bezwaren en
het percentage tijdig door Toeslagen afgehandelde klachten, het aantal
klachten en het percentage klanttevredenheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

11

2. Beleidsagenda
2.1.1. Beleidsprioriteiten
Inleiding
Bij het ministerie van Financiën gaan we over het geld. Niet als doel, maar
in dienst van een financieel gezond Nederland. Wij bewaken de balans
tussen inkomsten en uitgaven en zien toe op het goede functioneren van
het financiële stelsel. Wij richten ons op het belang van de samenleving als
geheel, op korte én lange termijn en zijn ons daarbij bewust van de impact
van wat wij doen op alle burgers en bedrijven.
In 2020 is de economische situatie als gevolg van de COVID-19 crisis
omgeslagen van een hoogconjunctuur met een historisch lage
werkloosheid naar een forse economische neerval. Het coronavirus heeft
een grote impact op onze economie, op huishoudens en ondernemers.
Het kabinet heeft met omvangrijke noodmaatregelen banen en inkomens
zoveel mogelijk beschermd. Dat heeft tot nu toe de economische schade
beperkt en ervoor gezorgd dat veel mensen aan het werk kunnen blijven.
Desondanks is het bij een economische crisis van deze omvang onvermij­
delijk dat veel Nederlanders hier de gevolgen van zullen ondervinden.
De recessie en de getroffen noodmaatregelen zorgen voor een historische
verslechtering van de overheidsfinanciën. Vanwege de goede uitgangspo­
sitie is hier ruimte voor. De economische ontwikkeling in de komende
periode is echter zeer onzeker. Het tweede noodpakket, dat tot oktober 2020
loopt, is nog steeds bedoeld om banen te behouden en de grootste effecten
van de crisis te dempen. In de volgende fase is het de uitdaging om het
steunbeleid zo in te richten dat de economie zich kan aanpassen.
Aan het eind van deze beleidsagenda is een overzicht opgenomen van de
noodmaatregelen die in 2020 op de begroting van het ministerie van
Financiën zijn genomen. Sommige van deze noodmaatregelen werken
mogelijk door in de begroting van 2021. Het ministerie van Financiën blijft
nauw betrokken bij de bestrijding van zowel de korte- als langetermijnef­
fecten van de crisis en zal waar nodig extra maatregelen treffen. Zie de
Miljoenennota 2021 voor een uitgebreide toelichting op de bredere effecten
van de crisis op de economie en op de kabinetsbreed genomen noodmaat­
regelen.
Beleidsprioriteiten 2021
Om op evenwichtige besluitvorming, efficiënte uitvoering en effectiviteit te
kunnen sturen, stellen we jaarlijks beleidsprioriteiten op. De beleidspriori­
teiten van het ministerie voor 2021 zijn onderverdeeld in vijf thema’s. Deze
vijf thema’s weerspiegelen het gehele werkterrein van het ministerie van
Financiën; zowel binnen de landgrenzen als in Europese en internationale
context.
Het ministerie zet zich allereerst in voor een financieel gezond Nederland
(thema 1). Naast gezonde overheidsfinanciën op de korte en lange termijn,
werkt het ministerie aan het behoud van brede welvaart voor burgers. Met
de Operatie Inzicht in Kwaliteit vergroten we onze kennis over het effect van
beleid en waarborgen we een doelmatige inzet van publieke middelen nu
en in de toekomst. Verder blijft het ministerie zich inzetten voor een stabiele,
integere en innovatieve financiële sector en wordt er extra geïnvesteerd in
de bestrijding van ondermijning en witwassen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

12

Stabiliteit in de EU en in de wereld is voor ons land vanwege onze intensieve
internationale samenwerking erg belangrijk (thema 2). Met het akkoord over
de Europese begroting en een Europees herstelfonds zet Nederland in op
een spoedig en robuust herstel van de Europese economie. Andere priori­
teiten zijn onder andere het aanpakken van belastingontwijking en ontduiking op Europees niveau, de herziening van de Europese
begrotingsregels (het Stabiliteits- en Groeipact) en het verder uitwerken van
de toekomstige relatie met het Verenigd Koninkrijk.
Ook maken we werk van het verduurzamen en vergroenen van de economie
(thema 3). Zo is het ministerie via verschillende staatsdeelnemingen en
internationale financiële instellingen betrokken bij de energietransitie en
stimuleren we de financiële sector om bij te dragen aan de mondiale
klimaatopgave. Ook zetten we in op de vergroening van het fiscale stelsel
en de ekv-portefeuille.
In 2020 zijn we gestart met de hersteloperatie Toeslagenherstel en de
compensatie aan betrokken ouders. Dit zal ook nog gedurende de jaren 2021
en 2022 doorlopen. De afdeling Toeslagen krijgt los van de Belastingdienst
een eigen Directoraat-Generaal, we gaan werken aan de kwaliteit van de
dienstverlening en we zetten de eerste stappen om het toeslagenstelsel te
vernieuwen (thema 4).
Tot slot zet het ministerie zich blijvend in voor een betrouwbare,
benaderbare en behulpzame Belastingdienst (thema 5). We investeren in
verbetering van de dienstverlening aan burgers en bedrijven en de
structurele versterking van de organisatie, terwijl we de stabiliteit van
cruciale processen borgen. Ook investeren we in een verbeterde wissel­
werking tussen beleid en effectieve uitvoering.
Thema 1: Nederland financieel gezond: stabiliseren en groeien na
economische schok COVID-19 crisis
Gezonde en beheersbare overheidsfinanciën
De economische gevolgen van de coronacrisis en noodmaatregelen leiden
tot een historisch groot begrotingstekort. Het tekort komt in 2020 naar
verwachting uit op ‒ 7,2 procent van het bbp. Ook in 2021 blijft het saldo
met ‒ 5,5 procent naar verwachting sterk negatief. Vanuit het trendmatig
begrotingsbeleid mogen de belastinginkomsten en de uitgaven aan WWen bijstand meeademen met de economie. De lagere belastinginkomsten
en hogere WW- en bijstandsuitgaven door de crisis leiden hierdoor tot
een verslechtering van het saldo. Daar bovenop komen de aanzienlijke
noodmaatregelen. Het kabinet kiest er bewust voor met deze maatregelen
het saldo te verslechteren, zodat ze niet ten koste gaan van reguliere
uitgaven aan bijvoorbeeld zorg, onderwijs en veiligheid. Het hoge begro­
tingstekort leidt samen met belastinguitstel en de grote economische krimp
tot een snelle toename van de schuld. De schuld komt hiermee in 2020 met
59 procent van het bbp in de buurt van de Europese norm van 60 procent.
Hoewel er in 2021 nog steeds sprake is van een aanzienlijk begrotingstekort
stijgt de schuld maar beperkt verder, tot 61 procent van het bbp. Dit komt
door de geraamde groei (noemereffect) en doordat het grootste deel van
het belastinguitstel in 2021 alsnog binnen komt.
Er is ruimte binnen de overheidsfinanciën om deze schok op te vangen.
De afgelopen jaren draaide de economie op volle toeren, met overschotten
op de begroting tot gevolg. Onder de systematiek van het trendmatig
begrotingsbeleid staat het niveau van de uitgaven grotendeels vast voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

13

de hele kabinetsperiode. Dit geldt ook voor de beleidsmatige ontwikkeling
van de inkomsten. Meevallers in het overheidssaldo leiden in principe dus
niet tot extra ruimte op de begroting, maar zorgen voor een snellere opbouw
van buffers. Hierdoor daalde de schuld sneller dan werd verwacht bij het
Regeerakkoord en werd ruimte gecreëerd voor mindere tijden. Door deze
ruimte nu in te zetten om de economie te ondersteunen draagt de overheid
bij aan stabiliteit en continuïteit. De crisis illustreert dat schokken zich uit
onverwachte hoek kunnen voordoen en snel kunnen leiden tot hoge kosten
voor de overheid. Het is daarom zaak ervoor te zorgen dat de begroting ook
een volgende crisis even goed zal kunnen doorstaan. Het kabinet heeft aan
de 16e Studiegroep Begrotingsruimte gevraagd om advies uit te brengen
over de begrotingsdoelstelling en de begrotingssystematiek voor de
komende jaren.
Om de overheidsfinanciën ook op de lange termijn gezond te houden, is
het belangrijk dat overheidsmiddelen op zo doelmatig mogelijke wijze
worden besteed. Het kabinet is daarom in 2018 gestart met de Operatie
Inzicht in Kwaliteit om de maatschappelijke toegevoegde waarde van
overheidsbeleid en bijbehorende publieke middelen te vergroten. Met deze
operatie willen we inzichten verkrijgen op een serie beleidsterreinen. Verder
werken we stap voor stap aan verbeteringen van het Rijksbrede evaluatie­
stelsel én we bieden ondersteuning bij het delen van kennis, de opbouw
van vaardigheden en het veranderen van gedrag . In 2021 zetten we dit werk
voort met departementale strategische evaluatieagenda’s (SEA) bij de
begroting 2021. Ook beginnen we een Rijksbrede pilot om de vindbaarheid
van vereiste toelichtingen bij voorstellen conform artikel 3.1 van de Compta­
biliteitswet te vergroten. En er komt een toolbox beleidsevaluatie. Met de
Operatie Inzicht in Kwaliteit verbeteren we zo stapsgewijs het evaluatie­
stelsel en blijven we inzetten op meer kennis over effecten van beleid en
een doelmatige besteding van publieke middelen nu en in de toekomst.
Nieuw financieringskader en gevolgen van de COVID-19 crisis voor de
financiering van de staatsschuld
In het nieuwe beleidskader voor schuldfinanciering 2020-2025 is ingezet op
een verdere verlenging van de gemiddelde looptijd van de schuldporte­
feuille: van 6,4 jaar eind 2019 tot richting de 8 jaar eind 2025. Hierdoor
worden de huidige lage rentes voor een langere periode vastgelegd en
wordt meer budgettaire zekerheid gecreëerd voor de middellange termijn.
De looptijd van de portefeuille kan in de tijd fluctueren, bijvoorbeeld als
gevolg van veranderingen in de financieringsbehoefte. Daarom is een
bandbreedte vastgesteld van 6 tot 8 jaar waarbinnen de gemiddelde looptijd
van de staatsschuld mag fluctueren. Daarnaast is de grens voor het rente­
risicobedrag (RRB) verhoogd van 18 procent naar 30 procent. Het RRB is dat
deel van de staatsschuld waarop de rente binnen 12 maanden opnieuw
moet worden vastgesteld.
Als gevolg van COVID-19 loopt de staatsschuld flink op. Daarom is
begonnen met het uitgeven van meer leningen met een lange looptijd.
Het grootste gedeelte van de sterk verhoogde financieringsbehoefte wordt
echter in eerste instantie opgevangen door kortetermijnfinanciering.
Hierdoor daalt de gemiddelde looptijd van de schuld en loopt het RRB op,
waardoor het Agentschap genoodzaakt is hierop bij te sturen. Tevens is met
een oplopende staatsschuld de 30 procent RRB-grens nog relevanter
geworden. Het Agentschap zal de ontwikkelingen van het RRB en de
gemiddelde looptijd nauwlettend volgen en in opvolgende jaren zoveel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

14

mogelijk geldmarktfinanciering verschuiven naar leningen met langere
looptijden. Zo nodig maakt het Agentschap ook gebruik van rentederivaten
om de gemiddelde looptijd en het RRB bij te sturen.
Een stabiele, integere en innovatieve financiële sector en veerkrachtige
huishoudens
Sinds de financiële crisis in 2008 zijn er veel nationale, Europese en inter­
nationale maatregelen genomen om de financiële sector veerkrachtiger te
maken. De COVID-19 crisis heeft eens te meer laten zien hoe belangrijk het
is dat banken en verzekeraars voldoende buffers hebben en dat
huishoudens veerkrachtig zijn. Eind 2018 heeft het ministerie van Financiën
de Agenda voor de financiële sector gepubliceerd.2 In deze Agenda staan
drie elementen centraal, die ook in 2021 het beleid ten aanzien van de
financiële sector zullen bepalen: stabiliteit, integriteit en innovatie. In 2021
geeft het ministerie uitvoering aan de aangekondigde maatregelen uit de
Agenda. De toezichthouders AFM en DNB dragen door hun toezicht ook bij
aan een stabiele, integere en innovatieve financiële sector.
Om de stabiliteit van het financiële systeem verder te verbeteren moeten
financiële instellingen en huishoudens veerkrachtiger worden. Banken en
verzekeraars dienen op stevige tegenslagen voorbereid te zijn. Voor banken
is daarom onder andere het kapitaalraamwerk Bazel III aangepast. Tevens
zet het ministerie in op een duurzaam bedrijfsmodel voor verzekeraars in
de herziening van de Solvency II richtlijn. De Europese onderhandelingen
over Bazel III en Solvency II zullen deels in 2021 plaatsvinden. Hierbij worden
ook lessen als gevolg van COVID-19 meegenomen.
De financiële weerbaarheid van huishoudens is als gevolg van de COVID-19
crisis eveneens onder druk komen te staan. Het ministerie blijft zich inzetten
voor het vergroten van die financiële weerbaarheid. Dit gebeurt onder meer
samen met de partners van Wijzer in Geldzaken, waarbij de nadruk in 2021
komt te liggen op het vergroten van de vaardigheden bij financieel
kwetsbare groepen zodat zij financieel veerkrachtiger kunnen worden. Ook
zet het ministerie zich in om hoge hypotheekschulden onder huishoudens
te voorkomen.
Wij blijven ons in 2021 ook inzetten om de bankenunie te voltooien. Juist
om grensoverschrijdende problemen in de bancaire sector in Europa
adequaat te kunnen aanpakken, is na de vorige crisis de bankenunie
opgezet. Zo heeft de toezichttak van de ECB, een belangrijk onderdeel van
de bankenunie, in een vroeg stadium van de COVID-19 crisis een reeks
maatregelen genomen die zijn bedoeld om Europese banken ruimte te
geven om de kredietverlening in stand te houden. De afronding van de
bankenunie kan verder bijdragen aan het bevorderen van de financiële
stabiliteit en een solide, veerkrachtig en transparant Europees banken­
stelsel.
Voor Nederland blijft het van belang om niet-presterende leningen aan te
pakken. Ook bevorderen we het gebruik van asset quality reviews en willen
we Europese regels opstellen voor de prudentiële behandeling van staats­
obligaties. Juist de gevolgen van COVID-19 onderstrepen het belang van
deze onderwerpen. Dit zijn voor Nederland ook belangrijke voorwaarden
voor de totstandkoming van een Europees depositogarantiestelsel (EDIS).
Voordat risico's via een EDIS worden gedeeld, dienen de bankensectoren
van alle lidstaten gezond te zijn en moeten staatsobligaties beter worden

2

Kamerstukken II 2018-2019, 32 013, nr. 200

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

15

gewogen op bankbalansen. Hierbij is het van belang dat we de lessen die
we trekken uit de COVID-19-crisis meenemen in de verdere vervolmaking
van de bankenunie.
Voorts is de verdere verdieping van de Europese kapitaalmarktunie van
groot belang voor Nederland. Goed functionerende grensoverschrijdende
kapitaalmarkten dragen bij aan het schokabsorberend vermogen van
economieën van de lidstaten door grensoverschrijdend kapitaalbezit.
Verdere ontwikkeling van de Europese kapitaalmarktunie bevordert
eveneens de stimulering van economische groei via efficiënte verdeling van
kapitaal en vergroot de mogelijkheden tot financiering, met name voor starten scale-ups, en mkb-ondernemers. Ook draagt de kapitaalmarktunie bij
aan meer investeringsmogelijkheden voor consumenten, waardoor zij beter
in staat worden gesteld financiële doelen te halen. Nederland heeft zich in
2019 samen met Frankijk en Duitsland ingezet om de nieuwe Europese
Commissie van aanbevelingen te voorzien door de werkgroep NextCMU in
te stellen. De Europese Commissie is in 2019 een high level forum gestart.
Dat moet in het najaar 2020 leiden tot een nieuwe routekaart van de
Commissie voor verdere verdieping van de kapitaalmarktenunie.
Om de tweede pijler integriteit te bevorderen zetten we in op het tegengaan
van witwassen en de delicten die hieraan ten grondslag liggen. Daarnaast
kijken we met extra aandacht naar terrorismefinanciering. De financiële
sector heeft hierin een belangrijk taak. Om witwassen en terrorismefinanciering internationaal aan te pakken, is de Financial Action Task Force (FATF)
opgericht. In 2021 vindt een evaluatie plaats waarin de FATF toetst of
Nederland voldoet aan de internationale standaarden over het tegengaan
van witwassen en terrorismefinanciering. Verder wordt gewerkt aan de
introductie van een UBO-register, een openbaar register voor uiteindelijk
belanghebbenden (Ultimate Beneficial Owners, UBO’s) voor trusts en
vergelijkbare juridische structuren. De Europese Commissie werkt hier in
2021 aan verder aan de hand van het Actieplan tegengaan witwassen en
terrorisme financiering. Nederland zal opnieuw actief deelnemen aan de
Europese discussies en onderhandelingen.
Verder wil het ministerie werken aan verbetering van gedrag en cultuur in
de financiële sector, waarbij de maatschappij meer centraal komt te staan
in het denken en doen. Zo zal er in 2021 verder opvolging worden gegeven
aan de aanbevelingen van de Commissie Toekomst Accountancysector om
de kwaliteit van wettelijke accountantscontroles duurzaam te verbeteren.
Hiertoe zijn in 2020 twee kwartiermakers aangesteld en wordt gewerkt aan
een wetsvoorstel.
Met betrekking tot de derde pijler innovatie is het van belang dat de
financiële sector vernieuwend is en nieuwe technologische ontwikkelingen
faciliteert. Daarmee wordt de diversiteit in de sector bevorderd en is de
financiële dienstverlening efficiënter. In 2020 is het Fintech actieplan naar
de Tweede Kamer gestuurd met daarin maatregelen om onnodige barrières
voor financiële innovatie weg te nemen. Op nationaal niveau zal er in 2021
gewerkt worden aan verschillende acties om de ontwikkeling van Fintech in
Nederland te bevorderen. Ook de Europese Commissie is bezig een
Europese Digital Finance Strategy op te stellen, met daarin onder meer
aandacht voor de weerbaarheid tegen cyberaanvallen van financiële instel­
lingen en een regelgevend kader voor crypto's (digitale munteenheden).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

16

Investeringen in bestrijding ondermijning en witwassen
De aanpak van ondermijnende criminaliteit en witwassen heeft onver­
minderd prioriteit voor het kabinet en het ministerie van Financiën. Naast
de hierboven genoemde maatregelen voor een integere financiële sector
zal de Belastingdienst en de Douane in 2021 de capaciteit voor de aanpak
verder uitbreiden op basis van de eerder toegekende gelden. De minister
van Justitie en Veiligheid heeft namens het kabinet aangekondigd de
aanpak van georganiseerde ondermijnende criminaliteit de komende jaren
te intensiveren. Onderdeel van deze aanpak is de inzet van een multidisci­
plinair interventieteam ondermijning (MIT). De Belastingdienst zal met de
FIOD en de Douane gaan deelnemen aan het MIT. In het kader van de inten­
sivering van de nationale aanpak van de witwasbestrijding en de publiekprivate samenwerking (PPS) zullen de Belastingdienst en de FIOD ook in
2021 intensief samenwerken met de partners in het Financieel Expertise
Centrum-verband (FEC). Deze samenwerking zorgt ervoor dat we meer
signalen van criminaliteit met elkaar in verband kunnen brengen en
onderzoeken en maakt dat we gezamenlijk kennis kunnen opbouwen en
delen.
Behoud van (toekomstige) brede welvaart
Het uitbreken van de COVID-19 crisis kan zowel op korte als op lange termijn
gevolgen hebben voor de ontwikkeling van de welvaart. Op korte termijn is
de koopkrachtontwikkeling erg onzeker. In de koopkrachtplaatjes wordt
verondersteld dat er niets verandert in de persoonlijke omstandigheden van
huishoudens (ook wel statische koopkracht genoemd). Ontwikkelingen in
iemands persoonlijke situatie, zoals verlies van werk of het krijgen van
een kind, hebben echter vaak een grotere invloed op het feitelijke niveau
van de koopkracht dan de loonontwikkeling of het beleid van het kabinet.
Daarom is het steun- en herstelpakket van het kabinet van groot belang om
de negatieve impact van COVID-19 op de ontwikkeling van de welvaart
zoveel mogelijk te beperken. Behoud van banen en inkomensondersteuning
spelen hierin een belangrijke rol.
Voor 2021 stonden al een aantal lastenverlichtingen voor burgers gepland,
zoals het verlagen van het basistarief in de inkomstenbelasting en het
verhogen van de algemene heffingskorting en arbeidskorting. Deze
maatregelen vinden ondanks de economische neergang onverminderd
doorgang. Daarbovenop neemt het kabinet een aantal maatregelen om de
koopkrachtontwikkeling gelijkmatiger te verdelen. Alleenstaande AOW’ers
en bijstandsgerechtigden profiteren bijvoorbeeld van een schuif van
arbeidskorting naar algemene heffingskorting, terwijl ouderen voordeel
hebben van een verhoging van de ouderenkorting.
Daarnaast blijft het kabinet inzetten op hervormingen op de arbeidsmarkt.
Onderdeel daarvan is het verkleinen van de verschillen in fiscale
behandeling tussen zelfstandigen en werknemers. Door de zelfstandigena­
ftrek jaarlijks in grotere stappen af te bouwen en daarnaast de afbouw nog
acht jaar extra door te zetten, komt de zelfstandigenaftrek structureel uit op
€ 3.240, tegenover € 7.030 in 2020. Daar tegenover staan maatregelen om
een geplande verhoging van de arbeidskorting een jaar naar voren te halen
en het tarief van de eerste schijf van de inkomstenbelasting na 2021 verder
te verlagen.
Nationaal Groeifonds
Het kabinet richt het Nationaal Groeifonds op voor publieke investeringen
in ons verdienvermogen in de toekomst. Gerichte investeringen in ons
verdienvermogen zijn een middel om maatschappelijke uitdagingen aan te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

17

gaan en onze welvaart in brede zin te vergroten. Iedereen kan de vruchten
plukken van een groter nationaal inkomen. Zo groeit de bestedingsruimte
van huishoudens en bedrijven, zodat de vooruitgang direct voelbaar is in
de portemonnee. Daarnaast stijgen de belastinginkomsten voor de
overheid, waardoor Nederland ook in de toekomst kan blijven profiteren van
hoogwaardige collectieve arrangementen, zoals goede gezondheidszorg,
veiligheid en pensioenen. Maar ook van kwalitatief hoogstaand onderwijs,
uitstekende infrastructuur en een aantrekkelijke, groene leefomgeving, ook
voor volgende generaties. In de Miljoenennota van vorig jaar constateerde
het kabinet dat extra investeringen het verdienvermogen kunnen
versterken. Vooral binnen (1) kennisontwikkeling, (2) research en
development (R&D) en innovatie en (3) infrastructuur liggen kansen om
de productiviteit en daarmee het verdienvermogen te verhogen. Om de
beste investeringsvoorstellen te selecteren komt het fonds op gepaste
afstand van de politiek te staan. Een onafhankelijke commissie zal de inves­
teringsvoorstellen beoordelen op de toegevoegde waarde voor het verdien­
vermogen en brengt een zwaarwegend en leidend advies uit. Voor het fonds
stelt het kabinet voor de komende vijf jaar een bedrag van 20 miljard euro
beschikbaar. De begrotingsstukken voor het Nationaal Groeifonds
(hoofdstuk 19 van de Rijksbegroting) worden opgesteld onder regie van
het ministerie van Economische Zaken & Klimaat.
Thema 2: Nederland in Europa en de wereld
Herziening Europese begrotingsregels (Stabiliteits- en Groeipact)
Een sterke Economische en Monetaire Unie (EMU) vereist gezonde en
veerkrachtige nationale economieën met houdbare overheidsfinanciën. Om
de houdbaarheid van overheidsfinanciën te bevorderen zijn effectieve
Europese begrotingsregels (het Stabiliteits- en Groeipact, SGP) van groot
belang. Elke vijf jaar vindt er een evaluatie plaats van de zogenoemde twopack en six-pack van de SGP-wetgeving. Deze hebben betrekking op zowel
de begrotingsregels als de macro-economische onevenwichtigheden
procedure (MEOP). De consultatie in het kader van deze evaluatie was
gepland voor 2020, waarna de Commissie mogelijk zou komen met
voorstellen tot herziening van de regelgeving. Door de COVID-19 uitbraak
is dit proces echter grotendeels uitgesteld naar 2021.
Nederland is van mening dat het SGP moet worden hervormd om de effec­
tiviteit te vergroten. Het SGP behoeft volgens het kabinet vooral verbetering
op het gebied van naleving en handhaving. Om de handhaving te
verbeteren zet Nederland in op het inperken van de flexibiliteit en beoorde­
lingsruimte, het versimpelen van de regels, en het vergroten van de
voorspelbaarheid bij de uitvoering van de regels. Voor de effectiviteit van
de begrotingsregels is immers vooral van belang dat ze op een
consequente, transparante en voorspelbare manier worden gehandhaafd.
Nederland is van mening dat houdbare overheidsfinanciën het hoofddoel
van het SGP dienen te blijven. Het kabinet zal voorstellen voor aanpassing
van het SGP beoordelen op de bijdrage aan het beter bereiken van dit doel.
Brexit: toekomstige relatie EU-VK
Op 31 januari 2020 heeft het Verenigd Koninkrijk de Europese Unie verlaten.
In het terugtrekkingsakkoord is een overgangsperiode opgenomen die
eindigt op 31 december 2020. Tijdens de overgangsperiode is het de
doelstelling om een toekomstig partnerschap met het VK overeen te komen.
De uitkomst van de onderhandelingen zal afhangen van het verdere verloop
daarvan en in grote mate van de opstelling en inzet van het VK, waarbij dient
te worden opgemerkt dat de beschikbare tijd beperkt is en het aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

18

complexe onderwerpen groot. Om die reden blijft de Nederlandse overheid
zich voorbereiden op het scenario dat er geen akkoord, of geen volledig
akkoord, wordt gesloten. Het ministerie zal voor de financiële onderwerpen
nauw blijven samenwerken met de betrokken stakeholders. Daarnaast zal
het ministerie blijven toezien op het nakomen van de financiële verplich­
tingen door het VK zoals opgenomen in het terugtrekkingsakkoord.
Ongeacht de uitkomst van de onderhandelingen ontstaat er aan het einde
van de overgangsperiode een nieuwe buitengrens voor Nederland en de
EU. Direct gevolg is dat er voor het goederenverkeer van en naar het VK
douaneformaliteiten nodig zijn en dat de Douane toezicht uitoefent. Dit heeft
impact op de gehele organisatie van de Douane. De brexit betekent een
structurele groei van het aantal aangiftes, inclusief het noodzakelijke
toezicht en controle hierop. De brexit betekent ook meer nieuwe klanten en
toezicht en controles op nieuwe locaties zoals de ferryterminals. De Douane
is inmiddels zo goed mogelijk voorbereid. Naast de samenwerking tussen
overheid en het bedrijfsleven bepaalt ook de mate waarin het bedrijfsleven
zich voorbereidt in hoeverre de logistieke stromen goed beheersbaar zijn.
In een overheidsbrede campagne wordt daarom blijvende aandacht
besteed aan communicatie en informatievoorziening richting het bedrijfs­
leven om hen op te roepen zich voor te bereiden. Aanvullend hierop zetten
ook de uitvoerende overheidsdiensten, waaronder de Douane, hier richting
het bedrijfsleven acties op, zoals het verzenden van brieven en andere
middelen.
Invest International
Eind 2019 is Invest-NL opgericht. Nu loopt het oprichtingstraject voor
oprichting van Invest International: een instelling gericht op ondersteuning
van Nederlandse bedrijven in het buitenland, die willen bijdragen aan
oplossingen voor wereldwijde vraagstukken. Aandeelhouders worden de
staat (51 procent) en de Nederlandse Financierings-maatschappij voor
Ontwikkelingslanden (FMO) (49 procent). Voor de investeringstaak wordt (in
beginsel) € 833 mln. in tranches beschikbaar gesteld. Invest International
zal, net als Invest-NL, een ontwikkeltaak krijgen gesubsidieerd door de
minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
(BHOS). De derde taak betreft de uitvoering van een aantal bestaande
regelingen voor BHOS die nu door de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) worden uitgevoerd. Momenteel loopt een wetstraject dat
de minister van Financiën machtigt tot oprichting van de vennootschap en
dat de doelstelling en taken bepaalt. De oprichting kan na afronding van dit
traject plaatsvinden en is voorzien in maart 2021.
Vestigingsklimaat
Dit kabinet vindt het belangrijk dat Nederland een land blijft waar bedrijven
met reële economische activiteiten willen investeren en zich willen vestigen.
Een aantrekkelijk vestigingsklimaat wordt bepaald door wat Nederland te
bieden heeft in vergelijking met omringende en concurrerende landen.
Daarbij kunnen ook fiscale factoren een belangrijke rol spelen. In dit kader
stelt dit kabinet voor het Vpb-tarief in de eerste tariefschijf te verlagen van
16,5% naar 15%. Verder wordt in het pakket Belastingplan 2021 voorgesteld
om de eerste tariefschijf – waar vanaf 2021 het lage vennootschapsbelas­
tingtarief van 15% op van toepassing is – te verlengen (van thans € 200.000)
naar € 245.000 in 2021 en € 395.000 in 2022. Het midden-en kleinbedrijf zal
hier in belangrijke mate van profiteren. Bedrijven die meer investeren of
investeringen naar voren halen worden daarin met ingang van 1 januari

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

19

2021 gestimuleerd door een korting op de afdracht van de loonheffingen.
Deze regeling draagt voor de betreffende bedrijven bij aan het verlagen van
de werkgeverslasten.
Daarnaast speelt ook een gunstig netwerk van belastingverdragen een rol
bij de aantrekkelijkheid van het fiscale vestigingsklimaat. Daarom wordt ook
in 2021 ingezet op het versterken van het Nederlandse belastingverdragen­
netwerk. Begin 2021 zal de onderhandelingsagenda voor dat jaar gepubli­
ceerd worden.
De inspanningen van de Douane werpen daarnaast hun vruchten af.
Verschillende internationale indexen laten zien hoe het in de wereld is
gesteld met logistiek en grensafhandeling. Nederland en de Douane staan
daarin steevast hoog genoteerd. Ook het Nederlandse bedrijfsleven geeft
de Douane goede beoordelingen in vergelijkende onderzoeken. Dit zijn
relevante signalen voor Nederland, want mede op basis van dit soort
ranglijsten bepalen multinationale bedrijven waar zij hun fabrieken en
distributiecentra vestigen. Het optreden en de reputatie van de Douane zijn
daarmee dus van invloed op de Nederlandse economie, werkgelegenheid
en welvaart.
Aanpak internationale belastingontduiking en -ontwijking
Het kabinet wil de strijd tegen belastingontduiking en -ontwijking
voortvarend voortzetten. Zo heeft het kabinet aangekondigd per 2024
aanvullende maatregelen te nemen tegen dividendstromen naar laagbe­
lastende jurisdicties. Het kabinet zal in het voorjaar van 2021 een
wetsvoorstel hiertoe indienen bij de Tweede Kamer. Deze maatregelen zijn
in aanvulling op de Wet bronbelasting 2021 die per 1 januari 2021 in werking
treedt. Met de Wet bronbelasting 2021 introduceert het kabinet een
bronheffing op renten en royalty’s naar laagbelastende jurisdicties en in
misbruiksituaties. Doel van deze wet is te voorkomen dat Nederland nog
langer functioneert als toegangspoort naar laagbelastende jurisdicties.
Hiermee wordt ook het risico verkleind dat de Nederlandse belasting­
grondslag verschuift naar deze jurisdicties. In lijn met een aanbeveling van
de Adviescommissie belastingheffing van multinationals zal dit kabinet in
het voorjaar van 2021 met een afzonderlijk wetsvoorstel komen om het
arm’s-lengthbeginsel aan te passen in gevallen dat er bij een neerwaartse
bijstelling van de winst in Nederland in een ander land – kortgezegd – geen
of een te lage corresponderende bate in aanmerking wordt genomen. Op
die manier worden mogelijke mismatches weggenomen en loopt
Nederland internationaal meer in de pas.
Ook worden bestaande maatregelen tegen belastingontwijking aange­
scherpt, waaronder een specifieke renteaftrekbeperking en de samenloop
tussen de hybridemismatchmaatregelen en bepaalde renteaftrekbeper­
kingen. Ten slotte steunt Nederland initiatieven om tot een verdere interna­
tionaal gecoördineerde aanpak van belastingontwijking te komen. Zo
draagt Nederland actief bij aan het project van de OESO en het Inclusive
Framework om tot oplossingen te komen voor de uitdagingen van digitali­
sering van de economie op het gebied van de winstbelasting. Toch zal
wetgeving alleen niet de oplossing zijn. Het bedrijfsleven en belastingadvi­
seurs vervullen vanuit hun maatschappelijke verantwoordelijkheid hierin
ook een essentiële rol. De ontwikkeling van een tax governance code geeft
verdere invulling aan die maatschappelijke verantwoordelijkheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

20

Thema 3: Verduurzaming en vergroening van de economie
Vergroening fiscaal stelsel
Uitvoering fiscale maatregelen Regeerakkoord
In het regeerakkoord zijn onder meer afspraken gemaakt over het invoeren
van een minimum CO2-prijs voor de uitstoot bij elektriciteitsproductie en
over het invoeren van een vliegbelasting. Wat betreft de minimum CO2-prijs
voor elektriciteitsopwekking heeft het kabinet op 4 juni 2019 een
wetsvoorstel ingediend. De maatregel zal worden ingevoerd nadat deze
door de Tweede en Eerste Kamer is aangenomen. Met betrekking tot de
vliegbelasting heeft het kabinet een voorkeur voor een Europese belasting
op de luchtvaart. Zolang deze er niet is, zet het kabinet in op een nationale
vliegbelasting. Hiertoe heeft het kabinet op 14 mei 2019 een wetvoorstel
ingediend voor een nationale vliegbelasting van € 7 per vertrekkende
passagier. Dit wetsvoorstel is inmiddels aangenomen door de Tweede
Kamer en ligt ter behandeling in de Eerste Kamer.
Klimaatakkoord: op weg naar Parijs.
Op 28 juni 2019 heeft het kabinet het voorstel voor het Klimaatakkoord naar
de Tweede Kamer gestuurd3. Dit akkoord bevat voor de sectoren industrie,
elektriciteit, landbouw, mobiliteit en gebouwde omgeving uitgewerkte
plannen om broeikasgasemissies tegen te gaan. Dit met als zichtjaar 2030.
Voor het kabinet staat voorop dat de reductieopgave van 49 procent wordt
gehaald op een manier die voor iedereen haalbaar en betaalbaar is. Dat
betekent dat we de huishoudportemonnee zoveel mogelijk ontzien en dat
we zorgen voor een eerlijke verdeling van lasten tussen huishoudens en
bedrijven. Fiscale maatregelen spelen vooral een belangrijke rol binnen
de sectoren mobiliteit, gebouwde omgeving en industrie. De fiscale
onderdelen van het Klimaatakkoord zijn ingevoerd met het wetsvoorstel
fiscale maatregelen Klimaatakkoord, als onderdeel van het pakket Belas­
tingplan 2020. Een uitzondering is de CO2-heffing voor de industrie. Deze
vergt meer uitwerkingstijd. Het betreffende wetsvoorstel zal deel uitmaken
van het Belastingplanpakket 2021. Daarnaast doet het kabinet, ten behoeve
van de volgende kabinetsformatie, onderzoek naar betalen naar gebruik als
nieuwe vorm van autobelastingen.
Er is daarnaast een start gemaakt met het verduurzamen van woningen.
De fiscaliteit speelt daarbij onder andere een rol omdat de energiebelasting
aangepast zal worden. De belasting op aardgas wordt de komende jaren in
de eerste schijf stapsgewijs verhoogd en de belasting op elektriciteit
stapsgewijs verlaagd.
In 2020 is het rapport Bouwstenen voor een beter belastingstelsel
verschenen, met daarin mogelijkheden die kunnen bijdragen aan verdere
fiscale vergroening. Denk bijvoorbeeld aan het uitfaseren van vrijstellingen
en uitzonderingen in auto- en energiegerelateerde belastingen. Het is aan
een volgend kabinet om daar keuzes in te maken.
Een financiële sector die bijdraagt aan de verduurzaming van de economie
In 2021 zet Nederland zich op nationaal en Europees niveau in om de
financiële sector te betrekken bij de mondiale klimaatopgave. De financiële
sector (banken, pensioenfondsen, verzekeraars en vermogensbeheerders)
heeft met diens zogenoemde klimaatcommitment het initiatief genomen

3

Kamerstukken II 2018–2019, 32 813, nr. 342

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

21

om een bijdrage te leveren aan de uitvoering van het Akkoord van Parijs en
het Klimaatakkoord. Jaarlijks zal de sector een overkoepelende rapportage
opstellen met een verslag van de inspanningen en resultaten. Hiertoe is er
in 2020 een commissie opgericht, de Commissie Financiële Sector Klimaat­
commitment (CFSK). De commissie zal jaarlijks een rapportage aanbieden
aan de minister.
In 2021 zetten we verdere stappen om de financiële sector zo maatschap­
pelijk verantwoord mogelijk te laten ondernemen. Het ministerie van
Financiën verwacht van de financiële sector dat die de United Nations
Guiding Principles on Business and Human Rights (UNGP’s) en OESOrichtlijnen voor Multinationale Ondernemingen naleeft en daardoor
misstanden in de keten voorkomt, signaleert, aanpakt en hierover
rapporteert. In 2021 zullen we samen met de sector, ngo’s en vakbonden
verder inzetten op het voldoen aan de zogenaamde Environmental, Social
and Governance (ESG)-criteria, binnen de convenanten voor internationaal
maatschappelijk verantwoord ondernemen (IMVO). Bijvoorbeeld door de
sector handvatten te bieden om te voldoen aan de OESO-richtlijnen en de
UNGP’s. We zullen de voortgang van de financiële sector op dit gebied
monitoren. Op zowel nationaal als Europees niveau zet het ministerie van
Financiën zich in om een gelijk speelveld te creëren op het gebied van IMVO.
Energietransitie deelnemingen
De staatsdeelnemingen Gasunie, Havenbedrijf Rotterdam en TenneT spelen
een belangrijke rol in de energietransitie. Deze staatsdeelnemingen hebben
deze rol de afgelopen jaren stevig verankerd in hun bedrijfsvoering. Vanuit
de hoedanigheid van aandeelhouder draagt Financiën bij aan het verdere
verduurzamen van de activiteiten van deze staatsdeelnemingen, onder
meer door een investeringsvisie te vormen voor de energietransitie .
In 2019 is daarnaast het beleid met betrekking tot maatschappelijk
verantwoord ondernemen (MVO) voor staatsdeelnemingen aangescherpt.
In de komende periode gaat Financiën actief en doorlopend het gesprek
daarover aan met de deelnemingen. Daarbij zal ook ruimschoots aandacht
zijn voor het formuleren van concrete doelstellingen. Over deze doelstel­
lingen zal voor het eerst worden gerapporteerd in het Jaarverslag Beheer
Deelnemingen 2020, dat verschijnt in het voorjaar van 2021.
Klimaat doelstellingen Internationale Financiële Instellingen (IFI’s)
Multilaterale banken spelen een centrale rol in de architectuur voor financiering van klimaatactie, met name in ontwikkelingslanden. Nederland blijft
daarom de Europese Investeringsbank en de regionale investeringsbanken,
zoals de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling en de
Aziatische Infrastructuur Investeringsbank vragen om leiderschap te tonen
ten aanzien van klimaatambitie.
Nederland zet zich er in de gesprekken met deze banken voor in dat zij hun
financiering van klimaatprojecten in de publieke, private en financiële sector
in partnerlanden verder uitbreiden, hun portefeuilles in lijn brengen met
de Parijsdoelstellingen en de financiering van fossiele brandstoffenpro­
jecten verminderen. Bovendien vragen wij hen om klimaat prominent op te
nemen in de gesprekken met ontvangende landen en in de nieuwe landen­
strategieën.
Ook in de respons op en het herstel na de COVID-crisis spelen multilaterale
banken een grote rol. Nederland vraagt daarom aandacht voor bestaande
klimaatdoelen bij de totstandkoming van de economische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

22

herstelmaatregelen van multilaterale banken. Juist in deze tijd is het van
belang dat multilaterale banken hun bestaande toezeggingen op het gebied
van klimaat blijven naleven en klimaat blijven agenderen.
Vergroening ekv-portefeuille
Een belangrijke uitdaging voor het beleid van de exportkredietverzeke­
ringen (ekv) is het vergroenen van de verzekeringsportefeuille. Van oudsher
worden met de ekv veel transacties verzekerd met afnemers in de traditi­
onele sectoren. Dit komt omdat dit een belangrijk werkterrein is van een
aantal grote exporteurs die veel gebruik maken van de ekv. Nederlandse
bedrijven zijn sterk in offshore-activiteiten; zowel de scheepsbouwers als
de grote (maritieme) aannemers.
Nederland wil juist ook voor groene projecten een goede ondersteuning
bieden aan deze exporteurs of aan nieuwe bedrijven die nu nog geen
gebruik maken van de ekv. Daarom is het ministerie in 2019 als eerste stap
van start gegaan met het inventariseren van transacties met een positief
effect op het klimaat. We zien inmiddels de eerste effecten van de
maatregelen die de afgelopen tijd zijn genomen. Zo hebben met name
een ruimer Nederlands contentbeleid voor evident groene projectfinanciering en een hogere dekkingsgraad voor groene projectfinanciering
transacties voor een significante bijdrage gezorgd aan de vergroening van
de ekv-portefeuille. Ook gaan we flexibeler om met de criteria om kleine
groene transacties te accepteren. Op die manier stimuleren we het
Nederlandse bedrijfsleven om te vergroenen en ondersteunen we kleine
innovatieve bedrijven in hun exportmogelijkheden. Om het gelijke
speelveld te waarborgen moet vergroening van de ekv uiteindelijk in inter­
nationaal verband plaatsvinden. Hiertoe brengt het ministerie in kaart wat
de verschillende posities en belangen van andere landen zijn en zullen we
in 2021 samen met een groep van gelijkgezinde landen vergroening in
Europees en mondiaal verband agenderen.
Thema 4: Vergroten menselijke maat in het toeslagenstelsel
Toeslagen staat voor de omvangrijke opgave om uitvoering te geven aan
herstel van fouten uit het verleden en de dienstverlening fundamenteel te
verbeteren. Daarbij wordt de organisatie ontvlochten van de Belasting­
dienst naar een eigen en integraal sturend Directoraat-Generaal per
1 januari 2021. Daarnaast participeert Toeslagen in de uitwerking van stelsel­
wijzigingen met betrekking tot de toeslagen. Voor de opgave van verbeterde
dienstverlening, herstel en ontvlechting zijn meerjarig extra middelen uitge­
trokken.
Op basis van het interdepartementaal onderzoek (IBO) Toeslagen trekt het
kabinet de conclusie dat het stelsel voor een te grote groep burgers niet
goed werkt en deelt het kabinet de urgentie die door zowel de IBOwerkgroep als door de Tweede Kamer in de motie-Bruins en Van Weyenberg
is uitgesproken over de herziening van het toeslagenstelsel. Het kabinet
heeft daarom aangegeven naar een stelsel te willen dat meer zekerheid en
voorspelbaarheid biedt, waarbij problematische schulden zoveel mogelijk
worden voorkomen en de overgang van uitkering naar flexibel werk
makkelijker wordt. Tot het moment waarop dit gerealiseerd is, zijn veel
mensen afhankelijk van de toeslagen die ze ontvangen. Gedurende deze
periode zal waar mogelijk door aanpassing van de wet- en regelgeving meer
vereenvoudiging en ruimte voor menselijke maat in het huidige stelsel
gebracht worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

23

Compensatie, herstel en reparatie ouders
Om voor alle getroffen ouders zorgvuldig en snel herstel mogelijk te maken,
is een speciale herstelorganisatie in het leven geroepen. Hiervoor zullen
ongeveer 500 FTE worden ingezet. In 2020 is de Uitvoeringsorganisatie
Herstel Toeslagen (UHT) ingericht en is gestart met de compensatie aan
betrokken ouders. Dit zal ook nog gedurende het jaar 2021 en 2022
doorlopen. Alle ouders uit het CAF11-dossier die recht hebben op
compensatie en waarvan de contactgegevens bekend zijn, hebben
compensatie ontvangen. Voor de ouders die zijn gedupeerd in vergelijkbare
dossiers en die zijn geraakt door de hardheid van het stelsel is het
compensatie-, herstel- en reparatietraject in de loop van 2020 gestart.
Ouders die van mening zijn met een compensatie, herziening, hardheids­
tegemoetkoming of vergoeding niet of onvoldoende geholpen te zijn en
menen in een bijzondere, zeer schrijnende situatie te zitten, kunnen bij
Toeslagen een verzoek indienen om meer schade vergoed te krijgen. Een
daartoe speciaal ingestelde onafhankelijke commissie heeft tot taak deze
verzoeken te beoordelen. Het oordeel van deze commissie zal steeds door
Toeslagen worden gevolgd. Ook de ouders die naar de huidige inzichten
hebben geleden onder de kwalificatie «opzet grove schuld» (OGS) worden
geholpen door middel van de OGS-regeling. De herstelorganisatie streeft
ernaar om in 2021 het overgrote deel van de compensatie uitgekeerd te
hebben.
Kwaliteitsimpuls toeslagenorganisatie
Voor 5,3 miljoen huishoudens met 8,8 miljoen burgers verzorgt Toeslagen
jaarlijks meer dan 7 miljoen toeslagen. We maken de uitvoering klantge­
richter. Daarbij is het cruciaal dat bij de behandeling de informatiehuis­
houding op orde is en dat alle relevante individuele omstandigheden
gemotiveerd kunnen worden meegewogen. Het beleid draagt daaraan bij
door vereenvoudigingen door te voeren die het voor burgers en voor de
uitvoering begrijpelijker en overzichtelijker maken. Zo kan het aantal (hoge)
terugvorderingen verder omlaag worden gebracht, kan de toekenningsze­
kerheid van het voorschot toenemen en zullen bij definitieve vaststelling
de na- en terugbetalingen kleiner zijn. In 2020 is daartoe het Programma
Vernieuwing Dienstverlening Toeslagen opgezet dat op basis van een
nieuwe visie en strategie gericht op de doelgroep van toeslaggerechtigden
verbeteringen en investeringen invoert. In dit programma werken we samen
met opdrachtgevers aan verbeteringen conform de lessen van de toesla­
genaffaire en optimaliseren we de dienstverlening binnen het bestaande
stelsel. Ook kan het programma mogelijk bijdragen aan verbeterde dienst­
verlening in een eventueel gewijzigd stelsel in de toekomst. Dit programma
heeft een looptijd van 3 jaar.
Het merendeel van de toeslaggerechtigden weet zich goed bediend met
het digitaal aanvragen en wijzigen en het geautomatiseerd berekenen en
ontvangen van toeslagen. Dat blijkt onder meer uit de Fiscale Monitor 2019
en het IBO Toeslagen deel 1. Zij vragen hun toeslag aan via het Toeslagen­
portaal en geven daar ook wijzigingen door. De betalingen vinden altijd
plaats op de 20e van de maand. Maar als feiten en omstandigheden daarom
vragen moeten burgers kunnen rekenen op meer persoonlijke dienstver­
lening en maatwerk. Daarom zullen we de dagelijkse dienstverlening door
Toeslagen aan de burgers uitbreiden. Dat geeft ruimte om met meer
menselijke aandacht onze burgers ten dienste te staan.
De Adviescommissie Uitvoering Toeslagen heeft het belang onderstreept
van een open cultuur, het verder ontwikkelen van de ambtelijke professio­
naliteit en een sterkere vaktechnische inbedding van operationele keuzes.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

24

In de Kamerbrief van 27 februari 2020 schetsen de staatssecretarissen van
Financiën een beeld van de gewenste cultuur van de Belastingdienst en
daarbinnen Toeslagen. Om tot die cultuur te komen vinden in 2020 bij
Toeslagen gesprekken plaats met medewerkers en leidinggevenden. De
uitkomsten hiervan zijn de basis voor de stapsgewijze ontwikkeling van
een nieuwe cultuur en een nieuw waardenkompas en meer ruimte voor
het vakmanschap van onze medewerkers. Het doel is dat mensen eerder en
in ‘één keer goed’ worden geholpen en dat de toeslaggerechtigde een
besluit dat leidt tot een vermindering begrijpt en accepteert. Daarnaast
zullen ouders voor de kinderopvangtoeslag worden ondersteund bij het
actueel houden van hun gegevens. Daarom worden alle kinderopvangin­
stellingen gevraagd om maandelijks de afgenomen opvanguren in te
sturen. Met deze informatie zullen we ouders attenderen als er een
aanwijzing is dat de toeslag moet worden bijgesteld. Deze attenderingen
zullen via een app worden gestuurd. Deze app komt voor alle ouders ter
beschikking. Hierin kunnen zij ook de gegevens van de toeslagen
raadplegen en wijzigingen doorvoeren. Ook zullen ouders telefonisch
worden benaderd met deze attenderingen. Daar waar blijkt dat ouders meer
begeleiding nodig hebben in het goed aanvragen en aanpassen van de
toeslag zal dit worden geboden.
Stappen richting vernieuwing van het toeslagenstelsel
In de Kamerbrief van 30 april 2020 heeft de staatssecretaris van Financiën Toeslagen en Douane, naar aanleiding van de uitgebrachte rapporten van
het Interdepartementaal Beleidsonderzoek (IBO) Toeslagen, de kabinets­
inzet voor een herziening van het toeslagenstelsel uiteengezet. Op basis van
het IBO trekt het kabinet de conclusie dat een ander stelsel noodzakelijk is.
Het kabinet werkt daarom aan alternatieven voor het toeslagstelsel – daarin
gesteund door motie Bruins/Van Weyenberg4 - zodat een volgend kabinet
daar verdere stappen op kan zetten. Miljoenen Nederlanders ontvangen
toeslagen en deze zijn vaak een belangrijk bestanddeel van hun inkomen.
Aanpassingen in het stelsel moeten daarom gedegen worden voorbereid
en de effecten moeten zorgvuldig worden afgewogen.
Korte termijn
Zoals aangekondigd in de kabinetsreactie op het eindadvies van de Advies­
commissie Uitvoering Toeslagen van 13 maart 2020 is wetgeving
voorbereid om verbeteringen en alternatieven door te voeren op weg naar
een beter en menselijker systeem. Dit is in lijn met de motie Lodders c.s. die
de Kamer in januari unaniem heeft aangenomen. Op korte termijn zet het
kabinet stappen om de dienstverlening richting burgers en de uitvoer­
baarheid van Toeslagen te verbeteren middels het Wetsvoorstel wet
verbetering uitvoerbaarheid Toeslagen. Aanvullend wordt de koppeling
gewerkte uren in de Kinderopvangtoeslag verruimd zodat werkende ouders
minder snel met terugvorderingen te maken krijgen.
Wenkend perspectief
Het kabinet wil naar een stelsel dat meer zekerheid en voorspelbaarheid
biedt, waarbij problematische schulden zoveel mogelijk worden voorkomen
en de overgang van uitkering naar werk makkelijker wordt. Uit het IBO blijkt
dat toeslagen nauw verbonden zijn met de stelsels van zorg, kinderen en
wonen. Met andere keuzes in deze domeinen, het belastingstelsel en de
sociale zekerheid kan het aantal mensen dat specifieke inkomensonder­
steuning nodig heeft worden verkleind. Het kabinet heeft in de brief van

4

Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. 558

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

25

30 april 2020 een aantal onderzoeken aangekondigd. Het in die brief
geschetste wenkend perspectief geeft richting aan een langjarige uitvoe­
ringsagenda, waarbij in verschillende fases ruimte is voor politieke besluit­
vorming. Om dit te ondersteunen, biedt het kabinet in het najaar 2020 een
contourennota en een routekaart aan de Tweede Kamer aan. De routekaart
beschrijft de verschillende tussenstappen en maatregelen die moeten
worden genomen op weg naar het nieuwe stelsel.
Thema 5: Verbeteren processen Belastingdienst, Douane en Toeslagen:
betrouwbaar, benaderbaar en behulpzaam
De Belastingdienst heeft als taak bij te dragen aan een financieel gezond
Nederland, dat doet de dienst door belastingen te heffen en te innen.
Burgers en bedrijven moeten daarbij kunnen rekenen op een betrouwbare,
rechtvaardige en laagdrempelige benadering met een zorgvuldige
werkwijze die aansluit bij hun specifieke situatie. Helaas gaan er de laatste
jaren herhaaldelijk zaken mis. Bij de Belastingdienst zijn veel medewerkers
vertrokken, zijn achterstanden in de dienstverlening ontstaan en staan
verouderde ICT-systemen onder druk. Het gevolg is dat burgers en bedrijven
niet meer centraal staan waardoor goedwillende mensen het slachtoffer zijn
geworden van tekortkomingen bij de Belastingdienst.
Herbezinning op de werkwijze, structuur en cultuur van de Belastingdienst
is daarom nodig. Om te laten zien hoe wij willen werken en het vertrouwen
in de dienst te kunnen herstellen, zetten we concrete stappen met verbeter­
programma’s voor de dienstverlening, de ontvlechting van de organisatie
en het instellen van extern toezicht. De Belastingdienst is daarbij gebaat bij
een goed uitvoerbaar belastingstelsel, dat bestaat uit een eenvoudige
vormgeving van beleidsvoorstellen, waarbij het perspectief van de burger
en bedrijven wordt meegenomen.
Daarnaast moet de basis voor het toezicht door de Belastingdienst op orde
zijn. De gebeurtenissen rond de Fraude Signalering Voorziening (FSV) laten
zien dat de opzet, inrichting en werking van risicoselectie en vervolgens
het onderzoek naar de geselecteerde signalen binnen de Belastingdienst
onvoldoende zijn. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd in de
Kamerbrief van 10 juli 2020. Daarbij is een herijking van de toezichtstrategie
en de fraudeaanpak in het vooruitzicht gesteld.
Met vertrouwen belasting betalen kan alleen als de Belastingdienst een
stabiele organisatie is. Een goede stabiele organisatie draagt bij aan het
doelmatig en effectief innen van belastingen en helpt de burger wanneer er
onduidelijkheid is. Dit vraagt om volwassen sturing met de juiste manage­
mentinformatie, een goed functionerende ICT-organisatie en een open en
veilige werkcultuur. Op al deze terreinen worden initiatieven ontplooid,
waarover de Tweede Kamer recent in een aparte brief uitgebreid is geïnfor­
meerd.
Organisatie op orde
Sturing en beheersing
Om de Belastingdienst beter in staat te stellen intern te sturen en zowel
intern als extern te verantwoorden, werken we in 2021 verder aan de
verbetering van de managementinformatie en het risicomanagement. In
2019 is het programma managementinformatie en risicomanagement

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

26

gestart. Om een intensivering te bewerkstelligen is de aanpak vanaf 2020
gewijzigd: de prioriteit ligt bij Toeslagen en de fiscale processen binnen
de Belastingdienst.
Om goed zicht te krijgen op het functioneren van de Belastingdienst,
Toeslagen en Douane, zullen activiteiten en middelen transparant worden
gemaakt in de begroting. Naast Belastingdienst en Douane krijgt ook
Toeslagen een eigen begrotingsartikel binnen de begroting van het
ministerie van Financiën (artikel 13). Voor de Belastingdienst bevat de
begroting voor 2021 een vernieuwde set van indicatoren5 die moet zorgen
voor een beter inzicht in de mate waarin de Belastingdienst de naleving
bevordert door burgers en bedrijven een adequate behandeling te geven,
effectief te informeren, gemak te bieden en op gepaste wijze corrigerend op
te treden.
Cultuur
De kernwaarden van de Belastingdienst zijn verantwoordelijkheid, geloof­
waardigheid en zorgvuldigheid, zowel binnen de organisatie als in de
communicatie met burgers en bedrijven. In de gewenste cultuur zijn
dilemma’s bespreekbaar, reflecteren we op wat beter kan en is er ruimte
voor tegenspraak. Deze wezenlijke verandering vraagt om ander gedrag van
leidinggevenden en medewerkers van de Belastingdienst, zowel binnen
de organisatie als naar buiten. Om inzicht te krijgen in de cultuur van de
Belastingdienst heeft Deloitte een onderzoek uitgevoerd waarover de
Tweede Kamer is geïnformeerd. Dit onderzoek geeft inzicht in de huidige
cultuur, kijkt kritisch naar de geformuleerde gewenste cultuur en adviseert
de Belastingdienst hoe koers gezet kan worden richting de gewenste
cultuur. Het rapport van Deloitte geeft goede aanknopingspunten voor de
herijking van het cultuurprogramma. Punten die verbetering behoeven zijn
het eerder signaleren van fouten, het creëren van een open en veilige
cultuur en het sturen op resultaat. De Belastingdienst zet stappen richting
de beoogde cultuur met een externe klankbordgroep die over de aanpak
adviseert en door het uitvoeren van ontwikkelassessments voor alle leiding­
gevenden. Wel zijn er binnen de organisatie verschillen in taak, context en
uitdagingen. Daarom is het belangrijk dat de centrale leiderschaps- en
cultuuraanpak binnen elk onderdeel van de organisatie een invulling krijgt
die daarbij aansluit. Als voorbeeld van een dienstonderdeel-specifieke
aanpak kan de integriteitsaanpak bij de Douane worden genoemd.
Integriteit is door Douane geduid als een van de strategische risico’s die
permanente managementaandacht krijgen. Er lopen concrete projecten
gericht op de verdere groei van het integriteitsmanagement.
Personeel
De uitdaging waar de Belastingdienst voor staat is allereerst te borgen dat
de medewerkers toegerust zijn voor de moderne manieren van interactie
met burgers en bedrijven. Daarnaast moet de dienst de gevolgen van de
(pensioengerelateerde) uitstroom voor de continuïteit van de bedrijfspro­
cessen opvangen. Net als in voorafgaande jaren moet er in 2021 en in de
jaren erna een grote wervingsinspanning worden geleverd om de
benodigde fiscalisten, registeraccountants, data-analisten en IT’ers te laten
instromen. De instroomopgave voor 2020 en 2021 tezamen bedraagt 4.500
tot 5.000 fte. Hierbij moet constant oog worden gehouden voor het

5

Kamerstukken II 2019–2020, 35 300, nr. 21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

27

vermogen van de verschillende onderdelen om nieuwe medewerkers in te
laten stromen. Specifiek voor Toeslagen geldt een tijdelijke piek in de
werving die voor de herstelorganisatie wordt gevraagd.
Ook de Douane heeft in de komende jaren te maken met een grote uitstroom
van medewerkers, onder andere als gevolg van pensionering, waardoor
veel aandacht moet worden besteed aan het werven, selecteren, opleiden
en begeleiden van nieuwe medewerkers. Daarnaast vraagt het beschermen
van de organisatie en haar medewerkers tegen mogelijke integriteitsschen­
dingen en ondermijningsactiviteiten, de voortdurende aandacht van de
Douane.
ICT - versnellen en verbeteren (grip op IV-portfolio)
Uit externe rapporten (door EY en KPMG) is gebleken dat het ontbreekt aan
meerjarige, integrale planningen op het gebied van IV en dat er beperkte
prioritering plaatsvindt op basis van financiële, kwalitatieve en kwantita­
tieve wegingscriteria. De aanbevelingen uit externe rapporten worden
verwerkt in een integrale aanpak IV met een meerjarige aanpak. Daarbij zal
prioriteit worden gegeven aan de stabiliteit en continuïteit van de processen
van heffing en inning van belastingen. Bij de Douane is de meerjarige
aanpak al ingebed en worden de ervaringen gebruikt voor continue
verbetering van het Portfolioproces.
Governance en ontvlechting
Inmiddels is de politieke sturing op de Belastingdienst, Toeslagen en de
Douane versterkt, met de benoeming van twee staatssecretarissen: een
staatssecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst en een staatssecretaris
Toeslagen en Douane. De ambtelijke aansturing van de Belastingdienst is
versterkt door de aanstelling van drie directeuren-generaal voor respectie­
velijk de Belastingdienst, Douane en Toeslagen. Waar dat zinvol is voor de
sturing, worden de Belastingdienst, Toeslagen en Douane ontvlochten. De
Belastingdienst, Toeslagen en Douane hebben ieder zowel een eigen grote
opgave als organisatie. Tegelijkertijd blijven er ook zaken die beter
gezamenlijk georganiseerd kunnen blijven. Zo krijgen de organisatieonder­
delen door een eigen DG op korte termijn de bestuurlijke aandacht en focus
die past bij de omvang en het belang van hun taak.
Verbeteren dienstverlening Belastingdienst
Het is van belang dat burgers en bedrijven adequaat behandeld worden,
informatie tijdig ontvangen en dat het hen zo makkelijk mogelijk wordt
gemaakt bij het voldoen aan hun verplichtingen en het uitoefenen van hun
rechten. Informatie moet daarom helder en begrijpelijk zijn. Brieven,
formulieren en digitale berichten zullen begrijpelijker worden gemaakt en
gehouden, waarbij het handelingsperspectief van burgers en bedrijven
voorop staat. Passende interactiemogelijkheden van de Belastingdienst
voor burgers en bedrijven zijn daarbij cruciaal: het is het visitekaartje van
de Belastingdienst. Binnen de interactiemogelijkheden neemt de Belasting­
telefoon een bijzondere plaats in. De bereikbaarheid en de kwaliteit van
beantwoording van vragen door de Belastingtelefoon wordt duurzaam
verbeterd. Zo wordt de dienstverlening op termijn uitgebreid met de
mogelijkheid van terugbellen, ontvangen van notificatieberichten via app of
telefoon en de mogelijkheid om te chatten in de digitale persoonlijke
omgevingen van de Belastingdienst. Daarnaast investeert de Belasting­
dienst in het leveren van maatwerk aan burgers die minder zelfredzaam zijn
via de balie en via Stella-behandeling. Door relatiebeheer met maatschap­
pelijk dienstverleners worden burgers die meer hulp nodig hebben,
ondersteund bij het doen van hun aangifte. Het lopende onderzoek naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

28

een fundamentele transformatie van de dienstverlening dat eind 2020 wordt
opgeleverd, biedt ook bouwstenen voor het verbeteren van de dienstver­
lening in 2021 en volgende jaren.
Borgen stabiliteit cruciale processen Belastingdienst
Op meerdere terreinen binnen de Belastingdienst doen zich risico's voor
met betrekking tot de continuïteit van cruciale processen zoals de inning van
belastingontvangsten en het nakomen van behandeltermijnen. Daarnaast
zijn er de nodige end of life-systemen met achterstallig onderhoud. Hierdoor
kan de Belastingdienst het nagestreefde serviceniveau aan burgers en
bedrijven en de eigen medewerkers niet altijd bieden. Om nieuwe
problemen te voorkomen heeft het kabinet extra middelen uitgetrokken.
Daarmee werven we in de eerste plaats extra personeel om achterstanden
weg te werken bij de afhandeling van bezwaren van particulieren en
bedrijven en de aangiften voor de schenk- & erfbelasting. Daarnaast zetten
we, gegeven de mogelijkheden van het ICT-portfolio, in op het versterken
van ketens (inning, loonheffing, omzetbelasting, gegevens). De activiteiten
die we ontplooien op het gebied van personeel, ICT, managementinformatie
en cultuur zijn belangrijke randvoorwaarden voor het succes van de
hiervoor geschetste aanpak.
Fiscaal beleid en uitvoering
Meerjarige agenda beleid en uitvoering
De wisselwerking tussen beleid en effectieve uitvoering heeft niet altijd
geresulteerd in het gewenste resultaat. Er is daarom ruimte om de
aansluiting tussen beleid en uitvoering te verbeteren. Daarom wordt de
samenwerking tussen de Belastingdienst en de opdrachtgevende
ministeries versterkt. Voor belastingzaken is dit Directoraat Generaal Fiscale
Zaken (DGFZ). Bovendien zal bij het vormgeven van nieuw beleid meer
rekening worden gehouden met de uitvoerbaarheid ervan. Daarbij zal ook
prioritering moeten plaatsvinden; niet alles kan tegelijkertijd. Het zijn
politieke keuzes die aan de basis van de prioritering zullen liggen. Voor
Belastingdienst, Toeslagen en Douane zal er een meerjarige agenda
gemaakt worden voor beleid en uitvoering. Bovendien zal strenger worden
toegezien op het toevoegen van nieuwe taken aan het reeds bestaande
takenpakket. Door het overnemen van aanbevelingen uit het rapport ‘Back
to Basics. Alternatieve uitvoerders Belastingdienst’ dat in januari 2020 naar
de Tweede Kamer is verstuurd, worden concrete stappen genomen om
strenger toe te zien op het uitvoeren van nieuwe en bestaande taken.
Doenvermogen van burgers
Het is van belang dat bij de ontwikkeling en uitvoering van beleid en
regelgeving uitdrukkelijk rekening wordt gehouden met de mogelijke
belasting die regelgeving oplevert voor burgers, het zogenoemde doenver­
mogen. Het doenvermogen moet een integraal onderdeel van het proces
zijn dat uiteindelijk leidt tot uitvoering van wet- en regelgeving. Dit biedt
een grotere meerwaarde dan het uitvoeren van een toets aan het eind van
een wetgevingstraject. Er zal voortaan standaard worden getoetst in
hoeverre een maatregel acties van burgers vergt en begrijpelijk is, met
speciale aandacht voor kwetsbare groepen. Doenvermogen wordt ook een
vast onderdeel van de internetconsultaties. Ingevolge de motie Sent c.s. om
het pakket Belastingplan voortaan te voorzien van een separate doenver­
mogentoets, is de Eerste Kamer bij brief van 9 juli 2020 geïnformeerd over
de wijze waarop een doenvermogentoets onderdeel zal worden van de
fiscale wet- en regelgeving, startend met het pakket Belastingplan 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

29

Toezicht
De Belastingdienst streeft er in zijn uitvoerings- en toezichtstrategie naar
het gedrag van burgers en bedrijven zodanig te beïnvloeden dat zij uit
zichzelf (fiscale)regels naleven. Op dit moment onderzoeken opdrachtgever
DGFZ en de Belastingdienst als opdrachtnemer gezamenlijk wat een
acceptabel niveau van toezicht is. Over de eerste resultaten van dit
onderzoek wordt de Tweede Kamer in het najaar van 2020 via het jaarplan
2021 Belastingdienst nader geïnformeerd.
Daarnaast vindt naar aanleiding van de problemen met het gebruik van
de Fraude Signalering Voorziening (FSV) een herijking van het handha­
vingsbeleid en de fraudeaanpak plaats. Tevens voeren we een validatie uit
van alle gegevensverwerkingen op basis van de vereisten van de Algemene
verordening gegevensbescherming (AVG). Verder wordt het gehele
applicatie- en gegevenslandschap doorlopen op nog onbekende
registraties van verouderde of subjectieve risicosignalen.
2.1.2 Overzicht coronamaatregelen
De afgelopen maanden zijn voor een belangrijk deel getekend door de
coronacrisis. Het kabinet heeft diverse (nood)maatregelen genomen om
de crisis het hoofd te bieden. Deze paragraaf geeft een overzicht van de
maatregelen die op de begroting van het ministerie van Financiën zijn
genomen. Een uitgebreid overzicht is te vinden op https://www.rijksfinancien.nl/corona-visual.
Tabel 1 Coronamaatregelen op begroting Financiën & Nationale Schuld IX (bedragen x € 1 mln.)
Maatregel

Bedrag 2020

Bedrag 2021

Belasting- en invorderingsrente 1.0

‒ 18

‒ 19

Herverzekering leverancierskredieten

12.080

Relevante Kamerstukken

Verplichtingen

Belasting- en invorderingsrente 2.0

Kamerstukken II 2019-2020, 35 412, nr. 1
Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. 1

‒4

‒3

Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. 1

6.071

‒

Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. 1

Garantie aan DNB inzake IMF

620

‒

Kamerstukken II 2019-2020, 35 492, nr. 1

Garantie EIB

1.301

‒

Kamerstukken II 2019-2020, 35 492, nr. 1

Steunmaatregelen KLM

3.160

‒

Kamerstukken II 2019-2020, 35 505, nr. 1

Europees herstelinstrument (NGEU)

27.401

‒

Kamerstukken II 2019-2020, 21 501 20, nr. 1575

Belasting- en invorderingsrente 3.0

‒3

‒ 18

Kamerstukken II 2019-2020, 35 540, nr. 1

Belasting- en invorderingsrente 1.0

‒ 18

‒ 19

Kamerstukken II 2019-2020, 35 412, nr. 1

Herverzekering leverancierskredieten

1.030

350

Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. 1

Belasting- en invorderingsrente 2.0

‒4

‒3

Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. 1

Garantie EIB

260

‒

Kamerstukken II 2019-2020, 35 492, nr. 2

1.000

‒

Kamerstukken II 2019-2020, 35 505, nr. 1

‒3

‒ 18

Kamerstukken II 2019-2020, 35 540, nr. 1

Belasting- en invorderingsrente 1.0

‒ 106

‒ 133

Kamerstukken II 2019-2020, 35 412, nr. 1

Boetes en schikkingen en opbrengsten kosten
vervolging 1.0

‒ 59

SURE

Uitgaven

Steunmaatregelen KLM
Belasting- en invorderingsrente 3.0
Ontvangsten

Kamerstukken II 2019-2020, 35 412, nr. 1

Herverzekering leverancierskredieten

390

100

Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. 1

Belasting- en invorderingsrente 2.0

‒ 70

‒ 19

Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. 1

Boetes en schikkingen en opbrengsten kosten
vervolging 2.0

‒ 158

‒ 105

Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. 1

Steunmaatregelen voor gemeenten 1

‒ 519

‒

Kamerstukken II 2019-2020, 35 485, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

30

Maatregel

Bedrag 2020

Bedrag 2021

Relevante Kamerstukken

22

76

Kamerstukken II 2019-2020, 35 505, nr. 1

Belasting- en invorderingsrente 3.0

‒ 23

‒ 137

Kamerstukken II 2019-2020, 35 540, nr. 1

Steunmaatregelen voor gemeenten 2

‒ 303

‒ 160

Kamerstukken II 2019-2020, 35 540, nr. 1

Steunmaatregelen KLM

Verplichtingen en uitgaven
Belasting- en invorderingsrente 1.0
Het eerste noodpakket economie en banen betrof onder andere een
verlaging van de belasting- en invorderingsrente naar 0,01 procent. Dit
resulteerde enerzijds in lagere uitgaven (- € 18 mln.), maar vooral in fors
lagere ontvangsten (- € 106 mln.). Deze maatregel was tijdelijk voor een
periode van 3 maanden, maar werkt meerjarig door in de ramingen.
Herverzekering leverancierskredieten
Met kortlopende leverancierskredieten wordt in Nederland op jaarbasis
door commerciële kredietverzekeraars meer dan 200 miljard euro aan
handel mogelijk gemaakt. Als gevolg van de COVID-19 crisis is deze dienst­
verlening onder druk komen te staan. De enige manier om de risico’s te
beheersen en zo te voorkomen dat de verzekeraars zelf in financiële
problemen komen – waardoor deze kredietverlening geheel zou dreigen te
verdwijnen – is dan het verlagen van de zogeheten kredietlimieten. Daarom
heeft de staat in het voorjaar van 2020 besloten over te gaan tot herverze­
kering van de gehele portefeuilles van de verzekeraars voor het hele kalen­
derjaar 2020 met mogelijkheid tot een verlenging van drie maanden in 2021.
Aangezien de herverzekering minstens het hele jaar 2020 zal lopen, betekent
dit dat op kasbasis een significant deel van de schades pas in 2021 zal
worden uitgekeerd en eveneens een iets groter deel van de incasso’s pas in
2021 zal worden ontvangen. Naar huidig inzicht schat het ministerie dat
driekwart van de verwachte schade in 2020 zal vallen en de rest in 2021 (en
tevens wordt tweederde van de incasso’s in 2020 verwacht en de rest later).
In het najaar van 2020 zal er een analyse komen van de baten en lasten van
deze herverzekering en daarbij gaan we tevens in op mogelijkheden om
de kosten voor de staat te verdelen over betrokken partijen zoals de verze­
keraars en hun verzekerden.
Belasting- en invorderingsrente 2.0
Het tweede noodpakket economie en banen betrof een verlenging van het
eerste noodpakket tot 1 oktober 2020. Dit resulteerde in een verdere
neerwaartse bijstelling van de raming van de belasting- en invorderings­
rente. De maatregelen zijn tijdelijk van aard, maar werken meerjarig door
in de ramingen.
SURE
In de Eurogroep van 9 april 2020 is overeengekomen een Europees
instrument voor tijdelijke steun om het risico op werkloosheid in noodsi­
tuaties te beperken naar aanleiding van de uitbraak van COVID-19 (Support
to mitigate Unemployment Risks in an Emergency, SURE) op te richten.
SURE biedt lidstaten leningen voor het financieren van hoofdzakelijk
werktijdverkortingsregelingen of soortgelijke maatregelen ter bescherming
van werknemers en zelfstandigen, en zodoende voor het verminderen van
werkloosheid en inkomensverlies, en in aanvulling daarop, voor de financiering van sommige maatregelen op gezondheidsgebied, met name op
de werkplek. SURE kan maximaal 100 mld. euro aan leningen verstrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

31

Nederland staat hiervoor garant middels het Eigenmiddelenbesluit (zie
hierboven), en via een bilaterale garantie die aan de Unie zijn versterkt. Zie
ook paragraaf 2.5 Overzicht Risicoregelingen.
Garantie aan DNB inzake IMF
Als gevolg van de COVID-19 crisis is er acute behoefte aan financieringsmogelijkheden voor opkomende economieën en lage-inkomenslanden.
Het IMF voorziet in deze financieringsbehoefte door concessionele leningen
te verstrekken aan lage inkomenslanden via het Poverty Reduction and
Growth Trust (PRGT). Gezien de omvang en het aantal verzoeken voor
noodliquiditeit bovenop de verwachte reguliere programma’s, is de huidige
omvang van het leningenaccount van het PRGT onvoldoende en is een
additonele bijdrage aan Nederland gevraagd. Deze bijdrage is noodzakelijk
om via het IMF ruimte vrij te maken voor investeringen in de gezond­
heidszorg en om de impact van de economische crisis te bestrijden en
bedraagt 500 mln. SDR (Special Drawing Rights, munteenheid IMF), gelijk
aan € 620 mln. De Nederlandse bijdrage wordt verstrekt in de vorm van
een lening van De Nederlandsche Bank (DNB) namens de Nederlandse staat
aan het IMF. De Nederlandse staat garandeert de lening van DNB aan IMF.
Deze systematiek is gebruikelijk voor Nederlandse bijdragen aan het IMF.
Budgettair leidt de Nederlandse bijdrage in 2020 tot een verhoging van de
garantieverplichting aan DNB inzake IMF van € 620 mln. zoals gemeld in
de vijfde incidentele suppletoire begroting 2020.
Garantie EIB
De European Investment Bank (EIB) heeft een nieuw pan-Europees garan­
tiefonds (EGF) opgericht om de negatieve economische gevolgen van de
COVID-19 crisis op te vangen. Het fonds is een onderdeel van het pakket aan
maatregelen dat op 9 april 2020 door de Eurogroep werd afgesproken. Door
de oprichting van een garantiefonds van € 25 mld., waarvan het Nederlands
aandeel € 1.301 mln. bedraagt, kan naar schatting tot maximaal € 200 mld.
aan financiering voor het Europese bedrijfsleven worden gemobiliseerd.
Doel van het garantiefonds is het financieren van hoge risicoprojecten,
waarbij de focus ligt op het mkb. De investeringsperiode van het garantie­
fonds loopt tot 31 december 2021 met mogelijkheid tot een verlenging van
zes maanden als een meerderheid van de deelnemende lidstaten hiervoor
stemt. Hierna kan de investeringsperiode alleen verlengd worden als alle
deelnemende lidstaten hier unaniem mee instemmen. De investeringen
onder het garantiefonds zullen een hoog risicoprofiel hebben. Nederland
acht het daarom waarschijnlijk dat de garantie ingeroepen zal worden. De
verwachte nettoverliezen van het garantiefonds van € 25 mld. worden
ingeschat op 20 procent. Het percentage verwachte verliezen is sterk
afhankelijk van de uiteindelijke productmix die ingezet wordt (leningen,
garanties, equity). Het Nederlandse aandeel in de verwachte verliezen komt
– op basis van het percentage verwachte verliezen van 20 procent, toegepast
op het Nederlandse aandeel in de garantie van € 1,3 mld. – neer op € 260
mln. verdeeld over de looptijd van het fonds.
Steunmaatregelen KLM
De Nederlandse staat verstrekt een directe lening aan KLM met een omvang
van € 1 mld. De lening is een achtergestelde lening. Dit betekent dat wanneer
KLM haar crediteuren niet kan terugbetalen, deze lening (en daarmee de
Nederlandse staat) pas als laatste wordt terugbetaald. Daarmee neemt de
Nederlandse staat relatief veel risico op zich via deze lening, hetgeen
weerspiegeld wordt door de eveneens relatief hoge rente die KLM op deze
lening betaalt. Daarnaast garandeert de Nederlandse staat maximaal 90
procent van een kredietfaciliteit van € 2,4 mld., die door een consortium aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

32

banken aan de KLM wordt verstrekt. Dit resulteert in een garantie van € 2,16
mld. Voor deze garantie ontvangt de Nederlandse staat tevens een garan­
tiepremie die gedurende de looptijd in percentage oploopt.
Europees herstelinstrument (NGEU)
Op 21 juli 2020 heeft de Europese Raad overeenstemming bereikt over de
belangrijkste kenmerken van het Meerjarig Financieel Kader (MFK) voor
de Europese Unie voor de periode 2021-2027, een herstelinstrument in
reactie op de COVID-19-crisis (Next Generation EU; NGEU) en de financiering daarvan via een nieuw Eigenmiddelenbesluit (EMB).
Hoewel deze politieke afspraken nog door de Raad van de Europese Unie
en het Europees Parlement uitgewerkt moeten worden in de relevante
Europese verordeningen en besluiten, en het EMB nog door alle lidstaten
moet worden goedgekeurd, zijn de contouren van de afspraken voldoende
duidelijk om deze budgettair te verwerken.
De gevolgen voor de verwachte Nederlandse afdrachten aan de Europese
begroting worden toegelicht op de begroting van het ministerie van Buiten­
landse Zaken. De verwachte Nederlandse afdrachten t.a.v. NGEU zullen op
termijn zichtbaar worden op deze begroting.
Het belangrijkste onderdeel van NGEU is de Recovery and Resilience Facility
(RRF), waaruit lidstaten onder voorwaarden steun kunnen aanvragen voor
hervormings- en investeringsprojecten. Voor het deel van de RRF dat
gebruikt kan worden voor het verstrekken van leningen aan lidstaten wordt
een garantieverplichting opgenomen op de begroting van het ministerie
van Financiën. De financieringsmethode van dit deel van het herstelfonds
is vergelijkbaar met die van het mechanisme voor financiële ondersteuning
van de betalingsbalansen van de lidstaten zonder de euro (Balance of
Payments facility, BoP), het Europees financieel stabilisatiemechanisme
(EFSM) en het Europees instrument voor tijdelijke steun om het risico op
werkloosheid in noodsituaties te beperken naar aanleiding van de uitbraak
van COVID-19 (Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency,
SURE6). Voor al deze instrumenten geldt dat de Europese Commissie
namens de Unie middelen leent op de kapitaalmarkt of bij financiële instel­
lingen, om deze middelen in de vorm van leningen aan lidstaten te
verstrekken. De rentebetalingen en aflossingen die de Unie van deze
lidstaten ontvangt worden gebruikt voor het betalen van de rente en
aflossingen op de schuld die de Unie hiervoor is aangegaan. Als
aanvullende zekerheid voor beleggers dat de Unie aan haar rente- en aflossingsverplichtingen zal kunnen voldoen, kan de Unie uit hoofde van het
Eigenmiddelenbesluit jaarlijks aanvullende middelen bij de lidstaten
opvragen. Dit is bovenop de maximale omvang van de jaarlijkse EUbegroting, tot aan een in dit besluit vastgelegd jaarlijks maximum van het
bni van de Europese Unie. Een dergelijk verzoek aan lidstaten is door de
Unie nog nooit gedaan. Deze systematiek is reeds zo opgezet in het
bestaande Eigenmiddelenbesluit en blijft zo in het nieuwe Eigenmiddelen­
besluit.

6

Voor SURE geldt echter dat ook een bilaterale garantie door de lidstaten aan de Unie is verstrekt.
Dit was nodig omdat ten tijde van de besluitvorming over dit instrument onvoldoende zekerheid
bestond over de hoogte van de marge onder het plafond voor de eigen middelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

33

Belasting- en invorderingsrente 3.0 (Steun- en herstelpaket)
Onderdeel van het op 28 augustus aangekondigde Steun- en herstelpakket
betreft het (grotendeels) verlengen van de verlaagde rentetarieven bij de
belasting- en invorderingsrente. De invorderingsrente blijft hiermee t/m
31 december 2021 0,01%. De belastingrente gaat per 1 oktober 2020 t/m
31 december 2021 voor alle belastingmiddelen terug naar 4%. Voor de
vennootschapsbelasting is dit lager dan het oorspronkelijke tarief van 8%.
Ontvangsten
Belasting- en invorderingsrente 1.0 (Noodpakket economie en banen 1.0)
Dit wordt toegelicht onder 'verplichtingen en uitgaven'.
Boetes en schikkingen en opbrengsten kosten vervolging 1.0 (Noodpakket
economie en banen 1.0)
De verzuimboetes en de doorberekende kosten van de invorderingsmaat­
regelen werden opgeschort, wat leidde tot minder ontvangsten (- € 59 mln.).
Deze maatregel was tijdelijk voor een periode van 3 maanden, maar werkt
meerjarig door in de ramingen.
Herverzekering leverancierskredieten
Dit wordt toegelicht onder 'verplichtingen en uitgaven'.
Belasting- en invorderingsrente 2.0 (Noodpakket economie en banen 2.0)
Dit wordt toegelicht onder 'verplichtingen en uitgaven'.
Boetes en schikkingen en opbrengsten kosten vervolging 2.0
Het tweede noodpakket economie en banen betrof een verlenging van het
eerste noodpakket tot 1 oktober 2020. Dit resulteerde in een verdere
neerwaartse bijstelling van de raming van verzuimboetes en de doorbere­
kende kosten van de invorderingsmaatregelen. De maatregelen zijn tijdelijk
van aard, maar werken meerjarig door in de ramingen.
Steunmaatregelen voor gemeenten 1.0
De afdracht aan het Gemeentefonds wordt met € 519 mln. verhoogd, zoals
toegelicht in de Kamerbrief compensatiepakket coronacrisis medeover­
heden van het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en
de incidentele suppletoire begroting 2020 van datzelfde ministerie.7 De
totale afdracht aan het Gemeentefonds wordt in mindering gebracht op
de belastingontvangsten. Hierdoor leidt de verhoging van de afdracht aan
het Gemeentefonds tot een verlaging van de netto-belastingontvangsten
met € 519 mln. op artikel 1 van deze begroting.
Steunmaatregelen KLM
Dit wordt toegelicht onder 'verplichtingen en uitgaven'.
Belasting- en invorderingsrente 3.0 (Steun- en herstelpaket)
Dit wordt toegelicht onder 'verplichtingen en uitgaven'.
Steunmaatregelen voor gemeenten 2.0
De afdracht aan het Gemeentefonds wordt in 2020 met € 303 mln. verhoogd,
zoals toegelicht in de Kamerbrief Steun- en herstelpakket en de incidentele
suppletoire begroting 2020 van het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties. De totale afdracht aan het Gemeentefonds wordt in

7

Kamerstukken II 2019-2020, 35420 43, II 2019-2020, 35480, nr. 1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

34

mindering gebracht op de belastingontvangsten. Hierdoor leidt de
verhoging van de afdracht aan het Gemeentefonds tot een verlaging van
de netto-belastingontvangsten met € 303 mln.
Overig
Naast bovengenoemde noodmaatregelen is het ministerie van Financiën
ook indirect betrokken bij de COVID-19 crisis via staatsdeelnemingen, de EU
en internationale financiële instellingen. Hieronder volgt een korte schets
van de impact van de COVID-19 crisis op deze beleidstereinen, en de rol van
het ministerie.
Staatsdeelnemingen
Het jaar 2021 zal voor de staatsdeelnemingen nog steeds in het teken staan
van de (nasleep van de) COVID-19 crisis. Bepaalde deelnemingen zijn
hierdoor onmiddellijk hard geraakt. Zo had de NS in maart en april 2020 te
maken met 90 procent minder reizigersvervoer op het spoor, verminderde
het aantal vluchten van en naar Schiphol drastisch, net als het aantal
vluchten van KLM en werden alle vestigingen van Holland Casino tijdelijk
gesloten. Voor andere staatsdeelnemingen was een dusdanig grote impact
niet direct aan de orde, maar zal de tijd uitwijzen hoe groot de impact op
de langere termijn zal zijn. Alle staatsdeelnemingen hebben de voor hen
passende maatregelen genomen om de operationele en financiële effecten
van de COVID-19 crisis te beheersen. Als aandeelhouder staat het ministerie
in nauw contact met hen over de impact op onder andere de borging van
de publieke belangen en de financiële positie van de deelnemingen. De
COVID-19 crisis heeft ook zijn weerslag op de aan de staat afgedragen
dividendafdrachten. In artikel 3 van deze begroting worden deze effecten
nader toegelicht.
Maatregelen EU
Het kabinet hecht sterk aan Europese samenwerking om de COVID-19
uitbraak in te dammen en de menselijke en economische gevolgen zo goed
mogelijk op te vangen. Er zijn met steun van Nederland snel na het uitbreken
van de crisis afspraken gemaakt om lidstaten de flexibiliteit te bieden om te
reageren. Zo is de algemene uitzonderingsclausule van het Stabiliteits- en
Groeipact in werking getreden en is er een tijdelijk staatssteunkader voor
COVID-19 vastgesteld. Ook is afgesproken dat lidstaten hun Europese
structuur- en investeringsfondsen (ESI-fondsen) zo flexibel en snel mogelijk
kunnen inzetten. Het kabinet is van mening dat deze maatregelen alleen
moeten voortduren zolang de uitzonderlijke omstandigheden aanhouden.
De inzet van het kabinet is om dit de komende tijd te monitoren en wanneer
nodig de maatregelen te beëindigen.
Daarnaast zijn er diverse Europese instrumenten opgericht die op korte
termijn inzetbaar zijn (zie ook hierboven het herstelinstrument NGEU, SURE
en Garantie EIB). Het Emergency Support Instrument (ESI) zal voor een
periode van twee jaar opnieuw in werking worden gesteld voor de
bestrijding van de COVID-19 crisis, en kan worden gebruikt voor elke crisis
die humanitaire hulp vereist. Hiernaast is afgesproken om de bestaande
kredietlijn tegen verscherpte voorwaarden (Enhanced Conditions Credit
Line, ECCL) van het Europees Stabiliteitsmechanisme (ESM) tijdelijk
beschikbaar te stellen voor de COVID-19 uitbraak. Deze ESM-kredietlijn heeft
een omvang van 2 procent van het bruto binnenlands product (bbp) van
een lidstaat. Ook is er besloten de ESM Pandemic Crisis Support kredietlijn
tijdelijk beschikbaar te stellen voor alle lidstaten van de eurozone. Als
voorwaarde voor gebruik van de kredietlijn is opgenomen dat landen zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

35

eraan committeren om deze te gebruiken ter ondersteuning van de binnen­
landse financiering van directe en indirecte gezondheidszorg, genezing en
kosten gerelateerd aan preventie als gevolg van de COVID-19 crisis. Zie ook
paragraaf 2.5 Overzicht Risicoregelingen.
Maatregelen Internationale Financiële instellingen (IFI’s)
Internationale Financiële Instellingen (IFI’s) zijn met hun mondiale bereik,
breed publieke- en private sector-instrumentarium en expertise bij het
bestrijden van eerdere crises goed gepositioneerd om de impact van
COVID-19 crisis te verkleinen. Nederland hecht veel belang aan deze
proactieve en anticyclische respons van IFI’s en hun centrale rol in de
mondiale ontwikkelingssamenwerking, die een financieel vangnet vormt
tijdens de crisis.
De aanpak van de crisis door de IFI’s is tweeledig. In eerste instantie richtten
de COVID-19 maatregelen van de Wereldbank, Europese Investeringsbank
(EIB), Aziatische Infrastructuur Investeringsbank (AIIB) en Europese Bank
voor Wederopbouw en Ontwikkeling (EBRD) zich op het snel beschikbaar
stellen van financiering voor acute projecten in de gezondheidszorg in
landen en het verlenen van liquiditeitssteun aan bedrijven. Hierbij valt te
denken aan financiering van capaciteitsversterking van gezondheidssys­
temen en het versterken van de gezondheidsinfrastructuur, als ook liquidi­
teitssteun aan de private sector, bijvoorbeeld via financiële intermediairs.
Het Internationaal Monetair Fonds (IMF) biedt steun aan landen met urgente
financieringsproblematiek door noodfinanciering en liquiditeitssteun te
verlenen.
In tweede instantie richten de IFI’s zich op het versterken van economische
weerbaarheid en het versnellen van breed sociaal-economisch herstel op
de middellange termijn. De Wereldbank heeft hiervoor tot 2021 $ 160 miljard
beschikbaar gesteld. Andere IFI’s zullen in 2021 een groot deel van hun
bestaande instrumentarium herprogrammeren en frontloaden voor onder­
steuning bij sociaal-economische noden en herstel.
Nederland pleit er binnen de IFI’s voor om in eerste plaats middelen in te
zetten voor de hardst getroffen en meest kwetsbare landen en gemeen­
schappen die beperkte andere financieringsmogelijkheden hebben. Daarbij
is het voor Nederland belangrijk dat IFI’s oog hebben voor de (verdere)
verslechtering van schuldenposities van met name lage inkomenslanden
door de crisis. Zo heeft International Development Association (IDA), het
onderdeel van de Wereldbank voor lage inkomenslanden, tot eind 2021
versneld $ 50 miljard concessionele financiering beschikbaar gesteld ten
behoeve van deze landen. Daarnaast heeft Nederland in het kader van de
COVID-19 crisis ingestemd met het Debt Service Suspension Initiative
(DSSI), een initiatief van de Club van Parijs en de G20 dat schuldverlichting
biedt aan een aantal lage inkomenslanden. Concreet houdt het DSSI in dat
deze lage inkomenslanden uitstel van alle termijnbetalingen vanaf 1 mei
2020 tot het einde van het jaar aan Nederland en andere landen die lid van
de Club van Parijs en/of de G20 zijn krijgen.
Verder zet Nederland erop in dat extra IFI-investeringen ten behoeve van
economisch herstel zoveel mogelijk gericht zijn op duurzame economische
transformatie, klimaatimpact en de daarvoor benodigde hervormingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

36

2.2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
In deze paragraaf wordt op hoofdlijnen inzicht gegeven in de samenstelling
en ontwikkeling van de uitgaven en de niet-belastingontvangsten. Er wordt
onderscheid gemaakt tussen de artikelen van Financiën en die van
Nationale Schuld. In de verdiepingsbijlage wordt in meer detail ingegaan
op de mutaties per artikel. Deze paragraaf bevat ook een overzicht van de
begrotingsreserves.
Artikelen 1 tot en met 13 (Financiën)
Tabel 2 Belangrijkste mutaties uitgaven t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

Art. nr.

7.903.361

7.672.931

7.761.971

7.701.729

7.673.488

Mutaties incidentele suppletoire
begrotingen 2020

2.705.276

‒ 40.000

‒ 16.000

‒ 7.000

‒ 5.000

695.631

861.530

692.688

688.999

693.213

‒ 71.367

Mutatie 1e suppletoire begroting 2020

2025

Belangrijkste mutaties
Toerekening Douaneartikel

1

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

Toerekening Douaneartikel

9

71.367

71.367

71.367

71.367

Vorming begrotingsartikel Toeslagen

1

‒ 118.125

‒ 65.367

‒ 63.548

‒ 63.548

Vorming begrotingsartikel Toeslagen

13

118.125

65.367

63.548

63.548

Kapitaalinjectie Invest International

3

247.000

147.000

147.000

146.000

Wereldbank

4

115.465

‒ 122.185

‒ 4.704

‒ 3.127

4.963

Schade herverzekering
leverancierskredieten

5
‒ 450.000

350.000

Schade EKV

5

74.900

80.000

Aanpassing BCF

6

137.030

141.928

139.125

139.132

139.132

Kasschuiven

10

‒ 80.000

62.985

89.368

‒ 21.912

‒ 51.571

‒ 2.825

10.443

28.576

11.667

12.667

8.288.995

11.098.838

9.264.632

8.838.024

8.656.488

8.612.892

8.288.995

Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
Toerekening Douaneartikel
Zoals gemeld in de brief ‘Verbeterd inzicht in de begroting van Financiën
(IXB)’ die 26 juni 2020 aan de Kamer is verzonden, is voor artikel 9 (Douane)
het opnemen van uitgaven van dienstonderdelen van de Belastingdienst die
samenhangen met de Douaneprocessen een volgende stap in het gekozen
groeimodel. Vanaf de ontwerpbegroting IX 2021 worden deze uitgaven in
artikel 9 middels een systematiek van toerekening weergegeven en
toegelicht. Deze mutatie betreft de overheveling van deze middelen van
artikel 1 naar artikel 9. De toerekening vindt plaats voor alle dienstonder­
delen van de Belastingdienst die uitgaven doen ten behoeve van de
Douaneprocessen, met uitzondering van het dienstonderdeel Informatie­
voorziening (IV).
Vorming begrotingsartikel Toeslagen
Zoals in de Kamerbrief ‘Verbeterd inzicht in de begroting van Financiën
(IXB)’ van 26 juni jl. is vermeld, wordt er een eigenstandig begrotingsartikel
ingericht voor Toeslagen (artikel 13). Met deze stap kunnen de activiteiten
van, en de inzet van beschikbare middelen voor Toeslagen beter worden
verantwoord en door de Kamer worden gevolgd. De directe uitgaven die
door het dienstonderdeel Toeslagen, inclusief de herstelorganisatie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

37

worden gedaan, worden overgeheveld van artikel 1 naar artikel 13. Op
termijn zullen in het nieuwe begrotingsartikel ook de uitgaven worden
opgenomen van dienstonderdelen binnen de Belastingdienst die taken
verrichten die aan het toeslagenproces ondersteunend zijn, bijvoorbeeld op
het gebied van facilitaire zaken, ICT, de Belastingtelefoon en heffing en
inning.
Kapitaalinjectie Invest International
Ten behoeve van het opstarten van Invest International (de internationale
tak van Invest-NL) worden de gereserveerde middelen overgeboekt van
de aanvullende post naar de begroting van Financiën. Voorwaarde voor
besteding blijft wel dat de uitgave kan worden vormgegeven als een
financiële transactie zonder effect op het EMU-saldo.
Wereldbank
Een deel van de in 2021 geraamde bijdrage aan de Wereldbank ter hoogte
van ca. € 115 mln. wordt in 2020 betaald om beter aan te sluiten op het
kasritme van de Staat. Deze bijstelling is budgetneutraal. Daarnaast is de
uitgavenraming in de Financiënbegroting meerjarig bijgesteld naar
aanleiding van een aanpassing in het betaalschema. De meerjarige
bijstelling heeft betrekking op het betalingsschema voor de 19e kapitaal­
storting aan de International Development Association (IDA) en is over de
jaren 2021-2026 budgetneutraal.
Schade herverzekering leverancierskredieten
In mei 2020 is de Kamer geïnformeerd over de bijstelling van de budgettaire
effecten van de crisismaatregel herverzekering leverancierskredieten ten
opzichte van de tweede incidentele suppletoire begroting (ISB).8 In de
tweede ISB was in de ramingen geen rekening gehouden met de vertraging
in het uitbetalen van schade-uitkeringen. Bij een betalingstermijn van dertig
dagen wordt op zijn vroegst pas 105 dagen nadat een levering is gefactu­
reerd schade uitgekeerd aan de verzekerde. Daarom wordt een deel van
de geraamde schade-uitkering (€ 350 mln.) van 2020 doorgeschoven naar
2021. Daarnaast valt de schade-uitkering in 2020 naar aanleiding van de
goedkeuringsprocedure van de Europese Commissie (EC) € 100 mln. lager
uit.
Schade EKV
In april is de Kamer geïnformeerd over de bijdrage van de Staat aan de
continuïteit van het bedrijf Royal IHC.9 De in de Kamerbrief gemelde
voorlopige schade-uitkering van maximaal € 167 mln. wordt nu voor € 155
mln. in de begroting opgenomen, in 2020 en 2021 respectievelijk € 74,9 en
€ 80,0 mln. Voor de resterende € 12 mln. zal in het najaar ingeschat worden
of en in hoeverre dit deel van de schade-uitkering zich zal materialiseren.
Aanpassing BCF
Deze mutatie betreft een bijstelling van de raming van het Btw-compensa­
tiefonds (BCF) op basis van de beschikking van het afgelopen jaar,
aangevuld met het vierde kwartaal van het afgelopen jaar en driemaal het
voorschot van het eerste kwartaal uit het lopend jaar.

8
9

Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. 9
Kamerstukken II 2019-2020, 35 300, VIII, nr. 102

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

38

Kasschuiven
Er vinden enkele kasschuiven plaats om middelen in het gewenste ritme te
plaatsen. Als eerste bevat het de middelen voor de compensatie van ouders
voor de kinderopvangtoeslag. Hiervoor wordt € 70 mln. uit 2020 naar 2021
(€ 60 mln.) en 2022 (€ 10 mln.) geschoven. Daarnaast wordt er € 10 mln. van
2020 naar 2021 geschoven om de uitvoeringskosten voor de implementatie
van de EU-richtlijn en EU–verordening voor btw op e-commerce te dekken.
Als laatste vinden er enkele kasschuiven plaats om de resterende middelen
op de Aanvullende Post voor Beheerst vernieuwen in het gewenste ritme te
plaatsen na overheveling naar de Financiënbegroting.
Tabel 3 Belangrijkste mutaties niet-belastingontvangsten t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

Art. nr.

3.101.086

3.102.810

3.277.079

3.218.036

3.179.215

Mutaties incidentele suppletoire
begrotingen 2020

106.227

‒ 317.650

‒ 73.623

47.997

86.618

Mutatie 1e suppletoire begroting 2020

307.641

‒ 246.764

237.723

234.461

235.943

2025

Belangrijkste mutaties
Winstafdracht DNB

3

7.000

‒ 281.000

‒ 396.000

‒ 329.000

‒ 254.000

Dividenden staatsdeelnemingen

3

‒ 527.500

‒ 360.000

‒ 10.000

‒ 10.000

‒ 60.000

Begrotingsreserve EKV

5

8.700

82.800

2.800

2.800

2.800

Recuperaties EKV

5

‒ 140.000

140.000

Recuperaties herverzekering
leverancierskredieten

‒ 110.000

100.000

5
58.161

10.975

25.282

27.752

27.752

3.504.126

2.811.315

2.231.171

3.063.261

3.192.046

3.218.328

3.504.126

Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

Toelichting
Winstafdracht DNB
De winstafdracht van DNB wordt naar beneden bijgesteld. De coronacrisis
incl. de extra aankopen in het kader van het Asset Purchase Programme
(APP) en het Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP) van de ECB,
leidt tot een sterke stijging van het renterisico dat DNB loopt. Om dit risico
op te vangen vergroot DNB, conform de gemaakte afspraken met de Staat,
haar financiële buffers ten laste van de verwachte winst voor de komende
jaren. Dit resulteert in het niet afdragen van de winst aan de Nederlandse
staat t/m 2024.
Dividenden staatsdeelnemeingen
De coronacrisis heeft impact op de staatsdeelnemingen. Dit heeft geleid tot
een neerwaartse meerjarige bijstelling op de door de Staat te ontvangen
dividenden.
Begrotingsreserve EKV
Zoals in de Kamerbrief over de bijdrage van de Staat aan de continuïteit van
IHC gemeld, wordt de begrotingsreserve aangesproken voor de definitief
afgeschreven schade-uitkering aan IHC. De definitief afgeschreven schadeuitkering bedraagt voor 2020 en 2021 respectievelijk € 8,0 en € 80,0 mln. Ook
voor de ophoging van de uitvoeringkosten van Atradius DSB (€ 2,8 mln.)
wordt de begrotingsreserve aangesproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

39

Recuperaties EKV
Argentinië heeft aangegeven de openstaande vordering van € 140 mln. in
2020 niet te kunnen voldoen en heeft herstructurering aangevraagd bij de
Club van Parijs. De uiterste betaaldatum voor deze vordering verstrijkt in
2021, waardoor vooralsnog de voor 2020 geraamde ontvangst wordt
geraamd voor 2021.
Recuperaties herverzekering leverancierskredieten
Zoals in de Kamerbrief over de herverzekering leverancierskredieten
gemeld, wordt € 100 mln. van de voor 2020 geraamde recuperaties in 2021
geïncasseerd. Daarnaast wordt naar aanleiding van de goedkeuringspro­
cedure van de EC de recuperaties in 2020 € 10 mln. lager uit dan geraamd.
Figuur 7 Meerjarig overzicht uitgaven en ontvangsten (bedragen x € 1 mld.)
12

200

6

100

0

0
2019

2020

2021

2022

2023

Uitgaven (linkeras)

2024

2025

Niet-belastingontvangsten (linkeras)

Belastingontvangsten (rechteras)

Begrotingsreserves
Een begrotingsreserve is bestemd voor een concreet doel en kan in principe
alleen voor dat doel worden gebruikt. Onderstaand overzicht geeft (het
geraamd verloop van) de begrotingsreserves van het ministerie van
Financiën weer. In de betreffende artikelen worden de begrotingsreserves
toegelicht.
Tabel 4 Overzicht geraamd verloop begrotingsreserves ministerie van Financiën (bedragen x € 1 mln.)
Artikel

Stand per
1/1/2020

Onttrek­
kingen 2020

Toevoe­
gingen 2020

Stand per
1/1/2021

Onttrek­
kingen 2021

Toevoe­
gingen 2021

Stand per
31/12/2021

Depositogarantiestelsel
(DGS) BES-eilanden

2

3

0

1

4

0

1

5

NHT-garantie

2

0,875

0

0,625

1,5

0

0,875

2,375

TenneT

3

44,8

0

3,2

48

0

0

48

Ekv

5

441

‒ 29

70

482

‒ 103

70

449

489,675

‒ 29

74,825

535,5

‒ 103

71,875

504,375

Begrotingsreserve

Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

40

Artikelen 11 en 12 (Nationale Schuld)
In onderstaande tabel wordt de verwachte EMU-schuld en staatsschuld aan
het einde van 2020 en 2021 weergegeven, alsmede de daarbij behorende
rentelasten. De cijfers van 2019 betreffen realisatiecijfers.
Tabel 5 Kerncijfers ontwerpbegroting en realisaties (bedragen x € 1 mld.)1
2019

2020

2021

EMU-schuld

394,6

462,7

502,0

Staatsschuld (art. 11)

317,6

384,5

422,6

9,1

11,3

18,9

Omvang schuld aan het einde van het jaar

Interne schuldverhouding (art. 12)
Uitgaven en ontvangsten (+ = uitgave)
Relevant voor het EMU-saldo
Rentelasten vaste en vlottende schuld (art. 11)

5,5

4,7

3,7

Rentelasten interne schuldverhouding (art. 12)

‒ 0,1

‒ 0,1

‒ 0,1

5,4

4,6

3,7

‒ 1,1

‒ 1,1

‒ 1,4

-

-

-

0,0

-

-

Totaal rentelasten (art. 11 en 12)
Niet relevant voor het EMU-saldo2
Rentelasten derivaten
Voortijdige beëindiging derivaten
Voortijdige beëindiging schuld

1 Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.
2 De ontvangsten of uitgaven als gevolg van voortijdige beëindiging derivaten en schuld worden niet geraamd.

De EMU-schuld is de overheidsschuld. Preciezer gezegd: de bruto, dus
uitstaande, schuld van de gehele collectieve sector. De staatsschuld is daar
een onderdeel van en omvat alleen de schuld van de Rijksoverheid. De
staatsschuld wordt gefinancierd door het Agentschap van de Generale
Thesaurie, onderdeel van het ministerie van Financiën. De interne schuld­
verhouding geeft de schuldverhouding weer tussen de Staat en de instel­
lingen die meedoen met het schatkistbankieren, zoals decentrale
overheden, RWT’s, sociale fondsen en agentschappen.
Volgens de Europese boekhoudregels (ESA-2010) worden bij de berekening
van het EMU-saldo alleen de rentelasten op schuldpapier meegenomen.
Rentelasten op derivaten worden niet meegenomen in het EMU-saldo en
worden daarom apart weergegeven.
Binnen het renterisicobeleid heeft het Agentschap de mogelijkheid om
rentederivaten af te sluiten of voortijdig te beëindigen. Bij het beëindigen
van een rentederivaat wordt de actuele marktwaarde van het derivaat
verrekend tussen beide partijen. Doordat deze marktwaarde in de praktijk
positief is geweest voor de Staat, hebben deze voortijdige beëindigingen tot
eenmalige ontvangsten geleid die een verlagend effect hebben gehad op
de staatsschuld. Tegenover deze eenmalige baten, staan lagere verwachte
rentebaten in toekomstige jaren.
De staatsschuld zal in 2020 en 2021 toenemen ten opzichte van 2019 als
gevolg van de maatregelen rondom Covid-19 en de dalend economische
groei met een naar verwachting dalend effect op de rentelasten als gevolg
van de lage (negatieve) rente.
Belangrijkste mutaties rentekosten
In onderstaande tabel worden de belangrijkste mutaties in de rentelasten
vanaf de ontwerpbegroting 2020 weergegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

41

Tabel 6 Overzicht belangrijkste mutaties rentelasten en rentebaten naar
oorzaak (bedragen x € 1 mln.)1,2
Art. nr. 2020 2021

2022

2023

2024 2025

4.746 4.713

4.910

4.468

4.593

Bijstelling kassaldo

11 ‒ 301 ‒ 473

‒ 416

‒ 247

‒ 50

Bijstelling rekenrente

11

17 ‒ 567 ‒ 1.152 ‒ 1.878 ‒ 2.493

Effect nieuwe schulduitgifte

11

168

22

‒1

‒ 24

‒ 49

Bijstelling rentelasten interne schuldverhouding

12

‒ 6 ‒ 24

‒ 110

‒ 230

‒ 237

Stand ontwerpbegroting 2020

Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

11&12

1.641
4.625 3.671

3.231

2.090

1.764 1.641

1 Als gevolg van afronding kan de som der delen afwijken van het totaal.
2 De ontvangsten of uitgaven als gevolg van voortijdige beëindiging derivaten en schuld worden niet geraamd.

De rentelasten op de staatsschuld (artikel 11) liggen bij het opstellen van
de begroting al voor een groot deel vast. Immers, de meeste rente wordt
betaald op leningen die in het verleden zijn afgesloten. Hoe verder vooruit,
hoe groter de onzekerheid in de ramingen. De hoogte van de rentelasten
die al vastliggen volgt uit de toenmalige rentestanden en schuldopbouw, en
uit de keuzes die in het verleden werden gemaakt ten aanzien van financieringsbeleid en risicomanagement.
De rentelasten op nieuw uit te geven schuld worden geraamd op basis van
de meest recente rentetarieven van het Centraal Planbureau (CPB) en op
basis van de raming van het kassaldo van het Rijk. Bijstelling van deze twee
variabelen is de belangrijkste oorzaak van de aanpassing van de
rentelasten. Daarnaast is tussen het moment van opstellen van de
begrotingen van 2020 en 2021 een deel van de schuld opnieuw gefinancierd
tegen nieuwe voorwaarden. Ook dit heeft een effect op de geraamde
rentelasten.
Ook voor het bijstellen van de geraamde rentelasten op de interne schuld­
verhouding geldt dat dit vooral het gevolg is van gewijzigde rentetarieven
en omvang van de schuldverhouding. Verwacht wordt dat de schuldver­
houding toeneemt hetgeen lagere rentelasten veroorzaakt.
In onderstaande grafiek wordt de (verwachte) staatsschuld aan het einde
van ieder jaar weergegeven, alsmede de daarbij behorende rentekosten.
De jaren 2017-2019 zijn realisaties, 2020 en 2021 zijn ramingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

42

Figuur 8 Overzicht staatsschuld en rentelasten (bedragen x € 1 mld.)
480

8
423

6,5
360

346

5,3

384

5,9
330

4,7

6

5,4
318

4,3

240

4,6
3,5

3,7

4

2,3
120

2

0

0
2017

2018

2019

2020

2021

Staatsschuld (linkeras)
Rentelasten staatsschuld (art. 11 en 12)
Rentelasten staatsschuld, incl. rentederivaten

De omvang van de staatsschuld bedraagt ultimo 2021 naar verwachting
circa € 423 mld. De raming voor de rentelasten van de staatsschuld,
exclusief rentederivaten, bedraagt voor 2021 € 3,7 mld. Wanneer deze
derivaten ook worden meegeteld bedragen de geraamde rentelasten € 2,3
mld. Op rentederivaten wordt per saldo rente ontvangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

43

2.3 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Tabel 7 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x € 1 mln.)
Artikel Naam artikel (€ tot. uitg. art.)

Juridisch verplichte
uitgaven

Niet-juridisch verplichte
uitgaven

Bestemming van de nietjuridisch verplichte uitgaven

1 Belastingen (€466,3 mln.)

€ 310,6 mln (66,6%)

€ 155,8 mln. (33,4%)

Met name (verlenging van)
licenties en
onderhoudscontracten voor
software en hardware, en
uitgaven voor papieren
dienstverlening (brieven aan
burgers en bedrijven)

2 Financiële markten (€ 26,1 mln.)

€ 21,5 mln. (82,5%)

€ 4,6 mln. (17,5%)

De niet-juridische verplichte
uitgaven hebben in
hoofdzaak betrekking op de
aankoop van
circulatiemunten. Vanaf 2021
zal het nieuwe muntcontract
voor verzamelaarsmunten in
werking treden.

3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
(€692,9 mln.)

€ 692,9 mln. (100%)

€0

Niet van toepassing

4 Internationale financiële betrekkingen (€ 79,4 mln.)

€ 79,2 mln. (99,8%)

€ 0,2 mln. (0,2%)

Technische assisentie
kiesgroeplanden

5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en
investeringsverzekeringen (€ 580,4 mln.)

€ 580,4 mln. (100%)

€0

Niet van toepassing

6 Btw-compensatiefonds (€ 3.571,4 mln.)

€ 3.571,4 mln. (100%)

€0

Niet van toepassing

9 Douane (€ 102,4 mln.)

€ 89,9mln. (87,8%)

€ 12,5 mln. (12,2%)

Hoofdzakelijk kosten voor
de inkoop van Douane
specifieke middelen,
bijvoorbeeld speurhonden,
detectiesystemen,
werktuigen,
meldkamervoorzieningen en
laboratoria.

11 Financiering staatsschuld (€ 20.926,3 mln.)

€ 20.909,6 mln. (99,92%)

€ 16,7 mln. (0,08%)

Met name advieskosten aan
banken en uitgiftes van
obligaties

12 Kasbeheer (€ 1.531,3 mln.)

€ 1.531,3 mln. (100%)

€0

Niet van toepassing

13 Toeslagen (€ 0,1 mln.)

€ 0,1 mln. (100%)

€0

Niet van toepassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

44

2.4 Strategische Evaluatie Agenda
De meerjarenplanning beleidsdoorlichtingen is vanaf dit jaar vervangen
door de Strategische Evaluatie Agenda (SEA) zoals aangekondigd in de
derde voortgangsrapportage van de Operatie Inzicht in Kwaliteit.10 Hiermee
wordt de focus van het ex-post evalueren en verantwoorden van begro­
tingsartikelen middels de beleidsdoorlichtingen verbreed naar een
onderbouwde en strategische programmering van onderzoek en evaluatie
gedurende de gehele beleidscyclus. De programmering van deze activi­
teiten volgt voor het overgrote deel de beleidsprioriteiten uit de beleids­
agenda bij deze begroting. Voor de onderzoeken en evaluaties voor 2020 en
2021 worden nu concrete activiteiten in gang gezet, de planning voor de
jaren vanaf 2022 en verder is nog in ontwikkeling en kan nog wijzigen door
externe ontwikkelingen of hernieuwde prioriteiten.11
Deze SEA biedt de mogelijkheid om niet alleen maar per begrotingsartikel
periodiek een evaluatie uit te voeren, maar dit breder te doen voor een
beleidsthema en te bezien wanneer dit strategisch handig is. Zo kan door
de SEA inzichtelijk worden gemaakt waar de kennisbehoefte zit, wanneer
welk evaluatiemateriaal verzameld moet worden en de planning zo te kiezen
wanneer het beleidsmatig ook een doel dient, bijvoorbeeld op het moment
dat besluitvorming over verlenging van het betreffende beleid plaatsvindt.
Naast een duidelijkere programmering van onderzoek en evaluatie is het
dan ook belangrijk om evaluatie niet als iets volledigs losstaand van de
beleidsontwikkeling te organiseren. Evaluatie is idealiter een manier van
denken die voortdurend wordt toegepast.
Deze SEA bevat ook speciale aandacht voor de toepassing van gedragsin­
zichten. Bijna alle beleidsinstrumenten zijn immers bedoeld om actoren
andere keuzes te laten maken. Dat kunnen keuzes zijn van burgers, maar
ook van ondernemingen, gemeentes, toezichthouders of departementen. In
voorbereiding op evaluaties wordt daarom nagegaan welke ‘gedrags­
doelen’ de beleidsinstrumenten hebben en tijdens de evaluatie wordt
geprobeerd vast te stellen in hoeverre deze zijn bereikt. De onderzoeken en
evaluaties waar gedragsinzichten een prominente plek innemen zijn
hieronder aangeduid met een*. Ook bevat deze agenda verwijzingen naar
de interdepartementale evaluatieagenda voor het klimaatbeleid, welke
landt in de SEA van EZK. De onderzoeken en evaluaties van Financiën die
in het kader van het Klimaatakkoord zijn opgenomen in deze SEA en tevens
zichtbaar zijn in de interdepartementale evaluatieagenda voor het klimaat­
beleid zijn aangeduid met §.
De tabellen hieronder bevatten per beleidsprioriteit de geplande
onderzoeken en evaluaties. De toelichting hierop is uitgewerkt in bijlage
4 van deze begroting.

10

Deze Strategische Evaluatie Agenda is een uitwerking van de versterking van het Rijksbrede
evaluatiestelsel vanuit de Operatie Inzicht in Kwaliteit en is aangekondigd in de derde Voort­
gangsrapportage (kamerstukken II 2019/ 2020 31865 nr. 168). Alle departementen werken vanaf
de begroting voor 2021 in principe met deze SEA.
11
Op basis van de tussentijdse evaluatie van de Strategische Evaluatie Agenda kunnen de Rijks­
begrotingsvoorschriften, en daarmee de vorm van deze SEA bij de begroting van 2021, gewijzigd
worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

45

Tabel 8 Thema 1: Nederland financieel gezond: stabiliseren en groeien na economische schok COVID-19 crisis
Titel/ onderwerp

Looptijd

Soort onderzoek

Begrotingsartikel(en)

Beleidscyclus beleid tegen witwassen en
terrorismefinanciering

Doorlopend

Monitoring

2

Beleidsdoorlichting Deelnemingen

2020

Beleidsdoorlichting

3

Evaluatie Kifid

2020

Beleidsevaluatie

2

Advies Studiegroep Begrotingsruimte (incl.
beleidsdoorlichting begrotingsbeleid)

2020

Ex-durante onderzoek +
beleidsdoorlichting

NVT

Beleidsdoorlichting BTW-compensatiefonds

2020 ‒ 2021

Beleidsdoorlichting

6

IBO regeling agentschappen*

2020 ‒ 2021

IBO

NVT

Evaluatie van Wet transparant toezicht financiële
markten

2020 ‒ 2022

Beleidsevaluatie

2

Evaluatie bankenbelasting*

2021

Beleidsevaluatie

1

ZBO-evaluatie AFM en DNB

2021

Monitoring

2

Evaluatie implementatiewet herziene richtlijn
betaaldiensten

2021

Beleidsevaluatie

2

Evaluatie afwikkelingsproces rentederivaten

2021

Beleidsevaluatie

2

Evaluatie Implementatiewet vierde antiwitwasrichtlijn

2021

Beleidsevaluatie

2

Evaluatie doeltreffendheid en effecten art. 4:24a Wft 2021 ‒ 2022

Beleidsevaluatie

2

Evaluatie Wet verwijzingsportaal bankgegevens

2022

Beleidsevaluatie

2

Evaluatie Wet Beloningsbeleid

2023

Beleidsevaluatie

2

Evaluatie Wet Toezicht Trustkantoren

2024

Beleidsevaluatie

2

Tabel 9 Thema 2: Nederland in Europa en de wereld
Titel/ onderwerp

Looptijd

Soort onderzoek

Begrotingsartikel(en)

Monitoring effecten aanpak belastingontwijking

Vanaf 2020 jaarlijks

Monitoring

1

Verkenning nieuwe groepsregeling in de
Vennootschapsbelasting

2020

Ex-ante onderzoek

1

Nader onderzoek effecten (OESO-) voorstellen
belasten digitale onderdelen economie

2020 ‒ 2021

Ex-ante onderzoek

1

Nader onderzoek belastingdruk multinationals: het
beperken van de aftrekbaarheid van
aandeelhouders/-hoofdkantoorkosten

2020 ‒ 2021

Ex-durante onderzoek

1

Nader onderzoek belastingdruk multinationals:
structureel verlieslatende bedrijven en betaalde
belasting

2020 ‒ 2021

Ex-durante onderzoek

1

Nader onderzoek belastingdruk multinationals: het
belang van royalty’s

2021

Ex-durante onderzoek

1

Nader onderzoek belastingdruk multinationals:
verschillen tussen fiscale en commerciële
winstbepaling

2021

Ex-durante onderzoek

1

Evaluatie Brexit

2021

Beleidsevaluatie

NVT

Alternatieve invulling beleidsdoorlichting
Internationale financiële betrekkingen

2021 ‒ 2025

Beleidsevaluatie

4

Onderzoek voor- en nadelen Europese harmonisatie 2022
btw-systeem door de jaren heen

Ex-durante evaluatie

1

Beleidsdoorlichting Exportkredietverzekeringen, garanties en investeringsverzekeringen

2022 ‒ 2023

Beleidsdoorlichting

5

Onderzoek belang verdragennetwerk

2023

Ex-durante onderzoek

1

Evaluatie innovatiebox*

2023

Beleidsevaluatie

1

Tabel 10 Thema 3: Verduurzaming en vergroening van de economie
Titel/ onderwerp

Soort onderzoek

Begrotingsartikel(en)

Evaluaties aandeelhouderschap staatsdeelnemingen Doorlopend

Looptijd

Beleidsevaluatie

3

Monitoring stimulering elektrische auto’s ‘hand aan Vanaf 2020 jaarlijks
de kraan’ §

Monitoring

1

MKBA betalen naar gebruik (autobelastingen) §

2020

Ex-ante onderzoek

1

Aanvullend ex-ante onderzoek vliegbelasting
vrachtsector*

2020

Ex-ante onderzoek

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

46

Studie invoering betalen naar gebruik
(autobelastingen)* §

2020 ‒ 2021

Ex-ante onderzoek

1

Onderzoek nieuwe vormgeving
afvalstoffenbelasting*

2021

Ex-ante onderzoek

1

Evaluatie fiscale regelingen autobelastingen*

2021

Beleidsevaluatie

1

Evaluatie fiscale regelingen Energiebelasting §

2021

Beleidsevaluatie

1

Ex-ante onderzoek carbon border adjustment
mechanism*

2021

Ex-ante onderzoek

1

Onderzoek onbelaste reiskostenvergoeding

2021

Ex-durante evaluatie

1

Evaluatie reisaftrek OV*

2022

Beleidsevaluatie

1

Tussenevaluatie klimaatakkoord mobiliteit* §

2022

Ex-durante evaluatie

1

Evaluatie vliegbelasting vrachtsector*

2022

Beleidsevaluatie

1

Evaluatie EIA §

2023

Beleidsevaluatie

1

Evaluatie MIA en Vamil §

2023

Beleidsevaluatie

1

Eindevaluatie klimaatakkoord mobiliteit* §

2024

Beleidsevaluatie

1

Evaluatie CO2-heffing industrie §

2024

Ex-durante evaluatie

1

Evaluatie vliegbelasting*

2025

Beleidsevaluatie

1

Tabel 11 Thema 4: Vergroten menselijke maat in het toeslagenstelsel
Titel/ onderwerp

Looptijd

Soort onderzoek

Begrotingsartikel(en)

Routekaart nieuw stelsel toeslagen*

2020 ‒ 2021

Ex-ante onderzoek

1

Evaluatie verbeteringen uitvoering toeslagen

2022 ‒ 2023

Beleidsevaluatie

1

Tabel 12 Thema 5: Verbeteren processen Belastingdienst, Douane en Toeslagen: betrouwbaar, benaderbaar en
behulpzaam
Titel/ onderwerp

Soort onderzoek

Begrotingsartikel(en)

Onderzoek naar fundamentele transformatie van de 2020
dienstverlening

Looptijd

Beleidsevaluatie

1

Beleidsdoorlichting Dienstverlening*

2020

Beleidsdoorlichting

1

Beleidsdoorlichting Douane

2020

Beleidsdoorlichting

11

Evaluatie inningsproces

2022

Beleidsevaluatie

1

Beleidsdoorlichting Toezicht, opsporing en massale 2022
processen*

Beleidsdoorlichting

1

Evaluatie verbeteringen dienstverlening

Beleidsevaluatie

1

2023 ‒ 2024

1 Sinds 2019 heeft Douane een eigen begrotingsartikel (artikel 9), de beleidsdoorlichting gaat over de periode 2012-2018.

Tabel 13 Overzicht coronamaatregelen
Titel/ onderwerp

Looptijd

Soort onderzoek

Begrotingsartikel(en)

Monitoring en evaluatie (fiscale) crisismaatregelen

Doorlopend

Monitoring/ beleidsevaluatie

1

Analyse maatregel handelskredieten

2020

Beleidsevaluatie

5

Tabel 14 Overige evaluaties/ onderzoek Financiën
Titel/ onderwerp

Looptijd

Soort onderzoek

Begrotingsartikel(en)

Evaluatie fiscale regelingen overdrachtsbelasting

2020 ‒ 2021

Beleidsevaluatie

1

Nader onderzoek vermogensstatistieken box 2

2020 ‒ 2021

Verdiepend onderzoek

1

Evaluatie Strategische Evaluatie Agenda

2020 ‒ 2021

Beleidsevaluatie

NVT

Evaluatie Pilot CW 3.1

2020 ‒ 2021

Beleidsevaluatie

NVT

Evaluatie eenmalige vrijstelling schenk- en
erfbelasting t.b.v. de eigen woning*

2021

Beleidsevaluatie

1

Vpb vrijgestelde en fiscale beleggingsinstelling

2021

Ex-durante evaluatie

1

Onderzoek omvang digitale platformeconomie in
Nederland

2021

Ex-ante onderzoek

1

Evaluatie fiscale regelingen bedrijfsopvolging

2021

Beleidsevaluatie

1

Evaluatie kleine ondernemersregeling btw

2021

Beleidsevaluatie

1

Evaluatie grenseffecten tabaksaccijnsverhogingen

2021

Beleidsevaluatie

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

47

Prikkels arbeidsparticipatie inkomstenbelasting/
evaluatie Arbeidskorting/ Inkomensafhankelijke
Combinatiekorting

2022

Beleidsevaluatie

1

Evaluatie ondernemersregelingen

2022

Beleidsevaluatie

1

Evaluatie landbouwvrijstelling

2022

Beleidsevaluatie

1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

48

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

5

5

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

3

9

4

2

8

13

2

7

4

2

6

4

2

5

12

2

4

11

2

3

3

2

2

10

1

1

Art.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

Totaal

Herverzekering leverancierskredieten

Exportkredietverzekering

Wereldbank

Next Generation EU (NGEU)

Support to mitigate Unemployment Risks in
an Emergency (SURE)

Multilateral Investment Guarantee Agency
(MIGA)

Kredieten EU-betalingsbalanssteun

European Stability Mechanism (ESM)

EIB - pan Europees Garantiefonds

EIB - kredietverlening in ACP en OCT

171.775.137

0

16.402.594

5.387.429

0

0

29.824

2.450.000

35.429.900

0

58.464

9.895.547

2.940.000

European Investment Bank (EIB)

34.154.159

European Financial Stabilisation Mechnism
(EFSM)

589.100

43.832.909

734.378

5.507.000

309.165

9.768.901

2.500

50.000

4.163.500

2.500

175

66.762

330

Uitstaande
Garanties
2019

European Financial Stability Facility (EFSF)

European Bank for Reconstruction and
Development (EBRD)

DNB - deelneming in kapitaal IMF

Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB)

Financieringsmaatschappij voor
ontwikkelingslanden (FMO)

Garantie en vrijwaring inzake verkoop en
financiering van staatsdeelnemingen

WAKO (kernongevallen)

Waarborgfonds motorverkeer

Terrorismeschades (NHT)

Single Resolution Fund

NBM

Garantie Stichting Waarborgfonds
Motorverkeer

DGS BES-eilanden

Garantie procesrisico's

Omschrijving

62.700.530

12.000.000

10.000.000

48.760

27.401.109

6.071.150

270

1.262.000

0

1.301.381

0

1.900.425

‒ 168.418

0

0

716.759

6.644

0

2.160.000

0

0

0

0

0

0

0

450

Geraamd te
verlenen
2020

Tabel 15 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)

10.306.650

0

10.000.000

0

0

0

0

0

6.200

0

0

0

0

0

0

0

0

0

300.000

0

0

0

0

0

0

0

450

Geraamd te
vervallen
2020

224.169.017

12.000.000

16.402.594

5.436.189

27.401.109

6.071.150

30.094

3.712.000

35.423.700

1.301.381

58.464

11.795.972

2.771.582

34.154.159

589.100

44.549.668

741.022

5.507.000

2.169.165

9.768.901

2.500

50.000

4.163.500

2.500

175

66.762

330

Uitstaande
garanties
2020

10.000.400

0

10.000.000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

400

Geraamd te
verlenen
2021

12.117.637

0

10.000.000

0

0

0

0

0

67.050

0

0

0

0

0

0

2.050.187

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

400

Geraamd te
vervallen
2021

222.051.780

12.000.000

16.402.594

5.436.189

27.401.109

6.071.150

30.094

3.712.000

35.356.650

1.301.381

58.464

11.795.972

2.771.582

34.154.159

589.100

42.499.481

741.022

5.507.000

2.169.165

9.768.901

2.500

50.000

4.163.500

2.500

175

66.762

330

Uitstaande
Garanties
2021

10.000.400

0

10.000.000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

400

Garantie­
plafond

208.234.511

12.000.000

0

5.436.189

27.401.109

6.071.150

30.094

3.712.000

35.423.700

1.301.381

58.464

11.795.972

2.940.000

34.154.159

589.100

44.549.668

741.022

5.507.000

2.469.165

9.768.901

2.500

50.000

4.163.500

2.500

175

66.762

0

Totaal plafond

2.5 Overzicht risicoregelingen

49

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

50

1

2

2

2

2

2

2

2

3

3

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

4

5

5

1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

21

22

23

24

25

26

Art.

0

Financieringsmaatschappij voor
ontwikkelingslanden (FMO)

0

Support to mitigate Unemployment Risks in
an Emergency (SURE)

Totaal

Herverzekering leverancierskredieten

Exportkredietverzekering

Wereldbank

184.882

0

184.726

0

0

0

Multilateral Investment Guarantee Agency
(MIGA)

Next Generation EU (NGEU)

0

0

0

0

Kredieten EU-betalingsbalanssteun

European Stability Mechanism (ESM)

EIB - plan Europees Garantiefonds

EIB - kredietverlening in ACP en OCT

0

0

European Investment Bank (EIB)

0

European Financial Stabilisation Mechnism
(EFSM)

0

European Bank for Reconstruction and
Development (EBRD)

European Financial Stability Facility (EFSF)

0

DNB - deelneming in kapitaal IMF

0

0

Garantie en vrijwaring inzake verkoop en
financiering van staatsdeelnemingen

Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB)

0

0

0

0

WAKO (kernongevallen)

Waarborgfonds motorverkeer

Terrorismeschades (NHT)

Single Resolution Fund

0

0

Garantie Stichting Waarborgfonds
Motorverkeer

NBM

0

156

223.766

0

217.575

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4.800

516

0

875

0

0

0

0

0

489.426

0

440.707

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

44.844

0

0

875

0

0

0

3.000

0

38.884

0

32.849

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

4.800

516

0

875

0

0

0

0

‒ 156

1.347.471

950.000

136.900

0

0

0

0

0

0

260.276

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

295

496.349

390.000

95.954

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

9.156

614

0

625

0

0

0

0

0

‒ 40.946

0

0

0

0

0

0

‒ 260.276

0

0

0

0

0

0

0

0

9.156

614

0

625

0

0

0

0

‒ 295

Saldo
2020

535.507

‒ 851.122

0 ‒ 560.000

482.007

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

48.000

0

0

1.500

0

0

0

4.000

0

Uitgaven Ontvangsten Stand
Saldo 2019 Uitgaven Ontvangsten Stand
2019
2019
risicovoor­
2020
2020
risicovoor­
ziening
ziening
2019
2020

DGS BES-eilanden

Garantie procesrisico's

Omschrijving

Tabel 16 Overzicht uitgaven en ontvangsten garanties (bedragen x € 1.000)

492.245

350.000

142.000

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

245

351.109

100.000

231.870

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

18.000

614

0

625

0

0

0

0

0

504.332

0

449.207

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

48.000

0

0

2.125

0

0

0

5.000

0

‒ 141.136

‒ 250.000

89.870

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

18.000

614

0

625

0

0

0

0

‒ 245

Uitgaven Ontvangsten Stand
Saldo 2021
2021
2021
risicovoor­
ziening
2021

Algemeen
De garantieregelingen groter dan € 5 mln. worden toegelicht.
Alle risicoregelingen worden in de periodieke beleidsdoorlichtingen
getoetst op nut en noodzaak. Voor de planning van deze periodieke
evaluaties wordt verwezen naar overzicht 2.4 ‘Strategische Evaluatie
Agenda’ en bijlage 4 ‘Toelichting op de Strategische Evaluatie Agenda’.
2. DGS BES-eilanden
Doel en werking garantieregeling
Het depositogarantiestelsel (DGS) voor de BES-eilanden (Bonaire, SintEustatius en Saba) is in 2017 ingesteld om de depositohouders op die
eilanden te beschermen en de stabiliteit van het financiële stelsel te
vergroten. In de Wet financiële markten BES staat dat de aan het DGS
deelnemende kredietinstellingen de kosten van het DGS dragen. Gezien
de situatie van de kredietinstellingen op de BES-eilanden is gekozen voor
een model waarbij de sector achteraf indien mogelijk het DGS financiert
maar de Staat de uitkering zo nodig voorfinanciert. De onmiddellijke
uitkering uit het DGS komt ten laste van de schatkist. Vervolgens wordt de
uitkering, in door DNB vast te stellen termijnen, door de sector terugbetaald.
Kans, impact en beheersing risico’s
Het DGS garandeert deposito’s van ingezetenen van de BES-eilanden bij op
de BES-eilanden actieve banken tot een bedrag van USD 10.000. Het DGS
keert enkel uit in de situatie dat een bank door faillissement tegoeden van
spaarders niet kan terugbetalen. Alleen in de uitzonderlijke situatie van
een faillissement van een bank kan een beroep worden gedaan op de
regeling. De schade voor depositohouders wordt berekend op basis van
de administratie van de failliete bank: DNB heeft op grond van de Wet
financiële markten BES de bevoegdheid de administratie op te vragen.
Het is een tijdelijke garantie: zodra meer structurele oplossingen gereali­
seerd zijn, kan de regeling geheel of gedeeltelijk worden beëindigd.
Aangezien het DGS deposito’s in USD garandeert, is het totaal uitstaand
risico in euro gevoelig voor wisselkoersontwikkelingen.
Premiestelling en kostendekkendheid
De premie bedraagt € 1 mln. per jaar en wordt in een begrotingsreserve
gestort. Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsgevonden onder deze
regeling.
5. Single Resolution Fund
Doel en werking garantieregeling
In de verklaring van de ministers van de Eurogroep en Economic and
Financial Affairs Council (Ecofinraad) van 18 december 2013 is opgenomen
dat er voor de overgangsperiode (2016-2023) van het gemeenschappelijke
afwikkelingsfonds (Single Resolution Fund, SRF) voorzien zal worden in
een systeem waarbij voor de afwikkeling van een bank(engroep) in laatste
instantie brugfinanciering aan de Single Resolution Board (SRB) verstrekt
kan worden. Brugfinanciering is noodzakelijk aangezien zich situaties
kunnen voordoen waarbij de aanwezige middelen in het SRF ontoereikend
zijn om de kosten voortkomend uit een afwikkelingscasus mee te
financieren en het vervolgens niet (voldoende) mogelijk is om onmiddellijk
ex-post bijdragen bij banken in de betreffende lidstaat te innen. Voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

51

geloofwaardigheid van het gemeenschappelijk afwikkelingsmechanisme
(Single Resolution Mechanism, SRM) is het van cruciaal belang dat het SRF
effectief en voldoende gefinancierd is.
Voor de vormgeving van brugfinanciering is gewerkt aan een systeem van
individuele kredietlijnen van lidstaten. De totale omvang van alle
individuele kredietlijnen van de lidstaten van de eurozone is gelijk aan het
afgesproken streefbedrag van het SRF. Op dit moment is de omvang van
het SRF bepaald op € 55 mld. De omvang van de individuele kredietlijnen
is gelijk aan de omvang van het nationale compartiment in het SRF. Het
Nederlandse compartiment is vastgesteld op circa € 4,16 mld., ofwel 7,57%
van de totale omvang van de verwachte ex-ante contributies aan het SRF in
de periode 2016-2023.
Kans, impact en beheersing risico’s
Er kan geen direct beroep worden gedaan op het SRF om de verliezen van
een instelling te absorberen of om de instelling te herkapitaliseren.
Uitgangspunt bij afwikkeling is immers dat eventuele kosten of verliezen
worden gedragen door aandeelhouders en crediteuren van een falende
bank en niet de belastingbetaler. Ten aanzien van het opvangen van
verliezen en herkapitalisatie geldt daarom dat ten minste 8% bail-in van
de totale passiva inclusief eigen vermogen moet plaatsvinden. Hierna mag
een bedrag van maximaal 5% van de totale passiva inclusief het eigen
vermogen van de bank in afwikkeling worden aangewend uit het SRF. Alleen
indien alle niet-preferente passiva, met uitzondering van in aanmerking
komende deposito’s, volledig zijn afgeschreven kan, indien nodig, een
groter beroep worden gedaan op het fonds.
Als een beroep wordt gedaan op het SRF tijdens de overgangsperiode
worden de middelen aangewend volgens een getrapt systeem. Daarbij zijn
de nationale compartimenten van de lidstaten en de mate waarin zij zijn
gemutualiseerd van belang. Deze compartimenten worden gevuld met
vooraf te betalen (ex-ante) bijdragen door de banken in de aan de
bankenunie deelnemende lidstaten. Het getrapte systeem tijdens de
overgangsfase bestaat uit vijf treden. Pas als alle treden uit het getrapte
systeem volledig zijn afgelopen kan de SRB gebruikmaken van de
individuele kredietlijn van de lidstaat waar de afwikkelingscasus
plaatsvindt.
De kans dat er op de garantie (de kredietlijn) getrokken wordt, is op zichzelf
laag doordat een beroep op de garantie alleen kan worden gedaan in laatste
instantie en na het doorlopen van het getrapte systeem van het SRF. Bij
afwikkeling van een enkele instelling zal het risico tevens kleiner zijn dan bij
de afwikkeling van meerdere instellingen tegelijkertijd of kort na elkaar.
Doordat het fonds de komende jaren wordt gevuld door de banken zelf,
neemt het risico dat een beroep moet worden gedaan op de garantie ook
af.
Premiestelling en kostendekkendheid
Lidstaten die hebben gekozen voor een kredietlijn zonder parlementaire
goedkeuring voorafgaand aan iedere uitbetaling of tranchering, zoals
Nederland, krijgen een bereidstellingsprovisie van 0,1%. De bereidstellings­
provisie wordt berekend over het bedrag onder de kredietlijn waar de SRB
daadwerkelijk een beroep op kan doen. De provisie is zodoende afhankelijk
van de totale middelen die aangewend kunnen worden uit het SRF, de
uitstaande leningen en de externe financieringsmogelijkheden van de SRB.
De inkomsten uit de bereidstellingsprovisie zijn behoedzaam geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

52

Daarbij is uitgegaan van het uitblijven van een resolutiecasus waardoor
de middelen die aangewend kunnen worden uit het SRF toenemen en
zodoende het beschikbare bedrag onder de kredietlijn en daarmee ook de
bereidstellingsprovisie afnemen. Als het beschikbare bedrag onder de
kredietlijn nul is, ontvangt de lidstaat geen bereidstellingsprovisie, omdat
er dan überhaupt niet op de kredietlijn getrokken kan worden. De bereid­
stellingsprovisie wordt aan het einde van het jaar door de SRB vastgesteld
en potentieel uiterlijk 20 dagen na het einde van ieder kalenderjaar aan de
lidstaat betaald. Om bovenstaande reden is de bereidstellingsprovisie
geraamd op nul.
In de situatie dat de SRB een beroep doet op de kredietlijn en (een deel van)
de garantie wordt ingeroepen, ontvangt de Nederlandse staat rente, welke
gelijk is aan de financieringskosten vastgesteld op de dag dat de SRB het
verzoek heeft ingediend om gebruik te maken van de kredietlijn (of in het
geval dat de lening verlengd wordt, op de dag dat de SRB vraagt om de
verlenging van de lening).
6. Terrorismeschades (NHT)
Doel en werking garantieregeling
De Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden
(NHT) is in 2003 opgericht, nadat verzekeraars en herverzekeraars terroris­
merisico’s uitsloten op hun polissen. Binnen de NHT leveren verzekeraars,
herverzekeraars en de Staat gezamenlijk een dekkingscapaciteit van € 1 mld.
per jaar. De Staat geeft een garantie voor de laatste € 50 mln. van deze
dekkingscapaciteit.
Kans, impact en beheersing risico’s
Terrorismebestrijding vergt vanwege de hoge dreiging onverminderde
politieke aandacht van de Staat. De financiële risico’s voor de Staat zijn in
eerste instantie beperkt doordat de verzekeraars en herverzekeraars de
eerste € 950 mln. van de dekkingscapaciteit garanderen en pas daarna de
garantie van de Staat kan worden aangesproken.
Premiestelling en kostendekkendheid
De Staat heft een premie over het afgegeven garantiebedrag van € 50 mln.
Deze middelen worden vanaf 2019 gestort in een begrotingsreserve. Tot op
heden heeft er geen uitkering plaatsgevonden onder deze regeling.
8. WAKO (kernongevallen)
Doel en werking garantieregeling
De Wet aansprakelijkheid kernongevallen (WAKO) regelt de aansprake­
lijkheid van exploitanten van nucleaire installaties voor kernongevallen.
De exploitant is aansprakelijk voor schade bij kernongevallen, maar de Staat
der Nederlanden staat voor zes installaties garant: voor vijf installaties tot
maximaal € 1,5 mld. per ongeval en voor de kerncentrale Borssele maximaal
€ 2,3 mld. per ongeval. Het totale risico voor deze installaties bedraagt dus
€ 9,8 mld. Het bedrag van € 1,5 mld. is gebaseerd op de Verdragen van Parijs
en Brussel, die verdragsstaten verplichten tot een garantstelling. Aangezien
een kernongeval bij Borssele hogere schades kan veroorzaken is er
nationaal door het kabinet voor gekozen hiervoor een hogere garantie af te
geven. Voor de staatsgarantie betaalt de exploitant van kerncentrale
Borssele jaarlijks een vergoeding aan de Nederlandse staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

53

Voorts hebben alle kerninstallaties een aansprakelijkheidsverzekering
afgesloten bij commerciële verzekeraars en voor bepaalde risico’s bij de
Nederlandse staat. Hiertoe zijn zij op grond van de WAKO verplicht. De
verzekerde som is afhankelijk van de risico’s bij de betreffende installatie,
maar is in geen geval hoger dan € 1,2 mld. De Staat ontvangt hiervoor van
alle kerninstallaties premies. Voor schades die door verzekeraars worden
vergoed hoeft geen beroep te worden gedaan op de staatsgarantie.
Het doel van deze garantie is tweeledig: enerzijds schadeloosstelling van
slachtoffers indien zich een ernstig kernongeval in Nederland voordoet en
anderzijds het internaliseren van kosten die met het gebruik van
kernenergie samenhangen.
Kans, impact en beheersing risico’s
Kerncentrales moeten voldoen aan strenge veiligheidseisen. De kerncen­
trale in Borssele is ook bestand tegen externe omstandigheden, zoals een
aardbeving of overstroming. Uit onder andere de Europese stresstest blijkt
dat Borssele voldoet aan de bestaande veiligheidseisen. Voor de overige
installaties zijn nationale stresstests uitgevoerd, die ook positief waren12.
Kerncentrales staan onder streng nationaal en internationaal toezicht. Dit
ligt vast in de Nederlandse wet en in internationale verdragen. Daarnaast
staan in de vergunningen talrijke eisen aan een kerncentrale. Dit zijn bijvoor­
beeld eisen om internationale contacten tussen kerncentrales te
onderhouden om kennis en ervaringen uit te wisselen. Wettelijk toezicht in
Nederland valt onder de verantwoordelijkheid van de Autoriteit Nucleaire
Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS), die het toezicht ook uitvoert.
De ANVS ziet erop toe dat alle nucleaire installaties in Nederland de
relevante veiligheidseisen naleven. Ook zorgt de ANVS dat veiligheids- en
beveiligingsmaatregelen worden getroffen. Er zijn regelmatig contacten
tussen de kerncentrale en de ANVS. Inspecteurs houden vaak ter plekke
toezicht en controles. Zij kijken of de vergunningen worden nageleefd, of
technische specificaties en de werkwijzen kloppen en of voorgenomen
wijzigingen aan installaties mogen worden uitgevoerd.
Premiestelling en kostendekkendheid
De doelstelling is dat een premie wordt geïnd die een reële weergave vormt
van het risico voor de Staat. Voor de berekeningssystematiek wordt
aangesloten bij de premieberekening die de markt hanteert voor
kernongeval schadeverzekeringen. De premies worden niet afgestort in
een begrotingsreserve. Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsge­
vonden onder deze regeling.
9. Garantie en vrijwaring inzake verkoop en financiering van staatsdeelne­
mingen
Doel en werking garantieregeling
De Staat heeft garanties en vrijwaringen afgegeven aan verschillende instel­
lingen die het gevolg zijn van de verkoop van staatsdeelnemingen. Aan de
koper van Fortis Corporate Insurance (Amlin PLC, € 5,5 mln.) en de koper
van de Koninklijke Nederlandse Munt (KNM; Group Heylen, € 2,5 mln.) zijn
garanties en vrijwaringen verstrekt. Deze garanties en vrijwaringen zijn
gebruikelijk bij dit soort transacties en zien bijvoorbeeld toe op navorde­
ringen van de Belastingdienst. Hiermee wordt voorkomen dat de koper dit
12

Zie de website van de Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming (ANVS): https://
www.autoriteitnvs.nl/onderwerpen/stresstest

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

54

soort zaken verdisconteert in een lager bod op de aandelen. Daarnaast heeft
de Staat specifieke garanties en vrijwaringen verstrekt om de financiering
van NWB Bank (€ 1,1 mln.) mogelijk te maken.
In juni 2020 heeft de Staat een garantie aan KLM afgegeven. Een groep van
internationale banken verstrekt liquiditeit aan KLM tot € 2,4 mld. in de vorm
van een revolving credit facility (RCF) waarbij KLM de liquiditeit kan
aantrekken wanneer nodig en dient terug te storten wanneer deze
overvloedig is. De Nederlandse staat garandeert maximaal 90% van de
totale omvang van deze faciliteit (€ 2,16 mld.). Voor verdere details, zie het
bij deze garantie begorende toetsingskader risicoregelingen.13
Kans, impact en beheersing risico’s
De steun die wordt verleend aan KLM is een combinatie van een garantie
op externe financiering en een achtergestelde directe lening van de
Nederlandse staat. Het kabinet heeft deze vorm gekozen, zodat ook de
banken een deel van het risico dragen. De financiering wordt dus zo veel
mogelijk door de markt gefaciliteerd en de Nederlandse staat neemt enkel
de risico’s op zich daar waar deze niet in de markt kunnen worden onder­
gebracht.
In het geval KLM volledig gebruik zal maken van beide faciliteiten, betekent
dit dat de staat garant staat voor een bedrag van € 2,16 miljard (90% van
€ 2,4 miljard) en zelf een lening heeft verstrekt van € 1,0 miljard. Het risico
bestaat dat KLM niet in staat zal zijn de leningen (volledig) terug te betalen.
Zodoende bedraagt het maximale risico van deze regeling € 3,16 miljard,
deze zullen generaal worden gedekt.
Hoewel het de inschatting is dat deze steun zal leiden tot voldoende
liquiditeit voor KLM om de huidige crisis door te komen, bestaat de kans
dat er aanvullende steun nodig zal zijn. Een mogelijkheid daartoe is dat de
bestaande aandeelhouders van de onderneming – waaronder de staat – op
enig moment gevraagd zullen worden te participeren in een kapitaal­
storting.
Op twee manieren is getracht de risico’s zo veel mogelijk te minimaliseren.
Zo stelt de staat allereerst financieringsvoorwaarden aan de garantie en
de achtergestelde lening die gangbaar zijn bij dergelijke financiële instru­
menten. Te denken valt aan de financiële criteria waar de onderneming
gedurende de looptijd aan dient te voldoen om gebruik te kunnen blijven
maken van de kredietfaciliteiten. Daarnaast is het verstrekken van de
tranches onder de directe lening voorwaardelijk op voortgang van
vervulling van de voorwaarden; een voorbeeld hiervan is het herstructure­
ringsplan. KLM heeft tijd nodig om dit op te stellen. Pas indien het plan naar
tevredenheid van de Nederlandse staat is opgesteld, zal een volgende
tranche van de lening beschikbaar worden gesteld.
Premiestelling en kostendekkendheid
De Nederlandse staat ontvangt een premie voor de afgegeven garantie
inzake de revolving credit facility voor KLM. De premie die KLM aan de
Nederlandse staat betaalt voor deze garantie loopt op gedurende de looptijd
en ziet er als volgt uit:

13

Kamerstukken II 2019-2020, 29 232 nr. C

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

55

Tabel 17 Te betalen premie KLM aan de Nederlandse staat
Jaar

Jaarlijks te betalen premie

1e jaar van garantie

0,5% over het kredietplafond1

2 en 3 jaar van garantie

1% over het kredietplafond

4e,5e en 6e jaar van garantie

2% over het kredietplafond

e

e

1 Het kredietplafond is aanvankelijk € 2,4 miljard, maar kan potentieel vroegtijdig lager worden.

Voor de garanties aan Fortis, Groep Heylen en NWB ontvangt de Staat geen
premie. Tot op heden heeft geen uitkering plaatsgevonden onder de
garantie.
10. Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden (FMO)
Doel en werking garantieregeling
De Nederlandse Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden
(FMO) is in 1970 opgericht om duurzame economische groei in ontwikke­
lingslanden te bevorderen, door het verschaffen van eigen vermogen of
leningen voor projecten die impact creëren en voldoen aan FMO’s
standaarden op het gebied van sociale omstandigheden, milieu en «good
governance». Hierbij gaat het alleen om projecten die niet door marktpar­
tijen gefinancierd kunnen worden, voornamelijk vanwege het hoge risico
dat zij associëren met onder meer het investeren in ontwikkelingslanden.
FMO verschaft het eigen vermogen en de leningen aan private partijen in
die landen. Door de private sector in ontwikkelingslanden te versterken wil
de Staat een bijdrage leveren aan het terugdringen van armoede.
In de overeenkomst uit 1998 tussen de Staat en FMO is een garantie van
de Staat richting FMO opgenomen. De garantie bestaat uit twee onderdelen:
1. De Staat zal de verliezen uit de bedrijfsvoering dekken, die volgen uit
activiteiten van FMO, voor zover deze verliezen niet zijn of worden gedekt
door waardecorrecties en/of schadevergoedingen en/of uitkeringen uit
hoofde van verzekeringen. Voorts geldt als voorwaarde voor de garantie
dat een dergelijk verlies de reserve voor algemene risico’s overstijgt en
dat de verliezen het resultaat zijn van niet-normale bedrijfsrisico’s.
2. Daarnaast heeft de Staat zich verplicht om situaties te voorkomen waarin
FMO niet in staat is om bepaalde verplichtingen te voldoen, namelijk
de verplichtingen die op FMO rusten uit hoofde van:
1. op de kapitaalmarkt opgenomen leningen;
2. op de geldmarkt opgenomen korte financieringsmiddelen met een
looptijd gelijk aan of minder dan twee jaar;
3. swap-overeenkomsten met uitwisseling van hoofdsom en rentebe­
taling;
4. swap-overeenkomsten zonder uitwisseling van hoofdsom met rente­
betaling;
5. valuta-termijncontracten en Future Rate Agreements;
6. optie- en future-contracten;
7. combinaties van de hiervoor bedoelde producten (a t/m f);
8. garanties door de FMO aan derden verstrekt ten behoeve van de
financiering van private ondernemingen in ontwikkelingslanden;
9. die voortvloeien uit het onderhouden van een adequaat apparaat.
Omdat het gaat om een instandhoudingsverplichting is de omvang van de
garantie in theorie onbeperkt. In bovenstaand overzicht is, omwille van
transparantie, de garantie gekwantificeerd. Het vreemd vermogen van FMO
ultimo 2018 is gebruikt als inschatting van het uitstaande risico. De letterlijke
tekst van de overeenkomst is leidend voor de interpretatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

56

Kans, impact en beheersing risico’s
Aangezien het gegarandeerde bedrag meer dan € 5 mld. is, zou de financiële
impact van het inroepen van (een deel van) de garantie zeer groot zijn. De
kans hierop is echter zeer klein, aangezien er op verschillende niveaus aan
actief risicomanagement wordt gedaan. Dit is nodig, aangezien FMO actief
risico’s neemt die voortvloeien uit het verschaffen van leningen en eigen
vermogen aan ontwikkelingslanden om daarmee haar doelstelling te
bereiken: het bevorderen van de private sector in ontwikkelingslanden.
Hiervoor is het van essentieel belang dat FMO een adequaat risicomanage­
mentsysteem heeft om financiële risico’s te identificeren, te meten, te
volgen en te beperken. Ten grondslag hieraan ligt de risicobereidheid van
FMO. Dit is het risico dat FMO bereid is om te aanvaarden in het nastreven
van toegevoegde waarde. De risicobereidheid van FMO wordt minstens
een keer per jaar herzien.
De beheersing van de risico’s wordt verder ondersteund door behoedzame
kapitaal- en liquiditeitsposities en sterke diversificatie van de leningen en
eigenvermogenportefeuille over regio’s en sectoren. Ongeveer 80% van
het economisch kapitaal van FMO wordt ingezet voor kredietrisico. Hoewel
andere financiële risico’s niet altijd voorkomen kunnen worden, vermindert
FMO deze zoveel mogelijk. FMO heeft geen handelsposities en is in het
algemeen niet geïnteresseerd in valutarisico en renterisico.
Binnen FMO is de afdeling Risicomanagement verantwoordelijk voor het
beheren van de risico’s in de eigenvermogenportefeuille (‘emerging market
portfolio’), de eigen vermogensportefeuille (‘treasury portfolio’) en alle
daarmee samenhangende marktrisico’s. Daarnaast heeft FMO een Investe­
ringscommissie bestaande uit senior medewerkers van verschillende
afdelingen. Deze commissie analyseert financieringsvoorstellen voor
nieuwe transacties. Elk financieringsvoorstel wordt beoordeeld in termen
van tegenpartijrisico, productrisico en landrisico. De financieringsvoorstellen worden vergezeld van het advies van de kredietafdeling. Deze
afdeling is verantwoordelijk voor de beoordeling van de kredietrisico’s van
zowel nieuwe transacties als de bestaande portefeuille.
FMO heeft een bankvergunning en staat onder toezicht van DNB. De Staat
als aandeelhouder is conform de Nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid
2013 actief betrokken bij staatsdeelnemingen zoals FMO. Relevante
(financiële) ontwikkelingen worden onder andere besproken in kwartaal­
overleggen, het halfjaarlijkse beleidsoverleg en in bijvoorbeeld de aandeel­
houdersvergadering.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen, waardoor ook geen
middelen worden gestort in een begrotingsreserve. Het grootste deel van
de winst van FMO wordt jaarlijks conform de afspraken in de overeenkomst
tussen de Staat en FMO toegevoegd aan de reserves van FMO. Een klein
deel wordt uitgekeerd aan de aandeelhouders van FMO. De Staat heeft 51%
van de aandelen. Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsgevonden
onder deze garantieregeling.
11. Asian Infrastructure Investment Bank (AIIB)
Doel en werking garantieregeling
In 2015 is besloten om toe te treden tot de nieuw op te richten Asian Infra­
structure Investment Bank (AIIB), welke sinds januari 2016 operationeel is.
Op basis van een door de oprichtende aandeelhouders bepaalde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

57

verdeelsleutel heeft Nederland een aandeel toegewezen gekregen en zich
hierop ingeschreven. Dit aandeel bestaat uit een gedeelte ingelegd (paid-in)
kapitaal (20%) en een gedeelte garantiekapitaal (80%). Deze verplichting
betreft het garantiekapitaal. Het Nederlandse aandeel in het garantieka­
pitaal bedraagt in 2020 na wisselkoerscorrectie € 722,6 mln.
De doelstelling van de AIIB is tweeledig:
1. het bevorderen van duurzame economische ontwikkeling, het creëren
van welvaart en het verbeteren van het infrastructuurnetwerk in Azië
door te investeren in infrastructuur en andere productieve sectoren;
2. het bevorderen van regionale samenwerking en partnerschappen door
samen te werken met andere multilaterale en bilaterale ontwikkelings­
instellingen bij het adresseren van ontwikkelingsuitdagingen.
Kans, impact en beheersing risico’s
De garantie kan worden afgeroepen door de AIIB op het moment dat de AIIB
niet meer aan haar financiële verplichtingen kan voldoen. De kans dat dit
gebeurt, wordt echter als zeer klein aangemerkt. De optie om garantieka­
pitaal in te roepen is bij de internationale financiële instellingen nog nooit
ter sprake geweest (bijvoorbeeld de mondiale financiële crisis van 2008).
De AIIB heeft een zogenoemde Preferred Creditor Status. Het risico wordt
ook geadresseerd door het prudent risicobeleid van de AIIB. De externe
kredietbeoordelingsbureaus (Moody’s, S&P en Fitch) geven de AIIB allen
een AAA/Aaa-rating, wat een reflectie is van onder meer de governanceraamwerken van de AIIB, waaronder het risicomanagement- en liquiditeit­
beleid van de AIIB, de sterke kapitaaltoereikendheid en de steun van de
brede aandeelhoudersbasis.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen en er worden ook geen
middelen gestort in een begrotingsreserve. Noch voor het ingelegde noch
voor het oproepbare kapitaal wordt door de aandeelhouders/lidstaten een
dividend of vergoeding gevraagd, aangezien zij het zonder winstbejag ten
dienste van de gemeenschappelijke doelstellingen van de AIIB hebben
gesteld. Rendementen op investeringen komen wel ten goede aan het eigen
vermogen van de AIIB, welke de aandeelhouders, waaronder Nederland,
toebehoort.
12. DNB – deelneming in kapitaal IMF
Doel en werking garantieregeling
De Nederlandse staat verleent aan De Nederlansche Bank (DNB) een
garantie om het risico te dekken indien het International Monetary Fund
(IMF) in gebreke blijft. Deze garantie wordt alleen ingeroepen in het geval
dat het IMF niet aan haar verplichtingen zou kunnen voldoen en een beroep
doet op middelen van DNB. Een deel van de garantie is tijdelijk en is dit jaar
verlengd in het kader van de afronding van de 15e quotaherziening. Om
de financiële slagkracht van het IMF te waarborgen en de omvang gelijk te
houden is door het IMFC in oktober 2019 besloten tot een verdubbeling van
de New Arrangements to Borrow (NAB) per 1 januari 2021 en een verlenging
van een deel van de bilaterale leningen (BBA) per 1 januari 2021. De quota­
middelen blijven op hetzelfde niveau. Voldoende financiële slagkracht voor
het IMF is belangrijk om financiële schokken het hoofd te bieden. De
COVID-19 crisis onderstreept het belang van een goed geëquipeerd IMF met
voldoende middelen om landen te ondersteunen des te meer. Gecombi­
neerd zorgt de verdubbeling van NAB en verlenging van een deel van de
bilaterale leningen voor een afname van de Nederlandse garantie aan het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

58

IMF van 2,03 miljard euro per 2021. De Nederlandse garantie daalt omdat
er meer landen zijn die bijdragen aan de NAB-middelen, waaronder ook
de VS, dan aan de BBA-middelen. Vanwege de COVID-19 crisis heeft het IMF
Nederland op 15 april jl. daarnaast om een aanvullende bijdrage in 2020
gevraagd aan de leningenaccount van de Poverty Reduction and Growth
Trust (PRGT) om steun te kunnen bieden aan lage-inkomenslanden. De
PRGT voorziet lage-inkomenslanden van concessionele leningen met een
lange looptijd en rentesubsidie en staan daarom los van de overige IMFmiddelen. De Nederlandse bijdrage aan de PRGT is daarom opgehoogd
met SDR 500 mln. (SDR = Special Drawing Rights, de rekeneenheid die
het IMF hanteert) met een looptijd tot en met 2029. In totaal bedragen alle
garanties voor Nederland in 2021 € 42,5 mld. na een wisselkoerscorrectie,
verwerking van de 15e quotaherziening in 2021 en ophoging van de PRGT
in 2020.
Kans, impact en beheersing risico’s
De kans dat het IMF in gebreke blijft bij DNB op de algemene middelen van
het IMF (Quota/NAB/BBA) en DNB daarom de garantie bij het ministerie van
Financien moet inroepen is zeer klein. De optie om garantiekapitaal in te
roepen is bij de internationale financiële instellingen nog nooit ter sprake
geweest, zelfs niet in tijden van crises (bijvoorbeeld de mondiale financiële
crisis van 2008).
Er zijn verschillende mitigerende factoren die ervoor zorgen dat de kans zeer
klein is dat DNB de garantie moet inroepen omdat het IMF in gebreke blijft.
Het IMF verstrekt leningen aan landen met betalingsbalansproblemen. In
de eerste plaats kent een IMF-steun waar nodig conditionaliteiten. Hiermee
verlangt het IMF niet alleen economische aanpassingen van de lidstaat om
de betalingsbalansproblemen op orde te krijgen, maar zorgt het IMF er ook
voor dat het land de lening tijdig terugbetaalt. Ten tweede heeft het IMF
een de facto preferred-creditor status, waardoor het IMF bij terugbetalingen
voorrang krijgt boven andere private en publieke crediteuren. Tenslotte
hanteert het IMF ook een reservebuffer, die ongeveer SDR 15-20 mld.
bedraagt, waarmee achterstallige betalingen kunnen worden opgevangen.
Het komt overigens nauwelijks voor dat landen achterstanden hebben bij
het IMF, mede dankzij het prudente beleid dat het IMF voert. Een belangrijk
element hierin vormt het toegangsbeleid: voordat het IMF een programma
verstrekt wordt vastgesteld of een land voldoende capaciteit heeft om het
IMF terug te betalen. Daarnaast zijn er richtlijnen voor limieten van leningen
zodat het IMF grenzen kan stellen aan de beschikbare financiering voor
een programma.
Ook de kans dat het IMF in gebreke blijft op de speciale leningenaccount
voor lage-inkomenslanden, de PRGT, is klein. De eerdergenoemde
waarborgen voor de algemene middelen gelden ook voor middelen uit de
PRGT. In de afgelopen 25 jaar is het slechts één keer voorgekomen dat er
een betalingsachterstand ontstond bij de PRGT. Daarbij moet wel worden
aangetekend dat de impact van de COVID-19 crisis zonder precedent is en
dat voor een aantal landen dat gebruik maakt van PRGT-middelen in de
aankomende jaren een onhoudbare schuldsituatie dreigt. De PRGT heeft
reserves, waardoor betalingsachterstanden niet direct een risico vormen
voor het inroepen van de garantie.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor afgegeven garanties aan DNB wordt geen premie ontvangen en er
worden geen middelen gestort in een begrotingsreserve. Het IMF zelf
ontvangt geen garantie van de Nederlandse staat en betaalt dus ook geen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

59

premie voor deze garantie aan de Nederlandse staat. Het IMF vraagt wel
premie aan landen die financiële steun krijgen en betaalt een premie aan
landen die middelen verstrekken. Dit laatste geldt ook voor Nederland.
Wanneer het IMF een beroep doet op een Nederlandse lening, krijgt DNB
hiervoor een vergoeding; de SDR-rente. Deze is gebaseerd op het gewogen
gemiddelde van de 3 maandrente op staatspapier van de onderliggende
valuta van de SDR, de Euro/Dollar/Yen/Renminbi en Pond. De SDR-rente kan
niet negatief worden en kent een minimum van 5 basispunten (0.05%).
Momenteel bedraagt de SDR-rente het minimum. Het IMF is kosten­
dekkend, de uitvoeringskosten van het monitoren en opstellen van
programma’s wordt door het IMF gedragen. Het IMF kent een complexe
vergoeding structuur. In de basis rekent het IMF een vergoeding voor de
gelopen risico’s voor programmafinanciering. Voor programma’s die groot
van omvang zijn wordt een extra opslag gerekend omdat deze een groter
risico kennen. Deze opslag kan na verloop van tijd verder worden verhoogd
om groot en langdurig gebruik van IMF-middelen te ontmoedigen. Ook
rekent het IMF een vergoeding om de uitvoeringskosten van een
programma te dekken. Een uitzondering wordt gemaakt voor lageinkomenslanden: zij betalen een lagere premie via de PRGT. Tot op heden
heeft er geen uitkering plaatsgevonden onder deze garantieregeling.
13. European Bank for Reconstruction and Development (EBRD)
Doel en werking garantieregeling
De European Bank for Reconstruction and Development (EBRD, oftewel
de Europese Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling) is opgericht om
de landen in Midden- en Oost-Europa en de voormalige Sovjet Unie bij te
staan in hun transitie naar een democratie en naar een markteconomie.
Inmiddels is het operatiegebied uitgebreid met een aantal CentraalAziatische landen en enkele landen in de Zuidoostelijk Mediterrane regio.
Het mandaat van de EBRD is specifiek gericht op de transitie van (aanvan­
kelijk ex-communistische) economieën naar markteconomieën met een
robuuste private sector en integratie daarvan in de wereldeconomie. De
EBRD wordt gefinancierd door kapitaal, waarvan zo’n 20% is ingelegd door
de lidstaten (paid-in) en de rest wordt verstrekt in de vorm van garanties
(callable capital14). Op basis van ingelegd kapitaal en garanties verstrekt
door aandeelhouders, kan de EBRD financiering aantrekken op de kapitaal­
markt en deze financiering als leningen verstrekken aan voornamelijke de
private sector. Voor 2021 wordt deze garantie voor Nederland geraamd op
€ 589,1 mln.
Kans, impact en beheersing risico’s
De garantie kan alleen worden ingeroepen door de EBRD wanneer de EBRD
niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen en de bank dus failliet dreigt
te gaan. De kans dat dit gebeurt wordt als zeer klein aangemerkt. De optie
om garantiekapitaal in te roepen is bij de internationale financiële instel­
lingen nog nooit ter sprake geweest, zelfs niet in tijden van crises (bijvoor­
beeld de mondiale financiële crisis van 2008). De EBRD voert een prudent
beleid. Het liquiditeit- en risicobeleid zijn conservatief. De EBRD heeft een
sterke kapitaalpositie met een gezonde verhouding tussen de portfolio en
de capaciteit om het risico in de portfolio te dragen. Het beleid is erop gericht
dat kapitaalgaranties nooit ingeroepen hoeven te worden. De externe
kredietbeoordelingbureaus (Moody’s, S&P en Fitch) geven de EBRD allen
14

Kapitaal dat door een internationale organisatie kan worden ingeroepen, als deze niet kan
voldoen aan zijn financiële verplichtingen. In het geval van Internationale Financiële Instellingen
(IFI’s) gaat het vooral om garantiekapitaal wat door deelnemende landen is afgegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

60

een AAA/Aaa-rating. De EBRD heeft een zogenoemde Preferred Creditor
Status. Tevens heeft het dagelijks bestuur van de EBRD een Audit comité
dat de risico’s van de EBRD nauwgezet in de gaten houdt. Er is daarnaast
een intern Audit comité dat toeziet op de kwaliteit van procedures en
processen (deze rapporteert aan de president van de EBRD).
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen, waardoor er ook geen
middelen worden gestort in een begrotingsreserve. Noch voor het
ingelegde noch voor het oproepbare kapitaal wordt door de aandeel­
houders een dividend of vergoeding gevraagd, aangezien zij het zonder
winstbejag ten dienste van de gemeenschappelijke doelstellingen van de
EBRD hebben gesteld. Rendementen op investeringen komen wel ten
goede aan het eigen vermogen van de EBRD, welke de aandeelhouders,
waaronder Nederland, toebehoort. Uit het eigen vermogen worden
regelmatig (beperkt) middelen onttrokken met goedkeuring van de Raad
van Gouverneurs, bijvoorbeeld voor het EBRD-fonds waaruit onder andere
technische assistentie-activiteiten worden betaald of het door de EBRD
beheerde Chernobyl Shelter Fund. Tot op heden heeft er geen uitkering
plaatsgevonden onder deze garantieregeling.
14 en 19. European Financial Stability Facility (EFSF) en European Stability
Mechanism (ESM)
Doel en werking garantieregeling
In 2010 is besloten tot de oprichting de European Financial Stability Facility
(EFSF) en tot de oprichting van een permanent noodmechanisme, het
European Stability Mechanism (ESM). Deze noodmechanismen verstrekken
steun aan eurozonelanden in nood onder strikte voorwaarden. In 2021 staat
Nederland voor maximaal 34,2 mld. euro garant voor het EFSF en 35,4 mld.
euro voor het ESM. De noodfondsen ontvangen rentevergoedingen voor
de verstrekte leningen. Het EFSF wordt in principe niet meer gebruikt voor
het verstrekken van nieuwe stabiliteitssteun, maar beheert de nog
uitstaande leningen aan Ierland, Portugal en Griekenland.
Kans, impact en beheersing risico’s
De regeling betreft financiële steun aan landen middels een leningenpro­
gramma met strikte voorwaarden die in tranches wordt uitgekeerd. De steun
is erop gericht om zo spoedig mogelijk weer een houdbare financieeleconomische positie te realiseren voor de lidstaat en weer toegang te
verkrijgen tot de financiële markten.
Op het moment dat een lidstaat, die steun uit het EFSF ontvangt, niet aan
de betalingsverplichtingen aan het EFSF kan voldoen en als gevolg daarvan
het EFSF haar schuldeisers niet meer kan betalen, zal Nederland naar rato
van zijn aandeel in de garantie moeten bijdragen aan de rentebetalingen en
de aflossing aan de schuldeisers van het EFSF. Als andere landen die
garanties hebben verleend op dat moment niet in staat zijn hun bijdrage aan
het EFSF te voldoen, dan zal Nederland (samen met andere lidstaten) hier
ook (naar rato) voor moeten betalen, tot maximaal de verstrekte garantie
(165% van het Nederlandse aandeel in de garantie voor de hoofdsom en
renteverplichtingen op de uitstaande schuld van het EFSF). Het EFSF krijgt
hierbij een vordering op de in gebreke blijvende garanderende lidstaat.
Zodra het EFSF garanties inroept heeft dit dus effect op het Nederlandse
EMU-saldo en de EMU-schuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

61

Het ESM kent een andere structuur, waardoor de risico’s voor landen die
garanties verstrekken zijn ingeperkt. Indien lidstaten die steun hebben
ontvangen uit het ESM niet in staat zijn om aan de betalingsverplichtingen
aan het ESM te voldoen en als gevolg daarvan het ESM haar schuldeisers
niet meer kan betalen, dan zal het ESM deze verliezen moeten opvangen.
Het ESM zal dan eerst putten uit het reservefonds, daarna uit het ingelegd
kapitaal en als laatste optie pas het oproepbaar kapitaal (garanties) bij
lidstaten oproepen. Als andere garanderende landen op dat moment niet in
staat zijn hun bijdrage aan het ESM te voldoen, dan zal Nederland (samen
met andere lidstaten) hier ook (naar rato) voor moeten betalen, tot
maximaal het bij Nederland oproepbare kapitaal. Het ESM krijgt hierbij
een vordering op de in gebreke blijvende garanderende lidstaat. Naast deze
opzet, worden de risico’s beheerst doordat het ESM een preferente schul­
deiserstatus (Preferred Creditor Status) kan claimen over andere
crediteuren (behalve ten opzichte van het IMF). Zodra het ESM garanties
inroept, heeft dit ook effect op het Nederlandse EMU-saldo en de EMUschuld.
Premiestelling en kostendekkendheid
De rente die de verschillende programmalanden momenteel betalen aan
het ESM en het EFSF is afhankelijk van de rente waarvoor het EFSF/ESM op
de geld- en kapitaalmarkt leent (zogenoemde cost of funding). Het verschul­
digde rentepercentage is voor het grootste deel van de leningen een samen­
stelling van de rente die het EFSF/ESM betaalt voor obligatie-uitgiftes met
verschillende looptijden (in de zogenaamde funding pool). Op basis van
de op de markt aangetrokken middelen berekent het EFSF/ESM op dagbasis
de gemiddelde financieringskosten, welke worden doorberekend aan de
programmalanden. Daarnaast betalen lidstaten die steun ontvangen van
het EFSF/ESM aan het EFSF/ESM bij ontvangst van een lening een service
fee van 50 basispunten, jaarlijks een service fee van 0,5 basispunten en in
bepaalde gevallen een commitment fee. Lidstaten betalen aan het ESM ook
nog een renteopslag, waarbij de hoogte afhangt van het gekozen
instrument. De exacte opslagen zijn vastgelegd in de beprijzingsrichtsnoer
van het ESM. De renteopslag van het EFSF is vastgesteld op nul
basispunten.
In reactie op de COVID-19 crisis is er op 15 mei jl. door het ESM besloten
de Pandemic Crisis Support kredietlijn tijdelijk beschikbaar te stellen voor
alle lidstaten van de eurozone. De kredietlijn zal een omvang hebben van
2% van het bruto binnenlands product (bbp) van een lidstaat als
uitgangspunt. Zie ook paragraaf 2.1.2 overzicht coronamaatregelen. Ten
aanzien van een aantal componenten van de beprijzing zullen de tarieven
lager liggen dan voor een reguliere preventieve kredietlijn van het ESM.
De marge op de leningen onder de PCS-kredietlijn zal 10 basispunten op
jaarbasis bedragen, tegenover 35 basispunten bij een reguliere preventieve
kredietlijn. Daarnaast zal er een service vergoeding van 25 basispunten
worden gerekend op de omvang van de uitkeringen onder de kredietlijn,
tegenover 50 basispunten onder een reguliere preventieve kredietlijn.
Verder zijn de standaard tarieven van toepassing. Met deze tariefstructuur
is het instrument kostendekkend voor het ESM.
16. European Investment Bank (EIB)
Doel en werking garantieregeling
De European Investment Bank (Europese Investeringsbank, EIB) heeft tot
taak bij te dragen aan een evenwichtige en ongestoorde ontwikkeling van
de interne markt in het belang van de EU door middel van een beroep op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

62

de kapitaalmarkten en op haar eigen middelen. Op basis van kapitaal en
garanties van de lidstaten leent de EIB op de kapitaalmarkt, waarmee het
middelen genereert voor investeringen in zowel de publieke als de private
sector. Voor 2021 wordt deze garantie voor Nederland geraamd op € 11,8
mld.
Kans, impact en beheersing risico’s
Garanties kunnen alleen worden ingeroepen door de EIB op het moment
dat de EIB niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen. De kans dat dit
gebeurt wordt echter als zeer klein aangemerkt, omdat de EIB een zeer
prudent risicobeleid voert dat als doel heeft kapitaalgaranties nooit te
hoeven inroepen. De optie om garantiekapitaal in te roepen is bij de inter­
nationale financiële instellingen nog nooit ter sprake geweest, zelfs niet in
tijden van crises (bijvoorbeeld de mondiale financiële crisis van 2008). Het
leenportfolio van de EIB functioneert historisch gezien goed. De externe
kredietbeoordelingbureaus (Moody’s, S&P en Fitch) geven de EIB allen
een AAA/Aaa-rating. Deze sterke rating is een reflectie van de kwalitatief
hoogwaardige portefeuille van de EIB en de steun van de aandeelhouders,
en met name van de meest kredietwaardige aandeelhouders met een AAA/
Aaa rating zoals Nederland en Duitsland. De EIB heeft geen winstmotief en
hecht veel waarde aan de AAA-status die de instelling in staat stelt voordelig
te lenen op de kapitaalmarkt. De EIB heeft een zogenoemde Preferred
Creditor Status. Tevens heeft de Raad van Bewind van de EIB een risico­
comité dat de risico’s van de bank in de gaten houdt. Bij afwezigheid van
extern toezicht heeft de EIB in de Best Banking Practice (BBP) Guiding
Principles de uitgangspunten vastgelegd waaraan de EIB moet voldoen ten
aanzien van governance, prudentieel beheer en interne en externe
rapportage. Daarnaast leggen de BBP Guiding Principles vast dat de EIB zich
aan alle voor commerciële banken relevante regelgeving moet houden, of
moet uitleggen wanneer deze regelgeving voor de EIB niet relevant is. Eén
van de hoofdtaken van het Audit Comité is om op de uitvoering van deze
BBP toe te zien.
Zoals besloten in 2019, is op het moment van de brexit het Britse kapitaal
vervangen door een garantieverhoging vanuit de resterende aandeel­
houders en hebben Polen en Roemenië hun aandeel in het kapitaal
verhoogd. Als gevolg hiervan is de Nederlandse garantie in de EIB
toegenomen met € 1,9 mld. tot € 11,8 mld. in 2020. Dit is ook de geraamde
hoogte van de garantie in 2021. Het Nederlandse stemgewicht is gestegen
van 4,5% naar 5,2%.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen, waardoor er ook geen
middelen worden gestort in een begrotingsreserve. Noch voor het
ingelegde noch voor het oproepbare kapitaal wordt door de aandeel­
houders/lidstaten een dividend of vergoeding gevraagd, aangezien zij het
zonder winstbejag ten dienste van de gemeenschappelijke doelstellingen
van de EIB/EU-lidstaten hebben gesteld. Rendementen op investeringen
komen wel ten goede aan het eigen vermogen van de EIB. Zou de EIB ooit
worden opgeheven dan zou dit eigen vermogen terugstromen naar de
aandeelhouders. Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsgevonden
onder deze garantieregeling, wel zijn de eigen middelen in het verleden
ingezet als vervanging van een kapitaalstorting vanuit de lidstaten bij een
kapitaalverhoging (zoals bij de vervanging van het Britse kapitaal).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

63

17. EIB-kredietverlening in ACP en OCT
Doel en werking garantieregeling
De European Investment Bank (Europese Investeringsbank, EIB) verricht
activiteiten in de landen in Sub-Sahara-Afrika, het Caribische gebied en de
Stille Oceaan (ook wel de Afrikaanse, Caribische en Pacifische landen
genoemd, ofwel de ACP-landen), alsmede in Europese Overzeese Gebieden
(Overseas Countries and Territories, ofwel OCT-landen). De projecten in
deze regio’s richten zich op economische ontwikkeling via de ontwikkeling
van de private sector en de financiële sector, investeringen in infrastructuur
en het verbeteren van het ondernemingsklimaat. Een deel van deze activi­
teiten wordt bekostigd uit het Investment Facility, een ‘revolverend fonds’
dat gefinancierd is uit het European Development Fund (EDF). De EIB
financiert daarnaast ook activiteiten uit eigen middelen. Op deze eigen
middelen hebben de lidstaten een garantie afgegeven om het politieke
risico dat op deze activiteiten wordt gelopen af te dekken.Voor 2021 wordt
deze garantie voor Nederland geraamd op € 53,0 mln.
Kans, impact en beheersing risico’s
De kans dat de garantie wordt ingeroepen is laag. Om inspraak van de
lidstaten in financieringsbesluiten, gefinancierd uit zowel EDF als eigen
middelen, te waarborgen is er een comité opgericht waarin alle lidstaten
vertegenwoordigd zijn. Dit comité beoordeelt alle investeringsvoorstellen
inhoudelijk en brengt advies uit aan de Raad van bewind van de EIB inzake
eventuele goedkeuring. Tevens heeft het beheer van de portefeuille dezelfde
waarborgen als de EIB-portefeuille binnen de EU.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie wordt geen premie ontvangen en er worden geen
middelen gestort in een begrotingsreserve. Door de aandeelhouders wordt
geen dividend of vergoeding gevraagd, aangezien zij de garantie zonder
winstbejag ten dienste van de gemeenschappelijke doelstellingen van de
EIB/EU-lidstaten in de ACP- en OCT-landen hebben gesteld.
18. EIB pan-Europees garantiefonds
Doel en werking garantieregeling
Tijdens de videoconferentie van de Eurogroep in inclusieve samenstelling
op 7 en 9 april jl. zijn afspraken gemaakt over de Europese beleidsreactie
om de economische gevolgen van de COVID-19-uitbraak te mitigeren.
Onderdeel hiervan is het voorstel voor het opzetten van een «Pan-European
Guarantee Fund in response to COVID-19» (pan-Europees garantie­
fonds COVID-19, EGF) beheerd door de EIB-groep van 25 miljard euro
waarmee tot 200 miljard euro aan financiering voor Europese bedrijven,
met name midden- en kleinbedrijf (mkb), kan worden gemobiliseerd. Het
fonds heeft als doel de economische gevolgen van COVID-19 in de reële
economie op te vangen door het verstrekken van liquiditeit aan de bedrijven
in Europa. Het EGF is operationeel zodra een groep lidstaten die samen goed
is voor 60% van het stemgewicht bij de EIB meedoet en deze grens is
inmiddels bereikt.
Het EGF financiert hoge risicoprojecten die de EIB-groep normaliter niet zou
financieren waardoor de activiteiten van het EGF complementair zijn aan
de reguliere activiteiten van de EIB-groep. Het EGF verstrekt first loss
garanties aan de EIB en het Europees Investeringsfonds (EIF) waarmee
eventuele eerste verliezen op in aanmerking komende operaties in
deelnemende lidstaten gedekt worden. Verliezen uit het EGF worden door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

64

de lidstaten die deelnemen aan het EGF naar rato gedragen en door
lidstaten in vaste termijnen betaald. De totaal te betalen verliezen kunnen
niet meer zijn dan de individuele inleg per lidstaat. De hoogte van de in te
leggen garanties door lidstaten wordt bepaald naar rato van het
stemgewicht van de lidstaat bij de EIB. Voor Nederland bedraagt deze
garantie 1,3 miljard euro (5,21% stemgewicht).
De investeringsperiode van het garantiefonds loopt tot 31 december 2021,
met mogelijkheid tot een verlenging van 6 maanden, indien gewenst, als
een gekwalificeerde meerderheid van de deelnemende lidstaten hiermee
instemt. Hierna kan de investeringsperiode alleen verlengd worden als alle
deelnemende lidstaten hier unaniem mee instemmen. Het fonds zal blijven
bestaan totdat één van de volgende situaties zich voordoet: het fonds wordt
opgeheven met een unaniem besluit van de deelnemende lidstaten, de
onderliggende committeringen zijn verlopen of de datum 31 december 2037
is bereikt. Aan het eind van de investeringsperiode zal de Contributors
Committee op basis van een voorstel van de EIB bepalen of een verlaging
van de garanties van de lidstaten passend is gegeven de dan uitstaande
committeringen.
Kans, impact en beheersing risico’s
Indien het garantiefonds moet uitbetalen aan een garantiehouder, worden
de lidstaten gevraagd om een deel van hun garanties om te zetten in een
betaling zodat het garantiefonds aan haar verplichtingen kan voldoen. De
verwachte netto verliezen van het fonds worden rond de 20% geschat, voor
Nederland komt dit neer op 260 miljoen euro welke zijn opgenomen als
uitgave onder artikel 4 van deze begroting. De EIB baseert zich hierbij op
de gemiddelde netto verwachte verliezen in een conservatief scenario (23%)
en een basis scenario (16.6%). De netto verwachte verliezen van 20%
bestaan uit de verwachte verliezen op het portfolio inclusief de terugvorde­
ringen (29.2%) plus alle kosten die voortkomen uit het opzetten en beheren
van het fonds min de verwachte inkomsten.
De EIB zal actief ex ante risicobeheer toepassen om de verwachte netto
verliezen rond de 20% te houden en regelmatig rapporteren over de gerea­
liseerde en verwachte verliezen aan het zogeheten Contributors Committee
van het EGF, waarin Nederland zitting heeft. Dit comité is verantwoordelijk
voor de besluitvorming van het gebruik van de EGF garantie voor
individuele operaties van de EIB en het EIF. Deze besluitvorming zal
gebeuren op basis van een gekwalificeerde meerderheid. Dat wil zeggen dat
50% van de deelnemende lidstaten die minimaal twee derde van de totale
bijdrages aan het EGF vertegenwoordigen moet instemmen om een
voorstel goed te keuren. Belangrijke strategische besluiten vereisen een
supermeerderheid (50% van de deelnemende lidstaten goed voor 80% van
de totale bijdrages). Vergaderingen van het comité zullen maandelijks plaats
vinden. Daarnaast doorlopen alle onderliggende investeringsvoorstellen
die door het fonds gegarandeerd worden de reguliere besluitvormingspro­
cedures bij de EIB of het EIF. Nederland is vertegenwoordigd in de Raad van
Bewind van de EIB.
Premiestelling en kostendekkendheid
Opbrengsten van het garantiefonds (bestaande uit premies voor gebruik
van de garanties) zullen in eerste instantie gebruikt worden om de uitvoe­
ringskosten van het fonds te dekken. Eventuele resterende financiële
voordelen van de garanties komen ten goede aan de lidstaten die hebben
ingelegd in het fonds op pro-rata basis.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

65

15, 20, 22 en 23. Garanties uit hoofde van de marges in het EU-Eigenmid­
delenbesluit (European Financial Stabilisation Mechanism (EFSM),
Kredieten EU-betalingsbalans (BoP-faciliteit), Support to mitigate
Unemployment Risks in an Emergency (SURE), Next Generation EU
(NGEU))
Doel en werking garantieregelingen
De begroting van de Europese Unie (EU) wordt hoofdzakelijk gefinancierd
door zogenoemde eigen middelen van de Unie. Sluitpost van deze eigen
middelen is een nationale afdracht op basis van het bruto nationaal inkomen
(bni) van de lidstaten. Voor iedere euro die de EU aanvullend uitgeeft naast
wat er in de jaarlijkse EU-begroting wordt vastgesteld, worden de bijdragen
van de lidstaten dus bepaald door het aandeel van hun bni in het totale bni
van de EU.
De omvang van de jaarlijkse begroting is gemaximeerd door de plafonds
zoals die vastgelegd zijn in het Meerjarig Financieel Kader (MFK),
vermeerderd met de toegestane uitgaven voor zogenoemde speciale instru­
menten. Dit maximum voor de jaarbegroting vormt de basis voor de raming
van de Nederlandse afdrachten aan de EU-begroting op de begroting van
Buitenlandse Zaken (artikel 3.1).
Om zeker te stellen dat de Europese Unie in staat is om aan al haar financiële
verplichtingen te voldoen, wordt in het Besluit van de Raad betreffende
het stelsel van eigen middelen van de Europese Unie (het Eigenmiddelen­
besluit, EMB) een jaarlijks maximum vastgelegd voor de eigen middelen die
de Unie op mag vragen bij de lidstaten. Dit ligt hoger dan het hiervoor
beschreven maximum voor de jaarlijkse begroting. In het nieuw overeen te
komen Eigenmiddelenbesluit, dat na ratificatie door de lidstaten (met terug­
werkende kracht) per 1 januari 2021 in werking zal treden, is voorzien in
een reguliere marge bovenop het maximum voor de jaarlijkse begroting en
een tijdelijke aanvullende marge t/m 2058 ten behoeve van het COVIDherstelinstrument (NGEU). Deze marge, dient voornamelijk als zekerheid
voor de aflossings- en renteverplichtingen op leningen die de Unie aan kan
gaan. Deze leningen worden gebruikt om middelen te mobiliseren voor
het verstrekken van financiële steun in buitengewone omstandigheden, in
de vorm van leningen van de Unie aan lidstaten (op basis van artikel 143 en
122 van het Verdrag betreffende de Werking van de Europese Unie). Voor
financiële steun in buitengewone omstandigheden kan moeilijk gebudget­
teerd worden in de EU-begroting, dus mobiliseert de Unie de benodigde
middelen door deze te lenen op de kapitaalmarkt of bij financiële instel­
lingen. In het onwaarschijnlijke geval dat lidstaten de rente- en aflossingsverplichtingen op de aan hen verstrekte leningen niet tijdig aan de Unie
voldoen, zal de Unie aanvullende eigen middelen opvragen bij de lidstaten,
opdat de Unie zelf wel tijdig in staat zal zijn om de eigen rente- en aflossingsverplichtingen te kunnen voldoen.
De risico’s voor de Nederlandse afdrachten aan de EU die daardoor ontstaan
worden als garantieverplichting in de begroting opgenomen, uitgesplitst
naar de specifieke instrumenten die de Europese Commissie machtigen om
namens de Unie middelen te lenen. Die instrumenten zijn het mechanisme
voor financiële ondersteuning van de betalingsbalansen van de lidstaten
zonder de euro (Balance of Payments facility, BoP), het European Financial
Stability Mechanism (EFSM) en het in 2020 nieuw opgerichte Europeses
instrument voor tijdelijke steun om het risico op werkloosheid te beperken
in een noodtoestand als gevolg van de COVID-19 uitbraak (Support to
mitigate Unemployment Risks in an Emergency, SURE) en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

66

herstelinstrument voor de Europese Unie ter ondersteuning van het herstel
in de nasleep van de COVID-19-crisis (Next Generation EU, NGEU). Voorw
NGEU gaat de Unie zowel leningen aan voor het verstrekken van leningen
aan lidstaten als voor het financieren van uitgaven van Unieprogramma’s.
De voor NGEU opgenomen garantieverplichting op de Financiënbegroting
heeft alleen betrekking op de middelen die gebruikt worden voor het
verstrekken van leningen aan lidstaten, binnen de faciliteit voor herstel en
veerkracht (Recovery and Resilience Facility, RRF). De aflossing en rente op
de leningen die de Unie aangaat voor het financieren van uitgaven (voorna­
melijk via de RRF maar ook via andere Unieprogramma’s) zullen worden
betaald via de EU-begroting. De gevolgen voor de Nederlandse begroting
daarvan zullen op termijn worden verantwoord in de raming van de
afdrachten aan de EU-begroting op de begroting van Buitenlandse Zaken.
Voor alle instrumenten geldt dat het Nederlandse aandeel in de garant­
stelling wordt bepaald door het aandeel van het Nederlandse bni in het
totale bni van de Europese Unie. Door veranderingen in dit aandeel zullen
de garanties regelmatig moeten worden bijgesteld. De begroting zal hier op
de standaard momenten (1e suppletoire en jaarverslag) voor worden
bijgewerkt. De garanties brengen het totale (maximale) risico voor
Nederland over de looptijd van de instrumenten in kaart. Bij het opvragen
van aanvullende afdrachten voor van het voldoen van rente- en aflossingsverplichtingen, kan de Commissie als voorlopige maatregel afwijken van
een verdeling naar rato van het bni, als sommige lidstaten niet in staat zijn
tijdig hun volledige bijdrage te leveren. In dat geval kan het voorkomen dat
Nederland tijdelijk een hogere bijdrage levert dan op basis van het bniaandeel verwacht wordt. Deze tijdelijke afwijking van bijdragen naar rato
van het bni-aandeel wordt bij de eerstvolgende aanpassing van de EUbegroting hersteld. Om deze reden zal het Nederlandse risico, wat voor de
gehele looptijd van de instrumenten wordt weergegeven, niet hoger zijn
door deze tijdelijke afwijking van de bijdragen.
BoP-faciliteit
De BoP-faciliteit is bedoeld voor niet-eurolanden met feitelijke of ernstig
dreigende moeilijkheden in de betalingsbalans15, op basis van artikel 143
van het verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Via
de betalingsbalansfaciliteit kan de Europese Unie voor maximaal 50 mld.
euro aan leningen aan deze lidstaten verstrekken. Deze steun gaat gepaard
met een herstelprogramma dat de lidstaat uitvoert. De faciliteit kent geen
einddatum. Daarom wordt de garantie gebaseerd op het maximale bedrag
dat aan steun kan worden verleend, waarbij voor zowel de aflossing als voor
de rentebetalingen op de door de Unie aangegane schuld een inschatting
moet worden gemaakt. Op dit moment staat er onder de BoP een lening uit
aan Letland (van voor de introductie van de euro in Letland in 2014),
waarvoor het Nederlandse aandeel in de garantie wordt bepaald door het
Nederlandse bni-aandeel in het bni van de EU plus het Verenigd Koninkrijk,
omdat het VK middels het terugtrekkingsakkoord tussen de EU en het VK
nog aansprakelijk is voor de financiële verplichtingen die de Unie voor deze
financiering is aangegaan. Voor toekomstige leningen onder de BoP zal dit
niet gelden. Echter, de BoP wordt begroot op basis van de maximale
uitleencapaciteit, waarvoor het Nederlandse bni-aandeel hierin wordt

15

VERORDENING (EG) Nr. 332/2002 VAN DE RAAD van 18 februari 2002 houdende instelling van
een mechanisme voor financiële ondersteuning op middellange termĳn van de betalingsba­
lansen van de lidstaten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

67

bepaald door het Nederlandse bni aandeel in het bni aandeel van de EU.
Het Nederlandse aandeel in deze garantie wordt voor 2021 geraamd op 3,7
mld euro (inclusief rente).
European Financial Stabilisation Mechanism (EFSM)
Het EFSM is bedoeld om de financiële stabiliteit van de Europese Unie in
stand te houden door financiële bijstand te verlenen aan lidstaten waarin
sprake is van een feitelijke of ernstig dreigende economische of financiële
verstoring die wordt veroorzaakt door buitengewone gebeurtenissen die
deze lidstaat niet kan beheersen16, op basis van artikel 122.2 VWEU. Via
het EFSM kan de Europese Unie leningen aan deze lidstaten verstrekken.
Deze steun gaat gepaard met een economisch en financieel aanpassings­
programma dat de lidstaat uitvoert. Het mechanisme kent geen einddatum,
maar de verwachting is dat het EFSM niet meer zal worden gebruikt omdat
voor niet-eurolanden de betalingsbalansfaciliteit beschikbaar is en voor
eurolanden het ESM. Omdat verder gebruik van het mechanisme onwaar­
schijnlijk is wordt de garantie gebaseerd op de rente- en aflossingsverplichtingen op de momenteel voor het EFSM uitstaande Unieschuld (die is
gebruikt voor het verstrekken van leningen aan Portugal en Ierland). Dit
houdt ook in dat bij het aflossen van deze uitstaande schuld de garantie in
omvang zal dalen. Omdat op basis van afspraken uit 2013 nog tot 2026
sprake kan zijn van het doorrollen van een deel van de uitstaande schuld,
kunnen wijzigingen in de couponrentes tot die tijd nog voor wijzigingen in
de hoogte van de garantie zorgen. Het Nederlandse aandeel in de garantie
voor het EFSM wordt bepaald door het Nederlandse bni-aandeel in het bni
van de EU plus het Verenigd Koninkrijk, omdat het VK middels het terug­
trekkingsakkoord tussen de EU en het VK nog aansprakelijk is voor de
financiële verplichtingen die de Unie voor de financiering van het EFSM is
aangegaan. Het Nederlandse aandeel in deze garantie wordt voor 2021
geraamd op 2,8 mld. euro (inclusief rente).
Support to mitigate Unemployment Risks in an Emergency (SURE)
SURE is ingesteld in reactie op de COVID-19-crisis en bedoeld om lidstaten
te ondersteunen bij het financieren van hoofdzakelijk werktijdverkortings­
regelingen of soortgelijke maatregelen ter bescherming van werknemers en
zelfstandigen, en zodoende voor het verminderen van werkloosheid en
inkomensverlies, en in aanvulling daarop, voor de financiering van
sommige maatregelen op gezondheidsgebied, met name op de werkplek17
(op basis van artikel 122 VWEU). Via SURE kan de Europese Unie maximaal
100 mld. euro leningen aan lidstaten verstrekken. De leningen kunnen tot
het eind van 2022 worden verstrekt, tenzij de Raad besluit om de duur van
het instrument te verlengen. De garantie wordt voorlopig gebaseerd op
een raming van de uitstaande schuld en de renteverplichtingen van de
komende jaren, op basis van nu beschikbare informatie die de Commissie
heeft verstrekt. Omdat het moment van uitgifte van het schuldpapier van
de Unie, de looptijd en de couponrente nog niet bekend zijn is deze raming
met veel onzekerheid omgeven. Zodra leningen onder SURE zijn aangegaan
door de Unie en versterkt aan lidstaten, zal deze raming aan de werkelijke
schulduitgifte door de Unie worden aangepast. Aflossing van de schuld zal
daarbij op termijn zorgen voor een daling van de garantie aangezien SURE
daarna niet opnieuw kan worden gebruikt. Het Nederlandse aandeel in deze

16

VERORDENING (EU) Nr. 407/2010 VAN DE RAAD van 11 mei 2010 houdende instelling van een
Europees financieel stabilisatiemechanisme
17
VERORDENING VAN DE RAAD betreffende de instelling van een Europees instrument voor
tijdelijke steun om het risico op werkloosheid in noodsituaties te beperken (SURE) naar
aanleiding van de uitbraak van COVID-19, vastgesteld op 2.4.2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

68

garantie wordt bepaald door het Nederlandse bni-aandeel in het bni van
de EU en wordt voor 2021 geraamd op 6,1 mld. euro (inclusief rente). Voor
SURE geldt dat ook een bilaterale garantie door de lidstaten aan de Unie is
verstrekt. Dit was nodig omdat ten tijde van de besluitvorming over dit
instrument onvoldoende zekerheid bestond over de hoogte van de marge
onder het plafond voor de eigen middelen. Deze bilaterale garantie van de
lidstaten bedraagt in totaal 25 mld. euro, waar Nederland voor 5,8% garant
voor staat, en wordt alleen ingeroepen als de marge onder het plafond voor
de eigen middelen onvoldoende is.
Next Generation EU (NGEU)
NGEU is ingesteld in reactie op de COVID-19-crisis en bedoeld om het
herstel van de gevolgen ervan te ondersteunen18, op basis van artikel 122
VWEU. De Europese Commissie zal daartoe middelen lenen en deze deels
gebruiken voor uitgaven in EU-programma’s en deels als leningen
verstrekken aan lidstaten. Die leningen worden verstrekt binnen de RRF,
een EU-programma op basis van artikel 175 VWEU, waarbij middelen
ingezet worden voor hervormingen en investeringen om de economieën
van lidstaten structureel te verbeteren en hun veerkracht te versterken, om
zo de economieën weer op een pad van duurzaam herstel te brengen en te
voorkomen dat de verschillen binnen de Unie verder toenemen. Via NGEU
kan de Europese Unie tot het eind van 2026 voor maximaal 386 mld. euro
aan leningen verstrekken aan lidstaten en de daarvoor benodigde middelen
zelf lenen. De garantie wordt voorlopig gebaseerd op een raming van de
uitstaande schuld en de renteverplichtingen in de komende jaren, op basis
van nu beschikbare informatie die de Commissie heeft verstrekt. Omdat
het moment van uitgifte van het schuldpapier van de Unie, de looptijd en
de couponrente nog niet bekend zijn is deze raming met veel onzekerheid
omgeven. Zodra het instrument is ingezet zal deze raming aan de werkelijke
schulduitgifte door de Unie worden aangepast. Aflossing van de schuld zal
daarbij op termijn zorgen voor een daling van de garantie. Het Nederlandse
aandeel in deze garantie wordt bepaald door het Nederlandse bni-aandeel
in het bni van de EU en wordt voor 2021 geraamd op 27,4 mld. euro (inclusief
rente).
Kans, impact en beheersing risico’s
De mogelijkheid om tot aan het plafond voor de eigen middelen
aanvullende afdrachten op te vragen bij de lidstaten geeft de Europese Unie
aanvullende zekerheid dat zij aan haar financiële verplichtingen kan
voldoen. De verwachting is echter dat de lidstaten die leningen van de Unie
hebben ontvangen, deze ook terug kunnen betalen. Al deze leningen
worden verstrekt met het oog op het voorkomen van economische en
financiële schade dan wel het bespoedigen van economisch herstel. In het
geval van BoP, EFSM en NGEU is het verstrekken van leningen voorwaar­
delijk aan het uitvoeren van een herstel- of aanpassingsprogramma. Bij
SURE zijn de leningen voorwaardelijk aan de kosten die landen maken voor
het stabiliseren van hun economie.
Daarnaast kan de Commissie een beroep op aanvullende afdrachten van
de lidstaten aan de Unie voorkomen of beperken door zorgvuldig kasbeheer
en het aanhouden van voldoende marges in de jaarlijkse begroting van de
Unie.

18

DRAFT COUNCIL REGULATION establishing a European Union Recovery Instrument to support
the recovery in the aftermath of the COVID-19 crisis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

69

Een beroep op de lidstaten leidt tot aanvullende nationale afdrachten aan
de Europese Unie en heeft daardoor een effect op zowel het Nederlandse
EMU-saldo als de EMU-schuld. Er is tot op heden geen beroep op
aanvullende afdrachten voor lidstaten gedaan door de Unie.
Premiestelling en kostendekkendheid
Conform de verordeningen waarmee de instrumenten zijn opgericht en
middels het Financieel Reglement19 dragen de lidstaten die de steun van
de Unie ontvangen alle kosten die de Unie met betrekking tot financiële
bijstand aan deze lidstaat heeft gemaakt. De rentelasten op de leningen die
de Unie aan lidstaten verstrekt zijn gelijk aan de rentelasten die de Unie op
de leningen die zij is aangegaan verschuldigd is.
21. en 24. Wereldbank Groep (incl. Multilateral Investment Guarantee
Agency (MIGA))
Doel en werking garantieregeling
Onder de Wereldbank Groep vallen twee garantieregelingen, ten behoeve
van de International Bank for Reconstruction and Development (IBRD,
oftewel de Internationale Bank voor Wederopbouw en Ontwikkeling) en
het Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA). De IBRD is het
Wereldbankonderdeel dat leningen verstrekt aan middeninkomenslanden.
De IBRD functioneert als een coöperatieve bank, waarvan lidstaten aandeel­
houder zijn. Op basis van ingelegd kapitaal en garanties verstrekt door
aandeelhouders, kan de IBRD financiering aantrekken op de kapitaalmarkt
en deze financiering als leningen verstrekken aan klantlanden. Het Multila­
teral Investment Guarantee Agency (MIGA) ondersteunt de private sector
bij het verzekeren van buitenlandse investeringen. De activiteiten van MIGA
kunnen eveneens gefinancierd worden doordat aandeelhouders kapitaal en
garanties hebben verstrekt. Voor 2021 bedraagt de hoogte van de IBRD
garantieverplichting € 5,4 mld. na de wisselkoerscorrectie in 2020. Voor
MIGA gaat het in 2021 om € 30,1 mln. na een wisselkoerscorrectie in 2020.
Kans, impact en beheersing risico’s
De garanties kunnen alleen worden ingeroepen door de IBRD op het
moment dat de IBRD niet meer aan haar verplichtingen kan voldoen en
failliet dreigt te gaan. De kans dat dit gebeurt, wordt als zeer klein
aangemerkt. De optie om garantiekapitaal in te roepen is bij de interna­
tionale financiële instellingen nog nooit ter sprake geweest, zelfs niet in
tijden van crises (bijvoorbeeld de mondiale financiële crisis van 2008). De
IBRD voert namelijk een prudent beleid met als expliciet doel het risico op
een «call on capital» te minimaliseren en het risicobeleid van de IBRD is
conservatief. De Wereldbank Groep opereert mondiaal waardoor de porte­
feuille goed gediversifieerd is. De externe kredietbeoordelingbureaus
(Moody’s, S&P en Fitch) geven de IBRD allen een AAA/Aaa-rating (stabiel).
IBRD heeft geen winstmotief en hecht veel waarde aan de AAA-status die
de instelling in staat stelt voordelig te lenen op de kapitaalmarkt. Tevens
heeft de IBRD een zogenoemde ‘Preferred Creditor Status’. Dit houdt in dat
lenende landen de IBRD voorrang verschaffen bij betaling indien zij moeite
hebben om aan hun verplichtingen te voldoen. MIGA voert eveneens
prudent risicobeleid. De kans dat de garantie wordt ingeroepen door MIGA
is laag. Sinds de oprichting van MIGA in 1988 is er in slechts enkele gevallen

19

VERORDENING (EU, EURATOM) Nr. 966/2012 VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
van 25 oktober 2012 tot vaststelling van de financiële regels van toepassing op de algemene
begroting van de Unie en tot intrekking van Verordening (EG, Euratom) nr. 1605/2002

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

70

overgegaan tot uitkering van schade. De overige gevallen van (potentiële)
claims zijn opgelost door middel van settlement. Leverage die de
Wereldbank Groep heeft op overheden speelt hierbij een belangrijke rol.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garanties worden geen premies ontvangen, waardoor er ook
geen middelen gestort worden in een begrotingsreserve. De financiële
voordelen van de garantie aan IBRD worden door de IBRD middels betere
leenvoorwaarden doorberekend aan de klantlanden, waarmee het bijdraagt
aan de realisatie van de door IBRD opgelegde beleidsdoelstellingen.
Hetzelfde is ook het geval voor de verzekeringsproducten van MIGA. Het
instellen van een premie zou de bijdrage van de IBRD aan het maatschap­
pelijke doel verminderen. Tot op heden heeft er geen uitkering plaatsge­
vonden aan IBRD en MIGA onder deze garantieregelingen.
25. Exportkredietverzekering
Doel en werking garantieregeling
De Nederlandse staat biedt de mogelijkheid voor het verzekeren van
betalingsrisico’s verbonden aan het handels- en dienstenverkeer met het
buitenland. Het productenassortiment van de exportkredietverzekeringsfa­
ciliteit (ekv-faciliteit) omvat momenteel onder andere de kapitaalgoederen­
verzekering, financieringsverzekering, koersrisicoverzekering en
verzekering van garanties. In de tabel ‘Overzicht verstrekte garanties’ wordt
naast het verplichtingenplafond van € 10 mld. een verwachte afloop van € 10
mld. structureel opgenomen. De exacte omvang van de aangegane en
vervallen verplichtingen is na afloop van een begrotingsjaar bekend en
wordt verantwoord in het jaarverslag van het ministerie van Financiën.
Kans, impact en beheersing risico’s
De randvoorwaarden voor de afgifte van verzekeringen worden
voortdurend gemonitord en indien nodig aangepast, opdat alleen
aanvaardbare risico’s worden geaccepteerd. Het risicoprofiel van de
bestaande ekv-portefeuille en van nieuwe aanvragen wordt daarom
nauwlettend gevolgd door het ministerie van Financiën met behulp van
een uitgebreid risicokader.
Voor de ekv is in de begroting een bedrag van € 10 mld. opgenomen als
plafond, wat het bedrag inhoudt waarvoor de Staat jaarlijks nieuwe verplich­
tingen kan aangaan (brutoplafond). De afgelopen jaren is dit plafond niet
knellend geweest, zodat er naar verwachting voldoende ruimte zal zijn voor
het aangaan van de door Nederlandse exporteurs gevraagde verzekeringen.
Premiestelling en kostendekkendheid
Internationaal is om concurrentieverstoring te voorkomen afgesproken dat
ekv-faciliteiten over een middellange periode kostendekkend moeten zijn.
Dat betekent dat op de middellange termijn de premie-inkomsten
voldoende moeten zijn om de uitvoeringskosten en de netto schadeuitkeringen (inclusief de recuperaties) te dekken. De participanten van de
Arrangement – de internationale afspraken ten aanzien van exportkrediet­
verzekeringen – stellen hiertoe minimumpremies op, die in Europese
regelgeving zijn verankerd. Nederland monitort de kostendekkendheid met
een intern ontwikkeld model: bedrijfseconomische resultaatbepaling (berb).
Voor het geheel aan exportkredietverzekeringen is een begrotingsreserve
beschikbaar van € 389,7 mln. Deze voorziening is statistisch gezien, gegeven
de huidige ekv-portefeuille, in een gegeven jaar met een kans van 3 op
4 toereikend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

71

Zowel uitgaven als inkomsten van de ekv zijn lastig te ramen en in de loop
van een jaar niet of nauwelijks met beleidsmaatregelen te beïnvloeden.
De schades kunnen in een jaar hoog oplopen, gegeven het uitstaande risico
van circa € 16,3 mld. ultimo 2018.
26. Herverzekering leverancierskredieten
Doel en werking garantieregeling
De garantie «herverzekering leverancierskredieten» betreft een nieuwe
garantie van de Staat als maatregel in de Coronacrisis om te voorkomen dat
de kortlopende kredietverlening die door kredietverzekeraars wordt
mogelijk gemaakt, stilvalt. Deze vorm van kredietverlening die normaal op
jaarbasis ongeveer 200 miljard euro bedraagt dreigde op korte termijn voor
een belangrijk deel te verdwijnen, doordat kredietverzekeraars hun bloot­
stelling vanwege de toegenomen risico’s per direct zouden afbouwen. Vele
bedrijven kunnen hierdoor failliet gaan met als gevolg dat banen verloren
zullen gaan. De Staat heeft de dreiging van het tot stilstand komen van
kredietverlening tussen bedrijven en de daarmee gemoeide handels­
stromen voorkomen door de volledige portefeuilles van de private verze­
keraars voor het gehele jaar 2020 (dus met terugwerkende kracht) te
herverzekeren middels een garantie met een omvang van € 12,0 miljard. Om
deze oplossing uit te kunnen voeren is een nieuwe garantie van 12,0 miljard
euro afgegeven die losstaat van het reguliere ekv met een plafond van
10 miljard voor exportkredietverzekeringen.
Kans, impact en beheersing risico’s
Uit een scenario-analyse waarmee is ingeschat hoeveel bedrijven failliet
zouden kunnen gaan is een schade-uitkering van € 1,4 mld geraamd
waarvan 90% voor rekening van de Staat komt. De verzekeraars hebben
een eigen risico van 10% tot een cumulatief maximum van € 100 mln. Deze
raming is met grote onzekerheid omgeven, omdat het onmogelijk is in te
schatten wat de impact van de crisis zal zijn op elk individueel bedrijf. De
herverzekering is bedoeld om te voorkomen dat de verzekeraars door
middel van zogeheten mass actions limieten verlagen of intrekken zonder
beoordeling van de onderliggende individuele risico’s op bedrijven. De
verzekeraars kunnen individuele limieten op bedrijven echter nog steeds
aanpassen, bijvoorbeeld omdat een bedrijf in betalingsproblemen verkeert
of op basis van gepubliceerde (jaar)cijfers. In dergelijke gevallen is het ook
in het belang van de Staat dat de risico’s gemitigeerd worden.
Premiestelling en kostendekkendheid
De premieontvangsten voor de herverzekering van de leverancierskredieten
komen ten gunste van de Staat. Deze worden geraamd op € 200 mln. De
schaderestituties voor de herverzekering van de leverancierskredieten
komen voor 90% ten gunste van de Staat en worden geraamd op € 300 mln.
De raming is met grote onzekerheid omgeven, omdat het onmogelijk is in
te schatten wat de impact van de crisis zal zijn op elk individueel bedrijf.
De verzekeraars, die de gehele portefeuilles herverzekeren bij de Staat en
daarom ook de hele premies moeten afdragen, krijgen voor hun werkzaam­
heden een kostendekkende vergoeding die voor 2020 geraamd is op
€ 80 miljoen.
De herverzekering zal naar verwachting niet kostendekkend zijn, anders dan
de ekv. De herverzekering is immers bedoeld om te voorkomen dat verze­
keraars op grond van de snel verslechterde en moeilijk te beoordelen risico’s
massal limieten verlagen waardoor leveranties op basis van leveranciers­
kredieten in een groot aantal sectoren niet meer tot stand zouden komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

72

Het is daarom onvermijdelijk dat de netto-schades die de Staat zal moeten
vergoeden hoger zullen zijn dan de premie-ontvangsten minus uitvoerings­
kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

73

3. Beleidsartikelen (Financiën)
3.1 Artikel 1 Belastingen
A. Algemene doelstelling
Het genereren van inkomsten voor de financiering van overheidsbeleid.
Solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en regelgeving is
hiervoor de basis. Doeltreffende en doelmatige uitvoering van die wet- en
regelgeving dragen bij aan de bereidheid van burgers en bedrijven om hun
wettelijke verplichtingen ten aanzien van de Belastingdienst na te komen
(compliance).
Onder ‘compliance’ verstaat de Belastingdienst dat burgers en bedrijven
bereid zijn hun wettelijke fiscale verplichtingen ten aanzien van de Belas­
tingdienst na te komen. De term ‘bereidheid’ geeft aan dat de Belasting­
dienst ernaar streeft dat belastingplichtigen uit zichzelf fiscale regels
naleven, zonder (dwingende en kostbare) acties van de kant van de Belas­
tingdienst. Als burgers en bedrijven hun wettelijke verplichtingen nakomen,
dan komt belastinggeld de staatskas binnen zoals de wetgever beoogt.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol
op het terrein van de fiscaliteit. Daarbij gaat het om:
• het te voeren fiscale beleid;
• het opstellen van fiscale wet- en regelgeving;
• het internationaal behartigen van de Nederlandse fiscale belangen.
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een uitvoerende rol
op het terrein van:
• de heffing en inning van de premies werknemers- en volksverzeke­
ringen;
• de heffing en inning van de inkomensafhankelijke bijdragen Zorgverze­
keringswet;
• de heffing en inning voor derden van een aantal belastingen, heffingen
en overige vorderingen;
• handhavingstaken op het gebied van de economische ordening en
financiële integriteit.
Op grond van de Algemene wet inzake rijksbelastingen (Awr) en de Invor­
deringswet 1990 voert de Belastingdienst de heffing en inning van de rijks­
belastingen uit. Op grond van de Wet op de bijzondere opsporingsdiensten
voert de Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (FIOD) de handhavings­
taken uit op het gebied van de economische ordening en financiële
integriteit.
De minister bevordert, door inzet van de Belastingdienst, naleving van weten regelgeving door passende dienstverlening te leveren, massale
processen juist en tijdig uit te voeren, adequaat toezicht uit te oefenen en
waar nodig naleving bestuurs- of strafrechtelijk af te dwingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

74

C. Beleidswijzigingen
Zoals in de groeiparagraaf van deze begroting aangegeven bevat artikel
1 een vernieuwde set van indicatoren die moet zorgen voor een beter inzicht
in de mate waarin de organisaties er in slagen het burgers en bedrijven
gemakkelijk te maken om het goed te doen, en die het voor de organisaties
mogelijk maakt te sturen en zich over de prestaties te verantwoorden.
Daarbij wordt aangetekend dat de maatschappelijk effecten van het beleid
ter bevordering van de compliance zich niet altijd in prestatie-indicatoren
laten uitdrukken. Factoren die hierbij een rol spelen zijn de afhankelijkheid
van derden bij de realisatie van de doelstellingen en met name de onvoor­
spelbaarheid van gebeurtenissen, zoals bijvoorbeeld een economische
crisis.
Met ingang van deze begroting is een nieuw beleidsartikel geïntroduceerd
op begrotingshoofdstuk IX: artikel 13 Toeslagen. De Tweede en Eerste
Kamer zijn eerder per brief op de hoogte gesteld van de oprichting van
het begrotingsartikel.
Aangezien Toeslagen een dienstonderdeel is van de Belastingdienst en dus
tot nu toe in de begroting IX onderdeel uitmaakt van artikel 1 Belastingen,
betekent het oprichten van een apart begrotingsartikel Toeslagen dat artikel
1 Belastingen wordt verminderd.
Vanaf de ontwerpbegroting IX 2021 worden de indirecte uitgaven ten
behoeve van de douaneprocessen in artikel 9 Douane middels een
systematiek van toerekening weergegeven en toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

75

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 18 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Belastingen (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

2.993.664

3.684.211

2.987.107

3.221.902

2.823.520

2.875.446

2.866.615

waarvan betalingsverplichtingen

2.993.549

3.683.761

2.986.707

3.221.502

2.823.120

2.875.046

2.866.215

waarvan garantieverplichtingen

115

450

400

400

400

400

400

Garantie procesrisico's

115

450

400

400

400

400

400

Uitgaven (1) + (2)

3.061.677

3.439.881

3.108.560

3.047.448

2.970.915

2.948.441

2.908.610

(1) Apparaatsuitgaven

2.531.436

2.835.932

2.642.216

2.573.005

2.522.689

2.502.280

2.460.438

13.879

14.000

14.000

14.000

14.000

14.000

14.000

waarvan: Uitvoering fiscale wet- en
regelgeving en douanetaken Caribisch
Nederland
Personele uitgaven

2.197.950

2.462.114

2.213.751

2.157.052

2.111.856

2.095.933

2.059.023

Eigen personeel

1.916.735

2.070.858

1.886.602

1.894.184

1.895.280

1.895.930

1.894.570

Inhuur externen

272.715

382.274

318.167

253.886

207.594

191.021

155.471

Overig personeel

8.501

8.982

8.982

8.982

8.982

8.982

8.982

Materiële uitgaven

333.485

373.818

428.465

415.953

410.833

406.347

401.415

ICT

14.165

14.570

25.928

26.419

26.693

27.743

27.743

Bijdrage aan SSO's

213.648

228.809

279.116

283.569

288.722

286.041

285.758

Overige

105.672

130.439

123.421

105.965

95.418

92.563

87.914

(2) Programma-uitgaven

530.241

603.949

466.344

474.443

448.226

446.161

448.172

waarvan juridisch verplicht

66,6%

Bekostiging

9.378

56.930

6.290

6.290

6.290

6.290

6.290

Vergoeding proceskosten

9.378

56.913

6.273

6.273

6.273

6.273

6.273

0

17

17

17

17

17

17

Garanties

156

295

245

245

245

245

245

Garantie procesrisico's

156

295

245

245

245

245

245

15.697

16.934

15.780

15.780

15.780

15.780

15.780

2.011

1.987

1.987

1.987

1.987

1.987

1.987

9

2.006

2.006

2.006

2.006

2.006

2.006

Kamer van Koophandel

4.141

4.345

4.345

4.345

4.345

4.345

4.345

Overige bijdrage ZBO's/RWT's

9.537

8.596

7.442

7.442

7.442

7.442

7.442

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

445

Overige programma-uitgaven

Bijdragen aan ZBO's en RWT's
Waarderingskamer
Kadaster

8.089

7.945

445

445

445

445

Internationale Douaneraad

168

175

175

175

175

175

175

Overige internationale organisaties

7.921

7.770

270

270

270

270

270

Opdrachten

267.513

323.350

340.377

336.521

309.810

313.885

313.896

ICT opdrachten

216.681

263.187

288.654

283.150

256.344

260.419

260.430

Overige opdrachten

50.833

60.163

51.723

53.371

53.466

53.466

53.466

Bijdrage agentschappen

118.097

98.495

89.574

77.529

69.023

60.883

60.883

Bijdrage Logius

112.999

95.302

86.381

74.336

65.830

57.690

57.690

338

193

193

193

193

193

193

4.760

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

Bijdrage CIBG
Bijdrage overige agentschappen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

76

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Rente

111.310

100.000

85.000

109.000

118.000

120.000

122.000

Belasting-en invorderingsrente

111.310

100.000

85.000

109.000

118.000

120.000

122.000

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

0

0

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

Toerekening uitgaven aan Douane

0

0

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

Ontvangsten (3) + (4)

157.215.787

128.959.076

151.347.925

154.325.525

165.365.562

171.623.990

179.268.441

Programma-ontvangsten (3)

157.057.331

128.904.919

151.291.494

154.266.151

165.308.372

171.566.935

179.211.386

waarvan: Belastingontvangsten

155.984.044

128.264.938

150.566.513

153.295.237

164.232.458

170.469.021

178.096.472

Bekostiging

242.970

113.827

181.827

227.827

227.827

227.827

227.827

Kosten vervolging

242.970

113.827

181.827

227.827

227.827

227.827

227.827

Rente

601.114

410.377

350.377

491.310

596.310

618.310

635.310

Belasting- en invorderingsrente

601.114

410.377

350.377

491.310

596.310

618.310

635.310

Boetes en schikkingen

229.203

115.777

192.777

251.777

251.777

251.777

251.777

Ontvangsten boetes en schikkingen

229.203

115.777

192.777

251.777

251.777

251.777

251.777

Apparaatontvangsten (4)

158.456

54.157

56.431

59.374

57.190

57.055

57.055

1 De jaren 2019 en 2020 zijn inclusief Toeslagen en indirecte verplichtingen Douane

Budgetflexibiliteit
Voor de programma-uitgaven die vallen onder de rubrieken «Bekostiging»
en «Rente» geldt dat deze voor 100% juridisch verplicht zijn; ze vloeien voort
uit de Awr en de Invorderingswet 1990 (rente-uitgaven) en vanuit de
Algemene wet bestuursrecht (uitgaven bekostiging). Verder is de bijdrage
aan de Waarderingskamer voor 100% juridisch verplicht op basis van de Wet
waardering onroerende zaken (Wet WOZ). Voor het Kadaster en de Kamer
van Koophandel heeft de Belastingdienst samenwerkingsovereenkomsten
voor gegevensuitwisseling die worden gebruikt bij de uitvoering van taken
van de Belastingdienst. De uitgaven zijn 100% juridisch verplicht.
Voor de overige programma-uitgaven geldt dat deze niet allemaal als 100%
juridisch verplicht zijn aan te merken. Deels zijn er wel contracten etc.
gesloten, bijvoorbeeld ten behoeve van ICT en/of andere benodigde
diensten voor de uitvoering van de primaire processen van de Belasting­
dienst. Naar inschatting zal het niet-juridisch verplichte bedrag per 1 januari
2021 € 154,5 mln. bedragen. Voorbeelden hiervan zijn (verlenging van)
licenties en onderhoudscontracten voor software en hardware. Een ander
voorbeeld zijn de uitgaven voor papieren dienstverlening (brieven aan
burgers en bedrijven). Over het algemeen geldt wel dat de niet-juridische
verplichte uitgaven noodzakelijk zijn voor een goede uitvoering van de
primaire processen, bijvoorbeeld uitgaven ten behoeve van het berichten­
verkeer met burgers en bedrijven of het jaarlijks verlengen van licenties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

77

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen
De Belastingdienst werkt aan het verbeteren van het verplichtingenbeheer
en contractmanagement. Het verbeterde inzicht is meegenomen in de
meerjarenraming verplichtingen en leidt er toe dat beter verantwoord kan
worden in welke jaren de Belastingdienst aan te gane verplichtingen
verwacht in afwijking van de kasuitgaven (betalingsritme).
Uitgaven
Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
Dit betreft alle personele uitgaven inclusief externe inhuur voor de dienst­
onderdelen van de Belastingdienst (exclusief Douane en vanaf 2021
exclusief Toeslagen).
Materiële uitgaven
Dit betreft de materiële uitgaven van de dienstonderdelen van de Belas­
tingdienst (exclusief Douane en Toeslagen vanaf 2021 voor specifieke
materiële uitgaven) en omvat facilitaire diensten, middelen en communi­
catie. ICT bevat voornamelijk uitgaven die horen bij de uitrusting van de
ambtenaren van de Belastingdienst (telefoon, laptop, werkplek, mobiele
devices, etc.). De bijdrage aan Shared Service Organisaties (SSO’s) betreft
met name de huisvesting (Rijksvastgoedbedrijf).
Programma-uitgaven
Bekostiging
De uitgaven onder bekostiging betreffen onder andere de proceskostenver­
goeding aan belastingplichtigen indien hun bezwaar of beroep wordt
gehonoreerd. De regeling ligt vast in de Algemene wet bestuursrecht (Awb).
Garanties
Dit betreft uitgaven als gevolg van garanties die de Belastingdienst afgeeft
aan faillissementscuratoren in verband met procesrisico’s.
Bijdrage aan ZBO’s/RWT’s
De uitgaven aan de Waarderingskamer betreft de eigenaarsbijdrage van
het ministerie van Financiën voor de begroting 2021 die reeds is vastgesteld
en verplicht is op basis van de Wet waardering onroerende zaken (Wet
WOZ). Voor het Kadaster en de Kamer van Koophandel heeft de Belasting­
dienst samenwerkingsovereenkomsten voor gegevensuitwisseling die
wordt gebruikt bij de uitvoering van taken van de Belastingdienst. Onder
de bijdrage aan overige ZBO’s/RWT’s vallen onder andere de bijdragen aan
de RDW en de Nationale Politie.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Het ministerie levert jaarlijks een bijdrage aan de internationale
douaneraad. Conform internationale samenwerkingsovereenkomsten
levert ieder land een bijdrage.
De overige bijdragen betreffen diverse internationale samenwerkingsver­
banden op het gebied van economische en belastingsamenwerkingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

78

Opdrachten
Onder «Overige opdrachten» vallen met name de uitgaven die geraamd
worden voor de papieren dienstverlening. Bij «ICT opdrachten» gaat het met
name over ICT-uitgaven die te maken hebben met de digitale dienstver­
lening (licenties, software applicaties en hardware).
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft met name de bijdrage aan Logius waar de Belastingdienst ICTvoorzieningen afneemt die samenhangen met de primaire taakuitvoering
van de Belastingdienst. Het gaat om voorzieningen als Digipoort en DigiD.
Daarnaast betreft deze post een kleine bijdrage aan het CIBG (Centraal
Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg). Met het CIBG heeft de Belas­
tingdienst een samenwerkingsovereenkomst om winstaangiftes van
zelfstandigen in de zorg te controleren. Het CIBG is verantwoordelijk voor
het BIG-register (Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg).
De bijdragen aan overige agentschappen zijn met name detacheringsover­
eenkomsten en opdrachten die gesloten worden met UBR (Uitvoeringsor­
ganisatie Bedrijfsvoering Rijk).
Rente
Dit budget betreft de belasting- en invorderingsrente die wordt vergoed aan
belastingplichtigen. Onderdeel van het noodpakket Banen en Economie
i.v.m. de coronacrisis is een verlaging van de rentetarieven gedurende
een belangrijk deel van 2020. De lage rentetarieven zijn in het Steun- en
herstelpakket van 28 augustus 2020 (grotendeels) verlengd en gelden t/m
31 december 2021. Het verwachte budgettaire effect is per verlaging cq.
verlenging via incidentele suppletoire begrotingen verwerkt in de
begroting. De doorwerking van deze lagere tarieven leidt ook voor begro­
tingsjaar 2021 en verder tot lagere uitgaven en ontvangsten.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Vanaf 2021 worden activiteiten van de Belastingdienst ten behoeve van de
douaneprocessen toegerekend aan artikel 9, exclusief IV. Op artikel 9 is
een presentatie in de toelichting op de instrumenten opgenomen.
Ontvangsten
Programma-ontvangsten
Tabel 19 Aansluiting belastingontvangsten Miljoenennota 2020 met begroting IX (bedragen x € 1.000)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal belastingontvangsten

193.215.887

167.943.570

189.487.693

191.753.319

202.125.826

208.160.484

215.570.719

– /– Afdracht Gemeentefonds

31.297.982

33.443.989

32.818.978

32.418.850

31.864.135

31.672.380

31.465.839

– /– Afdracht Provinciefonds

2.467.056

2.608.324

2.483.429

2.432.489

2.422.489

2.412.339

2.401.664

44.315

54.989

47.401

35.371

35.372

35.372

35.372

3.422.490

3.571.330

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

155.984.044

128.264.938

150.566.513

153.295.237

164.232.458

170.469.021

178.096.472

– /– Afdracht BES-fonds
– /– Belastingontvangsten artikel 6 Btwcompensatiefonds
Belastingontvangsten artikel 1 Belastingen

1 Dit betreft de begrotingstotalen van het gemeentefonds en provinciefonds, stand Miljoenennota 2021. Volgens de vaste systematiek zijn de accrestranches voor het
uitvoeringsjaar en het voorbereidingsjaar hieraan toegevoegd. De accrestranches voor t+2 tot en met t+4 zijn nog niet toegevoegd aan deze fondsen.

Bekostiging
De ontvangsten hebben betrekking op kosten die worden doorberekend aan
belastingschuldigen van invorderingsmaatregelen (aanmaning,
dwangbevel, beslaglegging, etc.). Dit gebeurt op grond van de Kostenwet
invordering rijksbelastingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

79

Rente
Deze post betreft de belasting- en invorderingsrente die wordt ontvangen
van belastingplichtigen. Zie toelichting rente hierboven.
Boetes en schikkingen
Deze ontvangstenpost betreft de opbrengsten van bestuurlijke boetes en
van fiscale strafbeschikkingen.
Apparaatontvangsten
Deze post betreft onder andere ontvangsten van facilitaire en IV diensten
die de Belastingdienst levert aan andere overheidsdiensten en op factuur­
basis worden afgerekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

80

Extracomptabele fiscale regelingen
Naast de in dit begrotingsartikel genoemde instrumenten zijn er fiscale
regelingen die betrekking hebben op dit beleidsterrein. De minister van
Financiën is hoofdverantwoordelijk voor de wetgeving en uitvoering van
deze regelingen en voor de budgettaire middelen. In onderstaande tabel is
ter informatie het budgettaire belang van deze regelingen vermeld. De
cijfers zijn ontleend aan de corresponderende bijlage ‘Fiscale regelingen’ in
de Miljoenennota. De fiscale regelingen die niet in onderstaande tabel zijn
opgenomen, maar wel op dit beleidsartikel betrekking hebben, zijn:
• BTW Vrijstelling vakbonden, werkgeversorganisaties, politieke partijen,
kerken
• BTW Vrijstelling fondswerving
• BTW Vrijstelling lijkbezorging
• BTW Vrijstelling overig
• Accijnzen overige regelingen
Voor een beschrijving van de regelingen, de doelstelling, de ramingsgrond,
een verwijzing naar de laatst uitgevoerde evaluatie en het beoogde jaar van
afronding van de volgende evaluatie, wordt verwezen naar de bijlage bij
de Miljoenennota ‘Toelichting op de fiscale regelingen’.
Tabel 20 Fiscale regelingen 2019–2021, budgettair belang op transactiebasis in lopende prijzen (bedragen x € 1
mln.)1,2,3,4
2019

2020

2021

Giftenaftrek inkomstenbelasting

440

435

439

Onderhoudsverplichtingen aftrek

294

268

252

Belaste ontvangen alimentatie

‒ 184

‒ 180

‒ 179

Middelingsregeling

127

165

180

Vrijstelling rechten op bepaalde kapitaalsuitkeringen, waaronder KEW, box 3

869

797

814

Vrijstelling rechten op kapitaalsuitkering bij overlijden box 3

24

24

25

Heffingvrij vermogen box 3

916

853

1.256

Doorschuifregelingen inkomen uit aanmerkelijk belang box 2

106

114

119

Schenk- en erfbelasting Faciliteiten ANBI’s

219

223

228

Giftenaftrek vennootschapsbelasting
30%-regeling
Vrijstelling uitkering wegens 25- of 40-jarig dienstverband
Algemene heffingskorting
Alleenstaande ouderenkorting
Ouderenkorting

7

7

7

1.062

895

586

122

124

128

21.400

23.329

24.240

439

461

453

3.761

3.912

4.117

Teruggaaf kerkgebouwen en non-profit

34

36

34

Belastingvermindering per aansluiting

2.133

3.485

3.693

Verlaagd tarief voedingsmiddelen en water

6.822

6.568

6.813

Verlaagd tarief overig

1.821

1.275

1.657

BPM Teruggaaf diverse voertuigen

14

10

11

MRB Vrijstelling diverse voertuigen

26

27

28

MRB Vrijstelling motorrijtuigen ouder dan 40 jaar

69

74

78

MRB Overgangsregeling motorrijtuigen vanaf bouwjaar 1988

15

13

12

MRB Kwarttarieven

161

143

127

1 [-] = regeling is in dat jaar niet van toepassing; [0] = budgettair belang van de regeling bedraagt in dat jaar afgerond nihil.
2 EB = Energiebelasting
3 BPM = Belasting van personenauto’s en motorrijwielen
4 MRB = Motorrijtuigenbelasting

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

81

F1. Fiscaal beleid en wetgeving
Genereren van inkomsten – fiscale wet- en regelgeving
Het genereren van inkomsten ten behoeve van uitgaven voor de rijksbelas­
tingen, de sociale fondsen en de zorgverzekeringen door middel van het
ontwikkelen van solide, eenvoudige en fraudebestendige fiscale wet- en
regelgeving die ook in internationale context werkbaar is.
Algemeen
De inkomsten uit rijksbelastingen zijn van groot belang om de uitgaven van
de rijksoverheid te financieren. Naast het realiseren van deze financiering,
wordt fiscale regelgeving zo ingericht dat het bepaalde doelen stimuleert,
zoals werkgelegenheid en klimaatvriendelijk gedrag, en andere ontmoedigt,
zoals roken en milieuvervuiling. Jaarlijks wordt een pakket Belastingplan
ingediend met aanpassingen voor het volgende (en latere) ja(a)r(en).
Daarnaast is een aantal aparte wetsvoorstellen en internationale beleids­
ontwikkeling van belang voor het fiscale beleid vanaf 2021.
Belastingplanpakket (incl. COVID-19 maatregelen)
Het pakket Belastingplan 2021 heeft betrekking op een breed terrein en
bestaat uit acht wetsvoorstellen. Het gaat om circa 50 maatregelen.
In het wetsvoorstel Belastingplan 2021 wordt
een aantal COVID-19 maatregelen die vanwege de urgentie al bij beleids­
besluit zijn genomen, geïmplementeerd in wetgeving. Dit betreft de
mogelijkheid tot het vormen van een fiscale coronareserve, de verhoging
van de vrije ruimte in de werkkostenregeling, de vrijstelling voor
de Tegemoetkoming Ondernemers Getroffen Sectoren (TOGS), de
Tegemoetkoming Vaste Lasten (TVL) en Tijdelijke Overbruggingsregeling
voor Flexibele Arbeidskrachten (TOFA).
Ook op het gebied van vergroening worden stappen gezet en is een viertal
maatregelen van belang in de autobelastingen en energiebelasting. Het
gaat om een aanpassing van de BPM-tarieven, het vervangen van de
postcoderoosregeling in de energiebelasting door een subsidieregeling,
het verlengen van het verlaagd tarief van laadpalen en een verlaagd tarief
voor walstroom. Verder worden diverse aanpassingen gedaan in de
vennootschapsbelasting, inkomstenbelasting en loonbelastingen. Het gaat
dan in de inkomstenbelasting bijvoorbeeld om het afbouwen van de
zelfstandigenaftrek, het incidenteel verhogen van de arbeidskorting en het
aanpassen van de inkomensafhankelijke combinatiekorting voor meer
balans op de arbeidsmarkt tussen zelfstandigen en werknemers. In de
vennootschapsbelasting gaat het om het handhaven van het hoge vennoot­
schapsbelastingtarief op 25% en het verlengen van de eerste tariefschijf
naar € 245.000 in 2021 en € 395.000 in 2022. Verder betreft het een verhoging
van het innovatieboxtarief en het voorkomen van een ongewenste
vrijstelling voor valutawinsten en negatieve rente op bepaalde schulden.
Het wetsvoorstel CO2-heffing industrie leidt er toe dat het uitstoten van
CO2 naar verwachting duurder wordt dan het reduceren van CO2. De CO2heffing heeft niet als doel om opbrengsten te genereren, maar om bedrijven
te stimuleren de investeringen in Nederland te doen. De heffing wordt
geheven over de teveel uitgestoten CO2. Bedrijven krijgen een bepaalde
hoeveelheid vrijgestelde uitstoot toegekend, ook wel dispensatierechten
genoemd. Hoeveel uitstoot is vrijgesteld van de heffing neemt per jaar af.
Wegens de coronacrisis krijgen bedrijven in de eerste jaren relatief meer
dispensatierechten dan nodig is. De heffing wordt vervolgens ieder jaar
strenger zodat het reductiedoel in 2030 gehaald wordt. De uitvoering van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

82

de heffing ligt bij de Nederlandse Emissieautoriteit. Conform afspraken in
het Klimaatakkoord zullen opbrengsten in het kader van de heffing worden
benut voor de vergroening van de industrie. De heffing is onderdeel van
een breed maatregelenpakket, dat industriële bedrijven stimuleert op een
verstandige manier te verduurzamen.
Met het wetsvoorstel Wet aanpassing box 3 wordt tegemoet gekomen aan
de maatschappelijke wens om box 3 te verbeteren. Het heffingvrije
vermogen wordt per 2021 verhoogd naar € 50.000. Ook wordt het tarief in
box 3 verhoogd naar 31%. De vermogensgrenzen voor toeslagen en de
regelingen van andere afnemers van vermogensgegevens blijven op de
huidige niveaus.
Het wetsvoorstel Wet differentiatie overdrachtsbelasting introduceert onder
een aantal voorwaarden een eenmalige vrijstelling van overdrachtsbe­
lasting voor starters. Het verlaagde tarief van 2 procent zal alleen nog gaan
gelden voor natuurlijke personen die de verkregen woning als hoofdver­
blijf gaan gebruiken. Verder wordt met dit wetsvoorstel het algemene tarief
dat geldt voor alle overige verkrijgingen per 1 januari 2021
verhoogd naar 8%.
Het wetsvoorstel Wet verplichte huurverlaging toegelaten instellingen zorgt
voor een verlaging van het tarief van de verhuurderheffing per 1 januari
2021 van 0,562% in 2020 naar 0,526% in 2021.
Wetsvoorstel Excessief lenen
Het kabinet wil het langdurig uitstellen van belastingheffing door geld te
lenen van de eigen vennootschap in excessieve gevallen ontmoedigen.
Indien de totale som van de schulden van de ab-houder aan zijn eigen
vennootschap meer dan € 500.000 bedraagt, wordt dat meerdere op grond
van die maatregel in de vorm van een fictief regulier voordeel als inkomen
uit aanmerkelijk belang in aanmerking genomen. Het wetsvoorstel treedt
per 1 januari 2023 in werking.
Wetsvoorstel beperking van de liquidatie- en stakingsverliesregeling in de
vennootschapsbelasting
Het wetsvoorstel Wet beperking liquidatie- en stakingsverliesregeling is
een nadere uitwerking van het (concept-)initiatiefwetsvoorstel van
GroenLinks e.a. Het kabinet acht de huidige liquidatie- en stakingsverlies­
regeling op punten te ruimhartig en heeft op Prinsjesdag 2019 besloten dit
voorstel over te nemen en verder uit te werken. Het wetsvoorstel voorziet
in een beperking van de reikwijdte van de liquidatie- en stakingsverliesre­
geling in de vennootschapsbelasting. Daartoe introduceert het wetsvoorstel
drie nieuwe voorwaarden voor de toepassing van de liquidatie- en stakings­
verliesregeling. Allereerst introduceert het wetsvoorstel een temporele
voorwaarde op basis waarvan het liquidatie- of stakingsverlies binnen drie
jaar na (besluit tot) staking in aanmerking moet zijn genomen. Hiermee
wordt voorkomen dat belastingplichtigen het in aanmerking nemen van
een liquidatie- of stakingsverlies langdurig kunnen uitstellen. Daarnaast
introduceert het wetsvoorstel een territoriale en kwantitatieve voorwaarde
die de mogelijkheid tot het in aanmerking te nemen liquidatie- of stakings­
verlies beperken. De territoriale voorwaarde beperkt de mogelijkheid van
aftrek tot liquidatie- en stakingsverliezen uit de EU/EER en derde landen
waarmee de Europese Unie een kwalificerend associatieverdrag heeft
gesloten. De kwantitatieve voorwaarde beperkt de mogelijkheid tot aftrek
tot liquidatieverliezen waarbij de belastingplichtige beslissende invloed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

83

heeft in de geliquideerde vennootschap. Ten aanzien van de territoriale en
kwantitatieve voorwaarde geldt een franchise van € 5 miljoen, waardoor
vrijwel het gehele midden- en kleinbedrijf wordt ontzien.
Internationale ontwikkelingen/agenda
In het Inclusive Framework van de OESO wordt gesproken over een
hervorming van het internationale belastingsysteem. Er wordt gewerkt aan
een herziening op basis van twee pijlers. De eerste pijler zoekt naar aanpas­
singen van de regels over toerekening van heffingsrechten tussen landen
waardoor landen waar de consument zich bevindt meer heffingsrechten
krijgen (ook als bedrijven daar niet fysiek aanwezig zijn). De tweede pijler
zoekt naar regels om een minimumniveau van belastingheffing te
waarborgen bij internationaal opererende bedrijven. Naar verwachting
lopen de gesprekken verder in 2021. In de tussentijd zal in EU-verband
worden nagedacht over tijdelijke oplossingen. Op deze manier wordt er
druk gehouden op de lopende wereldwijde onderhandelingen en worden
in Europees verband concrete stappen gezet om met name de digitalise­
rende economie op een betere manier in de belastingheffing te betrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

84

F2. Belastingdienst
Strategie Belastingdienst
De Belastingdienst beoogt met zijn strategie het gedrag van burgers en
bedrijven zodanig te beïnvloeden dat zij structureel uit zichzelf (fiscale)
regels naleven (compliance); dat wil zeggen zonder (dwingende en
kostbare) acties van de kant van de Belastingdienst. Dit moet zorgen voor
de borging van de continuïteit van belastingopbrengsten. De Belasting­
dienst streeft ernaar te handelen conform de beginselen van behoorlijk
bestuur en probeert waar mogelijk proactief en in de actualiteit te handelen
in plaats van reactief te zijn.
Traditioneel is het beeld dat alle mensen rationele beslissers zijn die een
kosten-baten (economische) afweging maken over regels naleven en
belasting betalen en op basis daarvan hun beslissing nemen. In een
dergelijk beeld gebeurt het afdwingen van regelnaleving repressief door
het uitvoeren van controles, het vergroten van de pakkans en het opleggen
van sancties. Sociaalwetenschappelijk onderzoek leert dat mensen vaak niet
volledig rationeel kiezen en ook dat ze bij die keuze rekening houden met
andere dan louter economische afwegingen. Zo blijken persoonlijke
opvattingen en sociale normen van invloed op het nalevingsgedrag. Daarbij
komt het ook voor burgers en bedrijven zich wel aan de regels willen houden
maar vindt het niet-naleven zijn oorsprong in onduidelijkheid van wet- en
regelgeving, procedures of communicatie vanuit de overheid. Verder blijkt
uit onderzoek dat het gemakkelijker maken om aan verplichtingen te kunnen
voldoen en het wegnemen van mogelijkheden om fouten te maken beter
zorgt voor blijvende naleving, dan het afdwingen hiervan.
De strategie van de Belastingdienst is gebaseerd op bovenstaande
inzichten. De beleidsinstrumenten die de Belastingdienst inzet om
compliance te borgen en bevorderen zijn dienstverlening, toezicht en
fraudebestrijding. Ook bij de uitvoering van de (semi-) massale processen
is het van belang om oog te houden voor de specifieke situatie van burgers
en bedrijven.
Dit alles betekent dat de Belastingdienst, waar mogelijk in samenwerking
met publieke en private partijen:
• burgers en bedrijven een adequate behandeling geeft (juist, tijdig,
proportioneel);
• burgers en bedrijven effectief informeert over hun rechten en plichten;
• ernaar streeft om het voor burgers en bedrijven zo makkelijk mogelijk te
maken om te voldoen aan (fiscale) verplichtingen;
• op gepaste wijze corrigerend optreedt bij niet-naleving.
Jaarlijks vertaalt de Belastingdienst zijn strategie in een beleid per
doelgroep (Particulieren, MKB-bedrijven en grote ondernemingen), waarbij
de uitvoerings- en toezichtstrategie wordt vertaald naar de concrete inzet
van de capaciteit van de Belastingdienst per doelgroep. In het Jaarplan 2021
van de Belastingdienst dat de Tweede Kamer in het najaar ontvangt, wordt
opgenomen welke activiteiten de Belastingdienst uitvoert met welke
middelen (budget en formatie) om naleving te bevorderen en niet-naleving
tegen te gaan. Daarnaast zullen in het Jaarplan de ontwikkelstappen worden
benoemd die de Belastingdienst gaat zetten ten aanzien van ICT en proces­
verbeteringen, verbetering van de sturingsinformatie, personeel en cultuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

85

Zoals toegezegd in het Jaarplan 2020 van de Belastingdienst zijn de
prestatie-indicatoren per begrotingsjaar 2021 voor Artikel 1 herzien. De
herziene set sluit aan bij de Uitvoerings- en Toezichtstrategie en geeft op
een samenhangende manier beter inzicht in de prestaties van de dienst. Niet
alle kengetallen en indicatoren zijn op dit moment al dusdanig ontwikkeld
en meetbaar gemaakt dat hierover in 2021 kan worden gerapporteerd en
verantwoord. In de groeiparagraaf van deze begroting worden de ontwik­
kelingen toegelicht die in 2020 nog worden voortgezet.
Doelen en prestatie-indicatoren
De set herziene prestatie-indicatoren sluit aan bij de Uitvoerings- en
Toezichtstrategie van de Belastingdienst. Op die manier zijn prestatieindicatoren een uiting van de strategie van de organisatie en kan, in lijn met
de strategie, gestuurd worden op resultaten en effecten. De nieuwe set van
indicatoren stelt de Belastingdienst bovendien in staat thematisch en
actueel te verantwoorden; niet alleen gericht op een specifieke indicator,
maar ook over de bovenliggende doelstellingen.20
De set is als volgt opgebouwd:
• Kengetallen verdeeld naar drie van de vier compliancefactoren:
1. Voor de compliancefactor juiste en tijdige registratie is een kengetal
in ontwikkeling;
2. Tijdige aangifte;
3. Juiste en volledige aangifte;
4. Tijdige betaling.
• Subjectieve en objectieve prestatie-indicatoren op de volgende vier
tussendoelen van compliance:
1. Een adequate behandeling (juist, tijdig, proportioneel);
2. Effectief informeren over rechten en plichten;
3. Het nakomen van verplichtingen zo makkelijk mogelijk maken;
4. Op gepaste wijze corrigerend optreden bij niet-naleving.
• Op ieder tussendoel is een subjectieve indicator geformuleerd die de
ervaring van burgers en bedrijven met betrekking tot de tussendoelen
van de Belastingdienst inzichtelijk maakt;
• Ieder tussendoel is voorzien van meerdere objectieve indicatoren, die
de feitelijke prestatie van de Belastingdienst meetbaar maken.
Door het onderscheid in compliancefactoren met kengetallen en tussen­
doelen te voorzien van subjectieve en objectieve indicatoren ontstaat een
geheel dat beter aansluit bij de strategie van de Belastingdienst en inzicht
geeft in de werking hiervan.
Tabel 21 Kengetallen Algemene doelstelling: Compliance
Waarde
2016

Waarde
2017

Waarde
2018

Waarde
2019

Belastingmoraal

-

-

-

-

Vertrouwen in de belastingdienst

-

-

-

-

Percentage tijdige aangiften VpB1

94,5%

n.v.t.2

94,7%

91,9%

Percentage tijdige aangiften IH3

94,5%

n.v.t.

94,7%

91,9%

Percentage tijdige aangiften OB

94,9%

95,3%

95,6%

95,6%

Percentage tijdige aangiften LH

99.2%

99,3%

99,1%

99,1%

Juist en volledig doen van aangifte: structureel 1,0%
terugdringen van het nalevingstekort
Particulieren

0,9%

0,7%

n.v.t.

20

Zie ook de Kamerbrief 'Verbeterd inzicht in de begroting van Financiën (IXB)', Kamerstukken II
2019-2020, 35 300 IX, nr. 21

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

86

Juist en volledig doen van aangifte: structureel 5,2%
terugdringen van het nalevingstekort MKB

n.v.t.

5,7%

n.v.t.

Percentage tijdige betaling van belastingen en 98,4%
premies

98,4%

98,5%

98,5%

1 tot en met 2020 zijn de percentages voor tijdige aangiften VPB en IH gecombineerd gemeten. In de tabel zijn
de gecombineerde waarden voor VPB en IH opgenomen.
2 N.v.t. betekent dat in het gegeven jaar de (streefwaarde van de) prestatie-indicator niet of anders is gemeten en/
of gerapporteerd in de begroting, waardoor vergelijking over de jaren niet mogelijk is.
3 tot en met 2019 zijn de percentages voor tijdige aangiften VPB en IH gecombineerd gemeten. In de tabel zijn
de gecombineerde waarden voor VPB en IH opgenomen.

Belastingmoraal
De intrinsieke motivatie van burgers en bedrijven om belastingverplich­
tingen na te komen wordt ook wel aangeduid als de belastingmoraal. De
belastingmoraal is een bepalende – mogelijk zelfs de meest bepalende –
factor voor bereidwillige naleving van belastingverplichtingen door belas­
tingplichtigen. Daarmee is inzicht in de belastingmoraal van strategisch
belang.
Dit nieuwe kengetal wordt vanaf dit jaar ieder jaar gemeten met behulp van
een monitor.
Vertrouwen in de Belastingdienst
Een belangrijke determinant van compliance en de belastingmoraal in
Nederland is de mate waarin burgers en bedrijven vertrouwen hebben in
de Belastingdienst. Hoe hoger het niveau van publiek vertrouwen, hoe
groter de intrinsieke motivatie om belasting te betalen. Het nieuwe kengetal
meet het vertrouwen dat de Belastingdienst belastingplichtigen gelijk en
rechtvaardig behandelt langs de volgende dimensies:
• Competentie: zien burgers en bedrijven de Belastingdienst als capabel?
Is de Belastingdienst in hun ogen in staat zijn taken goed uit te voeren?
• Welwillendheid: zien burgers en bedrijven de Belastingdienst als
betrokken en oog hebbend voor hun belangen?
• Integriteit: zien burgers en bedrijven de Belastingdienst als eerlijk, recht­
vaardig, consistent en voorspelbaar? Komt de Belastingdienst beloften
en verplichtingen na?
Oordelen over de vertrouwenswaardigheid van de Belastingdienst worden
niet alleen gekleurd door persoonlijke ervaringen, maar ook door bijvoor­
beeld berichtgeving in de media en ervaringen van vrienden en kennissen.
Het zijn oordelen die zich opbouwen in de tijd en betrekking hebben op
een wat hoger abstractieniveau dan sommige andere oordelen (bijvoor­
beeld of iemand goed geholpen is bij de Belastingtelefoon).
Percentage tijdige aangiften
Dit kengetal weerspiegelt of het beleid van de Belastingdienst succesvol is
om belastingplichtigen te bewegen tijdig een aangifte in te dienen. Het gaat
hier om de volgende belastingmiddelen: Inkomensheffing (IH), Omzetbe­
lasting (OB), Loonheffing (LH) en Vennootschapsbelasting (VpB).
Juist en volledig doen van aangifte: Particulieren en MKB
Met steekproefsgewijze controles stelt de Belastingdienst periodiek het
niveau van naleving vast voor de doelgroepen Particulieren en MKB. De
steekproefsgewijze controles verschaffen inzichten in het fiscaal relevante
gedrag van belastingplichtigen en in nalevingstekorten als gevolg van
onvolledige of onjuiste aangifte.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

87

Percentage tijdige betaling van belastingen en premies
Dit kengetal meet het deel van de ontvangen belastingen en premies dat
door belastingplichtigen voor de vervaldatum of na het versturen van de
aanmaning, tijdig wordt betaald aan de Belastingdienst. Dit kengetal geeft
een indicatie van de mate waarin het beleid van de Belastingdienst
succesvol is om belastingplichtigen te bewegen tot tijdig betalen. Ten
opzichte van 2020 zijn in de meting van deze indicator enkele aanpassingen
gedaan.
Hierna volgt een toelichting op de tussendoelen Adequate behandeling,
Informeren, Gemak en Corrigerend optreden en de daaraan gerelateerde
prestatie-indicatoren.
Adequate behandeling
De Belastingdienst geeft burgers en bedrijven een adequate behandeling
(correct en passend)
De Belastingdienst streeft ernaar dat burgers en bedrijven uit zichzelf fiscale
regels naleven, zonder dwingende en kostbare acties van de kant van de
Belastingdienst. Het onderhouden en waar nodig versterken van de
intrinsieke motivatie van belastingplichtigen om aan hun fiscale verplich­
tingen te voldoen is daarom belangrijk. Een adequate behandeling door
de Belastingdienst draagt hieraan bij. Adequaat betekent correct (op de
juiste wijze) en passend, geschikt voor het beoogde doel. De basis van
een adequate behandeling ligt bij het door de Belastingdienst volgen van
de algemene beginselen van behoorlijk bestuur, zoals het zorgvuldigheids­
beginsel, het motiveringsbeginsel, het evenredigheidsbeginsel, het gelijk­
heidsbeginsel en het vertrouwensbeginsel.
Adequate behandeling behelst echter meer dan het volgen van regels en
procedures en het nakomen van toezeggingen door de Belastingdienst.
Adequate behandeling heeft ook te maken met de manier waarop de Belas­
tingdienst burgers en bedrijven benadert; met respect en behulpzaam, en
de mate waarin de Belastingdienst zich inleeft in en rekening houdt met
de omstandigheden of behoeften van burgers en bedrijven. Het bieden van
maatwerk en ondersteuning, niet alleen reactief maar ook proactief, is hier
een voorbeeld van. Menselijke maat is hiermee een onderdeel van adequate
behandeling. Adequate behandeling raakt sterk aan het begrip procedurele
rechtvaardigheid: het gevoel van rechtvaardigheid afgemeten aan de
manier waarop belastingplichtigen zich behandeld voelen en hoe
uitkomsten of beslissingen tot stand zijn gekomen.
In de onderstaande tabel zijn de prestatie-indicatoren opgenomen voor
het tussendoel Adequate behandeling:
Tabel 22 Prestatie-indicatoren Adequate behandeling (meetbare
gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde
2018

Waarde
2019

Streefwaarde
2020

Streefwaarde
2021

Burgers en bedrijven geven aan dat ze
adequate behandeling hebben gekregen

-

-

n.n.b.

Afgehandelde bezwaren binnen Awbtermijn

78%

68%

90-95%

≥90%

Afgehandelde klachten binnen Awbtermijn

98%

96,6%

90-95%

≥93%

Percentage burgers en bedrijven dat op
afspraak tijdig wordt teruggebeld door
een Belastingdienst-medewerker

94%

93%

-

≥90%

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

88

Percentage tijdig afgehandelde verzoeken tot registratie

-

-

≥95%

Kwaliteit volgens interne fiscale
kwaliteitscontrole

87%

-

≥87%

86%

Burgers en bedrijven geven aan dat ze adequate behandeling hebben
ervaren
Deze nieuwe indicator geeft de mate aan waarin burgers en bedrijven zich
adequaat behandeld voelen op basis van onderzoek naar subjectieve
beleving. Om de ervaring van burgers en bedrijven vanaf 2021 inzichtelijk
te maken, ontwikkelt de Belastingdienst in 2020 een meetinstrument.
Afgehandelde bezwaren binnen Awb-termijn
Burgers en bedrijven die het niet eens zijn met een beslissing kunnen een
bezwaarschrift indienen bij de Belastingdienst. Deze prestatie-indicator
betreft het aantal in 2021 binnen Awb- beslistermijn afgedane bezwaar­
schriften ten opzichte van het totaal afgedane bezwaren in kalenderjaar
2021. Hierbij zijn vanaf 2021 alleen de door Belastingen behandelde
bezwaren in de meting betrokken. De waarden tot en met 2020 zijn inclusief
Douane en Toeslagen.
Afgehandelde klachten binnen Awb-termijn
Burgers en bedrijven die ontevreden zijn over gedragingen of processen
van de Belastingdienst kunnen een klacht indienen. Deze prestatie-indicator
betreft het aantal in 2021 binnen Awb- beslistermijn afgedane klachten ten
opzichte van het totaal aantal afgedane klachten in kalenderjaar 2021. Hierbij
zijn vanaf 2021 alleen de door Belastingen behandelde klachten in de meting
betrokken. De waarden tot en met 2020 zijn inclusief Douane en Toeslagen.
Percentage burgers en bedrijven dat volgens afspraak wordt teruggebeld
door een Belastingdienst-medewerker
Deze nieuwe indicator weerspiegelt het aantal burgers en bedrijven dat
conform de afgesproken termijnen tijdig wordt teruggebeld door een
medewerker van de Belastingdienst ten opzichte van het totaal aantal
burgers en bedrijven waarmee een terugbelafspraak is gemaakt.
Percentage tijdig afgehandelde verzoeken tot registratie
(Startende) ondernemers dienen bij de Belastingdienst verzoeken in tot
afgifte van een omzetbelasting- en/of loonheffingennummer. Deze
ondernemers krijgen van de Belastingdienst bericht over het afgegeven
omzetbelasting- en/of loonheffingennummer. De Belastingdienst streeft
ernaar deze verzoeken binnen 8 werkdagen af te handelen. Deze nieuwe
indicator meet of dit proces op tijd wordt uitgevoerd.
Kwaliteit volgens interne fiscale kwaliteitscontrole
De Belastingdienst hanteert een aantal instrumenten om de kwaliteit van
de processen te meten en waar nodig te verbeteren. De fiscale kwaliteits­
index (FIX) maakt daar deel van uit. De FIX meet de fiscaaltechnische en
vaktechnische kwaliteit van de aangiftebehandeling, het vooroverleg, de
administratieve controles, de invordering, het controleproces en de heffing
en bezwaarbehandeling. In de FIX wordt gecontroleerd of deze processen
op de juiste manier zijn uitgevoerd aan de hand van de wet en regelgeving.
Met behulp van deze nieuwe indicator verantwoordt de Belastingdienst
over de kwaliteit van de fiscale processen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

89

Informeren
De Belastingdienst informeert burgers en bedrijven effectief over hun
rechten en plichten
De Belastingdienst ontplooit activiteiten op verschillende terreinen om
bereidwillige naleving van belastingregels door belastingplichtigen te
stimuleren. Eén daarvan is het ondersteunen van belastingplichtigen in
het kennen, begrijpen en kunnen uitvoeren van hun verplichtingen door ze
daarover te informeren. Onderzoek heeft laten zien dat meer kennis van
belastingzaken positief samenhangt met het naleven van belastingregels.
De situatie van zowel burgers als bedrijven kan fiscaal complex zijn en kan
sterk veranderen gedurende hun levensloop. Hoe complexer de wet- en
regelgeving, hoe meer kennis nodig is om deze na te leven. Het vereenvou­
digen van belastingregels is daarom cruciaal. Maar wetende dat bestaande
wet- en regelgeving complex is, is het de taak van de Belastingdienst om
burgers en bedrijven effectief te informeren over hun rechten en plichten,
zodat zij aan hun plichten kunnen voldoen en gebruik kunnen maken van
hun rechten.
In de onderstaande tabel zijn de prestatie-indicatoren opgenomen voor
het tussendoel effectief informeren:
Tabel 23 Prestatie-indicatoren Effectief informeren (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde
2018

Waarde
2019

Streefwaarde 2020

Streefwaarde 2021

-

-

-

n.n.b.

Antwoorden op vragen via de
BelastingTelefoon zijn kwalitatief juist

94%

93%

>90%

>90%

Bereikbaarheid BelastingTelefoon

83%

85%

>90%

>90%

Bereikbaarheid Webcare

73%

79%

>80%

>80%

Burgers en bedrijven geven aan dat de
Belastingdienst hen voldoende informeert

Klanttevredenheid1

Minimaal 70% van de bellers, website- Minimaal 70% van de bellers, websiteen baliebezoekers scoort een 3 of
en baliebezoekers scoort een 3 of
hoger op de gehanteerde 5hoger op de gehanteerde 5puntsschaal (neutraal tot zeer
puntsschaal (neutraal tot zeer
tevreden)
tevreden)

- Website

79%

85%

>70%

>70%

- Balie

82%

82%

>70%

>70%

- Belastingtelefoon

73%

76%

>70%

>70%

Maximaal 10% van de bellers,
website- en baliebezoekers scoort
een 1,5 of lager

Maximaal 10% van de bellers,
website- en baliebezoekers scoort
een 1,5 of lager

Klantontevredenheid2

- Website

6%

3%

<10%

<10%

- Balie

6%

6%

<10%

<10%

- Belastingtelefoon

10%

8%

<10%

<10%

-

190.963

-

>191.000

Aantal registraties waarmee MKBondernemers participeren in FD-convenanten

1 Realisaties 2018 en 2019: belastingtelefoon betreft specifieke scores voor belastingen; website en balie algemene scores voor de Belastingdienst
2 Realisaties 2018 en 2019: belastingtelefoon betreft specifieke scores voor belastingen; website en balie algemene scores voor de Belastingdienst

Burgers en bedrijven geven aan dat de Belastingdienst hen voldoende
informeert
Deze nieuwe indicator stelt vast in hoeverre burgers en bedrijven ervaren
dat ze door de Belastingdienst voldoende geïnformeerd worden over de
voor hen relevante fiscale onderwerpen. Voldoende geïnformeerd betekent
dat ze weten wat ze moeten doen en hoe ze het moeten doen. De informatie
die de Belastingdienst biedt aan burgers en bedrijven moet daarom aan
een aantal criteria voldoen:
• de informatie sluit aan bij de fiscale situatie van burgers en bedrijven;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

90

•
•
•
•

de informatie is eenvoudig te begrijpen en sluit aan bij het kennisniveau
van burgers en bedrijven;
de informatie is eenvoudig te vinden;
de informatie is eenvoudig toe te passen door burgers en bedrijven in
hun specifieke situatie;
de informatie moet burgers en bedrijven in staat stellen aan hun fiscale
verplichtingen te voldoen of hen in staat stellen daarvoor hulp in te
schakelen.

Om de ervaring van burgers en bedrijven vanaf 2021 inzichtelijk te maken,
ontwikkelt de Belastingdienst in 2020 een meetinstrument.
Antwoorden op vragen via de BelastingTelefoon zijn kwalitatief juist
Deze nieuwe indicator meet het aantal juiste antwoorden op wet- en
regelgeving c.q. proces- en statusvragen via de BelastingTelefoon ten
opzichte van het totaal onderzochte antwoorden op wet- en regelgeving c.q.
proces- en statusvragen via de BelastingTelefoon. Kwalitatief juist betekent
dat alle vragen op het gebied van proces en status of wet- en regelgeving
door middel van het dialoogvenster beantwoord kunnen worden. Wanneer
deze antwoorden overeenkomen met hetgeen in het dialoogvenster staat,
dan zijn deze antwoorden juist.
Bereikbaarheid BelastingTelefoon en WebCare
Deze nieuwe indicator meet de bereikbaarheid van de Belastingtelefoon en
de Webcare. De bereikbaarheid van de BelastingTelefoon wordt gemeten
aan de hand van het aantal telefoontjes waar een beller is geholpen via
een Belastingtelefoonmedewerker, de bestelautomaat of via het
keuzemenu. De bestelautomaat betreft de automatische functionaliteiten
waarbij de burger bijvoorbeeld uitstel van aangifte kan aanvragen zonder
een Belastingtelefoonmedewerker te spreken.
Onder Webcare wordt verstaan alle vragen vanuit burgers waar een
antwoord op wordt gegeven door een Webcare-medewerker via Facebook
of Twitter. Voor Webcare wordt de gemiddelde reactietijd per week
berekend over alle gegeven eerste antwoorden binnen een case tijdens
openingstijden.
Klanttevredenheid en klantontevredenheid
De indicatoren klanttevredenheid en klantontevredenheid meten direct na
de dienstverlening hoe de persoonlijke insteek van de Belastingdienst ten
aanzien van telefoon, website en balie is beleefd door burgers en bedrijven.
Deze meting vindt plaats door burgers en bedrijven te bevragen op zowel
aspecten die bijdragen aan de klanttevredenheid als op de ervaren klantte­
vredenheid zelf. Hiermee krijgt de Belastingdienst goed zicht op de
variabelen die klanttevredenheid bepalen, waardoor betere sturing op en
verantwoording over prestaties mogelijk is.
Aantal belastingaangiften door MKB ondernemers onder FD-convenant per
kalenderjaar
Als onderdeel van de uitvoerings- en toezichtstrategie van de Belasting­
dienst wordt er horizontaal toezicht uitgeoefend door proactief samen te
werken met dienstverlenende partijen in de markt. Het afsluiten van
convenanten met fiscaal dienstverleners (FD’s) maakt hier deel van uit. In
een FD-convenant zijn de procesafspraken van horizontaal toezicht
opgenomen zodat partijen weten wat van elkaar verwacht mag worden.
Het uiteindelijke doel van alle betrokken partijen is de tijdige indiening van
aanvaardbare belastingaangiften en de tijdige betaling daarvan. Deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

91

nieuwe indicator meet het aantal belastingaangiften door MKBondernemers onder een Fiscaal Dienstverlenings-convenant per belas­
tingjaar. De Belastingdienst stelt zich tot doel dit aantal te doen toenemen
ten opzichte van voorgaande jaren.
Gemak
De Belastingdienst streeft ernaar om het voor burgers en bedrijven zo
makkelijk mogelijk te maken om te voldoen aan fiscale verplichtingen. Dit
kan door het aantal stappen dat een burger of bedrijf moet zetten zo klein
mogelijk te maken en zo vorm te geven dat zij worden geholpen om de acties
juist uit te voeren. Daarmee maakt een belastingplichtige bij wijze van
spreken ‘als vanzelf’ minder fouten.
Gemak betekent met een zo klein mogelijke inspanning (zowel in tijd als in
‘mentale’ inspanning, zoals frustratie), tegen zo gering mogelijke kosten,
het goede kunnen doen. Nakomen van verplichtingen moet makkelijk zijn,
aansluiten op de processen of routines van de doelgroep (bijvoorbeeld
middels de automatische winstaangifte) en gericht op het voorkomen van
dubbel werk voor burgers en bedrijven.
Door in één keer het goede te kunnen doen, worden fouten zo veel mogelijk
voorkomen. De Vooringevulde aangifte (VIA) is hiervan een duidelijk
voorbeeld. In één keer goed slaat zowel op het invullen en insturen als op
het betalen van de verplichting. Wordt er desondanks een fout gemaakt,
door belastingplichtige óf door de Belastingdienst, dan is het herstellen
daarvan voor burgers en bedrijven eenvoudig en vergt een minimum aan
inspanning. Dat geldt ook voor formele procedures als klachten of bezwaar
maken. Burgers en bedrijven moeten de voor hen relevante informatie op
eenvoudige wijze kunnen vinden en benaderen (zoals op de portals).
Nadat een proces is afgerond (een aangifte ingediend bijvoorbeeld) moeten
burgers en bedrijven zich er zeker van voelen dat hetgeen gedaan is, ook
het juiste is.
Gemak raakt aan verschillende aspecten van het voldoen aan verplichtingen
en daarmee is het belangrijk om te meten hoe dat door burgers en bedrijven
wordt ervaren.
In de volgende tabel zijn de prestatie-indicatoren voor het tussendoel gemak
opgenomen:
Tabel 24 Prestatie-indicatoren Gemak bieden en fouten voorkomen
(meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde
2018

Waarde
2019

Streefwaarde
2020

Streefwaarde
2021

Burgers en bedrijven geven aan dat zij n.v.t.
gemak ervaren

n.v.t.

n.v.t.

n.n.b.

Percentage aangiften IH-NW waarin de 65%
vooraf ingevulde gegevens juist en
volledig zijn

69%

65%

>65%

Burgers en bedrijven geven aan dat zij gemak ervaren
Om de ervaring van burgers en bedrijven vanaf 2021 inzichtelijk te maken,
ontwikkelt de Belastingdienst in 2020 een meetinstrument. Deze indicator
geeft de mate waarin burgers en bedrijven gemak ervaren aan op basis van
onderzoek naar subjectieve beleving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

92

Percentage aangiften IH-NW waarin de vooraf ingevulde gegevens juist en
volledig zijn
Het streven is om jaarlijks 65% van de ingediende aangiften door particu­
lieren (IH niet-winst) volledig vooraf in te vullen vanuit de VIA voor zover
het voor de Belastingdienst kenbare rubrieken betreft. De realisatie van de
indicator wordt beïnvloed door diverse factoren zoals de beschikbaarheid
van betrouwbare gegevens, (fiscale) wet- en regelgeving en handelingen
van belastingplichtigen.
Corrigerend optreden
De Belastingdienst treedt op gepaste wijze corrigerend op bij niet-naleving.
De strategie van de Belastingdienst is erop gericht om naleving te
bevorderen en niet-naleving te voorkomen. De Belastingdienst houdt
toezicht op de naleving door middel van geautomatiseerde checks en het
uitvoeren van controles. Als niet-naleving of fouten worden geconstateerd
kan de uitkomst worden gecorrigeerd (zoals door het opleggen van
ambtshalve aanslagen, correcties en invorderingsmaatregelen). Daar waar
belastingplichtigen regels verwijtbaar niet hebben nageleefd, kan een
sanctie worden opgelegd; in de vorm van een (administratieve) boete of
zwaarder via het strafrecht.
De doelen van corrigerend optreden liggen zowel bij de gecontroleerde,
gecorrigeerde en/of gesanctioneerde belastingplichtige als bij andere belas­
tingplichtigen die dit handelen of optreden van de Belastingdienst
bemerken. De doelen zijn specifieke en generieke afschrikking, vergelding
en het borgen of vergroten van de legitimiteit van en het vertrouwen in de
Belastingdienst en de belastingheffing. Met als achterliggend doel om
toekomstige naleving te borgen of te stimuleren. Corrigerend optreden
zorgt er bovendien voor dat verschuldigde belastinggelden (ten minste voor
een deel) alsnog in de staatskas terecht komen.
In de volgende tabel zijn de prestatie-indicatoren voor het tussendoel
Corrigerend optreden opgenomen:
Tabel 25 Prestatie-indicatoren Corrigerend optreden
Prestatie-indicator

Waarde
2018

Waarde
2019

Streefwaarde
2020

Streefwaarde
2021

Burgers en bedrijven geven aan dat zij
corrigerend optreden ervaren

-

-

-

n.n.b.

Percentage van het nalevingstekort dat de
Belastingdienst corrigeert bij burgers (IH)

-

-

-

n.n.b.

Percentage van het nalevingstekort dat de Belastingdienst corrigeert bij MKB (IH, VPB,
OB en LH)

-

-

n.n.b.

Percentage processen verbaal dat leidt tot
veroordeling of transactie

87%

84%

82-85%

>82%

Percentage opsporingscapaciteit dat wordt 36%
ingezet op omgevingsgerichte
strafonderzoeken

40%

>40%

>40%

Betalings-achterstand

2,4%

2,5%

3-3,5%

≤3,5%

Inning invorderingsposten binnen een jaar 58,3%

58,7%

55-65%

≥55%

Percentage oninbaarheid

0,1%

<0,6%

<0,6%

0,3%

Burgers en bedrijven geven aan dat zij corrigerend optreden ervaren
Om de ervaring van burgers en bedrijven vanaf 2021 inzichtelijk te maken,
ontwikkelt de Belastingdienst in 2020 een meetinstrument. Deze nieuwe
indicator geeft weer in welke mate men ervaart dat de Belastingdienst
corrigerend optreedt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

93

Percentage van het nalevingstekort dat de Belastingdienst corrigeert
Deze nieuwe indicator in begroting 2021 maakt de vergelijking tussen de in
2021 door Particulieren en MKB aangebrachte correcties en het geschatte
nalevingstekort op basis van de uitkomsten van de meest recente
steekproef. Deze indicator vervangt de indicatoren die zagen op de bruto
correctieopbrengsten voor Particulieren en MKB.
Met deze nieuwe indicator beoogt de Belastingdienst meer inzicht te geven
in de effectiviteit van de handhaving. Door het relateren van de aange­
brachte correcties in de aangiften IH voor Particulieren en in de IH, LH, OB
en Vpb voor MKB aan het nalevingstekort wordt duidelijker geïllustreerd dat
de Belastingdienst aan het nalevingstekort werkt én door het werken aan
het voorkomen van fouten én het corrigeren daarvan als deze zich toch
voordoen.
Deze prestatie-indicator en de daarbij behorende meetmethodiek zijn nieuw
voor de Belastingdienst. Er is nog niet eerder ervaring mee opgedaan en
mogelijk dient er nog doorontwikkeling plaats te vinden. Daarom is er in
2021 nog geen streefwaarde verbonden aan de prestatie-indicator. Op basis
van de resultaten in 2021 zullen de werking en de meetmethodiek van deze
indicator worden geëvalueerd en zo nodig verbeterd.
Percentage processen-verbaal dat leidt tot veroordeling of transactie
De FIOD geeft bij het selecteren van aanmeldingen voor strafrechtelijk
onderzoek prioriteit aan zaken met impact en effect. De doelstelling voor
deze bestaande indicator is een resultaat van het overleg tussen het
Openbaar Ministerie, de toezichthouders en de FIOD, en is een indicator
voor de kwaliteit van de door de FIOD aangeleverde zaken.
Percentage opsporingscapaciteit dat wordt ingezet op omgevingsgerichte
strafonderzoeken
Bij de aanpak van fraude wil de FIOD een duidelijk signaal afgeven en kiest
het voor aanpak van strafonderzoeken met maatschappelijk effect: van
incident naar impact. De monitoring hierop vindt plaats met deze bestaande
prestatie-indicator door te rapporteren hoeveel procent van de zaken
omgevingsgericht is. Met omgevingsgericht wordt gedoeld op zaken die
voortvloeien uit de vooraf bedachte verbinding tussen partners in de keten
van toezicht, opsporing en vervolging. ‘Omgevingsgericht’ is één van de
vier deelcomponenten naast strafrecht, afpakken en media die samen met
de partners in de keten van invloed zijn op het effect in de maatschappij naar
aanleiding van ingestelde strafonderzoeken. Een zaak is een onderzoek naar
een of meerdere strafbare feiten gepleegd door één of meerdere
verdachten.
De naamgeving van de indicator is ten opzichte van begroting IX 2020
verduidelijkt. De indicator zelf is niet gewijzigd.
Betalingsachterstand
Deze indicator ziet op de belastingmiddelen Belasting zware motorrijtuigen
(BZM), Inkomensheffing (IH), Loonheffing (LH), Elektronisch Berichten­
verkeer (EBV), Motorrijtuigenbelasting (MRB), Omzetbelasting (OB),
Vennootschapsbelasting (VpB), Zorgverzekeringswet (ZVW). Ten opzichte
van voorgaande jaren is dat een uitbreiding met de BZM en er zijn ten
opzichte van 2020 aanpassingen in de meting gedaan. Zowel de teller als
de noemer van de indicator zijn hierop aangepast; de weergegeven
historische realisatiecijfers zijn hiervoor gecorrigeerd. Het is een indicatie
voor de (relatieve) omvang van de debiteurenpositie van de Belastingdienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

94

en het geeft een momentopname van de omvang van het uit te voeren
debiteurenbeheer. De Belastingdienst volgt openstaande schulden en gaat
in geval van gedetecteerde verhaalsmogelijkheden alsnog over tot het
innen van de schuld. De realisatie van deze indicator wordt beïnvloed door
de Coronamaatregelen. Op dit moment is het effect van deze maatregelen
op de realisatie nog niet te duiden.
Inning invorderingsposten binnen een jaar
Deze indicator toont het percentage van de vorderingen die niet op tijd
betaald worden, maar die binnen een jaar toch worden geïnd, als resultaat
van de door de Belastingdienst ingezette invorderingsmaatregelen. Ten
opzichte van 2020 zijn in de meting van deze indicator enkele aanpassingen
gedaan; de weergegeven historische realisatiecijfers zijn hiervoor gecorri­
geerd.
Percentage oninbaarheid
Niet alle vorderingen worden geheel geïnd. Dit kan verschillende oorzaken
hebben: faillissementen, wettelijke schuldsanering, overlijden of omdat de
vordering niet te verhalen is. Daarnaast leert de ervaring dat fraudeposten
en aanslagen voor criminele posten zeer lastig zijn te innen. Het percentage
oninbaarheid betreft het twaalfmaandgemiddelde aan oninbaar geleden
bedrag gedeeld door het twaalfmaandgemiddelde van het totaalbedrag aan
belasting en premieontvangsten. Ten opzichte van 2020 zijn in de meting
van deze indicator enkele aanpassingen gedaan; de weergegeven
historische realisatiecijfers zijn hiervoor gecorrigeerd.
Het oninbaar geleden bedrag betreft (tijdelijk) buiten invordering gestelde
bedragen. Een oninbaar geleden vordering blijft invorderbaar. Als na het
oninbaarlijden alsnog betaald wordt of verrekend kan worden, wordt dit
alsnog afgeboekt op de vordering. Het oninbaar geleden bedrag wordt dan
gecorrigeerd. Het nog opeisbare deel van de vorderingen wordt actief
gevolgd voor het geval zich alsnog inkomstenbronnen aandienen
(dynamisch monitoren).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

95

3.2 Artikel 2 Financiële markten
A. Algemene doelstelling
Beleid en regelgeving maken voor een stabiele en integere werking van
financiële markten, met betrouwbare dienstverlening van financiële instel­
lingen aan burgers en bedrijven.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De minister van Financiën bevordert het goede functioneren van het
financiële stelsel en heeft een regisserende rol. Hij is verantwoordelijk voor
de goede werking van het betalingsverkeer. De minister is daarnaast verant­
woordelijk voor goed functionerende en integere financiële markten en voor
de Nederlandse wetten en regels ten aanzien van de financiële markten en
de institutionele structuur van het toezicht. Verder draagt de minister samen
met de minister van Justitie en Veiligheid verantwoordelijkheid voor weten regelgeving om het gebruik van het financieel stelsel voor het witwassen
van geld en het financieren van terrorisme te voorkomen. Ook is de minister
verantwoordelijk voor de regelgeving van bepaalde bijzondere financiële
beroepsgroepen, zoals accountants. DNB en de AFM voeren het daadwer­
kelijke toezicht op de financiële markten uit. Dat wil zeggen dat de minister
verantwoordelijk is voor het functioneren van het toezichtsysteem als
geheel en verantwoordelijk is voor de uitvoering van het toezicht door DNB
en de AFM. Echter, om de onafhankelijke positie van de toezichthouders te
bevorderen is de minister noch verantwoordelijk noch bevoegd ten aanzien
van individuele besluiten van de toezichthouders, en beschikt de minister
niet over toezichtvertrouwelijke informatie. Daarnaast worden steeds meer
toezichttaken op Europees niveau belegd. Zo voert de Europese Centrale
Bank (ECB) ook in belangrijke mate het toezicht op grote en grensover­
schrijdende Europese banken uit.
De randvoorwaarden die de minister stelt voor een integer en stabiel
systeem hebben hun basis in de Wet op het financieel toezicht (Wft) en de
Wet ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme
(Wwft). Het gaat hierbij om (het toezicht op nakoming van) regelgeving die
financiële instellingen stimuleert en verplicht om op integere en transpa­
rante wijze te werk te gaan. Deze regelgeving en dit toezicht dragen eraan
bij dat consumenten en bedrijven met voldoende informatie en vertrouwen
financiële producten kunnen afnemen.
Tot slot bevordert de minister het verantwoord financieel gedrag door de
burger en is hij verantwoordelijk voor de ongestoorde voorziening van
voldoende munten in circulatie.
Verantwoordelijkheden minister van Financiën op de BES-eilanden
Bonaire, Sint-Eustatius en Saba (BES-eilanden) maken deel uit van
Nederland. De eilanden zijn openbare lichamen in de zin van de Grondwet.
De verantwoordelijkheid van de minister van Financiën ten aanzien van
de toezichttaken voor de BES-eilanden is dezelfde als voor Europees
Nederland, omdat de verhouding tussen de minister en de toezichthouders
dezelfde is. Het toezicht op de BES-eilanden is net als in Nederland op
afstand geplaatst bij DNB en de AFM; de minister van Financiën is systeem­
verantwoordelijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

96

C. Beleidswijzigingen
Het beleid ten aanzien van de financiële sector staat grotendeels beschreven
in de Agenda financiële sector21 die eind 2018 is gepresenteerd. De Agenda
richt zich op drie domeinen: stabiliteit, integriteit en innovatie. In 2021 geeft
het ministerie uitvoering aan de aangekondigde maatregelen uit de Agenda
(zie onderdeel 2.1 Beleidsprioriteiten).
Tot eind 2019 heeft de Koninklijke Nederlandse Munt (KNM) het exclusieve
recht gehad om munten voor de Nederlandse staat te slaan. In 2019 is de
productie van circulatiemunten en de productie en distributie van munten
die speciaal voor verzamelaars worden geslagen door DNB aanbesteed.
De spoedovereenkomst die DNB heeft gesloten met KNM zorgde ervoor dat
in 2020 verzamelaarsproducten budgetneutraal werden uitgegeven. In 2020
is er opnieuw een aanbestedingsprocedure gestart voor verzamelaars­
munten. Vanaf 2021 zal het nieuwe muntcontract voor verzamelaarsmunten
in werking treden. Dit kan zorgen voor een verandering in de kosten voor
de munttaak in 2021.

21

Kamerstukken II 2018-2019, 32 013, nr. 200.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

97

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 26 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 2 Financiële markten (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

48.054

39.468

26.053

24.293

22.921

22.921

22.921

waarvan betalingsverplichtingen

48.292

39.468

26.053

24.293

22.921

22.921

22.921

Muntcirculatie

5.719

6.117

5.500

6.590

6.586

6.586

6.586

Vakbekwaamheid

3.733

5.002

4.600

4.600

4.600

4.600

4.600

Bijdrage DNB toezicht en DGS BES

1.980

2.000

2.010

2.003

2.020

2.020

2.020

Bijdrage FEC

3.173

3.220

2.887

2.887

2.887

2.887

2.887

Overige betalingsverplichtingen

33.687

23.129

11.056

8.213

6.828

6.828

6.828

waarvan garantieverplichtingen

‒ 238

0

0

0

0

0

0

Garantie verhoging plafond kredietfaciliteit
AFM

3.000

0

0

0

0

0

0

Garantie DGS BES

‒ 3.238

0

0

0

0

0

0

Uitgaven

48.562

39.468

26.053

24.293

22.921

22.921

22.921

waarvan juridisch verplicht

82,5%

Bekostiging

33.336

8.096

7.240

7.997

7.966

7.966

7.966

Accountantskamer

1.234

1.509

1.350

1.350

1.350

1.350

1.350

Muntcirculatie

4.171

6.117

5.500

6.590

6.586

6.586

6.586

Afname munten in circulatie

27.535

0

0

0

0

0

0

0

0

50

57

30

30

30

396

470

340

0

0

0

0

IMVO Convenanten
Overig
Storting/onttrekking begrotingsreserve

1.875

1.625

1.875

1.875

1.875

1.875

1.875

Dotatie begrotingsreserve DGS BES

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

875

625

875

875

875

875

875

Opdrachten

6.999

21.488

9.357

7.857

6.499

6.499

6.499

Wijzer in Geldzaken

1.695

2.061

1.634

1.634

276

276

276

Vakbekwaamheid

3.933

5.002

4.600

4.600

4.600

4.600

4.600
0

Dotatie begrotingsreserve NHT

Uitvoeringskosten SRH

0

2.000

0

0

0

0

Schadeloosstelling SRH

0

10.000

0

0

0

0

0

Overig

1.371

2.425

3.123

1.623

1.623

1.623

1.623

Bijdrage aan ZBO's en RWT's

5.932

7.735

7.057

6.050

6.067

6.067

6.067

Bijdrage AFM BES-toezicht

450

505

705

705

705

705

705

1.980

2.000

2.010

2.003

2.020

2.020

2.020
260

Bijdrage DNB toezicht en DGS BES
Bijdrage Toezicht en Handhaving MIF

0

10

260

260

260

260

Bijdrage PSD II

330

0

195

195

195

195

195

Bijdrage FEC

3.173

3.220

2.887

2.887

2.887

2.887

2.887

0

2.000

1.000

0

0

0

0

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

420

524

524

514

514

514

514

IASB

420

420

420

420

420

420

420

0

104

104

94

94

94

94

Ontvangsten

10.321

8.905

10.255

9.955

7.700

7.700

8.700

Bekostiging

2.155

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

Ontvangsten muntwezen

2.155

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

Opdrachten

1.225

1.455

1.455

1.455

0

0

0

Wijzer in Geldzaken

1.225

1.455

1.455

1.455

0

0

0

Overige ontvangsten

6.941

5.450

6.800

6.500

5.700

5.700

6.700

Overig

(Caribean) Financial Action Task Force

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

98

Budgetflexibiliteit
Van de uitgaven op artikel 2 is in 2021 82.5% juridisch verplicht. Deze
verplichte uitgaven (€ 21,5 mln.) bestaan voor het grootste deel uit uitgaven
voor vakbekwaamheid (€ 4,6 mln.), muntcirculatie (€ 2,5 mln.) en de
bijdragen aan AFM en DNB voor het toezicht op de BES-eilanden (€ 2,6 mln)
en het Financieel Expertise Centrum (FEC) (€ 2,9 mln.).
De juridisch verplichte uitgaven aan vakbekwaamheid betreffen de kosten
van de centrale Wft-examinering. Het inhoudelijk beheer van de Wftexaminering is opgedragen aan het College Deskundigheid Financiële
Dienstverlening (CDFD), terwijl het functionele en technische beheer is
ondergebracht bij de Dienst Uitvoering Onderwijs (DUO). Uitgangspunt is
dat de uitgaven worden gefinancierd uit de examengelden (leges) die
worden afgedragen aan het ministerie (zie ontvangsten overig). De
daaromtrent gemaakte afspraken zijn vastgelegd in een overeenkomst met
het CDFD en een overeenkomst met de DUO.
De juridisch verplichte uitgaven vanwege de muntcirculatie komen voort uit
de Muntwet, de afspraken met DNB en de afspraken in muntcontract voor
circulatiemunten en het muntcontract voor verzamelaarsmunten van DNB
met KNM. De afspraken betreffen onder meer de te verstrekken vergoe­
dingen vanwege:
– de productie van circulatiemunten (hieronder vallen niet de aanschaf­
kosten van de circulatiemunten);
– de productie en distributie van munten die speciaal voor verzamelaars
worden geslagen;
– het verzorgen van de geldsomloop voor zover deze uit munten bestaat;
– het fungeren als Nationaal Analysecentrum voor Munten.
De niet-juridische verplichte uitgaven hebben in hoofdzaak betrekking op
de aankoop van circulatiemunten. Vanaf 2021 zal het nieuwe muntcontract
voor verzamelaarsmunten in werking treden. De juridische en niet-juridisch
verplichte uitgaven voor 2021 en later kunnen daardoor veranderen.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen en uitgaven
Bekostiging
Accountantskamer
De Accountantskamer beoordeelt klachten over gedragingen van
accountants bij hun beroepsmatig handelen. Het gaat daarbij vooral om
gedragingen die mogelijk in strijd zijn met de wet of met het belang van
een goede uitoefening van het accountantsberoep. In een tuchtprocedure
staat het belang van een goede beroepsuitoefening voorop. Aldus wordt
bijgedragen aan het (herstel van) vertrouwen van het publiek in de beroeps­
uitoefening van accountants. In 2019 heeft er een evaluatie van de Accoun­
tantskamer plaatsgevonden, waarbij er bekeken is of financiering van het
ministerie nog in de rede ligt of dat er moet worden overgegaan tot gedeel­
telijke of gehele financiering door de beroepsgroep zelf. Op basis van de
uitkomst van het onderzoek is er besloten om de wijze van bekostiging van
de Accountantskamer niet aan te passen. De administratieve lasten voor alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

99

betrokken partijen, die zouden voorvloeien uit deelfinanciering door de
beroepsgroep, wegen niet op tegen de beperkte omvang van de kosten van
het accountantstuchtrecht22.
Muntcirculatie
De kosten van muntcirculatie bestaan uit: uitgaven die betrekking hebben
op de door de KNM te verzorgen muntproductie, de door het munthuis te
verzorgen distributie van bijzondere munten en de door DNB te verzorgen
munttaken. De spoedovereenkomst die DNB heeft gesloten met KNM zorgt
ervoor dat in 2020 verzamelaarsproducten budgetneutraal worden
uitgegeven. Vanaf 2021 zal het nieuwe muntcontract voor verzamelaars­
munten in werking treden. Dit kan zorgen voor een verandering in de kosten
voor de munttaak in 2021 en later.
Afname munten in circulatie
Het in circulatie brengen van euromunten leidt tot ontvangsten voor de
Staat en leidt tegelijkertijd tot een schuld aan het publiek. Zodra munten uit
circulatie terugkeren, dient de Staat de nominale waarde van deze munten
via DNB terug te geven. Op voorhand is niet te voorspellen of de nominale
waarde van de in circulatie zijnde munten in enig jaar zal toe- of afnemen.
Vandaar dat in de begroting een stelpost van nul is opgenomen.
Overig
Bekosting overig betreft voornamelijk de kosten voor de opvolging die
wordt gegeven aan de aanbevelingen van de Comissie toekomst accoun­
tancysector om de kwaliteit van wettelijke accountantscontroles duurzaam
te verbeteren. Hiertoe zijn in 2020 twee kwartiermakers aangesteld.23
Storting/onttrekking begrotingsreserve
Dotatie begrotingsreserve DGS BES
Als garantie voor een depositogarantiestelsel (DGS) voor de BES-eilanden
is bij eerste suppletoire wet 2017 een begrotingsreserve ingesteld. Jaarlijks
wordt € 1 mln. toegevoegd aan de begrotingsreserve. Met het DGS BES
wordt de financiële stabiliteit op de BES-eilanden geborgd. In 2020 is de in
de wet vastgelegde evaluatie DGS BES gestart, waarbij er voornamelijk
wordt gekeken naar de wijze van bekostiging. Naar verwachting wordt de
evaluatie in het najaar van 2020 afgerond.
Tabel 27 Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve DGS BESeilanden (bedragen x € 1 mln.)
Stand per
1/1/2020

Onttrek­
Toevoe­
Stand per
kingen 2020 gingen 2020 1/1/2021

Onttrek­
Toevoe­
Stand per
kingen 2021 gingen 2021 31/12/2021

3

0

0

1

4

1

5

Dotatie begrotingsreserve Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor
Terrorismeschaden (NHT)-garantie
De Staat heft een jaarlijkse premie (€ 625.000) over het afgegeven garan­
tiebedrag van € 50 mln. Deze middelen worden sinds 2019 gestort in een
begrotingsreserve.

22
23

Kamerstukken II 2019-2020, 34 677, nr. 22
Kamerstukken II 2019-2020, 33 977, nr. 29

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

100

Tabel 28 Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve NHT-garantie
(bedragen x € 1mln.)
Stand per
1/1/2020

Onttrek­
Toevoe­
Stand per
kingen 2020 gingen 2020 1/1/2021

Onttrek­
Toevoe­
Stand per
kingen 2021 gingen 2021 31/12/2021

0,875

0

0

0,625

1,5

0,875

2,375

Opdrachten
Wijzer in geldzaken
Het platform Wijzer in geldzaken zet zich in voor het bevorderen van
financieel verantwoord gedrag door de burger in Nederland. Het ministerie
van Financiën financiert het platform samen met een aantal partijen uit de
sector. Het platform ontwikkelt verschillende typen interventies om
verantwoord financieel gedrag te bevorderen en om invulling aan de strate­
gische doelstellingen te geven. Enkele voorbeelden zijn de website
www.wijzeringeldzaken.nl, de Week van het geld, de website www.financieelgezondewerknemers.nl en de Pensioen3daagse.
Vakbekwaamheid
Het College Deskundigheid Financiële Dienstverlening (CDFD) adviseert en
ondersteunt het ministerie van Financiën inzake de beroepskwalificatie van
financieel adviseurs, oftewel de vakbekwaamheid. Het CDFD is verantwoor­
delijk voor inhoudelijk beheer van de Centrale Examenbank, het adviseren
over en vaststellen van eind- en toetstermen, en het erkennen van en
toezicht houden op Wft-exameninstituten. Voor het uitvoeren van haar
taken ontvangt het CDFD jaarlijks een overheidsbijdrage.
Overig
De hogere uitgaven in 2021 worden onder meer veroorzaakt doordat er
mogelijk kosten worden gemaakt voor rechtzaken met betrekking tot SNS
Reaal Holding. De overige opdrachten betreffen onderzoeken en evaluaties
die in 2021 en later plaatsvinden.
Bijdrage aan ZBO’s en RWT’s
Bijdrage AFM BES-toezicht
Voor het gedragstoezicht op de financiële markten op de BES-eilanden
ontvangt de AFM jaarlijks een overheidsbijdrage.
Bijdrage DNB toezicht en DGS BES
Voor het integriteitstoezicht op de BES-eilanden ontvangt DNB jaarlijks
een overheidsbijdrage. In de afgelopen jaren is door DNB meer capaciteit
ingezet op de BES-eilanden, met name als gevolg van interventie,
handhaving en toetsingen.
Bijdrage FEC
Het ministerie draagt bij aan de financiering van het Financieel Expertise
Centrum (FEC). Het FEC is een samenwerkingsverband tussen verschillende
autoriteiten binnen de financiële sector op het gebied van toezicht, controle,
opsporing en vervolging. Vanaf 2018 wordt structureel € 1,4 mln. extra
besteed aan de aanpak van terrorismefinanciering door het FEC. Deze
gelden zijn afkomstig uit de versterkingsgelden, die eind 2017 door het
kabinet zijn toegekend ten behoeve van het contra-terrorismebeleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

101

Bijdrage toezicht en handhaving Multilateral Interchange Fee (MIF)
De Autoriteit Consument en Markt (ACM) is de toezichthouder op de
uitvoering van de MIF-verordening. Vergoed worden de kosten voor het
houden van toezicht op de naleving en de handhaving van een aantal
bepalingen uit de MIF-verordening. Hieronder vallen onder meer de kosten
voor het controleren van de hoogte van de afwikkelingsvergoedingen bij
betalingsdienstaanbieders, het behandelen van klachten en de rechtshand­
havingskosten.
Bijdrage PSD II
In de wet ter implementatie van de PSD II richtlijn (Payment Services
Directive) zijn vier toezichthouders belast met het toezicht op de naleving
van PSD II, te weten DNB, de AFM, de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) en
de ACM. De kosten zijn de geschatte jaarlijkse kosten van de ACM voor de
uitvoering van het toezicht door de ACM op de naleving door marktpartijen
van PSD II.
Overig
In 2021 wordt het register van uiteindelijk belanghebbenden (UBO’s) van
vennootschappen en andere juridische entiteiten verder gevuld en dooront­
wikkeld. Aan de doorontwikkeling zijn kosten verbonden die deels worden
gedekt door het ministerie van Financiën. Daarnaast wordt het UBO-register
voor trusts en soortgelijke juridische constructies gebouwd en opgestart in
2021. In 2021 draagt het ministerie bij aan deze kosten.
Ontvangsten
Bekostiging
Ontvangsten muntwezen
De ontvangsten muntwezen hebben betrekking op de door de KNM af te
dragen nominale waarde van de munten die de KNM in opdracht van de
Staat speciaal voor verzamelaars heeft geslagen. In een voorkomend geval
hebben de ontvangsten muntwezen tevens betrekking op ontwaarde
munten en/of rondellen waarvan het residu als metaalschroot is verkocht.
Toename munten in circulatie
Zie «Afname munten in circulatie» bij uitgaven.
Opdrachten
Wijzer in Geldzaken
Het programma Wijzer in Geldzaken wordt medegefinancierd uit bijdragen
vanuit de sector en DNB. Daarnaast draagt het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid ook bij aan het programma. Deze bijdragen zijn voor
de periode 2020–2022 afgesproken.
Overig
De overige ontvangsten betreffen met name: de ontvangen leges voor de
examens inzake het onderdeel vakbekwaamheid, premies voor de NHT- en
WAKO-garantie, de door de ACM aan de sector doorberekende kosten in
het kader van het toezicht op de naleving van de MIF-verordening en
eventuele ontvangen boetegelden van DNB, de AFM en de Accountants­
kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

102

Meetbare gegevens
Kengetallen financiële stabiliteit
Financiële stabiliteit staat centraal in het beleid van de minister van
Financiën ten aanzien van de financiële sector. Een belangrijk onderdeel
hierbij zijn de buffers die banken hebben zodat zij weerbaarder zijn. Twee
belangrijke indicatoren hierbij zijn de zogenaamde (niet-risicogewogen)
leverage ratio en de (risicogewogen) Common Equity Tier 1 (CET1)-ratio
zoals beschreven in de Bazel III-normen. De wettelijke minima voor de
leverage- en CET1-ratio conform Bazel III-normen zijn 3% en 4,5%.
Tabel 29 Kengetallen financiële stabiliteit (Nederlandse banken)1
Jaar

2017

2018

2019

2020 (eerste kwartaal 2020)

Leverage ratio (%)

4,5

4,5

4,9

4,8

CET1-ratio (%)

16,2

16,4

16,9

16,5

1 Bron: DNB - https://www.dnb.nl/over-dnb/taken/financiele-stabiliteit/indicatoren/krediet-leverage/index.jsp

Kengetallen betalingsverkeer
Het ministerie van Financiën zet zich, samen met DNB, in voor een efficiënt,
veilig en toegankelijk betalingsverkeer.24 Hierbij wordt nauw samengewerkt
in het kader van het Maatschappelijk Overleg Betalingsverkeer (MOB),
waarin banken, betaaldienstverleners en maatschappelijke organisaties zijn
vertegenwoordigd.
Teneinde de goede werking van het girale betalingsverkeer te borgen, is in
de Regeling Oversight goede werking betalingsverkeer opgenomen dat
de beschikbaarheid van pinnen (incl. contactloos betalen) 99,88% moet zijn.
Deze norm richt zich tot de private partijen die het girale betalingsverkeer
verzorgen en wordt gehandhaafd door DNB. De norm is in 2019 behaald.
Voor de beschikbaarheid van mobiel en internetbankieren bestaan geen
wettelijke eisen. Desalniettemin is ook bij deze betaalmethodes de beschik­
baarheid zeer hoog, zoals blijkt uit onderstaande tabel.
Tabel 30 Kengetallen betalingsverkeer1
Beschikbaarheid

2016

2017

2018 2019 (gerealiseerd)

2019 (norm)

Pinnen en contactloos betalen 99,88% 99,88% 99,89%

99,89%

99,88%2

Mobiel bankieren

99,77% 99,83% 99,75%

99,81%

n.b.

Internetbankieren

99,79% 99,83% 99,72%

99,78%

n.b.

1 Bron: Bijlage bij Kamerstukken II, 2019-2020, 27 863, nr. 87 (MOB-rapportage 2019), en Betaalvereniging Nederland: https://factsheet.betaalvereniging.nl/#giraal-betalen
2 Cf. artikel 6.2. Regeling Oversight goede werking betalingsverkeer

Voorts vindt het ministerie het van belang dat de toegang tot contant geld
voldoende is. In het MOB zijn hier (niet-bindende) afspraken over gemaakt
tussen de banken, maatschappelijke organisaties en DNB, waarbij de
doelstelling is dat in principe alle Nederlandse huishouden binnen een
straal van 5 kilometer (hemelsbreed) contant geld moeten kunnen
opnemen. Uit onderstaande cijfers blijkt dat deze norm vrijwel overal wordt
gehaald.

24

Anders dan het kengetal betalingsverkeer dat in het Jaarverslag 2019 is gecommuniceerd, zijn
hier twee nieuwe kengetallen betalingsverkeer opgenomen (zie tabel). Deze kengetallen geven
een beeld over zowel de beschikbaarheid van het girale betalingsverkeer als de toegang tot
contant geld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

103

Tabel 31 Kengetallen Vijfkilometernorm 1
2016
Het percentage aan huishoudens in Nederland dat binnen een straal van vijf kilometer contant geld kan opnemen.

2017

2018

2019

99,63% 99,58% 99,55% 99,50%

1 Bron: Bijlage bij Kamerstukken II, 27 863, nr. 87 (MOB-rapportage 2019), en Kamerstukken II, 2018-2019, 27 863, nr. 83.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

104

3.3 Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
A. Algemene doelstelling
Optimaal financieel resultaat bij de realisatie van publieke doelen; in het
bijzonder bij het investeren in en verwerven, beheren en afstoten van de
financiële en materiële activa van de Staat.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De minister van Financiën stimuleert en regisseert een verantwoorde en
doelmatige besteding van overheidsmiddelen. Bedrijfseconomische
expertise wordt ingezet bij staatsdeelnemingen, investeringsprojecten en
transacties van de Rijksoverheid.
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor:
• een optimaal financieel resultaat bij het beheren, aangaan en afstoten
van staatsdeelnemingen met inachtneming van de betrokken publieke
belangen;
• het toetsen en adviseren op bedrijfseconomische doelmatigheid bij het
realiseren van grote publieke investeringsprojecten, zodat vakdeparte­
menten hun projecten binnen budget, op tijd en met de gewenste
kwaliteit kunnen realiseren. Voorbeelden van deze projecten zijn
DBFM(O)25-projecten, bedrijfsvoerings- en duurzaamheidsprojecten, en
veilingen waarbij exclusieve rechten in de markt worden gezet;
• het overkoepelende DBFM(O)-beleid en de regie van het systeem dat
ervoor moet zorgen dat DBFM(O) in Nederland structureel goed
verankerd is en toegepast wordt;
• het beheren en afwikkelen van de tijdelijke overheidsinvesteringen in
de gesteunde financiële instellingen. In dit kader is de minister van
Financiën verantwoordelijk voor zwaarwegende en/of principiële beslis­
singen (onder andere de exitstrategie en het beloningsbeleid van de
financiële instellingen) van NL Financial Investments (NLFI). Voorts
houdt de minister van Financiën toezicht op NLFI;
• het toetsen van door vergunninghouders gestelde financiële zekerheid
ter dekking van de kosten die voortvloeien uit het buiten gebruik stellen
en de ontmanteling van instellingen vallend onder de Kernenergiewet.
De minister van Financiën heeft een aantal instrumenten tot zijn
beschikking, die ingezet kunnen worden voor de invulling van zijn verant­
woordelijkheid:
• bevoegdheden die de minister van Financiën heeft op basis van de
Comptabiliteitswet;
• de regeling financieel beheer van het Rijk, in het bijzonder artikel 2: huur-,
huurkoop- en leaseovereenkomsten, zoals DBFM(O), mogen pas door
de Staat worden gesloten na overeenstemming met de minister van
Financiën;
• bevoegdheden die de minister van Financiën heeft op basis van de
Kernenergiewet;
• bevoegdheden die de minister van Financiën heeft op basis van de
Telecommunicatiewet;
• de Wet stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen
(NLFI);

25

Design-Build-Finance-Maintain-(Operate).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

105

•

•
•
•

•

bevoegdheden die de minister van Financiën heeft als aandeelhouder
op basis van Boek 2 Burgerlijk Wetboek en de statuten van de onderne­
mingen;
de gedragsregels uit de Corporate Governance Code voor zijn rol als
aandeelhouder in staatsdeelnemingen;
het kader voor het gebruik van businesscases binnen het Rijk
(handleiding publieke businesscase);
PPS-code (publiek-private samenwerking): de beheercode voor goede
bedrijfsvoering binnen de Rijksoverheid gericht op een doelmatige en
rechtmatige inzet van het instrument van publiek-private samenwerking
bij de realisatie en de exploitatie van (met name meerjarige) investe­
ringsprojecten. Deze beheercode is nader uitgewerkt in een aantal
specifieke toezichtsafspraken op het gebied van huisvesting en infra­
structuur;
structureel en incidenteel overleg met bestuurders en commissarissen
van de staatsdeelnemingen.

Bovenstaande instrumenten zijn verschillend van aard. De bevoegdheden
die voortvloeien uit het Burgerlijk Wetboek, Comptabiliteitswet, Wet
stichting administratiekantoorbeheer financiële instellingen en de
Kernenergiewet vormen de basis van de (formele) zeggenschap. De overige
instrumenten hebben een meer informeel karakter, zijn richtinggevend
(zoals de Corporate Governance Code) of dienen als randvoorwaarde om
invulling te kunnen geven aan de beleidsdoelstelling (zoals de beschik­
baarheid over en/of toegang tot de benodigde kennis).
Beleidsinformatie
In onderstaande tabel is een overzicht opgenomen van de staatsdeelne­
mingen waarvan het beheer van het aandeelhouderschap ligt bij het
ministerie van Financiën. Hierbij staat aangegeven hoeveel procent van
de aandelen in handen is van de Staat en op welke wijze deze aandelen
worden gehouden. Daarnaast wordt aangegeven of het aandeelhouder­
schap permanent is, bij voorbaat tijdelijk (bij financiële instellingen), of dat
de deelneming op termijn voor vervreemding in aanmerking zou kunnen
komen (niet-permanent aandeelhouderschap). Tot slot is in deze tabel te
zien wanneer de volgende evaluatie van het aandeelhouderschap zal plaats­
vinden.
Tabel 32 Aandeelhouderschap ministerie van Financiën
Staatsdeelneming

Percentage aandelen (per 15/9/2020) Wijze van aandeelhouderschap Categorie aandeelhouderschap Volgende evaluatie

ABN AMRO

56,30%

Indirect (via NLFI)

Bij voorbaat tijdelijk

n.v.t.

Air France-KLM

14%

Direct

Permanent

2026

BNG Bank

50%

Direct

Permanent

2026

COVRA

100%

Direct

Permanent

2023

FMO

51%

Direct

Permanent

2024

Gasunie

100%

Direct

Permanent

2025

Havenbedrijf Rotterdam

29,20%

Direct

Permanent

2021

Holland Casino

100%

Direct

Niet-permanent

n.v.t.

Invest-NL

100%

Direct

Permanent

2023

KLM

5,90%

Direct

Permanent

2021

Nederlandse Loterij

99%

Direct

Niet-permanent

n.v.t.

Nederlandse Spoorwegen 100%

Direct

Permanent

2023

NIO

100%

Direct

Permanent

n.v.t.

NWB Bank

17,20%

Direct

Permanent

2026

Schiphol

69,80%

Direct

Permanent

2024

SRH

100%

Direct

Bij voorbaat tijdelijk

n.v.t.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

106

TenneT

100%

Direct

Permanent

2025

Thales Nederland

1%

Direct

Permanent

2022

UCN

100%

Direct

Niet-permanent

n.v.t.

De Volksbank

100%

Indirect (via NLFI)

Bij voorbaat tijdelijk

n.v.t.

Op 17 mei 2019 is besloten om het wetsvoorstel modernisering speelcasi­
noregime – waaronder de privatisering van Holland Casino – voor dit
moment in te trekken. De regering gaat opnieuw naar de tekentafel met
het oog op het treffen van voorbereidingen voor een mogelijk nieuw priva­
tiseringstraject. Holland Casino blijft daarmee voorlopig een nietpermanente deelneming.
Tot en met 2019 hield de Nederlandse staat ook een aandelenbelang in RFS
en SABB. RFS is het voormalige consortium van Royal Bank of Scotland,
Fortis en Santander dat in 2007 gezamenlijk ABN AMRO heeft
overgenomen. De Nederlandse staat nam bij de overname van Fortis/ABN
AMRO in 2008 de plaats in van Fortis in het consortium. Het grootste
activum op de balans van RFS was een belang in Alawwal. Alawwal en de
Saudi British Bank (SABB) zijn in 2019 gefuseerd. De aandelen van deze
fusiebank SABB zijn in 2019 uitgekeerd aan NLFI, waarna RFS is afgewikkeld.
Het verkoopproces van SABB is in 2019 afgerond. Met de afwikkeling van
RFS is ook een einde gekomen aan het consortium waar de staat onderdeel
van werd als gevolg van de overname van Fortis/ABN AMRO in 2008.
Op 19 november 2019 heeft de Eerste Kamer de oprichtingswet Invest-NL
aangenomen. In december van hetzelfde jaar is Invest-NL opgericht en
daarmee van start gegaan.
Kengetallen
Onderstaande kengetallen zien op de implementatie en uitvoering van het
staatsdeelnemingenbeleid. Hierbij wordt alleen gekeken naar deelne­
mingen met volwaardige bedrijfsactiviteiten, waar de Staat >15% van de
aandelen heeft, en deze met direct aandeelhouderschap beheert.
Tabel 33 Kengetallen deelnemingenbeleid
Realisatie
2019

Streefwaarde
20201

Streefwaarde
2021

Percentage deelnemingen met >30% vrouwen in 80% (n=10)2
de raad van bestuur

80%

80%

Percentage deelnemingen met >30% vrouwen in 83% (n=12)3
de raad van commissarissen

92%

100%

Aantal deelnemingen waar een meerjarig
dividendbeleid is herijkt

24

2

2

Aantal deelnemingen waarvan het
aandeelhouderschap is geëvalueerd in het
betreffende begrotingsjaar

1

2

05

1 De huidige streefwaardes voor 2020 kunnen afwijken van de streefwaardes uit de begroting 2020.
2 Gecorrigeerd voor staatsdeelnemingen met één bestuurder. De volgende tien vennootschappen zijn
meegenomen: BNG Bank, FMO, Gasunie, Havenbedrijf Rotterdam, Holland Casino, NS, NWB, Schiphol, NLO en
TenneT.
3 De volgende dertien vennootschappen zijn meegenomen: BNG Bank, COVRA, FMO, Gasunie, Havenbedrijf
Rotterdam, Holland Casino, NS, NWB, Schiphol, NLO, Invest-NL, TenneT en UCN.
4 De volgende elf vennootschappen zijn meegenomen: BNG Bank, COVRA, FMO, Gasunie, Havenbedrijf
Rotterdam, Holland Casino, NS, NWB, Schiphol, TenneT en UCN.
5 Het kabinet evalueert minimaal eens in de zeven jaar het aandeelhouderschap in elke staatsdeelneming, om te
bepalen of een belang in het bedrijf nog toegevoegde waarde heeft. In eerste komen de elf ‘permanente’
staatsdeelnemingen in aanmerking voor evaluaties. Actuele ontwikkelingen kunnen aanleiding zijn om het
aandeelhouderschap in een deelneming eerder of later te evalueren. Met de evaluaties die in 2020 worden
verricht, zijn alle permanente staatsdeelnemingen geëvalueerd. In 2022 zal de cyclus opnieuw beginnen met
een evaluatie van Thales.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

107

Meer kengetallen over het deelnemingenbeleid (zoals de omvang van het
balanstotaal van alle staatsdeelnemingen, de vermogenspositie van staats­
deelnemingen en het door staatsdeelnemingen gerealiseerde rendement)
zijn te vinden in het meest recente Jaarverslag Beheer Staatsdeelne­
mingen26.
Daarnaast wordt over de voortgang binnen het DBFM(O)-beleid middels
kengetallen door de daarvoor verantwoordelijke ministers gerapporteerd in
de DBFM(O)-voortgangsrapportages.
C. Beleidswijzigingen
De nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 201327 vormt het kader voor de
invulling van de aandeelhoudersrol door de staat. Dit jaar wordt de nota
Deelnemingenbeleid geëvalueerd door middel van de beleidsdoorlichting
Deelnemingenbeleid. De opzet hiervan is in september 2019 naar uw Kamer
gezonden.28 Uw Kamer wordt eind 2020 over de uitkomsten van de beleids­
doorlichting en de reactie van het kabinet daarop geïnformeerd.
Mogelijk heeft de COVID-19 crisis nog jaren gevolgen voor onze staatsdeel­
nemingen. Uiteraard volgen we de ontwikkelingen nauwgezet, zodat we
goed zicht houden op wat welke staatsdeelneming wanneer nodig heeft.
Ook als het gaat om de bredere maatschappelijke vraagstukken en
uitdagingen op het publiek-private snijvlak zal Financiën blijven inzetten op
het bevorderen van doelmatige overheidsinvesteringen, waarbij Financiën
ook oog heeft voor de rol van de staatsdeelnemingen in de energietransitie.
Invest International zal naar verwachting in Q1 2021 worden opgericht,
afhankelijk van het verloop van het wetstraject Machtigingswet oprichting
Invest International. Het wordt een instelling die vanuit een één loketgedachte het Nederlandse bedrijfsleven helpt projecten buiten de eigen
landsgrenzen te ontwikkelen en te financieren.

26

Kamerstukken II 2019-2020, 28 165 nr. 326.
Kamerstukken II 2013-2014, 28 165, nr. 165.
28
Kamerstukken II 2018-2019, 31 935, nr. 54.

27

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

108

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 34 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector (bedragen
x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

1.414.354

3.305.965

692.928

586.678

586.146

552.146

255.146

waarvan betalingsverplichtingen

1.414.354

1.445.965

692.928

586.678

586.146

552.146

255.146

Verwerving vermogenstitels

744.396

0

0

0

0

0

0

Kapitaalinjectie Invest-NL

50.000

330.000

330.000

330.000

330.000

297.000

0

0

0

247.000

147.000

147.000

146.000

146.000

Afdrachten Staatsloterij

102.806

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Schikking Alawwal Bank

93.297

0

0

0

0

0

0

0

1.000.000

0

0

0

0

0

Kapitaalinjectie TenneT

410.000

0

0

0

0

0

0

Overige betalingsverplichtingen

13.856

15.965

15.928

9.678

9.146

9.146

9.146

waarvan garantieverplichtingen

0

1.860.000

0

0

0

0

0

Garanties en vrijwaringen
staatsdeelnemingen

0

1.860.000

0

0

0

0

0

1.693.064

1.444.305

692.928

586.678

586.146

552.146

255.146

Kapitaalinjectie Invest International

Lening KLM

Uitgaven
waarvan juridisch verplicht

100%

Garanties

18

20

20

20

20

20

20

Regeling Bijzondere Financiering

18

20

20

20

20

20

20

Storting/onttrekking begrotingsreserve

4.800

3.156

0

0

0

0

0

Dotatie begrotingsreserve TenneT

4.800

3.156

0

0

0

0

0

Leningen

0

1.000.000

0

0

0

0

0

Lening KLM

0

1.000.000

0

0

0

0

0

Opdrachten

96.275

6.129

10.908

4.658

4.126

4.126

4.126

Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen

94.373

4.129

3.908

4.658

4.126

4.126

4.126

1.901

2.000

7.000

0

0

0

0

Vermogensverschaffing

1.484.396

330.000

577.000

477.000

477.000

443.000

146.000

Kapitaalinjectie TenneT

690.000

0

0

0

0

0

0

Kapitaalinjectie Invest-NL

50.000

330.000

330.000

330.000

330.000

297.000

0

0

0

247.000

147.000

147.000

146.000

146.000

744.396

0

0

0

0

0

0

Opstart Invest-NL

Kapitaalinjectie Invest International
Verwerving vermogenstitels
Vermogensonttrekking

102.806

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Afdrachten Staatsloterij

102.806

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Bijdrage aan ZBO's en RWT's

4.770

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

Uitgaven NLFI

4.770

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

Ontvangsten

2.783.753

1.494.727

815.850

1.695.877

1.717.497

1.724.118

1.974.118

4.819

9.156

18.000

24.000

36.000

48.000

20.000

19

0

0

0

0

0

0

4.800

3.156

0

0

0

0

0

Premieontvangsten Garantie KLM

0

6.000

18.000

24.000

36.000

48.000

20.000

Leningen

0

16.227

58.350

62.377

66.997

71.618

71.618

Garanties
Regeling Bijzondere Financiering
Premieontvangsten garantie TenneT

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

109

2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

0

16.227

58.350

62.377

66.997

71.618

71.618

Vermogensonttrekking

2.770.923

1.464.844

735.000

1.605.000

1.610.000

1.600.000

1.878.000

Dividenden en afdrachten
staatsdeelnemingen

1.999.876

697.500

635.000

1.505.000

1.510.000

1.500.000

1.535.000

Afdrachten Staatsloterij

102.806

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

100.000

Opbrengst verkoop vermogenstitels

490.451

31.344

0

0

0

0

0

Winstafdracht DNB

177.790

636.000

0

0

0

0

243.000

waarvan: Griekse inkomsten SMP

47.000

25.000

0

0

0

0

3.000

0

0

0

0

0

0

14.000

Renteontvangsten lening KLM

waarvan: rente-inkomsten ESM
Bijdrage aan ZBO's en RWT's

6.864

4.500

4.500

4.500

4.500

4.500

4.500

Ontvangsten NLFI

6.864

4.500

4.500

4.500

4.500

4.500

4.500

Opdrachten

1.148

0

0

0

0

0

0

Terug te vorderen kosten
staatsdeelnemingen

1.148

0

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit
De uitgaven op artikel 3 zijn voor 100% juridisch verplicht.
Kapitaalinjectie Invest-NL en Invest International
De kapitaalinjecties voor Invest-NL en Invest International zijn voor 100%
juridisch verplicht.
Afdrachten Staatsloterij
De reeks aan de uitgaven- en ontvangstenzijde van de begroting van artikel
3 is 100% juridisch verplicht op basis van de Wet op de Kansspelen (WOK).
NLFI
De bijdrage aan NLFI is voor 100% juridisch verplicht op basis van de door
de minister van Financiën goedgekeurde begroting van NLFI en artikel 7 Wet
stichting administratiekantoor beheer financiële instellingen. De begroting
van NLFI van het aankomende jaar wordt telkens voor het einde van het
lopende jaar vastgesteld en ter goedkeuring aan de minister voorgelegd.
De verplichting loopt zolang NLFI kosten maakt bij de uitvoering van haar
wettelijke taak.
Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen
Dit budget is bestemd voor de inhuur van adviseurs omtrent het beheer van
de staatsdeelnemingen. Deze advieskosten worden ieder jaar geraamd op
basis van de verwachte inhuur. De ontwikkelingen rondom COVID-19
kunnen zodanig zijn, dat deze verwachte inhuur volgend jaar bijgesteld moet
worden.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen en uitgaven
Regeling Bijzondere Financiering (BF)
Het budget Regeling Bijzondere Financiering (BF) betreft een vergoeding
voor het beheer door NIBC Bank van enkele resterende BF-dossiers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

110

Opdrachten
Dit budget is voornamelijk bestemd voor de inhuur van adviseurs ter onder­
steuning in de diverse expertises die benodigd zijn voor het professioneel
beheer van de staatsdeelnemingen. Daarnaast is er budget gereserveerd
voor de opstartkosten van Invest-NL en Invest International.
Vermogensverschaffing
In 2019 is Invest-NL N.V. opgericht. Verspreid over enkele jaren ontvangt
Invest-NL N.V. een kapitaalinjectie van € 1,7 mld. van de Staat. Hiervan valt
€ 330 mln. in 2021. In 2021 wordt tevens Invest International opgericht.
Invest Internationaal ontvangt cummulatief een kapitaalinject van € 833
mln. verspreid over enkele jaren. Hiervan valt € 247 mln. 2021.
Vermogensonttrekking
Om te voldoen aan de wettelijke bepalingen in de Wet op de Kansspelen
(WOK) dat alle afdrachten van de Staatsloterij aan de Staat toekomen, is
structureel zowel bij uitgaven als ontvangsten een reeks opgenomen voor
afdrachten Staatsloterij.
Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s
NLFI is een rechtspersoon met een wettelijke taak. NLFI voert het staats­
aandeelhouderschap uit voor de financiële instellingen die tijdelijk in beheer
zijn. De kosten van NLFI worden grotendeels doorbelast aan de in beheer
zijnde financiële instellingen. De netto-uitgaven aan NLFI om uitvoering te
geven aan haar wettelijke taak zijn naar verwachting € 0,5 mln. over 2021
(€ 5,0 mln. uitgaven minus € 4,5 mln. ontvangsten).
Lening KLM + Garantie KLM
Naar aanleiding van COVID-19 heeft het kabinet besloten tot financiële steun
aan KLM. Deze financiële steun is een combinatie van een garantie op een
door banken aan KLM te verstrekken kredietfaciliteit en een door de staat
aan KLM te verstrekken directe lening.
De garantieregeling beslaat de totale omvang van de private kredietver­
lening van € 2,4 miljard en garandeert maximaal 90% over dit bedrag. KLM
betaalt aan de betreffende banken rente en betaalt aan de Nederlandse staat
een premie voor de garantie. De garantiepremie wordt ontvangen
gedurende de looptijd van de kredietverlening, waarbij de looptijd van de
garantie is gemaximeerd op zes jaar.
De directe lening heeft een looptijd van vijfenhalf jaar en wordt in tranches
verstrekt door de Nederlandse staat aan KLM. In totaal bedraagt de directe
lening maximaal € 1,0 miljard.
Ontvangsten
Vermogensonttrekking
Deze post bestaat uit alle dividenden, winstafdrachten en verkoopop­
brengsten die zien op zowel de reguliere deelnemingen zoals bijvoorbeeld
de Nederlandse Spoorwegen, Schiphol, Gasunie en DNB als de tijdelijke
financiële deelnemingen (ABN AMRO, de Volksbank). Daarnaast staat op
deze post een boekhoudkundige reeks voor de Afdrachten Staatsloterij (zie
Uitgaven – Vermogensonttrekking).
Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s
Zie: Uitgaven – Bijdragen aan ZBO’s en RWT’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

111

3.4 Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
A. Algemene doelstelling
Een bijdrage leveren aan een financieel gezond en welvarend Europa en
een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Nederlandse economie wordt door zijn openheid en relatief beperkte
grootte sterk beïnvloed door internationale financieel-economische ontwik­
kelingen. Dit betreft voor een belangrijk deel ontwikkelingen in de lidstaten
van de EU. Verreweg het grootste deel van de Nederlandse export en import
gaat naar of komt uit andere Europese landen. Een sterke Europese
economie heeft daarmee een direct effect op de Nederlandse economie.
Mede om die reden is Nederland gebaat bij een gezonde financieeleconomische ontwikkeling en een stabiele budgettaire en monetaire
ontwikkeling in de EU en haar lidstaten, waarbij ook de financiële stabiliteit
binnen de eurozone gewaarborgd is.
De minister van Financiën speelt in Nederland op dit gebied een regisse­
rende rol en maakt daarbij gebruik van een aantal instrumenten. Ten
behoeve van de bevordering van de financiële stabiliteit neemt de minister
actief deel aan internationale overleggen (onder andere de Ecofinraad en
de Eurogroep) ter versterking van de begrotingsdiscipline van lidstaten van
de EU en een stabiele macro-economische omgeving in de eurozone.
Hieronder valt ook de economische beleidscoördinatie in de EU en de EMU
in het kader van het Europees Semester.
Tevens heeft de minister van Financiën tijdens de onderhandelingen over
het nieuwe MFK (2021-2027), waarover op 1 juli 2020 een akkoord is bereikt,
het Nederlandse standpunt over de Euopese begroting geuit. Dit geldt ook
voor alle coronamaatregelen die in Europees verband zijn opgericht (zie ook
het overzicht coronamaatregelen onder Beleidsprioriteiten paragraaf 2.1).
Verder neemt de minister van Financiën besluiten over het Nederlandse
standpunt met betrekking tot toetreding van landen tot het Exchange Rate
Mechanism (ERM-II) en invoering van de euro.
Internationale financiële instellingen (IFI’s), waaronder het IMF, de
Wereldbank, de EBRD, de EIB en de AIIB, dragen in belangrijke mate bij aan
een evenwichtige internationale financieel-economische ontwikkeling.
Tevens vervullen de IFI’s een belangrijke rol bij het financieel-economisch
beleidstoezicht, bevorderen zij de ontwikkeling van lage- en middeninko­
menslanden en vormen zij een financieel vangnet in het geval van een crisis.
De minister houdt als aandeelhouder toezicht op deze IFI’s en hun financiële
soliditeit en bestuur, met als doel deze instellingen gezond en sterk te
houden. Hierbij bewaakt de minister ook de financiële belangen van de
Nederlandse overheid en de Nederlandse burger. Ook ziet de minister toe
op de effectiviteit van de internationale financiële architectuur, waarbij het
cruciaal is dat IFI’s hun eigen rol hierbinnen uitvoeren en hun middelen
effectief en efficiënt inzetten. In de tabel in onderdeel E wordt ter verduide­
lijking een overzicht gegeven van het Nederlandse aandeel in deze
financiële instellingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

112

Daarnaast levert de minister een bijdrage aan de internationale beleidsdis­
cussies en beleidsresponses bij internationale fora zoals de Ecofinraad, de
Eurogroep, de G20, verschillende OESO-werkgroepen en commissies en
discussies bij het IMF, de Wereldbank en andere IFI’s.
C. Beleidswijzigingen
EU/Eurozone
Garanties uit hoofde van het Europees Eigenmiddelenbesluit
Op 21 juli 2020 heeft de Europese Raad overeenstemming bereikt over de
belangrijkste kenmerken van het Meerjarig Financieel Kader (MFK) voor
de Europese Unie voor de periode 2021-2027, een herstelinstrument in
reactie op de COVID-19-crisis (NGEU) en de financiering daarvan via een
nieuw Eigenmiddelenbesluit (EMB). Zie ook het overzicht coronamaatre­
gelen in paragraaf 2.1.
Met de toevoeging van NGEU is ook de verantwoording van de garanties
voor de andere drie instrumenten (BoP, EFSM en SURE) opnieuw
beoordeeld. Deze werden hiervoor op basis van de voor het instrument
overeengekomen maximum gerapporteerd. Uit de beoordeling is gebleken
dat het gepast is om de reeds gerapporteerde Nederlandse garantie op basis
van de potentiële hoofdsom van de Unieschuld per instrument aan te vullen
met een garantie voor de renteverplichtingen op deze Unieschuld. De
lidstaten staan immers garant voor zowel de rente- als aflossingsverplichtingen van de Unie. De jaarlijkse rentelasten van BoP en het EFSM waren in
het verleden voldoende laag om in de marges van de jaarlijkse EUbegrotingen in te kunnen passen, waardoor de kans erg laag was dat de
marge onder het EMB daarvoor aangesproken zou worden. Met de
oprichting van SURE en NGEU worden jaarlijkse rentelasten te hoog om dit
zondermeer aan te nemen, waardoor de rentelasten nu dienen te worden
meegenomen in het begroten van deze garanties.
Daarnaast zal de garantie voor het EFSM voortaan op basis van de daadwer­
kelijk uitstaande leningen aan lidstaten (en bijbehorende Unieschuld)
worden gerapporteerd in plaats van op het ooit voor dit instrument overeen­
gekomen maximum. Dit leidt tot een afschaling van de huidige garantie met
168 mln. euro. Deze wijziging wordt doorgevoerd omdat de kans op het
gebruik van het EFSM voor nieuwe steunprogramma’s als zeer gering wordt
beoordeeld, omdat voor niet-eurolanden reeds de betalingsbalansfaciliteit
(BoP) bestaat en voor eurolanden het Europees Stabiliteitsmechanisme
(ESM). Op deze manier geeft de begroting een realistischer beeld van het
daadwerkelijke risico dat Nederland op deze garanties loopt. Deze
rapportage op basis van daadwerkelijk verleende steun zal op den duur ook
gaan gelden voor SURE en NGEU, omdat beide instrumenten tijdelijk zijn.
Alleen voor de BoP zal een garantie gebaseerd op het potentiële maximale
gebruik van dit instrument, worden vastgesteld.
Ten slotte is het Nederlandse aandeel in de garanties voor het BoPinstrument aangepast. Het Nederlandse aandeel wordt bepaald door het
aandeel van het Nederlandse bni in het totale bni van de EU. Door het
vertrek van het Verenigd Koninkrijk (VK) is dit aandeel gewijzigd. Het VK
staat echter via het terugtrekkingsakkoord nog garant voor de huidige
uitstaande leningen onder het EFSM en BoP, waardoor het Nederlandse
aandeel daarin bepaald blijft door het aandeel van het Nederlandse bni in
het bni van de gehele EU plus het VK (momenteel 4,9%). Voor alle
toekomstige leningen onder de BoP geldt dat het VK niet meer garant zal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

113

staan en het Nederlandse aandeel zal dan dus bepaald worden door het
aandeel van het Nederlandse bni in het bni van de gehele EU (momenteel
5,8%). Aangezien de BoP wordt vastgesteld op de begroting op basis van
het maximale gebruik van dit instrument, is het Nederlandse bni aandeel
van 5,8% hierbij genomen. Dit leidt tot een mutatie van 1,3 mld. euro. Het
Nederlandse aandeel in de gehele EU (momenteel 5,8%) is ook van
toepassing op SURE en NGEU. Aanpassingen t.a.v. dit aandeel zullen op
de standaard momenten (1e suppletoire en jaarverslag) tot mutaties leiden.
Meer details over deze garanties en de herziening van de verantwoording
zijn ook te vinden onder het overzicht risicoregelingen, paragraaf 2.5. Voor
de crisismaatregelen SURE en NGEU: zie daarnaast ook het overzicht
coronamaatregelen, paragraaf 2.1.
Vijfjaarlijkse herziening Stabiliteits- en Groeipact
Over de vijfjaarlijkse herziening van de wetgeving van de Europese Begro­
tingsregels, het Stabiliteits- en Groeipact (SGP), zal ook naar alle waarschijn­
lijkheid in 2021 onderhandeld worden. Nederland is van mening dat
houdbare overheidsfinanciën het hoofddoel van de begrotingsregels
dienen te blijven en dat de handhaving van de regels verbetering behoeft.
Onder paragraaf 2.1 beleidsprioriteiten wordt dit nader toegelicht.
Internationale Financiële Instellingen
IMF 15e quotaherziening
Al geruime tijd wordt er door de leden van het IMF, onder de zogenaamde
15e quotaherziening, gesproken over de financiële slagkracht van het IMF.
Afgelopen oktober is in het International Monetary and Financial Committee
(IMFC) geconcludeerd dat het mondiale financieel vangnet een goed
geëquipeerd IMF nodig heeft dat over voldoende middelen beschikt.
Om de financiële slagkracht van het IMF te waarborgen is door het IMFC in
het kader van de 15e quotaherziening besloten tot een verdubbeling van
de New Arrangements to Borrow (NAB) en een verlenging van een deel van
de bilaterale leningen (BBA) per 1 januari 2021. Nederland beschouwt het
IMF als de belangrijkste instelling in het centrum van het mondiale
financiële vangnet en heeft daarom ingestemd met het verzoek van het IMF
tot verdubbeling van de NAB-middelen en het verstrekken van nieuwe
tijdelijke bilaterale leningen. Gecombineerd zorgt de verdubbeling van NAB
en verlenging van een deel van de BBAs voor een afname van de
Nederlandse garantie aan het IMF van 2,03 miljard euro. Meer details
hierover zijn ook te vinden onder het overzicht risicoregelingen, paragraaf
2.5.
De COVID-19 crisis onderstreept het belang van een goed geëquipeerd IMF
met voldoende middelen om landen te ondersteunen. Als gevolg van de
COVID-19- crisis kampen steeds meer lage-inkomenslanden en middenin­
komenslanden sinds de crisis met kwetsbare schuldenposities. Deze
omstandigheden maken het voor veel landen lastig om op korte termijn aan
hun financieringsverplichtingen te voldoen. Dat heeft ertoe geleid dat meer
dan honderd landen steunaanvragen voor financiering bij het IMF hebben
ingediend sinds begin dit jaar.
IMF PRGT middelen
Als gevolg van de COVID-19 crisis is er acute behoefte aan financieringsmogelijkheden voor opkomende economieën en lage-inkomenslanden.
Het IMF voorziet in deze behoefte door middel van het verstrekken van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

114

concessionele leningen via het Poverty Reduction and Growth Trust (PRGT).
Nederland draagt EUR 620 mln. bij aan PRGT. Zie hiervoor ook het overzicht
coronamaatregelen in paragraaf 2.1 en het overzicht risicoregelingen,
paragraaf 2.5.
European Investment Bank (EIB)
De European Investment Bank (EIB) heeft een nieuw pan-Europees garan­
tiefonds (EGF) opgericht om de negatieve economische gevolgen van de
COVID-19 crisis op te vangen. Het fonds is een onderdeel van het pakket aan
maatregelen dat op 9 april 2020 door de Eurogroep werd afgesproken. Door
de oprichting van een garantiefonds van € 25 mld., waarvan het Nederlands
aandeel € 1.301 mln. bedraagt, kan naar schatting tot maximaal € 200 mld.
aan financiering voor het Europese bedrijfsleven worden gemobiliseerd. Zie
hiervoor ook het overzicht coronamaatregelen in paragraaf 2.1. en het
overzicht risicoregelingen, paragraaf 2.5.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

115

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 35 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Internationale financiële betrekkingen (bedragen x
€ 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1.628.249

39.476.168

‒ 2.082.075

29.739

900.500

1.818

1.818

121.352

942.288

35.162

29.739

925.210

1.818

1.818

0

0

0

0

0

0

0

3.399

0

0

0

0

0

0

116.703

907.415

0

0

923.392

0

0

0

33.010

33.300

27.920

0

0

0

1.250

1.779

1.779

1.778

1.778

1.778

1.778

Overige betalingsverplichtingen

0

84

83

41

40

40

40

waarvan garantieverplichtingen

Verplichtingen
waarvan betalingsverplichtingen
Rentecompensatie ESM
AIIB
Wereldbank
Teruggave winsten SMP/ANFA
Technische assistentie kiesgroeplanden

1.506.897

38.533.880

‒ 2.117.237

0

‒ 24.710

0

0

Kredieten EU-betalingsbalanssteun

50.000

1.262.000

0

0

0

0

0

Garantie aan DNB inzake IMF

529.184

716.759

‒ 2.050.187

0

0

0

0

EFSM

60.000

‒ 168.418

0

0

0

0

0

AIIB

14.922

6.644

0

0

0

0

0

EIB

5.415

1.900.425

0

0

0

0

0

Wereldbank

862.876

49.030

0

0

0

0

0

ESM

‒ 15.500

‒ 6.200

‒ 67.050

0

‒ 24.710

0

0

SURE

0

6.071.150

0

0

0

0

0

EIB pan-Europees garantiefonds

0

1.301.381

0

0

0

0

0

NGEU

0

27.401.109

0

0

0

0

0

363.829

482.773

79.362

294.204

312.463

346.557

378.504

Uitgaven
waarvan juridisch verplicht

99,8%

Garanties

0

260.276

0

0

0

0

0

EIB pan-Europees garantiefonds

0

260.276

0

0

0

0

0

362.506

187.708

44.283

264.506

310.685

344.779

376.726

0

0

0

0

0

0

0

37.226

0

0

0

0

0

0

325.280

187.624

44.200

264.465

310.645

344.739

376.686

Bijdrage kiesgroepkantoor IMF

0

84

83

41

40

40

40

Leningen

0

33.010

33.300

27.920

0

0

0

Teruggave winsten SMP/ANFA

0

33.010

33.300

27.920

0

0

0

Opdrachten

1.323

1.779

1.779

1.778

1.778

1.778

1.778

Technische assistentie kiesgroeplanden

1.323

1.779

1.779

1.778

1.778

1.778

1.778

Ontvangsten

6.828

45.349

136.298

166.536

173.041

172.649

190.447

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Rentecompensatie ESM
AIIB
Wereldbank

Garanties

2.000

800

7.750

0

3.190

0

0

ESM

2.000

800

7.750

0

3.190

0

0

Bijdrage aan (inter)nationale organisaties

4.792

2.347

2.180

2.003

2.025

1.881

1.723

Ontvangsten IFI's

2.792

2.347

2.180

2.003

2.025

1.881

1.723

Leningen

2.036

42.202

126.368

164.533

167.826

170.768

188.724

0

41.956

124.696

159.919

159.919

159.919

159.919

2.036

246

1.672

4.614

7.907

10.849

28.805

Terugbetaling lening Griekenland
Renteontvangsten lening Griekenland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

116

Budgetflexibiliteit
Het totaal aan juridisch verplichte uitgaven bedraagt 99,8% van het totaal
aan uitgaven.
Bijdragen aan (inter)nationale organisaties
Dit budget betreft de bijdragen aan de middelenaanvulling van de Interna­
tional Development Association (IDA, het financieringsloket van de
Wereldbank voor de armste landen), IBRD (het bankonderdeel voor midde­
ninkomenslanden), International Finance Corporation (IFC, de private
sectortak van de Wereldbank). Al deze bijdragen zijn volledig juridisch
verplicht.
Leningen
In de Eurogroep van juni 2018 is besloten om de teruggave van de
inkomsten uit het Single Market Programme/Agreement on Net Financial
Assets (SMP/ANFA) aan Griekenland te hervatten. De teruggave van de
SMP/ANFA-gelden is onder de voorwaarde dat Griekenland afgesproken
hervormingen implementeert en geen hervormingen terugdraait. De
betalingen zijn daarmee juridisch verplicht, maar kunnen worden stopgezet
als Griekenland zich niet aan de afspraken voor het post-programma­
raamwerk houdt.
Opdrachten
Technische assistentie aan kiesgroep landen is in beginsel niet juridisch
verplicht. Voor 2021 is voor € 1,5 mln. van de in totaal € 1,7 mln. aan
technische assistentie reeds in verplichtingen vastgelegd.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen en uitgaven
Garanties
De European Investment Bank (EIB) heeft een nieuw pan-Europees garan­
tiefonds (EGF) opgericht om de negatieve economische gevolgen van de
COVID-19 crisis op te vangen. Het fonds is een onderdeel van het pakket aan
maatregelen dat op 9 april 2020 door de Eurogroep werd afgesproken. De
investeringen onder het garantiefonds zullen een hoog risicoprofiel hebben.
Nederland acht het daarom waarschijnlijk dat de garantie ingeroepen zal
worden. Het Nederlandse aandeel in de verwachte verliezen komt – op basis
van het percentage verwachte verliezen van 20 procent, toegepast op het
Nederlandse aandeel in de garantie van € 1,3 mld. – neer op € 260 mln.
verdeeld over de looptijd van het fonds.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Met het oog op het Nederlandse belang om het ingelegd kapitaal van het
ESM op peil te houden, zal Nederland het ESM compenseren voor de
negatieve rente op het ESM deposito bij DNB. De door het ESM afgedragen
depositorente wordt ontvangen op artikel 3 van de Financiënbegroting als
onderdeel van de DNB-winstafdracht en vervolgens via artikel
4 doorgegeven aan het ESM. De constructie is hiermee budgetneutraal.
Indien er geen winst wordt uitgekeerd door DNB, wordt er geen
compensatie naar het ESM overgemaakt.
Nederland draagt via algemene bijdragen aan de Wereldbank bij aan
ontwikkelingssamenwerking. Het grootste deel dat hiervan op de begroting
van het ministerie van Financiën staat betreft IDA, het onderdeel van de
Wereldbankgroep dat concessionele leningen – en in beperkte mate

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

117

schenkingen – verstrekt aan de armste landen in de wereld. Elke drie jaar
worden de middelen voor dit onderdeel van de Wereldbank aangevuld door
donoren. De rest van de uitgaven aan de Wereldbank bestaan uit een
aanvullende kapitaalinleg voor de bankonderdelen IBRD en IFC.
Leningen
In de Eurogroep van juni 2018 is besloten om de teruggave van de
inkomsten uit het Single Market Programme/Agreement on Net Financial
Assets (SMP/ANFA) aan Griekenland te hervatten. De teruggave van de
SMP/ANFA-gelden is onder de voorwaarde dat Griekenland afgesproken
hervormingen implementeert en geen hervormingen terugdraait. De
betalingen zijn daarmee juridisch verplicht, maar kunnen worden stopgezet
als Griekenland zich niet aan de afspraken voor het post-programma­
raamwerk houdt.
Opdrachten
Voor de komende jaren zijn middelen gereserveerd voor technische
assistentie aan landen in de Nederlandse IMF/Wereldbank/EBRDkiesgroepen. De technische assistentie is er vooral op gericht om deze
kiesgroeplanden te ondersteunen in hun financieel-economische beleid.
Daarbij wordt gebruik gemaakt van Nederlandse expertise.
Ontvangsten
Garanties
De Nederlandse staat ontvangt in 2020, 2021 en 2023 een deel van het
ingelegde aandelenkapitaal terug van het ESM door het verlopen van de
kortingsperiode van Malta, Slowakije en Estland. Nu de kortingsperiode van
deze landen verstreken is, moeten Malta, Slowakije en Estland hun kapitaal­
inleg verhogen. Omdat het totale aandelenkapitaal voor het ESM vaststaat,
betekent dit dat andere lidstaten een deel van het ingelegde aandelenka­
pitaal terugkrijgen.
Bijdrage aan (inter)nationale organisaties
Er wordt een structurele reeks verwacht aan ontvangsten van IFI’s. Het gaat
hierbij om terugbetalingen van leningen door de EIB en de Wereldbank.
Leningen
Onder het eerste leningenprogramma aan Griekenland, uit 2010, heeft
Nederland bilaterale leningen verstrekt. In totaal heeft Nederland voor € 3,2
mld. aan leningen verstrekt. Griekenland betaalt hier per kwartaal rente
over. De rente die Griekenland betaalt is de 3-maands Euribor-rente plus
een opslag van 50 basispunten. Vanaf 2020 is Griekenland deze bilaterale
leningen gaan aflossen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

118

Meetbare gegevens
De onderstaande tabel geeft een aantal kengetallen van internationale
financiële fondsen en instellingen waarin Nederland deelneemt. Per fonds
of instelling is de financiële binding weergeven. Hierbij wordt de omvang
van de garantie en het gestorte kapitaal weergeven. Verder wordt door
middel van verstrekte bedragen en de maximale capaciteit een financieel
profiel gemaakt van het fonds of de instelling.
Tabel 36 Overzicht internationale financiële instellingen en fondsen (bedragen x € 1 mld.)
IFC1 MIGA2 IBRD3 EIB4

EIB - pan-Europees
garantiefonds5

AIIB6 EBRD7 IMF8 ESM9 EFSF10 EFSM11 BoP12 SURE13 NGEU

Garantie/oproepbaar bedrag n.v.t. 0,03

4,7

11,8

1,3

0,7

0,6

42,5 35,4 34,2

2,8

3,7

Deelneming in kapitaal

0,38 0,01

0,3

1,2

014

0,2

0,2

n.v.t. 4,6

015

n.v.t.

n.v.t. n.v.t.

n.v.t.

Deelneming in %

2,1

1,9

5,2

5,2

1,1

2,5

1,8

6,1

4,9

5,8

5,8

5,8

1,9

5,7

6,1

27,4

Financieel profiel instelling of fonds
Uitstaande bedragen

36,9 20,3

183,4 427,1

0

2,1

31,8

78,0 89,9 172,6 46,8

0,2

0

0

Toegezegd-niet uitgekeerd

16,8 n.v.t.

62,716 112,5

0

4,1

12,8

110,7 0

0

0

0

Totaal toegezegde bedragen 53,7 20,3

246,1 539,6

0

6,2

44,6

188,7 89,9 172,6 46,8

0,2

0

0

Totale uitleencapaciteit17

211,7 718.718 019

877,1 500

50

100

385,9

n.v.t. n.v.t.

89,8 41,2

0
240

0
46,8

1 Cijfers per 30-6-2019, wisselkoers per 2-3-2020. Bron: IFC Financial Statements Fiscal Year 2019.
2 Cijfers per 30-6-2019, wisselkoers per 2-3-2020. Bron: MIGA Financial Statements Fiscal Year 2019.
3 Cijfers per 30-6-2019, wisselkoers per 2-3-2020. Bron: IBRD Financial Statements Fiscal Year 2019.
4 Cijfers deelneming/kapitaal per 1-3-2020. Bron: EIB Statuut van de EIB, Kamerbrief «Asymmetrische kapitaalverhoging Europese Investeringsbank en beantwoording
kamervragen» van 5 februari 2019 en Kamerbrief «Kapitaalverhoging Europese Investeringsbank» van 31 augustus 2018. Cijfers financieel profiel per 31-12-2019. Bron: EIB
Financial Statements Fiscal Year 2019.
5 Cijfers per 30-7-2020. Bron: Kamerbrief «Vijfde incidentele suppletoire begroting Financiën 2020» van 12 juni 2020.
6 Cijfers per 31-12-2018, wisselkoers per 1-3-2020. Bron: AIIB Financial Statements 2019.
7 Cijfers per 31-12-2018. Bron: EBRD Financial Report 2018. Bij de EBRD worden ook equity investeringen meegenomen in de limiet.
8 Cijfers deelneming per 30-7-2020. Bron: Kamerbrief «Vijfde incidentele suppletoire begroting Financiën 2020» van 12 juni 2020. Cijfers financieel profiel per 31-1-2020,
wisselkoers per 1-3-2020. Bron: IMF Financial Statements, Quarter Ended 31 januari 2020.
9 Cijfers per 6-8-2020. Bron: ESM website.
10 Cijfers per 6-8-2020. Bron: EFSF website.
11 Cijfers per 6-8-2020. Bron: website Europese Commissie.
12Cijfers per 6-8-2020. Bron: website Europese Commissie.
13Cijfers per 6-8-2020. Bron: website Europese Commissie.
14 Op dit moment is er nog geen kapitaal ingelegd door NL. De verwachte netto verliezen van het fonds worden rond de 20% geschat, voor Nederland komt dit neer op
260 miljoen euro. Het is nog niet bekend hoe dit verspreid wordt over de looptijd van het fonds, vandaar dat er een uitgavenraming van 260 miljoen euro onder artikel 4 van
de Financiënbegroting (IXB) in 2020 opgenomen.
15De kapitaaldeelneming van Nederland in het EFSF bedraagt 1,7 mln.
16Te gebruiken eigen vermogen vermenigvuldigd met het statutair bepaalde maximale ratio voor leningen ten opzichte van het eigen vermogenl (equity/loan ratio van 20%).
17Bedragen zijn indicatief en de exacte bedragen, rekenwijze en wat wordt meegenomen verschilt per IFI of fonds.
18Bij berekening van de totale leencapaciteit (leningen en garanties) voor de EIB wordt ervanuit gegaan dat de statutaire limiet voor de gearing ratio (250%) de beperkende
factor is. De berekening is als volgt: (subscribed capital + reserves + niet-gealloceerde reserves + winst – equity investeringen) * 250%.
19 Het EGF zal geen leningen uitgeven, maar garanties. Door middel van dit garantiefonds van 25 miljard euro zal in totaal tot 200 miljard euro aan financiering voor het
Europese bedrijfsleven kunnen worden gemobiliseerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

119

3.5 Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en
investeringsverzekeringen
A. Algemene doelstelling
Het verzekeren van betalingsrisico’s die zijn verbonden aan Nederlandse
export en investeringen in het buitenland die zonder deze verzekering niet
tot stand zouden zijn gekomen, en het creëren en handhaven van een inter­
nationaal gelijkwaardig speelveld voor bedrijven op het terrein van de
exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit).
B. Rol en verantwoordelijkheid
De minister van Financiën heeft de rol van regisseur bij de uitvoering van
de exportkredietverzekeringsfaciliteit (ekv-faciliteit). De Nederlandse staat
treedt op als verzekeraar en Atradius Dutch State Business N.V. (ADSB) voert
de ekv-faciliteit uit, in naam van en voor rekening en risico van de Staat.
De minister stelt de randvoorwaarden vast waaronder ADSB verzekeringen
mag afgeven. De minister van Financiën is budgetverantwoordelijk, maar
is samen met de minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssa­
menwerking verantwoordelijk voor het beleid op gebied van de ekv. Beide
ministers stimuleren een gelijkwaardig speelveld op het gebied van deze
exportondersteunende maatregelen.
Op basis van de ‘Kaderwet financiële verstrekkingen Financiën’ biedt de
Nederlandse staat, in aanvulling op de private markt, faciliteiten aan
waarmee Nederlandse ondernemers en hun financiers betalingsrisico’s
kunnen afdekken bij de Staat. Met de verschillende producten binnen de
exportkrediet- en investeringsverzekeringen kunnen Nederlandse bedrijven
meer exportorders binnenhalen die in het bijzonder op (middel)lange
termijn gefinancierd worden.29
De ekv-faciliteit van de Nederlandse staat is aanvullend aan de markt. Dit
betekent dat exporteurs aanspraak kunnen maken op de ekv-faciliteit als
exportorders niet commercieel verzekerd kunnen worden. Zo kan de export,
ook naar politiek en economisch ingewikkelde landen, toch doorgaan. Er is
duidelijk vastgelegd welke risico’s (looptijd, omvang en landen) verzekerd
kunnen worden op de private markt en dus voor welke risico’s de
Nederlandse staat aanvullende zekerheid kan bieden. Daarnaast stelt de
minister van Financiën voor alle verzekeringsproducten een risicokader
vast. Hierin staan de randvoorwaarden voor het afgeven van een
verzekering, waarmee de Staat vaststelt welke risico’s als verantwoord
worden beschouwd.
Net als Nederland hebben veel andere landen in de wereld ook een ekvfaciliteit. Nederland zet zich internationaal in om afspraken te maken over
exportondersteuning en om Nederlandse exporteurs en hun financiers
onder gelijke voorwaarden te kunnen laten concurreren. Deze afspraken zijn
vastgelegd in de ‘Arrangement’ en waarborgen een internationaal gelijk
speelveld.30 Zo zijn er afspraken gemaakt over de voorwaarden waaronder

29

Het productassortiment dat ADSB namens de Staat aanbiedt betreft onder andere: kapitaalgoe­
derenverzekering, financieringsverzekering werkkapitaaldekking en de exportkredietgarantie
(ekg). Zie voor een volledige beschrijving van het productassortiment de website van
ADSB: www.atradiusdutchstatebusiness.nl/index.html
30
De Arrangement of the Offically Suported Export Credits. Voor EU-lidstaten is de Arrangement
bindend

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

120

exportkredietverzekeringen mogen worden verstrekt. Er kan hierbij gedacht
worden aan afspraken over de kostendekkendheid van de steun, minimum­
premies, maximale looptijden, het gebruik van ontwikkelingshulpgelden en
verantwoord leenbeleid.
Maatschappelijk verantwoord ondernemen (mvo) heeft internationaal,
maar ook nationaal de aandacht. De Nederlandse staat vervult bij het
uitvoeren van de ekv een voorbeeldfunctie voor niet ekv-gedekte export­
transacties, er is continu aandacht voor een gedegen uitvoering van het
beleid voor mvo binnen de ekv-aanvragen. Het Nederlandse beleid voor
de toetsing van ekv-aanvragen op de milieu- en sociale-effecten, dat in
een aantal opzichten strenger is dan de internationale richtlijnen op dit
gebied, is vastgelegd in het zogeheten Beleidsdocument mvo.31 ADSB
publiceert jaarlijks een duurzaamheidsverslag waarin de inspanningen en
resultaten worden beschreven.
C. Beleidswijzigingen
Coronamaatregelen EKV
In 2021 zal er aandacht worden besteed aan het in kaart brengen van het
effect van de genomen crisismaatregelen op gebied van de ekv. Het
betreffen de op 26 maart aangekondigde verruiming exportkredieten om
de handelsstromen op gang te houden en de herverzekering leveranciers­
kredieten. Zie hiervoor ook het overzicht coronamaatregelen in paragraaf
2.1 en het overzicht risicoregelingen, paragraaf 2.5.
Zo zal er worden gekeken naar hoeveel handel er door de genomen crisis­
maatregelen heeft plaatsgevonden die zonder de maatregelen niet zou
hebben plaatsgevonden, wat het effect is geweest van de corona-fasttrack
op doorlooptijden van ekv-aanvragen en hoeveel schades de Staat vanwege
de economische gevolgen van corona op het gebied van de ekv heeft
moeten uitkeren. De genomen crisismaatregelen op gebied van de ekv zijn
in ieder geval tot 31 december 2020 van kracht. In het najaar zal worden
geëvalueerd of het nodig is om deze nog langer in stand te houden.
Vergroening
Net als in 2020 blijft ook in 2021 het vergoenen van de ekv-portefeuille een
aandachtspunt. We zien inmiddels de eerste effecten van de maatregelen
die de afgelopen tijd zijn genomen. Zo hebben met name een ruimer
Nederlands content beleid voor evident groene projectfinanciering en een
hogere dekkingsgraad voor groene projectfinanciering transacties voor
een significante bijdrage gezorgd aan de vergroening van de ekv-porte­
feuille. Ook wordt flexibeler omgegaan met acceptatiecriteria voor kleine
groene transacties. Op die manier wordt het Nederlandse bedrijfsleven
gestimuleerd te vergroenen en kunnen kleine bedrijven die veelal innovatief
zijn worden ondersteund in hun exportpotentieel.
Modernisering Arrangement
Daarnaast draagt het ministerie van Financiën actief bij aan internationale
afspraken over publieke exportfinanciering. Hiermee zorgen we voor eerlijk
internationaal speelveld en willen we voorkomen dat er een race naar de
bodem ontstaat door het aanbieden van goedkope financiering. De inter­
nationale afspraken zijn sinds de jaren ’70 opgenomen in de Arrangement
on official supported export credits. De financiële regels zijn echter inflexibel

31

Kamerstukken II 2017-2018, 26 485, nr. 255.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

121

en steeds meer financiering valt buiten de scope van de Arrangement. Dit
komt het internationaal speelveld voor onze exporteurs niet ten goede. In
2021 willen we een belangrijke stap zetten in het moderniseren van de
Arrangement. Het ministerie van Financiën zal met gelijkgezinde landen
voorstellen ontwikkelen en inbrengen in de internationale overleggen om
de afspraken te moderniseren en flexibiliseren.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 37 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en
investeringsverzekeringen (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

4.761.921

22.166.278

10.088.378

10.088.378

10.088.378

10.088.378

10.088.378

waarvan betalingsverplichtingen

13.780

166.278

88.378

88.378

88.378

88.378

88.378

Kostenvergoeding Atradius DSB

12.134

15.887

17.987

17.987

17.987

17.987

17.987

Uitvoeringskosten herverzekering
leverancierskredieten

0

80.000

0

0

0

0

0

Storting begrotingsreserve EKV

0

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

Overige betalingsverplichtingen

1.646

147

147

147

147

147

147

waarvan garantieverplichtingen

4.748.141

22.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

Exportkredietverzekeringen

4.748.141

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

waarvan: aangegane garantieverplichtingen

4.748.141

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

10.000.000

waarvan: vervallen garantieverplichtingen

0

0

0

0

0

0

0

Herverzekering leverancierskredieten

0

12.000.000

0

0

0

0

0

198.506

1.253.178

580.378

150.378

150.378

150.378

150.378

Verplichtingen

Uitgaven
waarvan juridisch verplicht

100%

Opdrachten

12.178

96.034

18.134

18.134

18.134

18.134

18.134

Kostenvergoeding Atradius DSB

12.134

15.887

17.987

17.987

17.987

17.987

17.987

Uitvoeringskosten herverzekering
leverancierskredieten

0

80.000

0

0

0

0

0

Overige uitgaven

44

147

147

147

147

147

147

Garanties

186.328

1.086.900

492.000

62.000

62.000

62.000

62.000

Schade-uitkering EKV

184.726

136.900

142.000

62.000

62.000

62.000

62.000

Schade-uitkering herverzekering
leverancierskred.

0

950.000

350.000

0

0

0

0

1.602

0

0

0

0

0

0

Storting/onttrekking begrotingsreserve

0

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

Storting begrotingsreserve EKV

0

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

Ontvangsten

166.594

514.898

434.914

108.163

108.262

106.450

106.450

Garanties

217.575

485.954

331.870

85.119

85.218

83.406

83.406

Premies EKV

63.159

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

Schade-uitkering Seno-Gom

Premies herverzekering
leverancierskredieten

0

200.000

0

0

0

0

0

154.416

25.710

161.626

14.875

14.974

13.162

13.162

0

190.000

100.000

0

0

0

0

Storting/onttrekking begrotingsreserve

‒ 50.981

28.944

103.044

23.044

23.044

23.044

23.044

Onttrekking begrotingsreserve EKV

‒ 50.981

28.944

103.044

23.044

23.044

23.044

23.044

Schaderestituties EKV
Schaderestituties herverzekering
leverancierskredieten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

122

Budgetflexibiliteit
Garanties
Deze uitgaven zijn 100% juridisch verplicht, aangezien deze voortvloeien uit
afgesloten exportkredietverzekeringen. Indien de verzekerde risico’s zich
materialiseren en aan alle verzekeringsvoorwaarden is voldaan, moet de
Staat als verzekeraar tot uitkering overgaan.
Opdrachten
Dit budget is 100% juridisch verplicht op basis van een overeenkomst met
ADSB.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen en uitgaven
Opdrachten
ADSB is de uitvoerder van de ekv-faciliteit. ADSB ontvangt voor de
werkzaamheden in het kader van de ekv-faciliteit jaarlijks een vergoeding
op basis van een vergoedingsovereenkomst.
De Staat neemt daarnaast de uitvoeringskosten van de particuliere krediet­
verzekeraars voor zijn rekening voor de duur van de uitvoering van de
crisismaatregel herverzekering leverancierskredieten.
Garanties
Voor de ekv-faciliteit is in de begroting een plafond van € 10 mld.
opgenomen. Dit is het bedrag dat jaarlijks aan nieuwe verplichtingen kan
worden aangegaan.
De garantie «herverzekering leverancierskredieten» betreft een nieuwe,
tijdelijke garantie van de Staat als maatregel in de Coronacrisis om te
voorkomen dat de kortlopende kredietverlening in de private verzekerings­
sector stilvalt. Deze garantie is in 2020 ter hoogte van € 12,0 miljard euro
opgericht en staat los van het reguliere plafond van € 10 miljard voor
exportkredietverzekeringen (zie het kopje Verplichtingen in bovenstaande
tabel).
De ekv heeft zowel definitieve als voorlopige juridische verplichtingen in
de portefeuille. Indien het voor een exporteur nog onzeker is of de opdracht
wordt gegund, maar er voor een offerte wel al financiering geregeld moet
zijn, kan een dekkingstoezegging worden afgegeven. Dit is nog geen polis,
maar de dekkingstoezegging zal bij daadwerkelijke gunning van een
opdracht worden omgezet naar een polis. Gemiddeld wordt ongeveer de
helft van de dekkingstoezeggingen uiteindelijk een polis. Als er duidelijke
aanwijzingen zijn dat het risico sterk is verslechterd, is de Staat niet verplicht
om een dekkingstoezegging in een polis om te zetten. Schade kan
uitsluitend onder een polis worden uitgekeerd. Wanneer zich onder een ekvpolis schade voordoet, zal de Staat bij schade-uitkering doorgaans het
betalingsschema van de debiteur volgen. Dit betekent dat het bedrag niet
in een keer wordt uitgekeerd, maar gespreid over de resterende looptijd van
de verzekering (doorgaans twee betalingen per jaar).
Op basis van een inschatting per sector welke afnemers ernstig, duidelijk of
nauwelijks geraakt zijn als gevolg van de COVID-19 maatregelen, volgt op
basis van een scenario analyse, een geraamde schade-uitkering voor de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

123

herverzekering leverancierskredieten. De raming is met grote onzekerheid
omgeven, omdat het onmogelijk is in te schatten wat de impact van de crisis
zal zijn op elk individueel bedrijf.
Naar aanleiding van het garantiekader voor risicoregelingen wordt voor
de ekv een risicovoorziening opgebouwd. De risicovoorziening fungeert als
een buffer om tegenvallers, zoals een grote schade, op te vangen;
ontvangsten en uitgaven kunnen bij de ekv sterk over de tijd verspreid zijn.
Tot 2020 werden de toevoegingen aan en de onttrekkingen uit de begro­
tingsreserve ekv gesaldeerd begroot. Vanaf de eerste suppletoire begroting
2020 en verder worden de toevoegingen aan de begrotingsreserve als
uitgaven weergegeven en de onttrekkingen uit de begrotingsreserve als
ontvangsten. De raming van de toevoeging aan de begrotingsreserve is
gelijk aan de raming van de premieontvangsten (€ 70,2 mln.). Het toevoegen
van de premieontvangsten aan de begrotingsreserve is een uitgave voor
de Financiënbegroting. De stand van de reserve was ultimo 2019 € 441 mln.
Tabel 38 Overzicht geraamd verloop begrotingsreserve ekv (bedragen x
€ 1 mln.)
Stand per
1/1/2020

Onttrekking
2020

Toevoeging
2020

Stand per
1/1/2021

Onttrekking
2021

Toevoeging
2021

Stand per
31/12/2021

441

‒ 29

+ 70

482

‒ 103

+ 70

449

Ontvangsten
Garanties
De ontvangsten bestaan uit premies en schaderestituties. De omvang van
deze posten wordt beïnvloed door de hoeveelheid afgegeven exportkre­
dietverzekeringen/leverancierskredieten en ontwikkelingen in de krediet­
waardigheid van buitenlandse debiteuren/afnemers van
leverancierskredieten.
Als er een ekv-polis wordt afgegeven is de verzekerde premie verschuldigd.
De premie wordt berekend op basis van een internationaal afgesproken
systematiek. De in Arrangement-verband overeengekomen minimum­
premies zijn van belang voor het voorkomen van concurrentieverstoring.
De premies dienen het onderliggende risico te reflecteren en bij te dragen
aan de kostendekkendheid van de faciliteit.
De premieontvangsten van de kredietverzekeraars voor de herverzekering
leverancierskredieten komen volledig ten gunste van de Staat.
Schaderestituties op de ekv kunnen uiteraard alleen ontstaan indien eerst
uitgaven zijn gedaan in de vorm van schade-uitkeringen. De Club van Parijs
is een belangrijk platform waar crediteurlanden informatie delen over
betalingsachterstanden van overheden of overheidsbedrijven op publiek
gedekte exportkredieten en bilaterale leningen. Deze coördinatie tussen
landen verhoogt de schaderestituties van een publieke exportverzekeraar.
De schaderestituties voor de herverzekering van de leverancierskredieten
komen ten gunste van de Staat. De raming is met grote onzekerheid
omgeven, omdat het onmogelijk is in te schatten wat de impact van de crisis
zal zijn op elk individueel bedrijf.
Zoals toegelicht onder verplichtingen en uitgaven worden de toevoegingen
aan en de onttrekkingen uit de begrotingsreserve van de ekv niet langer
gesaldeerd begroot. De geraamde onttrekking uit de begrotingsreserve is
gelijk aan de geraamde uitvoeringskosten van Atradius, schades die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

124

definitief worden afgeschreven en overige kosten (€ 20,2 mln.). Een
onttrekking uit de begrotingsreserve is een ontvangst voor de Financiënbe­
groting.
Meetbare gegevens
Voor de ekv-faciliteit worden drie indicatoren gehanteerd om inzicht te
krijgen in hoeverre de doelstelling wordt behaald. De eerste indicator, die
in 2018 voor het eerst werd gebruikt, geeft inzicht in de directe en indirecte
bijdrage van de ekv-faciliteit aan het Nederlandse bbp op basis van bereke­
ningen van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS). Hiervoor wordt
aangesloten bij de wijze waarop de doeltreffendheid van de faciliteit (tussen
2010 en 2014) is onderzocht in de beleidsdoorlichting van 2016. De streef­
waarde is gebaseerd op historische realisaties.
De tweede indicator is de bedrijfseconomische resultaatbepaling (berb).
De berb tracht aan te geven in welke mate de ekv-faciliteit voldoet aan de
internationale afspraak om minimaal kostendekkend te zijn. Deze afspraak
is gemaakt om te voorkomen dat er concurrentieverstoring kan plaats­
vinden. De berb brengt in kaart in welke mate de inkomsten (premies en
recuperaties) op de lange termijn de uitgaven (schades en uitvoerings­
kosten) dekken. Een positieve uitkomst duidt erop dat de faciliteit cumulatief
gezien sinds 1999 kostendekkend is gebleken met inachtneming van nog te
verwachten schades over de uitstaande risico’s.
De beleidsmatige inzet bij de exportkredietverzekering is erop gericht het
aandeel in de portefeuille van transacties die een bijdrage leveren aan het
bereiken van de doelstellingen van het Akkoord van Parijs te laten groeien.
In 2019 is een model ontwikkeld om te kunnen inventariseren welke
transacties als groen gekwalificeerd kunnen worden. Dit model is gebaseerd
op de richtlijnen van de International Finance Corporation (onderdeel van
de Wereldbankgroep). Begin 2020 is dit model door externe deskundigen
gevalideerd. Vanaf 2020 worden alle transacties geclassificeerd en zullen
de uitkomsten worden gebruikt om te rapporteren over het aantal groene
transacties in de portefeuille.
Tabel 39 Indicatoren

Bijdrage bbp in %
Berb

2016

2017

2018

2019

Streef­
waarde
2020 t/m
2023

0,17%

0,12%

0,11%

n.n.b.

> 0,18%

€ 555 mln.
€518 mln. (voorlopig)

> €0

19% (pilot)

n.t.b.

€365 mln.

€478 mln.

Nieuw aangegane donkergroene
transacties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

125

3.6 Artikel 6 Btw-compensatiefonds
A. Algemene doelstelling
Gemeenten, provincies en andere regionale openbare lichamen als bedoeld
in de Wet op het Btw-compensatiefonds hebben de mogelijkheid om een
evenwichtige keuze te maken tussen in- en uitbesteding. De btw speelt
hierin geen rol.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Het Btw-compensatiefonds (BCF) is opgericht om btw weg te nemen als
factor in de afweging van decentrale overheden tussen uitbesteden en
inbesteden (uitvoering door de eigen organisatie). Decentrale overheden
kunnen betaalde btw terugvragen bij het BCF. De betaalde btw moet
daarvoor aan een aantal voorwaarden voldoen. Zo moet de btw betaald zijn
over een niet-ondernemerstaak en mag er geen sprake zijn van verstrekking
aan een individuele derde. Voorbeelden van taken waarvoor gemeenten en
provincies btw kunnen terugvragen zijn: inzameling van huisvuil,
onderhoud aan gebouwen, straatbeheer, schoonmaakactiviteiten,
archivering, ingenieurswerkzaamheden en groenbeheer.
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor en heeft een uitvoerende
rol bij:
• het verstrekken, verzamelen en controleren van de opgaafformulieren
en het uitbetalen van de compensabele btw;
• het beheer van het BCF.
C. Beleidswijzigingen
Naar analogie van de normeringssystematiek(zie bijlage 11 van de miljoe­
nennota voor een toelichting) is het accres van het BCF gedurende deze
kabinetsperiode bevroren. Daarmee wordt het plafond enkel nog gewijzigd
voor taakmutaties en niet voor loon-, prijs- en volumeontwikkelingen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 40 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 6 Btw-compensatiefonds (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

3.422.490

3.571.330

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

Uitgaven

3.422.490

3.571.330

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

waarvan juridisch verplicht

100%

Bijdragen aan medeoverheden

3.422.490

3.571.330

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

Bijdragen aan gemeenten

2.955.990

3.153.709

3.153.751

3.153.751

3.153.751

3.153.751

3.153.751

Bijdragen aan provincies

466.500

417.621

417.621

417.621

417.621

417.621

417.621

3.422.490

3.571.330

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
De bijdrage van het Rijk ter compensatie van de door decentrale overheden
betaalde btw is opgenomen in de Wet op het Btw-compensatiefonds. De
wet bevat de voorwaarden waarbinnen gemeenten en provincies kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

126

claimen uit het BCF. Het Rijk heeft geen invloed op de jaarlijkse uitgaven van
het fonds. Met ingang van 2015 is het BCF geplafonneerd32. Dit plafond
groeit jaarlijks mee met de uitkomst van de normeringssystematiek. Als er
minder geclaimd wordt uit het fonds dan het plafond, dan wordt de ruimte
onder het plafond gestort in het Gemeente- en Provinciefonds. Als er meer
wordt geclaimd uit het fonds dan het plafond, dan wordt het bedrag boven
het plafond teruggevorderd uit het Gemeente- en Provinciefonds. Hierdoor
zijn het BCF en het Gemeente- en Provinciefonds communicerende vaten.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Verplichtingen en uitgaven (bijdragen aan medeoverheden)
Gemeenten declareren in absolute zin meer btw bij het BCF dan provincies.
Dit declaratiepatroon komt voort uit het feit dat alle gemeentelijke
begrotingen tezamen groter zijn dan alle provinciale begrotingen tezamen.
In relatieve zin declareren de provincies meer bij het BCF. Een mogelijke
oorzaak hiervan is dat de provincies vooral actief zijn op het gebied van
verkeer en vervoer, deze uitgaven komen vaak in aanmerking voor
compensatie van btw.
De raming van de uitgaven uit het BCF voor het lopende jaar wordt geëxtra­
poleerd voor de jaren daarna. Uitgangspunt voor de raming van het lopende
jaar is de beschikking van het afgelopen jaar die in het lopende jaar wordt
uitbetaald, aangevuld met het voorschot van het vierde kwartaal van het
afgelopen jaar en driemaal het voorschot van het eerste kwartaal uit het
lopende jaar.
Ontvangsten
De ontvangsten zijn gelijk aan de uitgaven.
Tabel 41 Geraamd plafond Btw-compensatiefonds (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

Plafond

3.680.663

3.812.354

3.953.710

4.062.880

4.176.655

4.307.762

Grondslag

3.671.278

3.791.793

3.906.157

4.042.143

4.183.340

4.183.340

7.633

3.273

6.211

6.204

6.204

6.204

Waarvan overhevelingen i.v.m
taakmutaties
Waarvan accres

1.752

17.288

41.342

14.533

‒ 12.889

118.218

Uitgaven

3.571.330

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

Waarvan Gemeenten

3.153.709

3.153.751

3.153.751

3.153.751

3.153.751

3.153.751

Waarvan Provincies

417.621

417.621

417.621

417.621

417.621

417.621

Ruimte onder plafond

109.333

240.982

382.338

491.508

605.283

736.390

Waarvan Gemeenten

96.548

212.803

337.629

434.033

534.504

650.280

Waarvan Provincies

12.785

28.179

44.709

57.475

70.779

86.110

Compensatie
De Belastingdienst is belast met het verstrekken en verzamelen van opgaaf­
formulieren en het compenseren van de btw over niet-ondernemersactivi­
teiten.

32

Conform afspraken in het financieel akkoord uit 2013 tussen het Rijk en decentrale overheden,
zie ook Kamerstukken II 2012-2013, 33 400 B, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

127

Controle- en toezichtsbeleid
Bij de uitvoering van de Wet op het Btw-compensatiefonds is een centrale
rol toegekend aan de Belastingdienst. Dit vanwege de nauwe relatie tussen
de heffing van de omzetbelasting op grond van de Wet op de omzetbelasting
en de compensatie van de omzetbelasting op grond van het BCF. Uit het
oogpunt van eenvoud en doelmatigheid is ervoor gekozen de Wet op het
Btw-compensatiefonds in belangrijke mate aan te laten sluiten bij het
systeem van heffing van omzetbelasting in de Algemene wet betreffende
rijksbelastingen. Dit betekent onder meer dat het toezicht op het BCF
onderdeel uitmaakt van het reguliere toezicht bij gemeenten en provincies.
Dit toezicht kan bestaan uit bedrijfsbezoeken waarbij de uitvoering van het
BCF beoordeeld wordt, waarbij technische vragen rond het BCF besproken
worden tot volledige boekenonderzoeken naar de BCF-claim.
De handelwijze van de Belastingdienst met betrekking tot de opgaven voor
het BCF is, gezien de nauwe relatie met het systeem van heffing van omzet­
belasting, niet anders dan die met betrekking tot de aangifte omzetbe­
lasting. Dit betekent de mogelijkheid van controle achteraf gedurende een
periode van vijf jaar. Inherent aan het systeem van heffing van omzetbe­
lasting (voldoening op aangifte met slechts beperkte informatie) is dat de
controle op de juistheid van de ingediende aangiften achteraf en op basis
van risicoafweging plaatsvindt. Dit is ook het geval indien sprake is van
een zogenoemde negatieve aangifte omzetbelasting (de voorbelasting
overtreft de verschuldigde belasting). Slechts in uitzonderingsgevallen
vormt de aangifte omzetbelasting zelf aanleiding tot het instellen van een
boekenonderzoek. Voornoemde handelswijze met betrekking tot het BCF
betekent dat de Belastingdienst niet per uitkeringsjaar vaststelt in welke
mate de uitbetaalde bedragen rechtmatig zijn geweest, maar binnen het
algemene beleid zich er op richt om in de actualiteit te beoordelen welke
gemeenten en provincies op welke aspecten het meest voor nadere
toezichtsactiviteiten in aanmerking komen.
De algemene beleidsdoelstelling van de Belastingdienst is het onderhouden
en versterken van de compliance bij belastingplichtigen. Hierbij maakt de
Belastingdienst gebruik van de mogelijkheden die klantbehandeling in de
actualiteit biedt. Een gemeente of provincie werkt daarbij zichtbaar aan
het onderhouden en versterken van de fiscale beheersing, met als doel
het opstellen en indienen van aanvaardbare belastingaangiften en opgaven
voor het BCF. De Belastingdienst bespreekt met de gemeenten en provincies
hoe zij hun verantwoordelijkheid voor naleving van fiscale wet- en
regelgeving nemen en zorg dragen voor volledige en juiste aangiften en
opgaven. Daarbij krijgt de Belastingdienst zicht op hoe de gemeenten en
provincies omgaan met fiscaliteit en of de randvoorwaarden voor een
adequate beheersing daarvan, zijn ingevuld. De gemeenten en provincies
beoordelen vervolgens zelf de opzet, het bestaan en de werking van de
interne beheersing van de (fiscaal relevante) bedrijfsprocessen. De
resultaten daarvan delen zij met de Belastingdienst. Met deze informatie
bepaalt de Belastingdienst in welke mate gesteund kan worden op de
interne beheersing en in hoeverre aanvullende eigen werkzaamheden
noodzakelijk zijn. Met de gemeenten en provincies kan voornoemde
werkwijze in een convenant worden vastgelegd. Ongeacht het afsluiten van
een convenant kan, indien daartoe aanleiding bestaat, een boekenon­
derzoek worden uitgevoerd. Dit kunnen volledige boekenonderzoeken zijn
waarvan het BCF onderdeel uitmaakt of deelonderzoeken die specifiek zijn
gericht op de juistheid van de door gemeenten en provincies ingediende
opgaven BCF.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

128

Meetbare gegevens
Tabel 42 Meetbare gegevens
Prestatie-indicator

Waarde
2018

Percentage gemeenten en provincies 96%
waarvan de mogelijkheid tot
klantbehandeling in de actualiteit
beoordeeld is

Waarde
2019

Streefwaarde
2020

Streefwaarde
2021

95%

95%

95%

Toelichting
Binnen het segment Grote ondernemingen is er voor de grootste bedrijven
sprake van individuele klantbehandeling, hieronder zijn alle gemeenten en
provincies begrepen. Met individuele klantbehandeling wordt passende
behandeling beoogd ter afdekking van de risico’s, gegeven de beschikbare
capaciteit. Voor elke gemeente en provincie wordt beoordeeld of deze in
aanmerking komt voor klantbehandeling in de actualiteit. Drie gedragscom­
ponenten zijn daarbij bepalend: 1) de mate van transparantie, 2) de mate
van fiscale beheersing en 3) de fiscale strategie. De analyse leidt tot een
behandelstrategie en de vaststelling of een gemeente of provincie al dan
niet voor klantbehandeling in de actualiteit in aanmerking komt. Mocht dit
het geval zijn, dan wordt op directieniveau een gesprek gehouden en een
aanvullende verkenning uitgevoerd. Het streven is om deze toets in 2021
voor 95% van alle gemeenten en provincies te hebben uitgevoerd .

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

129

3.7 Artikel 9 Douane
A. Algemene doelstelling
De Nederlandse Douane heeft op grond van het Douanewetboek van de
Europese Unie (DWU) de opdracht om toezicht te houden op het interna­
tionale handelsverkeer van de Europese Unie. Op deze wijze draagt de
Douane bij aan eerlijke en open handel, de uitvoering van de externe
aspecten van de interne markt, van het gemeenschappelijk handelsbeleid
en van ander gemeenschappelijk beleid van de Europese Unie dat verband
houdt met de handel, en de algemene veiligheid van de toeleveringsketen.
In dit licht neemt Douane maatregelen die met name strekken tot:
1. de bescherming van de financiële belangen van de Europese Unie en
haar lidstaten;
2. de bescherming van de Europese Unie tegen oneerlijke en illegale
handel en de ondersteuning van de legale handel;
3. het garanderen van de veiligheid van de Europese Unie en haar
ingezetenen en van de bescherming van het milieu, in voorkomend geval
in nauwe samenwerking met andere autoriteiten; en
4. het handhaven van een billijk evenwicht tussen de douanecontroles en
de facilitering van de legale handel.
Op grond van Nederlandse wetgeving houdt de Douane toezicht op
goederen waarop accijns- en verbruiksbelastingen geheven worden.
De opdracht van de Nederlandse Douane kan worden samengevat in de
volgende ABC-doelstellingen: Afdracht, Beschermen, Concurrentie. De
Douane draagt bij aan een solide financiering van de Europese en nationale
overheid, aan een veilige samenleving en aan een sterke, aantrekkelijke en
eerlijke interne markt waarmee de welvaart in de EU en in het bijzonder
Nederland wordt bevorderd. Vrijwillige naleving van Europese en nationale
wetgeving, risicogericht acteren en gedifferentieerd handhaven zijn
hiervoor de basis.
De Douane zoekt ten behoeve van een goede uitvoering van haar opdracht
uitdrukkelijk de samenwerking met andere overheidsorganisaties, bedrijfs­
leven en wetenschap.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De minister van Financiën heeft een regisserende rol op het terrein van
het Douanebeleid. Daarnaast is de minister verantwoordelijk voor de weten regelgeving inzake douaneformaliteiten en douanerechten. Dit is hoofd­
zakelijk Europese wet- en regelgeving. Daarnaast is de minister
verantwoordelijk voor de wet- en regelgeving inzake binnenlandse
accijnzen en verbruiksbelastingen.
De minister bevordert via de inzet van de Douane de naleving van wet- en
regelgeving. Dit gebeurt door het leveren van passende en faciliterende
dienstverlening door bijvoorbeeld zorg te dragen voor een goed werkend
aangiftesysteem. Maar ook door processen juist en tijdig uit te voeren, door
adequaat toezicht uit te oefenen en door naleving te stimuleren en waar
nodig deze naleving bestuurs- of strafrechtelijk af te dwingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

130

De Douane voert nationaal taken uit voor de ministeries verenigd in het
‘Opdrachtgevers-Opdrachtnemerberaad Douane’ (OOD). In dit gremium
spreken de beleidsdepartementen en Douane elkaar periodiek over de
toezichts- en handhavingsinzet van de Douane op de uiteenlopende
douanetaken. In de begroting van deze ministeries wordt het beleid
waarvoor de betreffende minister verantwoordelijk is toegelicht.
Kwantitatieve doelstellingen
De algemene doelstelling van de Douane komt, langs de lijnen van de ABCdoelen, tot uiting in onderstaande meetbare gegevens. Daarnaast zijn de
prestatie-indicatoren op bezwaar en klachten uit artikel 1 vanaf dit begro­
tingsjaar onder artikel 9 opgenomen, waarbij de gepresenteerde waarden
betrekking hebben op de douaneprocessen.
Tabel 43 Prestatie-indicatoren Douane
Prestatie-indicator

Waarde
2018

Waarde
2019

Streefwaarde
2020

Streefwaarde
2021

Juiste invoeraangiften

91

97

≥100

≥100

Uitvoering afspraken niet-fiscale
taken

-1

-

≥95%

≥95%

Waardering bedrijfsleven

107,2

105,8

≥100

≥100

Afgehandelde bezwaren binnen
de Awb-termijn

78%

89%

90-95%

≥90%

Afgehandelde klachten binnen de
Awb-termijn

98%

98%

90-95%

≥95%

1 Waarde 2018 en 2019 niet van toepassing omdat de indicator vanaf 2020 in werking is getreden.

Deze prestatie-indicatoren kunnen - net zoals in 2020 - beïnvloed worden
door de wijzigingen in de aantallen aangiften en bijstellingen in het toezicht
van de Douane als gevolg van mogelijke effecten van COVID-19. Ook kan
de waardering van het bedrijfsleven anders uitvallen door de (tijdelijke)
wijzigingen in de uitvoering vanwege het vooropstellen van de gezondheid
van medewerkers.
Juiste invoeraangiften
De juistheid van de invoer aangifte is de belangrijkste graadmeter voor
het vaststellen van de fiscale compliance. Een juiste invoeraangifte betekent
dat de juiste afdracht van de bij invoer verschuldigde belastingen kan
worden vastgesteld. Door nalevings-, toezichts- en handhavingsinter­
venties beïnvloedt de Douane de compliance, met als doel deze jaarlijks op
een hoger peil te brengen. De prestatie-indicator Juiste invoeraangiften
geeft weer hoe groot het aandeel juiste invoeraangiften is in het totaal aantal
invoeraangiften.
Meer specifiek gaat het om de invoeraangiften die voldoen aan de wettelijke
eisen voor een juiste aangifte en zijn ingediend in het aangiftesysteem van
de Douane. Dit wordt uitgedrukt in een indexcijfer; het jaar 2016 geldt hierbij
als indexjaar.
Uitvoering afspraken niet-fiscale taken
De B-doelstelling van de Douane, beschermen van de samenleving, betreft
de uitvoering van de niet-fiscale taken die de Douane in opdracht van
beleidsdepartementen kent. Deze opdrachtgevende beleidsdepartementen
zijn de ministeries van Financiën, van Buitenlandse Zaken, van
Economische Zaken en Klimaat, van Infrastructuur en Waterstaat, van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

131

Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, van Justitie en Veiligheid en van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport.
De realisatie van de jaarlijkse afspraken over de uitvoering van de
douanetaken is onderwerp van gesprek in het eerder genoemde ‘Opdracht­
gevers-Opdrachtnemerberaad Douane’ (OOD). De prestatie-indicator
«Uitvoering afspraken niet-fiscale taken» is via dit beraad in overleg met
betrokken partijen ontwikkeld en richt zich op de mate waarin de Douane
de (periodieke) afspraken over deze douanetaken uitvoert. Deze indicator is
over het jaar 2020 voor het eerst in werking getreden.
Waardering bedrijfsleven
De waardering bedrijfsleven is een indicator voor de doelstelling versterken
van de concurrentiepositie (C-doelstelling). Voor het meten en verbeteren
van de dienstverlening van de Douane aan het bedrijfsleven wordt het
instrument Bewijs van Goede Dienst33 ingezet. Hierin zijn doelstellingen
opgenomen die in samenspraak met het bedrijfsleven tot stand zijn
gekomen en waaraan zowel de Douane als het bedrijfsleven grote waarde
hecht. Met het bedrijfsleven worden ook afspraken gemaakt over verbete­
racties rondom dienstverlening en toezichtslasten. De score op deze
doelstellingen wordt jaarlijks gemeten. De waardering wordt als index
opgenomen met als indexjaar 2015.
C. Beleidswijzigingen
De Douane staat de komende jaren voor diverse uitdagingen en aandachts­
gebieden, zoals brexit, COVID-19, ondermijning, pensioengerelateerde
personele uitstroom, integriteit en een sterke groei van het aantal aangiften.
Dat laatste stelt ook eisen aan de bestendigheid van ICT.
Wat de uitkomst van de brexit-onderhandelingen over een toekomstig
partnerschap tussen het Verenigd Koninkrijk en de Europese Unie ook zal
zijn, er gaan douaneformaliteiten gelden. De Douane heeft zich in de
afgelopen jaren zo goed mogelijk voorbereid, maar dat neemt niet weg dat
het een uitdaging zal zijn om de negatieve gevolgen voor het bedrijfsleven
zoveel mogelijk te beperken. De Douane heeft vanuit taken en specifieke
expertise haar aandeel in de Rijksbrede en lokale inspanningen in de aanpak
van ondermijning.
De uitbraak van het coronavirus (COVID-19) laat de grote impact van
omgevingsontwikkelingen op het internationale handelsverkeer, de
logistieke stromen en daarmee op de Douane zien. Het werkt door in de
processen, organisatie en informatievoorziening van de Douane. Als gevolg
van het kabinetsbeleid rond de COVID-19 in 2020 heeft de Douane haar
uitvoering in 2020 in korte tijd bijgesteld, waarbij de gezondheid van
medewerkers voorop is gezet. De reguliere douaneafhandeling werd gecon­
tinueerd, toezicht en handhaving gaven prioriteit aan veiligheidsrisico’s
(waar onder verdovende middelen) en fiscaliteit. De effecten van de econo­
nomische ontwikkelingen werken naar verwachting door in 2021, wat ertoe
kan leiden dat de prestatie-indicatoren ook in 2021 worden beïnvloed.

33

https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/themaoverstijgend/
brochures_en_publicaties/bewijs_van_goede_dienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

132

De Douane heeft in de komende jaren te maken met een grote uitstroom
van medewerkers, onder andere als gevolg van pensionering, waardoor
veel aandacht moet worden besteed aan het werven, selecteren, opleiden
en begeleiden van nieuwe medewerkers. Daarnaast vraagt het beschermen
van de organisatie en haar medewerkers tegen mogelijke integriteitsschen­
dingen en ondermijningsactiviteiten de voortdurende aandacht van de
Douane.
Verder heeft de organisatie te maken met de prognose van een sterke groei
van het aantal aangiften onder andere door implementatie van EU wet- en
regelgeving en door e-commerce. Dit betekent investeren in ICT om realtime verwerking van grote aantallen aangiften te kunnen doen en de infor­
matiepositie ten behoeve van het toezicht te verbeteren.
Deze factoren stellen eisen aan de handhaving en de ICT van de Douane.
De organisatie moet snel kunnen inspelen op nieuwe ontwikkelingen en op
aanpassingen in EU en nationale wetgeving en continuïteit kunnen borgen.
In onderdeel F, Douanebeleid en -strategie wordt hier nader op ingegaan.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
In de ontwerpbegroting IX 2020 werden in artikel 9 Douane budgettair enkel
de apparaatsbudgetten (personele en materiële uitgaven en apparaatsont­
vangsten), programma-uitgaven en verplichtingen opgenomen die direct
aan de Douane kunnen worden toegerekend. De overige indirecte uitgaven
ten behoeve van de douaneprocessen, bijvoorbeeld voor huisvesting,
worden gedaan door centrale dienstonderdelen binnen de Belastingdienst
en werden derhalve voor de ontwerpbegroting IX 2020 opgenomen en
toegelicht in artikel 1 Belastingen.
Vanaf de ontwerpbegroting IX 2021 worden deze uitgaven in artikel
9 Douane middels een systematiek van toerekening weergegeven en
toegelicht. De toerekening vindt plaats voor alle dienstonderdelen van de
Belastingdienst die uitgaven doen ten behoeve van de douaneprocessen,
met uitzondering van het dienstonderdeel Informatievoorziening (IV). In
paragraaf «E. Toelichting op de financiële instrumenten» staan deze
uitgaven uitgesplitst naar te leveren diensten van de Belastingdienst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

133

Tabel 44 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 9 Douane (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

393.471

458.388

540.248

541.544

537.379

534.575

533.924

Uitgaven (1) + (2)

391.518

446.991

540.248

541.544

537.379

534.575

533.924

(1) Apparaatsuitgaven

366.896

416.809

437.863

439.707

435.542

432.738

432.087

Personeel

364.127

414.023

430.924

431.776

429.677

429.373

428.722

Eigen personeel

358.089

403.687

421.860

423.772

422.201

423.067

422.416

Inhuur externen

5.885

10.177

8.905

7.845

7.317

6.147

6.147

Overig personeel

153

159

159

159

159

159

159

2.770

2.786

6.939

7.931

5.865

3.365

3.365

704

1.235

5.413

6.405

4.352

1.852

1.852

0

1.524

1.500

1.500

1.487

1.487

1.487

Overig materieel

2.066

27

26

26

26

26

26

(2) Programma-uitgaven

24.622

30.182

102.385

101.837

101.837

101.837

101.837

28.333

Materieel
ICT
Bijdrage aan SSO's

waarvan juridisch verplicht

87,8%

Opdrachten

21.804

28.045

28.881

28.333

28.333

28.333

ICT opdrachten

1.059

3.831

3.840

3.840

3.840

3.840

3.840

Overige opdrachten

20.745

24.214

25.041

24.493

24.493

24.493

24.493

Bijdrage agentschappen

2.818

2.137

2.137

2.137

2.137

2.137

2.137

Bijdrage overige agentschappen

2.818

2.137

2.137

2.137

2.137

2.137

2.137

Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

0

0

71.367

71.367

71.367

71.367

71.367

Toegerekende uitgaven van Belastingen

0

0

71.367

71.367

71.367

71.367

71.367

Ontvangsten

990

605

605

605

605

605

605

Apparaatontvangsten

990

605

605

605

605

605

605

Budgetflexibiliteit
Opdrachten
Via Europese samenwerking wordt gewerkt aan een DWU wat leidt tot
aanpassing van de douaneprocessen. Voor de correcte toepassing van de
douanewetgeving worden opdrachten gegeven om ICT-systemen aan te
passen. In de Algemene Douanewet staan de toezichtstaken en bevoegd­
heden uitgewerkt. Voor de uitvoering van de Algemene Douanewet geeft
Douane opdrachten voor de inkoop van Douane specifieke middelen,
bijvoorbeeld speurhonden, detectiesystemen, werktuigen, meldkamervoor­
zieningen en laboratoria. De post Opdrachten is naar beste inschatting 50%
juridisch verplicht. De verplichtingen worden met name aangegaan voor
detectiesystemen.
Bijdrage agentschappen
Dit betreft met name de bijdrage aan de Rijksrederij van Rijkswaterstaat en
is 100% verplicht vanuit samenwerkingsovereenkomsten.
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
De toegerekende uitgaven aan Douane zijn voor 100% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

134

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Apparaatsuitgaven
Personele uitgaven
Dit betreft alle personele uitgaven inclusief externe inhuur voor de Douane.
De inhuur is onder het rijksbreed afgesproken maximum van 10%.
Materiële uitgaven
Dit betreft de materiële uitgaven van de Douane en omvat Douane
specifieke diensten, middelen en communicatie. De standaarddiensten
huisvesting en de toerusting van de ambtenaren van de Douane (telefoon,
laptop, werkplek, mobiele devices, etc.) loopt via andere dienstonderdelen
van de Belastingdienst en deze uitgaven worden verantwoord op artikel
1 Belastingen.
Programma-uitgaven
Opdrachten
Via Europese samenwerking wordt gewerkt aan een DWU wat leidt tot
aanpassing van de douaneprocessen. Voor de correcte toepassing van de
douanewetgeving worden opdrachten gegeven om ICT-systemen aan te
passen. In de Algemene Douanewet staan de toezichtstaken en bevoegd­
heden uitgewerkt. Voor de uitvoering van de Algemene Douanewet geeft
Douane opdrachten voor de inkoop van Douane specifieke middelen,
bijvoorbeeld speurhonden, detectiesystemen, werktuigen, meldkamervoor­
zieningen en laboratoria.
Bijdrage aan agentschappen
Dit betreft met name de bijdrage aan de Rijksrederij van Rijkswaterstaat en
is 100% verplicht vanuit samenwerkingsovereenkomsten
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Een aantal dienstonderdelen van de Belastingdienst doet uitgaven ter
ondersteuning van de douaneprocessen. Deze uitgaven worden van de
begroting 2021 vanuit artikel 1 Belastingen toegerekend aan artikel
9 Douane en bestaan uit de volgende onderdelen. Hierbij wordt
aangetekend dat het nog niet mogeijk is de ICT-uitgaven op te nemen. Dit
omdat de activiteiten die de Belastingdient op het gebied van ICT voor
Douane verricht erg vervlochten zijn met de ICT-activiteiten voor Toeslagen
en de Belastingdienst.
Tabel 45 Toegerekende uitgaven tbv douaneprocessen (bedragen x 1.000)
Activiteit

Bedrag

Communicatieactiviteiten

€ 1.782

HRM-activiteiten

€ 5.687

Huisvesting en facilitaire zaken

€ 60.247

Team Handel en Team OLGA grote ondernemingen

€ 2.032

Gegevens- en betalingsverkeer

€ 261

Kanaal & Ketenregie en Kanaal Digitaal/ Webcare

€ 767

Internationale Fiscale Behandeling (IFB)

€ 589

IV
Totaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

nnb
€ 71.367

135

F. Douanebeleid en strategie
Context
Het speelveld waarin de Douane opereert is complex en veranderlijk. Digita­
lisering en globalisering van de handel, onder meer resulterend in een forse
toename van e-commerce zendingen, en nieuwe technologieën zoals
artificial intelligence zijn van invloed op (de organisatie van) het werk van
de Douane en op de samenwerking met de stakeholders. Het bedrijfsleven
verwacht dat de Douane digitalisering benut om haar processen en
systemen zo in te richten dat ze optimaal bijdragen aan facilitering van de
handel en vermindering van administratieve lasten.
Daarnaast moet Douane inspelen op een gestage stroom nieuwe of
gewijzigde wetgeving vanuit Brussel. Ook de samenstelling van het perso­
neelsbestand, met een relatief hoge gemiddelde leeftijd, leidt tot
uitdagingen: de komende jaren moet een grote uitstroom vanwege pensi­
onering worden opgevangen. De uitbraak van COVID-19 laat de (grote)
impact van omgevings-ontwikkelingen op het internationale handels­
verkeer, de logistieke stromen en daarmee op de Douane zien. Dit alles
vormt de context van het douanebeleid en de strategie die de Douane voor
de komende jaren uitzet.
Beleidskader
Onder handhaving wordt verstaan dienstverlening, toezicht en opsporing.
Daarbij wordt rekening gehouden met een billijk evenwicht tussen de
douanecontroles en de facilitering van de legale handel. Resulterend in zo
min mogelijk oponthoud en lage administratieve lasten.
Douanebeleid
Het beleid van de Douane is compliancegericht, informatiegestuurd en
risicogericht toezichthouden en gedifferentieerd handhaven.
Compliancegericht betekent dat veel aandacht wordt besteed aan het
beïnvloeden van gedrag om de naleving van regels door bedrijven en
burgers te bevorderen.
Informatiegestuurd en risicogericht betekent dat toezicht en handhaving
worden uitgevoerd op basis van risicomodellen die gebaseerd zijn op
analyse van informatie uit douaneprocessen over goederen, locaties,
vervoersmodaliteiten, logistieke stromen, bedrijven, burgers etc. Het
uitgangspunt is: hoe groter het risico, des te meer aandacht.
Een gedifferentieerde handhaving wil zeggen dat de activiteiten, van dienst­
verlening tot opsporing, elkaar aanvullen en aansluiten bij het risico. Daarbij
wordt onder meer rekening gehouden met de aard van het bedrijf ‘achter’
de goederenstroom, de aangiften, (volgorde van) douaneprocedures en
de locaties. Dat biedt de basis voor het handhavingsbeleid waarmee
ingrepen in de logistieke ketens beperkt kunnen blijven tot het noodzake­
lijke.
Strategie Douane
De Douane heeft in het licht van de eerder genoemde ontwikkelingen een
ambitie geformuleerd: ‘De Nederlandse Douane behoort tot de beste
douanediensten ter wereld, die door slim te werken legale handel optimaal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

136

faciliteert, de samenleving adequaat beschermt, en douanerechten,
accijnzen en andere belastingen volgens de wetgeving correct heft en int’.
Deze ambitie wordt langs drie doelstellingen programmatisch opgepakt:
• Eén professionele en integere Douane: De Douane wil een wendbare en
integere organisatie zijn, met een evenwichtig personeelsbestand.
Wendbaar wil zeggen dat de organisatie in staat is zich snel aan te passen
aan veranderende omstandigheden. Integer houdt in dat douaneper­
soneel eerlijk en betrouwbaar is, en volledig ten dienste van de belangen
van de Nederlandse en Europese samenleving opereert. Evenwichtig
betekent dat het personeelsbestand een goede afspiegeling vormt van
de maatschappij en daarmee ook een meer herkenbare overheid wordt,
en dat de benodigde kennis en expertise aanwezig zijn bij medewerkers
om de omslag naar een data-gedreven organisatie te maken. De Douane
zet in op verdere uniformering van processen, ten behoeve van
voorspelbaarheid en betrouwbaarheid voor bedrijfsleven en andere
handhavingspartners. Ook draagt dit bij aan de verantwoording over
de geïnde accijnzen en douanerechten.
De klantbenadering is professioneel, en stoelt op eenvoud: bedrijven en
burgers doen eenvoudig, digitaal zaken met de Douane, hebben
eenvoudig inzicht in de relevante regelgeving en lopende transacties en
kunnen aangiftes eenvoudig in één keer goed doen. De drempel voor
klanten om compliant te zijn aan betreffende wet- en regelgeving, wordt
hierdoor verlaagd.
• Slimme handhaving, soepele logistiek: Om het toezicht effectief en
efficiënt te houden, moeten mensen en middelen op een slimme en
innovatieve manier worden ingezet. Daarom wordt ingezet op
geavanceerd data-gedreven risicobeheer, met behulp van hoogstaande
autodetectie en een actorgerichte aanpak. Afhankelijk van de betrouw­
baarheid van de bedrijven (AEO en daarop aanvullend normenkader) is
een andere controledruk, handhavingsmethodiek en -instrumentarium
van toepassing.
De aansturing en uitvoering van het beleid op het gebied van ondermij­
nende drugscriminaliteit wordt versterkt.
Daarnaast doet de Douane al het mogelijke om wet- en regelgeving
optimaal te beïnvloeden, door een gerichte interventiestrategie in EUen andere internationale verbanden, waarmee aandacht wordt gevraagd
voor de specifieke uitdagingen waar onze dienst en Nederland voor
staan.
• Data-gedreven organisatie: De Douane wil zich in de uitvoering van zijn
werkprocessen in hoge mate laten leiden door data, en de informatie en
kennis die daaruit kan worden afgeleid. Met het oog daarop wordt
geïnvesteerd in versterking van datamanagement en toepassing van
geavanceerde data-analyses.
Het primaire doel is dat het management van de Douane permanent
de beschikking heeft over actuele, betrouwbare en samenhangende
sturingsinformatie voor voortgaande verbetering. Data worden
eenduidig en consistent vastgelegd, vertaald in bruikbare inzichten, en
veilig ter beschikking gesteld aan medewerkers voor de uitvoering van
hun taken. De Douane wil zijn informatiepositie waar dat mag en kan,
delen met andere overheidsorganisaties, ten behoeve van versterking
van de integrale handhaving. Er wordt een platform ontwikkeld waarop
overheidspartijen data eenduidig en veilig kunnen uitwisselen. Waar
mogelijk wordt ook de uitwisseling met het bedrijfsleven optimaal
gefaciliteerd. Daarmee kan de Douane zijn informatiepositie nog verder
versterken, en andersom eigen data delen met derden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

137

Om deze doelen te kunnen verwezenlijken, zet de Douane in op moderni­
sering van het IT-landschap door ontwikkeling van schaalbare en robuuste
IT-voorzieningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

138

3.8 Artikel 13 Toeslagen
A. Algemene doelstelling
Het uitvoeren van de toeslagregelingen voor de ministeries van Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, die vallen onder de Algemene wet
inkomensafhankelijke regelingen (Awir).
De doelstelling van de Awir is het bewerkstelligen van harmonisatie tussen
inkomensafhankelijke regelingen, het bevorderen van klantvriendelijkheid
en doelmatigheid door het instellen van één uitvoeringsloket, en het
realiseren van een betere aansluiting van inkomensafhankelijke regelingen
bij de draagkracht door het gebruik van het actuele inkomen. Dit betreft de
huurtoeslag, zorgtoeslag, kindgebonden budget en de kinderopvang­
toeslag.
De uitvoering van Toeslagen is gericht op de toekenningszekerheid binnen
de kaders van het huidige stelsel en het toepassen van de menselijke maat
daarbij. Hierbij wordt er naar gestreefd dat de benodigde inspanning van
de kant van de belanghebbende om de toeslagen te verkrijgen zo beperkt
mogelijk is en het toegekende voorschot zoveel mogelijk overeenkomt met
de definitief toe te kennen toeslag waardoor terugbetalingen tot een
minimum worden beperkt. Verder wordt toezicht gehouden dat gericht is op
het voorkomen of snel herstellen van fouten en is sprake van een
zorgvuldige en doortastende aanpak van (het risico van) misbruik.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Beleid
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een regisserende rol
op het terrein van de inkomensafhankelijke regelingen. Daarbij gaat het om
het te voeren beleid en het opstellen van de Algemene wet inkomensaf­
hankelijke regelingen en de daarop gebaseerde regelgeving.
Uitvoering
De minister van Financiën is verantwoordelijk en heeft een uitvoerende rol
op het terrein van de vaststelling en de uitbetaling van toeslagen. Op grond
van de Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Awir) voert
Toeslagen de toeslagregelingen uit voor de ministeries van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, Sociale Zaken en Werkgelegenheid en Volks­
gezondheid, Welzijn en Sport. Toeslagen is belast met de uitvoering van
de zorgtoeslag, de huurtoeslag, de kinderopvangtoeslag en het kindge­
bonden budget. Toeslagen streeft naar klantgerichte dienstverlening aan
burgers, de rechtmatige toekenning van toeslagen en efficiënte uitvoering
van processen.
C. Beleidswijzigingen
Belangrijk vertrekpunt bij de doorvoering van beleidswijzigingen voor
Toeslagen is de positie van de opdrachtgevers, zijnde de beleidsdeparte­
menten van SZW, BZK en VWS. In de begroting van deze ministeries wordt
het beleid – waarvoor de desbetreffende minister verantwoordelijk is –
toegelicht. Toeslagen gaat over de uitvoering van het beleid binnen de door
opdrachtgevers gestelde kaders, niet over het beleid zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

139

Zoals onder meer geconstateerd door de Adviescommissie Uitvoering
Toeslagen hebben ouders die kinderopvangtoeslag ontvingen te maken
gehad met een doorgeschoten aanpak van vermeende fouten in hun
aanvragen. Daarnaast hebben deze en andere mensen die toeslagen
ontvingen, geleden onder de harde kanten van de toeslagenregelgeving.
Dat terwijl, zoals in het IBO Toeslagen deel 1 geconstateerd wordt, de
gerichtheid en actualiteit34 van het huidige toeslagenstelsel als keerzijde
heeft dat het stelsel voor burgers vaak niet begrijpelijk is en tot onzekerheid
over hun financiële situatie leidt.
Het kabinet heeft aangegeven naar een stelsel te willen dat meer zekerheid
en voorspelbaarheid biedt, waarbij problematische schulden zoveel
mogelijk worden voorkomen en de overgang van uitkering naar flexibel
werk makkelijker wordt. Tot het moment waarop dit gerealiseerd is, zijn veel
mensen afhankelijk van de toeslagen die ze ontvangen. Gedurende deze
periode zal waar mogelijk door aanpassing van de wet- en regelgeving meer
menselijke maat in het huidige stelsel gebracht worden. Tegelijk ontwikkelt
de uitvoering van Toeslagen zich zo dat voldaan wordt aan gerechtvaardigde
maatschappelijke verwachtingen.
Vergroten van de menselijke maat in de regelgeving
Bij brief van 27 april 2020 heeft de staatssecretaris van Financiën - Toeslagen
en Douane, naar aanleiding van de uitgebrachte rapporten van het Interde­
partementaal Beleidsonderzoek (IBO) Toeslagen, de kabinetsinzet voor
een herziening van het toeslagenstelsel uiteengezet. Op basis van het IBO
trekt het kabinet de conclusie dat een ander stelsel noodzakelijk is. Vanwege
de urgentie van de problematiek neemt het kabinet op korte termijn een
aantal maatregelen die het huidige stelsel verbeteren. Allereerst wordt de
bestaande hardheidsclausule uitgebreid. Er komt een drempel voor kleine
terugvorderingen en nabetalingen. Voor de zorgtoeslag worden niet langer
eisen gesteld aan de verzekerdheid van de partner en wordt niet langer
uitgegaan van partnerschap met terugwerkende kracht. Verder worden
maatregelen onderzocht om de praktische rechtsbescherming van toeslag­
gerechtigden te verbeteren en wettelijk te verankeren. Dit om de balans
tussen Toeslagen en de burger te verbeteren en eerder in gesprek te gaan
met de belanghebbende. Het doel hierbij is om zoveel mogelijk bezwaar en
beroep achteraf te voorkomen en vroegtijdig in overleg te treden met de
belanghebbende. Ook het invorderingsproces wordt grondig tegen het licht
gehouden. In het invorderingsproces wordt een aantal maatregelen
getroffen waardoor burgers minder hard worden geraakt, bijvoorbeeld door
het breder toegankelijk maken van een persoonlijke betalingsregeling.
Tevens onderzoekt het kabinet hoe het niet-gebruik verder kan worden
tegengegaan. Op Prinsjesdag ontvangt de Tweede Kamer, als onderdeel van
het pakket Belastingplan 2021, een afzonderlijk wetsvoorstel met
maatregelen ter verbetering van de uitvoerbaarheid van toeslagen.
Herstelorganisatie
In de brief van 27 februari35 is aangegeven dat een crisis- en herstelorgani­
satie van start is gegaan. Het doel van deze organisatie is om voor alle
getroffen ouders een zorgvuldig en snel herstel uit te voeren en de crisis
adequaat te bestrijden. De herstelorganisatie heeft vijf taken:
34

Aansluiten bij de actuele financiële en gezinssituatie (tijdigheid) betekent dat burgers de toeslag
via een voorschot krijgen op basis van een schatting van het actuele jaarinkomen. Met gerichtheid
wordt bedoeld dat een euro zo nauwkeurig mogelijk wordt uitgekeerd, rekening houdend met
de verschillende omstandigheden en tegen zo laag mogelijke kosten. [brief Kabinetsinzet
toeslagen, Kamerstukken II, 2019-2020, 31066 nr. 624]
35
Kamerstukken II, 2019/20, 31 066, nr. 607.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

140

•
•

•
•
•

het informeren van de ouders via bijeenkomsten en persoonlijke dienst­
verlening op een open en transparante wijze;
het bevorderen van ondersteuning van ouders bij een mogelijke
samenloop van problemen, bijvoorbeeld ten aanzien van de schuldsa­
nering;
het inrichten van een mensgericht loket (digitaal, telefonisch en fysiek)
waar ouders zich kunnen melden en terecht kunnen met hun vragen;
het opstellen van uitvoeringsregelingen en beleid om te komen tot
compensatie of financiële vergoedingen aan ouders;
het zo snel mogelijk vaststellen en op de juiste manier uitkeren van
compensatie of financiële vergoedingen.

De herstelorganisatie richt zich op de volgende groepen:
• Ouders in de CAF11-zaak;
• Ouders met een met de CAF11-zaak vergelijkbaar dossier;
• Ouders die geraakt zijn door de hardheid van het stelsel;
• Ouders met voorheen de kwalificatie ‘opzet/grove schuld’;
• Burgers die hun dossier hebben opgevraagd.
De herstelorganisatie wordt bestuurd door een strategisch crisisteam,
onder leiding van de secretaris-generaal van Financiën, en met ook
deelname vanuit het ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
De crisisorganisatie laat zich adviseren door een bestuurlijke adviesraad.
De adviesraad bestaat uit experts op het gebied van de kinderopvang­
toeslag, zoals relevante brancheverenigingen en maatschappelijke organi­
saties, experts op (sociaal) juridisch vlak, en experts in crisismanagement.
Daarnaast is er een apart ouderpanel en een apart kinderpanel om advies
te geven vanuit het perspectief van gedupeerde ouders en kinderen. Op
deze manier wordt het meest belangrijke perspectief – dat van betrokken
ouders – op continue wijze geborgd in ontwerp en uitvoering.Door middel
van de voortgangsrapportage wordt de Tweede Kamer geïnformeerd over
de voortgang en resultaten.
Programma verbetering dienstverlening
Voor 5,3 miljoen huishoudens met 8,8 miljoen burgers daarin betrokken
verzorgt Toeslagen jaarlijks meer dan 7 miljoen toeslagen. Naast het
oplossen van de problemen uit het verleden moet de uitvoering van de
toeslagen verbeteren. De uitvoering wordt klantgerichter gemaakt, met
een zo groot mogelijke toekenningszekerheid voor alle toeslaggerechtigden
en een behandeling waarin de informatiehuishouding op orde is en alle
relevante individuele omstandigheden gemotiveerd kunnen worden
meegewogen. Het beleid draagt daaraan bij door vereenvoudigingen door
te voeren die het voor burgers en voor de uitvoering begrijpelijker en
overzichtelijker maken. Zo kan het aantal (hoge) terugvorderingen verder
omlaag worden gebracht, en kan de toekenningszekerheid van het
voorschot toenemen en zullen bij definitieve vaststelling de na- en terug­
betalingen kleiner zijn.
Het merendeel van de toeslaggerechtigden weet zich goed bediend met
het digitaal aanvragen en wijzigen en het geautomatiseerd berekenen en
ontvangen van toeslagen. Dat blijkt onder meer uit de Fiscale Monitor 2019
en de IBO Toeslagen deel 1. Zij vragen hun toeslag aan via het Toeslagen­
portaal en geven daar ook wijzigingen door. Als feiten en omstandigheden
daarom vragen moeten burgers kunnen rekenen op meer persoonlijke
dienstverlening en maatwerk. Daarom wordt de dagelijkse dienstverlening
door Toeslagen aan de burgers uitgebreid. Een concreet voorbeeld hiervan
is de wijze waarop ouders voor de kinderopvangtoeslag worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

141

ondersteund bij het actueel houden van hun gegevens. De kinderopvanginstellingen worden gevraagd maandelijks de afgenomen opvanguren in te
sturen. Met deze informatie zullen ouders worden geattendeerd als er een
aanwijzing is dat de toeslag moet worden bijgesteld. Deze attenderingen
zullen via een app worden gestuurd. Deze app komt voor alle ouders ter
beschikking. Hierin kunnen ook de gegevens van de toeslagen worden
geraadpleegd en wijzigingen worden ingevoerd. Ook zullen ouders
telefonisch worden benaderd met deze attenderingen.
Verbeteringen uitvoering kinderopvangtoeslag
Een van de reeds eerder ingezette verbeteringen is het programma Verbe­
tervoorstellen Kinderopvangtoeslag. SZW en Toeslagen hebben samen en
in nauw contact met het maatschappelijke veld maatregelen ontwikkeld en
gerealiseerd. Het streven is om over het toeslagjaar 2020 het aantal hoge
terugvorderingen terug te brengen naar een derde ten opzichte van 2015.
Na afloop van het definitief toekennen over het jaar 2020 in de jaren 2021 ‒
2022 kunnen de resultaten beoordeeld worden. De tussentijds gemeten
effecten laten een positieve ontwikkeling zien.
In 2020 is het gezamenlijke programma van SZW en Toeslagen overgegaan
tot de fase van implementatie. De hoofdthema’s van het verbetertraject zijn:
eerder signaleren, begeleiden van ouders met kans op een hoge terugvor­
dering, verbeteren van de digitale dienstverlening en verkennen van
aanpassing van regelgeving.
Eerder signaleren
De hoeksteen van het verbetertraject is de maatregel om alle kinderopvang­
organisaties maandelijks actuele gegevens over de opvang aan Toeslagen
te laten leveren. Met deze informatie worden ouders erop geattendeerd als
er een aanwijzing is dat de toeslag moet worden bijgesteld. Zo kan de kans
op hoge terugvorderingen worden verkleind. Waar blijkt dat ouders meer
begeleiding nodig hebben in het goed aanvragen en aanpassen van de
toeslag zal dit worden geboden. Deze persoonlijke benadering is eerst op
kleine schaal uitgeprobeerd en daarna opengeschaald. Vanaf januari 2021
zullen de leveringen verplicht worden voor kinderopvangorganisaties.
Vanaf 2020 vindt de ook levering van gegevens door DUO, UWV en Inlich­
tingenbureau op maandelijkse basis plaats. Hierdoor kan Toeslagen over
actuele gegevens beschikken over de doelgroepen waar een ruimer recht
op toeslag is geregeld. Het risico is dan groter dat bij niet tijdige wijziging
hoge terugvorderingen ontstaan. Het gaat om situaties van reintegratie,
inburgeren en studeren. Bij afwijkingen van de bij Toeslagen bekende
gegevens kan een notificatie naar de aanvrager worden gestuurd. De
aanvrager kan vervolgens wijzigingen in de aanvraag doorgeven.
Begeleiden van ouders met een grote kans op terugvorderingen
In het Verbetertraject wordt ingezet op het (proactief) begeleiden van ouders
met een grote kans op terugvorderingen. In 2020 wordt gewerkt aan het
opstarten van deze begeleiding.
Verbeteren digitale dienstverlening
Door het verbeteren van de digitale dienstverlening wordt het aanvraag- en
wijzigingsproces voor de kinderopvangtoeslag makkelijker voor ouders. Er
zijn reeds wijzigingen doorgevoerd in het burgerportaal. Een eerste versie
van de kinderopvangtoeslag-app is in het voorjaar van 2020 breed
beschikbaar gesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

142

Verkenningen op gebied van wetgeving
In het traject zijn twee verkenningen uitgevoerd naar proportioneel
vaststellen en 90%-bevoorschotting. In december 2019 heeft dit geresul­
teerd in een beleidsbesluit waarmee voortaan de kinderopvangtoeslag naar
rato van de betaalde facturen kan worden toegekend in plaats van een
volledige of geen toekenning. De wetsaanpassing wordt in het Belas­
tingplan 2021 meegenomen. De resultaten van de verkenning van de
90%bevoorschotting zijn aangeboden en meegenomen in het onderzoek
IBO Toeslagen.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Dit artikel betreft op budgettair gebied voor de begroting 2021 enkel de
apparaatsbudgetten (personele en materiële uitgaven en apparaatsont­
vangsten), programma-uitgaven en verplichtingen die direct aan het dienst­
onderdeel Toeslagen kunnen worden toegerekend. Overige indirecte
uitgaven die betrekking hebben op de Toeslagen, bijvoorbeeld voor
huisvesting en ICT, worden gedaan door andere dienstonderdelen binnen
de Belastingdienst en blijven derhalve voor de begroting 2021 vermeld op
artikel 1 Belastingen. In de groeiparagraaf van de leeswijzer van deze
begroting worden de ambities op budgettair gebied toegelicht voor de
komende begrotingen.
Tabel 46 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid art. 13 Toeslagen (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

0

0

118.125

124.556

113.875

107.069

106.569

Uitgaven (1) + (2)

0

0

118.125

124.556

113.875

107.069

106.569

(1) Apparaatsuitgaven

0

0

118.000

124.431

113.750

106.944

106.444

Personeel

0

0

115.040

120.664

113.150

106.344

106.344

Eigen personeel

0

0

84.402

101.378

94.762

97.239

97.239

Inhuur externen

0

0

30.638

19.286

18.388

9.105

9.105

Materieel

0

0

2.960

3.767

600

600

100

Overige materiële uitgaven

0

0

2.960

3.767

600

600

100

(2) Programma-uitgaven

0

0

125

125

125

125

125

waarvan juridisch verplicht

100%

Bijdragen aan ZBO's en RWT's

0

0

100

100

100

100

100

Overige bijdrage ZBO's/RWT's

0

0

100

100

100

100

100

Opdrachten

0

0

25

25

25

25

25

ICT opdrachten

0

0

25

25

25

25

25

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit
De programma uitgaven betreffen bestuurlijke afspraken met en detache­
ringen aan de Sociale Verzekeringsbank en daarnaast contacten voor
mobile devices. De uitgaven zijn 100% verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

143

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven
Personele uitgaven
Dit betreft alle personele uitgaven inclusief externe inhuur voor het dienst­
onderdeel Toeslagen inclusief herstelorganistie.
Materiële uitgaven
Dit betreft de materiële uitgaven van het dienstonderdeel Toeslagen
inclusief herstelorganisatie en omvat middelen voor voorlichting,
trainingen, ondersteuning voor het herstel Kinderopvangtoeslagen en
middelen voor de klankbordgroep.
F. Toeslagen
Toeslagen is belast met de uitvoering van de zorgtoeslag, de huurtoeslag,
de kinderopvangtoeslag en het kindgebonden budget. Toeslagen streeft
naar klantgerichte dienstverlening aan burgers, de rechtmatige toekenning
van toeslagen en efficiënte uitvoering van processen.
Toeslagen streeft – binnen de mogelijkheden van wet- en regelgeving – naar
het vergroten van zekerheid voor mensen die toeslagen ontvangen: het
toegekende voorschot komt zoveel mogelijk overeen met wat de definitief
toe te kennen toeslag zal zijn. Nabetalingen en vooral (grote) terugvorde­
ringen worden zoveel mogelijk voorkomen. Dienstverlening en toezicht zijn
erop gericht burgers te helpen een juiste aanvraag in te dienen en (veelge­
maakte) fouten te voorkomen. Door het intensiever opvragen en gebruiken
van gegevens van derden zorgt Toeslagen ervoor dat het voorschot zoveel
mogelijk overeenkomt met wat de definitief vast te stellen toeslag zal zijn.
Mensen die dat nodig hebben krijgen maatwerk aangeboden, bijvoorbeeld
als er complexe problemen zijn in de rechten en plichten, burgers
onvoldoende doenvermogen en/of digitale vaardigheden hebben, of als dit
nodig is voor de brede aanpak van schuldenproblematiek. De ontwikkeling
van de kennis, de houding en het gedrag van medewerkers die nodig zijn
voor deze benadering gaat in 2021 onverminderd door.
Toeslagen voert zijn werk als uitvoerder van de toeslagenregelingen uit op
het raakvlak van beleid en maatschappij. Kennis die vanuit de uitvoering
verkregen wordt over de gevolgen van beleid en van wet- en regelgeving
voor (groepen van) burgers, brengt Toeslagen in in de beleidscyclus. De
beleidsfunctie en andere belanghebbenden worden op voet van gelijkwaar­
digheid betrokken in de dilemma’s en keuzes waarvoor de uitvoerende
functie zich geplaatst ziet. Het burgerperspectief is één van de vaste
gezichtspunten van de uitvoeringstoetsen waaruit voorgenomen
wijzigingen van beleid, wet- en regelgeving door Toeslagen beoordeeld
worden.
Naast het optimaliseren van toekenningszekerheid en meer ruimte voor
maatwerk en menselijke maat in de dienstverlening en uitvoering wordt ook
handhaving op adequaat niveau geborgd. Proactief toezicht dat gericht is
op voorkomen of snel herstel van fouten heeft een belangrijke dienstverle­
nende functie. Dit moet worden geflankeerd door zorgvuldige en doortas­
tende aanpak van (het risico van) misbruik. Fraude met toeslaggelden komt
voor in drie verschijningsvormen (fenomenen): misbruik van gegevens,
zowel individueel als in georganiseerd verband, uit het Landelijk Register

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

144

Kinderopvangcentra en Peuterspeelzalen (LRKP), samenspanningsfraude
en fraude verbonden aan adressen. De focus bij de aanpak van fraude met
toeslagen ligt bij die gevallen waarbij sprake is van het in georganiseerd
verband samenspannen van aanvragers en facilitators die daarbij misbruik
maken van LRKP-gegevens. Bij deze fenomenen is vaak sprake van het
verstrekken van valse stukken. In samenhang met ons toezicht wordt in deze
situaties het strafrecht ingezet.
Tabel 47 Prestatie-indicatoren uitvoering toeslagen (meetbare gegevens)
Prestatie-indicator

Waarde 2018 Waarde 2019 Streefwaarde 2020

Streefwaarde 2021

Toekenningszekerheid en tijdigheid van de uitvoering
Het percentage definitief toegekende 93,3%
toeslagen dat niet leidt tot een terug te
betalen bedrag > € 500

95,1%

>91%

>91%

Definitief vaststellen toeslagen
(voortgang jaar t-1)

89,2%

87,8%

85%

≥85%

Afgehandelde bezwaren binnen Awbtermijn

94,2%

91,7%

90 ‒ 95%

>90%

Afgehandelde klachten binnen Awbtermijn

98,6%

97,9%

90 ‒ 95%

>95%

Percentage toeslagen dat tijdig wordt
uitbetaald

99,95%

99,83%

99,9%

99.9%

5

Minder verstoringen dan vorig jaar

Minder verstoringen dan vorig jaar

Aantal ernstige productieverstoringen 7
Beleving van burgers
Informeren

-

-

-

n.n.b.

Adequate behandeling

-

-

-

n.n.b.

Gemak

-

-

-

n.n.b.

Corrigerend optreden

-

-

-

n.n.b.

75,3 %

75,2 %

79,2 %

84,6 %

Minimaal 70% van de bellers, website- Minimaal 70% van de bellers, websiteen baliebezoekers scoort een 3 of hoger en baliebezoekers scoort een 3 of hoger
op de gehanteerde 5-puntsschaal
op de gehanteerde 5-puntsschaal
(neutraal tot zeer tevreden)
(neutraal tot zeer tevreden)

81,8 %

82,3 %

9,6 %

8,3 %

5,6 %

2,6 %

5,9 %

6,3 %

2.876

3.206

Klanttevredenheid1
telefonie
website
balie
Klantontevredenheid2

Maximaal 10% van de bellers, website- Maximaal 10% van de bellers, websiteen baliebezoekers scoort een 1,5 of lager en baliebezoekers scoort een 1,5 of lager

telefonie
website
balie
Aantal ontvangen klachten

Minder klachten dan vorig jaar

Minder klachten dan vorig jaar

Rechtmatigheid
Rechtmatige toekenning van toeslagen Gerealiseerd Gerealiseerd Fouten en onzekerheden blijven binnen Fouten en onzekerheden blijven binnen
rapporteringstolerantie op artikelniveau rapporteringstolerantie op
artikelniveau3
1 Realisaties 2018 en 2019: telefonie betreft specifieke scores voor toeslagen; website en balie betreft algemene scores voor de Belastingdienst
2 Realisaties 2018 en 2019: telefonie betreft specifieke scores voor toeslagen; website en balie betreft algemene scores voor de Belastingdienst
3 Dit betreft het artikel van het desbetreffende beleidsdepartement.

Toelichting per indicator
Toekenningszekerheid en tijdigheid van de uitvoering
Terug te betalen bedragen zoveel mogelijk beperken
Toeslagen streeft ernaar het ontstaan van door de burger terug te betalen
bedragen bij het definitief toekennen van toeslagen zoveel mogelijk te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

145

beperken. Als kwantitatieve indicator wordt gebruikt: het percentage van
het totale aantal definitief toegekende toeslagen waarbij niet terugbetaald
hoeft te worden of het terug te betalen bedrag onder € 500 blijft. Voor
kinderopvangtoeslag wordt een grens van € 1.000 aangehouden, omdat
het bij de toekenningen veelal gaat om hogere bedragen dan bij andere
toeslagen. De verstrekking van toeslagen gebeurt aan de hand van
voorschotten, hetgeen ertoe kan leiden dat bij de eindberekening na afloop
van het jaar nog een aanvullend bedrag moet worden uitgekeerd of dat
een deel van het uitgekeerde bedrag moet worden teruggevraagd. De
intentie is het aantal terug te betalen bedragen groter dan het normbedrag
terug te dringen. De score op deze indicator wordt hoger naarmate
aanvragers tijdig mutaties en juiste schattingen doorgeven. De Belasting­
dienst ondersteunt burgers hierbij. Waar mogelijk worden burgers actief
erop geattendeerd dat inkomens of andere grondslagen (gaan) afwijken van
die welke tot dan zijn gebruikt. Hierdoor verbetert de compliance. Als het
mogelijk is wordt aanpassing van gegevens door de Belastingdienst zelf
verzorgd. Een voorbeeld van de ondersteuning bij het tijdig doorgeven van
mutaties is de app voor de ontvangers van kinderopvangtoeslag, waarin zij
over het doen van wijzigingen genotificeerd worden en gemakkelijk en snel
wijzigingen kunnen doorgeven.
De resultaten in het begrotingsjaar kunnen worden beïnvloed gedurende
de periode van voorlopige toekenningen, dat wil zeggen door toezichtacties
of signaleringen naar burgers in het daaraan voorafgaande jaar.
Definitief vaststellen toeslagen
Doel van de prestatie-indicator is dat 85% van de toeslaggerechtigden vóór
31 december van het jaar t+1 de definitieve toekenning krijgt van het
toeslagjaar t. De reden waarom de resterende 15% niet volledig definitief
toegekend kan worden in t+1 is dat een deel van inkomens- of andere
gegevens nog niet bekend zijn.
Afgehandelde bezwaren en klachten binnen Awb-termijn
Burgers die het niet eens zijn met een beslissing, kunnen daartegen bezwaar
maken. Als prestatie-indicatoren worden de resultaten van de door
Toeslagen behandelde bezwaren en klachten tegen de definitieve toeken­
ningen gebruikt.
Percentage toeslagen dat tijdig wordt uitbetaald
Deze indicator heeft betrekking op het laatste deel van de toeslagenketen:
de uitbetaling op een afgegeven beschikking. Van tijdige uitbetaling is
sprake als het voorschot voor de komende maand op de 20e van de vooraf­
gaande maand op de rekening van de toeslaggerechtigde is bijgeschreven.
Afname van het aantal ernstige productieverstoringen (damages)
Deze indicator meet in welke mate er sprake is van ernstige productiever­
storingen binnen Toeslagen welke leiden tot overlast, benadeling of
onjuiste informatievoorziening aan burgers en/of bedrijven. Van een
productieverstoring is ook sprake wanneer er schade optreedt in de
kasstroom van het Rijk of als er afbreuk wordt gedaan aan de compliance.
De doelstelling is om het aantal «damages» in 2021 te verminderen t.o.v.
2020. Bij de realisatie van de indicator wordt de impact (aantal geraakte
burgers en/of bedrijven) en de ernst van de overlast in ogenschouw
genomen.
Beleving van burgers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

146

Burgers geven aan dat Toeslagen hen voldoende informeert
Deze nieuwe indicator stelt vast in hoeverre burgers ervaren dat ze door
Toeslagen voldoende geïnformeerd worden. Voldoende geïnformeerd
betekent dat ze weten wat ze moeten doen en hoe ze het moeten doen.
Burgers geven aan dat ze adequate behandeling hebben ervaren
Deze nieuwe indicator geeft de mate aan waarin burgers zich adequaat
behandeld voelen op basis van onderzoek naar subjectieve beleving. Om
de ervaring van burgers vanaf 2021 inzichtelijk te maken, wordt in 2020
een meetinstrument ontwikkeld.
Burgers geven aan dat zij gemak ervaren
Deze nieuwe indicator geeft aan de mate waarin burgers gemak ervaren op
basis van onderzoek naar subjectieve beleving.
Burgers en bedrijven geven aan dat zij corrigerend optreden ervaren
Deze nieuwe indicator geeft weer in welke mate men ervaart dat Toeslagen
corrigerend optreedt.
Klanttevredenheid
De indicator klanttevredenheid meet direct na de dienstverlening hoe de
persoonlijke insteek ten aanzien van telefoon, website en balie is beleefd
door burgers. Deze meting vindt plaats door burgers te bevragen op zowel
aspecten die bijdragen aan de klanttevredenheid als op de ervaren klantte­
vredenheid zelf. De klanttevredenheid voor het kanaal telefonie wordt voor
toeslagen afzonderlijk gemeten; de klanttevredenheidcijfers voor de
kanalen website en balie geven de scores weer die in totaliteit voor de
Belastingdienst-website en -balies worden gemeten
Aantal ontvangen klachten
Het aantal door Toeslagen ontvangen klachten geeft een indicatie van het
zorgvulding handelen van Toeslagen in het hele traject waaronder
aanvraag, voorschotverlening, muteren, toezicht, definitief toekennen en
bezwaarbehandeling. Toeslagen streeft ernaar het aantal ontvangen
klachten van burgers jaar op jaar te verminderen.
Rechtmatigheid
Rechtmatige toekenning van toeslagen
Toeslagen streeft naar een rechtmatige toekenning van toeslagen. Voor
het rapporteren van fouten en onzekerheden gelden kwantitatieve rappor­
tagegrenzen op artikelniveau die jaarlijks in de Rijksbegrotingvoorschriften
worden vastgelegd. Door een snelle rechtmatige toekenning wordt de
toekenningszekerheid vergroot en neemt het vertrouwen in Toeslagen toe
en zullen burgers meer geneigd zijn hun verplichtingen na te komen. Om
de rechtmatigheid van toeslagen te bevorderen wordt onder andere
aandacht besteed aan de kwaliteit van bestanden van derden die worden
gebruikt. Bij toeslagen die worden vastgesteld na handmatige behandeling
door medewerkers wordt de kwaliteit van de behandeling getoetst.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

147

4. Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 8 Apparaat kerndepartement
A. Apparaatsuitgaven kerndepartement/Tabel Budgettaire gevolgen
Op dit artikel staan alle personele en materiële uitgaven en ontvangsten van
het ministerie van Financiën met uitzondering van de Belastingdienst (zie
artikel 1), de Douane (zie artikel 9) en Toeslagen (zie artikel 13). Het omvat
de verplichtingen en uitgaven voor personeel (inclusief inhuur externen) en
materieel (zoals huisvesting en ICT) voor het kerndepartement.
Tabel 48 Budgettaire gevolgen artikel 8 Apparaat kerndepartement (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

266.444

291.740

283.512

280.172

276.068

276.995

277.125

Uitgaven

254.814

291.740

283.512

280.172

276.068

276.995

277.125

Personeel kerndepartement

176.463

202.294

195.659

194.774

191.309

192.121

192.121

Eigen Personeel

162.910

193.781

187.433

187.048

183.583

184.395

184.395

Inhuur Externen

12.989

7.990

7.703

7.203

7.203

7.203

7.203

Overig personeel

564

523

523

523

523

523

523

Materieel kerndepartement

78.351

89.446

87.853

85.398

84.759

84.874

85.004

ICT

9.891

16.328

13.951

12.451

12.451

12.552

12.552

Bijdrage aan SSO's

42.956

42.944

43.146

43.171

42.481

42.481

42.611

Overig materieel

25.504

30.174

30.756

29.776

29.827

29.841

29.841

Ontvangsten

53.560

52.693

51.837

51.837

51.837

51.837

51.837

Uitgaven (en verplichtingen)
Personeel kerndepartement
Dit betreft alle personele uitgaven inclusief externe inhuur voor het kernde­
partement.
Materieel kerndepartement
Dit betreft de materiële uitgaven van het kerndepartement en omvat onder
andere zaken zoals bijdragen aan Shared Services Organisaties (SSO’s), ICT
en facilitaire diensten.
De ICT uitgaven betreffen onder andere de aanschaf, beheer- en onder­
houdskosten van hardware, software en programmatuur. Net als uitgaven
voor de aanleg, het beheer en onderhoud van infrastructuur en de bijdragen
voor de aan externe partijen uitbestede ICT-dienstverlening. De structurele
uitgaven, zoals onderhoud en licenties, zijn overgedragen aan het Shared
Service Center-ICT (SSC-ICT).
De bijdrage aan Shared Service Organisaties betreft onder andere
huisvesting (Rijksvastgoedbedrijf), uitgaven afname facilitaire voorzie­
ningen bij het Consortium SAFIRE (een pps-consortium voor het faciliteren
van het gebouw), ICT, het Financieel Diensten Centrum, bedrijfszorg en
beveiliging.
Onder overig materieel vallen onder andere het omslagstelsel Rijkswa­
genpark, Domeinen Roerende Zaken (DRZ) en diverse facilitaire uitgaven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

148

Ontvangsten
Deze post betreft voornamelijk ontvangsten vanuit DRZ en de Auditdienst
Rijk (ADR). Tevens zijn er ontvangsten van departementen voor het omslag­
stelsel Rijkswagenpark en voor de verhuur van interne huisvesting.
B. Totaaloverzicht apparaatsuitgaven ministerie van Financiën
Onderstaande tabel geeft de totale apparaatsuitgaven voor het ministerie
van Financiën weer. Dit betreft de apparaatsuitgaven voor het kerndepar­
tement, de Belastingdienst, de Douane en de ZBO’s en RWT’s.
Voor de Waarderingskamer, de AFM en DNB wordt de volledige overheids­
bijdrage gebruikt voor apparaat. Met ingang van 2015 is de overheidsbij­
drage voor het financieel toezicht in Nederland afgeschaft, conform
kabinetsbesluit. De AFM en DNB ontvangen hier dus geen overheidsbij­
drage meer voor. Ze ontvangen wel nog een bijdrage voor enkele specifieke
werkzaamheden, zoals toezicht op de BES-eilanden.
Tabel 49 Totale apparaatsuitgaven ministerie van Financiën (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Totaal apparaatsuitgaven ministerie van
Financiën

3.162.357

3.553.973

3.491.293

3.427.010

3.357.761

3.328.669

3.285.806

Totaal departement

3.153.146

3.544.481

3.481.591

3.417.315

3.348.049

3.318.957

3.276.094

Kerndepartement

254.814

291.740

283.512

280.172

276.068

276.995

277.125

Belastingdienst

2.531.436

2.835.932

2.642.216

2.573.005

2.522.689

2.502.280

2.460.438

Douane

366.896

416.809

437.863

439.707

435.542

432.738

432.087

Toeslagen

n.v.t.

n.v.t.

118.000

124.431

113.750

106.944

106.444

Totaal apparaatskosten ZBO’s en RWT’s

9.211

9.492

9.702

9.695

9.712

9.712

9.712

Waarderingskamer

2.011

1.987

1.987

1.987

1.987

1.987

1.987

AFM

450

505

705

705

705

705

705

DNB

1.980

2.000

2.010

2.003

2.020

2.020

2.020

NLFI

4.770

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

5.000

C. Apparaatsuitgaven kerndepartement per directoraat-generaal
In onderstaande tabel worden de apparaatsuitgaven van het kerndepar­
tement per directoraat-generaal (DG) uitgesplitst. De apparaatsuitgaven
van het directoraat-generaal Belastingdienst wordt verantwoord op artikel
1 Belastingen, artikel 9 Douane en artikel 13 Toeslagen.
Tabel 50 Apparaatsuitgaven kerndepartement per DG (bedragen x € 1.000)
2021
Totaal kerndepartement

283.512

Generale Thesaurie

25.613

DG Rijksbegroting

28.402

SG/pSG-cluster

208.350

DG Fiscale Zaken

21.147

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

149

4.2 Artikel 10 Nog onverdeeld
A. Budgettaire gevolgen
Tabel 51 Budgettaire gevolgen artikel 10 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

0

134.102

264.052

226.230

114.971

102.438

84.446

Uitgaven

0

129.172

264.094

217.379

114.971

102.438

84.446

Nog te verdelen

0

129.172

264.094

217.379

114.971

102.438

84.446

Loonbijstelling

0

7.879

3.103

10.229

5.441

5.169

4.977

Prijsbijstelling

0

13.395

9.713

10.237

9.836

7.138

7.104

Programma onvoorzien

0

104.226

216.756

137.288

44.911

30.126

28.267

Apparaat onvoorzien

0

3.672

34.522

59.625

54.783

60.005

44.098

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

B. Toelichting op de financiële instrumenten
Vanuit dit artikel wordt de bij eerste suppletoire begroting 2020 toegekende
loon- en prijsbijstelling naar de beleids- en apparaatsartikelen overgeboekt.
Bij Voorjaarsnota 2020 heeft het kabinet middelen beschikbaar gesteld voor
de compensatie van ouders en het herstellen van toeslagen en voor de
transitie en structurele versterking van de Belastingdienst, Toeslagen,
Douane en het Kerndepartement. Een deel van deze middelen staat gereser­
veerd op artikel 10 Nog onverdeeld. Voorts staan op dit artikel middelen
gereserveerd voor de uitvoeringskosten van fiscale maatregelen. Dit artikel
is tevens bedoeld om eventuele onzekere ontwikkelingen binnen de
begroting van Financiën op te vangen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

150

5. Beleidsartikelen (Nationale Schuld)
5.1 Artikel 11 Financiering staatsschuld
A. Algemene doelstelling
Schuldfinanciering tegen zo laag mogelijke kosten onder acceptabel risico
voor de begroting.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor de financiering van de
staatsschuld. Het doel is om de schuld tegen zo laag mogelijke kosten met
een acceptabel risico voor de begroting te financieren. De wettelijke basis
voor deze uitvoerende rol is geregeld in de Comptabiliteitswet 201636. Het
Agentschap van de Generale Thesaurie van het ministerie van Financiën is
namens de minister van Financiën verantwoordelijk voor de financiering
van de staatsschuld.
De doelstelling van artikel 11 sluit aan bij de internationaal geaccepteerde
uitgangspunten voor schuldmanagement, zoals verwoord door het Interna­
tionaal Monetair Fonds (IMF) en de Wereldbank in de ‘Revised Guidelines
for Public Debt Management’37. Voor de uitvoering van de schuldfinanciering wordt steeds voor meerdere jaren een beleidskader vastgesteld dat
is gebaseerd op twee belangrijke pijlers: het financieringsbeleid en het
renterisicokader.
Het financieringsbeleid dient er vooral toe het (her)financieringsrisico en
het liquiditeitsrisico te beheersen en mitigeren. Het bestaat uit de regels en
randvoorwaarden die het Agentschap hanteert bij het gebruik van financiële
instrumenten voor het financieren van de staatsschuld. Zo valt niet alleen
de keuze voor de schuldinstrumenten en de looptijd hieronder, maar
bijvoorbeeld ook de communicatie naar investeerders. Drie kernwaarden
staan centraal in het financieringsbeleid: consistentie, transparantie en
liquiditeit. Binnen de kernwaarden probeert het Agentschap zo flexibel
mogelijk te zijn bij de uitgifte van nieuwe leningen, om bijvoorbeeld veran­
deringen in de financieringsbehoefte gedurende het jaar op te kunnen
vangen.
Het renterisicokader heeft als belangrijkste doel het beheersen van het
renterisico; het risico dat de rentelasten op de staatsschuld stijgen door
veranderingen in de rente. Gemiddeld genomen geldt dat hoe langer de
looptijd van een lening, hoe lager het risico voor de begroting. Immers, bij
gemiddeld langere financiering is het gedeelte van de staatsschuld dat
jaarlijks opnieuw gefinancierd moet worden, en waarvoor dus de rente
opnieuw moet worden vastgesteld, lager. Hierdoor werken tegenvallende
renteontwikkelingen minder snel door in de rentelasten. Echter, hoe langer
de looptijd van een financieringsinstrument, hoe hoger over het algemeen
de rentekosten zijn. Er zal daarom steeds een optimale afweging gezocht
moeten worden tussen kosten en risico.

36
37

Stb. 2017, 139.
IMF Revised guidelines for public dept management, april 2014. Zie https://www.imf.org/external/
np/pp/eng/2014/040114.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

151

Naast bovengenoemde risico’s en kernwaarden houdt het Agentschap bij
het opstellen van het beleidskader verder nog rekening met onder andere
valutarisico, kredietrisico (tegenpartijrisico) en operationele risico’s.
Voor de nadere invulling van de schuldfinanciering wordt op basis van het
beleidskader jaarlijks in december het financieringsplan gepubliceerd, in
de zogeheten Outlook38. Daarin wordt aangegeven wat in het komende
kalenderjaar de verwachte financieringsomvang is en hoe het Agentschap
de schuldfinanciering zal uitvoeren. De omvang van de kapitaalmarktfinanciering ligt dan (binnen een bepaalde bandbreedte) voor een jaar vast. In
2020 was hier een uitzondering op vanwege corona, waarbij een update van
het financieringsplan is gestuurd. Schommelingen in de financieringsbehoefte worden vervolgens opgevangen op de geldmarkt. Deze werkwijze
maakt de schuldfinanciering consistent en transparant en draagt daarmee
bij aan het betrouwbare imago van de Nederlandse staat op de financiële
markten.
Prestatie-indicatoren en kengetallen
Het beleidskader voor de periode 2020-2025 kent twee indicatoren: de
gemiddelde looptijd van de schuld- en swapportefeuille en het renterisico­
bedrag (RRB). Zoals eerder toegelicht, zegt de looptijd iets over de afruil
tussen kosten en risico op de langere termijn. Het RRB is het deel van de
schuld- en swapportefeuille waarover binnen 12 maanden de rente opnieuw
vastgesteld moet worden, uitgedrukt als percentage van de schuld. Het RRB
zegt daarmee iets over het renterisico op de korte termijn.
Voor de periode 2020-2025 zal worden ingezet op een gemiddelde looptijd
van de schuld- en swapportefeuille, van 6,6 jaar (eindstand 2019) richting
de 8 jaar (eind 2025) met een bandbreedte tussen de 6,0 en 8,0 jaar. De grens
voor het renterisicobedrag (RRB) is in het nieuwe beleidskader verhoogd
van 18% naar 30%.
Tabel 52 Kengetallen risico staatsschuldfinanciering 2019-2025
2019

2020-2025

Gemiddelde looptijd staatsschuld (streefwaarden in jaren)

6,4

6,0-8,0

RRB (max.)

18%

30%

C. Beleidswijzigingen
Voor de komende vijf jaar (2020 tot en met 2025) is een nieuw beleidskader
ingesteld. In 2025 zal het kader door middel van een beleidsdoorlichting
voor het gehele artikel 11 integraal worden geëvalueerd. Daarnaast zal het
Agentschap minimaal tweejaarlijks een interne evaluatie uitvoeren. Dit
biedt de kans om met beleidskeuzes sneller en flexibeler te kunnen inspelen
op ontwikkelingen in de markt (bijvoorbeeld ten aanzien van rente, ECBbeleid, liquiditeit) en om economische en budgettaire ontwikkelingen en
vooruitzichten sneller tot uitdrukking te laten komen in het beleidskader
voor de financiering van de staatsschuld. Op die manier wordt bereikt dat
steeds op basis van de dan geldende omstandigheden wordt bezien of
bijstelling van het beleidskader gewenst is, zonder van tevoren een precieze
reactiefunctie vast te leggen. Hiermee wordt ook voldoende flexibiliteit
gecreëerd, waarvan het belang benadrukt is in de beleidsdoorlichting.

38

Kamerstukken II 2018-2019, 35 000, nr. 12.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

152

De verlenging van de gemiddelde looptijd richting de 8 jaar zal geleidelijk
plaatsvinden, waarbij de looptijd kan fluctueren binnen een bandbreedte
van 6 tot 8 jaar. Dit geeft het Agentschap de ruimte om die uitgiftekeuzes te
maken die passen bij de voorkeuren van de markt en in het belang zijn van
een efficiënte financiering van de staatsschuld, zonder dat daarbij op grote
schaal renteswaps moeten worden ingezet. Dit is in lijn met de aanbeve­
lingen uit de beleidsdoorlichting van 2019. In het financieringsplan dat het
Agentschap jaarlijks publiceert in december, zal steeds een indicatie worden
gegeven van de uit te geven leningen voor het komende kalenderjaar.
In het nieuwe beleidskader is de grens voor het RRB verhoogd van 18% naar
30%. Het RRB zal in de komende periode tijdelijk oplopen als gevolg van
de samenstelling van de huidige renteswapportefeuille. Een deel van de
renteswaps waarop een vaste rente betaald wordt, loopt in de komende
jaren ten einde waardoor naar verhouding meer variabele rente betaald
moet worden en het korte termijn renterisico toeneemt. In beginsel betekent
dit dat rentebewegingen (negatief én positief) een grotere impact kunnen
hebben op de overheidsfinanciën dan onder het huidige beleidskader.
Kanttekening hierbij is dat de rentelasten op derivaten, waaronder
renteswaps, niet relevant zijn voor het EMU-saldo. Wel zal een eventuele
tegenvaller of meevaller op de swapportefeuille van invloed zijn op het
niveau van de EMU-schuld.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 53 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 11 Financiering staatsschuld (bedragen x € 1 mln)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

40.638

34.883

20.926

34.645

34.446

33.071

17.389

Uitgaven

40.638

34.883

20.926

34.645

34.446

33.071

17.389

waarvan juridisch verplicht

99,92%

Opdrachten

16

16

16

16

16

16

16

Overige kosten

16

16

16

16

16

16

16

Rente

5.646

5.013

4.366

3.916

2.727

2.338

2.130

Rente vaste schuld

5.622

5.013

4.366

3.916

2.727

2.338

2.130

Voortijdige beëindiging schuld

23

0

0

0

0

0

0

Rente derivaten kort

1

0

0

0

0

0

0

Leningen

34.976

29.854

16.544

30.713

31.703

30.717

15.243

Aflossing vaste schuld

30.053

29.854

16.544

30.713

31.703

30.717

15.243

Mutatie vlottende schuld

4.923

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

22.299

98.171

56.731

62.024

62.544

56.946

38.474

Rente

1.241

1.424

2.045

2.076

1.606

1.189

1.013

Rente vlottende schuld

146

315

634

630

586

519

437

Rente derivaten lang

1.095

1.109

1.411

1.446

1.020

670

576

Leningen

21.058

96.747

54.686

59.948

60.938

55.757

37.461

Uitgifte vaste schuld

21.058

40.000

54.686

59.948

60.938

55.757

37.461

0

56.747

0

0

0

0

0

Mutatie vlottende schuld

1 Als gevolg van afronding op miljoenen kan de som der delen afwijken van het totaal.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

153

Budgetflexibiliteit
De beleidsmatige ontvangsten en uitgaven met betrekking tot de algemene
doelstelling bestaan uit renteontvangsten en -betalingen als gevolg van
transacties op de geldmarkt en de kapitaalmarkt. Omdat de verplichtingen
voornamelijk voortvloeien uit de in het verleden opgebouwde schuld is de
budgetflexibiliteit voor dit artikel zeer gering. De uitgaven zijn voor 99,92%
als juridisch verplicht aan te merken. Enkele overige kosten (€ 16,3 mln.),
zoals advieskosten en drukkosten, zijn niet juridisch verplicht.
Aangezien de (betalings)verplichtingen van de aangegane staatsschuld
voortvloeien uit beleids- en bedrijfsvoeringsuitgaven die ten laste van
andere begrotingen komen, heeft een verplichtingenbenadering (als begro­
tingsstelsel) voor de begroting van Nationale Schuld noch uit het oogpunt
van budgettaire beheersing, noch uit het oogpunt van budgetrecht
meerwaarde ten opzichte van het kasstelsel. Om die reden is in de Compta­
biliteitswet 2016 bepaald dat voor de uitgaven ten laste van de begroting
van Nationale Schuld de verplichtingen in een jaar gelijk gesteld mogen
worden aan de uitgaven in dat jaar.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven en ontvangsten
Rente
Rentelasten en -baten vaste schuld
Onder vaste schuld wordt schuld met een oorspronkelijke looptijd langer
dan een jaar verstaan. De vaste schuld bestaat voornamelijk uit Nederlandse
staatsleningen (Dutch State Loans, DSL’s), waarvoor de rentekosten voor
een groot deel vastliggen. Deze rentekosten zijn grotendeels het gevolg van
de tekortontwikkeling en schuldopbouw uit het verleden, en van de keuzes
die toen gemaakt zijn in het financieringsbeleid en het risicomanagement.
Rentelasten en -baten vlottende schuld
Onder vlottende schuld wordt schuld verstaan met een oorspronkelijke
looptijd korter dan één jaar. Deze schuld bestaat voor het grootste deel uit
schatkistpapier met een looptijd van 3 tot 6 maanden (Dutch Treasury Certi­
ficates, DTC’s) en Commercial Paper39 (CP) meestal met een looptijd tussen
een week en drie maanden. Daarnaast bestaat de mogelijkheid om tijdelijk
overtollige middelen als gevolg van een positief kassaldo uit te zetten op
de geldmarkt. Enkele jaren terug, bij positieve rentestanden, werd op de
kortlopende leningen rente betaald, en op de uitgezette middelen rente
ontvangen. Echter, door de negatieve rente op de geldmarkt is het nu
andersom. Om die reden wordt de raming van de rente vlottende schuld
voor de jaren 2020-2025 gesaldeerd weergegeven bij de rentebaten. Verder
vallen ook de rentebaten over de overgenomen leningen aan ABN AMRO
(voorheen Fortis Bank Nederland) onder deze rubriek.
Uitgaven en ontvangsten voortijdige beëindiging schuld
Uit cashmanagementoverwegingen kunnen DSL’s ingekocht worden. Op die
manier kunnen grote pieken in de aflossingen worden verkleind en kunnen
aflosmomenten worden gekozen die beter aansluiten bij het kasbeheer.
39

CP is een geldmarktinstrument dat wordt uitgegeven en verhandeld op discontobasis. CP kent
flexibele uitgiftemomenten en looptijden. Bovendien bestaat de mogelijkheid CP uit te geven in
vreemde valuta. CP is een aanvulling op het DTC-programma voor wat betreft schuldbewijzen
met kortere looptijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

154

Het gaat hier alleen om DSL’s die op het moment van inkoop in de komende
24-maands periode afgelost zouden worden. Het verschil tussen het
nominale bedrag dat wordt ingekocht en het bedrag dat daarvoor wordt
betaald, wordt tot de rentelasten of rentebaten gerekend. Voortijdige beëin­
digingen zijn niet EMU-saldorelevant, omdat zij als een financiële transactie
worden beschouwd.
Uitgaven en ontvangsten derivaten lang
Binnen het renterisicokader is een streefwaarde gedefinieerd voor de
gemiddelde looptijd van de schuldportefeuille en een maximale waarde
voor het RRB. Rentederivaten worden gebruikt om op deze waarden bij te
sturen. Op deze derivaten wordt zowel rente ontvangen als betaald.
Wanneer er per saldo rente betaald respectievelijk ontvangen wordt, wordt
dit tot de rentelasten respectievelijk rentebaten derivaten gerekend. In 2021
zijn voor de renteswaps rentebaten voorzien. Deze rentebaten tellen sinds
de overgang naar nieuwe Europese boekhoudregels in september 2014 niet
meer mee in de bepaling van het EMU-saldo. Zij hebben wel effect op de
EMU-schuld.
Uitgaven en ontvangsten derivaten kort
De Staat geeft kortlopend schuldpapier uit met looptijden variërend van
enkele dagen tot maximaal 12 maanden. Op basis van evaluaties is bepaald
dat het optimaal is om de geldmarkt te financieren tegen daggeldtarief.
Daartoe worden Eonia-swaps afgesloten. Eonia is de afkorting van Euro
Overnight Index Average. Eonia is het eendaags interbancaire rentetarief
voor het eurogebied. Ook hier geldt dat het saldo van de rentebaten en lasten wordt weergegeven.
Uitgaven en ontvangsten voortijdige beëindiging derivaten
Uit overwegingen van risicomanagement kan besloten worden om
renteswaps met een positieve marktwaarde voortijdig te beëindigen. Bij
het voortijdig beëindigen van een renteswap met positieve marktwaarde
wordt de netto contante waarde van alle toekomstige rentestromen in één
keer ontvangen. Deze rentestromen tellen sinds de overgang naar nieuwe
Europese boekhoudregels in september 2014 niet meer mee in de bepaling
van het EMU-saldo. Zij hebben wel effect op de EMU-schuld. De
opbrengsten uit voortijdige beëindiging van swaps worden niet geraamd
omdat van tevoren niet bekend is in welke mate van dit instrument gebruik
wordt gemaakt.
Leningen
Aflossing vaste schuld
Ieder jaar wordt een deel van de vaste schuld afgelost omdat het einde van
de looptijd van leningen wordt bereikt. Daarnaast kan vanuit cashmanage­
mentoverwegingen besloten worden DSL’s deels vervroegd af te lossen.
Uitgifte vaste schuld en mutatie geldmarkt
De raming van de uitgifte van vaste schuld is gebaseerd op de jaarlijkse
financieringsbehoefte. De financieringsbehoefte bestaat uit de omvang van
de af te lossen vaste schuld, de uitstaande schuld op de geldmarkt van het
jaar ervoor en de raming voor het kassaldo van de rijksoverheid. Voor
toekomstige jaren wordt verondersteld dat de uitstaande schuld op de
geldmarkt gelijk blijft en het resterende deel van de financieringsbehoefte
op de kapitaalmarkt wordt gedekt door de uitgifte van DSL’s. In deze veron­
derstelling muteert de geldmarkt niet, maar blijft gelijk. De verwachte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

155

verhouding tussen financiering op de geldmarkt en financiering op de
kapitaalmarkt wordt jaarlijks bekend gemaakt bij de publicatie van het
financieringsplan staatsschuld in december.
Opdrachten
Overige kosten
Het leeuwendeel van de overige kosten bestaat uit provisiekosten voor de
Primary Dealers. De Nederlandse staat maakt gebruik van een stelsel van
momenteel 13 banken (de Primary Dealers en Single Market Specialist) voor
de distributie en promotie van Nederlandse staatsleningen. De Primary
Dealers verplichten zich onder andere om DSL’s af te nemen, te verspreiden
en te promoten. Tot de verplichtingen behoren ook een maandelijkse
rapportage over de verrichte activiteiten op de secundaire markt en het
quoteren van prijzen voor DSL’s en DTC’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

156

5.2 Artikel 12 Kasbeheer
A. Algemene doelstelling
Optimaal kasbeheer van het Rijk en van de instellingen die aan de schatkist
zijn gelieerd.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De minister van Financiën is verantwoordelijk voor het beheer van publieke
middelen en de bijbehorende geldstromen. Het doel is te zorgen voor een
doelmatig en risicoarm kasbeheer van het Rijk en de deelnemers aan het
schatkistbankieren en een reductie van de EMU-schuld. De wettelijke basis
is geregeld in de Comptabiliteitswet 201640, nader uitgewerkt in de Regeling
schatkistbankieren RWT’s en andere rechtspersonen41 (voor RWT’s), de Wet
financiering decentrale overheden42 (voor decentrale overheden), de Wet
financiering sociale verzekeringen43 en de Zorgverzekeringswet44 (voor
sociale fondsen) en de Regeling Agentschappen45 (voor agentschappen).
Het kasbeheer is onder te verdelen in het schatkistbankieren en het
betalingsverkeer van het Rijk.
Bij schatkistbankieren heeft de minister van Financiën een beleidsmatige en
uitvoerende rol. De uitvoering van het schatkistbankieren is belegd bij het
Agentschap van de Generale Thesaurie. Schatkistbankieren houdt in dat
deelnemers hun middelen aanhouden bij het ministerie van Financiën (de
schatkist) en niet langer bij private partijen buiten de schatkist. Publieke
middelen verlaten de schatkist niet eerder dan noodzakelijk is voor de
uitvoering van de publieke taak. Door het samenbrengen van de financieringsbehoefte en de overtollige middelen binnen de collectieve sector wordt
de balans van de overheid zo kort mogelijk gehouden. Onder voorwaarden
kunnen sommige categorieën deelnemers binnen het schatkistbankieren
ook leningen krijgen.
Het betalingsverkeer van het Rijk wordt door commerciële banken
uitgevoerd. Periodiek wordt hiertoe het betalingsverkeer, dat verdeeld is
over vier percelen, aanbesteed. Het ministerie van Financiën coördineert
deze aanbestedingen. Door de aanbesteding worden banken geprikkeld om
hun diensten tegen een zo gunstig mogelijke prijs-kwaliteitverhouding aan
te bieden. In 2021 zal perceel C (buitenlands betalingsverkeer) worden
aanbesteed.
Prestatie-indicatoren en kengetallen
Voor het schatkistbankieren zijn nog geen prestatie-indicatoren gedefinieerd. Het Agentschap onderschrijft dat een goede indicator van nut kan
zijn bij het bepalen of beleid doeltreffend en doelmatig is uitgevoerd. Het
definiëren van een goede indicator hangt nauw samen met het ontsluiten
van betrouwbare data voor de verantwoording. Hiertoe is in 2019 een
aanbesteding gedaan om een nieuw systeem (workflowmanagementsysteem) voor het schatkistbankieren te implementeren. Dit nieuwe

40

Stb. 2017, 139.
Stcrt. 2017, 69130.
42
Stb. 2013, 530.
43
Stb. 2005, 36.
44
Stb. 2005, 358.
45
Stcrt. 2012, 20668.

41

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

157

systeem is bedoeld om de operationele processen van schatkistbankieren
te vereenvoudigen en efficiënter te maken. Deze aanbesteding heeft echter
niet geleid tot voldoende concurrentiestelling, waardoor besloten is een
nieuwe aanbestedingsprocedure te starten. Deze zal naar verwachting pas
in 2020 worden afgerond. Door deze vertraging zijn de ontwikkelingen op
dit terrein nog niet ver genoeg om in de begroting van 2021 een goede
prestatie-indicator op te nemen. Wel kent het schatkistbankieren een aantal
kengetallen die laten zien hoeveel deelnemers er zijn, wat de omvang is van
de aangehouden en uitgeleende middelen én wat de bijdrage was aan het
reduceren van de EMU-schuld. De EMU-schuld bestaat uit alle schulden van
de collectieve sector aan instellingen buiten de overheid. Doordat de
deelnemers aan het schatkistbankieren hun overtollige middelen bij het Rijk
aanhouden, hoeft het Rijk minder te lenen. Het gevolg is dat de omvang van
de totale extern uitstaande schuld van de hele collectieve sector daalt en
daardoor de EMU-schuld afneemt.
Tabel 54 Deelnemers en omvang middelen (ultimo 2019)
Aantal
Overtollige middelen in
deelnemers rekening-courant en deposito

Verstrekte leningen en
roodstand

(bedragen x € 1 mld.)

(bedragen x € 1 mld.)

Agentschappen

28

2,4

6,9

RWT’s en derden

234

9,4

4,3

Sociale fondsen

3

8,6

10,1

Decentrale overheden

786

10,3

Totaal

1051

30,7

21,3

Tabel 55 EMU-schuldreductie (ultimo 2019)
In miljarden euro

€ 30,7 mld.

In procenten bbp

3,8%

C. Beleidswijzigingen
In 2021 zijn geen beleidswijzigingen voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

158

D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 56 Tabel Budgettaire gevolgen van beleid artikel 12 Kasbeheer (bedragen x € 1 mln.)1
2019

2020

2021

2022

2023

2024

2025

Verplichtingen

1.384

1.531

1.531

1.531

1.528

1.521

1.518

Uitgaven

1.384

1.531

1.531

1.531

1.528

1.521

1.518

waarvan juridisch verplicht

100%

Rente

28

31

31

31

28

21

18

Rente kasbeheer

28

31

31

31

28

21

18

Leningen

1.312

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

Verstrekte leningen

1.312

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

1.500

Mutaties in rekening-courant en deposito's

45

0

0

0

0

0

0

Mutaties in rekening-courant en deposito's

45

0

0

0

0

0

0

10.915

3.791

9.142

4.458

3.104

3.700

3.788

Ontvangsten
Rente

110

105

92

86

80

75

70

Rente kasbeheer

109

104

92

86

80

75

70

1

0

0

0

0

0

0

Leningen

992

1.298

910

1.157

910

999

1.146

Ontvangen aflossingen

992

1.298

910

1.157

910

999

1.146

Mutaties in rekening-courant en deposito's

9.813

2.389

8.140

3.215

2.114

2.625

2.572

Mutaties in rekening-courant en deposito's

9.813

2.389

8.140

3.215

2.114

2.625

2.572

Voortijdige beëindiging binnen kasbeheer

1 Als gevolg van afronding op miljoenen kan de som der delen afwijken van het totaal.

Budgetflexibiliteit
De uitgaven en ontvangsten op dit artikel zijn voor 100% als juridisch
verplicht aan te merken. Alle rentelasten en rentebaten zijn juridisch
verplicht omdat deze volgen uit de leningen, deposito’s en rekeningcouranttegoeden die deelnemers bij de schatkist aanhouden. De andere
uitgaven en ontvangsten volgen ook uit de toename of afname van de
middelen die door deelnemers in de schatkist worden aangehouden of uit
de schatkist worden geleend.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Uitgaven en ontvangsten
De totale uitgaven en ontvangsten zijn opgebouwd uit drie onderdelen:
rente, leningen en mutaties in rekening-courant en deposito.
Rente
Onder de rentelasten vallen de rentebetalingen van het Rijk aan de
deelnemers van schatkistbankieren. Deelnemers ontvangen rente over
een positief saldo op hun rekening-courant en op de deposito’s die ze bij
de schatkist hebben geplaatst. De rentebaten bestaan uit de door
deelnemers aan het Rijk betaalde rente op leningen en op roodstanden in
de rekening-courant. De verwachte rentelasten zijn in 2021 lager dan de
verwachte rentebaten. Dit komt door de lage rentestand, waardoor de Staat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

159

weinig betaalt op positieve saldi. Leningen hebben langere looptijden met
bijbehorende hogere rentes waardoor de rentebaten in 2021 hoger zijn dan
de rentelasten.
Leningen
De posten verstrekte leningen en ontvangen aflossingen geven de
geraamde uitgifte van nieuwe leningen (uitgave voor het Rijk) en de
aflossingen op eerder afgesloten leningen (ontvangst voor het Rijk) weer.
Als leningen voortijdig worden beëindigd dan worden deze afgelost tegen
de marktwaarde van de lening op dat moment of een boetebedrag. Hierdoor
kan gedurende het jaar een extra uitgave of ontvangst voor het Rijk
ontstaan. Deze worden geboekt als uitgaven of ontvangsten bij voortijdige
beëindiging.
Mutaties in rekening-courant en deposito’s
De posten toename en afname saldi in rekening-courant46 en deposito’s47
geven het bedrag weer dat naar verwachting door alle deelnemers in de
schatkist wordt gestort (ontvangst voor het Rijk) of juist wordt opgenomen
(uitgave voor het Rijk). Voor 2021 wordt een instroom van middelen van
€ 8,1 mld. geraamd.

46

Een rekening waarop de bij- en afschrijvingen van de bankrekening(en) en de betalingen/
ontvangsten van deposito’s en eventuele leningen plaatsvinden en het geeft daarmee de
onderlinge financiële verhouding weer tussen de deelnemer van het schatkistbankieren en het
ministerie van Financiën.
47
Een deposito is geld dat door een deelnemer van schatkistbankieren tegen een vaste rentever­
goeding en voor een bepaalde looptijd wordt vastgezet. De looptijd van een deposito kan variëren
van een dag tot meerdere jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

160

6. Bijlagen
Bijlage 1: ZBO's en RWT's
Tabel 57 Overzicht Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (vallend onder
het ministerie van Financiën)
Naam organisatie

RWT/ZBO

Begrotingsartikel

Begrotingsramingen

Uitgevoerde evaluatie ZBO onder
Kaderwet

Volgende evaluatie
ZBO

Waarderingskamer

ZBO en RWT

Artikel 1

1.987

Link

2022

Autoriteit Financiële
Markten (AFM)

ZBO en RWT

Artikel 2

705

Link

2021

De Nederlandsche
Bank (DNB)

ZBO en RWT

Artikel 2

4.897

Link

2021

Stichting
Waarborgfonds
Motorverkeer

RWT

Artikel 2

0

Evaluatieplicht niet van
toepassing

Evaluatieplicht niet
van toepassing

Nederlands Bureau
der
Motorrijtuigverzekeraars
(NBM)

RWT

Artikel 2

0

Evaluatieplicht niet van
toepassing

Evaluatieplicht niet
van toepassing

Commissie
Eindtermen
Accountantsopleiding
(CEA)

ZBO

Artikel 2

0

Link

2023

Stichting
administratiekantoor
financiële instellingen
(NLFI)

RWT

Artikel 3

5.000

Evaluatieplicht niet van
toepassing

Evaluatieplicht niet
van toepassing

Tabel 58 Overzicht Zelfstandige Bestuursorganen en Rechtspersonen met een Wettelijke Taak (vallend onder
andere ministeries)
Naam organisatie

Ministerie

RWT/ZBO

Begrotingsartikel

Begrotingsramingen

Binnenlandse
Zaken en
Koninkrijkrelaties

ZBO en RWT

Artikel 1

2.006

Kamer van Koophandel

Economische
Zaken en
Klimaat

ZBO en RWT

Artikel 1

4.345

RDW

Infrastructuur
en Waterstaat

ZBO en RWT

Artikel 1

2.900

Justitie en
Veiligheid

RWT

Artikel 1

971

Autoriteit Consument en
Markt (ACM)

Economische
Zaken en
Klimaat

ZBO

Artikel 2

455

Autoriteit
Persoonsgegevens (AP)

Justitie en
Veiligheid

ZBO

Artikel 2

0

Kadaster

Nationale Politie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

161

Bijlage 2: Verdiepingshoofdstuk
Artikel 1 Belastingen
Tabel 59 Uitgaven beleidsartikel 1 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

2.944.639

2.712.152

2.671.587

2.615.639

2.608.723

Mutatie incidentele suppletoire
begroting

‒ 25.000

‒ 40.000

‒ 16.000

‒ 7.000

‒ 5.000

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

316.663

504.680

230.265

256.995

234.720

2025

Nieuwe mutaties
Individueel keuzebudget
Kasschuiven
Loon- en prijsbijstelling

69.500
‒ 26.966

11.956

15.010

83.624

76.777

75.699

74.123

74.068

‒ 118.125

‒ 65.367

‒ 63.548

‒ 63.548

39.349

28.321

28.556

100.000

77.000

81.500

Vorming begrotingsartikel
Toeslagen
Toeslagen (compensatie ouders
en uitvoeringskosten)

50.000

6.546

Meerjarige uitvoeringskosten ecommerce

19.072

Toekenning meerjarige
middelen IV-organisatie
Toekenning meerjarige
middelen «Herstellen
Toeslagen»

47.185

43.922

43.889

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

‒ 71.367

27.421

13.415

14.541

16.830

16.900

2.908.610

3.439.881

3.108.560

3.047.448

2.970.915

2.948.441

2.908.610

2025

Toerekening Douaneartikel
Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

Tabel 60 Ontvangsten beleidsartikel 1 (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

156.444.315

156.099.799

165.718.196

170.084.672

174.523.966

Mutatie nota van wijziging 2020

‒ 75.005

‒ 75.005

‒ 75.005

Mutatie incidentele suppletoire
begroting

‒ 1.238.275

‒ 554.000

‒ 160.000

‒ 55.000

‒ 33.000

‒ 361.518

233.940

236.538

234.474

234.474

Stand ontwerpbegroting 2020

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Belasting- en invorderingsrente

15.000

15.000

15.000

Belastingontvangsten

‒ 25.837.258

‒ 4.367.784

‒ 11.419.486

‒ 4.926.336

‒ 3.129.202

Overig & extrapolatie

6.817

10.975

10.282

12.752

12.752

179.268.441

128.959.076

151.347.925

154.325.525

165.365.562

171.623.990

179.268.441

Stand ontwerpbegroting 2021

20.000

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Individueel keuzebudget
In het cao Rijk 2018-2020 zijn afspraken gemaakt over de invoering van
een individueel keuzebudget (IKB) per 1 januari 2020. De overgang naar
het IKB leidt incidenteel tot hogere personele uitgaven in 2020, omdat onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

162

het IKB het vakantiegeld en de eindejaarsuitkering eerder worden
uitbetaald. Het kabinet heeft in 2019 besloten departementen te
compenseren voor deze extra uitgaven.
Kasschuiven
Er worden enkele kasschuiven doorgevoerd. Het betreft onder meer een
kasschuif van de middelen die beschikbaar zijn voor het project Beheerst
vernieuwen en voor de implementatie van de EU-richtlijn btw e-commerce.
Loon- en prijsbijstelling
De tranche 2020 van de loon- en prijsbijstelling is in de 1e suppletoire
begroting toegevoegd aan de begroting van Financiën (artikel 10). De loonen prijsbijstelling wordt nu naar rato verdeeld over de artikelen.
Vorming begrotingsartikel Toeslagen
Zoals in de Kamerbrief ‘Verbeterd inzicht in de begroting van
Financiën(IXB)’ van 26 juni jl. is vermeld, wordt er een eigenstandig begro­
tingsartikel ingericht voor Toeslagen (artikel 13). Met deze stap kunnen de
activiteiten van, en de inzet van beschikbare middelen voor Toeslagen beter
worden verantwoord en door de Kamer worden gevolgd. De directe
uitgaven die door het dienstonderdeel Toeslagen inclusief de herstelorga­
nisatie worden gedaan, worden overgeheveld van artikel 1 naar artikel 13.
Op termijn zullen in het nieuwe begrotingsartikel ook de uitgaven worden
opgenomen van dienstonderdelen binnen de Belastingdienst die taken
verrichten die aan het toeslagenproces ondersteunend zijn, bijvoorbeeld op
het gebied van facilitaire zaken, ICT, de Belastingtelefoon en heffing en
inning.
Toeslagen (compensatie ouders en uitvoeringskosten)
Zoals aangegeven in ‘Kabinetsreactie op het eindrapport van de Advies
commissie Uitvoering Toeslagen, het rapport van de ADR en het
Zwartboek' en zoals vermeld in de 1e suppletoire begroting van Financiën,
heeft het kabinet besloten middelen beschikbaar te stellen om de gevolgen
van de handelwijze van de Belastingdienst en de onredelijke hardheid van
het toeslagenstelsel zo veel mogelijk te repareren. Dit betreft cumulatief
over de jaren 2020, 2021 en 2022 € 390 mln. voor compensatie aan ouders.
Hiernaast is € 20 mln. extra beschikbaar gesteld op artikel 10 als gevolg van
het besluit tot toekenning van OGS-compensatie. Deze middelen zijn
geparkeerd op artikel 10 Nog onverdeeld, in afwachting van besluitvorming
over de verantwoording van deze middelen. Hier staat o.a. € 100 mln. in
2020 gereserveerd. Er wordt verder € 50 mln. in 2020 overgeheveld naar
artikel 1 ter dekking van uitgaven die in ieder geval op de Financiën
begroting worden verantwoord. Daarnaast zijn er middelen beschikbaar
gesteld, cumulatief € 110 mln., voor de uitvoeringskosten ervan door
Toeslagen. De middelen in 2022 (€ 20 mln.), die nog gereserveerd stonden
op artikel 10, worden nu overgeheveld naar artikel 1 (ca. € 7 mln.) en artikel
13 (ca. € 13 mln.).
Meerjarige uitvoeringskosten e-commerce
De EU-richtlijn btw e-commerce moet op dit moment per 1 januari 2021
geïmplementeerd zijn. De mutatie betreft het meerjarig budget voor de
uitvoeringskosten die hiermee samenhangen. De overige uitvoeringskosten
worden op artikel 9 Douane begroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

163

Toekenning meerjarige middelen IV-organisatie
Voor het op orde brengen van de Belastingdienst zijn er in de 1e suppletoire
begroting middelen beschikbaar gesteld voor de IV-organisatie (onder de
noemer ‘borgen stabiliteit cruciale processen Belastingdienst’). Dit
aangezien ICT aan de basis staat van een goede uitvoering van de bedrijfsprocessen van de Belastingdienst. In deze processen worden de gegevens
van 15 miljoen burgers en 1,5 miljoen bedrijven verwerkt en uiteindelijk
resulteert dit in € 1 miljard belastinginkomsten per dag en
honderden miljoenen transacties per jaar. Die basis moet daarom op orde
zijn. De middelen voor de jaren 2022 en verder zijn destijds op artikel 10 Nog
onverdeeld geparkeerd en worden nu overgeheveld naar artikel 1.
Toekenning meerjarige middelen «Herstellen toeslagen»
In de 1e suppletoire begroting zijn middelen beschikbaar gesteld voor het
herstellen van de Toeslagen-organisatie, onderdeel van ‘Belastingdienst op
orde’. De middelen voor 2022 en verder zijn destijds geparkeerd op artikel
10 Nog onverdeeld. Met deze mutatie wordt een deel van de middelen
overgeheveld naar artikel 1. Het betreft middelen voor maatwerk en
structurele verbetering van de Toeslagen-organisatie, zowel kwalitatief als
kwantitatief. De overige middelen worden op artikel 13 Toeslagen
verantwoord.
Toerekening Douaneartikel
Zoals gemeld in de brief ‘Verbeterd inzicht in de begroting van
Financiën(IXB)’ die 26 juni 2020 aan de Kamer is verzonden, is voor artikel
9 (Douane) het opnemen van uitgaven van dienstonderdelen van de Belas­
tingdienst die samenhangen met de Douaneprocessen een volgende stap
in het gekozen groeimodel. Vanaf de ontwerpbegroting IX 2021 worden
deze uitgaven in artikel 9 middels een systematiek van toerekening
weergegeven en toegelicht. Deze mutatie betreft de overheveling van deze
middelen van artikel 1 naar artikel 9. De toerekening vindt plaats voor alle
dienstonderdelen van de Belastingdienst die uitgaven doen ten behoeve
van de Douaneprocessen, met uitzondering van het dienstonderdeel Infor­
matievoorziening (IV).
Ontvangsten
Belasting- en invorderingsrente
Bij de belasting- en invorderingsrente wordt een (structurele) ramingsbij­
stelling van de ontvangsten verwerkt.
Belastingontvangsten
Zie de Miljoenennota voor een toelichting op de belastingontvangsten.
Verplichtingen
De Belastingdienst werkt aan het verbeteren van het verplichtingenbeheer
en contractmanagement. Het verbeterde inzicht is meegenomen in de
meerjarenraming verplichtingen en leidt er toe dat beter verantwoord kan
worden in welke jaren de Belastingdienst aan te gane verplichtingen
verwacht in afwijking van de kasuitgaven (betalingsritme).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

164

Artikel 2 Financiële markten
Tabel 61 Uitgaven beleidsartikel 2 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

26.608

24.258

24.248

22.897

22.897

2025

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

11.294

834

84

84

84

UBO-register trusts

1.000

1.000

Overig & extrapolatie

566

‒ 39

‒ 39

‒ 60

‒ 60

22.921

39.468

26.053

24.293

22.921

22.921

22.921

2025

Nieuwe mutaties

Stand ontwerpbegroting 2021

Tabel 62 Ontvangsten beleidsartikel 2 (bedragen x € 1000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

9.155

10.255

9.955

7.700

7.700

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒ 250

Nieuwe mutaties
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

8.700
8.905

10.255

9.955

7.700

7.700

8.700

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
UBO-register trusts
Op grond van een wijziging in de anti-witwasrichtlijn wordt er een register
van uiteindelijke belanghebbenden ('ultimate befinicial owners' -UBO) voor
trusts gebouwd. Het ministerie van Financiën draagt hier voor € 1 mln. aan
bij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

165

Artikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Tabel 63 Uitgaven beleidsartikel 3 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

442.176

440.520

440.520

439.020

406.020

Mutatie incidentele suppletoire
begroting

1.000.000
1.750

‒ 1.000

247.000

147.000

147.000

146.000

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

5.500

2025

Nieuwe mutaties
Kapitaalinjectie Invest
International
Opstart Invest International
Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

‒ 3.500

3.500

129

158

158

126

126

255.146

1.444.305

692.928

586.678

586.146

552.146

255.146

2025

Tabel 64 Ontvangsten beleidsartikel 3 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

1.816.656

1.875.500

2.015.500

1.953.500

1.918.500

Mutatie incidentele suppletoire
begroting

22.227

76.350

86.377

102.997

119.618

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

145.000

‒ 495.000

7.000

‒ 281.000

‒ 396.000

‒ 329.000

‒ 254.000

‒ 360.000

‒ 10.000

‒ 10.000

‒ 60.000

Nieuwe mutaties
Winstafdracht DNB
Opbrengst verkoop
vermogenstitels
Dividenden staatsdeelnemingen

31.344
‒ 527.500

Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

1.974.118
1.494.727

815.850

1.695.877

1.717.497

1.724.118

1.974.118

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Kapitaalinjectie Invest International
Ten behoeve van het opstarten van Invest International (de internationale
tak van Invest-NL) worden de gereserveerde middelen overgeboekt van
de aanvullende post naar de begroting van Financiën. Voorwaarde voor
besteding blijft wel dat de uitgave kan worden vormgegeven als een
financiële transactie zonder effect op het EMU-saldo.
Opstart Invest International
Aangezien het wetgevingstraject vertraagd is, is een kasschuif van € 3,5 mln.
van 2020 naar 2021 nodig.
Ontvangsten
Winstafdracht DNB
De winstafdracht van DNB wordt naar beneden bijgesteld. De coronacrisis
incl. de extra aankopen in het kader van het Asset Purchase Programme
(APP) en het Pandemic Emergency Purchase Programme (PEPP) van de ECB,
leidt tot een sterke stijging van het renterisico dat DNB loopt. Om dit risico

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

166

op te vangen vergroot DNB, conform de gemaakte afspraken met het
ministerie van Financiën, haar financiële buffers ten laste van de verwachte
winst voor de komende jaren. Dit resulteert in het niet afdragen van de winst
aan de Nederlandse staat tot en met 2024.
Dividenden staatsdeelnemingen
De coronacrisis heeft impact op de staatsdeelnemingen. Dit heeft geleid tot
een neerwaartse meerjarige bijstelling op de door de Staat te ontvangen
dividenden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

167

Artikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Tabel 65 Uitgaven beleidsartikel 4 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

103.694

208.067

311.099

332.260

355.439

Mutatie incidentele suppletoire
begroting

260.276
3.290

11.432

7.762

3.283

5.108

115.465

‒ 122.185

‒ 4.704

‒ 3.127

4.963

‒ 18.000

‒ 20.000

‒ 20.000

‒ 19.000

48

48

47

47

47

378.504

482.773

79.362

294.204

312.463

346.557

378.504

2025

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

2025

Nieuwe mutaties
Wereldbank
ESM-rentecompensatie
Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

Tabel 66 Ontvangsten beleidsartikel 4 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

52.804

142.246

185.595

193.298

191.424

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒ 7.455

‒ 5.948

‒ 19.059

‒ 20.257

‒ 18.775

Nieuwe mutaties
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

190.447
45.349

136.298

166.536

173.041

172.649

190.447

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Wereldbank
Een deel van de in 2021 geraamde bijdrage aan de Wereldbank ter hoogte
van ca. € 115 mln. wordt in 2020 betaald om beter aan te sluiten op het
kasritme van de Staat. Deze bijstelling is budgetneutraal. Daarnaast is de
uitgavenraming in de Financiënbegroting meerjarig bijgesteld naar
aanleiding van een aanpassing in het betaalschema. De meerjarige
bijstelling heeft betrekking op het betalingsschema voor de 19e kapitaal­
storting aan de International Development Association (IDA) en is over de
jaren 2021-2026 budgetneutraal.
ESM-rentecompensatie
Het ESM wordt gecompenseerd voor de negatieve rente die het ESM betaalt
over het gestalde deposito bij DNB. DNB draagt als onderdeel van de winst­
afdracht op art. 3 van de Financiënbegroting de rente-ontvangsten af aan
het ministerie van Financiën. De huidige raming van de ESM-compensatie
door DNB aan het ministerie van Financien is bijgesteld naar nul. Daarom
wordt de compensatie van het ministerie van Financien aan het ESM ook
bijgesteld naar nul.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

168

Artikel 5 Exportkredietverzekeringen, -garanties en
investeringsverzekeringen
Tabel 67 Uitgaven beleidsartikel 5 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

77.244

77.244

77.244

77.244

77.244

Mutatie incidentele suppletoire
begroting

1.470.000
70.244

70.244

70.244

70.244

70.244

Schade herverzekering
leverancierskredieten

‒ 450.000

350.000

Uitvoeringskosten
herverzekering
leverancierskredieten

10.000
2.710

2.710

2.710

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

2025

Nieuwe mutaties

Kostenvergoeding Atradius
Schade EKV
Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

610

2.710

74.900

80.000

180

180

180

180

180

150.378

1.253.178

580.378

150.378

150.378

150.378

150.378

2025

Tabel 68 Ontvangsten beleidsartikel 5 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

235.954

91.870

85.119

85.218

83.406

Mutatie incidentele suppletoire
begroting

500.000

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

20.244

20.244

20.244

20.244

20.244

Recuperaties EKV

‒ 140.000

140.000

Recuperaties herverzekering
leverancierskredieten

‒ 110.000

100.000

8.700

82.800

2.800

2.800

2.800

Nieuwe mutaties

Begrotingsreserve EKV
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

106.450
514.898

434.914

108.163

108.262

106.450

106.450

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Schade herverzekering leverancierskredieten
In mei is de Kamer geïnformeerd over de bijstelling van de budgettaire
effecten van de crisismaatregel herverzekering leverancierskredieten ten
opzichte van de tweede incidentele suppletoire begroting (ISB).48In de
tweede ISB was in de ramingen geen rekening gehouden met de vertraging
in het uitbetalen van schade-uitkeringen. Bij een betalingstermijn van dertig
dagen wordt op zijn vroegst pas 105 dagen nadat een levering is gefactu­
reerd schade uitgekeerd aan de verzekerde. Daarom wordt een deel van
de geraamde schade-uitkering (€ 350 mln.) van 2020 doorgeschoven naar

48

Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. 9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

169

2021. Daarnaast valt de schade-uitkering in 2020 naar aanleiding van de
goedkeuringsprocedure van de Europese Commissie (EC) € 100 mln. lager
uit.
Uitvoeringskosten herverzekering leverancierskredieten
Zoals in de Kamerbrief over de herverzekering leverancierskredieten
gemeld, wordt de raming van de uitvoeringskosten naar aanleiding van
de schatting van de externe adviseur voor 2020 met € 10 mln. verhoogd.
Daarnaast zal de Staat vanwege het doorlopen van schade-uitkeringen en
incasso’s in 2021 de claims- en incassowerkzaamheden van de verzekeraars
ook in 2021 voor een deel moeten vergoeden. De schatting van de uitvoe­
ringskosten in 2021 wordt gemaakt op het moment dat er meer duidelijk is
over de te verrichten werkzaamheden in 2021.
Kostenvergoeding Atradius
Voor de uitvoerder van de exportkredietverzekering, Atradius DSB (ADSB),
is een ophoging van de uitvoeringkosten geraamd voor structurele
uitbreiding van de capaciteit. Financiën heeft door gemaakte politieke
keuzes en internationale ontwikkelingen nieuwe taken bij ADSB belegd,
terwijl ADSB’s capaciteit sinds 2015 constant is gebleven. Om op een
toekomstbestendige manier uitvoering te kunnen geven aan de exportkre­
dietverzekering is een structurele ophoging van de uitvoeringkosten
benodigd, ter hoogte van € 2,7 mln.
Schade EKV
In april is de Kamer geïnformeerd over de bijdrage van de Staat aan de
continuïteit van het bedrijf Royal IHC.49De in de Kamerbrief gemelde
voorlopige schade-uitkering van maximaal € 167 mln. wordt nu voor € 155
mln. in de begroting opgenomen, in 2020 en 2021 respectievelijk € 74,9 mln.
en € 80,0 mln. Voor de resterende € 12 mln. zal in het najaar ingeschat
worden of en in hoeverre dit deel van de schade-uitkering zich zal materia­
liseren.
Ontvangsten
Recuperaties EKV
Argentinië heeft aangegeven de openstaande vordering van € 140 mln. in
2020 niet te kunnen voldoen en heeft herstructurering aangevraagd bij de
Club van Parijs. De uiterste betaaldatum voor deze vordering verstrijkt in
2021, waardoor vooralsnog de voor 2020 geraamde ontvangst wordt
geraamd voor 2021.
Recuperaties herverzekering leverancierskredieten
Zoals in de Kamerbrief over de herverzekering leverancierskredieten
gemeld, wordt € 100 mln. van de voor 2020 geraamde recuperaties in 2021
geïncasseerd. Daarnaast wordt naar aanleiding van de goedkeuringspro­
cedure van de EC de recuperaties in 2020 € 10 mln. lager uit dan geraamd.

49

Kamerstukken II 2019-2020, 35 300, VIII, nr. 102

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

170

Begrotingsreserve EKV
Zoals in de Kamerbrief over de bijdrage van de Staat aan de continuïteit van
IHC gemeld, wordt de begrotingsreserve aangesproken voor de definitief
afgeschreven schade-uitkering aan IHC. De definitief afgeschreven schadeuitkering bedraagt voor 2020 en 2021 respectievelijk € 8,0 en € 80,0 mln. Ook
voor de ophoging van de uitvoeringkosten van Atradius DSB (€ 2,8 mln.)
wordt de begrotingsreserve aangesproken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

171

Artikel 6 Btw-compensatiefonds
Tabel 69 Uitgaven beleidsartikel 6 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

2020

2021

2022

2023

2024

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

3.886

3.273

6.211

6.204

6.204

137.030

141.928

139.125

139.132

139.132

2025

Nieuwe mutaties
Aanpassing BCF
Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

3.747
3.571.330

3.571.372
3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

2025

Tabel 70 Ontvangsten beleidsartikel 6 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

2020

2021

2022

2023

2024

3.426.667

3.426.171

3.426.036

3.426.036

3.426.036

3.886

3.273

6.211

6.204

6.204

137.030

141.928

139.125

139.132

139.132

Nieuwe mutaties
Aanpassing BCF
Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

3.747
3.571.330

3.571.372
3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

3.571.372

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven en ontvangsten
Aanpassing BCF
Deze mutatie betreft een bijstelling van de raming van het Btw-compensa­
tiefonds (BCF) op basis van de beschikking van het afgelopen jaar,
aangevuld met het vierde kwartaal van het afgelopen jaar en driemaal het
voorschot van het eerste kwartaal uit het lopende jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

172

Artikel 8 Apparaat kerndepartement
Tabel 71 Uitgaven artikel 8 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

2020

2021

2022

2023

2024

266.049

265.322

262.991

262.220

264.088

9.436

8.372

6.852

2.187

1.187

7.684

7.658

2025

Nieuwe mutaties
Loon- en prijsbijstelling
Operatie inzicht in kwaliteit

7.582

7.558

7.617

1.928

1.928

1.928

Individueel keuzebudget

6.891

Overig & extrapolatie

1.680

2.160

819

2.175

2.175

277.125

291.740

283.512

280.172

276.068

276.995

277.125

2025

Stand ontwerpbegroting 2021

Tabel 72 Ontvangsten artikel 8 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

2020

2021

2022

2023

2024

51.837

51.837

51.837

51.837

51.837

856

Nieuwe mutaties
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

51.837
52.693

51.837

51.837

51.837

51.837

51.837

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Loon- en prijsbijstelling
De tranche 2020 van de loon- en prijsbijstelling is in de 1e suppletoire
begroting toegevoegd aan de begroting (artikel 10). De loon- en prijsbij­
stelling wordt nu naar rato verdeeld over de artikelen.
Operatie Inzicht in Kwaliteit
Om structurele inbedding te garanderen en vervolg te geven aan de
inzichten uit de operatie Inzicht in Kwaliteit tot dusver, worden de bijbeho­
rende kosten structureel verwerkt in de begroting. Hierdoor kunnen wij ons
blijven inspannen om zoveel mogelijk inzicht te verkrijgen in de resultaten
van beleid en daarnaar te handelen door onder andere het blijven onder­
steunen van departementen en het doen van vergelijkbare, projectmatige
activiteiten.
Individueel keuzebudget
In het cao Rijk 2018-2020 zijn afspraken gemaakt over de invoering van
een individueel keuzebudget (IKB) per 1 januari 2020. De overgang naar
het IKB leidt incidenteel tot hogere personele uitgaven in 2020, omdat onder
het IKB het vakantiegeld en de eindejaarsuitkering eerder worden
uitbetaald. Het kabinet heeft in 2019 besloten departementen te
compenseren voor deze extra uitgaven. Deze compensatie wordt nu aan
de personeelsbudgetten van de betreffende artikelen toegekend.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

173

Artikel 9 Douane
Tabel 73 Uitgaven beleidsartikel 9 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

440.852

442.226

440.881

437.088

437.263

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒ 10.087

6.384

5.734

2.334

‒ 166

14.167

2025

Nieuwe mutaties
Individueel keuzebudget

14.500

Loon- en prijsbijstelling

14.226

14.266

14.238

14.161

E-commerce

‒ 5.000

6.005

9.324

12.429

11.944

71.367

71.367

71.367

71.367

Toerekening Douaneartikel
Overig & extrapolatie

‒ 7.500

Stand ontwerpbegroting 2021

446.991

533.924
540.248

541.544

537.379

534.575

533.924

2025

Tabel 74 Ontvangsten beleidsartikel 9 (bedragen x € 1.000)
Stand ontwerpbegroting 2020

2020

2021

2022

2023

2024

605

605

605

605

605

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020
Nieuwe mutaties
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

605
605

605

605

605

605

605

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Individueel keuzebudget
In het cao Rijk 2018-2020 zijn afspraken gemaakt over de invoering van
een individueel keuzebudget (IKB) per 1 januari 2020. De overgang naar
het IKB leidt incidenteel tot hogere personele uitgaven in 2020, omdat onder
het IKB het vakantiegeld en de eindejaarsuitkering eerder worden
uitbetaald. Het kabinet heeft in 2019 besloten departementen te
compenseren voor deze extra uitgaven.
Loon- en prijsbijstelling
De tranche 2020 van de loon- en prijsbijstelling is in de 1e suppletoire
begroting toegevoegd aan de begroting (artikel 10). De loon- en prijsbij­
stelling wordt nu naar rato verdeeld over de artikelen.
E-commerce
De EU-richtlijn btw e-commerce moet op dit moment per 1 januari 2021
geïmplementeerd zijn. De mutatie betreft het meerjarig budget voor de
uitvoeringskosten die hiermee samenhangen. De kosten worden deels
gedekt uit de meevaller van € 5 mln. in 2020 door lagere loonkosten binnen
Douane. De overige uitvoeringskosten worden op artikel 1 begroot.
Toerekening Douaneartikel
Zoals gemeld in de brief ‘Verbeterd inzicht in de begroting van
Financiën(IXB)’ die 26 juni 2020 aan de Kamer is verzonden, is voor artikel
9 (Douane) het opnemen van uitgaven van dienstonderdelen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

174

Belastingdienst die samenhangen met de Douaneprocessen een volgende
stap in het gekozen groeimodel. Vanaf de ontwerpbegroting IX 2021 worden
deze uitgaven in artikel 9 middels een systematiek van toerekening
weergegeven en toegelicht. Deze mutatie betreft de overheveling van deze
uitgaven van artikel 1 naar artikel 9. De toerekening vindt plaats voor alle
dienstonderdelen van de Belastingdienst die uitgaven doen ten behoeve
van de Douaneprocessen, met uitzondering van het dienstonderdeel Infor­
matievoorziening (IV).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

175

Artikel 10 Nog onverdeeld
Tabel 75 Uitgaven artikel 10 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

175.432

76.971

107.365

89.325

75.778

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

285.405

254.561

366.536

347.668

375.832

2025

Nieuwe mutaties
Individueel keuzebudget

‒ 90.891

Kasschuiven

‒ 80.000

62.985

89.368

‒ 21.912

‒ 51.571

Loon- en prijsbijstelling

‒ 106.417

‒ 99.546

‒ 98.364

‒ 96.623

‒ 96.633

‒ 25.077

Meerjarige uitvoeringskosten ecommerce

‒ 28.673

‒ 25.750

‒ 25.500

Toekenning meerjarige
middelen «Herstellen
toeslagen»

‒ 92.920

‒ 94.249

‒ 87.410

Toekenning meerjarige
middelen IV-organisatie

‒ 100.000

‒ 77.000

‒ 81.500

Toeslagen (compensatie ouders
en uitvoeringskosten)

‒ 50.000

Overig & extrapolatie

‒ 4.357

‒ 5.800

‒ 5.933

‒ 6.488

‒ 6.558

84.446

Stand ontwerpbegroting 2021

129.172

264.094

217.379

114.971

102.438

84.446

2025

‒ 20.000

Tabel 76 Ontvangsten artikel 10 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

0

0

0

0

0

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Individueel keuzebudget
In de cao Rijk 2018-2020 zijn afspraken gemaakt over de invoering van een
individueel keuzebudget (IKB) per 1 januari 2020. De overgang naar het IKB
leidt incidenteel tot hogere personele uitgaven in 2020, omdat onder het IKB
het vakantiegeld en de eindejaarsuitkering eerder worden uitbetaald. Het
kabinet heeft in 2019 besloten departementen te compenseren voor deze
extra uitgaven. Deze compensatie wordt nu aan de personeelsbudgetten
van de betreffende artikelen toegekend.
Kasschuiven
Er vinden enkele kasschuiven plaats om middelen in het gewenste ritme te
plaatsen. Als eerste bevat het de middelen voor de compensatie van ouders
voor de kinderopvangtoeslag. Hiervoor wordt € 70 mln. uit 2020 naar 2021
(€ 60 mln.) en 2022 (€ 10 mln.) geschoven. Daarnaast wordt er € 10 mln. van
2020 naar 2021 geschoven om de uitvoeringskosten voor de implementatie
van de EU-richtlijn en EU–verordening voor btw op e-commerce te dekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

176

Als laatste vinden er enkele kasschuiven plaats om de resterende middelen
op de Aanvullende Post voor Beheerst vernieuwen in het gewenste ritme te
plaatsen na overheveling naar de Financiënbegroting.
Loon- en prijsbijstelling
De tranche 2020 van de loon- en prijsbijstelling is in de 1e suppletoire
begroting toegevoegd aan de begroting (artikel 10). De loon- en prijsbij­
stelling wordt nu naar rato verdeeld over de artikelen.
Meerjarige uitvoeringskosten e-commerce
De EU-richtlijn btw e-commerce moet op dit moment per 1 januari 2021
geïmplementeerd zijn. In de 1e suppletoire begroting zijn er middelen
beschikbaar gesteld voor de bijbehorende uitvoeringskosten. De middelen
vanaf 2022 stonden geparkeerd op artikel 10 en worden nu overgeheveld
naar artikel 1 Belastingen en artikel 9 Douane. Daarnaast is er een extra
bedrag vanuit artikel 10 beschikbaar gesteld voor de uitvoeringskosten.
Toekenning meerjarige middelen «Herstellen toeslagen»
In de 1e suppletoire begroting zijn middelen beschikbaar gesteld voor het
herstellen van de Toeslagen-organisatie, onderdeel van ‘Belastingdienst op
orde’. De middelen voor 2022 en verder zijn destijds geparkeerd op artikel
10 Nog onverdeeld. Met deze mutatie wordt een deel van de middelen
overgeheveld naar artikel 1 en artikel 13. Het betreft middelen voor
maatwerk en structurele verbetering van de Toeslagen-organisatie, zowel
kwalitatief als kwantitatief.
Toekenning meerjarige middelen IV-organisatie
Voor het op orde brengen van de Belastingdienst zijn er in de 1e suppletoire
begroting middelen beschikbaar gesteld voor de IV-organisatie (onder de
noemer ‘borgen stabiliteit cruciale processen Belastingdienst’). Dit
aangezien ICT aan de basis staat van een goede uitvoering van de bedrijfsprocessen van de Belastingdienst. In deze processen worden de gegevens
van 15 miljoen burgers en 1,5 miljoen bedrijven verwerkt en uiteindelijk
resulteert dit in 1 miljard belastinginkomsten per dag en
honderden miljoenen transacties per jaar. Die basis moet daarom op orde
zijn. De middelen voor de jaren 2022 en verder zijn destijds op artikel 10 Nog
onverdeeld geparkeerd en worden nu overgeheveld naar artikel 1.
Toeslagen (compensatie ouders en uitvoeringskosten)
Zoals aangegeven in de kabinetsreactie op het eindrapport van de Advies
commissie Uitvoering Toeslagen en zoals vermeld in de 1e suppletoire
begroting van Financiën, heeft het kabinet besloten middelen beschikbaar
te stellen om de gevolgen van een onredelijk hard toeslagenstelsel zo veel
mogelijk te repareren. Dit betreft cumulatief over de jaren 2020, 2021 en
2022 € 390 mln. voor compensatie aan ouders. Hiernaast is € 20 mln. extra
beschikbaar gesteld op artikel 10 als gevolg van het besluit tot toekenning
van OGS-compensatie. Deze middelen zijn geparkeerd op artikel 10 Nog
onverdeeld, in afwachting van besluitvorming over de verantwoording van
deze middelen. Er wordt nu € 50 mln. overgeheveld naar artikel 1 voor de
compensatie met betrekking tot CAF-gerelateerde dossiers en de meest
schrijnende gevallen in 2020. Daarnaast zijn er middelen beschikbaar
gesteld, cumulatief € 110 mln., voor de uitvoeringskosten ervan door
Toeslagen. De middelen in 2022 (€ 20 mln.) worden overgeheveld van artikel
10 naar artikel 1 (ca. € 7 mln.) en artikel 13 (ca. € 13 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

177

Artikel 11 Financiering staatsschuld
Tabel 77 Uitgaven beleidsartikel 11 (bedragen x € 1 mln.)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

35.171

21.383

35.615

36.039

35.174

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒ 217

‒ 143

‒ 464

‒ 894

‒ 1.224

‒ 71

‒ 313

‒ 505

‒ 699

‒ 879

‒1

‒1

2025

Nieuwe mutaties
Rente vaste schuld
Aflossing vaste schuld
Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

17.389
34.883

20.926

34.645

34.446

33.071

17.389

2025

Tabel 78 Ontvangsten beleidsartikel 11 (bedragen x € 1 mln.)1
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

30.015

21.296

36.831

37.371

39.616

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒ 2.917

‒ 3.850

‒ 4.882

‒ 4.909

‒ 8.066

Rente vlottende schuld

98

450

479

474

445

Rente derivaten

5

21

78

89

56

Uitgifte vaste schuld

16.500

38.814

29.518

29.519

24.895

Mutatie vlottende schuld

54.470

Nieuwe mutaties

Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

38.474
98.171

56.731

62.024

62.544

56.946

38.474

1 Als gevolg van afronding op miljoenen kan de som der delen afwijken van het totaal.

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven en ontvangsten
De ramingen voor rente en uitgifte schuld zijn bijgesteld als gevolg van
een veranderde financieringsbehoefte, nieuwe schulduitgiftes en
aangepaste rentepercentages. De financieringsbehoefte is met name
toegenomen als gevolg van Covid-19 maatregelen. Door de lage (negatieve)
rente heeft dit een dalend effect op de rentelasten van de vaste schuld en
een stijgend effect op de rentebaten van de vlottende schuld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

178

Artikel 12 Kasbeheer
Tabel 79 Uitgaven beleidsartikel 12 (bedragen x € 1 mln.)
Stand ontwerpbegroting 2020
Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

2020

2021

2022

2023

2024

1.531

1.552

1.650

1.781

1.796

0

‒ 21

‒ 119

‒ 253

‒ 271

2025

Nieuwe mutaties
Rentelasten kasbeheer

‒4

Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

1.518
1.531

1.531

1.531

1.528

1.521

1.518

2025

Tabel 80 Ontvangsten beleidsartikel 12 (bedragen x € 1 mln.)1
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

7.771

9.128

5.759

5.394

4.405

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

281

‒ 2.805

‒ 560

‒ 1.349

‒ 934

Nieuwe mutaties
Rentebaten kasbeheer

‒2

‒2

‒3

‒5

‒9

Aflossingen op leningen

‒ 15

‒ 13

‒ 14

‒ 15

‒ 19

‒ 4.244

2.833

‒ 724

‒ 921

257

Mutaties in rekening-courant en
deposito's
Overig & extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

1
3.791

3.788
9.142

4.458

3.104

3.700

3.788

1 Als gevolg van afronding op miljoenen kan de som der delen afwijken van het totaal.

Toelichting belangrijkste mutaties
Ontvangsten
Rentebaten kasbeheer
De mutatie van de rentebaten wordt vooral veroorzaakt door de verwachte
afname van de roodstand op de rekening-courant van de sociale fondsen.
Aflossingen op leningen
De mutaties in de aflossingen op leningen zijn voornamelijk het gevolg van
het verwerken van realisaties van nieuw aangegane leningen.
Mutaties in rekening-courant en deposito's
De mutaties in de rekening-courant en deposito worden vooral veroorzaakt
door mutaties in de rekening-courantstand van de sociale fondsen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

179

Artikel 13 Toeslagen
Tabel 81 Uitgaven beleidsartikel 13 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒

‒

‒

‒

‒

118.125

2025

Nieuwe mutaties
Vorming begrotingsartikel
Toeslagen

65.367

63.548

63.548

Toekenning meerjarige
middelen «Herstellen
Toeslagen»

45.735

50.327

43.521

Toeslagen (compensatie ouders
en uitvoeringskosten)

13.454

Extrapolatie
Stand ontwerpbegroting 2021

106.569
0

118.125

124.556

113.875

107.069

106.569

2025

Tabel 82 Ontvangsten beleidsartikel 13 (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

Stand ontwerpbegroting 2020

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie 1e suppletoire
begroting 2020

‒

‒

‒

‒

‒

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
Stand ontwerpbegroting 2021

0

Toelichting belangrijkste mutaties
Uitgaven
Vorming begrotingsartikel Toeslagen
Zoals wij in de Kamerbrief ‘Verbeterd inzicht in de begroting van Financiën
(IXB)’ van 26 juni jl. hebben vermeld, wordt er een eigenstandig begro­
tingsartikel ingericht voor Toeslagen (artikel 13). Met deze stap kunnen de
activiteiten van, en de inzet van beschikbare middelen voor Toeslagen beter
worden verantwoord en door de Kamer worden gevolgd. De directe
uitgaven die door het dienstonderdeel Toeslagen, inclusief de herstelorga­
nisatie, worden gedaan, worden overgeheveld van artikel 1 naar artikel 13.
Op termijn zullen in het nieuwe begrotingsartikel ook de uitgaven worden
opgenomen van dienstonderdelen binnen de Belastingdienst die taken
verrichten die aan het toeslagenproces ondersteunend zijn, bijvoorbeeld op
het gebied van facilitaire zaken, ICT, de Belastingtelefoon en heffing en
inning.
Toekenning meerjarige middelen «Herstellen Toeslagen»
Er zijn in diverse Kamerbrieven en kabinetsreacties toezeggingen gedaan
met betrekking tot het versterken en verbeteren van de uitvoering van
Toeslagen en het vernieuwen van de dienstverlening tegen de achtergrond
van de CAF-11 zaak, de verschillende onderzoeken hiernaar (o.a. commissie
AUT, IBO 1 en 2), en de uitspraak van de Hoge Raad in deze zaak. In de
Kamerbrief Aanpak problemen Belastingdienst, Douane en Toeslagen dd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

180

27 februari 2020 wordt een overzicht gegeven van de noodzakelijke verbe­
teringen in de organisatie van de Toeslagen en de vernieuwingsagenda,
waarbij het intensiveringsplan van Toeslagen nauw aansluit.
Toeslagen (compensatie ouders en uitvoeringskosten)
Zoals aangegeven in ‘Kabinetsreactie op het eindrapport van de Advies
commissie Uitvoering Toeslagen, het rapport van de ADR en het
Zwartboek' en zoals vermeld in de 1e suppletoire begroting van Financiën,
heeft het kabinet besloten middelen beschikbaar te stellen om de gevolgen
van een onredelijk hard toeslagenstelsel zo veel mogelijk te repareren. De
uitvoeringskosten in 2022 (€ 20 mln.) worden overgeheveld van artikel
10 naar artikel 1 (ca. € 7 mln.) en artikel 13 (ca. € 13 mln.).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

181

Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Fiscaal
Tabel 83 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die zijn afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1 2015-2016

Neppérus verzoekt de regering de
opbrengst van de nieuwe dieseltoeslag
in de mrb in te boeken en terug te sluizen
door verdere generieke verlaging van
de motorrijtuigenbelasting bij het
Kamerstukken II 2015-2016, 34 391, nr.
Belastingplan 2017.
24. Aangenomen 12 april 2016.

Afgerond. Het kabinet heeft ervoor
gekozen om de opbrengst van de
fijnstofstoeslag in te zetten ter dekking
van het Klimaatakkoord (Kamerstukken
II 2018-2019, 32 813, nr. 348). Hiermee
beschouwt het kabinet deze motie als
afgedaan.

2 2015-2016

Schouten en Groot verzoeken de
regering een opkoopregeling uit te
werken voor oude dieselbestelauto's die
te maken krijgen met de mrb-toeslag en
de opbrengsten van de toeslag te
bestemmen voor de financiering van
de regeling en indien de opkoopregeling
niet tijdig tot stand komt, de opbrengst
van de mrb-toeslag terug te sluizen in Kamerstukken II 2015-2016, 34 391, nr.
een lagere mrb.
29. Aangenomen 12 april 2016.

Afgerond. Het kabinet heeft ervoor
gekozen om de opbrengst van de
fijnstofstoeslag in te zetten ter dekking
van het Klimaatakkoord (Kamerstukken
II 2018-2019, 32 813, nr. 348). Hiermee
beschouwt het kabinet deze motie als
afgedaan.

3 2015-2016

Schouten en Groot verzoeken de
regering de verdragen met landen op
een zwarte lijst te heroverwegen, zodra Kamerstukken II 2015-2016, 25 087, nr.
de zwarte lijst is vastgesteld door de EU. 122. Aangenomen 28 juni 2016.

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 25
087, nr. 256

4 2017-2018

Motie Stoffer cs: verzoekt de regering,
opties te schetsen voor de langere
termijn om de pijnpunten in de
marginale druk, bijvoorbeeld voor
eenverdieners, weg te nemen en
hierover binnen een jaar te rapporteren Kamerstukken II 2017-2018, 34 785, nr.
aan de Kamer.
86. Aangenomen 29 mei 2018

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
302, Nr. 8

5 2018-2019

Afgerond, antwoord in vorm van
kamerbrief verstuurd 2 juli 2020. Nog
wel toezegging om vervolganalyse te
Bruins verzoekt de regering een analyse
laten maken door CPB in najaar indien
te maken naar effect flexibilisering
technisch mogelijk. Kamerstukken II
arbeidsmarkt op overheidsfinancien.
Kamerstukken II 2018-2019, 35 210, nr. 8. 2019-2020, 35 300, nr. 80
Motie van het lid Lodders c.s. over
cultuur als vierde pijler in het jaarplan
2020.

Kamerstukken II 2018-2019, 31 066, nr.
508. Aangenomen 4 juli 2019

Afgerond. Kamerstukken II 2019–2020,
31 066, nr. 539, p. 2

7 2018-2019

Motie van de leden Leijten en Lodders
over letselschadevergoedingen.

Kamerstukken II 2018-2019, 35 026, nr.
55. Aangenomen 15 november 2018

Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019, 35
026, Nr. 71/72/73 en Kamerstukken II
2019-2020, 35 026, nr. 75

8 2018-2019

Motie-Lodders/Van Weyenberg over
verduurzaming niet ontmoedigen door Kamerstukken II 2018-2019, 35 029, nr.
hogere lokale lasten.
20. Aangenomen 15 november 2018

Afgerond. Deze moties is overgedragen
aan mijn collega's van BZK. Hierbij wordt
de motie van de lijst gehaald voor het
ministerie van Financiën.

9 2018-2019

Motie-Leijten/Laçin over de
teruggaveregeling van bpm voor
taxivoertuigen.

Kamerstukken II 2018-2019, 35 029, nr.
21. Aangenomen 15 november 2018

Afgerond. Bij de Wet fiscale
vergroeningsmaatregelen 2019 is
vastgesteld dat de BPM-teruggaaf voor
personenauto's die bestemd zijn voor
taxivervoer of openbaar vervoer komt te
vervallen. De maatregel is met ingang
van 1 januari 2020 in werking getreden.
Staatsblad 2018, nr. 506.

10 2018-2019

Motie-Lodders over evalueren en
Kamerstukken II 2018-2019, 35 030, nr.
monitoren van de effecten van ATAD 1. 18. Aangenomen 15 november 2018

Afgerond. Met de Monitoringsbrief van
29 mei 2020 wordt deze motie afgedaan.

11 2018-2019

Motie-Leijten/Van Weyenberg over een
vervolgonderzoek naar geldstromen en Kamerstukken II 2018-2019, 35 030, nr.
19. Aangenomen 15 november 2018
belastingconstructies.

Afgerond. Met de Monitoringsbrief van
29 mei 2020 wordt deze motie afgedaan.

12 2018-2019

Motie-Sent (PvdA) c.s. over een separate
doenvermogenstoets voor toekomstige Kamerstukken I 2018-2019, 35 026, I.
Aangenomen 18 december 2018
pakketten Belastingplan.

Afgerond. Kamerstukken I 2019-2020, 35
026, nr. S

6 2018-2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

182

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

13 2018-2019

Motie-Snels c.s. over een constructieve
opstelling bij het uitwerken van OESO- Kamerstukken II 2018-2019, 25 087, nr.
234. Aangenomen 23 april 2019
voorstellen .

14 2018-2019

Motie van het lid Van Weyenberg c.s.
over een overzicht van aftrekposten en
belastingregelingen. - Staatssecretaris
Snel zeg toe aan Kamer tijdens Debat
belastingafdracht multinationals 13 juni
2019, meer kwantitatief inzicht te geven
Kamerstukken II 2018-2019, 31 369, nr.
in «grondslagversmallers»,
21, Aangenomen 18 juni 2019
aftrekposten, vrijstellingen. De
staatssecretaris geeft daarbij aan dat dat &
Staatssecretaris Snel tijdens Debat
tussenstanden gegeven kunnen
belastingafdracht multinationals, 13 juni
worden, maar voor meer zeggende
gegevens meer moeten koersen richting 2019; Handelingen II 2018-2019, nr. 93, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 31
begin 2020.
item 11, blz. 16
066, nr. 623

15 2018-2019

Motie van het lid van Weyenberg c.s. dat
verzoekt om het taxivervoer te
vergroenen met de afschaffing van de
bpm-teruggaafregeling, monitoren
gevolgen voor zorg- en
doelgroepenverkeer in samenwerking
met VWS en dergelijke parten
(gemeenten en aanbieders zorg- en
doelgroepenverkeer), Kamer
informeren tijdens behandeling van
Kamerstukken II 2018-2019, 35 029, nr.
Belastingplan 2020.
22. Aangenomen 15 november 2018

Afgerond. Beantwoording
Kamervragen, Aanhangsel van de
Handelingen, 2018-2019, 3441, d.d.
15-7-2019. In het Belastingplan 2019 is
vastgesteld dat de BPM-teruggaaf voor
personenauto's die bestemd zijn voor
taxivervoer of openbaar vervoer komt te
vervallen.

16 2018-2019

Motie Omtzigt/Bruins over een
studietoelage uit een fonds van de
werkgever - Wijziging van enkele
belastingwetten en enige andere wetten Kamerstukken II 2018-2019, 35 026, nr.
(Belastingplan 2019).
49. Aangenomen 15 november 2018

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
300-IX, nr. 4

17 2018-2019

Motie-Ester (ChristenUnie) c.s. over het
jaarlijks indexeren van de maximaal
Kamerstukken I 2019-2020, 35 026, G.
onbelaste vrijwilligersvergoeding.
Aangenomen op 18 december 2018

Afgerond. De Eerste Kamercommissie
voor Financiën heeft op 17 december
2019, na de behandeling van het pakket
Belastingplan 2020, besloten deze motie
als voldaan te beschouwen.
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, A.
blz. 1

18 2018-2019

Motie van het lid Omtzigt over
verbetering van praktische
rechtsbescherming bij belastingzaken.

Kamerstukken II 2018-2019, 31 066, nr.
468. Aangenomen 21 maart 2019

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
300-IX, nr. 20, blz 4-5

19 2019-2020

Motie van de leden Lodders en Van
Weyenberg over het doorbreken van
de gesloten bestuurscultuur bij de
Belastingdienst. De leden
verzoeken de regering, in het eerste
kwartaal voorstellen te doen waarbij
externen meekijken met de
Belastingdienst om zo de gesloten
bestuurs-cultuur te doorbreken.

Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
560. Aangenomen 4 december 2019

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 30
166, nr. 607, p. 7

20 2019-2020

Motie van de leden Van Haga en Baudet
over de bureaucratie rond uitstel van
belastingen tot een minimum beperken. Kamerstukken II 2019-2020, 25 295, nr.
165 Aangenomen 25 maart 2020

Afgerond. Kamerstukken II 2019–2020,
35 420, nr. 7 & Stcrt. 2020-26066

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
300-IX, nr. 20

21 2019-2020

Gewijzigde motie nr. 170 van lid Krol.

Kamerstukken II 2019-2020, 25 295, nr.
198 Aangenomen 26 maart 2020

Afgedaan. Belastingplichtigen zijn via
diverse media geattendeerd op de
mogelijkheid tot het vragen van uitstel.
Het vragen van uitstel is verder
vereenvoudigd, onder andere door
automatisch uitstel te verlenen aan
bepaalde doelgroepen.

22 2019-2020

Gewijzigde motie van de leden DikFaber en Ronnes over het differentiëren
van de overdrachtsbelasting (t.v.v.
32847-497) ; nu nr. 504. Integrale visie op Kamerstukken II 2018-2019, 32 847, nr.
de woningmarkt.
504. Aangenomen 19 maart 2019

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 32
847, nr. 665

23 2019-2020

Motie van het lid Omtzigt c.s. over
adviesaanvraag aan de WRR en het CPB Kamerstukken II 2018-2019, 31 369, nr.
17. Aangenomen 18 juni 2019
over de optimale belastingmix.

Afgerond. Zie onderzoek Nederlandse
belastingmix, zie Kamerstukken I
2019-2020, 32 140, nr. D

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

183

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

24 2019-2020

Motie van het lid Van Weyenberg c.s.
over pleiten voor verlenging van het
BEPS-project.

Kamerstukken II 2018-2019, 31 369, nr.
20. Aangenomen 18 juni 2019

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
300-IX, nr. 20

25 2019-2020

Motie van de leden Lodders en Van
Weyenberg over onderzoek naar de
empirische effecten van verstoringen in Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr.
het globaal evenwicht.
43. Aangenomen 14 november 2019

Afgerond. Zie onderzoek Belasten van
(inkomen uit) aanmerkelijk belang, zie
Kamerstukken I 2019-2020, 32 140, nr. D

26 2019-2020

Motie van het lid Snels over een
onderzoek van de Europese Commissie
naar het omzeilen van de
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr.
meldingsplicht.
46. Aangenomen 14 november 2019

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
300-IX, nr. 20

27 2019-2020

Motie van de leden Omtzigt en Lodders
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr.
over de implementatie van
48. Aangenomen 14 november 2019
meetmethoden en de bpm.

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
302, nr. 79

28 2019-2020

Motie van het lid Omtzigt c.s. over de
ambitie dat Nederland niet meer
voorkomt in de top vijf van
doorstroomlanden.

Afgerond. In de brief "Monitoring van
de effecten van de aanpak van
belastingontwijking "d.d. 29-5-2020.

29 2019-2020

Motie van de leden Van Weyenberg en
Middendorp over het lage btw-tarief
voor toegang tot innovatieve vormen
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr.
van nieuwsvoorziening.
53. Aangenomen 14 november 2019

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
302, nr. 84

30 2019-2020

Motie van het lid Van Weyenberg c.s.
over het monitoren van de budgettaire
opbrengsten van de bronbelasting op Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr.
rente en royalty's.
54. Aangenomen 14 november 2019

Afgerond. In de brief "Monitoring van
de effecten van de aanpak van
belastingontwijking "d.d. 29-5-2020.

31 2019-2020

Motie van de leden Van Weyenberg en
Alkaya over mogelijkheden voor hogere
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr.
belastingen op vermogens boven de
1 miljoen euro.
55. Aangenomen 14 november 2019

Afgerond. Zie onderzoek Belasten van
vermogen, zie Kamerstukken I
2019-2020, 32 140, nr. D

32 2019-2020

Motie-Otten c.s. over onderzoek naar
vereenvoudiging van het
belastingstelsel.

Kamerstukken I 2019-2020, 35 302, N.
Aangenomen 17 december 2019

Afgerond. Zie onderzoek
Vereenvoudiging, zie Kamerstukken I
2019-2020, 32 140, nr. D

33 2019-2020

Motie van het lid Ronnes c.s. over het
bedrag dat corporaties betalen vanwege Kamerstukken II 2019-2020, 32 847, nr.
568. Aangenomen 1 oktober 2019
ATAD.

Afgerond. Voldaan in de brief
«Bestedingsruimte en opgaven voor
woningcorporaties», d.d. 3-7-2020.

34 2019-2020

Gewijzigde motie van de leden Leijten
en Lodders over niet afwijken van de
aangenomen motie over
besluitvorming op belastingheffing bij
unanimiteit (t.v.v. 21501-07-1652).

Kamerstukken II 2018-2019, 21 501-02, nr.
1920. Aangenomen 8 november 2018.
En Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-07,
nr. 1653. Aangenomen 20 februari 2020 Wij respecteren de motie.

35 2019-2020

Motie van het lid Van Haga over
onderzoeken of voor het jaar 2020 de
werkkostenregeling verhoogd kan
worden.

Kamerstukken II 2019-2020, 25 295, nr.
239. Aangenomen 8 april 2020

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
420, nr. 26

36 2019-2020

Motie van de leden Van Haga en Baudet
Kamerstukken II 2019-2020, 35 430, nr.
over directe verrekening van het
geschatte verlies met de winst in 2019. 26. Aangenomen 16 april 2020

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020, 35
420, nr. 26

37 2019-2020

Motie van de leden Van Haga en Baudet
Kamerstukken II 2019-2020, 35 430, nr.
over verruimen van de
25. Aangenomen 16 april 2020
verliesverrekening van de Vpb.

Afgerond. Aanhangel van de
Handelingen II 2019-2020, nr. 2883

38 2019-2020

Motie van het lid Leijten c.s. over een
grote stem voor degenen die het werk
uitvoeren.

Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
580. Aangenomen 28 januari 2020

Afgerond. In de brief «Aanpak
versterking besturing Belastingdienst,
Toeslagen en Douane» d.d. 15-7-2020

39 2019-2020

Motie van het lid Bruins c.s. over een
haalbaarheidstoets op de voorgenomen
ontvlechting.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
584. Aangenomen 28 januari 2020

Afgerond. In de brief «Aanpak
versterking besturing Belastingdienst,
Toeslagen en Douane» d.d. 15-7-2020

Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr.
50. Aangenomen 14 november 2019

Tabel 84 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die nog niet zijn afgerond
Vergaderjaar

1 2015-2016

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Van Vliet verzoekt de regering bij de
volgende evaluatie van de
bankenbelasting, de economische

Stand van zaken / planning

In behandeling. Dit wordt behandeld bij
Kamerstukken II 2015-2016, 32 545, nr. de volgende evaluatie van de
49. Aangenomen 19 april 2016.
bankenbelasting in 2021.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

184

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie
Vindplaats
effecten zo veel mogelijk mee te nemen
en de Kamer dan daarover te
rapporteren.

Stand van zaken / planning

2 2016-2017

In behandeling. Zie daarnaast
Kamerbrief d.d. 24 juni 2019
(Kamerstukken II, 2018-2019, 31066, nr.
515) en Kamerbrief d.d. 4 februari 2020
(Kamerstukken II, 2019–2020, 31 066, nr.
595) waar wordt ingegaan op toezicht
Motie van het lid Mei Li Vos over na
en handhaving op de kwalificatie van
de transitie stapsgewijs de handhaving Kamerstukken II 2016-2017, 34 036, nr. arbeidsrelaties voor de loonheffingen.
34. Aangenomen 4 oktober 2016
aanvangen.

3 2016-2017

Leijten verzoekt de regering zich in te
spannen voor bindende afspraken
tussen het VK en de EU om
belastingontwijking te voorkomen.

4 2017-2018

Snels verzoekt de regering
nauwlettend te monitoren of er alsnog
onvoorziene of onwenselijke
consequenties voor specifieke groepen
mensen optreden nav de uitfasering
van Hillen en verzoekt bij constatering Kamerstukken II 2017-2018, 34 819, nr.
de Kamer daarover te rapporteren.
15. Aangenomen 23 november 2017.

In behandeling. De maatregel is met
ingang van 1 januari 2019 in werking
getreden en de regeling Hillen is nu
voor 6,66% uitgefaseerd. Op dit
moment hebben wij nog geen signalen
dat sprake zou zijn van onvoorziene of
onwenselijke consequenties voor
specifieke groepen mensen.

5 2017-2018

Gewijzigde motie-Essers (CDA) en
Geerdink (VVD) c.s. over het
voorkomen van dubbele heffing
In deze motie wordt de staatssecretaris
verzocht te bevorderen dat in
onvoorziene gevallen waarin de
richtlijnen ATAD1 en ATAD2 zich er niet
tegen verzetten, in de
uitvoeringspraktijk, dubbele heffing
zoveel mogelijk te voorkomen, voor
zover de wet en de daarbij behorende
toelichting dit toestaan, en om het
komende jaar in gesprek te gaan met
de Europese Commissie en andere
lidstaten om te bezien of en zo ja, hoe
dubbele heffing kan worden
weggenomen als de oorzaak in deze
Kamerstukken I 2019-2020, 35 241, H.
richtlijnen is gelegen.
Aangenomen 17 december 2019

In behandeling. Brief is op 27 maart aan
de EC gezonden met daarin: aandacht
voor dubbele belastingheffing onder
ATAD2 en delen ervaring.

Kamerstukken II 2016-2017, 21 501-20,
nr. 1222. Aangenomen 20 april 2017.

In behandeling. Dit vormt een
onderdeel van EU-inzet m.b.t.
onderhandelingen met het VK.

Deels voldaan. Onderzoek AP:
Kamerstukken II 31066, nr. 683. d.d.
17 juli. - «Reactie op rapport Autoriteit
Persoonsgegevens over de verwerking
Staatssecretaris Snel tijdens het AO
Stopzetten kinderopvangtoeslag van van de nationaliteitvan aanvragers van
4-7-2019. Kamerstukken II 2018-2019, 31 kinderopvangtoeslag». Onderzoek NO
066, nr. 506
wordt verwacht in september 2020

6 2018-2019

Motie Van Weyenberg c.s.;
onderzoeken Autoriteit
Persoonsgegevens en Nationale
Ombudsman de kamer zo spoedig
mogelijk informeren.

7 2018-2019

Motie Omtzigt c.s. om gedupeerde
In behandeling. Gedeeltelijk afgedaan
ouders spoedig schadeloos te stellen
d.m.v. Kamerbrief d.d. 22 november
en daarbij ook te kijken naar afgeronde
2019. Kamerstukken II 2019-2020, 31
066, nr. 544. De tussenrapportage zal
terugvorderingen over de jaren 2012 en Staatssecretaris Snel tijdens het AO
2013. Tevens het verzoek om een
Stopzetten kinderopvangtoeslag van worden meegenomen in de
tussenrapportage uiterlijk 1 juli aan de 4-7-2019. Kamerstukken II 2018-2019, 31 voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag van september
Kamer te zenden.
066, nr. 503

8 2018-2019

Motie van het lid Leijten over
eerbiedigen van de gedragslijn voor
strafbare feiten begaan door
ambtenaren.

Doorlopend. De Belastingdienst
respecteert de gedragslijn. In de
periodieke motie- en toezeggingenbrief
wordt gerapporteerd over het aantal
gevallen dat besproken is in het overleg
tussen OM, FIOD en Belastingdienst en
in hoeveel gevallen dit heeft geleid tot
Kamerstukken II 2018-2019, 31 066, 449. aangifte.
Aangenomen 20 december 2018

9 2018-2019

In behandeling. Naar aanleiding van
deze motie is op 31 oktober 2019 aan
Gewijzigde motie van de leden Omtzigt
de Kamer toegezegd de aanbevelingen
c.s. over de richtlijnen voor de
van de Raad van Europa voor de
bescherming van klokkenluiders
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr bescherming van klokkenluiders te
volledig implementeren.
509. Aangenomen 4 juli 2019
implementeren bij de Belastingdienst

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

185

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning
(31 066, nr. 534). De Minister van
Financiën refereerde hieraan in zijn
brief van 11 januari jl (31 066, nr. 588).
Bij brief van 24 januari 2020 zijn de
antwoorden verstuurd op de door uw
Kamer gestelde vragen in het
Schriftelijk overleg van 11 december
naar aanleiding van de eerdere
Toezegging (31 066, nr. 597). Over
nieuwe ontwikkelingen op dit dossier
zal uw Kamer worden geïnformeerd.

10 2018-2019

Motie van het lid Slootweg over één
machtigingscode voor
belastingaangifte en toeslagen.

In behandeling. Invoering voor
belastingseizoen 2020 is niet haalbaar
gebleken. In de moties- en
toezeggingenbrief van het voorjaar
2021 verwachten we uw Kamer verder
Kamerstukken II 2018-2019, 35 210, nr. te kunnen informeren over de
verwachte implementatiedatum.
4. Aangenomen 3 juli 2019

11 2018-2019

Motie van het lid Omtzigt over
opsporen van wanbetalers met een
buitenlands kenteken.

Kamerstukken II 2018-2019, 35 027, 11.
Aangenomen 15 november 2018

12 2018-2019

In behandeling. Door verschillende
ontwikkelingen -zoals beschreven in
de Kamerbrief fiscale moties en
toezeggingen van 12 juni jl. - is het
opnemen van een maatregel in het
Belastingplan 2021 met
inwerkingtreding per 2021 niet
haalbaar gebleken. Het kabinet blijft
actief inzetten op het uitwerken van
een oplossing ter uitvoering van deze
motie in overleg met de branche. Dit
Motie van het lid Van Der Lee c.s. over
onderwerp zal een belangrijk onderdeel
voorkomen van dubbele
Kamerstukken II 2018-2019, 35 000-XIII, vormen van de evaluatie van de
energiebelasting.
nr. 27. Aangenomen 13 november 2018 energiebelasting.

13 2019-2020

Motie van het lid Alkaya over het
uitwerken van mogelijke
stimuleringsmaatregelen die kunnen
worden ingezet als de economische
situatie daarom vraagt.

14 2019-2020

Motie van Lodders en Weyenberg over
het doorbreken van de gesloten
In behandeling. Hiertoe worden een
bestuurscultuur bij de Belastingdienst,
externe klankbordgroep ingesteld,
tijdens plenaire vergadering
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. zoals vermeld in Kamerstukken II
10 december 2019.
560
2019-2020, 31 066, nr. 588.

15 2019-2020

Motie van het lid Leijten c.s. over
kenbaar maken waarvan ouders
worden verdacht bij opzet/grove
schuld.

16 2019-2020

Motie van de leden Van Kooten-Arissen
en Leijten over vergelijkbare
meldingen meenemen in het externe
nader onderzoek. (Onderzoek van
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
Onderzoeksbureau Integriteit
het debat van 27-5-2020. Kamerstukken
Financiën)
II 2019-2020, 31 066, 647
In behandeling.

17 2019-2020

Motie van het lid Nijboer over zorgen
voor diversiteit bij de werving van
nieuwe medewerkers, daar de
Belastingdienst voor de
compensatieregeling 500
medewerkers verwacht nodig te
hebben en deze deels nog moet
werven.

18 2019-2020

Motie van het lid Nijboer over heldere
tijdsdoelstellingen bij het
compenseren van ouders en de Kamer Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
periodiek te informeren over het
het debat van 17-6-2020. Kamerstukken
behalen van deze doelstellingen.
II 2019-2020, 35 468, nr. 33
In behandeling.

In behandeling. De Kamer wordt hier
binnenkort over geïnformeerd.

AO Eurogroep/Ecofin op 12 maart 2020,
Kamerstukken II 2019–2020, 21 501-07, In behandeling. Wordt opgepakt bij het
nr. 1690
schrijven van de miljoenennota

Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
het debat van 27-5-2020. Kamerstukken
In behandeling.
II 2019-2020, 31 066, nr. 641

Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
het debat van 17-6-2020. Kamerstukken
II 2019-2020, 35 468, nr. 34
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

186

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

19 2019-2020

Motie van het lid Leijten dat in alle
gevallen die onder de
compensatieregelingen komen te
vallen gedupeerden eerst hun verhaal
mogen doen alvorens de
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
Belastingdienst/Toeslagen zijn
het debat van 17-6-2020. Kamerstukken
bevindingen uiteenzet.
II 2019-2020, 35 468, nr. 29
In behandeling.

20 2019-2020

Motie van het lid Leijten om bij het
vaststellen van gevolgschade voor
In behandeling. De richtlijnen voor de
gedupeerde ouders coulant om te gaan
Commissie Werkelijke Schade worden
met wat als gevolgschade van de
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens uitgewerkt en gedeeld als onderdeel
onterechte terugvordering van
het debat van 17-6-2020. Kamerstukken van de Voortgangsrapportage
toeslagen kan worden aangemerkt.
II 2019-2020, 35 468, nr. 27
Kinderopvangtoeslag van september

21 2019-2020

Motie van het lid Omtzigt over recht op Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
het debat van 2-7-2020. Kamerstukken
een afschrift van het dossier voor
II 2019-2020, 31 066, nr. 671
In behandeling.
ouders in CAF-zaken.

22 2019-2020

Motie van het lid Omtzigt c.s. over een
informatiecampagne over de wet
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
inzake compensatie voor slachtoffers het debat van 2-7-2020. Kamerstukken
In behandeling.
van de toeslagenaffaire.
II 2019-2020, 31 066, nr. 672

23 2019-2020

In behandeling. In de brief van 14 mei
2020 (Voortgang herstelactie
Gewijzigde motie van de leden Omtzigt
kindgebonden budget) is de Kamer
en Bruins (t.v.v. 250110-21)
Kamerstukken II 2018-2019, 35 010, nr. over de stand van zaken van deze motie
21. Aangenomen 12 september 2019 geïnformeerd.

24 2019-2020

In behandeling. In brief van 11 januari
2020 [Kamerstukken II 2019-2020, 31
066, nr. 588] wordt vermeld dat
uitvoering wordt gegeven aan de motie
Omtzigt door middel van het benoemen
van twee personeelsraadspersonen.
De personeelsraadspersonen worden
benoemd in de Kamerbrief «Aanpak
Motie Omtzigt c.s. over misstanden
problemen Belastingdienst, Douane en
Toeslagen». Kamerstukken II,
melden bij een onafhankelijke
instantie, tijdens plenaire vergadering Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. 2019-2020, 31 066, nr. 607. Rapportage
10 december 2019.
552. Aangenomen 4 december 2019
is voorzien in 2021.

25 2019-2020

Gewijzigde motie van het lid Lodders
c.s. over een oplossing voor de
problematiek van de Nederlandse/
Noorse vrachtwagenchauffeurs en
Rijnvarenden (t.v.v. 35 110, nr. 10).

In behandeling. De gemaakte afspraken
ter voorkoming van dubbele belasting
zijn inmiddels uitgewerkt en
voorgelegd aan de
vrachtwagenchauffeurs; de motie is
afgedaan voor zover deze betrekking
heeft op de vrachtwagenchauffeurs.
Voor de Rijnvarenden zijn er tijdelijk
geen invorderingsmaatregelen van
Kamerstukken II 2018-2019, 35 110, nr. toepassing. De Kamer wordt spoedig
geïnformeerd over de voortgang.
13, Aangenomen 4 juli 2019

26 2019-2020

Motie van het lid Stoffer over de
regeling voor groene beleggingen in
box 3 toepassen op investeringen in
alternatieve financieringsvormen.

In behandeling. Niet meer van
Kamerstukken II 2019-2020, 35 300, nr. toepassing door veranderen box 366. Aangenomen 8 oktober 2019
stelsel.

27 2019-2020

Motie van het lid Lodders over
onderzoek naar modernisering van de Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. In behandeling. De Kamer wordt hier
44. Aangenomen 14 november 2019
binnenkort over geïnformeerd.
reiskostenvergoeding.

28 2019-2020

In behandeling. In de fiscale moties en
toezeggingenbrief van Prinsjesdag
2021 wordt teruggekomen op de
Motie van het lid Lodders c.s. over het
gevolgen van deze wet voor de
monitoren van administratieve last
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. administratieve lastenontwikkeling
voor mkb'ers door ATAD 2.
45. Aangenomen 14 november 2019
voor het midden- en kleinbedrijf (mkb).

29 2019-2020

In behandeling. De motie Bruins
''monitoring effectiviteit stimulering
EV'' wordt uitgevoerd in kader
trendrapportage Elektrisch Vervoer. Er
zal over worden gerapporteerd in
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. kaderbrief ''hand aan de kraan''
systematiek.
56. Aangenomen 14 november 2019

Motie van het lid Bruins c.s. over de
effectiviteit van de CO2-reducerende
stimuleringsmaatregelen voor
elektrische auto's.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

187

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

30 2019-2020

In behandeling. Intentie van de motie
wordt door het kabinet onderschreven
in de kabinetsreactie IBO Toeslagen van
7 mei 2020; Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 624. Er wordt gewerkt om
Motie van de leden Bruins en Van
Weyenberg over varianten waarbij het Kamerstukken II 2019-2020 31 066, nr. eind van dit jaar de contouren van een
toeslagenstelsel verdwijnt.
558. Aangenomen 10 december 2019 ander stelsel gereed te hebben.

31 2019-2020

Motie van het lid Lodders c.s. over de
eerste verbeteringen en alternatieven
In behandeling. De uitvoering van deze
doorvoeren in het komende
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. motie wordt meegenomen in het
Belastingplan.
582. Aangenomen 28 januari 2020
Belastingplan 2021.

32 2019-2020

In behandeling. Passieve motie die blijft
Motie van het lid Lodders c.s. over het
gelden tot de Europese Commissie met
voorkomen van dubbeling tussen een Kamerstukken II 2019-2020, 35 205, nr. een voorstel voor een Europese
Europese en een natonale heffing.
23. Aangenomen 1 april 2020
vliegbelasting komt.

33 2019-2020

Motie van het lid Lodders c.s. over
monitoren van de effecten van de
vliegtaks op regionale vliegvelden.

In behandeling. Het wetsvoorstel
voorziet al in een evaluatie 2 jaar na
inwerkingtreding (amendement
Lodders), de gevraagde monitoring in
Kamerstukken II 2019-2020, 35 205, nr. de tussenliggende periode zal na
24. Aangenomen 1 april 2020
inwerkingtreding plaatsvinden.

34 2019-2020

Motie van het lid Stoffer c.s. over
stimuleren van internationeel
treinverkeer.

In behandeling. Gedeeltelijk
beantwoord in Kamerstukken II
2019-2020, 35 205, nr. 31. Verdere
Kamerstukken II 2019-2020, 35 205, nr. beleidsopties worden momenteel
onderzocht.
26. Aangenomen 1 april 2020

35 2019-2020

Motie van het lid Omtzigt over een
ultieme poging tot een oplossing te
komen in het SBF-domein.

In behandeling. Deze motie is opgepakt.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. Wij verwachten uw Kamer in het najaar
668. Aangenomen 2 juli 2020
van 2020 verder te informeren

36 2019-2020

In behandeling. Bij indiening van het
wetsvoorstel «Wet verbetering
uitvoering toeslagen» zal een brief
n.a.v. de casussen worden
Motie van de leden Omtzigt en Van
meegestuurd. De uitvoering van deze
Weyenberg over oplossingen voor de
casussen in het werkdocument van de Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. motie wordt meegenomen in het
Belastingplan 2021.
Belastingdienst.
670. Aangenomen 2 juli 2020

37 2019-2020

Motie van het lid Lodders c.s. over
beleidsopties voor
vermogensrendementsheffing op
basis van werkelijk rendement.

38 2019-2020

Motie van het lid Van der Lee over niet
In behandeling. Bij uitwerking van de
Kamerstukken II 2019-2020, 32 813, nr. maatregel zal rekening gehouden
afwachten van de Europese Richtlijn
540. Aangenomen 2 juli 2020
Energiebelasting.
worden met de motie.

39 2019-2020

Motie van het lid Van der Lee over een
Kamerstukken II 2019-2020, 35 377, nr.
positief oordeel over een
koolstofheffing aan de grens.
13. Aangenomen 30 juni 2020
In behandeling.

40 2019-2020

Motie van het lid Slootweg c.s. over
een speciale ombudsman voor
belastingzaken.

Kamerstukken II 2019-2020, 35 450, nr.
7. Aangenomen 2 juli 2020
In behandeling.

41 2019-2020

Motie van het Lid Van Dijk over
handhaving bij evidente
kwaadwillendheid.

Kamerstukken II 2019-2020 31 311, nr.
223, aangenomen 2 juli 2020

42 2019-2020

De motie is niet uitvoerbaar gebleken.
De voortgangsmonitor KA is bedoeld
voor het monitoren van afspraken KA
en niet voor het monitoren van
beleidseffecten. Het kabinet zal uw
Kamer dit najaar informeren of en zo ja
hoe in de geest van de motie invulling
Motie van de leden Omtzigt en Lodders
gegeven kan worden aan de
over specifieke informatie in de
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. monitoring van fiscale
Voortgangsmonitor.
49. Aangenomen 14 november 2019
klimaatmaatregelen.

43 2019-2020

Motie van de leden Amhaouch en Van
Eijs over een internationaal
concurrerende regeling voor de
versterking van het groeivermogen
Kamerstukken II 2019-2020, 33 009, nr. In behandeling. Overleg vindt plaats
van jonge bedrijven.
86. Aangenomen 9 juni 2020
over invulling van de motie.

In behandeling. Aanvraag voor extern
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. onderzoek wordt momenteel
673. Aangenomen 2 juli 2020
uitgewerkt.

In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

188

Tabel 85 Door bewindslieden gedane toezeggingen die zijn afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1 2017-2018

Staatssecretaris Snel heeft toegezegd
aan de Kamer in de brief van 26 april
2018, om ook op een meer
systematische wijze vast te kunnen
stellen dat de sturing en de
bijbehorende organisatie- en
cultuurverandering zich goed
ontwikkelt. De staatssecretaris zal de
ADR vragen om onderzoek uit te
Staatssecretaris Snel in de brief van
voeren naar de mate waarin de sturing 26 april 2018. Kamerstukken II
zich verbetert.
2017-2018, 31 066, nr. 403.

Afgerond. Kamerstukken II 2018–2019,
31 066, nr. 500

2 2017-2018

Minister-president Rutte zegt toe aan
Kamerlid Brinkman tijdens de
behandeling van de Miljoenennota van
5 december 2017, per fiscaal
Minister-president Rutte tijdens de
wetsvoorstel nader te onderbouwen algemene politieke beschouwingen
dat het uitvoerbaar is voor de
van 5 december 2017. Handelingen I
belastingdienst. (T02492)
2017-2018, nr. 11, item 3, blz. 21.

Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
35 000 IX, nr. 2, p. 10

3 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Staatssecretaris Snel tijdens het WGO
Kamerlid Snels tijdens het WGO van over het wetsvoorstel inhoudingsplicht
6 november 2017 om bij de
houdstercoöperatie en uitbreiding
dividendbelasting de vraag mee te
inhoudingsvrijstelling op 6 november
nemen wanneer er gekeken zal worden 2017. Kamerstukken II 2017- 2018, 34
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
naar het verdragsbeleid.
788, nr. 11, blz. 34
25 087, nr. 256

4 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Afgerond. Behandeld in Kamerbrief
Kamerlid Van Weyenberg tijdens de
«Voortgang werken als zelfstandige».
Algemene Financiële Beschouwingen
Zie ook de toezegging op 17 juni 2020;
9 november 2017 om samen met de
Staatssecretaris Snel tijdens de AFB op Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO
minister van SZW aan de slag te gaan 9 november 2017. Handelingen II
ZZP op 17 juni 2020: ongecorrigeerd
met de vervanging van de wet DBA.
2017-2018, nr. 20, item 16, blz. 83
verslag, blz. 66.

5 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
kamerlid Rij tijdens Algemene
Afgerond. De evaluaties zijn afgerond
Financiële Beschouwingen om de
Staatssecretaris Snel tijdens Algemene en in december 2019 naar de Kamer
evaluatie van de eigenwoningregeling Financiële Beschouwingen,
gezonden, voorzien van
(die nu gepland staat voor 2020) te
12 december 2017. Handelingen I
kabinetsreactie. Kamerstukken
vervroegen naar 2019.
2017-2018, nr. 12, item 7, blz. 60
2019-2020, 32 847, nr. 583

6 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens het Plenair
debat over problemen bij het innen van
belastingen van 21 juni 2018, om in
het kader van het verbeterplan fiscaal
stelsel om een aantal experts uit te
nodigen om structureel en
fundamenteel na te denken over de
toekomst van het belastingstelsel en Staatssecretaris Snel tijdens plenair
de Belastingdienst. Ook toegezegd om debat over problemen bij het innen van
de belastingen 21 juni 2018;
Afgerond. Ingevuld met publicatie
een update over de wijze waarop dit
onderzoek gedaan gaat worden in het Handelingen II 2017-2018, nr. 97, item 7, Bouwstenen, zie Kamerstukken I
najaar 2018 te geven.
2019-2020, 32 140, nr. D
blz. 18

7 2017-2018

Staatssecretaris Wiebes zegt tijdens
het WGO 7 november 2016 aan de
Tweede Kamer toe deze jaarlijks te
informeren over het gebruik op de
regeling voor het uitfaseren van het
pensioen in eigen beheer.
Staatssecretaris Wiebes herhaalt de
Staatssecretaris Wiebes tijdens het
toezegging tegenover de Eerste Kamer WGO op 7 november 2016.
in de nota naar aanleiding van het
Kamerstukken II 2016-2017, 34 552, nr.
verslag Belastingplan 2017 op
70, blz. 93.
9 december 2016.
Staatssecretaris Wiebes in Nota naar
Staatssecretaris Snel herhaalt de
aanleiding van Verslag Belastingplan
toezegging van zijn voorganger in de 2017 9 november 2017; Kamerstukken
fiscale moties en toezeggingenbrief
2016-2017, 34 552, G, blz. 37-38.
aan de Eerste Kamer. Over de jaren
Staatssecretaris Snel in fiscale moties
2018 en 2019 wordt de Kamer na afloop en toezeggingenbrief aan de Eerste
van het kalenderjaar tegen het einde Kamer 5 april 2018; Kamerstukken I, 34 Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
van het eerste kwartaal geïnformeerd. 785, H, blz. 2
35 300-IX, nr. 20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

189

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

8 2017-2018

Minister voor Rechtsbescherming
Dekker zegt toe aan Kamerlid Snels
tijdens het debat over het verslag van
de Parlementaire
ondervragingscommissie Fiscale
constructie, 5 september 2018, om
samen met staatssecretaris Snel en
met de Nederlandse Orde voor
Belastingadviseurs te bespreken wat
een Code Belastingadviseurs en een
eed van belastingadviseurs zouden
kunnen bijdragen aan een debat in de
sector over het eigen handelen en de
eigen cultuur. Het bureau Bureau
Financieel Toezicht zal daarbij worden
betrokken. De Kamer zal worden
geïnformeerd over de uitkomsten.

Stand van zaken / planning

Minister Dekker (Rechtsbescherming)
tijdens debat over het verslag van de
Parlementaire
ondervragingscommissie Fiscale
constructies, 5 september 2018;
Handelingen II 2017-2018, nr. 105, item Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
8, blz. 17
35 300-IX, nr. 20

9 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Lodders tijdens het WGO
Belastingplan 2019, 9 november 2018,
om onderzoek te gaan doen naar
Staatssecretaris Snel tijdens WGO
alternatieve uitvoerders (van de wet) in Belastingplan 2019, 9 november 2018;
het kader van vereenvoudiging van
Kamerstukken II 2018-2019, 35 026, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
het belastingstelsel.
62, p.25
31 066, nr. 590

10 2017-2018

Minister-president Rutte zegt de Kamer,
naar aanleiding van een vraag van het
lid Schalk (SGP) tijdens behandeling
van de miljoenennota 2018,
Minister-president Rutte tijdens
5 december 2017, toe te blijven kijken behandeling miljoenennota 2018,
naar mogelijkheden om de fiscale kloof 5 december 2017; Handelingen I
voor eenverdieners te dichten.
2017-2018, nr. 11, item 3, blz. 21

Afgerond. De afgelopen jaren is,
bijvoorbeeld tijdens de
augustusbesluitvorming en bij de
behandeling van het Belastingplan,
veel aandacht geweest voor de positite
van eenverdieners en hoe maatregelen
voor deze groep uitpakken. Ook bij
toekomstige
besluitvormingsmomenten wordt deze
aandacht gehandhaafd. Deze
toezegging beschouw ik daarmee als
afgedaan.

11 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerleden Leijten en Omtzigt tijdens
Staatssecretaris Snel tijdens
een wetgevingsoverleg, inzake Wet
inhoudingsplicht houdstercoöperatie wetgevingsoverleg inzake Wet
en uitbreiding inhoudingsvrijstelling, inhoudingsplicht houdstercoöperatie
op 6 november 2017, te monitoren hoe en uitbreiding inhoudingsvrijstelling,
6 november 2017; Kamerstukken II
het aantal coöperaties en het aantal
houdstercoöperaties zich ontwikkelt. 2017-2018, 34 788, nr. 11, blz. 30

Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
35 000 IX, nr. 19

12 2017-2018

De staatssecretaris van Financieën zal
de Kamer, naar aanleiding van een
vraag van het lid Sent (PvdA),
schriftelijke informeren over hoe de
door de WRR ontwikkelde
«doenvermogentoets» wordt
toegepast bij het wijzigen van
Kamerstukken I, 2017-2018, 34 785, K,
belastingwetgeving.
p.14

Afgerond. Kamerstukken I 2019-2020,
35 026, nr. S

Afgerond. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die 28 april 2020
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
Staatssecretaris Snel in een brief van wordt hier nader op ingegaan.
11-10-2018. Kamerstukken II 2018-2019, Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
31 066, nr. 434
630

13 2018-2019

Toezegging om de vaktechnische
inbedding van Toeslagen in de
Belastingdienst te verbeteren.

14 2018-2019

De Autoriteit Persoonsgegevens doet
onderzoek naar de verwerking van
bijzondere persoonsgegevens zoals
nationaliteit bij de Belastingdienst. De De staatssecretaris tijdens het debat
staatssecretaris zegt toe de uitkomsten van 11 juni 2019
van hun onderzoek met belangstelling Kamerstukken II 2018-2019 31 066, nr.
af te wachten en elke medewerking te 490, pag. 7
verlenen.

15 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de Staatssecretaris Snel tijdens het
vragenuur van 22 januari 2019.
Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
Kamer tijdens het vragenuur van
22 januari 2019, om te onderzoeken of Handelingen II 2018-2019, nr. 43, item 3. 31 934 nr. 23

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 683. d.d. 17 juli. «Reactie op
rapport Autoriteit Persoonsgegevens
over de verwerking van de
nationaliteitvan aanvragers van
kinderopvangtoeslag»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

190

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
de Douane bij de screening van
medewerkers verdere stappen kan
zetten.

Vindplaats

Stand van zaken / planning

16 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt in het Algemeen
Overleg van 5 september 2019, dat hij
de Kamer voor het eind van het jaar zal
informeren over hoe de
Belastingdienst de richtlijnen van de Staatssecretaris Snel tijdens het
Raad van Europa over klokkenluiders Algemeen Overleg van 5 september
heeft geïmplementeerd. (zie ook
2019. Kamerstukken II 2018-2019, 31
Motie).
066, nr. 520.

17 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
leden Snels en Van Weyenberg in het
Algemeen Overleg van 17 juli 2019, dat
hij de Kamer bij de volgende
voortgangsrapportage over de
Belastingdienst zal informeren over
de invulling van het externe onderzoek
naar de opvolging van de
aanbevelingen van de commissie
onderzoek Belastingdienst –
commissie Joustra-Borstlap – over met
name de cultuur bij de Belastingdienst. Staatssecretaris Snel tijdens het
- Van Weyenberg: Het was een breder Algemeen Overleg van 17 juli 2019.
dan die Commissie. De staatssecretaris Kamerstukken II 2018-2019, 31 066, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
bevestigt dit.
513.
31 066, nr. 523

18 2018-2019

Staatssecretaris Snel heeft eerdere
Staatssecretaris Snel tijdens het
toezegging herbevestigd. De brief over Algemeen Overleg van 17 juli 2019.
Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
afhandeling van letselschade komt na Kamerstukken II 2018-2019, 31 066, nr. 35 026, nr. 71/72/73 en Kamerstukken II
513.
de zomer.
2019-2020, 35 026, nr. 75

19 2018-2019

Staatssecretaris Snel heeft toegezegd
om aan te sluiten bij het traject
Maatwerk in dienstverlening (ABD
Topconsult).

20 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Rij tijdens het mondeling
overleg van 29 januari 2019 over de
Staatssecretaris Snel tijdens het
belastingdienst, het Jaarplan van de
mondeling overleg van 29 januari 2019,
Belastingdienst te verzenden aan de
Kamerstukken I 2018-2019, 31 066, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
Eerste Kamer.
D.
31 066 nr 539

21 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Rij tijdens het mondeling
overleg van 29 januari 2019, de ex
postanalyse van de uitvoeringstoetsen Staatssecretaris Snel tijdens het
aan de Eerste Kamer aan te bieden.
mondeling overleg van 29 januari 2019,
Kamerstukken I 2018-2019, 31 066, nr. Afgerond. Kamerstukken I 2019-2020,
D, p. 13
35 302, A

22 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt de Kamer toe
in de brief van 31 oktober 2019, om de Staatssecretaris Snel in de brief van
invoering van de roettax per 1 januari 31 oktober 2018. Kamerstukken II
2020 te realiseren.
2018-2019, 31 066, nr. 438.

23 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer tijdens het debat van 21 maart Staatssecretaris Snel tijdens het debat
2019, om in gesprek te gaan met de
van 21 maart 2019. Handelingen II
Nationale Ombudsman.
Afgedaan.
2018-2019, nr. 65.

24 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt lid van
Rooijen toe in de brief aan de Kamer Staatssecretaris Snel in een brief aan
van 1 oktober 2018, terug te komen op de Kamer van 1 oktober 2018.
de ICT-doorlichting waar om is
Kamerstukken II 2018-2019, 31 066, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
verzocht.
433, blz. 1
31 066, nr. 589

25 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamerleden Snels, Omtzigt en Stoffer
tijdens de behandeling van
Staatssecretaris Snel tijdens
Belastingplan 2019, 14 november 2018, behandeling Belastingplan 2019,
te kijken naar bouwstenen voor
14 november 2018; Handelingen II
vereenvoudiging van het stelsel.
2018-2019, nr. 23, item 10, blz. 7

Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
31 066, nr. 534

Staatssecretaris Snel in een brief aan
de Kamer van 11 juni 2019.
Kamerstukken II 2018-2019, 31 066, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
490.
31 066, nr. 538

Afgerond. Staatsblad 2019, 449

Afgerond. Ingevuld met publicatie
Bouwstenen, zie Kamerstukken I
2019-2020, 32 140, nr. D

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

191

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

26 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Köhler tijdens behandeling
Pakket Belastingplan 2019,
11 december 2018, zowel wat de
Staatssecretaris Snel tijdens
corporaties betalen aan vennootschapsbelasting als wat zij betalen aan behandeling pakket Belastingplan
verhuurderheffing, in een rapportage 2019, 11 december 2018; Handelingen I Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
ook naar de Eerste Kamer te sturen.
2018-2019, nr. 11, item 14, blz. 1
29453, nr. 493

27 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in brief Herziening
Belastingstelsel 17 april 2019,
Onderzoek naar het belasten van
huurinkomsten. Wordt meegenomen
in bouwstenen verbetering
belastingstelsel, maar ook kijken welke
mogelijkheden er bestaan binnen de Staatssecretaris Snel in brief
bestaande wet- en regelgeving, om in Herziening Belastingstelsel, 17 april
ieder geval toezicht en handhaving op 2019; Kamerstukken I, 2018-2019, 32
dergelijke structuren te verbeteren.
140, B, blz. 9

Afgerond. Zie onderzoek Belasten van
vermogen, zie Kamerstukken I
2019-2020, 32 140, nr. D

28 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2019 per brief,
12 november 2018, om in contact te
zullen treden met de Nationale
ombudsman om te bezien of het nodig
en mogelijk is iets te doen voor mensen
die (mede) als gevolg van de bbzproblematiek in de wettelijke
Staatssecretaris per brief m.b.t.
schuldsanering voor natuurlijke
personen (WSNP) zijn beland en de
behandeling Belastingplan 2019,
Tweede Kamer over de uitkomsten
12 november 2018; Kamerstukken II,
schriftelijk te informeren.
2018-2019, 35 026, nr. 38, blz. 3

Afgerond. Kamerstukken 2018-2019, 35
00-IX, nr. 19

29 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens
behandeling belastingplan 2019,
14 november 2018, bij de mogelijke
integratie van de dividendbelasting en
de bronbelasting op dividenden
(moment nog niet bekend) wordt
bekeken of heffing van bronbelasting
Staatssecretaris Snel tijdens
op uitdelingen van winst door nonbehandeling Belastingplan 2019,
houdstercoöperaties aan leden
14 november 2018; Handelingen II
gevestigd in een laagbelastende
jurisdictie wenselijk is.
2018-2019, nr. 22, item 10, blz. 32

Afgerond. Met de Monitoringsbrief van
29 mei 2020 wordt deze motie afgedaan

30 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer tijdens plenaire behandeling
van Pakket Belastingplan 2019,
Staatssecretaris Snel tijdens
14 november 2018, de uitkomsten van behandeling pakket Belastingplan
het onderzoek naar marginale druk met 2019, 14 november 2018; Handelingen
de Kamer te delen voor het zomerreces. II 2018/29, nr. 23, item 10, blz. 9

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
35302 nr. 8. Brief ‘Onderzoek marginale
druk’ naar de Kamer verzonden. (de
tabellen zijn met het belastingplan als
bijlage opgenomen)

31 2018-2019

Tijdens de behandeling Belastingplan
2019, 14 november 2018, zegt
staatssecretaris Snel toe aan kamerlid
Omtzigt de opstellers van het
Handboek Loonheffingen nadrukkelijk
zal vragen om de informatie nog verder
te verduidelijken, zodat de
mogelijkheden niet alleen helder zijn
voor de inspecteur maar ook voor de
Staatssecretaris Snel tijdens
werkgever. Het gaat om opties die
werkgevers hebben voor vergoeding behandeling pakket Belastingplan
van scholingskosten van kinderen van 2019, 14 november 2018; Handelingen Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
werknemers te verduidelijken.
II 2018-2019, nr. 23, item 10, blz. 45
35 300 IX, nr. 4, blz. 3

32 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt aan kamerlid
Schalk toe tijdens Algemene Financiele
beschouwingen op 20 november 2018,
toe om te kijken naar de mogelijkheden
om bijvoorbeeld voor de behandeling Staatssecrtaris Snel tijdens de
van het Belastingplan geüpdatete
Algemene Financiële Beschoudingen,
informatie over de marginale druk te 20 november 2018; Handelingen I
verstrekken. Dit aangezien een update 2018-2019, nr. 8, item 8, blz. 46

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
35302 nr. 8. Brief ‘Onderzoek marginale
druk’ naar de Kamer verzonden. (de
tabellen zijn met het belastingplan als
bijlage opgenomen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

192

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
van de tabel die vorig jaar naar de
Kamer is gestuurd (voor de jaren 2016,
2018 en 2021) niet mogelijk is.

Stand van zaken / planning

33 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Ester tijdens de Algemene
Financiële Beschouwingen,
20 november 2018 om, ook met de
minister van BZK, de komende periode
onderzoek te doen naar (het belasten
van) inkomsten uit verhuur. Daarnaast
heeft de staatssecretaris aangegeven Staatssecretaris Snel tijdens de
dat hij het voornemen heeft om dit
Algemene Financiële Beschouwingen Afgerond. Zie onderzoek Belasten van
thema een van de bouwstenen te laten 20 november 2018; Handelingen I
vermogen, zie Kamerstukken I
zijn voor een stelselherziening.
2018-2019, nr. 8, item 8, blz. 47
2019-2020, 32 140, nr. D

34 2018-2019

Voetbalmakelaarsarrest:
Staatssecretaris Snel zegt toe in het
memorie van antwoord Belastingplan
2019 van 30 november 2018:
Vooruitlopend op een wijziging van de
Wet IB 2001 in een beleidsbesluit
aangegeven hoe de Belastingdienst
Staatssecretaris Snel in memorie van
met dit arrest in de praktijk zal omgaan. antwoord Belastingplan 2019,
Dit besluit zal naar verwachting in het 30 november 2018; Kamerstukken I
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
eerste kwartaal van 2019 verschijnen 2018-2019, 35 026, D, blz.15
35 300-IX, nr. 20

35 2018-2019

Voetbalmakelaarsarrest:
Staatssecretaris Snel zegt toe in Nota
naar aanleiding van het verslag
Belastingplan 2019 van 7 december
2018, dat terugwerkende kracht aan
het besluit zal worden verleend tot en
met 9 februari 2017, zijnde de datum
waarop het HvJ EU het
voetbalmakelaarsarrest heeft
gewezen.

36 2018-2019

Tijdens de plenaire behandeling
Belastingplan 2019 in de EK zegt
Staatssecretaris Snel aan kamerlid
Schalk toe dat hij samen met de
minister SZW gaat onderzoeken welke
mogelijkheden er op de lange termijn
nog zijn om de resterende pijnpunten
in de marginale druk te beperken. En hij Staatssecretaris Snel tijdens
zegt ook dat in dit onderzoek specifiek behandeling pakket Belastingplan
gekeken zal worden naar de positie van 2019, 11 december 2018; Handelingen I Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
de een- en tweeverdieners.
2018-2019, nr. 11, item 12, blz. 11
35 302, Nr. 8

37 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
commissie van Financiën tijdens het
debat over de belastingplicht van
multinationals, 13 juni 2019, een brief,
vóór het AO Fiscale Beleidsagenda
2019 van 27 juni, een brief naar de
Kamer met daarin de personele
invulling van de externe
begeleidingsgroep, een verslag van
de eerste bijeenkomst en een
uitgebreide onderzoeksopzet, te
sturen.

38 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
kamerleden Lodders en Nijboer tijdens
het Algemeen Overleg op 19 juni 2019,
een brief over afhandeling letselschade Staatssecretaris Snel tijdens Algemeen Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
(motie-Lodders/Leijten) nog in de
Overleg, 19 juni 2019; Kamerstukken II 35 026, nr. 71/72/73 en Kamerstukken II
zomer te sturen aan de Kamer.
2018-2019, 31 066, nr. 513, blz. 45
2019-2020, 35 026, nr. 75

39 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens behandeling
Pakket Belastingplan 2019,
14 november 2019, jaarlijks aan te
Staatssecretaris Snel tijdens
geven hoeveel woningcorporaties aan behandeling pakket Belastingplan
vennootschapsbelasting en
2019, 14 november 2018; Handelingen Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
verhuurderheffing betalen.
II 2018-2019, nr. 23, item 10, blz. 30
29 453, nr. 493

Staatssecretaris Snel in Nota naar
aanleiding van verslag Belastingplan
2019, 7 december 2018; Kamerstukken Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
I 2018-2019, 35 026, F, blz. 8
35 300-IX, nr. 20

Staatssecretaris Snel tijdens debat
over de belastingplicht van
multinationals, 13 juni 2019;
Handelingen II 2018-2019, nr. 93, item
11, blz. 15

Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
32 140, nr. 52 en Kamerstukken II
2018-2019, 32 140, nr. 54

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

193

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

40 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
kamerlid Azarkan tijdens de
behandeling van het pakket
Belastingplan op 14 november 2018 er
naar te streven, het wetsvoorstel dat
strekt tot introductie van een
bronbelasting op rente- en royaltyStaatssecretaris Snel tijdens
betalingen naar laagbelaste
behandeling pakket Belastingplan
jurisdicties, uiterlijk op Prinsjesdag
2019, 14 november 2018; Handelingen Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
2019 in te dienen.
II 2018-2019, nr. 23, item 10, blz. 32
35 000 IX, nr. 19, blz. 19

41 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens
behandeling pakket Belastingplan
Staatssecretaris Snel tijdens
2019, met de voorjaarnota de Kamer te behandeling Pakket Belastingplan,
informeren over de compensatie van 13 november 2019; Handelingen II
de draf- en rensport.
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 25

42 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt aan kamerlid
Omtzigt toe tijdens de behandeling
pakket Belastingplan 2019 dat hij wil
laten onderzoeken of de inkeerregeling
voor meer situaties dan nu het geval is,
kan worden uitgesloten. Tegelijkertijd
dat de mensen die te goeder trouw
Staatssecretaris Snel tijdens
een verbetering kenbaar kunnen
behandeling pakket Belastingplan
maken zonder meteen beboet te
2019, 14 november 2018; Handelingen Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,worden.
II 2018-2019, nr. 23, item 10, blz. 45
35 000 IX, nr. 19, blz. 13

43 2018-2019

Minister Hoekstra tijdens het
vragenuur: Vragen Van Weyenberg,
5 februari 2019, zegt toe aan de Kamer,
met een kleine slag om de arm, netjes
en prudent onderzoek te doen, hierover Minister Hoekstra tijdens het
te rapporteren aan de Kamer en indien vragenuur, 4 februari 2019;
er reden is tot actie, dit misschien op te Handelingen II 2018-2019, nr. 49, item 4, Afgerond. Kamerstukken II 2018-2019,
nemen in Belastingplan 2020.
blz. 1
‒ 35 000 IX, nr. 19, blz. 15

44 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Lodders tijdens een
Algemeen Overleg op 27 juni 2019, op
de constatering dat start-ups minder
hard groeien en of hij een beeld heeft
bij de oorzaak hiervan, deze vraag door Staatssecretaris Snel tijdens een
te leiden naar de collega van EZK.
Algemeen Overleg, 27 juni 2019;
Zodat dit kan worden meegenomen in Kamerstukken II 2018-2019, 32 140, nr.
een volgende brief of debat.
58, blz. 42
Afgerond. Dit is doorgegeven aan EZK.

45 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens het
algemeen overleg van de vaste
commissie voor Financiën op 27 juni
2019, om zijn collega van EZK er aan te
herinneren dat er snel een reactie aan
de Kamer moet komen met betrekking Staatssecretaris Snel tijdens een
tot de ambtenaar van de NFIA die in
Algemeen Overleg, 27 juni 2019;
een belastingcomité bij de AmCham Kamerstukken II 2018-2019, 32 140, nr.
zat.
58, blz. 57
Afgerond. Dit is doorgegeven aan EZK.

46 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer, tijdens AO Herziening
Belastingstelsel, 27 juni 2019 dat hij
het voorstel om de hoogte van het
vennootschapsbelastingtarief te
koppelen aan de loonontwikkeling en
de daarmee opgedane ervaring in
andere landen, zoals Zuid-Korea, mee
zal geven aan de commissie
belastingheffing multinationals en de
commissie die onderzoek doet naar
de toekomst van de
vennootschapsbelasting in het kader
van bouwstenen voor een beter
belastingstelsel, en de Kamer in de
rapportages over deze onderzoeken
over dit voorstel te informeren.

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
24 557, nr. 169

Staatssecetaris Snel tijdens AO
Herziening Belastingherziening, 27 juni Afgerond. Dit idee is meegegeven aan
2019; Kamerstukken II 2018-2019, 32
de commissie belastingheffing
140, nr. 58, blz. 39
multinationals.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

194

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

47 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt de Kamer,
naar aanleiding van vragen en
opmerkingen van de leden Sent (Pvda)
en Köhler (SP) tijdens plenaire
behandeling Wet implementatie eerste
EU-richtlijn antibelastingontwijking,
11 december 2018, toe een afschrift te
zenden van de rapportage aan de
Tweede Kamer waarin hij ingaat op de
Staatssecretaris Snel tijdens
ontwikkelingen bij de
woningcorporaties ten aanzien van de behandeling Wet implementatie eerste
EU-richtlijn antibelastingontwijking,
verhuurderheffing, de
11 december 2018; Handelingen I
Afgerond. Afgedaan in de
vennootschapsbelasting en de
beantwoording van Kamervragen
beperking van de renteaftrek (ATAD1). 2018-2019, nr. 11, item 14, blz. 1

48 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt de Kamer,
naar aanleiding van vragen en
opmerkingen van de leden Sent (Pvda)
en Köhler (SP) tijdens plenaire
behandeling Wet implementatie eerste
EU-richtlijn antibelastingontwijking,
11 december 2018, toe een afschrift te
zenden van de rapportage aan de
Tweede Kamer waarin hij ingaat op de
Staatssecretaris Snel tijdens
ontwikkelingen bij de
woningcorporaties ten aanzien van de behandeling Wet implementatie eerste
EU-richtlijn antibelastingontwijking,
verhuurderheffing, de
11 december 2018; Handelingen I
Afgerond. Afgedaan in de
vennootschapsbelasting en de
beantwoording van Kamervragen
beperking van de renteaftrek (ATAD1). 2018-2019, nr. 11, item 14, blz. 1

49 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan het
Kamerlid Omtzigt tijdens het
Algemeen
Overleg 'Raad voor Economische en Financiële Zaken',
5 juni 2019, een verduidelijking in een Staatssecretaris Snel tijdens AO 'Raad
vervolgbrief te sturen over kwalificatie voor Economische en Financiële
van pensioenenfondsen in het kader Zaken, 5 juni 2019; Kamerstukken II
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
van de btw.
2018-2019, 21 501-07, Nr. 1617, blz. 34 35 300-IX, nr. 4

50 2019-2020

Beantwoording vragen van de
Commissie Financiën (bijlage bij
Kamerbrief 29 november 2019). De AP
doet onderzoek naar de verwerking van
bijzondere persoonsgegevens zoals
(tweede) nationaliteit bij de
Belastingdienst/Toeslagen. Om het
onderzoek niet te belasten worden nu
geen stukken openbaar gemaakt. De
aanvullende brief die naar de AP is
Afgerond. Beantwoord in
gezonden wordt na afronding van het
onderzoek en na afstemming met de Staatssecretaris Snel in een brief van Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
AP aan de Kamer verzonden, zo zegt 29-11-2019. Kamerstukken II 2019-2020, 683: ‘Reactie op rapport Autoriteit
staatssecretaris Snel toe.
31 066, nr. 550
Persoonsgegevens’.

51 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de effecten
voor Toeslagen en andere uitkeringen
Afgerond. Beantwoord in
van een eventuele compensatie/
Staatssecretaris Snel tijdens het debat Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
schadevergoeding te vergoeden (dit is van 4-12-2019. Handelingen II
574: ‘Compensatie ouders CAF 11 en
al bekend).
2019-2020, nr. 32 item 6 en item 3
gedane toezeggingen’.

52 2019-2020

Afgerond. De Kamer is hierover nader
De staatssecretaris zegt toe om alle
geïnformeerd middels de
systemen en processen in de
Voortgangsrapportage, die
uitvoering van Toeslagen te toetsen in
tegelijkertijd met dit overzicht eind april
het licht van de geldende wet- en
naar de Tweede Kamer is gestuurd.
Staatssecretaris van Financiën,
regelgeving. Met een verkenning
18-12-2019, Kamerstukken II, 31 066, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
hiervan is reeds een start gemaakt.
630
568

53 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe op korte
termijn te antwoorden op de brief van
de Nationale ombudsman met
vervolgvragen over de kwestie rondom
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
aanpassingen van de systemen van
Staatssecretaris Snel in een brief van 31 066, nr. 596 bijlage 2 en 3 vragen van
Toeslagen conform wet- en
18-12-2019 Kamerstukken II 2019-2020, de Nationale ombudsman en
regelgevingen nieuwe jurisprudentie. 31 066, nr. 568, p. 2
antwoorden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

195

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

54 2019-2020

Afgerond. Het instellingsbesluit voor
de Raadspersonen is in de
Staatscourant gepubliceerd; referentie:
Stcrt-2020-21177 - Besluit
personeelsraadspersonen. Onderdeel
van de introductie van de
raadspersonen is een kennismaking
De minister zegt toe aan het lid Omtzigt
met de OR en bonden. De
contact op te nemen met de OR en de Minister Hoekstra tijdens het debat op personeelsraadspersonen zijn
vakbonden omtrent de twee
21-1-2020. Handelingen II 2019-2020, nr. inmiddels aangesteld en de gesprekken
zullen nog plaatsvinden.
raadspersonen.
43, item 26, pag. 4

55 2019-2020

De minister zegt toe aan Kamerlid
Leijten n.a.v. mail van mensen die
bericht ontvangen hadden geen
Minister Hoekstra tijdens het debat op Afgerond. Kamerbrief 13 maart
fraudeur te zijn en hun dossier zouden 21-1-2020. Handelingen II 2019-2020, nr. (Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
ontvangen.
43, item 26, pag. 52
613)

56 2019-2020

De staatssecretaris wil een
hardheidsclausule invoeren waardoor
het mogelijk wordt om maatwerk te
bieden in situaties van ernstige
onbillijkheden die volgen uit het
toeslagensysteem. Conform de motie
van het lid Ronnes geeft de
staatssecretaris een update over de
De staatssecretaris in de brief van
geïdentificeerde gevallen in de
13-3-2020. Kamerstukken II 2019-2020,
eerdergenoemde
voortgangsrapportage.
31 066, nr. 613, p. 2

57 2019-2020

Voor beschikkingen die Toeslagen
wegens de vijfjaarstermijn niet meer
kan herzien, wordt op dit moment aan
een wettelijke hardheidsregeling
Staatssecretaris Van Huffelen in de
gewerkt. De staatssecretaris zegt toe voortgangsrapportage Toeslagen van
dit voorstel op korte termijn bij de
28-4-2020. Kamerstukken II 2019-2020, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
Kamer in te dienen.
31 066, nr. 630, bijlage 1, pag. 30
35 468, nr. 2, Art. 49, lid 6

58 2019-2020

N.a.v. Kamerstukken II 2019-2020 nr. 31
066, nr. 615 bijlage d.d. 20-3-20 heeft
dhr. Biemond de opdracht gekregen
de second opinion uit te voeren. Op
27 februari jl. is aan uw Kamer gemeld
dat de second opinion binnen twee
maanden gereed zou zijn. De
staatssecretaris zegt toe om de Kamer Staatssecretaris Van Huffelen in de
te informeren over de bevindingen van voortgangsrapportage Toeslagen van
dhr. Biemond aangaande de second
28-4-2020. Kamerstukken II 2019-2020, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
opinion.
31 066, nr. 630, pag. 5
31 066, nr. 655

59 2019-2020

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
De staatssecretaris zegt toe in het
35 468, nr. 2 Wijziging van de Algemene
spoedwetsvoorstel de uitbreiding van
wet inkomensafhankelijke regelingen
de bestaande hardheidsclausule en de
in verband met uitbreiding van de
invoering van een zogenoemde
Staatssecretaris Van Huffelen in de
hardheidsclausule en invoering van
hardheidsregeling in de Algemene wet voortgangsrapportage Toeslagen van een hardheidsregeling en een
inkomensafhankelijke regelingen
28-4-2020. Kamerstukken II 2019-2020, vangnetbepaling (Wet
(Awir), z.s.m. bij de Kamer in te dienen. 31 066, nr. 630, pag. 3
hardheidsaanpassing Awir)

60 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe op zo kort
mogelijke termijn regelgeving zal
introduceren om de compensatie,
reparatie en herstel mogelijk te maken.
In de kabinetsreactie is aangegeven dat
zowel voor de compensatie van ouders
gedupeerd in CAF-dossiers als voor
Staatssecretaris Van Huffelen in de
ouders gedupeerd door de hardheid voortgangsrapportage Toeslagen van
van het stelsel op korte termijn
28-4-2020. Kamerstukken II 2019-2020, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
regelgeving komt.
31 066, nr. 630, pag. 3
35 468, nr. 2, Art. 49

61 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
nader te informeren over de
mogelijkheden tot versterking van het
interne privacytoezicht. De functionaris
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
voor gegevensbescherming (FG) zoals Staatssecretaris Vijlbrief in de brief
31 066, nr. 681. Brief over FSVbedoeld in de AVG, maakt daarvan deel over FSV van 28-4-2020. Kamerstukken onderzoek en projectcode 1043, pag.
uit.
II 2019-2020, 31 066, nr. 632, pag. 4
10 d.d. 10-07-2020

Afgerond. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die 28 april 2020
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
wordt hier nader op ingegaan.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
630

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

196

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 661 d.d. 4 juni In de brief
schetste de Staatssecretaris dat het niet
ging om leden van het (voormalige) MT
Fraude maar om drie lagere
functionarissen binnen de
Belastingdienst en Toeslagen. Het
betrof personeelsvertrouwelijke
contacten tussen ambtenaren en hun
werkgever. Mede daarom was het niet
passend om deze e-mails van deze
medewerkers te verstrekken.

62 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe op korte
termijn een document, met de rode
draad uit gesprekken van de DirecteurGeneraal Belastingdienst met een
aantal medewerkers die in meer of
mindere mate betrokken zijn geweest Staatssecretaris Van Huffelen in de
brief van 27-5-2020. Kamerstukken II
bij het MT Fraudebestrijding, te
2019-2020, 31 066, nr. 658
verstrekken.

63 2019-2020

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 661 d.d. 4 juni In de brief
schetste de Staatssecretaris dat het niet
ging om leden van het (voormalige) MT
Fraude maar om drie lagere
De staatssecretaris zegt toe toegezegd
functionarissen binnen de
te onderzoeken of en hoe (delen van)
Belastingdienst en Toeslagen. Het
de e-mails waarin de betrokkenheid en Staatssecretaris Van Huffelen in het
betrof personeelsvertrouwelijke
medewerking van bepaalde
debat over het stopzetten van de
contacten tussen ambtenaren en hun
medewerkers aan het ADR-onderzoek kinderopvangtoeslag op 27-5-2020.
werkgever. Mede daarom was het niet
wordt besproken kunnen worden
Handelingen II 2019-2020, nr. 75, item 2, passend om deze e-mails van deze
medewerkers te verstrekken.
gedeeld.
pag. 9

64 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de
ministeriële regeling voor de
compensatieregeling (uitwerking van
uitwerking van het Besluit
Compensatieregeling CAF 11 en
vergelijkbare (CAF-)zaken) en de
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
ministeriele regeling rondom de
Staatssecretaris Van Huffelen in de
35 468, nr. 41 "Publicatie en
hardheidsregeling naar de Kamer te
NnavV van 10-6-2020. Kamerstukken II inwerkingtreding van de ministeriële
sturen, samen met de uitvoeringstoets. 2019-2020, 35 468, nr. 11 , pag. 2-3
verzamelregeling Awir"

65 2019-2020

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
De staatssecretaris zegt toe de Kamer
31 066, nr. 685. d.d. 10 juli. in de bijlage
op kortst mogelijke termijn nader te
zijn de antwoorden op de vragen van
informeren over de hersteloperatie en
de heer Omtzigt bijgevoegd, als ook
de maatregelen die zijn genomen, naar Staatssecretaris Van Huffelen in de
de daarbij gevraagde documenten,
aanleiding van de fouten bij
brief van 23-6-2020 over de Commissie twee algemene memo’s en
aanlevering informatie aan Commissie van onafhankelijke deskundigen CAF/ 22 samenvattingen van CAF-zaken,
van onafhankelijke deskundigen CAF/ Toeslagen. Kamerstukken II 2019-2020, waarbij privacygevoelige gegevens
31 066, nr. 676
onleesbaar zijn gemaakt.
Toeslagen.

66 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe deze zomer
met een voorstel te komen voor extern
toezicht. Dit n.a.v AO Belastingdienst
op 4 maart jl. en in de Kamerbrief van
27 april jl. over de Fraude Signalering
Voorziening (FSV) heeft de
staatssecretaris reeds toegezegd de
Kamer deze zomer te informeren over De staatssecretaris tijdens het AO
extern toezicht op de Belastingdienst. Belastingdienst van 23-6-2020.

67 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe extra
waarborgen in te bouwen zodat de
informatie op basis waarvan dossiers
beoordeeld worden en uiteindelijk
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
besluiten worden genomen, in de
31 066, nr. 685, d.d. 10 juli: Er worden
toekomst juist en volledig is. In dat
extra waarborgen ingebouwd zodat de
kader zal op zijn minst iedere twee
informatie op basis waarvan dossiers
maanden een externe doorlichting
beoordeeld worden en uiteindelijk
plaatvinden op de kwaliteit van de
De staatssecretaris van Financiën.
processen en producten van de
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. besluiten worden genomen, in de
herstelorganisatie.
C, pag.9
toekomst juist en volledig is.

68 2019-2020

Het oordeel van de Autoriteit
Persoonsgegevens, zal zoals eerder
toegezegd, ook steeds met de Kamer
worden gedeeld.

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
nr. 31 066, nr. 683. d.d. 17 juli. «Reactie
op rapport Autoriteit
Staatssecretaris Snel in een brief van Persoonsgegevens over de verwerking
22-11-2019. Kamerstykken II 2019-2020, van de nationaliteitvan aanvragers van
31 066, nr. 544
kinderopvangtoeslag»

69 2019-2020

Toezegging door minister aan het lid
Omtzigt om de Kamer middels twee
brieven te informeren over 2) een

Minister Hoekstra tijdens het debat op Afgerond. In de Voortgangsrapportage
21-1-2020. Handelingen II 2019-2020, nr. Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
43, item 26, pag. 30
naar de Tweede Kamer is gestuurd,

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 688, d.d. 10 juli «Brief Extern
toezicht op de Belastingdienst»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

197

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
statusoverzicht met daarin waar het
kabinet staat betreft de verschillende
groepen in het dossier, betreft de
aanbevelingen van de Commissie
Donner, met de zaken die de komende
weken nog uit te sorteren zijn en betreft
de opvolging van de gesprekken met
de ouders. Toegezegd is dat de brieven
niet de donderdag voor het zomerreces
worden verstuurd, maar eerder. Niet is
toegezegd door wie deze brieven
worden verstuurd, wel is toegezegd dat
er ‘kabinetsbreed’ naar deze brieven
wordt gekeken.

Stand van zaken / planning

wordt hier nader op ingegaan.
Kamerstukken II 2019-2020, nr. 31 066,
nr. 679

70 2019-2020

Toezegging door minister aan het lid
Omtzigt om de Kamer middels twee
brieven te informeren over 1) hoe het
kabinet reflecteert op de aanwijzingen
o.a. vanuit 5 Hoge colleges van Staat,
met daarin een alomvattender reflectie
op de vraag hoe dit kon gebeuren, hoe
de signalen gemist konden worden en
wat de lessons learned zijn. Toegezegd
is dat de brieven niet de donderdag
Afgerond. In de Voortgangsrapportage
voor het zomerreces worden
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
verstuurd, maar eerder. Niet is
toegezegd door wie deze brieven
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
worden verstuurd, wel is toegezegd dat Minister Hoekstra tijdens het debat op wordt hier nader op ingegaan.
er Kabinetsbreed naar deze brieven
21-1-2020. Handelingen II 2019-2020, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
wordt gekeken.
43, item 26, pag. 25
679

71 2019-2020

Toezegging door Minister-President
aan het lid Omtzigt dat de regering
reflecteert op de toeslagenaffaire en
de lessons learned en deze zal delen
met de Kamer.

72 2019-2020

Toezegging door Minister-President
Afgerond. In de Voortgangsrapportage
aan het lid Omtzigt dat een tussenstand
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
van de stand van zaken m.b.t. de
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
afwikkeling van de toeslagenaffaire,
Minister Hoekstra tijdens het debat op wordt hier nader op ingegaan.
voor de zomer naar de Kamer zal
21-1-2020. Handelingen II 2019-2020, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
worden gestuurd.
43, item 26, pag. 17
679

73 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat de
Kamer naar verwachting eind maart
een kabinetsreactie op het IBO
Toeslagen ontvangt. Daarin zal ook de
route worden geschetst om te komen
tot een nieuw stelsel. In de
kabinetsreactie op het
Interdepartementale Beleidsonderzoek
naar toeslagen zullen we benoemen
welke maatregelen dit kabinet nog wil
Staatssecretaris Vijlbrief en Van
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
gaan nemen en waar nog nader
onderzoek nodig is zodat een volgend Huffelen in een brief van 27-2-2020.
31 066, nr. 624 d.d. 30 april
kabinet verdere stappen kan zetten
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. «Kabinetsinzet Toeslagen (IBO
naar een aangepast stelsel.
607
Toeslagen Deelonderzoek 2)»

74 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
te informeren over het voorstel voor
het vervangen van het
Toeslagenstelsel zoals de Kamer ons
heeft opgeroepen in de motie Stoffer
c.s. .

75 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
Afgerond. In de Voortgangsrapportage
te informeren over het meerjarig plan
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
tot versterking en vernieuwing van de Staatssecretaris Vijlbrief en Van
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
dienstverlening van Toeslagen, zoals Huffelen in een brief van 27-2-2020.
wordt hier nader op ingegaan.
de Kamer ons heeft opgeroepen in de Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
motie Stoffer c.s.
607, p. 14
679

76 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen in een
De staatssecretaris zegt toe een
brief van 13-3-2020. Kamerstukken II
voortvarende uitvoering van
maatregelen van de Adviescommissie 2019-2020, 31 066, nr. 613, p. 2

Afgerond. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
Minister Hoekstra tijdens het debat op wordt hier nader op ingegaan.
21-1-2020. Handelingen II 2019-2020, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
43, item 26, pag. 17
679

Staatssecretaris Vijlbrief en Van
Huffelen in een brief van 27-2-2020.
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. 31 322, nr 414. d.d. 1 juli «Verzamelbrief
607, p. 14
Kinderopvang juni 2020»

Afgerond. De eerste aanzet hiertoe is
gedaan middels de Kamerbrief van
13 maart 2020, Kamerstukken II

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

198

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
en de overige maatregelen te nemen,
als belangrijke stap in een langdurig
traject waarbij vooral de daden op het
gebied van klantgerichte
dienstverlening en wijziging van de
regeling tellen. De Kamer zal daarbij
stap voor stap worden meegenomen.

2019-2020, 31 066, nr. 613. Met het
aannemen van de spoedwet Awir
(30 juni) is de regeling gewijzigd.
Overige ontwikkelingen zijn en worden
in de Voortgangsrapportages
Kinderopvangtoeslag beschreven.

77 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe, zodra de
Autoriteit Persoonsgegevens (AP) haar
onderzoek heeft afgerond, de Kamer Staatssecretaris Van Huffelen in een
over de uitkomsten van dat onderzoek brief van 13-3-2020. Kamerstukken II
en zijn reactie daarop te informeren. 2019-2020, 31 066, nr. 613, p. 20

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 683, d.d. 17 juli: ‘Reactie op
rapport Autoriteit Persoonsgegevens’.

78 2019-2020

Toezegging n.a.v. de unaniem
aangenomen motie Bruins/Van
Weyenberg om varianten te
onderzoeken ter vervanging van het
huidige stelsel dat zicht biedt op een
toekomstig beter en menselijker
systeem. In de kabinetsreactie op het
IBO Toeslagen zullen we benoemen
welke stappen op korte en lange
termijn worden gezet en waar nader
Staatssecretaris Van Huffelen in een
onderzoek nodig is richting een nieuw brief van 13-3-2020. Kamerstukken II
stelsel.
2019-2020, 31 066, nr. 613, p.15

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 624 d.d. 30 april
«Kabinetsinzet Toeslagen (IBO
Toeslagen Deelonderzoek 2)»

79 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe via
Webinars contact te houden met
ouders. Het is een goede manier om
veel ouders tegelijkertijd over één
specifiek onderwerp te kunnen
spreken.

Staatssecretaris Van Huffelen in een
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 630 pag. 2

Afgerond. In de Voortgangsrapportages
Kinderopvangtoeslag die 28 april en
2 juli naar de Tweede Kamer zijn
gestuurd, wordt hier nader op
ingegaan. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 630 en Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 679

80 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe een
vervolgbijeenkomst met 13 gemeenten
te plannen. Inmiddels is met drie van
de 13 gemeenten, Amsterdam,
Rotterdam en Eindhoven, een pilot
gestart om te bezien hoe we burgers
bredere ondersteuning kunnen bieden Staatssecretaris Van Huffelen in een
dan alleen compensatie en reparatie brief van 28-4-2020, Kamerstukken II
van kinderopvangtoeslag.
2019-2020, 31 066, nr. 630, pag. 2

Afgerond. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die op 2 juli naar
de Tweede Kamer is gestuurd, wordt
hier nader op ingegaan. Kamerstukken
II 2019-2020, 31 066, nr. 679

81 2019-2020

Begin april heeft de AP ten behoeve
van haar onderzoek nog nadere vragen
gesteld. De vragen zijn inmiddels
Staatssecretaris Van Huffelen in een
beantwoord. De staatssecretaris zegt brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
toe de resultaten van het onderzoek na 2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 1,
afronding met de Kamer te delen.
pag. 15

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 683, d.d. 17 juli: ‘Reactie op
rapport Autoriteit Persoonsgegevens’.

82 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe het tweede
deelrapport van de IBO Toeslagen,
Staatssecretaris Van Huffelen in een
vergezeld van een kabinetsreactie op brief van 28-4-2020 Kamerstukken II
beide delen, binnenkort aan de Kamer 2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 1,
aan te bieden.
pag. 18 en bijlage 2, pag. 6

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 624 d.d. 30 april
«Kabinetsinzet Toeslagen (IBO
Toeslagen Deelonderzoek 2)»

83 2019-2020

De staatssecretaris heeft opdracht
gegeven een intern onderzoek te doen
naar verbetermogelijkheden, met
name op het gebied van
dossiervorming. Wanneer de
resultaten bekend zijn, kan ik ook een
duidelijker tijdpad en plan van aanpak
met uw Kamer delen. De resultaten
worden in april opgeleverd. De
staatssecretaris zegt toe de Kamer vóór
Staatssecretaris Van Huffelen in een
het zomerreces te informeren over
deze bevindingen en de daarmee
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
gepaard gaande aanpassingen in de
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
voortgangsrapportage.
pag. 40

Afgerond. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
wordt hier nader op ingegaan.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
679

84 2019-2020

Binnenkort zal een plan van aanpak
voortgang van de afhandeling
bezwaarschriften met uw Kamer
worden gedeeld om de opgelopen
achterstanden in het reguliere proces
in te lopen. Deze achterstanden

Afgerond. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
wordt toegelicht dat de voorradden

Staatssecretaris Van Huffelen in een
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
pag. 44-45

Stand van zaken / planning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

199

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
omvatten ook de hoger dan gewenste
voorraad bezwaarschriften en lagere
tijdigheid.

Stand van zaken / planning
weer op een beheersbaar niveau zitten.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
679

85 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan Kamerlid Snels een brief aan de
Ombudsman op te stellen om te vragen De staatssecretaris in het debat Wet
of hij «een oogje in het zeil wil houden» hardheidsaanpassing Awir van 10 juni Afgerond. Brief naar de Ombudsman
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 81, verzonden d.d. 16 juni. Reactie van de
of de uitvoering met een menselijke
item 9
Ombudsman retour op 13 juli.
maat gebeurt.

86 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe over de
Afgerond. In de Voortgangsrapportage
pilot met gemeenten, de voortgang en
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
de uitkomsten hiervan via de
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
voortgangsrapportage op de hoogte
wordt hier nader op ingegaan.
houden. Binnen de pilot is gekozen
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
voor een proces waarbij
De staatssecretaris zegt toe in de nota 679. Over eventuele aanvullende
Belastingdienst/Toeslagen de burger n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
informatie zal de Kamer op de hoogte
doorverbindt met de gemeente om
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. gehouden via toekomstige
een afspraak in te plannen.
11
voortgangsrapportages.

87 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe voor de
zomer het programmaplan van het
samen met SZW uitgevoerde
programma Verbetervoorstellen
Kinderopvangtoeslag aan te leveren.
Hierover is de taatssecretaris in
gesprek met collegabewindspersonen.

De staatssecretaris zegt toe in de nota Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
31 322, nr. 414, d.d. 1 juli.
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. «Verzamelbrief Kinderopvang juni
11
2020»

88 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in de
voortgangrapportages Toeslagen te
rapporteren over de raming en
uitvoering van de herstelactie. Bij het
vaststellen van deze ramingen zijn
aannames gedaan over het aantal
compensatie- en herstelgerechtigde
ouders en de omvang van de
verwachte herzieningen. Gedurende
de uitvoering van compensatie en
herstel zullen deze aannames
regelmatig worden gevalideerd.

Afgerond. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
De staatssecretaris zegt toe in de nota naar de Tweede Kamer is gestuurd,
wordt hier nader op ingegaan.
n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
11
679

89 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in
Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslagen, de Kamer te
informeren over de voortgang van het
proces. Belastingdienst/Toeslagen
probeert door middel van
werkafspraken zo goed mogelijk te
waarborgen dat procesverstoringen
voorkomen worden. Zo worden de
Afgerond. In de Voortgangsrapportage
handmatig verwerkte beschikkingen en
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
betalingen altijd door een tweede
medewerker gecontroleerd. Ook wordt De staatssecretaris zegt toe in de nota naar de Tweede Kamer is gestuurd,
gewaarborgd dat deze beschikkingen n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
wordt hier nader op ingegaan.
aansluiten bij de reguliere systemen Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. Kamerstukken II, 2019-2020, 31 066, nr.
zodra de IV-aanpassingen gereed zijn. 11
679

90 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
voor ouders met kwalificatie opzet/
grove schuld de mogelijkheid te
onderzoeken om de
compensatieregeling uit te breiden
voor deze ouders. De staatssecretaris
zegt toe hier in het vervolg van het
debat op 17 juni met de Kamer in
gesprek te gaan.

91 2019-2020

Afgerond. Afgedaan in brief
«Informatie over de Fraude Signalering
De staatssecretaris zegt toe aan het lid De staatssecretaris in het debat Wet
Voorziening (FSV) en het gebruik van
Omtzigt op tijdens het AO van dinsdag hardheidsaanpassing Awir op 17 juni FSV binnende Belastingdienst »
23 juni informatie te delen over andere 2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
CAF-zaken (CAF-1043 zaken).
item 6
681

Afgerond. Voor deze groep is
aanvullende compensatie beschikbaar
gemaakt. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
De staatssecretaris zegt toe in de
wordt hier nader op ingegaan.
Kamerbrief van 16 juni 2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
39
679

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

200

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

92 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan Leijten
voor tijdens het AO van dinsdag 23 juni
een reconstructie te maken waarom
de Commissie Donner de stukken OGS
niet ontvangt. De staatssecretaris zegt
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
toe een reconstructie te maken hoe
31 066, nr. 685, d.d. 10 juli.
het kon gebeuren dat de notitie is
«Informatievoorziening van de
De staatssecretaris in het debat Wet
weggehouden bij de commissie
Donner. En ook van belang is om in
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni Uitvoeringsorganisatie Herstel
kaart te brengen welke informatie wel 2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, Toeslagen (UHT) aan de Commissie van
aan de adviescommissie zijn gegeven. item 6
wijzen»

93 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
te informeren over de
uitvoeringscapaciteit en ook voor de
planning en doorlooptijden, samen
met de voorgangsrapportages.

94 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan
Omtzigt in de eerstvolgende
voortgangsrapportage meer inzicht te
geven in de opbouw van de dossiers en
de uitvoering, de hele precieze
onderverdeling van hoeveel in welke
Afgerond. In de Voortgangsrapportage
regeling zit. Op dit moment hebben wij
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
niet meer details over de totale som
De staatssecretaris in het debat Wet
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
van 390 miljoen die we in eerste
instantie hebben aangegeven, maar
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni wordt hier nader op ingegaan.
we gaan ervan uit dat deze totale
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
hersteloperatie dat gaat kosten.
item 6
679.

95 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan
Omtzigt voor het overleg van dinsdag
23 juni, uit hoeveel zinnen het dossier
CAF-Anker het gemotiveerde besluit
bestaat en of dat beschikbaar voor de
ouders?

96 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerleden Omtzigt en Leijten
tijdens het debat Wet
hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
2020, een reconstructie te geven in
De staatssecretaris zegt toe in het debat Afgerond. Kamerbrief 2020D24841 d.d.
waarom de notitie van 4 november
Wet hardheidsaanpassing Awir op
18 juni «Toezegging tijdens het debat
2019 niet meegegeven is aan de
17 juni 2020. Handelingen II 2019-2020, over Wet hardheidsaanpassing Awir
commissie Donner voor het onderzoek. nr. 84, item 6,
inzake notitie opzet/groveschuld»

97 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën zegt
toe om uit te zoeken hoe de fout is
gemaakt bij Toeslagen (een deel van
de informatie die de Commissie vanuit
de UHT ontving bleek niet juist). En
daarbij te kijken naar de organisatie
van het herstel Toeslagen, en te
bekijken of er meer vergelijkbare CAF De staatssecretaris tijdens het AO
11-zaken zijn.
Belastingdienst van 23-6-2020.

98 2019-2020

De staatssecretaris zegt dat zodra de
Autoriteit Persoonsgegevens haar
onderzoek heeft afgerond, dit naar de
Kamer te sturen, inclusief de
kabinetsreactie hierop. Naar
aanleiding van het onderzoek van de
AP zijn nog een aantal relevante
queryverzoeken gevonden, waaronder
een query uit 2014 waar nationaliteit in
was opgenomen. In nieuwe query’s
komt nationaliteit zoals eerder
De staatssecretaris zegt toe in de
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
toegezegd aan uw Kamer in ieder geval Kamerbrief van 2 juli 2020.
31 066, nr. 683. d.d. 17 juli: ‘Reactie op
niet meer voor.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C rapport Autoriteit Persoonsgegevens’.

99 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in de brief
over het rapport AP te gaan op de vraag Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
of ook FSV door de AP is meegenomen Huffelen in de bijlage bij de brief van Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
in haar onderzoek naar het gebruik van 10-7-2020. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. 683. d.d. 17 juli. Reactie op
nationaliteit bij Toeslagen.
31 066, nr. 681, item 3487
rapport Autoriteit Persoonsgegevens

Afgerond. In de Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag die 2 juli 2020
De staatssecretaris in het debat Wet
naar de Tweede Kamer is gestuurd,
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni wordt hier nader op ingegaan.
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
item 6
679.

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 676, d.d. 23 juni, in de brief
«Fouten bij aanlevering informatie aan
De staatssecretaris zegt toe in het debat Commissie van onafhankelijke
deskundigen CAF/
Wet hardheidsaanpassing Awir op
17 juni 2020. Handelingen II 2019-2020, Toeslagen(Commissie van Wijzen)» Maatregel 4
nr. 84, item 6,

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 685, d.d. 10 juli.
«Informatievoorziening van de
Uitvoeringsorganisatie Herstel
Toeslagen (UHT) aan de Commissie van
Wijzen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

201

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
over de verwerking van de
nationaliteitvan aanvragers van
kinderopvangtoeslag

100 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Leijten tijdens het Algemeen
Overleg van 29 oktober 2019, dat hij
een lijst verstrekt aan de Kamer welke Staatssecretaris Snel tijdens het
onderzoeken bij de Belastingdienst
Algemeen Overleg van 29 oktober
momenteel worden uitgevoerd door 2019. Kamerstukken II 2019-2020, 31
066, nr. 532.
welke organisatie.

101 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan de leden
Van Weyenberg en Azarkan tijdens het
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
debat van 21 januari 2020, dat er
31 066, nr. 683. d.d. 17 juli. «Reactie op
gevraagd wordt om contact op te
rapport Autoriteit Persoonsgegevens
nemen met de AP om inzicht te delen Minister Hoekstra tijdens het debat van over de verwerking van de
over tijdpad van publicatie en daarover 21 januari 2020. Handelingen II
nationaliteitvan aanvragers van
de Kamer te informeren.
kinderopvangtoeslag»
2019-2020, nr 43, item 26, blz. 39

102 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer tijdens het debat van
4 december 2019, dat de
Staatssecretaris Snel tijdens het debat
Staatssecretaris een cultuurscan door van 4 december 2019. Handelingen II Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
externen laat doen.
2019-2020, nr. 32, item 6, p. 29.
31 066, nr. 607.

103 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens het debat van
21 januari 2020, dat de Kamer wordt
Minister Hoekstra tijdens het debat van
geïnformeerd over stand van zaken
21 januari 2020. Handelingen II
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
omtrent de lijst met 22 knelpunten.
2019-2020, nr 43, item 26.
31 066, nr. 594

104 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan de
Kamer tijdens het debat van 21 januari
2020, dat de minister-president als
formateur een brief zal schrijven over
hoe de taakverdeling van de twee
Minister Hoekstra tijdens het debat van
staatssecretarissen zal worden
21 januari 2020. Handelingen II
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
ingevuld.
2019-2020, nr 43, item 26, blz. 45
35 300 IX Nr. 15

105 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe in de brief Minister Hoekstra in brief aan de Kamer
aan de Kamer op 11 januari 2020, om van 11 januari 2020, Kamerstukken II Afgerond. Kamerstukken I 2019–2020,
35 302, Q
het EY rapport ook aan EK toe te sturen. 2019-2020, 31066, nr. 588, blz. 3

106 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt aan het
lid Bruins toe dat hij de Kamer
schriftelijk zal informeren over de
Afgerond. Afgedaan in de Kamerbrief
antwoorden op vragen over het
«Beantwoording vraag lid Bruins inzake
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
gebruik van e-herkenning bij het
eHerkenning» van 14 april 2020.
Belastingdienst, 4 maart 2020;
kunnen verlagen van een onterecht te Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
hoog vastgestelde voorlopige aanslag. 622, blz. 74
619

107 2019-2020

Staatssecretaris Snel tijdens debat
over de CAF 11-zaak over ten onrechte
ingevorderde kinderopvangtoeslagen Afgerond. Het instellingsbesluit voor
Staatssecretaris Snel zegt de kamer toe op 4 december 2019; Handelingen II
de personeelsraadspersonen is 10 april
volledig onafhankelijke raadspersonen 2019-2020, nr. 32, item 6, blz. 30.
jl. in de staatscourant gepubliceerd.
aan te stellen.
(Staatscourant 2020, 21177)

108 2019-2020

Afgerond. In de Kamerbrief «Aanpak
problemen Belastingdienst, Douane en
Staatssecretaris Vijlbrief heeft tijdens
Toeslagen» is aan de toezegging is
het mondelinge vragenuurtje
tegemoet gekomen in bijlage 7.
toegezegd aan lid Omtzigt voor het AO
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
per brief antwoord te geven op de
607. Hierin is aangegeven dat de
vraag waarom de polisadministratie
mogelijkheden hiertoe onderzocht
niet gebruikt wordt om inkomen van Staatssecretaris Vijlbrief tijdens plenair worden. Uw Kamer wordt op de hoogte
burgers te raadplegen om te
debat van 18 februari 2020.
gebracht van de uitkomsten.
voorkomen dat voorlopige teruggaven Handelingen II 2019-2020, nr. 55, item 5,
worden stopgezet.
blz. 2

109 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Esser, tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2020
10 december 2019, dat hij in overleg
met de sector terughoudend zal zijn
met de mogelijkheid voor de
inspecteurs om adviseurs publiekelijk
bekend te maken. Daarmee komt het

Staatssecretaris Snel tijdens plenaire
behandeling Pakket Belastingplan
2020. Handelingen I 2019-2020, nr.
12,item 12, p.7.

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066 nr 566

Afgerond. Deze toezegging wordt
afgedaan in de Fiscale Moties- en
toezeggingenbrief voorjaar 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

202

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
punt dat hij het verstandig vindt om in
algemene termen iets te blijven doen,
niet te vervallen.

Stand van zaken / planning

110 2019-2020

Minister Hoekstra heeft, tijdens het
Vragenuur in de Tweede Kamer van
14 januari 2020, aangekondigd een
Minister Hoekstra tijdens het
second opinion te vragen aan een
vragenuur in de Tweede Kamer op
onafhankelijke buitenstaander over de 14 januari 2020. Handelingen II
verplichting aangifte te doen van
2019-2020, nr. 40, item 4, p. 1-2.
ambtsmisdrijven.

Afgerond. In de Kamerbrief «Voortgang
second opinion ambtsmisdrijven» van
20 maart 2020 (Kamerstukken II
2019-2020, 31066 nr. 615) is de Kamer
geïnformeerd over de stand van zaken
en de opdracht voor een second
opinion over de verplichting om
aangifte te doen van ambtsmisdrijven.

111 2019-2020

De staatssecretarissen Vijlbrief en Van Staatssecretaris Vijlbrief en
Huffelen zeggen toe dat de Kamer op staatssecretaris van Huffelen in brief
korte termijn het instellingsbesluit
van 27 februari 2020; Kamerstukken II
personeelsraadspersonen ontvangt.
2019-2020, 30 166, nr. 607, p. 7

Afgerond. Het instellingsbesluit voor
de personeelsraadspersonen is op
10 april 2020 gepubliceerd in de
Staatscourant. (Staatscourant 2020,
21177)

112 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt aan het
lid Lodders toe dat hij de Kamer
schriftelijk zal informeren over de
antwoorden op de door haar gestelde
vragen over ANBI’s.

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
Belastingdienst 4 maart 2020.
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
622, p. 55

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 634

113 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer dat als een betrokkene bezwaar
indiende tegen de te hoge
dwangbevelkosten werden de kosten
uiteraard alsnog verminderd als
daartoe aanleiding bestond. Er zijn
inmiddels beheersmaatregelen
getroffen om het proces te verbeteren,
maar tot op heden is het proces nog
niet op orde. Op de wijze waarop de
staatssecretaris het verleden wil
herstellen, wordt de Kamer binnenkort Staatssecretaris Snel in brief van
geïnformeerd.
29 november 2019. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 549, p. 6

Afgerond. Kamerstukken II 2019–2020,
31 066, nr. 603

114 2019-2020

De staatssecretarissen Vijlbrief en van Staatssecretarissen Vijlbrief en van
Huffelen zeggen toe de Kamer binnen Huffelen in brief van 27 februari 2020.
een week nader te informeren over
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, 607, Afgerond. Kamerstukken II 2019–2020,
verlaging vervolgingskosten.
p.13.
31 066, nr. 603, p. 13

115 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in de Memorie van Antwoord
Belastingplan 2020, 28 november 2019,
zo snel mogelijk een wetswijziging
voor te bereiden in de
Staatssecretaris Snel in Memorie van
verhuurderheffing-sfeer zodat deze
Antwoord Belastingplan 2020,
uiterlijk 1 januari 2021 in werking kan 28 november 2019; Kamerstukken I
treden
2019-2020, 35 302, E, blz. 31

116 2019-2020

De staatssecretaris heeft aan Van
Apeldoorn een brief toegezegd m.b.t.
ATAD1 en woningcorporaties. Uiterlijk Staatssecretaris Snel tijdens
voor de derde termijn wordt een brief behandeling pakket Belastingplan
Afgerond. Afgedaan in de
door de bewindspersoon van EZK naar 2020, 10 december 2019; Handelingen I beantwoording van Kamervragen op
de EK gestuurd.
2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 51
13-12-2019.

117 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
kamerleden Crone en Van Apeldoorn
tijdens behandeling pakket
Belastingplan 2020 dat «de minister
voor Milieu en Wonen mede namens
mij jaarlijks in beeld zal blijven brengen
wat de woningcorporaties aan
Staatssecretaris Snel tijdens
vennootschapsbelasting en
behandeling pakket Belastingplan
verhuurderheffing blijven betalen,
2020, 10 december 2019; Handelingen I Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
zodat we ook daar de vinger aan de
pols kunnen houden.»
2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 3
29 453, nr. 493

118 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Nijboer tijdens het debat
belastingafdracht multinationals,
13 juni 2019, dat de

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
35 409, nr. 1 t/m 3. Er is voorzien in
inwerkingtreding met ingang van 1 juli
2020 (dan wel zo spoedig mogelijk na
deze datum) met terugwerkende kracht
tot en met 1 januari 2020.

Staatssecretaris Snel tijdens debat
belastingafdracht multinational, 13 juni Afgerond. Zie onderzoek Belasten van
2019; Handelingen II 2018-2019, nr. 93, (inkomen uit) aanmerkelijk belang, zie
item 11, blz. 18
Kamerstukken I 2019-2020, 32 140, nr. D

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

203

Vergaderjaar

119 2019-2020

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
bedrijfsopvolgingsregeling ook in het
bouwstenentraject tegen het licht
gehouden wordt.
Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer tijdens het AO Herziening
Belastingstelsel, 27 juni 2019, de Kamer Staatssecretaris Snel tijdens AO
t.z.t. per brief informeren over de
Herziening Belastingstelsel, 27 juni
Nederlandse inzet bij de voorstellen in 2019; Kamerstukken II 2018-2019, 32
het kader van BEPS 2.0 van de OESO. 140, nr. 58, blz. 35

Stand van zaken / planning

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
35 300-IX, nr. 20

Afgerond. Het IBO Toeslagen is
inmiddels afgerond en aangeboden
aan de Tweede Kamer (Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 624). Conform
de eerdere toezegging is het SCP
uitgenodigd voor nadere
betrokkenheid bij de totstandkoming
Minister-President Rutte tijdens debat van het IBO. Overigens gaat het SCP
Algemene Politieke Beschouwingen, over haar eigen planning en heeft het
daarbinnen geen ruimte gezien op dit
19 september 2019; Handelingen II
verzoek in te gaan.
2019-2020, nr. 3 item 6, blz. 8

120 2019-2020

Minister-President Rutte zegt toe aan
Kamerlid Klaver tijdens het debat
Algemene Politieke beschouwingen,
19 september 2019, het SCP te
betrekken bij IBO Toeslagen.

121 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Bruins tijdens de Algemene
Financiële Beschouwingen, 3 oktober
2019, dat in Bouwstenen ook gekeken
wordt naar belasten van vermogen
(box 2 en box 3), toenemende
vermogensongelijkheid, belasting op
arbeid naar eigen belasting op huis,
toeslagen verlagen in ruil voor hogere
Staatssecretaris Snel tijdens Algemene
uitkeringen en/of hoger WML,
verbetering positie lage inkomens en Financiele Beschouwingen 3 oktober Afgerond. Komt in verschillende
verlenging dakopbouw
2019; Handelingen II 2019-2020, nr. 9, onderzoeken terug, zie Kamerstukken I
arbeidskorting .
item 9, blz. 11
2019-2020, 32 140, nr. D

122 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Sneller tijdens de Algemene
Financiële Beschouwingen, 3 oktober
2019, om te bestuderen hoe de
Staatssecretaris Snel tijdens Algemene
heffingskortingen en toeslagen
Financiele Beschouwingen 3 oktober Afgerond. Komt in verschillende
inwerken op het belastingstelsel, zeker 2019; Handelingen II 2019-2020, nr. 9, onderzoeken terug, zie Kamerstukken I
daar waar je extremen hebt.
item 9, blz. 12-13
2019-2020, 32 140, nr. D

123 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
kamerlid Lodders tijdens behandeling
Pakket Belastingplan 2020 dat advies Staatssecretaris Snel tijdens
wordt ingewonnen, dat een soort
behandeling pakket Belastingplan
validatie kan geven aan de raming die 2020; Handelingen II 2019-2020, nr. 23, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
is gemaakt m.b.t. box 3.
item 8, blz. 31
32 140, nr. 69

124 2019-2020

Tijdens het wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 14 november 2019,
zegt de staatssecretaris Snel toe aan
kamerlid Omtzigt m.b.t. de
uitvoeringstoets beslagvrije voet
nogmaals zal doorgeven aan
staatssecretaris Van Ark. Er is al contact Staatssecretaris Snel tijdens
geweest met mevrouw Van Ark of in behandeling pakket Belastingplan
ieder geval met haar ambtenaren: De 2020, 14 november 2019;
uitvoeringstoets zal op korte termijn
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
openbaar gemaakt worden.
68, blz. 29
35 302, nr. 68, blz. 134

125 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens WGO
Afgerond. Zie onderzoek, het Belasten
pakket Belastingplan 2020, 4 november
van (inkomen uit) aanmerkelijk belang
2019, dat box 2 en een generieke CO2- Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. en Vergroening en grondslagerosie, zie
heffing in de bouwstenen terugkomen. 68, blz. 40-41
Kamerstukken I 2019-2020, 32 140, nr. D

126 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
kamerlid Omtzigt tijdens het
wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019:
voor de plenaire behandeling een lijst
kunnen te leveren van de tien meest
verkochte abonnementen van
elektronische en de tien meest

Staatssecretaris Snel tijdens het
wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019;
Kamerstukken II, 2019-2020, 35 302, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
68, blz. 44-45
35 300-IX, nr. 20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

204

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
verkochte schoolboeken. En antwoord
op de vraag hoe het zit met de btw bij
periodieke betalingen.

Stand van zaken / planning

127 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerleden Van Weyenberg en
Nijboer tijdens het Wetgevingsoverleg
pakket Belastingplan 2020, 4 november
2019, dat voor de plenaire behandeling
van het belastingplan aan
Staatssecretaris Snel tijdens het
staatssecretaris Blokhuis wordt
wetgevingsoverleg pakket
overgebracht het onderwerp van de
Belastingplan 2020, 4 november 2019;
fiscale behandeling van de e-sigaret
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
zoals besproken tijdens dit
wetgevingsoverleg.
68, blz. 50
35 300-IX, nr. 20

128 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens het
Wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019, Staatssecretaris Snel tijdens het
om schriftelijk antwoord te sturen naar wetgevingsoverleg pakket
de Kamer over belastingdruk box 2/3 Belastingplan 2020, 4 november 2019; Afgerond. Zie onderzoek Belasten van
m.b.t. de woningmarkt met de nadruk Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. vermogen, zie Kamerstukken I
op fiscale neutraliteit.
68, blz. 62-63
2019-2020, 32 140, nr. D

129 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerleden Van Weyenberg en Leijten
tijdens het Wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019,
steun te geven aan de wens om de
Staatssecretaris Snel tijdens het
stromen naar laagbelaste jurisdicties te wetgevingsoverleg pakket
monitoren. Onduidelijk is nog of de
Belastingplan 2020, 4 november 2019; Afgerond. Met de Monitoringsbrief van
DNB-cijfers hiervoor gebruikt kunnen Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. 29 mei 2020 wordt deze motie
worden.
68, blz. 110-111
afgedaan.

130 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
kamerleden Snels en Nijboer tijdens
een wetgevingsoverleg over Wijziging
van enkele belastingwetten en enige Staatssecretaris Snel tijdens
andere wetten (Belastingplan 2020):
wetgevingsoverleg pakket
Meteen na het kerstrecess een
Belastingplan 2020, 4 november 2019;
wetgevingsoverzicht naar de Tweede Kamerstukken II 2019-2020, 35302, nr. Afgerond. Kamerstukken 2019-2020, 35
Kamer sturen.
nr. 68, blz. 139
300-IX, nr. 13

131 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Lodders tijdens het
Wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019,
er bij de EC op aandringen om eerder Staatssecretaris Snel tijdens het
en met een completer overzicht te
wetgevingsoverleg pakket
krijgen van wat er al bestaat en wat op Belastingplan 2020, 4 november 2019;
basis van de implementatie van de
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. Afgerond. Met de Monitoringsbrief van
richtlijnen in andere landen.
68, blz. 137
29 mei 2020 is deze motie afgedaan.

132 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de Staatssecretaris Snel tijdens het
Kamer tijdens het wetgevingsoverleg wetgevingsoverleg pakket
pakket Belastingplan 2020, 4 november Belastingplan 2020, 4 november 2019;
2019, open te staan voor suggesties op Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
dit punt in Wet bronbelasting 2021.
68, blz. 143
35 303, nr. 13

133 2019-2020

Afgerond. Momenteel wordt door het
kabinet nagedacht over het doel en de
mogelijke vormgeving en structuur van
een CBAM. De Europese Commissie is
voornemens in 2021 een voorstel te
doen voor een CBAM. Het kabinet vindt
dat de Europese Commissiebij de
vormgeving van een CBAM
stapsgewijs te werk moet gaan waarbij
grondig onderzoek naar WTOconformiteit, een systeem voor
koolstofboekhouding, administratieve
lasten en uitvoerbaarheid van belang is.
Ook moet rekening worden gehouden
met de geopolitieke context en de
impact die een dergelijk mechanisme
kan hebben op specifieke sectoren.

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
kamerlid Van Raan tijdens de
behandeling van het Pakket
Belastingplan 2020. Samen met mijn
collega's van Buitenlandse Zaken en
Economische Zaken willen wij actief
Staatssecretaris Snel behandeling
bijdragen aan de uitwerking van dit
pakket Belastingplan 2020,
voorstel mbt de carbon border
adjustment. We willen graag meedoen 13 november 2019; Handelingen II
en vooroplopen in de uitwerking ervan. 2019-2020, nr. 23, item 8, blz. 7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

205

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

134 2019-2020

Staassecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Stoffer tijdens behandeling
Staatssecretaris Snel tijdens
pakket Belastingplan 2020,
behandeling Pakket Belastingplan,
13 november 2019, de bpmopbrengsten meten. Ook gaan effecten 13 november 2019; Handelingen II
in het wagenpark gemeten worden.
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 8

Afgerond. Voor dit onderzoek zal
gekeken worden naar de maanden voor
en na de omzetting per 1 juli 2020. Wij
verwachten de resultaten van dit
onderzoek aan het einde van dit jaar
met uw Kamer te kunnen delen.

135 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Stoffer tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2020,
13 november 2019, te kijken of een
Staatssecretaris Snel tijdens
berekening gemaakt kan worden o.b.v. behandeling Pakket Belastingplan,
segmenten met de nieuwe
13 november 2019; Handelingen II
meetmethode.
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 10-11

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
35 302, nr. 81

136 2019-2020

Staatsssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens
behandeling pakket Belastingplan
2020, 13 november 2019, onderzoek te Staatssecretaris Snel tijdens
doen naar de verlenging van het
behandeling Pakket Belastingplan,
verlaagde tarief in de energiebelasting 13 november 2019; Handelingen II
voor de laadpalen.
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 15

Afgerond. Het onderzoek is afgerond en
zit als bijlage bij de fiscale moties en
toezeggingenbrieven. Zie ook:
Kamerstukken 2019-2020 35 300-IX, nr.
20

137 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2019,
13 november 2019, de ACM te
benaderen en te vragen de
prijsontwikkeling van
krantenabonnementen en
Staatssecretaris Snel tijdens
schoolboeken te onderzoeken i.c.m.
de prijsontwikkelinng btw-verlaging op behandeling Pakket Belastingplan,
de elektronische tegenhangers van
13 november 2019; Handelingen II
boeken en tijdschriften.
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 24

Afgerond. Voldaan via de
beantwoording van Kamervragen.

138 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe, tijdens
de behandeling van het Pakket
Belastingplan 2020, aan kamerlid
Omtzigt dit najaar onderzoek te doen
naar de verhouding tussen de
Belastingdienst en de burger. De
suggesties hiervoor presenteren in
een brief aan de Kamer.

139 2019-2020

Toezegging van staatssecretaris Snel
aan Kamerlid Lodders de Rekenkamer Staatssecretaris Snel tijdens
een onderzoek te laten doen om dat
behandeling pakket Belastingplan
risicoarme rendement te valideren
2020, 13 november 2019; Handelingen Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
over de periode voor 2017.
II 2019-2020, nr. 23, item 8, blz. 31
31 140, nr. 69

140 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer tijdens behandeling van pakket
Belastingplan 2019, 13 november 2019,
na ontvangst van het advies van de
Adviescommissie Uitvoering
Staatssecretaris Snel tijdens
Toeslagen zo snel mogelijk een
behandeling Pakket Belastingplan,
kabinetsreactie op te stellen en naar
13 november 2019; Handelingen II
de Kamer te sturen.
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 32

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 613

141 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe in Nota
n.a.v. verslag Belastingplan 2020:
«Daarom zeg ik hierbij toe dat indien
het EHRM in deze procedures over de
jaren 2013 en 2014 op regelniveau een
schending van artikel 1 EP EVRM
vaststelt en in die procedures een
financiële genoegdoening voor de
jaren 2013 en 2014 toekent aan de
indieners van de klacht, deze
overeenkomstig wordt toegekend aan
de belastingplichtigen die onder de
massaalbezwaarprocedure uit de
aanwijzing vallen, ervan uitgaande dat
het EHRM voor hen eveneens een
dergelijke schending zou hebben
Staatssecretaris Snel in Nota naar
vastgesteld en aan hen een financiële aanleiding van het verslag
genoegdoening zou hebben
Belastingplan 2020; Kamerstukken I
toegekend.»
2019-2020, 35 305, H, p.2

Afgerond.

Staatssecretaris Snel tijdens
behandeling pakket Belastingplan
2020, 13 november 2019; Handelingen Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
II 2019-2020, nr. 23, item 8, blz. 24
31 066, nr. 468

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

206

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

142 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in Nota naar aanleiding van
het Verslag Belastingplan 2020,
6 december 2019, schriftelijk terug te
komen op de effectiviteit van de
arbeidskorting (herhaling van
toezegging tijdens de Algemene
Financiële Beschouwingen). Het
resultaat van de evaluatie van de
(fiscale) instrumenten wordt in het
bouwstenentraject met beide Kamers
gedeeld.

Stand van zaken / planning

Staatssecretaris Snel in Nota naar
aanleiding van het Verslag
Belastingplan 2020, 6 december 2019; Afgerond. Zie onderzoek Belasten van
Kamerstukken I 2019-2020, 35 302, H, inkomsten in box 1, zie Kamerstukken I
blz.3
2019-2020, 32 140, nr. D

143 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
fractieleden van het CDA in Memorie
van Antwoord Belastingplan 2020,
28 november 2019, conform de
toezegging in de moties- en
toezeggingenbrief aan uw Kamer van
17 september 2019, het beleidsbesluit
waarin staat hoe de Belastingdienst in Staatssecretaris Snel in Memorie van
de praktijk met dit arrest zal omgaan, Antwoord Belastingplan 2020,
uiterlijk in het vierde kwartaal van 2019 28 november 2019; Kamerstukken I
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
wordt gepubliceerd.
2019-2020, 35 302, E, blz. 13
35 300-IX, nr. 20

144 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in Memorie van Antwoord Wet
fiscale maatregelen Klimaatakkoord,
28 november 2019, dat het doel is om
komend voorjaar een
Staatssecretaris Snel in Memorie van
internetconsultatie te starten voor de Antwoord Wet fiscale maatregelen;
industrie n.a.v. het
Kamerstukken I 2019-2020, 35 304, C, Afgerond. De internetconsultatie is
conceptwetsvoorstel CO2-heffing.
blz. 2
gestart. Deze sluit vrijdag 29 mei 2020.

145 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in Memorie van Antwoord Wet
fiscale maatregelen, 28 november
2019, onderzoek te doen naar de
postcoderoosregeling en op korte
Staatssecretaris Snel in Memorie van
termijn meer duidelijkheid te kunnen Antwoord Wet fiscale maatregelen;
Afgerond. Eind mei is een brief door
geven over de toekomst van de
Kamerstukken I 2019-2020, 35 304, C, EZK hierover naar uw Kamer
regeling.
blz. 2
verzonden.

146 2019-2020

Staatssecretaris Snel herhaalt zijn
toezegging aan de Tweede Kamer nu
ook aan de Eerste Kamer in Memorie
van Antwoord Wet implementatie
tweede EU-richtlijn
antibelastingontwijking, 28 november
2019, de EC te verzoeken of zij een
overzicht hebben van lidstaten met
daarin de wijze waarop zij ATAD
2 geïmplementeerd hebben.

Staatssecretaris Snel in Memorie van
Antwoord Wet implementatie tweede
EU-richtlijn antibelastingontwijking,
28 november 2019; Kamerstukken I
Afgerond. Dit verzoek ligt bij de
2019-2020, 35 241, C, blz. 11
Europese Commissie.

147 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan
Kamerleden Slootweg en Van Dijck,
tijdens AO Ecofin, 16 januari 2020, de
Kamer schriftelijk te informeren over
de waarschuwing van de EC aan
Nederland ten aanzien van
grensoverschrijdende pensioenen.

Minister Hoekstra tijdens AO Ecofin,
16 januari 2020; Kamerstukken II
2019-2020, 21 501-07, Nr. 1657, blz. 39

148 2019-2020

De staatssecretaris heeft aan Kamerlid
Van Apeldoorn een brief toegezegd
m.b.t. ATAD1 en woningcorporaties.
Staatssecretaris Snel tijdens
Uiterlijk voor de derde termijn wordt behandeling pakket Belastingplan
een brief door de bewindspersoon van 2020, 10 december 2019; Handelingen I Afgerond. Afgedaan in beantwoording
EZK naar de Eerste Kamer gestuurd. 2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 51
Kamervragen.

149 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Nijboer tijdens het
Wetgevingsoverleg Belastingplan
Staatsscretaris Snel tijdens het
2020, 4 november 2019, om
Wetgevingsoverleg Belastingplan
verbruiksbelasting op E-sigaretten een 2020, 4 november 2019; Kamerstukken Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
keer op te brengen in de EU.
II 2019-2020, 35 302, nr. 68, blz. 49
35 300-IX, nr. 20

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
21 501-07, nr. 1648

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

207

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

150 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamerleden van de Eerste Kamer
tijdens behandeling pakket
Belastingplan 2020, 10 december 2019,
zich in te zetten om wetsvoorstellen te Staatssecretaris Snel tijdens
behandelen op het moment dat ze
behandeling pakket Belastinplan 2020,
gereed zijn. En dit zoveel mogelijk voor 10 december 2019; Handelingen I
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
Prinsjesdag in te dienen.
2019-2020, nr. 12, item 3, blz. 1
35 300-IX, nr. 13

151 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Vendrik tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2020,
10 december 2019, bij het beoordelen
van de MEV-cijfers niet een
automatisme te hanteren, maar goed
te blijven kijken naar de percentages
voor- en achteruitgang.

Afgerond. Deze toezegging is staand
beleid dat altijd gedaan wordt in
augustus tijdens de
Staatssecretaris Snel tijdens
behandeling pakket Belastinplan 2020, augustusbesluitvorming. Hiermee
beschouwen wij de toezegging als
10 december 2019; Handelingen I
afgedaan.
2019-2020, nr. 12, item 3, blz. 7

152 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Essers tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2020,
10 december 2019, dat wanneer een
belangrijk OESO-voorstel komt voor
Nederland hierover de Kamer tijdig
over wordt geïnformeerd zodat het
parlement tijdig betrokken is bij de
discussies in OESO-verband.

Staatssecretaris Snel tijdens
behandeling pakket Belastinplan 2020,
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
10 december 2019; Handelingen I
35 300-IX, nr. 20
2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 18

153 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Essers tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2020,
10 december 2019, volgend jaar een
brief te sturen naar de Kamer waarin
gedetailleerd ingegaan wordt op de
maatregel en hoe de effecten van de
maatregel te monitoren voor de
bronbelasting i.c.m.
brievenbusmaatschappijen.

Staatssecretaris Snel tijdens
behandeling pakket Belastinplan 2020, Afgerond. Met de Monitoringsbrief van
10 december 2019; Handelingen I
29 mei 2020 wordt deze motie
2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 19
afgedaan.

154 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Huffelen tijdens
behandeling pakket Belastingplan
2020, 10 december 2019, de
voorgestelde acht uitgangspunten mee Staatssecretaris Snel tijdens
te nemen van mevrouw van Huffelen behandeling pakket Belastinplan 2020, Afgerond. Komt onder andere in het
(zie handelingen I 2019-2020, nr. 11,
10 december 2019; Handelingen I
Syntheserapport terug, zie
item 3, blz. 17) met de bouwstenen.
2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 23
Kamerstukken I 2019-2020, 32 140, nr. D

155 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Geerdink tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2020,
Staatssecretaris Snel tijdens
10 december 2019, dat het
behandeling pakket Belastinplan 2020,
Uitvoeringsbesluit WIB in werking
10 december 2019; Handelingen I
Afgerond. De inwerkingtreding is per
treedt per 1-1-2021.
2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 50
1 juli 2020. Staatsblad 2019, nr. 516

156 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Sent (PvdA) tijdens de
Algemene Financiële Beschouwingen,
19 november 2019, het onderwerp
financiële prikkels onder de aandacht te Staatssecretaris Snel tijdens de
brengen bij de ambtenaren die
Algemene Financiële Beschouwingen Afgerond. Komt in verschillende
onderzoek doen naar de bouwstenen 19 november 2019; Handelingen I
onderzoeken terug, zie Kamerstukken I
voor een beter Belastingstelsel.
2019-2020, nr. 7, item 8, blz. 56
2019-2020, 32 140, nr. D

157 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamer lid Essers in Memorie van
Antwoord Wet fiscale arbitrage, 9 juli
2019, bij de voorbereiding van een
nieuw Besluit de
beleidsmogelijkheden inzake renteasymmetrie te onderzoeken

158 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt aan het
lid Van Weyenberg toe dat hij de Kamer
nader zal informeren over onder meer Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
de toegang tot informatie van
Belastingdienst, 4 maart 2020,
functionarissen
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
gegevensbescherming.
622, p. 74

Afgerond. Deze toezegging is afgedaan
Staatssecretaris Snel in Memorie van door middel van het nieuwe Besluit
Antwoord Wet fiscale arbitrage, 9 juli onderlinge overlegprocedures: Besluit
2019; Kamerstukken I 2018-2019, 35 110, van 11 juni 2020, nr. 2020-0000101607,
Staatscourant 2020, 32689
B, blz. 3
Afgerond. Wij hebben u hierover
geinformeerd bij brief van 28 april 2020
(Kamerbrief Fraude Signalerings
Voorziening) ; Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 634

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

208

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

159 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens AO
Belastingdienst, 4 maart 2020, dat hij
de Kamer nader zal informeren over
de praktische kanten van
rechtsbescherming als de
Staatssecretaris Vijlbrief AO
Belastingdienst een fout heeft gemaakt Belastingdienst, 4 maart 2020;
Afgerond. Wij geven dit mee aan de
die negatieve gevolgen heeft voor een Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. adviescommissie praktische
belastingplichtige.
622, blz. 44
rechtsbescherming in belastingzaken.

160 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
Kamer tijdens AO Belastingdienst,
4 maart 2020, dat hij de Kamer binnen
drie weken zal informeren over de
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO
kabinetsreactie op de deskundigen die Belastingdienst, 4 maart 2020;
advies hebben gegeven over de
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
juridische houdbaarheid van box 3.
622, blz. 72
32 140, nr. 69

161 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
Afgerond. In de Kamerbrief van 24 april
Kamer tijdens AO Belastingdienst,
2020 over box 3 is aangegeven dat de
4 maart 2020, dat hij de Kamer zal
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO Kamer niet meer voor het meireces
informeren voor het meireces over zijn Belastingdienst, 4 maart 2020;
maar voor het zomerreces zal worden
nadere plannen met betrekking tot box Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. geïnformeerd. Zie ook: Kamerstukken II
3.
622, blz. 50
2019-2020, 32 140, nr. 69

162 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens AO
Belastingdienst, 4 maart 2020, dat hij
de Kamer binnen een maand zal
informeren over de implementatie van
de richtlijn e-commerce.
AO Belastingdienst, 4 maart 2020

163 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens AO
Belastingdienst, 4 maart 2020, dat hij Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO
de Kamer tijdig (voor 1 juni) zal
Belastingdienst, 4 maart 2020;
informeren over de onderzoeken t.a.v. Kamerstukken 2019-2020, 31 066, nr.
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
de omzetting van NEDC naar WLTP.
622, blz. 56
35 302, nr. 79

164 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief en
staatssecretaris van Huffelen zeggen
toe aan de Kamer in de
De staatssecretarissen van Financiën in
Kamerbrief 'Aanpak problemen Belastingdienst,
de
Douane en Toeslagen',
in maart de ambtelijke «bouwstenen Kamerbrief 'Aanpak problemen Belastingdienst,
Douane
en Toeslagen',
Afgerond.
Met kleine
vertraging
voor een beter belastingstelsel» aan
27 februari 2020; Kamerstukken II
ingevuld met publicatie, zie
de Kamer aan te bieden.
2019-2020, 31 066, nr. 607, blz. 3
Kamerstukken I 2019-2020, 32 140, nr. D

165 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief en
staatssecretaris van Huffelen zeggen De staatssecretarissen van Financiën in
toe aan de Kamer in de
de
Kamerbrief 'Aanpak problemen Belastingdienst,
Kamerbrief
Douane
'Aanpak
en Toeslagen',
problemen Belastingdienst, Douane en Toeslagen',
de Kamer 9 maart nader te informeren 27 februari 2020; Kamerstukken II
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
over verlaging vervolgingskosten.
2019-2020, 31 066, nr. 607, blz. 13
31 066, nr. 603

166 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer tijdens de plenaire
behandeling van het Wetsvoorstel
vliegbelasting, 11 maart 2020, een brief
over annuleringen naar de Kamer te
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens
verzenden waarin de vraag
beantwoord wordt of een passagier die behandeling Wetsvoorstel
zijn reis annuleert naast de ticketprijs Vliegbelasting, 11 maart 2020;
ook de doorberekende vliegbelasting Handelingen II 2019-2020, nr. 62, item Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
terug krijgt.
10, blz. 45
35 205, nr. 31

167 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
Kamerlid Snels, tijdens de plenaire
behandeling van het Wetsvoorstel
vliegbelasting, 11 maart 2020, een
beschouwing op te stellen over hoe
vliegbelasting er in andere landen
uitziet (incl. veel vliegers en
onderscheid tussen business en
economy class) en gaat hierbij ook in
op hoe btw op treintickets in andere
landen zijn belast.

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
35 300-IX, nr. 20, blz. 11

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens
behandeling Wetsvoorstel
Vliegbelasting, 11 maart 2020;
Handelingen II 2019-2020, nr. 62, item Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
10, blz. 45
35 205, nr. 31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

209

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

168 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer, tijdens de plenaire
behandeling van het Wetsvoorstel
vliegbelasting, 11 maart 2020, de
Kamer te informeren over in hoeverre
privé-jets onder de belasting komen te
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens
vallen en of gewaarborgd is dat
luchthavens de belasting doorbelasten behandeling Wetsvoorstel
aan degene die de privé-jet exploiteert Vliegbelasting, 11 maart 2020;
(en die dan wederom aan de passagier Handelingen II 2019-2020, nr. 62, item Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
doorbelast).
10, blz. 46
35 205, nr. 31

169 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer, tijdens de plenaire
behandeling van het Wetsvoorstel
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens
vliegbelasting, 11 maart 2020, te kijken behandeling Wetsvoorstel
in hoeverre Nederland in VN-verband Vliegbelasting, 11 maart 2020;
kan bekijken of een internationale
Handelingen II 2019-2020, nr. 62, item Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
vliegbelasting mogelijk is.
10, blz. 46
35 205, nr. 31

170 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer, tijdens de plenaire
behandeling van het Wetsvoorstel
vliegbelasting, 11 maart 2020, te pleiten
in EU-verband voor een Europese
vliegbelasting en daarnaast te
onderzoeken in hoeverre het wenselijk/ Staatssecretaris Vijlbrief tijdens
behandeling Wetsvoorstel
mogelijk is om samen met andere
koplopers (EU-lidstaten) een accijns op Vliegbelasting, 11 maart 2020;
kerosine (op vluchten tussen deze
Handelingen II 2019-2020, nr. 62, item Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
landen) te heffen.
10, blz. 47
35 205, nr. 31

171 2019-2020

Staassecretaris Van Huffelen zegt toe
aan de Kamer in de Kabinetsreactie op
het eindrapport van de
Adviescommissie Uitvoering
Toeslagen, het rapport van de ADR en
het Zwartboek, 13 maart 2020, te sturen Staatssecretaris Van Huffelen in
Kabinetsreactie op het eindrapport van Afgerond. In de Voortgangsrapportage
een voortgangsrapportage om de
Kinderopvangtoeslag die 28 april 2020
Kamer te informeren over de stand van de Adviescommissie Uitvoering
zaken ten aanzien van de afgeronde en Toeslagen, het rapport van de ADR en naar de Tweede Kamer is gestuurd,
openstaande moties en toezeggingen het Zwartboek, 13 maart 2020;
wordt hier nader op ingegaan.
die op het terrein van toeslagen liggen Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
voor het t.z.t. AO Toeslagen.
613, blz. 2-3
630

172 2019-2020

Staassecretaris Van Huffelen zegt toe
aan de Kamer in de Kabinetsreactie op
het eindrapport van de
Staatssecretaris Van Huffelen in
Adviescommissie Uitvoering
Toeslagen, 13 maart 2020, het rapport Kabinetsreactie op het eindrapport van
de Adviescommissie Uitvoering
van de AP (Autoriteit
Toeslagen, het rapport van de ADR en
Persoonsgegevens) te delen met de
het Zwartboek, 13 maart 2020;
Kamer zodra deze gepubliceerd is.
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
Daarbij wordt ook de kabinetsreactie Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. 31 066, nr. 683, d.d. 17 juli: ‘Reactie op
op dit rapport meegezonden.
613, blz. 3&20
rapport Autoriteit Persoonsgegevens’.

173 2019-2020

Staassecretaris Van Huffelen zegt toe
aan de Kamer in de Kabinetsreactie op
Staatssecretaris Van Huffelen in
het eindrapport van de
Kabinetsreactie op het eindrapport van
Adviescommissie Uitvoering
de Adviescommissie Uitvoering
Toeslagen, 13 maart 2020, op een zo
Toeslagen, het rapport van de ADR en
kort mogelijke termijn een
het Zwartboek, 13 maart 2020;
wetsvoorstel voorbereiden om de
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
herzieningstermijn te verruimen en
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. 35 468, nr. 2 Spoedwetsvoorstel voor
deze met de Kamer te delen.
613, blz. 7-8
de hardheidsregeling

174 2019-2020

Staassecretaris Van Huffelen zegt toe
aan de Kamer in de Kabinetsreactie op
Staatssecretaris Van Huffelen in
het eindrapport van de
Kabinetsreactie op het eindrapport van
Adviescommissie Uitvoering
de Adviescommissie Uitvoering
Toeslagen, 13 maart 2020, met de
Toeslagen, het rapport van de ADR en
hardheidsregeling te beogen
het Zwartboek, 13 maart 2020;
voldoende ruimte te houden om
maatwerk toe te passen voor (ook
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. Afgerond. Vangnetbepaling in
onvoorziene) schrijnende situaties.
613, blz. 9
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

210

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

175 2019-2020

Staatssecretaris van Huffelen zegt toe
aan de Kamer in
brief 'Overzicht wetgeving Toeslagen',
14 april 2020, op korte termijn het
spoedwetsvoorstel met daarin de
opgenomen uitbreiding van de
Staatssecretaris van Huffelen in
bestaande hardheidsclausule en de
brief 'Overzicht wetgeving Toeslagen',
invoering van deze clausule in de Awir 14 april 2020; Kamerstukken II
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
te delen met de Kamers.
31 066, nr. 635
2019-2020, 31 066, nr. 621, blz. 1

176 2019-2020

Staatssecretaris van Huffelen zegt toe
aan de Kamer in
brief 'Overzicht wetgeving Toeslagen', Staatssecretaris van Huffelen in
14 april 2020, op Prinsjesdag het
brief 'Overzicht wetgeving Toeslagen',
wetsvoorstel verbetering uitvoering
14 april 2020; Kamerstukken II
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
van Toeslagen in te dienen.
2019-2020, 31 066, nr. 621, blz. 1
31 066, nr. 635

177 2019-2020

Minister Hoekstra en Staatssecretaris
Vijlbrief zeggen toe aan de Kamer,
tijdens WGO 4 suppletoire
begrotingen, 25 maart 2020, terug te
komen met een wetswijziging om de
€ 4.000 onbelast te maken.

178 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Lodders (het liefst voor
vrijdag) tijdens het debat over het
stopzetten van de
kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020
om een stroomschema te maken om Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
het met elkaar heel scherp hebben hoe het debat over het stopzetten van de
kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020;
het nou precies werkt met die
categorieën, regelingen enzovoort,
Handelingen II 2019-2020, nr. 75, item 5, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
enzovoort
blz. 13
35 468. nr. 10

179 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan Kamerlid Weyenberg tijdens het
debat over het stopzetten van de
kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020,
dat haar collega Van Ark heeft
aangekondigd dat we dit goed gaan
onderzoeken. Zij gaat ook goed kijken
of er documenten zijn bij het ministerie
van SZW die iets meer inzicht geven in
hoe dat precies gegaan is, zowel in de
ambtelijke discussies tussen de
ministeries als binnen de ministeries,
en ook in wat daarvan bekend is
geworden voor de politieke top. Dus ik Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
kan aan hem toezeggen dat er gaat
het debat over het stopzetten van de
gebeuren wat hij hier vraagt. We gaan kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020;
dat doen. De bedoeling is ook dat dat Handelingen II 2019-2020, nr. 75, item 5, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
zo snel mogelijk gaat gebeuren.
blz. 19
31 066, nr. 664

180 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Weyenberg tijdens het
debat over het stopzetten van de
kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020.
Het lijkt me heel goed dat ik mijn
collega vraag om u daarover via een
brief informatie ter beschikking te
stellen. Het lijkt mij dus goed dat ik uw
vraag aan haar doorgeleid, zodat zij
daarop kan terugkomen en kan
aangeven hoe zij het onderzoek wil
aanpakken en welke timing haar
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
daarbij voor ogen staat. Met daarbij
het debat over het stopzetten van de
ook aandacht voor punt het lid Snels kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020;
over de alles of niets benadering bij
Handelingen II 2019-2020, nr. 75, item 5, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
de wetsvoorbereiding.
blz. 22
31 066, nr. 664

181 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan Kamerlid Azarkan tijdens het debat
over het stopzetten van de
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020 het debat over het stopzetten van de
om de toezegging aan de minister van kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020; Afgerond. Dit is doorgegeven aan het
Binnenlandse Zaken door te geven om Handelingen II 2019-2020, nr. 75
ministerie van BZK.

Minister Hoekstra en Staatssecretaris
Vijlbrief tijdens WGO 4 suppletoire
begrotingen, 25 maart 2020;
Kamerstukken II 2019-2020, 35 412, nr. Afgerond. Door EZK meegenomen in
14, blz. 73
de TOGS-regeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

211

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
te kijken wat zij eventeel kunnen doen
met het verzoek van Kamerlid Azarkan
om een brede doorlichting te
organiseren waarin alle
uitvoeringsdiensten van de
rijksoverheid worden getoetst op
beroepsmatige discriminatie.

Stand van zaken / planning

182 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Van Kooten-Arissen
tijdens het debat over de Wet
hardheidsaanpassing Awir van 10 juni
2020 dat de persoonlijke
zaakbehandelaars, dus de mensen die
contact hebben en samen met de
ouders dossiers gaan samenstellen, en
als het gaat over degenen die ook de De staatssecretaris zegt toe in het debat
besluiten gaan nemen, niet degenen Wet hardheidsaanpassing Awir van
moeten zijn die ook betrokken zijn bij 10 juni 2020. Handelingen II 2019-2020, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
de CAF-dossiers
nr. 81, item 9
35 468, nr. 39

183 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Lodders tijdens het debat Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
over de Wet hardheidsaanpassing Awir het debat over de Wet
van 10 juni 2020 schriftelijk terug te
hardheidsaanpassing Awir van 10 juni
komen op criteria en de samenhang
2020; ongecorrigeerd stenogram, blz. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
van de criteria
67
35 468, nr. 39

184 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Omtzigt tijdens het debat
over de Wet hardheidsaanpassing Awir
van 10 juni 2020 hoe het proces loopt Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
voor de compensatieregeling in
het debat over de Wet
aanmerking te komen en, zo niet, voor hardheidsaanpassing Awir van 10 juni
bijvoorbeeld de hardheid van de
2020; ongecorrigeerd stenogram, blz. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
regeling of de vangnetbepaling
68
35 468, nr. 39

185 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Leijten tijdens het debat
over de Wet hardheidsaanpassing Awir
van 10 juni 2020 om in het geval waarin
iemand in aanmerking zou komen voor
de hardheidstegemoetkoming van de
regeling, dat alvast te doen. De
vangnetbepaling geldt op dat moment
nog niet, maar zodra die op z'n plaats Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
het debat over de Wet
is — we kunnen daar natuurlijk
hardheidsaanpassing Awir van 10 juni
voorbereidend werk voor doen —
2020; ongecorrigeerd stenogram, blz. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
kunnen we zorgen dat we op basis
daarvan kunnen uitbetalen.
35 468, nr. 39
69

186 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerledden Omtzigt en Van
Weyenberg tijdens het debat over de
Wet hardheidsaanpassing Awir van
10 juni 2020 goed te kijken naar hoe
ouders door het krijgen van de
kwalificatie opzet/grove schuld niet
alleen maar financiële consequenties,
maar ook andere soorten van
consequenties hadden. En hier
volgende week op terug te komen.

187 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Omtzigt tijdens het debat
over de Wet hardheidsde op de vraag
om de antwoorden schriftelijk 24 uur
voor het vervolg van het debat te
hebben, dat ze zal proberen te zorgen Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
dat we de antwoorden op de vragen zo het debat over de Wet
hardheidsaanpassing Awir van 10 juni
snel mogelijk maken en de stukken
toesturen waarvan we hebben gezegd 2020; ongecorrigeerd stenogram, blz. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
dat ze nog zouden worden toegestuurd 71
35 468, nr. 39

188 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan
Kamerlid Slootweg tijdens het AO
Minister Hoekstra tijdens het AO Ecofin
Ecofin van 8 juni 2020 dat wanneer er van 8 juni 2020, Kamerstukken
Afgerond. Voldaan via beantwoording
een analyse over de verlaging van de 2019-2020, 21 501-07, nr. 1710, blz. 61 van Kamervragen

Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
het debat over de Wet
hardheidsaanpassing Awir van 10 juni
2020; ongecorrigeerd stenogram, blz. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
70
35 468, nr. 39

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

212

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
btw-tarieven in buurlanden
beschikbaar is, dit gedeeld wordt met
de Kamer (in het kader van herstel NL)

Stand van zaken / planning

189 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën
(Toeslagen en Douane) zegt toe tijdens
het AO Belastingdienst 23 juni 2020,
om (mogelijk deze week) de
verkenning te delen met de Tweede
Kamer, hoe onderzocht is of voor de
zorg en/of voor andere vitale sectoren
waar nu veel wordt overgewerkt een
maatregel of regeling getroffen kan
worden die voorkomt dat een mogelijk
hoger huishoudinkomen in 2020 als
gevolg van het overwerk doorwerkt
naar de toeslagen. Via het kabinet
worden andere mogelijkheden van
beloning verkend. Daarbij zal worden
meegegeven aan het kabinet of
mogelijk is om te kijken naar een
compensatieregeling in plaats van het Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
voorkomen van kortingen in de
het AO Belastingdienst, 23 juni 2020,
toeslagen.
ongecorrigeerd verslag, blz. 50

190 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe
tijdens het AO Ecofin 30 juni 2020 de
schriftelijke vragen over de btw op
korte termijn te beantwoorden.

191 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamer tijdens behandeling pakket
Belastingplan 2020, 13 november 2019,
deel 2 IBO naar de Kamer te sturen met
daarbij meteen de kabinetsreactie. Dit
wordt volgend jaar (2020) aangeboden
aan uw Kamer.
Staatssecretaris Snel tijdens
T02776 --> Toezending intergrale
behandeling pakket Belastingplan
kabinetsappreciatie
interdepartementaal beleidsonderzoek 2020, 13 november 2019; Handelingen Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
Toeslagen (35.010)
II, nr. 23, item 8, blz. 32
31 066, nr. 624

192 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens
behandeling pakket Belastingplan
2020, 13 november 2019, om te kijken
naar fiscale behandeling van esigaretten na afronding van het
onderzoek dat de staatssecretaris van
VWS doet.

193 2019-2020

De minister voor Rechtsbescherming
zegt toe tijdens het AO over toepassing
van de witte loonbelastingtabel op
SBF-uitkeringen, 5 februari 2020, de
Kamer te informeren over de eventuele
precedentwerking die uit zou gaan van Minister Dekker tijdens het Algemeen
Overleg van 5 februari 2020, over de
een eventuele tegemoetkoming,
waarbij ingegaan wordt op de omvang toepassing van de witte
loonbelastingtabel op Substantieel
van de doelgroep en de fiscale
Bezwarende Functies uitkeringen (SBFgevolgen die een eventuele
uitkeringen), Kamerstukken II 31 066, Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
aanpassing ook in de toekomst zal
hebben.
nr. 618, blz. 17
31 066, nr. 620

194 2019-2020

Minister Hoekstra zegt lid Omzigt toe
binnen enkele weken terug te komen
op de motie van de heer Omtzigt over
rechtsbescherming.

195 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt de Kamer
Afgerond. De commissie besluit deze
toe, tijdens behandeling pakket
toezegging als voldaan aan te merken
Belastingplan 2020, 10 december 2019
en de eindrapportages onderzoeken IVaan de Kamer, naar aanleiding van
organisatie en IV-portfolioproces van
een vraag van het lid Van Rooijen, het Staatssecretaris Snel tijdens
de Belastingdienst (35.302, Q) te
rapport over de verandercapaciteit van behandeling pakket Belastingplan
betrekken bij het nog te plannen
de Belastingdienst ook aan de Eerste 2020, 10 december 2019; Handelingen I kennismakingsgesprek met de nieuwe
Kamer te zenden.
2019-2020, nr. 12, item 12, blz .24-25
staatssecretaris(sen) van Financiën.

Afgerond. Afgedaan in de
beantwoording van Kamervragen op
30-6-2020

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO
Afgerond. Voldaan via beantwoording
Ecofin 30 juni 2020, ongecorrigeerd
van Kamervragen
stenogram, blz. 22

Staatssecretaris Snel tijdens
behandeling pakket Belastingplan
2020, 13 november 2019; Handelingen Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
II, nr. 23, item 8, blz. 24
35 300-IX, nr. 20, blz. 6-7

Minister Hoekstra tijdens debat
Plannen voor de reorganisatie van de
Belastingdienst, 21 januari 2020,
Handelingen II, 2019-2020, nr 43, item
26. p. 41

Afgerond. Afgedaan in de
Kamerbrief 'Onderzoek naar de verbetering van praktische
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
600

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

213

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

196 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt aan het
Kamerlid Van Otterloo toe dat hij de
Kamer naar aanleiding van de
voorjaarsbesluitvorming nader zal
informeren over extra middelen die
nodig zijn voor bezwaarafhandeling
met specifieke aandacht voor
bezwaarafhandeling box 3.

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
Belastingdienst, 4 maart 2020,
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
622, p. 74

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
35 450 nr. 1, Voorjaarsnota 2020 in de
bijlage op pagina 35

197 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief en
staatssecretaris Van Huffelen in
De staatssecretarissen Vijlbrief en Van Kamerbrief «Aanpak problemen
Huffelen zeggen toe voor de zomer
Belastingdienst, Douane en
Afgerond. Afgedaan in de Kamerbrief
een plan van aanpak voor de
Toeslagen» op 27 februari 2020,
«Aanpak vertserking besturing
ontvlechting aan de Kamer aan te
Kamerstukken II 2019-2020, 30 166, nr. Belastingdienst toeslagen en douane»,
bieden.
607, p. 3
van 15-7-2020.

198 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan de
Kamer een haalbaarheidstoets te doen Minister Hoekstra tijdens debat over
op de ontvlechting en de
de gepresenteerde plannen voor de
onderbouwing en risico’s van de
reorganisatie van de Belastingdienst
splitsing te onderzoeken en dit te delen op 21 janurari 2020, Handelingen II
met de Kamer.
2019-2020, nr. 43, item 26, p. 43

Afgerond. Kamerbrief 27 februari 2020
betreffende de aanpak van de
problemen bij de Belastingdienst,
Douane en Toeslagen. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 607

199 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan de
Kamer om de nieuwe
staatssecretarissen en de ambtelijke
top mee te nemen in de keuzes die
gemaakt worden rondom de
Minister Hoekstra tijdens debat over
ontvlechting van de Belastingdienst, de gepresenteerde plannen voor de
maar ook in samenspraak met mensen reorganisatie van de Belastingdienst
in de organisatie, en hier de Kamer
op 21 janurari 2020, Handelingen II
over te informeren.
2019-2020, nr. 43, item 26, p. 30

Afgerond. Afgedaan in de Kamerbrief
«Aanpak vertserking besturing
Belastingdienst toeslagen en douane»,
van 15-7-2020.

200 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan de
Kamer om met een plan van aanpak
met risicoanalyse te komen voor de
ontvlechting van de Belastingdienst,
maar dit doet hij wel trapsgewijs: niet Minister Hoekstra tijdens debat over
alles zal tegelijk of direct doorgevoerd de gepresenteerde plannen voor de
kunnen worden, en de Kamer te
reorganisatie van de Belastingdienst
informeren over welke afslagen
op 21 janurari 2020, Handelingen II
wanneer genomen worden.
2019-2020, nr. 43, item 26, p. 17 en 50

Afgerond. Kamerbrief 27 februari 2020
betreffende de aanpak van de
problemen bij de Belastingdienst,
Douane en Toeslagen. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 607

201 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe stukken te
delen met de Kamer over de
ontvlechting wanneer deze
voorhanden zijn.

Minister Hoekstra tijdens debat over
de gepresenteerde plannen voor de
reorganisatie van de Belastingdienst
op 21 janurari 2020, Handelingen II
2019-2020, nr. 43, item 26, p. 6 en 50

Afgerond. Kamerbrief 27 februari 2020
betreffende de aanpak van de
problemen bij de Belastingdienst,
Douane en Toeslagen. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 607

202 2019-2020

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 666. Vertrouwelijke brief ter
ondersteuning van het besloten deel
Staatssecretaris Van Huffelen herhaalt
van de technische briefing over
een eerdere toezegging aan de heer
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens risicomodellen en selectieregels van
Bruins toe: de Kamer wordt op
debat over het stopzetten van de
de Belastingdienst over risicomodellen
vertrouwelijke wijze geïnformeerd hoe kinderopvangtoeslag, 27 mei 2020,
en selectieregels bij de Belastingdienst.
risicomodellen werken en welke
Handelingen II, 2019-2020, nr. 75 item De technische briefing vond plaats op
elementen erin zitten.
5 p. 21
2 juli 2020.

203 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt mede
naar aanleiding van het Kamerlid
Leijten toe dat hij de Kamer nader zal
informeren over mogelijkheden
aangaande externe toetsing op de
Belastingdienst.

204 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe dat hij
de Kamer uiterlijk 24 april een brief zal
sturen over de Fraude Signalering
Voorziening (FSV), waarin hij onder
meer in zal gaan op de
ontstaansgeschiedenis van het
systeem, de wetten die (ook voor de
invoering van de AVG) werden
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
overtreden, waar de informatie is
gebleven die uit de FSV is verwijderd, Belastingdienst, 4 maart 2020,
hoe belastingplichtigen die op de
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
‘zwarte lijst’ stonden worden
622, p. 73

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
Belastingdienst, 4 maart 2020,
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
622, p. 74

Afgerond.

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
31 066, nr. 632 (brief 28 april) en
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
650 (brief 26 mei)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

214

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
geïnformeerd, de toegang tot de FSV,
de impact die het voor
belastingplichtigen had om op de
‘zwarte lijst’ te staan en een tijdlijn
vanaf januari vorig jaar, waarin
specifieke aandacht zal zijn voor de
week waarin journalisten reeds de
beschikking hadden over de
gegevensbeschermingseffectbeoordeling.
Tevens zal hij in deze brief ingaan op
de uitkomsten van de actieve
doorlichting naar het bestaan van
andere lijsten/systemen die door de
Belastingdienst worden gebruikt.

Stand van zaken / planning

205 2019-2020

De staatssecretarissen Vijlbrief en van Staatssecretaris Vijlbrief en
Huffelen zeggen toe om de prestaties staatssecretaris Van Huffelen in
van de organisaties meetbaar te maken Kamerbrief «Aanpak problemen
door middel van herziene indicatoren, Belastingdienst, Douane en
die worden opgenomen in de
Toeslagen» op 27 februari 2020,
begroting van het ministerie van
Kamerstukken II 2019-2020, 30 166, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
Financiën.
607, p. 12
35300, IX, nr. 21 en Rijksbegroting 2021

206 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën
(Fiscaliteit en Belastingdienst) zegt toe
vroeg in de zomer een brief aan de TK
te sturen met daarin: werking FSV,
welke problemen er nu zijn met FSV,
wat de gevolgen zijn voor burgers en
bedrijven, hoe het inzagerecht wordt
geregeld, lijst met FSV-achtige
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO
applicaties. En daarbij de relatie te
leggen met toeslagen: bij ouders die Belastingdienst, 23 juni 2020.
zijn opgenomen in FSV kan er indicatie Kamerstukken II, 2019-2020, 31066, nr. Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020
zijn dat er vooringenomen gedrag is. 686. p.65
31066. nr. 681

207 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe de
Kamer te informeren over het
onderzoek waarborgen behandeling
fraudesignalen en het onderzoek
informatiestromen en
fraudemeldpunten

Staatssecretaris Vijlbrief in brief
'Fraude Signalering Voorziening (FSV)
- Stappen op weg naar een
signaleringsvoorziening en
fraudebestrijding bij de Belastingdient
die voldoet aan wet- en regelgeving,
28 april 2020, Kamerstukken II
Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020
2019-2020, 31 066, nr. 632, blz. 10
31 066, nr. 681 (brief 10 juli).

208 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt aan het
Kamerlid Omtzigt toe dat hij de Kamer
nader zal informeren over de
praktische kanten van
rechtsbescherming als de
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
Belastingdienst een fout heeft gemaakt Belastingdienst, 4 maart 2020,
die negatieve gevolgen heeft voor een Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
belastingplichtige.
622, p. 74

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020,
35 300-IX, nr. 20, blz 4-5

209 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt aan
het lid Leijten toe dat de ouders die de
kwalificatie opzet/grove schuld
onterecht hebben gekregen,
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
duidelijkheid te geven of FSV een rol het Debat Wet hardheidsaanpassing
daarbij heeft gespeeld.
Awir 17 juni 2020 stenogram pag. 30

Afgerond. Kamerstukken II 2019-2020
31066, nr. 681 (brief 10 juli).

Tabel 86 Door bewindslieden gedane toezeggingen die nog niet zijn afgerond
Vergaderjaar

1 2013-2014

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

In behandeling. Op 18 mei jl. heeft uw
Kamer het syntheserapport
Staatssecretaris Weekers zegt toe aan
«Bouwstenen voor een beter
Kamerlid Nijboer tijdens de Algemene Staatssecretaris Weekers tijdens de
belastingstelsel» ontvangen
Algemene financiële beschouwingen (Kamerstukken II, 2019-2020, 32 140, nr.
Financiële Beschouwingen in het
voorjaar 2014 of wanneer meer inzicht op 17 oktober 2013. Handelingen II
71). In de bijgevoegde fichebundel met
2013-2014, TK nr. 15, item 7, blz. 2. De beleidsopties wordt in fiche 162
bestaat in de gemeentelijke
maatwerkvoorziening Wmo, dat de
staatssecretaris heeft de toezegging
uitgebreid de huidige stand van denken
fiscale regeling voor chronisch zieken herhaald tijdens het WGO
over, en het lopende onderzoek naar
vereenvoudigingsopties van de fiscale
en gehandicapten verder zal worden Belastingplan op 4 november 2013.
vereenvoudigd en in samenspraak met Kamerstukken II 2013-2014, 33 752, nr. regeling aftrek van uitgaven voor
VWS tegen het licht worden gehouden. 78, blz. 8
specifieke zorgkosten beschreven. Voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

215

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
een echte inhoudelijke
vereenvoudiging zijn politieke keuzes
noodzakelijk.

2 2015-2016

Staatssecretaris Wiebes zegt toe
tijdens de plenaire behandeling van
de Wet deregulering beoordeling
arbeidsrelaties (Eerste Kamer), aan
Kamerlid Köhler dat bij de evaluatie
van de wet over drie jaar een poging
gedaan kan worden om het aandeel
schijnzelfstandigheid opnieuw in te
schatten.

In behandeling. In het regeerakkoord is
aangekondigd dat de Wet DBA wordt
vervangen door nieuwe maatregelen.
Na de invoering van deze nieuwe
maatregelen zal het kabinet peilen of
Staatssecretaris Wiebes tijdens de
de praktijk van de wijzigingen
plenaire behandeling van de Wet
overeenstemt met de doelstellingen
deregulering beoordeling
van de wijzigingen, namelijk het
arbeidsrelaties in de Eerste Kamer op tegengaan van schijnzelfstandigheid en
26 januari 2016. Handelingen I
zorgen dat echte zzp-ers gewoon hun
werk kunnen doen.
2015-2016, nr. 17, item 7, blz. 45

3 2015-2016

In behandeling. Op dit moment zijn er
geen signalen dat in de zorg een
tussenlaag ontstaat als gevolg van het
wegvallen van de VAR en introductie
van de Wet DBA. Daarbij past de
kanttekening dat de handhaving op de
Wet DBA is opgeschort (met
uitzondering van kwaadwillenden),
zodat niet kan worden uitgesloten dat er
te weinig gegevens voorhanden zijn om
conclusies te trekken. Daar komt bij dat
op dit moment op basis van het
Staatssecretaris Wiebes zegt toe, naar
regeerakkoord wordt gewerkt aan een
aanleiding van een opmerking van het
vervanging van de DBA. Als de
lid Van Strien (PVV) tijdens het debat
Deregulering beoordeling
Staatssecretaris Wiebes tijdens debat vervanging van de DBA is afgerond en
in navolging daarvan de handhaving is
arbeidsrelaties 25 januari 2016, erop
Deregulering beoordeling
gestart, kunnen pas conclusies zoals
toe te zien dat de tussenlaag van zzp- arbeidsrelaties, 25 januari 2016;
bemiddeling wordt voorkomen en de Handelingen I 2015-2016, nr.17 item 7, toegezegd in deze toezegging worden
getrokken.
Kamer hierover te informeren.
p.42

4 2016-2017

Staatssecretaris Wiebes zegt toe aan
Kamerlid Schouten tijdens het WGO
van 7 november 2016 een brief te
sturen over het begrip vermogen en
Staatssecretaris Wiebes tijdens het
betalingscapaciteit. De regeling waarin WGO op 7 november 2016.
dit wordt uitgelegd zal als concept aan Kamerstukken II 2016-2017, 34 552, nr.
de Kamer worden voorgelegd.
70, blz. 110

5 2016-2017

Staatssecretaris Wiebes zegt de kamer
toe om jaarlijks een notitie toe te
voegen aan de Halfjaarsrapportage
Belastingdienst met een aanvulling op Staatssecretaris Wiebes tijdens debat
de aantallen APA’s en ATR’s. Er wordt over belastingafspraken met
In behandeling, in de
per type ruling een voorbeeld of model multinationals, 1 juni 2017,
Voortgangsrapportages wordt
gegeven zodat de Kamer kan zien hoe Handelingen II 2016-2017, item 82, nr. 8, gerapporteerd over de rulingpraktijk.
het in elkaar zit.
p. 21

6 2016-2017

De Staatssecretaris heeft toegezegd
een brief te sturen met de
Staatssecretaris Wiebes tijdens AO
eindafrekening van de vertrekregeling Belastingdienst, 13 oktober 2016,
en de diverse mogelijke
Handelingen II 2016-2017, 31 066, nr.
arrangementen, inclusief de wijze
313, blz. 35-36
waarop de overschrijding van de
regeling betaald wordt.

7 2016-2017

Staatssecretaris Wiebes zegt de
Tweede en Eerste Kamer toe van
informatie voorzien over «country-bycountry reporting» - hoeveel
landenrapporten de Belastingdienst
heeft ontvangen van
belastingplichtigen, hoeveel
landenrapporten zijn ontvangen van
andere landen via de uitwisseling en
een kwalitatieve beschrijving van de
ervaringen alsmede inzicht in veel
voorkomende vervolgacties.

In behandeling. In het kader van het
recent besluit tot ontvlechting wordt
opnieuw gekeken naar wat dit betekent
voor één debiteurgerichte
betalingsregeling Toeslagen en
Belasting.

In behandeling. Rapportage aan de
Kamer is voorzien in april 2021.

Staatssecretaris Wiebes in brief over
Wet aanvullende regels uitwisseling
landenrapporten, 14 april 2017,
Kamerstukken II 2016-2017, 34 651, nr. Doorlopend. Hierover zal uw Kamer in
14 & Kamerstukken I 2016-2017, 34 651, de volgende fiscale moties en
C, p. 2
toezeggingenbrief worden
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

216

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

8 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Snels tijdens debat
«Voortzetting van de behandeling van:
Het wetsvoorstel Wijziging van de Wet
Inkomstenbelasting 2001 tot het
geleidelijk uitfaseren van de aftrek
wegens geen of geringe
eigenwoningschuld» op 22 november Staatssecretaris Snel tijdens de
2017, om bij een volgende evaluatie van behandeling van het Belastingplan
de eigenwoningregeling ook de
2018 in de Tweede Kamer op
werking van de wet afschaffen wet
22 november 2017. Handelingen II
Hillen mee te nemen.
2017-2018, nr. 25, item 9, blz. 8

9 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg, tijdens het
AO Belastingontwijking 29 maart 2018, Staatssecretaris Snel tijdens AO
om updates te geven over de stand van Belastingontwijking 29 maart 2018;
Doorlopend. Deze toezegging ziet op
zaken m.b.t Public CbCR, genoemd
Handelingen II 2017-2018, nr. 67, item 8, een doorlopend proces en wordt veelal
wordt om dit te doen tijdens AO Ecofin. blz. 24
behandeld bij de Ecofin.

10 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg, tijdens AO
Belastingontwijking van 29 maart 2018,
te blijven pleiten voor meer
transparantie in de EUGedragscodegroep. «Overigens heb ik
volgens mij in een vorig AO EcofinRaadal gezegd dat wij groot
voorstander zijn van volle transparantie rond die EU-Gedragscodegroep.
Staatssecretaris Snel tijdens AO
Wij blijven daar ookvoor pleiten en
Doorlopend. Deze toezegging ziet op
hebben dat nu al een aantal keren op Belastingontwijking 29 maart 2018;
deagenda gezet. Dat zullen wij blijven Handelingen II 2017-2018, nr. 67, item 8, een doorlopend proces en wordt veelal
doen.»
blz. 24-25
behandeld bij de Ecofin.

11 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens het
AO Belastingontwijking van 29 maart
2018 dat wanneer veranderingen
Staatssecretaris Snel tijdens AO
optreden een update van het overzicht Belastingontwijking 29 maart 2018;
Doorlopend. Deze toezegging ziet op
zwarte lijst gedeeld wordt met de
Handelingen II 2017-2018, nr. 67, item 8, een doorlopend proces en wordt veelal
Kamer.
blz. 24-25
behandeld bij de Ecofin.

12 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens het debat
In behandeling. Het symposium is in
'Belastingdruk voor eenoverleg met Kamerlid Omtzigt
verdieners'van 24 mei 2018, een
verplaatst naar een later moment
symposium op te zetten om te spreken
omdat destijds weinig animo was voor
over de modellen en de economische
het symposium om economische
keuzes, en samen met het CPB, de WRR Staatssecretaris Snel tijdens debat
modellen bij het CPB te bespreken.
en wellicht een aantal oud-politici en Belastingdruk voor ee-verdieners
hoogleraren een discussiepaper te
24 mei 2018; Handelingen II 2017-2018, Kortom: Symposium moet nog op enig
schrijven.
nr. 85, item 7, blz. 15
moment georganiseerd worden.

13 2017-2018

Staatssecretris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens debat
Staatssecretaris Snel tijdens
Behandeling van het wetsvoorstel Wet behandeling van het wetsvoorstel Wet In behandeling. Deze gedane
fiscale arbitrage, 5 juni 2019, te bekijken fiscale arbitrage, 5 juni 2019;
toezegging wordt in een later stadium
d.m.v. een evaluatie hoe de wet in de Handelingen II 2018-2019, nr. 89, item 3, relevant. Naar verwachting wordt de
praktijk uitpakt.
blz. 14
Kamer nader geinformeerd in 2021.

14 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
kamer in de moties- en
toezeggingenbrief in het voorjaar van
2020 nader te informeren over de
ontwikkeling van het aantal
coöperaties.

15 2017-2018

Staatssecretaris Snel toegezegd dat
een keer per jaar gerapporteerd zal
worden aan de Kamer over het
programma bij de Belastingdienst met Staatssecretaris Snel in brief
het doel om de technische
Belastingdienst, 26 april 2018,
achterstanden, de zogenaamde
Kamerstukken II 2017-2018, 31 066, nr.
technische schuld, inzichtelijk te maken 403, p. 12
en op te lossen.

In behandeling. De toezegging kan pas
over enkele jaren in behandeling
worden genomen, wanneer de
eerstvolgende evaluatie van de
eigenwoningregeling plaatsvindt.

Staatssecretaris Snel tijdens het WGO
Wet inhoudingsplicht
houdstercoöperatie en uitbreiding
inhoudingsvrijstelling, 6 november
2017, Kamerstukken II 2017-2018, 34
788, 12, p. 1
In behandeling.

In behandeling. Uw Kamer wordt elke
vier maanden geïnformeerd over de
status van de MIV in de
viermaandelijkse
voortgangsrapportages.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

217

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

16 2017-2018

Staatssecretaris Snel zegt toe de
mogelijkheid voor een controlerende
rol van de banken bij de aangifte van
het bezit van Bitcoins bij de
Belastingdienst mee te nemen in de
verdere uitwerking van de fiscale
beleidsagenda.

Stand van zaken / planning

Staatssecretaris Snel in brief fiscale
In behandeling, zodra er er
aspecten cryptovaluta, 28 mei 2018,
ontwikkelingen te melden zijn, wordt
Kamerstukken I 2017-2018, 34775, AA, de Eerste Kamer geïnformeerd.
p. 9

17 2018-2019

Toegezegd dat de staatssecretaris,
zoals reeds toegezegd in het debat over
het Belastingplan, voor 1 april met
een Kamerbrief komt over de
voortgang van de gesprekken met de
Nederlandse Loterij en Sportech
(effecten verhoging kansspelbelasting
op landgebonden
Handelingen II 2018-2019, nr. 23,
sportweddenschappen/Toto)
item 10.

In behandeling. De gesprekken lopen,
NLO beziet hoe zij e.e.a. kunnen
verwerken. Vooralsnog geen gevolgen
voor de rijksbegroting. Deels afgerond:
Zie Kamerstukken II 2018-2019, 35 000IX, nr. 19, p. 16.

18 2018-2019

Drie delen van toezeggingen: er wordt
verder ingezet op: 1) het verbeteren
van de digitale dienstverlening ten
aanzien van het aantal gewerkte uren
en de doelgroepstatus in het aanvraagen mutatieproces; 2) het digitaal
informeren van ouders; zo zullen
ouders door middel van een app
geattendeerd kunnen worden om op
het juiste moment de juiste actie te
De staatssecretaris tijdens het debat
ondernemen, en kunnen zij de
van 11 oktober 2018
wijzigingen eenvoudig doorgeven;
3)het vergemakkelijken een goede
Kamerstukken II 2018-2019, 31 322, nr.
schatting te maken van het aantal
379.
opvanguren.

In behandeling. De app is gereed voor
brede inzet en publicatie. Timing
hiervan wordt momenteel
interdepartementaal afgestemd.

19 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
fractieleden van de VVD en het CDA in
Nota naar aanleiding van het Verslag
Wet implementatie eerste EU-richtlijn
antibelastingontwijking, 7 december
2018, aan de EC te vragen wanneer de Staatssecretaris Snel in de Nota naar
aanleiding van het verslag Wet
uiterste datum van implementatie is
verstreken en een overzicht te geven implementatie eerste EU-richtlijn
van de wijze waarop andere lidstaten antibelastingontwijking, 7 december
van de EU ATAD1 hebben
2018; Kamerstukken I 2018-2019, 35
geïmplementeerd.
030, E, blz. 2

In behandeling. Het verzoek ligt op dit
moment bij de Europese Commissie.

20 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
leden van Groenlinks in Nota naar
aanleiding van het Verslag Wet
bedrijfsleven 2019, 5 november 2018, te Staatssecretaris Senl in Nota naar
onderzoeken of een gerichte
aanleiding van het Verslag Wet
aanpassing van het fbi-regime voor
bedrijfsleven 2019, 5 november 2018; In behandeling. Loopt mee in
vastgoed-fbi’s mogelijk en uitvoerbaar Kamerstukken II 2018-2019, 35 028, nr. onderzoek fbi's en vbi's gepland voor
is.
21, blz. 45
2021.

21 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2019,
14 november 2018, dat de vrijstelling
voor Denksport blijft gelden hangende Staatssecretaris Snel tijdens
het onderzoek. In het eerste kwartaal behandeling pakket Belastingplan
2019 na gesprekken met de sector zal 2019, 14 november 2018; Handelingen
de kamer nader worden geïnformeerd. II 2018-2019, nr. 23, item 10, blz. 17-18

22 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
leden van fractie 50PLUS in het Nota
naar aanleiding van het verslag
7 december 2018 dat het zijn streven is Staatssecretaris Snel in Nota naar
In behandeling.Het onderzoek is in een
om in het eerste kwartaal van 2019 het aanleiding van verslag Belastingplan afrondende fase. U zult zo spoedig
parlement nader te informeren met
2019, 7 december 2018; Kamerstukken mogelijk worden geïnformeerd over
betrekking tot de btw op denksporten. I 2018-2019, 35 026, F, blz. 8
de afgedane toezegging.

23 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Doorlopend. De laatste update is met
kamerlid Schalk tijdens de behandeling Staatssecretaris Snel tijdens
de Kamer gedeeld in de brief
Pakket Belastingplan 2020 om de
behandeling van Pakket Belastingplan «Onderzoek marginale druk» en bijlage
jaarlijkse cijfers van de marginaledruk 2020, Handelingen I 2018-2019, nr. 11, «Tabellen marginale druk pakket
te leveren.
item 12, blz.14
Belastingplan 2020»

In behandeling. Het onderzoek is in
een afrondende fase. U zult zo spoedig
mogelijk worden geïnformeerd over
de afgedane toezegging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

218

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
bij 'Aanbiedingsbrief pakket Belastingplan 2020',
zie ook Kamerstukken II 2019-2020, 35
302, Nr. 8

24 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Leijten tijdens behandeling
van het wetsvoorstel Wet fiscale
Staatssecretaris Snel tijdens
arbitrage, 5 juni 2019, een periodieke behandeling van het wetsvoorstel Wet In behandeling. Deze gedane
analyse te maken om meer inzicht te fiscale arbitrage, 5 juni 2019;
toezegging wordt in een later stadium
krijgen in de werking van de wet en hoe Handelingen II 2018-2019, nr. 89, item 3, relevant. Naar verwachting wordt de
dit vorm te geven.
blz. 9
Kamer nader geinformeerd in 2021.

25 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Stoffer tijdens een AO over
de Herziening Belastingstelsel, 27 juni
2019, in 2020 de fiscale behandeling in Staatssecretaris Snel tijdens AO
de energiebelasting van Smart
Herziening Belastingstelsel, 27 juni
Charging te betrekken bij de evaluatie 2019; Kamerstukken II 2018-2019, 32
van de energiebelasting.
140, nr. 58, blz. 57

In behandeling. De fiscale behandeling
in de energiebelasting van Smart
Charging wordt betrokken bij de
evaluatie van de energiebelasting.

26 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2019,
13 november 2019, te kijken of nog
meer bekendheid kan worden gegeven
aan de compensatie van de
leenbijstand. Ook wordt bekeken of de
regeling langer open kan blijven of kan Staatssecretaris Snel tijdens
een campagne in een ultieme poging behandeling Pakket Belastingplan,
om toch nog mensen te vinden die er 13 november 2019; Handelingen II
tot nu toe niet waren.
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 27

In behandeling. De verwachting is om
met Prinsjesdag deze toezegging af te
kunnen doen.

27 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe om
medio 2019 te rapporteren over de
voortgang inzake de
Interactiestrategie.

In behandeling. Wij informeren uw
Kamer nader over de opzet en het
verloop van het onderzoek wanneer er
ontwikkelingen zijn.

28 2018-2019

Staatssecretaris Snel in brief
Staatssecretraris Snel zegt de Kamer beantwoorden SO over Autoriteit
toe in de reguliere rapportages op de Persoonsgegevens, 7 februari 2019,
hoogte houden over de voortgang van Kamerstukken II 2018-2019, 32 761, nr.
het pseudonimiseren.
131. p. 11.
In behandeling.

29 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt toe dat er
tegen het einde van dit jaar (2019) voor
drie ketens een concreet uitgewerkt
plan ligt dat een samenhangende
aanpak laat zien om de uitdagingen van
deze ketens het hoofd te bieden.
Wanneer deze aanpak succesvol blijkt Staatssecretaris Snel in
te zijn, zal deze daarna ook worden
voortgangsbrief ICT-portfolioproces,
toegepast bij de andere
28 mei 2019, Kamerstukken II
probleemketens.
2018-2019, 31 066, nr. 486. p. 6

30 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt aan het lid
Lodders toe dat in het jaarverslag van
het APA/ATR-team aandacht besteed
zal worden aan de bijdrage van de
rulingpraktijk aan het
vestigingsklimaat.

31 2018-2019

Staatssecretaris Snel zegt aan de
Kamerleden Van Weyenberg, Snels en
Leijten toe dat de commissieBouwman/Van der Geld na twee jaar
zal evalueren of met het publiceren van
In behandeling, evaluatie vindt plaats
geanonimiseerde samenvattingen van
na 2 jaar, in 2021. De commissie die
rulings met een internationaal karakter
jaarlijks onderzoek doet zal naar
Staatssecretaris Snel tijdens het AO
de beoogde transparantie over de
rulingpraktijk wordt bereikt, en zal die Internationaal fiscaal (verdrags)beleid, samenvattingen kijken.
evaluatie aan de Kamer doen
4 juni 2019, Kamerstukken II 2018-2019,
toekomen.
25 087, nr. 244. p. 44.

32 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe om de
vaktechnische infrastructuur in te
bedden bij Toeslagen.

Staatssecretaris Snel tijdens het AO
Belastingdienst, 6 december 2018,
Kamerstukken II 2018-2019, 31 066, nr.
451, p. 39.

In behandeling. De Belastingdienst
werkt op dit moment aan ketenplannen
voor de ketens Loonheffingen,
Omzetbelastingen en Gegevens. Deze
zullen worden meegenomen in de
integrale aanpak IV voor de
Belastingdienst die voor de zomer 2020
aan de Kamer wordt verzonden.

Staatssecretaris Snel tijdens het AO
In behandeling, Het jaarverslag wordt
Internationaal fiscaal (verdrags)beleid, gevoegd bij de Voortgangsrapportage
4 juni 2019, Kamerstukken II 2018-2019, Belastingsdienst.
25 087, nr. 244. p. 44.

Doorlopend. Dit is een doorlopend
proces. Er is een reorganisatie in gang
gezet en tegelijkertijd zijn vacatures
opengesteld voor Vaktechnisch
Staatssecretaris Snel in een brief van coördinatoren. De werving vindt
20-9-2019. Kamerstukken II 2019-2020, momenteel plaats en de reorganisatie
loopt door tot in het najaar. Zie ook het
31 066, nr. 529

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

219

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
antwoord op de toezegging gedaan op
11 oktober 2018, Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 434.

33 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat de
volledige verwijdering van gegevens
over tweede nationaliteit in de
systemen eind 2019 gereed zal zijn.

In behandeling. De gegevens over
nationaliteit zijn niet meer
raadpleegbaar voor
belastingdienstmedewerkers. De
laatste hand wordt gelegd aan de
Staatssecretaris Snel in een brief van volledige verwijdering uit de systemen,
20-9-2019. Kamerstukken II 2019-2020, zoals verwoord in de Kamerbrief van
31 066, nr. 529 en Kamerstukken II
27 februari 2020, Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 607
2019-2020, 31 066, nr. 490

34 2019-2020

De staatssecretaris meldt dat ook de
Nationale Ombudsman bezig is met
een onderzoek naar de behandeling
van klachten bij de overheid over
etnisch profileren. Bij afronding van dat
onderzoek wordt de Kamer
Staatssecretaris Snel in een brief van In behandeling. Het rapport van de
geïnformeerd over de resultaten die
15-11-2019. Kamerstukken II 2019-2020, Nationale Ombudsman wordt verwacht
de Belastingdienst betreffen.
31 066, nr. 538
in september 2020.

35 2019-2020

De staatssecretaris zegt aan het
Kamerlid Stoffer toe tijdens het debat
«Ten onrechte ingevorderde
kinderopvangtoeslagen» dat het tijdig
en juist informeren van de Kamer
onderdeel is van de
Staatssecretaris Snel tijdens het debat In behandeling. Deze toezegging wordt
cultuurverandering bij de
op 4-12-2019. Handelingen II 2019-2020, meegenomen in het
Belastingdienst.
32, item 6, p. 35
traject 'leiderschap en cultuur'.

36 2019-2020

In behandeling. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 518 d.d.
17 december 2019 gaat in op de
compensatie van CAF-11 ouders. Voor
CAF-11 is bij beleidsbesluit geregeld dat
De staatssecretaris zegt aan het
dit geen invloed heeft op toeslagen en
Kamerlid Van Kooten-Arissen toe
uitkeringen. Beleidsbesluit nr.
tijdens het debat «Ten onrechte
2019-200258, Staatscourant 2019,
ingevorderde kinderopvangtoeslagen»
66172. Voor CAF-overig moet de
dat de compensatie aan ouders niet
Staatssecretaris Snel tijdens het debat compensatieregeling nog worden
van invloed is op toeslagen en
op 4-12-2019. Handelingen II 2019-2020, opgesteld naar aanleiding van het
rapport AUT-II.
uitkeringen.
32, item 6, p. 25

37 2019-2020

Toezegging aan het lid Van Weyenberg
dat in de discussies over de herziening
van het toeslagenstelsel de
opdrachtgever voortaan ook aan tafel
zit, en dat er in die discussies niet op
voorhand ‘klemmen’ worden gezet, dat
er zonder taboes gediscussieerd kan Minister Hoekstra tijdens het debat op
worden over de mogelijkheden
21-1-2020. Handelingen II 2019-2020, nr.
toekomst toeslagenstelsel.
In behandeling.
43, item 26, pag. 25

38 2019-2020

De samenwerking tussen de
toeslagdepartementen (de
opdrachtgevers), het directoraatgeneraal Toeslagen (opdrachtnemer)
en het ministerie van Financiën (de
eigenaar) wordt geïntensiveerd en de
randvoorwaarden voor de rollen nader
ingevuld. Tevens werken we nauw
Minister Hoekstra in een brief van
samen in onder meer het IBO om tot 4-2-2020. kamerstukken II 2019-2020,
een beter stelsel te komen.
31 066, nr. 596, pag. 4

39 2019-2020

De staatssecretaris zwegt toe dat in
april 2020 een plan van aanpak zal
worden opgeleverd om te zorgen dat in
de lopende uitvoering van de
Staatssecretaris Vijlbrief en Van
toeslagenregelingen geen nieuwe
Huffelen in een brief van 27-2-2020.
problemen ontstaan en dat
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
achterstanden worden weggewerkt.
607 bijlage.
In behandeling.

40 2019-2020

De staatssecretarissen zeggen toe in
de maanden volgend op de
kabinetsreactie op het IBO toeslagen

In behandeling.

Staatssecretaris Vijlbrief en Van
Huffelen in een brief van 27-2-2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
607 bijlage.
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

220

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
successievelijk nadere planvorming zal
plaatsvinden op de domeinen
kinderopvang, wonen en zorg.

Stand van zaken / planning

41 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe waar nodig
wetgeving in lijn met de motie van het
lid Lodders c.s. voor te bereiden om
verbeteringen en alternatieven door te
voeren om te bewegen naar een beter
en menselijker systeem. De
staatssecretaris zegt dat hij hierover in
gesprek is met collegabewindspersonen die de
beleidsmatige verantwoordelijkheid
dragen voor verschillende toeslagen.
Hier worden ook lopende trajecten
zoals maatwerk in dienstverlening, het
verbetertraject kinderopvangtoeslag
Staatssecretaris Vijlbrief en Van
en het IBO Toeslagen in meegenomen. Huffelen in een brief van 27-2-2020.
Het streven is om te komen tot een
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
nieuw stelsel met oog voor de mensen. 607, p. 5
In behandeling.

42 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
te informeren over het verwijderen van
de gegevens over de tweede
nationaliteit van Nederlanders uit
Staatssecretaris Vijlbrief en Van
systemen van Toeslagen, zoals uw
Huffelen in een brief van 27-2-2020.
Kamer ons heeft opgeroepen in de
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
motie Stoffer c.s.
607, p. 14
In behandeling.

43 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe binnen
enkele weken de Kamer een reactie te Staatssecretaris Van Huffelen in een
geven op de aanbevelingen in het IBO brief van 13-3-2020. Kamerstukken II
Toeslagen.
2019-2020, 31 066, nr. 613

In behandeling. Deels voldaan.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
624 d.d. 30 april «Kabinetsinzet
Toeslagen (IBO Toeslagen
Deelonderzoek 2)»

44 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in het
volgende AO Toeslagen de Kamer te
informeren over de stand van zaken
van de stapsgewijze aanpak ten
aanzien van het traject «cultuur en
leiderschap» bij Toeslagen n.a.v.
overleg met de ondernemingsraad van
Toeslagen. De invulling van zo’n
gefaseerde aanpak is op 3 maart
gestart en wordt de komende weken
vervolgd. De staatssecretaris zegt dat
zij ook op korte termijn beslissingen wil Staatssecretaris Van Huffelen in een
nemen over de fasegewijze aanpak van brief van 13-3-2020. Kamerstukken II
het totale proces.
2019-2020, 31 066, nr. 613, p.17

In behandeling.

45 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe zodra de
uitkomsten van diverse onderzoeken
binnen zijn, de Kamer te informeren.
Het betreft interne onderzoeken naar
de vraag of bij signalen van fraude de
gepaste middelen worden ingezet,
een onderzoek naar het
informatiebeheer bij Toeslagen en een
onderzoek door een externe partij in
overleg met de ADR en Docdirekt naar
vermiste stukken. Daarnaast wordt
door de Autoriteit Persoonsgegevens Staatssecretaris Van Huffelen in een
een onderzoek uitgevoerd naar etnisch brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 630, pag. 5
profileren.

In behandeling. O.a.:
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
683, d.d. 17 juli: ‘Reactie op rapport
Autoriteit Persoonsgegevens’.

46 2019-2020

In Kamerbrief II, 2019/20, 31 066, nr. 596
is mede door de staatssecretaris van
SZW een beschrijving gegeven van hoe
wij zijn omgegaan met signalen vanuit
de Belastingdienst over de eigen
bijdrage en proportioneel
terugvorderen. De staatssecretaris van
SZW heeft eerder medegedeeld dat bij
Staatssecretaris Van Huffelen in een
het ministerie van Sociale Zaken en
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
Werkgelegenheid met een
geauditeerde werkwijze zal worden
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
gezocht naar nadere stukken om het in pag.2

In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

221

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
die brief geschetste beeld zo compleet
mogelijk te maken. De staatssecretaris
zegt toe de Kamer hierover nader te
informeren.

Stand van zaken / planning

47 2019-2020

In de brief 31066, nr. 612 is aangegeven
dat het ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid met een
geauditeerde werkwijze verder zal
zoeken naar nadere stukken om het
geschetste beeld zo compleet mogelijk Staatssecretaris Van Huffelen in een
te maken. De staatssecretaris zegt toe brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
de Kamer hierover te informeren na
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
het afronden van de zoektocht.
pag. 3

In behandeling.

48 2019-2020

Op dit moment wordt het
instellingsbesluit van deze commissie
opgesteld. De staatssecretaris zegt toe,
zodra deze gereed is, te delen met de
Kamer. Toeslagen zal deze verzoeken
aan een onafhankelijke Commissie
Staatssecretaris Van Huffelen in een
aanvullende schadevergoedingen
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
werkelijke schade voorleggen en het 2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
advies van deze Commissie volgen.
pag. 10

In behandeling.

49 2019-2020

De staatssecretaris heeft besloten om
nader onderzoek te laten doen naar de
wijze waarop gegevensbeheer binnen
Toeslagen plaatsvindt. De
Staatssecretaris Van Huffelen in een
staatssecretaris zegt toe, zodra dat
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
onderzoek is afgerond, de resultaten te 2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
delen met de Kamer.
pag. 10

In behandeling.

50 2019-2020

Op dit moment wordt de
cirsisorganisatie verder uitgebouwd.
De staatssecretaris zegt toe de Kamer Staatssecretaris Van Huffelen in een
te informeren als de punten
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
bewijsstukken en richtlijnen nader zijn 2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
uitgekristalliseerd.
pag. 17

In behandeling.

51 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
zo spoedig mogelijk de
Uitvoeringstoets te doen toekomen
waarin de uitvoeringaspecten van de
werkzaamheden zal duiden. Om een
goede uitvoering door de
crisisorganisatie niet in de knel te laten
Staatssecretaris Van Huffelen in een
komen en omdat deze casussen een
gedegen onderzoek vereisen, vergt dit brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
een ander tijdspad dan de zaken waarin 2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
sprake is van herziening en reparatie. pag. 17

In behandeling.

52 2019-2020

Aan de inrichting van de
herstelorganisatie wordt op dit
moment druk gewerkt. De
staatssecretaris zegt toe de Kamer via
de Uitvoeringstoets hierover te
informeren.

Staatssecretaris Van Huffelen in een
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
pag. 24

In behandeling.

53 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe zodra het
instellingsbesluit van deze Bestuurlijke
Adviesraad Kinderopvangtoeslag
gereed is, deze conform de daartoe
geëigende voorhangprocedure met de
Kamer te delen. Op dat moment zal de
staatssecretaris de Kamer ook
Staatssecretaris Van Huffelen in een
informeren over de mensen die op
persoonlijke titel zitting nemen in de brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
Bestuurlijke Adviesraad
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
Kinderopvangtoeslag.
pag. 26

In behandeling.

54 2019-2020

Voor toeslagschulden waarvoor alsnog
een persoonlijke betalingsregeling
wordt verleend, kan normaal
Staatssecretaris Van Huffelen in een
gesproken nog grofweg een derde
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
alsnog worden geïnd. De
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
staatssecretaris zegt toe, uiterlijk in de pag. 35

In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

222

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Ontwerpbegroting, de Kamer een
definitieve raming van de te
verwachten derving zal presenteren.

Vindplaats

Stand van zaken / planning

55 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
voor het zomerreces het plan van
aanpak toe te sturen, om de
klantgerichte werkwijze van
medewerkers en leidinggevenden
binnen Toeslagen te vergroten.
Daartoe worden verbeteringen in de
dienstverleningsprocessen
voorbereid.

Staatssecretaris Van Huffelen in een
brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 2,
pag. 37

In behandeling.

56 2019-2020

Staatssecretaris zegt toe de Kamer te
informeren over de uitkomst van de
expertmeeting «Expertmeeting
Eigenbijdrage SZW-BD" van
21 november 2014. De uitkomst
volgens deze terugkoppeling was dat
de argumentaties om wet- en
regelgeving aan te passen, getoetst
zouden worden op effectiviteit,
houdbaarheid en noodzakelijkheid.
Hier is geen inhoudelijke reactie uit op
te maken, maar mogelijk zijn er andere
relevante stukken die nog niet zijn
getraceerd. De komende periode zal
benut worden om dit beeld zo
Staatssecretaris Van Huffelen in een
compleet mogelijk te maken, met een brief van 28-4-2020. Kamerstukken II
geauditeerde werkwijze.
2019-2020, 31 066, nr. 630, bijlage 4

In behandeling.

57 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe terug te
komen op de reikwijdte van de
compensatieregeling, niet enkel zien
op kinderopvangtoeslag. Of met
betrekking tot andere toeslagen
daadwerkelijk sprake is van
vergelijkbare situaties en hoe moet
worden omgegaan met het deel van
deze onderzoeken dat betrekking heeft
op de huurtoeslag, zorgtoeslag en/of
het kindgebonden budget, onderzoekt Staatssecretaris Van Huffelen in een
de Staatssecretaris samen met de
brief van 25-5-2020. Kamerstukken II
betrokken bewindspersonen.
2019-2020, 31 066, nr. 635, pag. 2

In behandeling.

58 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe op
Prinsjesdag, als onderdeel van het
pakket Belastingplan 2021, een
wetsvoorstel bij uw Kamer in te dienen Staatssecretaris Van Huffelen in een
met maatregelen ter verbetering van brief van 25-5-2020. Kamerstukken II
de uitvoerbaarheid van toeslagen.
2019-2020, 31 066, nr. 635, pag. 3

In behandeling.

59 2019-2020

De staatssecretaris had eerder gemeld
dat het voornemen bestaat om in
samenspraak met de staatssecretaris
van SZW deze maatregelen in de Awir
en de Wet op de Kinderopvang (Wko)
te codificeren. Staatssecretaris zegt toe
het proportioneel vaststellen samen
Staatssecretaris Van Huffelen in een
met de staatssecretaris van SZW als
brief van 25-5-2020. Kamerstukken II
separaat wetsvoorstel bij het
Belastingplan 2021 aan te bieden.
2019-2020, 31 066, nr. 635, pag. 4

In behandeling.

60 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat hij
voornemens is de menselijke maat te
vergroten door maatregelen op te
nemen in een ministeriële
Staatssecretaris Van Huffelen in een
verzamelregeling met beoogde
brief van 25-5-2020. Kamerstukken II
inwerkingtredingsdatum 1 juli 2020
2019-2020, 31 066, nr. 635, pag. 4

In behandeling.

61 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat de
betrokken ouders nog deze maand
worden gebeld. Er zal geïnventariseerd
worden waar precies hun behoeft ligt Staatssecretaris Van Huffelen in de
en hoe hier vanuit de Belastingdienst beantwoording van Kamervragen op
zo goed en snel mogelijk aan voldaan 26-5-2020. Handelingen II 2019-2020
kan worden.
(Aanhangsel), nr. 2911

In behandeling. De ouders zijn gebeld
over de voorgestelde aanpak. Hierover
wordt in de volgende
Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag gerapporteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

223

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

62 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat
wetgeving wordt voorbereid om
verbeteringen en alternatieven door te
voeren op weg naar een beter en
menselijker systeem. Het kabinet
streeft ernaar op Prinsjesdag, als
onderdeel van het pakket
Belastingplan 2021, een
afzonderlijkwetsvoorstel bij uw Kamer
in te dienen met maatregelen ter
De staatssecretaris op 26-5-2020.
verbetering van de uitvoerbaarheid
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
van toeslagen.
M. pag. 7
In behandeling.

63 2019-2020

De staatssecretaris zegt aan het lid
Omtzigt toe aan de erfgoedinspectie te
vragen of zij die
managementverslagen alsnog kunnen
vinden. Ook zegt de staatssecretaris
De staatssecretaris zegt toe in het debat
toe aan de erfgoedinspectie te vragen Stopzetten kinderopvangtoeslag van
hoe het is gegaan met de dossiers en 27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
de documenten van de ouders.
nr. 75, item 2
In behandeling.

64 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe ouders
excuses te maken wanneer blijkt dat
onvolledige dossiers bij de rechter tot
problemen heeft geleid.

65 2019-2020

De staatssecretaris zegt aan het lid
Lodders toe om ook met de ouders in De staatssecretaris zegt toe in het debat
de CAF 11-zaak die niet in bezwaar zijn Stopzetten kinderopvangtoeslag van
gegaan te informeren op de (nieuwe) 27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
bredere schadevergoeding.
nr. 75, item 2
In behandeling.

66 2019-2020

Door de staatssecretaris is aan het lid
Leijten toegezegd om contact op te
nemen met de 41 ouders in de CAF 11- De staatssecretaris zegt toe in het debat
zaak die in bezwaar zijn gegaan. Onder Stopzetten kinderopvangtoeslag van
andere door hen te wijzen op de
27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
bredere schadevergoeding.
nr. 75, item 2
In behandeling.

67 2019-2020

De staatssecretaris zegt aan
Weyenberg toe dat zij aan de
staatssecretaris van SZW vraagt om
een brief over het interne onderzoek
naar documenten met toelichting hoe
dat onderzoek er uit ziet, wie het doet
en wanneer dit af is, met daarbij ook
aandacht voor punt het lid Snels over
de alles of niets benadering bij de
wetsvoorbereiding.

68 2019-2020

Aan het lid Leijten is toegezegd dat er
gesproken is van opzet/grove schuld in
de behandeling van een individuele
casus. Zodra dat onderzoek is
De staatssecretaris zegt toe in het debat
afgerond, zal de staatssecretaris deze Stopzetten kinderopvangtoeslag van
met de Kamer delen. Toezegging n.a.v. 27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
motie Leijten 640
nr. 75, item 2
In behandeling.

69 2019-2020

Aan het lid Azarkan is toegezegd dat er
een planning komt voor de ouders die
op dit moment een opvraag hebben
gedaan, zodat ook helder is wanneer De staatssecretaris zegt toe in het debat
voor hen de antwoorden op die vragen Stopzetten kinderopvangtoeslag van
kunnen worden gegeven. N.a.v. motie 27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
642 (ontraden)
nr. 75, item 2
In behandeling.

70 2019-2020

N.a.v. motie Azarkan nr. 643, die de
regering oproept om een brede
doorlichting te organiseren waarin alle
uitvoeringsdiensten van de
rijksoverheid worden getoetst op
beroepsmatige discriminatie, is
toegezegd dat aan de minister van
De staatssecretaris zegt toe in het debat
Binnenlandse Zaken door te geven om Stopzetten kinderopvangtoeslag van
te kijken wat zij daar eventueel mee zou 27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
kunnen doen.
nr. 75, item 2
In behandeling.

De staatssecretaris zegt toe in het debat
Stopzetten kinderopvangtoeslag van
27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
In behandeling.
nr. 75, item 2

De staatssecretaris zegt toe in het debat
Stopzetten kinderopvangtoeslag van
27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
nr. 75, item 2
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

224

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

71 2019-2020

Aan Nijboer en Leijten is toegezegd dat
we een heldere planning maken over
wanneer de ouders die inmiddels in
beeld zijn, aan de beurt zijn, wanneer
hun dossiers worden behandeld en
wanneer zij kunnen rekenen op
De staatssecretaris zegt toe in het debat
beoordeling door ons. De meest
Stopzetten kinderopvangtoeslag van
schrijnende, zwaarste gevallen als
27 mei 2020. Handelingen II 2019-2020,
eerst behandelen. N.a.v. motie nr. 645 nr. 75, item 2
In behandeling.

72 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan Leijten om in het geval waarin
iemand in aanmerking zou komen voor
de hardheidstegemoetkoming van de
regeling, dat alvast te doen. De
vangnetbepaling geldt op dat moment
nog niet, maar zodra die op z'n plaats
De staatssecretaris zegt toe in het debat
is — we kunnen daar natuurlijk
Wet hardheidsaanpassing Awir van
voorbereidend werk voor doen —
kunnen we zorgen dat we op basis
10 juni 2020. Handelingen II 2019-2020,
daarvan kunnen uitbetalen.
nr. 81, item 9
In behandeling.

73 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de
individuele beoordeling op te schalen
vanaf juli. Begin juni is gestart met de
beoordeling van de eerste 100 ouders.
In behandeling. Er is gestart met
Deze ouders zijn verdeeld over de
De staatssecretaris zegt toe in de nota opschalen. De Tweede Kamer wordt
verschillende groepen, om een goed n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
hierover gerapporteerd in de volgende
beeld van de diverse situaties te
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. Voortgangsrapportage
krijgen.
11
Kinderopvangtoeslag.

74 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe
voornemens te zijn het besluit
Compensatieregeling CAF 11 en
vergelijkbare (CAF-)zaken aan te
passen om de procedure rondom
hardheidsregeling en de
vangnetbepaling, voor zeer
schrijnende gevallen, expliciet vast te De staatssecretaris zegt toe in de nota
leggen. De staatssecretaris neemt deze n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
procedure via de codificatie op in de Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
ministeriële regeling.
11
In behandeling.

75 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe ouders die
niet reageren op onze brief, zullen we
persoonlijk contact opnemen om er
voor te zorgen dat iedere ouder die
institutioneel vooringenomen is
behandeld ook door ons kan worden
gecompenseerd. Hiermee willen we
De staatssecretaris zegt toe in de nota
waarborgen dat iedere ouder die
vooringenomen is behandeld ook door n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
Belastingdienst/Toeslagen kan worden Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
gecompenseerd.
11
In behandeling.

76 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe over de
wijze waarop de Belastingdienst/
Toeslagen het boetebeleid waar nodig
herziet en in de praktijk zal invullen en De staatssecretaris zegt toe in de nota
de voorgenomen intensivering van de n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
handhaving ervan, zal ik uw Kamer
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
nader informeren.
11
In behandeling.

77 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de effecten
van een tijdelijke uitzondering van
vermogenstoename door de
compensatie in kaart te brengen en
naar aanleiding daarvan een besluit
nemen op welke wijze de effecten van
een compensatie, een herziening of
een hardheidstegemoetkoming
gemitigeerd zullen worden. Bij dat
onderzoek zal ook aandacht worden
De staatssecretaris zegt toe in de nota
besteed aan het effect van de
vermogenstoename op gemeentelijke n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
regeling zoals schuldhulpverlening en Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
gemeentelijke uitkeringen, om te
11
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

225

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
voorkomen dat ouders die geld krijgen,
dat via een andere weg weer moeten
terugbetalen.

Stand van zaken / planning

78 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe zodra er
meer individuele dossiers zijn
De staatssecretaris zegt toe in de nota In behandeling. De eerste inzichten
onderzocht en er meer inzicht bestaat in n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
zullen worden gedeeld in de volgende
de samenstelling ervan, de Kamer
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. Voortgangsrapportage
11
hierover te informeren.
Kinderopvangtoeslag.

79 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de
ministeriële regeling, waarin de nadere
regels voor de hardheidsregeling
staan, eind juni naar de Kamer te
De staatssecretaris zegt toe in de nota
kunnen sturen. De in een ministeriële n.a.v. het verslag van 10 juni 2020.
regeling opgenomen
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
compensatieregeling volgt later.
11
In behandeling.

80 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
de Kamer te informeren over de
uitkomsten van het onderzoek van
DocDirekt, dat onderzoek doet naar 250
casussen waarin ouders signalen
hebben gegeven over kwijtgeraakte
stukken. Doel is om te achterhalen wat
De staatssecretaris zegt toe in de
hier exact gebeurd is, wat voor
documenten het zou betreffen en –
Kamerbrief van 16 juni 2020.
afhankelijk van de uitkomsten – hoe dit Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
heeft kunnen gebeuren.
39
In behandeling.

81 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
de ministeriële regeling met daarin de
nadere regels voor de
hardheidsregeling snel naar de Kamer De staatssecretaris zegt toe in de
te kunnen sturen. Het streven is om
Kamerbrief van 16 juni 2020.
deze regeling 1 juli 2020 inwerking te Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
laten treden.
39
In behandeling.

82 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
in de tweede helft van dit jaar het
beleidsbesluit Compensatieregeling
CAF 11 en vergelijkbare (CAF-)zaken
d.d. 25 mei om te zetten in een
ministeriële regeling. Ik beoog daarbij
geen enkel verschil tussen het Besluit
en de ministeriële regeling. Het is een
formele stap om het beleidsbesluit te
bestendigen met een wettelijke basis.

83 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
het Besluit Compensatieregeling CAF
11 en vergelijkbare (CAF-)zaken d.d.
25 mei aan te vullen aanvullen met de
procedures voor de gevallen waarin
ouders op individueel niveau of als
onderdeel van een deel van de groep
De staatssecretaris zegt toe in de
institutioneel vooringenomen zijn
behandeld. De staatssecretaris zegt toe Kamerbrief van 16 juni 2020.
een afschrift van dit besluit met de
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
Kamer te delen.
39
In behandeling.

84 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
periodiek tussentijdse evaluaties van
de hersteloperatie en de werking van
de commissies zal laten uitvoeren
zodat er een proces van voortdurende
verbetering plaats kan vinden. Elke
twee maanden zal ik uw Kamer
informeren over de voortgang. In deze
De staatssecretaris zegt toe in de
In behandeling. De eerste overzichten
rapportage komt te staan hoeveel
ouders er een gesprek hebben gehad, Kamerbrief van 16 juni 2020.
zullen worden gedeeld in de volgende
waar in het proces de ouders staan en Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr. Voortgangsrapportage
wat de te verwachten planning is.
39
Kinderopvangtoeslag.

85 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
nog dit jaar 5000 dossiers af te
wikkelen in de hersteloperatie. De
De staatssecretaris in de Kamerbrief
gemiddelde doorlooptijd vanaf het
van 16 juni 2020. Kamerstukken II
eerste gesprek is maximaal drie
2019-2020, 35 468, nr. 39

De staatssecretaris zegt toe in de
Kamerbrief van 16 juni 2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 35 468, nr.
39
In behandeling.

In behandeling. De huidige stand van
zaken en bijgestelde verwachtingen
worden gedeeld in de volgende
Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

226

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
maanden is. Deze doorlooptijd is
exclusief een eventuele
bezwaarprocedure.

Vindplaats

Stand van zaken / planning

86 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan Leijten
te kijken naar een derdengeldrekening,
maar niet kan beloven dat we dit
kunnen doen. Van belang is dat het
geld uitbetaald wordt aan de ouder die
er recht op heeft. De staatssecretaris De staatssecretaris in het debat Wet
zegt toe dat ze de derdenrekening gaat hardheidsaanpassing Awir op 17 juni In behandeling. De brief met reactie
uitzoeken, maar geen garanties kan
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, wordt naar verwachting eind augustus
geven.
item 6
met de Tweede Kamer gedeeld.

87 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan
Omtzigt te kijken naar de
mogelijkheden als de uitkering deze
boven de vermogenstoets komt. Er zijn
verschillende effecten die het ineens
krijgen van de uitkering kan hebben
(box 3, vermogenstoename,
gemeentelijke regelingen).
(progressievoorbehoud) De
Staatssecretaris wil zorgen dat die
effecten er niet zijn, uitzoeken hoe we De staatssecretaris in het debat Wet
dit precies gaan regelen maar ik ga
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
onderzoeken of zo’n uitzondering
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
mogelijk is en op welke manier.
item 6
In behandeling.

88 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan
Lodders te kijken naar samenloop van
regelingen, het kan het voorkomen dat
ouders in aanmerking komen voor caf
compensatie en dan later label van
OGS. In alle gevallen moet
einduitkomst zijn dat je de beste
regeling krijgt die geldt. De
Staatssecretaris zegt toe uit te zoeken
of dit voorkomt en mocht deze situatie De staatssecretaris in het debat Wet
zich voordoen zal de Staatssecretaris hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
ervoor zorgen dat deze aan de Kamer 2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
wordt gerapporteerd.
item 6
In behandeling.

89 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan
Azarkan in de voorgangsrapportage
iets zeggen weging van criteria bij de
beoordeling. Zo duidelijker wat de
effecten zijn van de regelingen; in
welke situatie krijgt wie wat?

90 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan
Omtzigt te onderzoeken of ouders
meer informatie kunnen krijgen over
waarom een besluit wel of niet
vergelijkbaar is met CAF11. In de brief
van mei waren slechts drie regels. De
staatssecretaris gaat dit onderzoeken,
De staatssecretaris in het debat Wet
maar het is niet wenselijk een
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
definitieve afwijzing af te geven om
vervolgens weer tot een ander oordeel 2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
te komen.
item 6
In behandeling.

91 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan Leijten
met Kamer de precieze aantallen van
ouders die in het verleden een ogskwalificatie hebben gekregen, waarbij
dat onterecht is gebeurd en van de
ouders die dan ook in aanmerking
komen voor de 30%-regeling, te delen.
Het is de bedoeling zo snel mogelijk
meer inzicht te krijgen in die aantallen,
De staatssecretaris in het debat Wet
want dat gaat ons ook helpen om te
kijken hoeveel last we daarvan hebben hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
in de uitvoering, in de zin van hoeveel 2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
extra werk dat voor ons betekent.
item 6
In behandeling.

De staatssecretaris in het debat Wet
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
item 6
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

227

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

92 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan Omtzigt tijdens het debat over de
Wet hardheidsaanpassing Awir van
17 juni 2020 op 1 september volledig
bemenst te zijn om de regelingen te
kunnen uitvoeren.

Stand van zaken / planning

De staatssecretaris in het debat Wet
In behandeling. Hierover wordt
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni gerapporteerd in de volgende
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, Voortgangsrapportage
item 6
Kinderopvangtoeslag.

93 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
elke twee maanden een
voortgangsrapportage geven over het
verloop van de hersteloperatie, hoe die
In behandeling. De
uitpakt en hoe dat wordt gevolgd en
Voortgangsrapportage
gewaardeerd. Daarbij kan de input van
Kinderopvangtoeslag wordt per 2 juli
bijvoorbeeld de Nationale ombudsman
en tot nader order met een termijn van
ook een rol spelen. Die gaat dus niet
circa twee maanden gepubliceerd.
alleen maar over hoeveel dossiers er
zijn behandeld en hoeveel ouders we De staatssecretaris in het debat Wet
Hierover alsmede over de beoogde
hebben kunnen helpen, maar geeft ook hardheidsaanpassing Awir op 17 juni inhoud wordt in de komende
aan wat de financiële uitputting is van 2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, Voortgangsrapportage
item 6
Kinderopvangtoeslag gerapporteerd.
het budget.

94 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan Van Weyenberg dat het haar
bedoeling is om de ouders die
daadwerkelijk voor herbeoordeling in
aanmerking komen, daar zo snel
mogelijk van op de hoogte te stellen.
Het is belangrijk is dat ouders weten
dat ze zich alsnog kunnen melden. Voor
zover ze dat nog niet hebben gedaan,
kunnen ze dit alsnog doen. Nogmaals, De staatssecretaris in het debat Wet
een groot deel van deze groep is al bij hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
ons bekend. Wij zullen dit actief
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
monitoren.
item 6
In behandeling.

95 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe De staatssecretaris zegt toe in het debat
aan Van Weyenberg de ouders actief te Wet hardheidsaanpassing Awir op
wijzen op de vergoeding van de
17 juni 2020. Handelingen II 2019-2020,
In behandeling.
daadwerkelijk geleden schade.
nr. 84, item 6

96 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan Leijten
in gesprek te gaan met gemeenten over
dat ouders geen financiële steun
verliezen door de compensatie die zij
ontvangen en de compensatie goed
terecht komt. Om te kijken hoe onze
In behandeling. Hier wordt naar
herbeoordeling en het eventueel
De staatssecretaris in het debat Wet
verwachting in de
uitkeren van geld aan de ouder in
combinatie met die
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni Voortgangsrapportage
schuldhulpverlening een rol gaan
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, Kinderopvangtoeslag van november
spelen.
item 6
vervolg aan gegeven.

97 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Omtzigt tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
2020, in de voortgangsrapportage te
De staatssecretaris in het debat Wet
kijken naar de vraag of mensen zelf
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
inbreng hebben wanneer een bedrag 2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
uitgekeerd kan worden.
item 6
In behandeling.

98 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Omtzigt tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
2020, scherp te zijn op alle mogelijk
nadelige effecten van de
vermogenspositie van ouders door de De staatssecretaris zegt toe in het debat
compensatie en daarmee dus ook
Wet hardheidsaanpassing Awir op
rekening houdend met een
17 juni 2020. Handelingen II 2019-2020,
uitzondering voor de huurtoeslag.
In behandeling.
nr. 84, item 6

99 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe aan Nijboer
dat ouders een brief krijgen waarin de
behandeling van hun dossier een
datum wordt genoemd. Het moet
helder zijn wanneer het traject start,
De staatssecretaris in het debat Wet
wanneer ouders kunnen verwachten hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
dat de persoonlijk zaakbehandelaar
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
contact met hen opneemt om hun
item 6
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

228

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
dossier te gaan maken en wanneer
het einde in zicht is van het traject, even
los van de bezwaar- en
beroepsmogelijkheden die de ouders
daarna nog hebben. Ouders moeten zo
snel mogelijk geholpen worden.

Stand van zaken / planning

100 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Lodders tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
2020, in de voortgangsrapportage te
In behandeling.De Tweede Kamer zal in
rapporteren over de wisselwerkingen De staatssecretaris in het debat Wet
de komende Voortgangsrapportages
tussen verschillende regelingen
hardheidsaanpassing Awir op 17 juni Kinderopvangtoeslag worden
waarbij de het doel is de beste
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, geïnformeerd over het beleid wanneer
einduitkomst voor de ouder.
item 6
een dergelijke situatie zich voordoet.

101 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Azarkan tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni De staatssecretaris in het debat Wet
2020, dat de regeling blijft gelden voor hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
als een verzoek net voor 2024 wordt
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
ingediend.
item 6
In behandeling.

102 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Lodders tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
In behandeling. In de komende
2020, in de voortgangsrapportage de De staatssecretaris in het debat Wet
Voortgangsrapportages
afwegingscriteria te behandelen door hardheidsaanpassing Awir op 17 juni Kinderopvangtoeslag zullen
bijvoorbeeld schetsen van
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84, voorbeelden worden toegevoegd om
voorbeelden.
afwegingscriteria te illustreren.
item 6

103 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Omtzigt tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
2020, dat als er nieuwe wijzigingen
worden gevonden voor groepsgewijs
vooringenomen handelen die gedeeld De staatssecretaris in het debat Wet
wordt met de commissie Van Wijzen en hardheidsaanpassing Awir op 17 juni
er weer groepsgewijs naar wordt
2020. Handelingen II 2019-2020, nr. 84,
gekeken.
In behandeling.
item 6

104 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Omtzigt tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni De staatssecretaris zegt toe in het debat
2020, te kijken naar de vraag of de
Wet hardheidsaanpassing Awir op
commissie Van Wijzen is geïnformeerd 17 juni 2020. Handelingen II 2019-2020,
over de zachte stops.
nr. 84, item 6
In behandeling.

105 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan de Kamer tijdens het debat Wet
hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
De staatssecretaris zegt toe in het debat
2020, extra stappen te bouwen voor
Wet hardheidsaanpassing Awir op
de optie om individueel in aanmerking 17 juni 2020. Handelingen II 2019-2020,
komen voor de compensatieregeling. nr. 84, item 6
In behandeling.

106 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan de kamerlid Snels tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
2020, mee te geven aan commissie Van De staatssecretaris zegt toe in het debat
Wijzen goed te kijken naar ouders die Wet hardheidsaanpassing Awir op
individueel vooringenomen behandeld 17 juni 2020. Handelingen II 2019-2020,
zijn.
nr. 84, item 6
In behandeling.

107 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen zegt toe
aan kamerlid Omtzigt tijdens het debat
Wet hardheidsaanpassing Awir, 17 juni
2020, te kijken naar meer toelichting:
«het helpt ons of het helpt de ouders
om meer informatie te krijgen over
waarom het besluit de ene of andere
kant uitgevallen is» of, beter gezegd
«Waarom het advies van de commissie
Van Wijzen de ene of de andere kant De staatssecretaris zegt toe in het debat
uitgevallen is». Voorstel is extra goed te Wet hardheidsaanpassing Awir op
kijken naar die extra informatie ter
17 juni 2020. Handelingen II 2019-2020,
beschikking stellen aan alle ouders.
nr. 84, item 6
In behandeling.

108 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in het debat
De staatssecretaris zegt toe dat nog
acht CAF-zaken waarin de ouders een van 17 juni 2020. Kamerstukken II
2019-2020, 31 066, nr. 676
In behandeling.
brief hebben gekregen dat hun zaak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

229

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
niet vergelijkbaar is met CAF 11,
opnieuw worden voorgelegd aan de
Commissie. Dit nadat een
onafhankelijke externe partij een toets
heeft gedaan op de juistheid en
volledigheid van de aangeleverde
informatie. (n.a.v. casus Anker)

Stand van zaken / planning

109 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe, op basis
van de informatie die wij nu boven tafel
hebben, zal nog worden beoordeeld of
deze ook relevante inzichten oplevert
voor overige CAF-zaken. Op basis
De staatssecretaris zegt toe in het debat
daarvan opnieuw naar die CAF-zaken van 17 juni 2020. Kamerstukken II
kijken.
2019-2020, 31 066, nr. 676
In behandeling.

110 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de opzet en
werking van UHT doorlichten door
een extern bureau. Tevens zal het
De staatssecretaris zegt toe in het debat
management en de organisatie worden van 17 juni 2020. Kamerstukken II
versterkt.
2019-2020, 31 066, nr. 676
In behandeling.

111 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe extra
waarborgen in te bouwen zodat de
informatie op basis waarvan dossiers
beoordeeld worden en uiteindelijk
besluiten worden genomen, in de
toekomst juist en volledig is. In dat
kader zal op zijn minst iedere twee
maanden een externe doorlichting
plaatvinden op de kwaliteit van de
De staatssecretaris zegt toe in het debat
processen en producten van de
van 17 juni 2020. Kamerstukken II
herstelorganisatie.
2019-2020, 31 066, nr. 676
In behandeling.

112 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de
maatregelen n.a.v. de Commissie van
Wijzen geen gevolgen hebben voor de
uitbetaling aan ouders van wie is
vastgesteld dat zij recht op een
De staatssecretaris zegt toe in het debat Hierover wordt gerapporteerd in de
vergoeding hebben. Deze uitbetaling is van 17 juni 2020. Kamerstukken II
volgende Voortgangsrapportage
gepland voor de maand juli.
2019-2020, 31 066, nr. 676
Kinderopvangtoeslag.

113 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in de herfst
van 2020 een feedbackloop te
organiseren voor de reguliere
De staatssecretaris zegt toe in het debat
uitvoering van de kinderopvangtoeslag van 23 juni 2020. Kamerstukken II
en de andere toeslagen.
2019-2020, 35 468, nr. C
In behandeling.

114 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe samen met
gemeenten te kijken hoe we die
ontstane vervolgproblemen zo veel
mogelijk kunnen oplossen en
aanpakken om daarmee de ouders
een nieuwe start te bieden in hun leven.
Door een zodanige uitvoeringspraktijk
te organiseren dat mensen het geld dat
ze van ons terugkrijgen, ofwel het geld
waar ze altijd al recht op hadden ofwel
In behandeling. Hier kan naar
nog aangevuld met een compensatie
verwachting in de
of een schade-vergoeding, niet weer
opnieuw moeten inleveren, ofwel bij De staatssecretaris zegt toe in het debat Voortgangsrapportage
de Belastingdienst ofwel bij de
Kinderopvangtoeslag van november
van 23 juni 2020. Handelingen I
gemeente.
2019-2020, nr. 34, item 3
vervolg aan worden gegeven.

115 2019-2020

De staatssecretaris heeft de adviesraad
gevraagd mee te denken over de
selectie van ouders voor het
ouderpanel en heeft de BAK gesproken
over de herstelprocessen en
schrijnende gevallen. De
staatssecretaris zegt toe de Kamer bij
de volgende rapportage over
informeren over de BAK (Bestuurlijke
Adviesraad Kinderopvangtoeslag
bijeenkomsten). De verslagen van de
bijeenkomsten van de BAK zullen op De Staatssecraris zegt toe in de
de vernieuwde website toeslagen.nl/ Kamerbrief van 2 juli 2020.
herstel worden gepubliceerd.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

230

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

116 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de
adviezen van het ouderpanel en de
antwoorden van De staatssecretaris,
begin juli te publiceren op de nieuwe
website.

Stand van zaken / planning

De staatssecretaris zegt toe in de
In behandeling. De verslagen van het
Kamerbrief van 2 juli 2020.
ouderpanel van mei en juni zijn
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468 nr. C gepubliceerd.

117 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
in de volgende Voortgangsrapportage
te kunnen informeren over de
In behandeling. De Tweede Kamer zal in
werkzaamheden van de
de komende Voortgangsrapportages
Bezwaarschriftenadviescommissie en De staatssecretaris zegt toe in de
Kinderopvangtoeslag geïnformeerd
de Commissie aanvullende
worden over de genoemde
Kamerbrief van 2 juli 2020.
schadevergoeding.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C commissies.

118 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in de
volgende Voortgangsrapportage zal
uiteenzetten wat de benodigde
aantallen FTE's zijn voor de komende
jaren om de herstelwerkzaamheden uit
te kunnen voeren. De staatssecretaris
verwacht dat de benodigde
In behandeling. De Tweede Kamer zal in
hoeveelheid aan FTE’s uiteindelijk
De staatssecretaris zegt toe in de
de komende Voortgangsrapportages
hoger zal liggen dan de eerde
Kamerbrief van 2 juli 2020.
Kinderopvangtoeslag geïnformeerd
gecommuniceerde 500.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C worden over de aangepaste schatting.

119 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in de
volgende voortgangsrapportage de
Kamer te informeren over de
voortgang van het afhandelingsproces
voor ouders. In die rapportage wordt
opgenomen hoeveel ouders er een
gesprek hebben gehad, waar in het
proces de ouders staan, wat de te
verwachten planning is. Deze gegevens
worden schematisch opgenomen zodat
In behandeling. De Tweede Kamer zal
de voortgang elke twee maanden
hier in de komende
inzichtelijk is. Ook de lessen die wij
trekken uit de ervaringen die wij
Voortgangsrapportage
De staatssecretaris zegt toe in de
opdoen met dit proces zullen in de
Kinderopvangtoeslag over
Kamerbrief van 2 juli 2020.
rapportage worden opgenomen.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C geïnformeerd worden.

120 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe te streven
de uitspraken op bezwaar voor het eind
van deze zomer af te ronden. De ouders
hadden tot 7 mei de gelegenheid hun
bezwaar in te dienen. In totaal zijn er 57
bezwaren ingediend. De
Bezwaarschriftenadviescommissie is De staatssecretaris zegt toe in de
in juni gestart met behandeling van
Kamerbrief van 2 juli 2020.
deze bezwaarschriften.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C In behandeling.

121 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat ouders
kwalificatie O/GS én nog openstaande
schuld alsnog een persoonlijke
betalingsregeling krijgen aangeboden,
waar dat voorheen vanwege O/GS was
uitgesloten. Dit zal starten zodra in
samenwerking met het SCT de kaders De staatssecretaris zegt toe in de
voor terecht of onterecht O/GS zijn
Kamerbrief van 2 juli 2020.
vastgesteld.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C In behandeling.

122 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
in de volgende Voortgangsrapportage
verder te informeren over de
voortgang van de toekenning van de O/
GS-tegemoetkoming. Een verzoek tot
een O/GS-tegemoetkoming wordt
gelijktijdig met verzoeken tot andere
regelingen in behandeling genomen.
In behandeling. De Tweede Kamer zal
Mocht het in bijzondere
hier in de komende
omstandigheden niet mogelijk zijn om
binnen deze termijn tot een beslissing De staatssecretaris zegt toe in de
Voortgangsrapportage
te komen dan wordt deze termijn met Kamerbrief van 2 juli 2020.
Kinderopvangtoeslag over
maximaal zes maanden verlengd.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C geïnformeerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

231

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

123 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
in de volgende Voortgangsrapportage
te informeren over de de pilot voor
het opstellen van de samenvattingen,
dat in juli gestart is. Ook zal half
augustus de pilot voor samenstelling
van volledige dossiers starten met
een beperkt aantal verzoeken, om
vervolgens vanaf half september te
In behandeling. De Tweede Kamer zal
starten aan de overige verzoeken. Na
hier in de komende
afronding van de pilot kan een
inschatting gemaakt worden van de
De staatssecretaris zegt toe in de
Voortgangsrapportage
benodigde tijd voor de oplevering van Kamerbrief van 2 juli 2020.
Kinderopvangtoeslag over
de dossiers.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C geïnformeerd worden.

124 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
te informeren over het onderzoek
Inspectie Overheidsinformatie en
Erfgoed. IO&E gaat onderzoek doen
naar de naleving van de Archiefwet bij De staatssecretaris zegt toe in de
de dossiervorming van de toeslagen Kamerbrief van 2 juli 2020.
voor kinderopvang.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C In behandeling.

125 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat er een
check zal plaatsvinden, op de
overeenkomstige dossiers uit de
bezwarenprocedure. Het betreffende
archiefblok, dat bestaat uit circa 9.000
beroepsdossiers die in de periode
2009-2012 aan het archief zijn
aangeboden, is afgesteld op een
vernietigingstermijn van 7 jaar in
plaats van 12 jaar. Het gevolg hiervan
is dat de beroepsdossiers in dit
archiefblok te vroeg zijn vernietigd.
Voorop staat wel dat indien informatie
in dossiers die nodig is voor een
herbeoordeling ontbreekt doordat de
Belastingdienst/Toeslagen deze onjuist De staatssecretaris zegt toe in de
bewaard heeft, ouders altijd het
Kamerbrief van 2 juli 2020.
voordeel van de twijfel zullen krijgen. Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C In behandeling.

126 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat een
aangepast cultuurtraject opnieuw
aanbesteed moeten worden. Het
aanbestedingsproces voor het
cultuurtraject zal naar verwachting kort De staatssecretaris zegt toe in de
na het zomerreces starten en duurt
Kamerbrief van 2 juli 2020.
circa twee maanden.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C In behandeling.

127 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat andere
maatregelen worden opgenomen in
het wetvoorstel Verbetering uitvoering
toeslagen dat onderdeel zal zijn van
het Belastingplan 2021 of in
sectorwetgeving. Deelrapport 2 IBO
Toeslagen bevat een verkenning van
alternatieven voor het
toeslagenstelsel, een deel van de
maatregelen is onderdeel van het
Wetsvoorstel hardheidsaanpassing
De staatssecretaris zegt toe in de
Awir, dat op 25 mei jl. aan uw Kamer is Kamerbrief van 2 juli 2020.
toegezonden.
Kamerstukken I 2019-2020, 35 468, nr. C In behandeling.

128 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de relatie
tussen de medewerkers van de
herstelorganisatie en de vaktechnische
specialisten bij UHT en de corporate
dienst Vaktechniek te versterken.
Voorgenomen standpunten die aan de
Commissie worden voorgelegd,
moeten gedragen zijn door de
vaktechnische lijn. In dat kader zal ook
De staatssecretaris in een brief van
op zijn minst iedere twee maanden
een externe doorlichting plaatvinden 10-7-2020 over de Commissie van
op de kwaliteit van de processen en
Wijzen. Kamerstukken II 2019-2020, 31
producten van de herstelorganisatie. 066, nr. 685
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

232

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

129 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe in de eerste
Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag na het reces
(naar verwachting half september) de
De staatssecretaris in een brief van
Kamer nader te informeren over de
voortgang van deze acties. Tevens ook 10-7-2020 over de Commissie van
de resultaten van de externe
Wijzen. Kamerstukken II 2019-2020, 31
doorlichting te kunnen toezenden.
066, nr. 685

130 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat UHT
alle documenten, die behoren tot
De staatssecretaris zegt toe in het debat
dossiers van de betreffende CAF-zaken van 7 juli 2020. Handelingen II
aan de Commissie, zal verstrekken.
In behandeling.
2019-2020, nr. 3485

131 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat de ‘UHT
werkinstructie analyse CAFvergelijkbaar" aangepast zal worden
op basis van de maatregelen die zijn De staatssecretaris zegt toe in het debat
getroffen, n.a.v. de commissie van
van 7 juli 2020. Handelingen II
wijzen.
2019-2020. nr. 3485
In behandeling.

132 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat ouders
een brief ontvangen waarin het proces
wordt toegelicht van de integrale
herbeoordeling van de acht CAF-zaken
waarbij op onderzoeksniveau is
geoordeeld dat deze niet vergelijkbaar
zijn met CAF 11. De persoonlijk
zaakbehandelaren zullen met de
betreffende ouders contact opnemen
om de reacties en de vervolgstappen te
bespreken. Een deel zal worden
aangehouden naar aanleiding van mijn
verzoek om herbeoordeling van de
De staatssecretaris zegt toe in het debat
CAF-zaken door de Commissie van
van 7 juli 2020. Handelingen II
Wijzen.
2019-2020, nr. 3485
In behandeling.

133 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
spoedig over de uitbreiding van de
De staatssecretaris zegt toe in het debat
Commissie van Wijzen, dat thans uit van 7 juli 2020. Handelingen II
In behandeling.
vier in plaats van vijf leden bestaat.
2019-2020, nr. 3485

134 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe
maatregelen te nemen om ervoor te
zorgen dat het vervolgproces van de
beoordeling CAF-zaken zorgvuldiger
verloopt. Bij de herbeoordeling die zal
plaatsvinden zoals aangekondigd in
de brief van 23 juni, worden ook de
De staatssecretaris zegt toe in het debat
onderliggende stukken meegenomen van 7 juli 2020.
bij de herbeoordeling.
Handelingen II 2019-2020, nr. 3485
In behandeling.

135 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
in het najaar nader te informeren over Staatssecretaris Vijlbrief in een brief
hoe het extern toezicht vormgegeven van 10-07-2020 over extern toezicht.
zal worden op basis van het advies van Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
de externe deskundigen.
688, p. 3
In behandeling.

136 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat een
projectorganisatie wordt opgezet om
de noodzakelijke verbeteringen ten
aanzien van de handhaving (en
specifiek van de aanpak van signalen
van mogelijke fraude), zoals sterke
Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
waarborgen, een eenduidig
normenkader en het integreren van de Huffelen in de brief van 10-7-2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
menselijke maat in de behandeling,
met urgentie op te pakken.
681, pag. 3
In behandeling.

137 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe een
grondige, dienstbrede analyse uit te
voeren waarbij het gehele applicatieen gegevenslandschap wordt
doorlopen of zich nog onbekende
registraties van verouderde of
subjectieve risicosignalen bevinden, Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
inclusief vrije tekstvelden. Met de
Huffelen in de brief van 10-7-2020.
inventarisatie wordt gestart door
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
medewerkers te vragen om mailboxen, 681, pag. 9
In behandeling.

In behandeling. De Tweede Kamer zal
hier in de komende
Voortgangsrapportage
Kinderopvangtoeslag over
geïnformeerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

233

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
persoonlijke omgevingen of
samenwerkingsgebieden te
controleren op het voorkomen van
risicosignalen en fraudeverdenkingen.

Stand van zaken / planning

138 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de
formatie-uitbreiding dit najaar formeel
geregeld te hebben. De formatie van
het team van de FG wordt uitgebreid
met een functionaris die qua positie en
bevoegdheden ook als
plaatsvervanger taken over kan nemen
van de functionaris
gegevensbescherming en die in het
bijzonder het domein van de Wet
politiegegevens zal oppakken.
Daarnaast is voorzien een functionaris
die inhoud kan geven aan de meer
Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
beleidsmatige en juridische aspecten Huffelen in de brief van 10-7-2020.
(zoals het behandelen van klachten en Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
verzoeken).
681, pag.10
In behandeling.

139 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe wij een
concept- plan van aanpak opstellen
fraude-aanpak opstellen, nog tijdens
dit reces.

140 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe, door
KPMG gesignaleerde applicaties, nog
beter in zicht krijgen of er daadwerkelijk
sprake is van negatieve effecten op
burgers en bedrijven en hoe
substantieel deze negatieve effecten
Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
dan zijn. Zo kunnen wij beoordelen of Huffelen in de brief van 10-7-2020.
we hiervoor passende
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
herstelmaatregelen dienen te treffen. 681, pag.14
In behandeling.

141 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe te
onderzoeken wat nodig is om een beter
beeld te krijgen van de samenhang
Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
tussen de bevindingen van KPMG en Huffelen in de brief van 10-7-2020.
wat wij nu weten over projectcode 1043 Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
en de onderzoeken van het CAF-team. 681, pag.14
In behandeling.

142 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de
aangekondigde noodzakelijke
verbeteringen ten aanzien van de
handhaving (en specifiek van de
aanpak van signalen van mogelijke
fraude) met urgentie oppakken. Deze
zomer zal een tijdelijke
projectorganisatie worden ingericht.
Hierbij zal specifiek worden gekeken
naar het gebruik van risicomodellen,
selectieregels en andere vormen van
selectie in toezicht en fraudeaanpak,
zodat de noodzakelijke rechtvaardige Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
behandeling en menselijke maat op
Huffelen in de brief van 10-7-2020.
korte termijn binnen de Belastingdienst Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
wordt verbeterd.
681, pag.14
In behandeling.

143 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe dat de
projectorganisatie zich ook bezig gaat
houden met een nieuwe visie op de
fraudeaanpak. De huidige visie op de
fraudeaanpak van de Belastingdienst is
opgesteld in 2013. Deze nieuwe visie
zal in ieder geval ingegaan op het
Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
onderscheid tussen fouten, (grove)
Huffelen in de brief van 10-7-2020.
schuld vanuit bestuursrecht en fraude Kamerstukken II 2019-2020, 31 066 nr.
vanuit strafrecht.
681, pag.15
In behandeling.

144 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe de
komende maanden gezamenlijk en
Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
zorgvuldig verdere stappen in de
Huffelen in de brief van 15-7-2020 over
realisatie van de ontvlechting van drie de aanpak versterking besturing
dienstonderdelen Belastingdienst,
Belastingdienst, Toeslagen en Douane In behandeling.

Staatssecretarissen Vijlbrief en Van
Huffelen in de brief van 10-7-2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr.
681, pag.14
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

234

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Toeslagen en Douane, zoals met de
vorming van de drie directoratengeneraal.

Vindplaats

Stand van zaken / planning

145 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe volledig
Staatssecretaris Van Huffelen in de
meewerken aan een eventuele
brief met de kabinetsreactie op het
vervolgprocedure, n.a.v. de conclusies onderzoek van de Autoriteit
en bevindingen uit het rapport
Persoonsgegevens van 17-7-2020, pag.
In behandeling.
Autoriteit Persoonsgegevens.
1

146 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe nog deze
zomer een concept plan van aanpak
met de Kamer te delen, om ook breed
binnen de Belastingdienst het gebruik
van nationaliteit te onderzoeken en
zullen dit meenemen in het toegezegde
plan van aanpak. Dit plan zal in ieder
geval ook gaan over wanneer en met
Staatssecretaris Van Huffelen in de
welke waarborgen (ten aanzien van
brief met de kabinetsreactie op het
doelbinding, noodzaak,
proportionaliteit en subsidiariteit)
onderzoek van de Autoriteit
nationaliteit op termijn ingezet zal
Persoonsgegevens van 17-7-2020, pag.
kunnen worden voor toezicht.
In behandeling.
4

147 2019-2020

De staatssecretaris zegt toe graag
Staatssecretaris Van Huffelen in de
breder in gesprek te gaan met ouders brief met de kabinetsreactie op het
over de effecten die de bevindingen
onderzoek van de Autoriteit
van de AP op ouders hebben gehad of Persoonsgegevens van 17-7-2020, pag.
mogelijk nog steeds hebben.
5
In behandeling.

148 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerleden Leijten en Snels tijdens
Staatssecretaris Snel tijdens
behandeling van het wetsvoorstel Wet behandeling van het wetsvoorstel Wet In behandeling. Deze gedane
fiscale arbitrage, 5 juni 2019, te kijken fiscale arbitrage, 5 juni 2019;
toezegging wordt in een later stadium
naar de kosten die volgen uit arbitrage Handelingen II 2018-2019, nr. 89, item 3, relevant. Naar verwachting wordt de
en hoe deze wellicht te verhalen.
blz. 10
Kamer nader geinformeerd in 2021.

149 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Snels tijdens behandeling
van het wetsvoorstel Wet fiscale
arbitrage, 5 juni 2019, te bekijken hoe Staatssecretaris Snel tijdens
andere lidstaten de omzetting hebben behandeling van het wetsvoorstel Wet In behandeling. Deze gedane
toegepast voor het implementeren van fiscale arbitrage, 5 juni 2019;
toezegging wordt in een later stadium
deze wetgeving wanneer hierover
Handelingen II 2018-2019, nr. 89, item 3, relevant. Naar verwachting wordt de
informatie over beschikbaar is.
blz. 7
Kamer nader geinformeerd in 2021.

150 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe in de
beantwoorden van vragen van het
In behandeling. Over de stand van
Kamerlid Lodders over het
Staatssecretaris Snel in antwoord op zaken is de Tweede Kamer
bericht"Expat Americans given onegeïnformeerd in de beantwoording van
year reprieve on US repatriation tax", kamervragen over het bericht"Expat
Americans given one-year reprieve on Kamervragen: Aanhangsel van de
29 juni 2018, om problematiek via
Handelingen II 2019-2020, nr. 361 en
US repatriation tax", 29 juni 2018;
verschillende kanalen te blijven
bespreken en de Kamer hiervan op de Aanhangsel Handelingen II, 2017-2018, Aanhangsel van de Handelingen II
hoogte te houden.
nr. 2609, blz. 3
2019-2020, nr. 2158

151 2019-2020

Staatssecretaris Wiebes zegt toe in
Staatssecretaris Wiebes in
beantwoording van Schriftelijke
beantwoording van Schriftelijk Overleg
Overleg fiscale moties en
toezeggingenbrief aan de Tweede
fiscale moties en toezeggingenbrief
Kamer, 14 april 2018, om uw Kamer elk aan de Tweede Kamer (Kamerstuk 34
jaar te informeren over de
550 IX, nr. 5), 14 april 2017;
rendementspercentages voor box
Kamerstukken II 2016/2017, 34550 IX, nr. In behandeling. Met Prinsjesdag komen
3 voor het komende belastingjaar.
22, blz. 26.
de rendementspercentages voor 2021.

152 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamerleden tijdens het AO Raad voor
Economisch en Financiële Zaken,
Staatssecretaris Snel tijdens AO Raad
4 september 2019, de Kamer meteen te voor Economische en Financiële
betrekken bij nieuwe ontwikkelingen Zaken, 4 september 2019;
In behandeling. Er zijn nog geen nieuwe
rondom Europese voorstellen
Kamerstukken II 2018-2019, 21 501-07, ontwikkelingen. Wanneer deze er zijn
aangaande energiebelastingen.
nr. 1625, p.27
dan wordt de Kamer daarbij betrokken.

153 2019-2020

Minister-President Rutte zegt toe aan
Kamerlid Dijkhoff tijdens debat
Algemene Politieke Beschouwingen,
18 september 2019, te kijken naar een
fiscale maatregel om loongroei bij
bedrijven te stimuleren.

Minister-President Rutte tijdens de
Algemene Politieke Beschouwingen,
19 september; Handelingen II
2019-2020, nr. 3, item 3, blz. 29

In behandeling. Het rapport van de
Adviescommissie belastingheffing van
multinationals is met uw Kamer
gedeeld. In de zomer volgt een
kabinetsreactie hierop.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

235

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

154 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg, tijdens AO
Belastingdienst 25 september 2019, dat
een brief naar de Kamer gaat met
Staatssecretaris Snel tijdens AO
daarin een uitwijding over de strikte
wetgeving rondom verzuimboetes
Belastingdienst 25 september 2019;
waarbij een uitzondering maken niet Kamerstukken II 2019-2020 31 066 nr.
mogelijk is.
532 blz. 59

155 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens het
Wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019,
om de emissievrije voertuigen binnen
het doelgroepenvervoer te blijven
monitoren om te kijken of het goed
gaat.

Staatssecretaris Snel tijdens het
wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019;
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. In behandeling. De evaluatie vindt
68, blz. 79
plaats in 2021 door I&W.

156 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens het
Wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019,
om voor de zomer samen met de
minister van Infrastrctuur en
Waterschappen een tussenrapportage
te maken m.b.t. rekeningrijden.

Staatssecretaris Snel tijdens het
wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019;
Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr.
68, blz. 90
In behandeling. Het onderzoek loopt.

157 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens het
Wetgevingsoverleg pakket
Belastingplan 2020, 4 november 2019, Staatssecretaris Snel tijdens het
In behandeling. De Kamer zal over dit
een inschatting te maken van de
wetgevingsoverleg pakket
punt worden geïnformeerd bij de
samenloop tussen ATAD 2 en bilaterale Belastingplan 2020, 4 november 2019; beantwoording van de vragen in het
verdragen. Omtzigt: «...over een jaar of Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. kader van het schriftelijk overleg over
zo een terugrapportage krijgen.»
68, blz. 137-139
de Notitie Fiscaal Verdragsbeleid 2020.

158 2019-2020

Staatssecretaris zegt toe aan Kamerlid
Snels tijden het Wetgevingsoverleg
Staatssecretaris Snel tijdens het
pakket Belastingplan 2020,
wetgevingsoverleg pakket
In behandeling. Dit onderwerp wordt
4 november, een milieubelasting voor Belastingplan 2020, 4 november 2019; geclusterd met soortgelijke
de grote scheepvaart te voorstellen om Kamerstukken II 2019-2020, 35 302, nr. onderwerpen als deze opkomen op de
op de Ecofin agenda te zetten.
68, blz. 97
Ecofin agenda.

159 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in Nota naar aanleiding van
het
Verslag 'Overige fiscale maatregelen',
22 oktober 2019, in voortzetting van
toezegging van voormalig
staatssecretaris Wiebes, de Kamer te
informeren wanneer bepaalde
berichten of groepen personen onder
de keuzeregeling worden gebracht (blz.
23-24).Op blz. 26 geven we aan dat we Staatssecretaris Snel in Nota naar
aanleiding van het
ons aan die toezegging houden in
reactie op de vraag van het CDA om
Verslag 'Overige fiscale maatregelen', In behandeling. Op z'n vroegst relevant
expliciete bevestiging van de eerder
22 oktober 2018; Kamerstukken II
1-7-2021, wanneer de keuzeregeling in
gedane toezegging.
2019-2020, 35 303 nr. 6, blz. 23-24, 26 werking treedt.

160 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in Nota naar aanleiding van
het
Verslag 'Overige fiscale maatregelen',
22 oktober 2019, burgers die geen
keuze maken voor contact via post of
elektronisch een standaardwaarde
toegekend krijgen (papier of digitaal). Staatssecretaris Snel in Nota naar
De burger wordt tijdig geïnformeerd aanleiding van het
over de standaardwaarde. De invulling Verslag 'Overige fiscale maatregelen',
van de standaardwaarde wordt in een 22 oktober 2018; Kamerstukken II
In behandeling. De Kamer wordt hier
ministeriële regeling vastgesteld.
2019-2020, 35 303 nr. 6, blz. 25-26
binnenkort over geïnformeerd.

161 2019-2020

Staatsssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Van Weyenberg tijdens
behandeling pakket Belastingplan
2019, 13 november 2019, dat contact
gezocht is met ministerie IenW over
de Milieu-investeringsaftrek. IenW is

Staatssecretaris Snel tijdens
behandeling Pakket Belastingplan,
13 november 2019; Handelingen II
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 16

In behandeling. De kamer wordt hier
binnenkort over geïnformeerd.

In behandeling. De elektrische
voertuigen voor doelgroepenvervoer
zijn sinds 1 januari 2020 opgenomen op
de Milieulijst. Het is zinvol om de
werking van de milieuinvesteringsaftrek over een geheel jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

236

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
bezig met het opstellen van de
Milieulijst 2020 in de MIA en daaraan
het doelgroepenvervoer toevoegen.
Daarnaast de toezegging dat dit
gemonitord wordt.

Vindplaats

Stand van zaken / planning

te bezien. Om die reden wordt hier
volgend jaar op teruggekomen bij uw
Kamer.

162 2019-2020

Staatsssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Omtzigt tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2019,
13 november 2019, mee te nemen in
het monitoringsverzoek van Kamerlid
Van Weyenberg, of er knelpunten
ontstaan bij de wat langere ritten?

Staatssecretaris Snel tijdens
behandeling Pakket Belastingplan,
13 november 2019; Handelingen II
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 17

In behandeling. De elektrische
voertuigen voor doelgroepenvervoer
zijn sinds 1 januari 2020 opgenomen op
de Milieulijst. Het is zinvol om de
werking van de milieuinvesteringsaftrek over een geheel jaar
te bezien. Om die reden wordt hier
volgend jaar op teruggekomen bij uw
Kamer.

163 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Lodders tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2019,
13 november 2019, dat signalen uit de
praktijk om zoveel mogelijk
duidelijkheid te verschaffen over de
vraag hoe en wanneer het beste aan
deze documentatieplicht kan worden Staatssecretaris Snel tijdens
voldaan, wordt gemonitord. Dit kan op behandeling Pakket Belastingplan,
zijn vroegst met Belastingplan 2022
13 november 2019; Handelingen II
gedaan.
2019-2020, nr. 23, item 8 blz. 18

In behandeling. In de fiscale moties en
toezeggingenbrief van Prinsjesdag
2021 wordt teruggekomen op de
gevolgen van deze wet voor de
administratieve lastenontwikkeling
voor het midden- en kleinbedrijf (mkb).

164 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in de Memorie van Antwoord
Belastingplan 2020, 28 november 2019,
de verruimde schenkingsvrijstelling te Staatssecretaris Snel in Memorie van
evalueren op de effectiviteit en
Antwoord Belastingplan 2020,
doelmatigheid van bestaand beleid.
28 november 2019; Kamerstukken I
Voor 2020 is een evaluatie voorzien.
2019-2020, 35 302, E, blz.14

In behandeling. Voor 2020 is een
evaluatie van de schenkvrijstelling van
100.000 euro (per 2017, wordt jaarlijks
geïndexeerd) voor de eigen woning
voorzien.

165 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in de Memorie van Antwoord
Belastingplan 2020, 28 november 2019,
uitkomsten van het onderzoek o.b.v.
Staatssecretaris Snel in Memorie van
motie Ronnes en de afspraken uit het Antwoord Belastingplan 2020,
Klimaatakkoord naar verwachting te
28 november 2019; Kamerstukken I
delen voor de zomer met de Kamer.
2019-2020, 35 302, E, blz. 26

In behandeling. Het ministerie van BZK
doet momenteel onderzoek naar
aanleiding van de motie Ronnes. Bij dit
onderzoek zijn onder meer het Rijk, Aw,
WSW en Aedes betrokken. De
verwachting is dat het onderzoek voor
de zomer aan uw Kamer gestuurd
toegezonden kan worden.

166 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in Memorie van Antwoord Wet Staatssecretaris Snel in Memorie van
bronbelasting 2021, 28 november 2019, Antwoord, 28 november 2019;
In behandeling. Het streven is eind van
een seminar te organiseren over tax
Kamerstukken I 2019-2020, 35 305, C, dit jaar een conferentie te organiseren
Governance.
blz. 6-7
(onder voorbehoud, i.v.m. Corona).

167 2019-2020

Staatssecretaris Snel herhaalt zijn
toezegging aan de Tweede Kamer nu
ook aan de Eerste Kamer in Memorie
van Antwoord Wet implementatie
tweede EU-richtlijn
antibelastingontwijking, 28 november
2019, aan de EC de suggestie te doen
een mogelijkheid te creëren waarbij
vertegenwoordigers van de EUlidstaten samenkomen en uitwisselen Staatssecretaris Snel in Memorie van
Antwoord Wet implementatie tweede
op welke wijze ATAD 2 is
geïmplementeerd en op welke wijze dit EU-richtlijn antibelastingontwijking,
gehandhaafd wordt om de regelgeving 28 november 2019; Kamerstukken I
te waarborgen.
2019-2020, 35 241, C, blz. 11

In behandeling. Brief is op 27 maart aan
de EC gezonden met daarin: aandacht
voor dubbele belastingheffing onder
ATAD2 en delen ervaring.

168 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt opnieuw toe
aan de Kamer in Memorie van
Antwoord Wet implementatie tweede
EU-richtlijn antibelastingontwijking,
Staatssecretaris Snel in Memorie van
28 november 2019, dat contact gezocht Antwoord Wet implementatie tweede
wordt met de Europese Commissie
EU-richtlijn antibelastingontwijking,
over een Europese oplossing voor
28 november 2019; Kamerstukken I
besproken hybridemismatch.
2019-2020, 35 241, C, blz. 16

In behandeling. Brief is op 27 maart aan
de EC gezonden met daarin: aandacht
voor dubbele belastingheffing onder
ATAD2 en delen ervaring.

169 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
fractieleden van de VVD in de Memorie Staatssecretaris Snel in Memorie van
van Antwoord betreffende de Wet
Antwoord Wet implementatie EUimplementatie EU-richtlijn
In behandeling.
richtlijn meldingsplichtige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

237

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
meldingsplichtige
grensoverschrijdende constructies,
28 november 2019, om op basis van
ervaringen in de praktijk over een
aantal jaren in een
voortgangsrapportage terug te komen
op de effecten van het voorgestelde
artikel 16, zevende lid [NB: dit wordt
m.i.v. 1 juli het achtste lid], van de
Algemene wet inzake rijksbelastingen.
Met daarbij de kanttekening dat het
nog jaren duurt voordat er een
navorderingsaanslag kan worden
opgelegd over een jaar waarin ook
een melding inzake Richtlijn (EU)
2018/822 is gedaan en het daardoor ook grensoverschrijdende constructies,
nog jaren kan duren voordat hierop kan 28 november 2019; Kamerstukken I
worden teruggekomen.
2019-2020, 35 255, C, blz. 6

Stand van zaken / planning

170 2019-2020

Staatssecretaris Snel zeg toe aan
Kamerlid Vendrik tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2020,
10 december 2019, elk jaar, conform
het proces rondom de
Staatssecretaris Snel tijdens
augustusbesluitvorming, te kijken naar behandeling pakket Belastinplan 2020, In behandeling. Deze toezegging wordt
een evenwichtige inkomsensverdeling 10 december 2019; Handelingen I
meegenomen in de
en koopkrachtontwikkeling.
2019-2020, nr. 12, item 3, blz. 6
augustusbesluitvorming van dit jaar.

171 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Vendrik tijdens behandeling
pakket Belastingplan 2020,
10 december 2019, samen met minister
I&W een brief naar de Kamer te sturen Staatssecretaris Snel tijdens
voor het kerstreces waarin het
behandeling pakket Belastinplan 2020,
voortgangsproces beschreven wordt 10 december 2019; Handelingen I
voor betalen voor mobiliteit.
2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 16
In behandeling. Onderzoek is gestart.

172 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer tijdens behandeling pakket
Belastingplan 2020, 10 december 2019,
ook de Eerste Kamer op de hoogte
stellen over de effecten van de
In behandeling. In de tweede M&T brief
documentatieverplichting op de
van 2021 wordt teruggekomen op de
Staatssecretaris Snel tijdens
administratieve lasten die op verzoek behandeling pakket Belastinplan 2020, gevolgen van deze wet voor de
van de Tweede Kamer gemonitord
administratieve lastenontwikkeling
10 december 2019; Handelingen I
worden.
voor het midden- en kleinbedrijf (mkb).
2019-2020, nr. 12, item 12, blz. 22

173 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan
Kamerlid Vendrik in Memorie van
Antwoord, 9 juli 2019, de Kamer een
afschrift te versturen van een
uiteenzetting aan de Tweede Kamer
over welke keuzes de andere lidstaten
hebben gemaakt bij de implementatie
van de EU-arbitragerichtlijn.

174 2019-2020

Staatsecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer tijdens het AO Ecofin,
12 februari 2020, «Met collega's in
In behandeling. Zal worden besproken
Europa af te spreken of de criteria van Staatssecretaris Vijlbrief, tijdens AO
in de Gedragscodegroep in het kader
de Europese fiscale zwarte lijst
Ecofin 12 februari 2020; Kamerstukken van de evaluatie van de fiscaal zwarte
duidelijker kunnen worden opgesteld.» II 2019-2020, 21 501-07, nr. 1682, blz. 23 lijst.

175 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer tijdens het AO Belasting- en
socialezekerheidspositie van de
grensarbeider, 5 maart 2020, om met
Belgische ambtsgenoot De Croo te
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
kijken of er snel onderhandelingen
Belasting- en socialezekerheidspositie
over een nieuw belastingverdrag op
korte termijn hervat kunnen worden en van de grensarbeider, 5 maart 2020,
In behandeling. Over de uitkomsten van
hierover wordt de Kamer
Kamerstukken II 2019-2020, 26 834, nr. het overleg wordt uw Kamer spoedig
geïnformeerd.
48, blz. 9
geïnformeerd.

176 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan AO belasting- en sociale
de Kamer tijdens het AO Belasting- en zekerheidspositie van grensarbeiders,
socialezekerheidspositie van de
5 maart 2020. Kamerstukken II
grensarbeider, 5 maart 2020, met een 2019-2020, 26 834, nr. 48, blz. 10

Staatssecretaris Snel in Memorie van
Antwoord Wet fiscale arbitrage, 9 juli In behandeling. Brief gaat naar de EC
2019; Kamerstukken I 2018-2019, 35 110, m.b.t. de volgende onderwerpen: EUB, blz. 3
arbitragerichtlijn, ATAD 1 en 2 en DAC6.

In behandeling. Het onderzoek naar
het in beeld brengen van situaties van
discoördinatie tussen belastingheffing
en premieheffing in relatie tot België en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

238

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
zo volledig mogelijk overzicht van
situaties van discoördinatie tussen
belastingheffing en premieheffing te
komen in relatie tot België en
Duitsland.

Vindplaats

Stand van zaken / planning

Duitsland is gestart. Naar verwachting
wordt dit onderzoek in de tweede helft
van 2020 afgerond.

177 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer tijdens het AO Belasting- en
socialezekerheidspositie van de
grensarbeider, 5 maart 2020,
onderzoek te doen naar de
In behandeling. Zodra uitkomsten te
mogelijkheden in relatie tot België en Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
Belasting- en socialezekerheidspositie melden zijn naar aanleiding van het
Duitsland voor een drempelregeling
van de grensarbeider, 5 maart 2020,
onder de aandacht brengen van een
voor thuiswerkdagen van
grensarbeiders en dit ook aan te
Kamerstukken II 2019-2020, 26 834, nr. regeling voor thuiswerkdagen, wordt
kaarten bij de OESO.
48, blz. 12
uw Kamer daarover geïnformeerd.

178 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer in
de 'brief forfaitaire rendemenden box 3',
3 maart 2020, de Kamer te informeren
over het aantal gevallen die door de
In behandeling. Het onderzoek naar
correctie onder de teruggaafgrens van
het aantal gevallen loopt nog. Over de
15 euro komen te vallen en op basis
Staatssecretaris Vijlbrief
daarvan bekeken wordt of teruggave in 'brief forfaitaire rendementen box 3', resultaten zal in de volgende fiscale
hiervan operationeel uitvoerbaar is op 3 maart 2020; Kamerstukken II 35 302, moties en toezeggingenbrief worden
een proportionele wijze.
nr. 75, blz. 3
gerapporteerd.

179 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief en
staatssecratris van Huffelen zeggen toe
aan de Kamer in de
Kamerbrief 'Aanpak problemen Belastingdienst, Douane en Toeslagen',
op Prinsjesdag de Kamer te informeren De staatssecretarissen van Financiën in In behandeling. Invoering van de
over alternatieve methoden om de
de
betalingskorting is afhankelijk van de
betalingskorting voor de
Kamerbrief 'Aanpak problemen Belastingdienst,
mogelijkheden
Douanebinnen
en Toeslagen',
de IV-capaciteit
vennootschapsbelasting per 2021 af te 27 februari 2020; Kamerstukken II
van de Belastingdienst. Wij informeren
schaffen.
2019-2020, 31 066, nr. 607, blz. 11
uw Kamer binnenkort hierover.

180 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe aan de
Kamer in de brief 'Beantwoording
In behandeling. Eerste fase van het
Staatssecretaris Snel in Kamerbrief
onderzoek is afgerond. Daarbij is in
Schriftelijk overleg over het door de
beeld gebracht welke forfaits potentieel
Algemene Rekenkamer toegezonden 'Beantwoording Schriftelijk Overleg
over het door de Algemene
actualisatie behoeven. Momenteel
Rapport «Forfaits in het
worden mogelijke beleidsopties in
belastingstelsel», 5 december 2019, de Rekenkamer toegezonden rapport
«Forfaits in het belastingstelsel»,
kaart gebracht. In het najaar informeren
Kamer te informeren in het eerste
5 december 2019; Kamerstuk 32 140, nr. wij uw Kamer welke beleidsopties
kwartaal 2020 over welke forfaits in
aanmerking komen voor actualisatie. 68
daarbij overwogen kunnen worden.

181 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer tijdens de plenaire
behandeling van het Wetsvoorstel
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens
vliegbelasting, 11 maart 2020, een
behandeling Wetsvoorstel
onderzoek naar weglekeffecten vracht Vliegbelasting, 11 maart 2020;
In behandeling. Het onderzoek loopt op
(Schiphol en MAA) te doen en dit voor Handelingen II 2019-2020, nr. 62, item dit moment en wordt naar verwachting
Prinsjesdag te delen met de Kamer.
10, blz. 31-32
voor Prinsjesdag afgerond.

182 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer, tijdens de plenaire
behandeling van het Wetsvoorstel
vliegbelasting, 11 maart 2020, de vracht
te monitoren tot aan een evaluatie (die Staatssecretaris Vijlbrief tijdens
na 2 jaar is toegezegd in het
behandeling Wetsvoorstel
amendement), inclusief een
Vliegbelasting, 11 maart 2020;
In behandeling. Deze toezegging kan
tussenrapportage na 1 jaar naar de
Handelingen II 2019-2020, nr. 62, item behandeld worden zodra de
Kamer te verzenden.
10, blz. 47
vliegbelasting in werking is getreden.

183 2019-2020

Staatsscretaris Vijlbrief zegt toe aan
In behandeling. De plenaire
de Kamer in
vergadering van het Inclusive
brief 'bentwoording vragen schriftelijke overleg pijler 2',
Framework in Berlijn is in verband met
10 februari 2020, om de Kamers een
de coronacrisis uitgesteld tot oktober.
Staatssecretaris Vijlbrief in
update te sturen voorafgaand aan de brief 'beantwoording vragen schriftelijk overleg
Voorafgaand
aan de vergadering in
pijler 2',
volgende plenaire vergadering van
oktober zal een brief naar de Kamers
10 februari 2020; Kamerstukken
het Inclusive Framework op 1-2 juli.
worden verzonden.
2019-2020 32 140, nr. 66, blz. 4

184 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens
Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe te
behandeling pakket Belastingplan
bekijken hoe hij Kamerlid Van Rooijen 2020, 26 mei 2020; Handelingen I
kan helpen bij het informatieverzoek. 2019-2020, nr. 28, item 8, blz. 2

In behandeling. Er worden gesprekken
gevoerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

239

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

185 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt toe om
externe vakinhoudelijke experts
vragen om onderzoek te doen naar
juridische kwaliteit van de opgelegde
aanslagen.

Staatssecretaris Snel in brief ADRonderzoek naar het
uitnodigingenbeleid bij erfbelasting,
20 september 2019, Kamerstuken II
2019-2020, 31 066 nr. 527, blz. 1

In behandeling.

186 2019-2020

Staatssecretaris Snel zegt Kamerlid
Omtzigt toe dat hij het voorstel om de
ADR onderzoek te laten doen naar de
erf- en schenkbelasting inclusief een
assurancerapport zal doorgeleiden en
dat minister Hoekstra de Kamer
daarover zal informeren.

Staatssecretaris Snel tijdens AO
Belastingdienst op 29 februari 2019.
In behandeling, zodra het onderzoek en
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. het rapport zijn afgerond, wordt de
532, blz. 38.
Kamer geinformeerd.

187 2019-2020

In behandeling. De Kamerbrief «Aanpak
problemen Belastingdienst, Douane en
Staatssecretaris Snel zegt toe dat de
Toeslagen» van 27 februari 2020
cultuurverandering ook inhoudt dat als
beschrijft dat binnen de uitvoering
er signalen zijn en er om informatie
Staatssecretaris Snel tijdens debat
ruimte moet zijn om knelpunten te
gevraagd wordt vanuit de Kamer, daar over de CAF 11-zaak over ten onrechte benoemen en waar mogelijk zelf aan te
naar de toekomst toe direct op wordt ingevorderde kinderopvangtoeslagen pakken. Voor het tijdig signaleren en
geanticipeerd.
op 4 decembe 2019. Handelingen II
adequaat oppakken hiervan is veel
aandacht in het cultuurprogramma.
2019-2020, nr. 32, item 6, blz. 35.

188 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief en
staatssecretaris Van Huffelen in
Kamerbrief «Aanpak problemen
De staatssecretarissen Vijlbrief en Van Belastingdienst, Douane en
Toeslagen» op 27 februari 2020,
Huffelen zeggen toe voor de zomer
In behandeling. Planning is om de
Kamerstukken II 2019-2020, 30 166, nr. Kamer gedurende tegen het einde van
een verbeterplan op te leveren voor
607, p. 4
de ICT vernieuwing en verbetering.
het zomerreces te informeren.

189 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief en
staatssecretaris Van Huffelen in
De staatssecretarissen Vijlbrief en Van Kamerbrief «Aanpak problemen
Huffelen zeggen toe voor de zomer de Belastingdienst, Douane en
Kamer te informeren over de
Toeslagen» op 27 februari 2020,
In behandeling. Planning is om de
vervolgaanpak van het externe
Kamerstukken II 2019-2020, 30 166, nr. Kamer gedurende tegen het einde van
cultuuronderzoek.
607, p. 8
het zomerreces te informeren.

190 2019-2020

De staatssecretarissen Vijlbrief en Van Staatssecretaris Vijlbrief en
Huffelen zeggen toe voor de zomer de staatssecretaris Van Huffelen in
Kamer te informeren over de integrale Kamerbrief «Aanpak problemen
aanpak IV voor de Belastingdienst
Belastingdienst, Douane en
waarin de zeer bruikbare
Toeslagen» op 27 februari 2020,
In behandeling. Planning is om de
aanbevelingen van EY, KPMG en BIT Kamerstukken II 2019-2020, 30 166, nr. Kamer gedurende tegen het einde van
worden verwerkt.
607, p. 10
het zomerreces te informeren.

191 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief en
De staatssecretarissen Vijlbrief en Van staatssecretaris Van Huffelen in
Huffelen zeggen toe voor de zomer de Kamerbrief «Aanpak problemen
Kamer te informeren over de
Belastingdienst, Douane en
achtergrond, omvang en eventuele
Toeslagen» op 27 februari 2020,
gevolgen van de problematiek omtrent Kamerstukken II 2019-2020, 30 166, nr. In behandeling, planning is om de
schulden die zijn verjaard.
607, p. 13
Kamer in het najaar te informeren.

192 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt aan het
Kamerlid Nijboer dat hij de Kamer in
het Jaarplan 2021 van de
Belastingdienst zal informeren over
de afname van het aantal controles
door de Belastingdienst.

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
Belastingdienst, 4 maart 2020,
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
622, p. 74

In behandeling. Planning is om de
Kamer in het Jaarplan 2021 van de
Belastingdienst te informeren.

193 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt aan de
Kamerleden Lodders en Stoffer toe dat
hij de Kamer zal informeren over de
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
mogelijkheden om zowel in digitale als Belastingdienst, 4 maart 2020,
in fysieke vorm te communiceren met Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
de Belastingdienst.
622, p. 74

In behandeling. Om te komen tot het
doorvoeren van een fundamentele
transformatie van de dienstverlening
en interactie bij de Belastingdienst,
Toeslagen en Douane hebben we een
extern onderzoek uitgezet. Wij
informeren uw Kamer nader over de
opzet en het verloop van het onderzoek.

194 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe na
overleg met de minister van
Binnenlandse Zaken de Kamer een
brief te sturen over e-herkenning,
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
waarin hij in zal gaan op de kosten van Belastingdienst, 4 maart 2020,
het doen van aangifte, het ontbreken Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
van een wettelijke basis ten aanzien
622, p. 74

In behandeling. De brief over de kosten
van eHerkenning en het onderzoek dat
is gedaan naar Europese implementatie
van authenticatiemiddelen zijn door de
staatssecretaris van BZK, mede
namens de staatssecretaris van
Financiën - Fiscaliteit en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

240

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

van het verplichte gebruik van eherkenning, een vergelijking met
omringende landen en welke
alternatieve scenario’s er zijn.

Stand van zaken / planning
Belastingdienst, wordt in juni naar uw
Kamer gezonden. Een brief over de
wettelijke basis ten aanzien van het
verplichte gebruik van eHerkenning is
24 april jl. naar uw Kamer gezonden.

195 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe dat hij Belastingdienst, 4 maart 2020,
de Kamer een Update jaarplan
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
622, p. 75
Belastingdienst zal sturen.

In behandeling, de update op het
jaarplan kan uw Kamer in juni 2020
verwachten.

196 2019-2020

Staatssecretarissen van Huffelen en
Vijlbrief zeggen aan het Kamerlid Snels Staatssecretaris Vijlbrief en
toe dat zij de Kamer nader zal
staatssecretaris van Huffelen tijdens
informeren over de uitwerking van de AO Belastingdienst, 4 maart 2020,
pijler cultuur bij de Belastingdienst ten Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
aanzien van rechtsbescherming.
622, p. 73

In behandeling, de Kamer wordt tegen
het einde van het zomerreces
geïnformeerd over de vervolgaanpak
van het externe cultuuronderzoek,
waarin deze toezegging wordt
meegenomen.

197 2019-2020

Staatssecretaris van Huffelen zegt aan
het lid Lodders toe dat zij de Kamer
Staatssecretaris van Huffelen tijdens
nader zal informeren naar aanleiding AO Belastingdienst, 4 maart 20202,
van vragen over de screening
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
douaniers.
622, p. 75

In behandeling. Planning is om de
Kamer na het zomerreces te
informeren.

198 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer tijdens het AO Belasting- en
socialezekerheidspositie van de
grensarbeider, 5 maart 2020, aan de
Belastingdienst een beoordeling te
vragen of bepaalde Duitse
socialezekerheidsstelses (zoals de
Beamtenversorgung, de
Soldatenversorgung, Alterssicherung Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
der Landwirte en de berufständische Belasting- en socialezekerheidspositie
Versorgungseinrichtungen) te
van de grensarbeider, 5 maart 2020,
In behandeling; eind mei wordt de
beoordelen naar Nederlandse
Kamerstukken II 2019-2020, 26 834, nr. uitkomst van de beoordeling verwacht.
maatstaven.
Daarna zullen wij de Kamer informeren.
48, blz. 10-11

199 2019-2020

Minister Hoekstra zegt de Kamer toe
de situatie omtrent belastingaangifte
en specifiek de mensen die daarbij van Minister Hoekstra tijdens debat over
In behandeling, loopt mee in reguliere
hulp afhankelijk zijn te blijven
de actuele ontwikkelingen rondom het monitoring. Belastingplichtige die zich
monitoren en de Kamer op de hoogte coronavirus, 18 maart 2020,
hebben aangemeld voor de HUBA
te houden.
Handelingen II 2019-2020, item 64, nr. 2 hebben standaard uitstel gekregen.

200 2019-2020

De Staatssecretaris zegt toe aan de
Kamer in het verslag SO van 5 februari
2020 het voorgenomen kader te doen
toekomen zodra dit gereed is en
Staatssecretaris in het verslag SO van In behandeling. De medezeggenschap
instemming van de medezeggenschap 5 februari 2020, Kamerstukken II, 2019– heeft in april 2020 ingestemd met het
verkregen is.
2020, 31 066, nr. 597, p. 6
kader.

201 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt in bijlage
7 van de brief «Aanpak problemen
Belastingdienst, Douane en
Staatssecretaris Vijlbrief in bijlage
Toeslagen» Kamerstukken II,
2019-2020, 31066, nr. 607 toe, de kamer 7 van de brief «Aanpak problemen
op de hoogte te stellen van de vraag in Belastingdienst, Douane en
hoeverre de polisadministratie bij het Toeslagen», 27 februari 2020,
vaststellen van de voorlopige aanslag Kamerstukken II, 2019-2020, 31 066, nr.
(VA) kan worden betrokken.
607
In behandeling.

202 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief en
staatssecretaris van Huffelen over de
transformatie van de dienstverlening
en interactie bij de Belastingdienst is
een extern onderzoek uitgezet.

Staatssecretaris Vijlbrief en
staatssecretaris van Huffelen in
Kamerbrief Belastingdienst van
4 maart" van datum 28 april 2020,
In behandeling, in juni van dit jaar
Kamerstukken II 2019-2020, 31 066, nr. informeer ik uw Kamer nader over de
634, blz. 2
opzet en het verloop van het onderzoek.

203 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt aan het
lid Snels toe dat zij in de reeds
aangekondige Kamerbrief over het
onjuist informeren van de Nationale
ombudsman met betrekking tot
vervolgingskosten dieper in zal gaan
op de oorzaken van het onjuist
informeren.

Staatssecretaris Vijlbrief tijdens AO
Belastingdienst, 4 maart 2020,
Handelingen II 2019-2020, 31 066, nr.
622, p. 73

In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

241

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

204 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbijf zegt toe dat
periodiek zowel de Nationale
ombudsman als de Tweede Kamer (via
de moties- en toezeggingenbrief)
Staatssecretaris Vijlbrief in brief
geïnformeerd worden over het plan
«Reactie op verzoek commissie over
van aanpak, de correctie van de ten
onrechte niet verlaagde kosten (zowel onjuiste informatieverstrekking door In behandeling. Voor voortgang zie
de Belastingdienst aan de Nationale
fiscale moties en toezeggingenbrief
met betrekking tot de periode
Ombudsman», 2 maart 2020,
2014-2018 als de periode daarna) en
voorjaar 2020. In de volgende moties en
de voortgang met betrekking tot het
Kamerstukken II, 2019–2020, 31 066, nr. toezeggingenbrief wordt de Kamer op
oplossen van het probleem.
603, blz. 3
de hoogte gebracht over de voortgang.

205 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
Staatssecretaris Van Huffelen herhaalt debat over het stopzetten van de
een eerdere toezegging voor de zomer kinderopvangtoeslag, 27 mei 2020,
terug te komen op de
Handelingen II, 2019-2020, nr. 75 item
cultuurverbetering.
5 p. 27
In behandeling.

206 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën
(Fiscaliteit en Belastingdienst) zegt toe
terug te komen op de resultaten van
de ADR (Schenk en Erf), te delen na
Staatssecretaris Vijlbreif tijdens het AO In behandeling. Uw kamer wordt
het zomerreces.
Belastingdienst, 23 juni 2020
hierover geïnformeerd.

207 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën
(Fiscaliteit en Belastingdienst) zegt toe
in de tweede helft van augustus een
plan van aanpak toe te sturen hoe om
In behandeling. Uw Kamer wordt
te gaan met terugbetaling
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO hierover in de tweede helft van
belastingschulden.
Belastingdienst, 23 juni 2020
augustus geïnformeerd.

208 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën
(Toeslagen en Douane) zegt toe om de
Tweede Kamer in augustus in een
brede brief te informeren waar we naar
toe willen met cultuur, ontvlechting,
(toekomstbestendigheid) ICT en hier
ook de communicatiestrategie bij te
betrekken. En hierin ook de
opleverdatum van een nieuw BTWStaatssecretaris Van Huffelen tijdens
het AO Belastingdienst, 23 juni 2020
identificatiemiddel op te nemen.

In behandeling. Uw Kamer wordt
hierover geïnformeerd middels een
brief die eind augustus wordt
verstuurd.

209 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën
(Toeslagen en Douane) zegt toe om de
mogelijkheden te bekijken van fysieke Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
het AO Belastingdienst, 23 juni 2020
belastingkantoren.

In behandeling.

210 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën
(Toeslagen en Douane) zegt toe om de
mogelijkheden te bekijken van de inzet
van klantenpanels voor andere
onderdelen van de BD, zoals die nu
Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
voor Toeslagen zijn ingericht.
het AO Belastingdienst, 23 juni 2020

In behandeling.

211 2019-2020

In behandeling. De gemaakte afspraken
ter voorkoming van dubbele belasting
zijn inmiddels uitgewerkt en
voorgelegd aan de
vrachtwagenchauffeurs; de motie is
afgedaan voor zover deze betrekking
heeft op de vrachtwagenchauffeurs.
De staatssecretaris van Financiën
Voor de Rijnvarenden zijn er tijdelijk
(Fiscaliteit en Belastingdienst) zegt toe
geen invorderingsmaatregelen van
dat de situatie van dubbele belastingen
toepassing (zie Kamerstukken II
rond Noorse vrachtwagenchauffeurs,
2019-2020, 26834, nr. 50). Gedurende
is geregeld. Indien het anders is, wordt
de zomer zetten wij de gesprekken met
Luxemburg voort. Het streven is om in
de Tweede Kamer geïnformeerd.
september tot een akkoord te komen.
(Lodders: er komt een overeenkomst
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO Wij zullen uw Kamer hierover nader
tussen Noorse en Nederlandse
informeren.
Belastingdienst).
Belastingdienst, 23 juni 2020

212 2019-2020

Staatssecretaris Van Huffelen tijdens
Staatssecretaris Van Huffelen zegt aan debat over het stopzetten van de
het lid Leijten toe dat inderdaad alle
kinderopvangtoeslag, 27 mei 2020,
systemen die potentieel lijken op FSV Handelingen II, 2019-2020, nr. 75 item
meegaan in het onderzoek FSV.
5 p. 19

In behandeling. Aan deze toezegging is
deels voldaan door fase 1 van het
onderzoek van KPMG. Kamerstukken II
2019-2020 31066. Nr. 681 (brief 10 juli).
Het tweede deel zal worden
meegenomen in fase twee van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

242

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
onderzoek fase 2 die nog opgestart
moet worden. Uw Kamer wordt hier ter
zijner tijd over geïnformeerd.

213 2019-2020

De staatssecretaris Van Huffelen zegt
toe aan het Kamerlid Lodders om in
het onderzoek naar de verbeteringen of
de veranderingen van het stelsel van
de kinderopvangtoeslag ook specifiek
te kijken naar het thema van het nietpubliek gefinancierde/ andere vormen
van financiering van de kinderopvang
mogelijk zijn. En of er ook
mogelijkheden zijn om de toeslagen op
een heel andere manier te gaan
bekijken, bijvoorbeeld door dat mee te Staatssecretaris Van Huffelen tijdens In behandeling. Er wordt gewerkt om
nemen in de belastingen. De
het debat over het stopzetten van de eind van dit jaar (2020) de contouren
staatssecretaris zegt toe dat het totale kinderopvangtoeslag van 27 mei 2020; van een ander stelsel gereed te hebben.
stelsel wordt meegenomen in het ibo- Handelingen II 2019-2020, nr. 75, item 5, Hier zullen deze opties ook
onderzoek.
blz 38
meegenomen worden.

214 2019-2020

Minister Hoekstra zegt toe aan de
Kamer tijdens het debat over de
verschillende
kortetermijnstimulerings- en
reddingsmaatregelen en de
Minister Hoekstra tijdens het debat
langetermijnontwikkelingen van de
economie, 28 mei 2020, een onderzoek over de verschillende
kortetermijnstimulerings- en
te doen naar de kloof in fiscale
behandeling tussen vreemd en eigen reddingsmaatregelen en de
In behandeling. De toezegging is ter
vermogen verder te verkleinen als uit langetermijnontwikkelingen van de
economie op 28 mei 2020. Handelingen hand genomen. De uitkomsten worden
de analyse blijkt dat dit nog steeds
een probleem is.
II 2019-2020, nr. 76, item 6, blz. 37-38
te zijner tijd met uw Kamer gedeeld.

215 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe aan
de Kamer tijdens het AO ZZP op 17 juni
2020, om na de zomer de Tweede
Kamer te informeren over de exactie
invulling van de pilot voor de
webmodule. Daarin wordt ook
opgenomen of de maaltijdbezorgers Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO In behandeling. Na de zomer ontvangt
één van de sectoren in het kader van ZZP op 17 juni 2020: ongecorrigeerd
de Kamer een brief over de pilot
de sectorbenadering kunnen worden. verslag, blz. 66
webmodule.

216 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe
tijdens het AO Belastingdienst 23 juni
2020 terug te komen bij de Kamer in
het kader van het Belastingplan
Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO
(Prinsjesdag) terug op de aanpassing Belastingdienst, 23 juni 2020,
In behandeling. Er wordt momenteel
van de vermogensrendementsheffing. ongecorrigeerd verslag, blz. 50
gewerkt aan een nieuw box 3-voorstel.

217 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën
(Fiscaliteit en Belastingdienst) zegt toe
tijdens het AO Belastingdienst 23 juni
2020, in de tweede helft van augustus
een plan van aanpak toe te sturen hoe Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO
om te gaan met terugbetaling
Belastingdienst, 23 juni 2020,
In behandeling. De Kamer wordt hier
belastingschulden.
ongecorrigeerd verslag, blz. 50
binnenkort over geïnformeerd.

218 2019-2020

Staatssecretaris Vijlbrief zegt toe
tijdens het AO Ecofin 30 juni 2020 na
de zomer de Kamer per brief te
In behandeling. Voorafgaand aan de
informeren over de voortgang van de Staatssecretaris Vijlbrief tijdens het AO plenaire vergadering van het Inclusive
discussie in de OESO over de
Ecofin 30 juni 2020, ongecorrigeerd
Framework in oktober zal een brief naar
digitaliserende economie
verslag, blz. 27
de Kamers worden verzonden.

Niet-fiscaal
Tabel 87 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die zijn afgerond
Vergaderjaar

1 2014-2015

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Lid van Veldhoven verzoekt de Kamer
te informeren over de voortgang van
de verbetermaatregelen (inzake op
orde brengen interne bedrijfscultuur) Kamerstukken II 2014-2015, 28 165, nr.
middels een halfjaarlijkse
201

Stand van zaken / planning
Afgerond, Tweede Kamer heeft een
brief gehad waarin is vermeld dat alle
maatregelen zijn doorgevoerd
(Kamerstukken II 2017–2018, 28 165, nr.
273)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

243

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie
Vindplaats
voortgangsrapportage tot het moment
dat interne procedures van NS op orde
zijn.

Stand van zaken / planning

2 2017-2018

De plenaire behandeling
Lid Nijboer verzoekt de regering met implementatiewet herziene richtlijn
banken in gesprek te gaan met als doel betaaldiensten, d.d. 04 september
dat bankafschrijvingen altijd duidelijk 2018. Kamerstukken II 2017-2018, 34
813, nr. 25. Aangenomen op
herleidbaar zijn tot bedrijf en
11 september 2018.
transactie.

3 2017-2018

Leden Paternotte en Leijten verzoeken
de regering om, samen met de sector
de haalbaarheid te onderzoeken van Behandeling van de Wet
een marktbrede vergelijking als
implementatie richtlijn
uitgangspunt voor onafhankelijk
verzekeringsdistributie. Kamerstukken Afgerond. De Kamer is hierover
advies, en de conclusies hiervan voor II 2017-2018, 34 770, nr. 11.
geïnformeerd. Kamerstukken II
de zomer met de Kamer te delen.
Aangenomen op 6 februari 2018.
2018-2019, 32545, nr. 100.

4 2017-2018

Afgerond met brief onderzoek naar de
Leden Mulder en Van Dijck verzoeken VAO bankensector d.d. 21-2-2018.
hypotheekmarkt in Nederland,
de regering om bij rentemiddeling
Kamerstukken II 2017-2018, 32 013, nr. Duitsland en België. Kamerstukken II
rekening houden met het klantbelang. 161. Aangenomen 6 maart 2018.
2019-2020, 32 545, nr. 113.

5 2017-2018

Afgerond in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten najaar 2019.
Lid Ronnes c.s. verzoekt de regering
over een toestemmingenoverzicht voor Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
consumenten.
20. Aangenomen 11 september 2018. 111.

6 2017-2018

Afgerond. In het Financieel Jaarverslag
Rijk 2019 wordt uitgebreid ingegaan op
de werking van onderuitputting en de
in=uittaakstelling. Hiermee wordt
impliciet invulling gegeven aan het
Bruins (CU) verzoekt de regering om Aangenomen 20 december 2017.
transparant te zijn over de systematiek Kamerstukken II 2017-2018, 34 845, nr. verzoek van dhr. Kamerstukken II
2019-2020, 35 470, nr 1.
van de in=uit-taakstelling.
8

7 2017-2018

Leden Dijkstra c.s. verzoeken de
regering, zich kabinetsbreed maximaal
in te zetten voor de Nederlandse
publieke belangen die met KLM zijn
gemoeid; verzoekt de regering tevens
hierover in gesprek te blijven met het Kamerstukken II 2017-2018, 31 936, nr.
bestuur van Air France-KLM.
485

8 2018-2019

Afgerond. De Tweede Kamer is hierover
geïnformeerd in de verslagen van de
Eurogroep van 13 juni en 9 oktober
2020, alsmede in de Kamerbrief van
Leijten verzoekt de regering: indien de
22 november 2019. Kamerstukken II
BICC niet voldoet aan de voorwaarden
2018-2019, 21501-07, nr. 1612,
die NL aan dit instrument stelt, dient
Kamerstukken II 2019-2020, 21501-07, nr.
Nederland het voorstel te blokkeren of Kamerstukken II 2018–2019, 21 501-20, 1629 en Kamerstukken II 2019-2020,
te kiezen voor een opt-out.
nr. 1466. Aangenomen op 11 juni 2019 21501-07, nr. 639.

9 2018-2019

Leden Raemakers en Bruins verzoeken
de regering over aanpassingen van
leenomgevingen bij
Kamerstukken II 2018-2019, 24 515, nr.
verzendhuiskredieten.
470. Aangenomen op 12 maart 2019.

Afgerond met brief
beleidsontwikkelingen
consumptiefkredietmarkt.
Kamerstukken II 2019-2020, 24 515, nr.
505.

10 2018-2019

Leijten verzoekt de regering, voor de
besluitvorming over de besteding [van
middelen uit de reserve voor CO2maatregelen] een overzicht aan de
Kamer te sturen van de voorgenomen
besteding, zodat zij hierover nog van
gedachten kan wisselen voordat er
Aangenomen
geld uit het fonds onomkeerbaar wordt 20 december.Kamerstukken II
ingezet.
2018-2019, 35 095, nr.9

Afgerond. De Kamer is per brief
28.06.2019 geïnformeerd over het
pakket en via ISB autorisatie te geven
over de besteding van de reserve.
Kamerstukken II 2018-2019, 32 813, nr.
340

11 2018-2019

Sneller c.s. verzoekt de Minister van
Financiën om ter voorbereiding op
een volgende neergaande conjunctuur
of economische crisis effectieve
beleidsopties en hervormingen,
Aangenomen 20 december 2019.
Afgerond. De kamerbrief is op 22 april
bestaand uit zowel plussen als minnen, Kamerstukken II 2018-2019, 35 095, nr. opgestuurd. Kamerstukken II
in kaart te brengen.
10
2019-2020, 32 359 nr. 4

Afgerond met brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten najaar 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111.

Afgerond. Het kabinet geeft hier
continu invulling aan, onder andere
door de aankoop van het
aandelenbelang in AFKL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

244

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

12 2018-2019

Nijboer verzoekt de regering zoveel
mogelijk inzichtelijk te maken wat de
incidentele en structurele
componenten van de diverse mee- en
tegenvallers zijn; verzoekt de regering
tevens inzichtelijk te maken welk deel
van de 5,2 miljard beschikbaar blijft
voor de specifieke begrotingen in de
komende jaren en voor welk deel dat
Afgerond. Zie Kamerbrief 25 september
niet geldt, en daarbij een uitsplitsing te Aangenomen 6 juni 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 35 200, nr. 2019. Kamerstukken II 2019-2020, 35 200
maken naar de verschillende
begrotingen.
19
nr. 33

13 2019-2020

Afgerond. Aan deze motie is voldaan
door in Europees verband meermaals
te pleiten voor een impactanalyse van
de Europese Commmissie inzake de
economische gevolgen van COVID-19.
De Europese Commissie heeft
vervolgens op 27 mei jl. als onderdeel
van het pakket aan voorstellen ter
oprichting van het EU herstelfonds
Lid Snels verzoekt de regering
een dergelijke impactanalyse
scenario's in eurogroepverband uit te Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-07, gepresenteerd waarin ook gekeken is
werken.
nr. 1670. Aangenomen op 8 april 2020 naar een «stress-scenario».

14 2019-2020

Lid Van Dijck over het niet uitkeren van
Afgerond. Al opgenomen in de
bonussen en dividenden door de
overeenkomst op hoofdlijnen met de
deelnemende verzekeraars tijdens de Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr. verzekeraars. Kamerstukken II
looptijd.
7. Aangenomen op 15 april 2020
2019-2020, 34 433, nr. 9.

15 2019-2020

Leden Nijboer, Alkaya, Snel, van Raan
verzoeken het kabinet, als voorwaarde
te stellen aan steunverlening dat de
werknemers met de meest kwetsbare
contracten en laagste inkomens zo veel Kamerstukken II 2019-2020, 29 232, nr. Afgerond. In voorwaarden worden de
mogelijk worden ontzien.
29
inkomens tot 1 keer modaal ontzien

16 2019-2020

Leden van der Linde en Ronnes
verzoeken de regering tevens,
aanvullende voorwaarden alleen op te
nemen als die passen in dit doel en
geen afbreuk doen aan het
Afgerond, rekening mee gehouden bij
toekomstige verdienvermogen van
Kamerstukken II 2019-2020, 29 232, nr. opstellen van de voorwaarden bij het
het bedrijf.
15
steunpakket.

17 2019-2020

Leden Snels, Alkaya, Nijboer, Van
Raan, verzoeken de regering, het tot
een harde inzet te maken dat aan KLM
gerelateerde bancaire financiers,
aandeelhouders, leasemaatschappijen
en oliehandelaren meebetalen aan de
steunoperatie, teneinde te voorkomen
Afgerond, voorwaarde mbt
dat de pijn van financiële risico’s alleen
Kamerstukken II 2019-2020, 29 232, nr. herstructureringsplan vraagt naar
op de belastingbetaler wordt
32
bijdrage van ketenpartners.
afgewenteld.

18 2019-2020

Leden Ronnes en van Haga verzoeken
de regering, bij de vormgeving van de
steunmaatregelen zich hard te maken
voor voorwaarden die bijdragen aan
de continuering van KLM en zorgen dat
het geld ten bate komt van het gehele
bedrijf; verzoeken de regering tevens,
Afgerond, dit is meegenomen in de
daarbij dividenduitkeringen, bonussen
en een loonoffer bij de topsalarissen
voorwaarden bij het steunpakket (geen
bovenaan de voorwaardenlijst te
Kamerstukken II 2019-2020, 29 232, nr. dividenden, geen bonussen en
plaatsen.
21
loonoffer van topsalarissen)

19 2019-2020

Leden van Raan, Kröger verzoeken de
regering, in geval van staatssteun het
Afgerond, dit is meegenomen in de
uitkeren van bonussen en dividend niet Kamerstukken II 2019-2020, 29 232, nr. voorwaarden bij het steunpakket (geen
toe te staan.
35
dividenden, geen bonussen)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

245

Tabel 88 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die nog niet zijn afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1 2013-2014

Leden Van Hijum en Nijboer verzoeken
de regering te onderzoeken op welke
In behandeling. Wordt meegenomen bij
wijze het nutskarakter van de
Volksbank het beste gewaarborgd kan Kamerstukken II 2013-2014, 32 013, nr. het besluit over de toekomst van de
worden.
45
Volksbank

2 2014-2015

Behandeling Wet beloningsbeleid
Doorlopend. Op relevante momenten
Lid Van Hijum verzoekt de regering,
financiële ondernemingen d.d.
zal op Europees niveau aandacht
zich op Europees niveau in te spannen 15 oktober 2014. Kamerstukken II
worden gevraagd voor aanscherping
voor een aanscherping van de regels 2014-2015, 33 964, nr. 35. Aangenomen van de regelgeving naar Nederlands
op 16 oktober 2014.
voor variabele beloningen.
model voor variabele beloningen.

3 2015-2016

Lid Ronnes verzoekt de regering om
zeer terughoudend te zijn met verdere
harmonisatievoorstellen van de markt De motie is ingediend tijdens het
en regels voor hypothecair krediet en plenair debat inzake
hierbij de specifieke eigenschappen
hypotheekrichtlijnen d.d. 2 maart 2016.
van de Nederlandse markt te
Kamerstukken II 2015-2016, 34 292, nr.
respecteren en te behouden.
7. Aangenomen 8 maart 2016.
Doorlopend

4 2015-2016

Lid Ronnes c.s. verzoekt de regering
om er in overleg met de opstellers van
het herstelkader zorg voor te dragen
dat er wordt ingezet op een adequate
De motie is ingediend tijdens het VAO
prioritering van gevallen, zodat de
Herbeoordeling rentederivaten MKB Doorlopend. Bij brief van 5 juli 2016 is
meest schrijnende gevallen en de
de Tweede Kamer geïnformeerd over
d.d. 16 maart 2016. Kamerstukken II
evidente «quick wins» niet worden
het uniform herstelkader en de
2015-2016, 31 311, nr. 169 en
doorgeschoven naar het allerlaatste
Kamerstukken II 2016-2017, 31 311, nr. prioritering daarin van kwetsbare
moment, en de Kamer over de
voortgang halfjaarlijks te informeren 193 en Kamerstukken II 2017-2018, 31 klanten. Kamerstukken II 2015-2016, 31
totdat alle herbeoordelingen voltooid 311, nr. 196. Aangenomen 22 maart
311, nr. 173. Uw Kamer zal hierover
zijn.
halfjaarlijks worden geïnformeerd.
2016.

5 2015-2016

Leden Merkies en Nijboer verzoeken
de regering de mogelijkheid te
onderzoeken om SNS Bank in
staatshanden te houden.

6 2016-2017

De Vries verzoekt de regering om voor
het eind van 2017 de
onvolkomenheden op het gebied van Kamerstukken II 2016-2017, 34 725, nr. Doorlopend. BZK is het coördinerend
departement.
informatiebeveiliging weg te werken. 5. Aangenomen 31 mei 2017

In behandeling. Wordt meegenomen bij
Kamerstukken II 2015-2016, 34 346, nr. het besluit over de toekomst van de
17
Volksbank

In behandeling. De Tweede Kamer is
eerder geinformeerd over het
onderzoek van de ACM ten aanzien van
de positie van Bigtech op de
Nederlandse betaaalmarkt met de brief
moties en toezeggingen op het terrein
van de financiële markten najaar 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111. Uw Kamer ontvangt de rapportage
naar verwachting in het najaar van
2020, voorzien van een reactie.

7 2017-2018

De plenaire behandeling
implementatiewet herziene richtlijn
betaaldiensten, d.d. 04 september
Lid Snels c.s. verzoekt de regering over 2018. Kamerstukken II 2017-2018, 34
de effecten van PSD2 op het punt van 813, nr. 22. Aangenomen op
marktverhoudingen.
11 september 2018.

8 2017-2018

Lid Leijten verzoekt de regering om met
toezichthouders en
consumentenorganisaties te
onderzoeken hoe risico's (m.b.t.
De motie is ingediend tijdens de
verzekeringen met een
behandeling Wet implementatie
beleggingscomponent) kunnen
richtlijn verzekeringsdistributie.
In behandeling. Onderzoek naar hoe
worden verkleind en de Kamer over
Kamerstukken II 2017-2018, 34 770, nr. de kennis- en ervaringstoets kan
de uitkomst te informeren.
8. Aangenomen op 6 februari 2018.
worden verbeterd.

9 2017-2018

Leden Ronnes en Paternotte met een
verzoek aan de regering over de
afwikkeling van het herstelkader.

VAO bankensector d.d. 21-2-2018.
Kamerstukken II 2017-2018, 32 013, nr. In behandeling. Uw kamer wordt
156. Aangenomen 6 maart 2018.
hierover halfjaarlijks geïnformeerd.

10 2017-2018

Leden Leijten en Van der Linde met
een verzoek aan de regering over het
evalueren van het hersteltraject rond
de rentederivaten.

In behandeling. De start van de
evaluatie is afhankelijk van de
VAO bankensector d.d. 21-2-2018.
afronding van de uitvoering van het
Kamerstukken II 2017-2018, 32 013, nr. Uniform Herstelkader door de banken
162. Aangenomen 6 maart 2018.
en de externe dossierbeoordelaars.

11 2017-2018

Lid van Rooijen verzoekt de regering,
zich tot het uiterste in te spannen om
passende risicowegingen toe te

Kamerstukken II 2017-2018, 21 501-07,
nr. 1523. Aangenomen 7 juni 2018.

In behandeling, is reeds positie van NL.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

246

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie
kennen aan staatsobligaties binnen
het financiele raamwerk van de
Europese bankenunie.

Vindplaats

Stand van zaken / planning

12 2017-2018

Leden Alkaya en Snels verzoeken de
regering om in de evaluatie van de Wet
bekostiging financieel toezicht 2019 de Plenair debat voorstel voor de Wet
In behandeling. Dit wordt
financieringswijziging uitdrukkelijk
bekostiging financieel toezicht 2019
meegenomen in de evaluatie vijf jaar na
mee te nemen of en zo ja, hoe de
d.d. 6-6-2018. Kamerstukken II
inwerkingtreding van de Wet
financieringswijze het toezicht op de
2017-2018, 34 870, nr. 13. Aangenomen bekostiging financieel toezicht 2019
financiële sector heeft veranderd.
8 juni 2018.
(1-1-2019).

13 2017-2018

Lid Omtzigt verzoekt de regering, een
moment in te plannen voor de
evaluatie van de risicoreductie voordat
een eventueel besluit tot vervroegde
invoering van de backstop/achtervang
van het Single Resolution Funds wordt Kamerstukken II 2017-2018, 21 501-20,
voorgelegd aan de Kamer.
nr. 1347

14 2017-2018

Leden Slootweg en Paternotte
verzoeken de regering om met DNB in
gesprek te gaan over het doen van
onderzoek naar de invulling van het
begrip maatschappelijke
betamelijkheid (één jaar na
inwerkingtreding) en daarin mee te
geven de wens van de Kamer tot een Kamerstukken II 2017-2018, 34 910, nr.
strenge interpretatie.
20. Aangenomen 5 juli 2018.
In behandeling.

15 2017-2018

Lid van Rooijen verzoekt de regering,
zich tot het uiterste in te spannen om
passende risicowegingen toe te
kennen aan staatsobligaties binnen
het financiele raamwerk van de
Europese bankenunie.

16 2017-2018

Verkoop van het Nederlandse aandeel
in Urenco is niet aan de orde. Het
kabinet kan niet voor de overige
aandeelhouders van Urenco (de Britse
overheid en de Duitse private
aandeelhouders E.on en RWE) bepalen
wat zij met hun aandeel doen. Bij zowel
Leden Ronnes c.s. verzoeken de
het Verenigd Koninkrijk als E.on en RWE
regering nu onder geen enkele
blijft de wens tot verkoop van de
voorwaarde mee te werken aan
aandelen aanwezig. Net zoals het
verkoop van de eigen aandelen in
kabinet is het Verenigd Koninkrijk van
mening dat van verkoop van de
Urenco en verzoekt tevens de regering
aandelen in Urenco pas sprake kan zijn
ook de medeaandeelhouders hiertoe
als de publieke belangen van nonop te roepen, en zo te voorkomen dat
aandelen van URENCO in bezit komen Kamerstukken II 2017-2018, 28 165, nr. proliferatie en veiligheid op adequate
wijze zijn geborgd.
van andere landen of bedrijven.
278

17 2018-2019

Lid Ronnes verzoekt de regering om te
onderzoeken of het mogelijk is om
wettelijk vast te leggen of anderszins te
borgen dat in elk geval bij een
schikking, boete of veroordeling (van
een nader te bepalen minimale
omvang) bij een financiële instelling Debat faciliteren witwassen door NL
banken d.d. 16 januari 2019.
standaard wordt overgegaan tot
hertoetsing van de verantwoordelijke Kamerstukken II 2018-2019, 31 477, nr.
beleidsbepalers.
34. Aangenomen op 22 januari 2019.

18 2018-2019

Leden Snels en Sneller met een
verzoek aan de regering over de
stabiliteitsrisico's van
klimaatverandering.

Doorlopend. DNB is gevraagd de
uitzetting van banken aan CO2intensieve sectoren te blijven
Kamerstukken II 2018-2019, 32 545, nr. monitoren. Kamerstukken II 2018-2019,
91. Aangenomen 18 december 2018. 32 545, nr. 91.

19 2018-2019

Leden Sneller en Snels met een
verzoek aan de regering over het
tegengaan van excessen bij nietbancaire kredietverlening.

In behandeling. De Kamer wordt naar
Kamerstukken II 2018-2019, 32 545, nr. verwachting in het najaar van 2020
90. Aangenomen 18 december 2018. geïnformeerd.

Kamerstukken II 2017-2018, 21 501-07,
nr. 1523. Aangenomen 7 juni 2018.

In behandeling. In de Raad wordt al
gesproken over het inzichtelijk maken
van risicoreductie, ook heeft de
minister reeds richting de Tweede
Kamer aangeven zich in te zetten voor
bewezen risicoreductie. Moment zal
worden gepland aan hand van
Europese discussies.

In behandeling, dit is reeds de positie
van Nederland.

In behandeling. De Tweede Kamer
wordt naar verwachting in de zomer
van 2020 middels een brief
geïnformeerd over opvolging van de
motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

247

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

20 2018-2019

Lid Ronnes verzoekt de regering om te
onderzoeken of het mogelijk is om
wettelijk vast te leggen of anderszins te
borgen dat in elk geval bij een
schikking, boete of veroordeling (van
een nader te bepalen minimale
omvang) bij een financiële instelling Debat faciliteren witwassen door NL
banken d.d. 16 januari 2019.
In behandeling. Uw Kamer wordt naar
standaard wordt overgegaan tot
hertoetsing van de verantwoordelijke Kamerstukken II 2018-2019, 31 477, nr. verwachting in de zomer van 2020
beleidsbepalers.
34. Aangenomen op 22 januari 2019. geïnformeerd.

21 2018-2019

Leden van der Lee c.s. verzoeken de
regering om proactief informeren van
de Kamer – ook tussen jaarverslagen in
– als er bijvoorbeeld majeure
wijzigingen worden aangebracht in de
aanvullende overeenkomsten of bij
significante wijzigingen in de hoogte Kamerstukken II 2018-2019, 35 123, nr.
van het normrendement.
22

22 2018-2019

Leden Amhaouch en Mulder vragen
de regering de Kamer periodiek en
integraal te rapporteren over de
doeltreffendheid en doelmatigheid van
het totale instrumentarium om
ontwikkelingen op het gebied van de
In behandeling. Is bij Klimaat en
energie- en klimaattransitie tot stand te Kamerstukken II 2018-2019, 35 123, nr. Energie (EZK) uitgezet met verzoek dit
brengen.
op te pakken
23

23 2018-2019

Leden Moorlag en van der Lee
verzoeken de regering dat wordt
geborgd dat uitsluitend financiering
wordt verstrekt aan organisaties die
maatschappelijk verantwoord
ondernemen en compliant handelen.

24 2018-2019

Leden Amhaouch en Mulder vragen
de regering de Kamer periodiek en
integraal te rapporteren over de
doeltreffendheid en doelmatigheid van
het totale instrumentarium om
ontwikkelingen op het gebied van de
In behandeling. Is bij Klimaat en
energie- en klimaattransitie tot stand te Kamerstukken II 2018-2019, 35 123, nr. Energie (EZK) uitgezet met verzoek dit
brengen.
op te pakken
23

25 2019-2020

Lid Baudet verzoekt de regering nooit
akkoord gaan met een voorstel waarbij
In behandeling. Dit is een doorlopende
Kamerstukken II 2019-2020, 21501-07, motie. Tot nu toe zijn we niet akkoord
Nederland garant staat voor de
staatsschuld van een ander land.
nr. 1681. Aangenomen op 8 april 2020 gegaan.

26 2019-2020

Lid Alkaya verzoekt de regering, zich in
te zetten in alle relevante internationale
instellingen, zoals de Wereldbank, IMF
en de Club van Parijs, voor de
verlenging van de bevriezing van de
schuldafbetalingen zolang als
noodzakelijk of voor een ander
passend instrument al naar gelang de
In behandeling. Besluit hierover wordt
noodzaak, en zich tegelijkertijd in te
zetten voor duurzame oplossingen van
waarschijnlijk voorzien rond de
de schuldenproblematiek voor de
Kamerstukken II 2019-2020, 33 625, nr. jaarvergadering van de Wereldbank en
meest kwestbare landen.
305. Aangenomen op 15 juni 2020
IMF in oktober 2020.

27 2019-2020

Leden Van der Linde en Ronnes
verzoeken de regering zich in te
spannen om dergelijke «dubbelingen»
In behandeling, wordt betrokken bij
in cliëntenonderzoek zo veel als
het wetsvoorstel plan van aanpak
Plenair debat anti-witwasrichtlijn
mogelijk te voorkomen, om zo anti03-12-2019. Kamerstukken II 2019-2020, witwassen die de bevoegdheid regelt
witwasmiddelen zo effectief mogelijk 35 245, nr.12. Aangenomen
om informatie te delen over hoog risico
in te zetten.
klanten.
10 december 2019.

28 2019-2020

Leden Ronnes en Bruins verzoeken de
regering na één jaar en na vier jaar na
de vulling van het UBO-register een
Plenair debat anti-witwasrichtlijn,
evaluatie van de impact op de privacy 03-12-2019. Kamerstukken II 2019-2010,
van de uiteindelijk belanghebbenden 35 179, nr. 12. Aangenomen
uit te voeren.
10 december 2019.
In behandeling.

In behandeling. De inhoud van de motie
zal worden opgenomen in het protocol
van EZK en Financiën over de
uitoefening van het
aandeelhouderschap

In behandeling. De inhoud van deze
motie zal worden opgenomen in de
Kamerstukken II 2018-2019, 35 123, nr. aanvullende overeenkomst tussen de
25
Staat en Invest-NL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

248

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

29 2019-2020

Leden Alkaya en Van der Linde
verzoeken de regering de uitwerking
van deze wet op kleine
ondernemingen, onder meer in virtuele Plenair debat anti-witwasrichtlijn,
valuta, te monitoren en de Kamer
03-12-2019. Kamerstukken II 2019-2020,
uiterlijk een jaar na inwerkingtreding 35 245, nr. 13. Aangenomen
van de wet hierover te informeren.
10 december 2019.
In behandeling.

30 2019-2020

Leden Snels en Groothuizen verzoeken
In behandeling, naar aanleiding van de
de regering te onderzoeken (i) wat de
geactualiseerde NRA witwassen van
samenhang is tussen witwassen en
1 juli 2020 worden de mogelijkheden
belastingontwijking in Nederland en
onderzocht om meer inzicht te krijgen in
(ii) wat dit betekent voor de relatie
Plenair debat anti-witwasrichtlijn,
de samenhang tussen
tussen het aanpakken van
03-12-2019. Kamerstukken II 2019-2020, belastingontwijking en criminele
belastingontwijking en het aanpakken 31 477, nr. 46. Aangenomen
geldstromen en informeren we de
van criminele geldstromen.
10 december 2019.
Kamer hierover.

31 2019-2020

Lid Bruins verzoekt de regering om bij
de inschrijving van algemene nut
beogende instellingen (ANBI's) in het
UBO-register een duidelijk
onderscheid te maken tussen statutair
aangewezen personen van een ANBI Plenair debat anti-witwasrichtlijn,
en bestuurders van een vennootschap 03-12-2019. Kamerstukken II 2019-2020
die minder dan 25% van de aandelen 35 179, nr. 14. Aangenomen
bezitten.
10 december 2019.
In behandeling.

32 2019-2020

Leden Alkaya en Van der Linde
verzoeken de regering de uitwerking
van deze wet op kleine
ondernemingen, onder meer in virtuele Plenair debat anti-witwasrichtlijn,
valuta, te monitoren en de Kamer
03-12-2019. Kamerstukken II 2019-2020,
uiterlijk twee jaar na inwerkingtreding 35 179, nr. 15. Aangenomen
van de wet hierover te informeren.
10 december 2019.
In behandeling.
Lid Jasper van Dijk c.s. verzoekt de
regering om verdienmodellen die
mensen in de ellende storten te
stoppen door woekerrentes aan
banden te leggen.

33 2019-2020

Kamerstukken II 2019-2020, 35 316, nr.
21. Aangenomen op 16 april 2020.
In behandeling.

34 2019-2020

In behandeling. Deze motie wordt
betrokken bij het onderzoek naar een
De leden Krol en van Brenk verzoeken
structurele verlaging van de maximale
de regering de maximale
Kamerstukken II 2019-2020, 24 515, nr. kredietvergoeding Kamerstukken II
kredietvergoeding te verlagen.
511. Aangenomen op 21 januari 2020. 2019-2020, 24515, 531

35 2019-2020

Lid Bruins verzoekt de regering in
overleg met ondernemers en
familiebedrijven te onderzoeken hoe
het register kan worden ingericht zodat
categorieën gebruikers kunnen
worden onderscheiden en dat UBO's
op verzoek inzicht kunnen in hoe vaak
hun gegevens zijn verstrekt per
categorie en wat de toegevoegde
waarde daarvan is en, zodra dit
Plenair debat anti-witwasrichtlijn,
mogelijk is en bij voldoende
toegevoegde waarde, bij een volgende 03-12-2019. Kamerstukken II 2019-2020,
update van het systeem te
35 179, nr. 18. Aangenomen
implementeren.
10 december 2019.
In behandeling.

36 2019-2020

Lid Alkaya verzoekt de regering DNB en
ECB waar nodig te ondersteunen bij
het uitvoeren van de betreffende
Nota-overleg Toekomst van het
experimenten, en om de kamer
geldstelsel, 24-06-2020. Kamerstukken
minstens halfjaarlijks te informeren
II 2019-2020, 35 107, nr. 6. Aangenomen
over de voortgang hiervan.
op 30 juni 2020.
In behandeling.

37 2019-2020

Lid Alkaya verzoekt de regering, erop
toe te zien dat contant geld breed
geaccepteerd blijft als betaalmiddel in Nota-overleg Toekomst van het
onze samenleving, en maatregelen te geldstelsel, 24-06-2020. Kamerstukken
treffen als de acceptatie structureel
II 2019-2020, 35 107, nr. 7. Aangenomen
blijft dalen.
op 30 juni 2020.
In behandeling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

249

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

38 2019-2020

Lid Bruins verzoekt de regering, in
overleg met de NVB en de sector,
maatregelen en aanscherpingen in
risicobeleid te onderzoeken die
passend zijn voor een sector waarvan
de continuïteit uiteindelijk door de
overheid wordt gewaarborgd, en de
uitkomst van die overleggen te
betrekken bij de uitvoering van de
motie-Segers (35420, nr. 56) over hoe
een verantwoorde algemene
bedrijfsvoering kan dienen als
voorwaarde voor toekomstige
overheidssteun.

Stand van zaken / planning

Nota-overleg Toekomst van het
geldstelsel, 24-06-202. Kamerstukken II
2019-2020, 35 107, nr. 15. Aangenomen
op 30 juni 2020.
In behandeling.

39 2019-2020

Lid Bruins verzoekt de regering, met
een uitwerking te komen die
perspectief biedt op het openen van
een rekening bij de centrale bank.

Nota-overleg Toekomst van het
geldstelsel, 24-06-2020, Kamerstukken
II 2019-2020, 35 107, nr. 9. Aangenomen
op 30 juni 2020.
In behandeling.

40 2019-2020

Lid Bruins verzoekt de regering, op weg
naar Basel V in internationaal verband Nota-overleg Toekomst van het
wederom in te zetten op strengere
geldstelsel, 24-06-2020, Kamerstukken
kapitaaleisen en een hogere leverage II 2019-2020, 35 107, nr. 10.
ratio.
Aangenomen op 30 juni 2020.
In behandeling.

41 2019-2020

In behandeling. Rechtmatigheid: de
departementen trachten de
noodmaatregelen te implementeren
volgens de bestaande wet- en
regelgeving. In de
Bedrijfsvoeringsparagraaf van de
departementale jaarverslagen worden
de fouten en onzekerheden
opgenomen die de
rapporteringstolerantie overschrijden
zoals aangegeven in de
Rijksbegrotingsvoorschriften.
Doelmatigheid: departementen
proberen de verschillende
steunmaatregelen, die in korte tijd en
onder grote druk zijn voorbereid en
worden uitgevoerd, zo goed als
mogelijk toe te lichten in Kamerbrieven
op doeltreffendheid en doelmatigheid
zoals vereist in de CW (artikel 3.1).
Daarnaast is het van belang om de
steunmaatregelen goed te monitoren
en evalueren, om te kunnen bijsturen
Kuzu verzoekt de regering, om het
en leren. Dit thema zal naar verwachting
advies van de Rekenkamer gestand te
dan ook op termijn terugkomen in de
doen door bij de coronamaatregelen Aangenomen 26 mei 2020.
aandacht te besteden aan de principes Kamerstukken II 2019-2020, 35 470, nr. departementale strategische
evaluatieagenda’s.
van doelmatigheid en rechtmatigheid. 15

42 2019-2020

Leden Heerma c.s. verzoeken de
regering, bij de inventarisatie van de
toekomstopties voor de Volksbank ook
de optie mee te nemen van een
maatschappelijke coöperatieve bank,
met eerlijke en begrijpelijke producten,
eenvoudige kredieten voor kleine
ondernemers, waarbij niet het
maximale rendement voor de
In behandeling. Wordt meegenomen bij
aandeelhouders vooropstaat maar het Kamerstukken II 2019-2020, 35 300, nr. het besluit over de toekomst van de
rendement voor de samenleving.
14
Volksbank

43 2019-2020

Leden Ronnes en Bruins verzoeken de
regering voorts, als aandeelhouder de
doelstellingen van het Nederlands
kansspelbeleid expliciet en actief te
In behandeling. De Kamer is over de
bespreken met de staatsdeelnemingen
gesprekken met NLO en HC
en hierover transparant te rapporteren
geinformeerd middels begeleidende
in het Jaarverslag
Kamerstukken II 2019-2020, 28 165, nr. brief bij Jaarverslag Beheer
Staatsdeelnemingen.
Staatsdeelnemingen 2019 (16 juni 2020)
316

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

250

Vergaderjaar

Omschrijving van de motie

Vindplaats

Stand van zaken / planning

44 2019-2020

Leden Nijboer, Alkaya, Snels verzoeken
het kabinet, om bij de redding van Air
France-KLM niet alleen
(achtergestelde) leningen in te zetten,
maar ook het vergroten van het
In behandeling, zal worden
aandelenbelang in overweging te
Kamerstukken II 2019-2020, 29 232, nr. meegenomen bij potentiele
nemen.
11
kapitaalstorting

45 2019-2020

Leden Alkaya, Nijboer verzoeken de
regering, waar mogelijk in de komende
tijd haar invloed als aandeelhouder in
In behandeling, zal worden
de holding Air France-KLM uit te
Kamerstukken II 2019-2020, 29 232, nr. meegenomen bij potentiele
breiden.
13
kapitaalstorting

46 2019-2020

Leden van Dijck en Graus verzoeken
de regering, te onderzoeken of KLM
kan worden losgeweekt van Air France,
zodat het op termijn zelfstandig verder Kamerstukken II 2019-2020, 35 470, nr. In behandeling. Wordt bekeken hoe hier
kan.
21
uitvoering aan kan worden gegeven.

47 2019-2020

Lid Sneller verzoekt de regering om
de Tweede Kamer, desnoods
vertrouwelijk of ontdaan van
bedrijfsvertrouwelijke informatie,
mede door middel van de government
state agent
op de hoogte te houden van de
In behandeling, zal worden
naleving van de exacte voorwaarden Kamerstukken II 2019-2020, 35 505, nr. meegenomen bij reguliere
voor de staatssteun.
6.
begrotingsmomenten.

48 2019-2020

Lid Nijboer Verzoekt de regering toe te
zien dat KLM zoals gebruikelijk de
In behandeling, worden gesprekken
bonden betrekt om ervoor te zorgen dat
gevoerd met KLM over betrekken
de arbeidsomstandigheden voor deze
vakbonden. Ook direct gesprekken met
groepen niet verder verslechteren.
Kamerstukken II 2019-2020, 35 505 nr. 8 vakbonden over proces

49 2019-2020

Lid Nijboer Verzoekt de regering om
samen met KLM te bezien hoe
brandstofhandelaren en
vliegtuigleasemaatschappijen tevens
een bijdrage kunnen leveren aan de
redding het bedrijf.

50 2019-2020

Leden Stoffer en Slootweg verzoeken
de regering, er bij KLM op aan te
In behandeling, dit is met KLM
dringen dat werknemers met een
besproken. Dat zij voor zover dit
inkomen tot anderhalf keer modaal zo
mogelijk is deze groep moeten ontzien
veel als mogelijk worden ontzien bij
Kamerstukken II 2019-2020, 35 505, nr. (zonder dat daarbij besparing van 15%
het herstructureringsplan.
17
in geding komt).

51 2019-2020

Deels voldaan. Aan deze motie is deels
invulling gegeven door de minister van
IenW bij de aanbieding van de ontwerpLeden Snels en Kröger verzoeken de
havennota (Kamerstukken II 2019-2020,
regering, om samen met lokale
31 409, nr. 274), waarin wordt verwezen
overheden te onderzoeken wat de aard,
naar de Havenvisie Rotterdam.
omvangen effecten van
Toezegging van de minister van
transitierisico's en -kansen zijn voor
Financiën dat dit tevens wordt
de haven van Rotterdam, en met
meegenomen in de terugkoppeling
Kamerstukken II 2019-2020, 28 165, nr. over de ondernemingsstrategie van
aanbevelingen te komen hoe hierop
HbR.
314
geanticipeerd kan worden.

52 2019-2020

Motie van het lid Van Raan over een
bespiegeling over brede welvaart
opnemen in de Miljoenennota.

Kamerstukken II 2019-2020, 35 505, nr. In behandeling, dit zal worden
9
meegenomen in herstructureringsplan

In behandeling. Brede welvaart zal
Kamerstukken II 2019-2020, 35 470, nr. worden meegenomen in de komende
9. Aangenomen op 2 juni 2020
Miljoenennota.

Tabel 89 Door bewindslieden gedane toezeggingen die zijn afgerond
Vergaderjaar

1 2014-2015

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

Afgedaan. Op 15 april 2020 heeft de
minister van Financiën een voorstel
De minister van Financiën tijdens het voor werkafspraken bij het
AO inzake start Europese bankenunie vertrouwelijk informeren van de Kamer
De minister zegt toe een nieuwe versie en werkafspraken bij ingrepen in de
gezonden aan de voorzitter van de vaste
van het informatieprotocol - na overleg financiële sector; groenboek
commissie voor Financiën van de
kapitaalmarktunie c.a. d.d. 4 juni 2015. Tweede Kamer. Daarin is het conceptover de vormgeving van
verslaglegging van een vertrouwelijk Kamerstukken II 2014-2015, 21 501-07, informatieprotocol herzien en
geactualiseerd. Blijkens de
overleg, aan de Kamer te sturen.
nr. 1287

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

251

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
besluitenlijst van de vaste commissie
voor Financiën van 3 juli 2020 heeft de
commissie ingestemd met
bestendiging van deze werkafspraken.
Daarmee is een definitief protocol over
vertrouwelijke informatievoorziening
aan de Tweede Kamer over
overheidsmaatregelen tot stand
gekomen.

2 2015-2016

De minister zegt toe regelmatige
Afgerond. De minister heeft op
update aan de Tweede Kamer te sturen
23 februari 2018 een brief aan de
over de ontwikkelingen in het Bazelse De minister van Financiën tijdens AO Tweede Kamer gestuurd met de
comité, inclusief Nederlandse
Nederlandse bankensector d.d. 28 juni uitkomsten van het Bazelse akkoord.
belangen o.a. landbouw, MKB,
2016. Kamerstukken II 2015-2016, 32
Kamerstukken II 2017-2018, 32 013, nr.
hypotheken
013, nr. 135
169

3 2017-2018

De minister van Financiën zegt toe de
evaluatie van het afwikkelingsproces
van het rentederivatendossier breder
te trekken dan alleen rentederivaten
(onder andere ook woekerpolissen) en
te kijken of hier lessen uit kunnen
De minister van Financiën tijdens het
worden getrokken na de afronding van VAO bankensector d.d. 21 februari
het rentederivatendossier hiermee
2018. Handelingen II 2017-2018, nr. 55,
starten.
item 22.

Afgerond m.b.t.
beleggingsverzekeringen. Bij brief van
28 juni 2019 is de Tweede Kamer
geïnformeerd over de lessen die
kunnen worden getrokken uit het
beleggingsverzekeringendossier.
Kamerstukken II 2018-2019, 32 013, nr.
218

4 2017-2018

De minister van Financiën zegt toe het De minister van Financiën tijdens het
aandachtspunt van transparantie in de plenair debat op 31 januari 2018 over
financiële sector in diverse gesprekken Wet transparant toezicht financiële
die hij heeft in Europees verband aan markten. Handelingen II 2017-2018, nr.
de orde brengen.
46, item 4

Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten voorjaar 2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
116

5 2017-2018

De minister zegt toe in samenwerking
met de AFM het toezicht op het
productontwikkelingsproces te
evalueren en de uitkomst daarvan
uiterlijk 1 juli 2020 naar de Kamer te
sturen.

6 2017-2018

Brief van de minister van Financiën van
3 april 2018 met reactie op de motie van Afgerond. Afgedaan in brief moties en
De minister zegt toe, zodra er concrete het lid Snels (GroenLinks) over de
toezeggingen op het terrein van de
resultaten over het adresseren van de informatiepositie van rekenkamers,
financiële markten 28 oktober 2019.
audit gap te melden zijn, uw Kamer
Kamerstukken II 2017-2018, 21 501-07, Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
hierover te informeren.
nr. 1502
111.

7 2017-2018

De minister zegt toe de sector te vragen
om in de online bankomgeving een
toegankelijk overzicht te bieden van
derde partijen die toegang hebben of
De minister van Financiën tijdens de
hebben gehad tot de betaalrekening
van de klant, en te bezien in hoeverre plenaire behandeling
implementatiewet herziene richtlijn
het mogelijk is dat de klant via dit
betaaldiensten op 04-09-2018.
dashboard de toestemming bij de
derde partij weer kan intrekken (dubbel Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr.
slot)
22.

Afgerond. Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111.

8 2017-2018

De minister zegt toe om in een gesprek De minister van Financiën tijdens de
met de AP en/of DNB aandacht te
plenaire behandeling
vragen voor de risico’s bij het
implementatiewet herziene richtlijn
verwerken van gegevens van derden betaaldiensten op 04 september 2018.
die hiervoor geen toestemming
Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr.
hebben gegeven
22.

Afgerond. Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111.

9 2017-2018

De minister zegt toe om in een gespek
met de AP en/of DNB aandacht te
vragen om bij het uitoefenen van
toezicht aandacht te hebben voor de
De minister van Financiën tijdens de
vraag of het wenselijk is dat wordt
plenaire behandeling
«betaald» met het verstrekken van
implementatiewet herziene richtlijn
persoonsgegevens, dan wel dat
betaaldiensten op 04 september 2018.
persoonsgegevens commercieel
worden gebruikt, ook in relatie tot
Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr.
kwetsbare groepen
22

Afgerond. Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111.

Brief van de minister van Financiën van
15 december 2017 ter aanbieding van Afgerond. Afgedaan met brief evaluatie
de beleidsdoorlichting Financiële
productontwikkelingsproces.
Markten. Kamerstukken II 2017-2018, 31 Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
935, nr. 45.
120

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

252

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

10 2017-2018

De minister zegt toe om in een gesprek De minister van Financiën tijdens de
met de AP en/of DNB hen te vragen of plenaire behandeling
er daadwerkelijk drie jaar nodig is om implementatiewet herziene richtlijn
PSD2 in zijn totaliteit te evalueren en of betaaldiensten op 04 september 2018.
het mogelijk is om in praktische zin bij Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr.
te sturen.
22

Afgerond. Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111.

11 2017-2018

De minister zegt toe te evalueren of
het voldoende duidelijk is welke
betaalinstrumenten (met name van
kleinere creditcardmaatschappijen)
wel en niet onder het verbod vallen.

De minister van Financiën tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene richtlijn
betaaldiensten op 04 september 2018.
Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr.
22

Afgerond. Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111

12 2017-2018

De minister zegt toe de Kamer te
informeren over regels, rentetarieven,
berekening boeterente,
rentemiddeling en voorwaarden m.b.t.
hypotheken in Duitsland, Belgie en
Nederland. In beantwoording S.O.
stapsgewijs oversluiten d.d. 30 januari De minister van Financiën tijdens AO
2019 is aangegeven dat deze in de
bankensector d.d. 07 februari 2018.
eerste helft 2019 naar de Tweede Kamer Kamerstukken II 2017-2018, 32 013, nr.
verzonden wordt
167

Afgerond. Afgedaan met brief
onderzoek naar de hypotheekmarkt in
Nederland, Duitsland en België.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
113

13 2017-2018

De minister zegt toe om in gesprek met
De Nederlandsche Bank en het CPB te
vragen of zij meer aandacht kunnen
besteden aan de risico's in de
De minister van Financiën tijdens het
verzekeringssector wanneer zij de
plenair debat wetsvoorstel herstel en
jaarlijkse monitor schrijven en daar bij afwikkeling van verzekeraars d.d.
de Kamer op enig moment op
06-06-2018. Handelingen II 2017-2018,
terugkomen.
nr. 90.

Afgerond. Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111.

14 2017-2018

Toegezegd het verzoek over te brengen
Afgerond. Het verzoek van PvdD is
van de Partij van de Dieren aan CBS
gecommuniceerd aan het CBS. CBS
over het opnemen van een indicator
gaat uiteindelijk zelf over de selectie
dierenwelzijn in de Monitor Brede
van indicatoren. Kamerstukken II
Welvaart. De minister laat aan het CBS Minister van Financiën. Kamerstukken 2017-2018, 34 298, nr. 27
over of dit mogelijk is.
II 2017-2018, 34 950, nr. 12

15 2017-2018

De minister van Financiën zegt de
Kamer, naar aanleiding van een vraag
van het lid De Grave (VVD), toe om in
samenspraak met de het Centraal
Planbureau en de WRR de
mogelijkheid van een eigenstandige
budgettaire norm voor de
zorguitgaven, die is gekoppeld aan de
ontwikkeling van het bbp, te zullen
onderzoeken en de Kamer hierover
een notitie te doen toekomen.

16 2018-2019

De minister van Financiën heeft
Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
toegezegd om een bespiegeling op de De minister van Financiën tijdens
18 september 2018 de Nota over de
lage rente en de consequenties voor Mondeling Overleg over het Europees Toestand van ’s Rijks Financiën
ontvangen.
het begrotings- en schuldbeleidin de Semester op 23 mei 2019.
Miljoenennota op te nemen.
Kamerstukken I 2018–2019, CX XXI, D Kamerstukken II 2018-2019, 35 000, nr. 1

17 2018-2019

De minister van Financiën zegt toe om
met DNB te bespreken of het mogelijk De minister van Financiën tijdens het
is om meer informatie te krijgen over debat ‘Gebruik van contant geld in de
de tarieven tussen banken voor
samenleving’ op 15 januari 2019.
bankrekeningen en over de kosten van Kamerstukken II 2018-2019, 27 863, nr.
pintransacties
40.

Afgerond met brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten najaar 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111

18 2018-2019

De minister van Financiën tijdens het
De minister van Financiën zegt toe de debat ‘Gebruik van contant geld in de
vraag neer te leggen over het eventueel samenleving’ op 15 januari 2019.
verlagen daglimiet bij organisaties die Kamerstukken II 2018-2019, 27 863, nr.
erover gaan
40.

Afgerond met brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten voorjaar 2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
116

19 2018-2019

Afgerond met brief
De minister van Financiën tijdens het hypotheekschuldmonitor en update
De minister zegt toe dat er in het najaar AO Financiële Markten op 12 juni 2019. aanpak aflossingsvrije hypotheken.
een rapportage over loan-to-value en Kamerstukken II, 2018-2019, 32 545, nr. Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
loan-to-income volgt.
113
119

Minister van Financiën tijdens de
Algemene Financiële Beschouwingen
in de Eerste Kamer op 12 december
2017. Handelingen I 2017-2018, nr. 12, Afgedaan. Brief verzonden aan de
item 7.
Eerste Kamer op 20 september 2018
met kenmerk 2018-0000156621

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

253

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

20 2018-2019

De minister zegt toe aflossingsvrije
hypotheken mee te nemen in monitor De minister van Financiën tijdens het
loan-to-value/loan-to-income en naar AO financiele markten d.d. 12-06-19.
de monitor naar de Kamer te sturen in Kamerstukken II 2018-2019, 32 545, nr.
107
het najaar.

21 2018-2019

De minister zegt toe in de
Afgerond. Toezegging is gedaan
voorbereiding op de volgende Platform
voorafgaand aan de toezegging om de
hypotheken bijeenkomst in 2020 uit te
toegang tot
vragen hoe kredietverstrekkers
overlijdensrisicoverzekeringen voor exomgaan met de
kankerpatiënten te verbeteren. Met het
overlijdensrisicoverzekering en of
Besluit waarmee dit wordt geregeld, is
Antwoorden van de minister van
partijen andere knelpunten ervaren op Medische Zorg mede namens minister deze toezegging achterhaald geraakt.
het gebied van hypotheekverstrekking van Financiën. Aanhangsel II
Kamerstukken II 2019-2020, 29 507 nr.
aan (ex) kankerpatiënten.
2018-2019, nr. 2936.
150

22 2018-2019

Afgerond. Afgedaan in de
kabinetsreactie op de initiatiefnota
verduurzaming financiële sector.
Kamerbrief is op 3 juli aan de Tweede
De minister van Financiën tijdens het Kamer gestuurd. Kamerstukken II
2019-2020, 2019-2020, 35 446-3, nr nog
De minister zegt toe een brief over de debat over over de staat van de
financiële sector 10 jaar na de start van niet bekend.
rol van de sector bij duurzaamheid/
de financiële crisis d.d. 20-02-2019.
klimaat en lopende Europese
Handelingen II 2018-2019, nr. 56, item 5
voorstellen op dit terrein

23 2018-2019

Afgerond. Afgedaan in de
De minister zegt toe in contact te treden
kabinetsreactie op de initiatiefnota
met zijn ambtgenoot van EZK om te
verduurzaming financiële sector.
bezien of gevolg kan worden gegeven De minister van Financiën tijdens het Kamerbrief is op 3 juli aan de Tweede
aan de oproep van het Internationaal AO Financiële Markten op 12 juni 2019. Kamer gestuurd. Kamerstukken II
Energie Agentschap met betrekking tot Kamerstukken II, 2018-2019, 32 545, nr. 2019-2020, 2019-2020, 35 446-3, nr nog
niet bekend.
het behalen van de 1,5°C-doelstelling 109

24 2018-2019

Afgedaan. De Nederlandse financiële
sector heeft op 10 juli 2019 zich onder
andere gecommitteerd aan (1) het
meten van hun klimaatimpact en (2)
het opstellen van actieplannen om deze
klimaatimpact in lijn met de doelen van
het akkoord van Parijs te brengen.
Inmiddels is er een Commissie
Financiële Sector Klimaatcommitment
opgericht, die als doel heeft om een
inzichtelijk, geaggregeerd beeld van de
De minister van Financiën tijdens het inspanningen van de financiële sector
De minister zegt toe monitoring van
AO Financiële Markten op 12 juni 2019. te geven. Daarin zijn ook de ministeries
klimaatrisico's zowel met de sector als Kamerstukken II, 2018-2019, 32 545, nr. van Financiën en Economische Zaken
met EZK te bespreken.
114
en Klimaat vertegenwoordigd.

25 2018-2019

De minister zegt toe dat hij de Kamer
één keer per jaar laat zien wat er met
het specifieke probleem van
«woekerrentes» gebeurt, hoe die
rentes zich ontwikkelen en wat dat
betekent voor mensen.

Afgerond. Afgedaan met brief
beleidsontwikkelingen
De minister van Financiën tijdens VAO consumptiefkredietmarkt.
Financiele Markten d.d. 11 december Kamerstukken II 2019-2020, 24 515, nr.
2018. Handelingen II 2018-2019, nr. 34. 505.

26 2018-2019

De minister zegt toe met DNB in
gesprek gaan over schaduwbanken

De minister van Financiën tijdens het
debat over over de staat van de
Afgedaan. Zie brief Kamerstukken II
financiële sector 10 jaar na de start van 2018-2019, 21 501-07, nr. 1619. Daarin
de financiële crisis d.d. 20-02-2019.
gaat de minister in op schaduwbanken
Handelingen II 2018-2019, nr. 56, item 5. n.a.v. o.a. gesprekken met DNB.

27 2018-2019

De minister van Financiën tijdens het
De minister zegt toe een brief te zenden AO Financiële Markten op 12 juni 2019. Afgerond. Afgedaan met brief van
aan de Kamer over Europese
Kamerstukken II, 2018-2019, 32 545, nr. 20 augustus 2019, Kamerstukken II,
110.
consolidatie in de bankensector
2018-2019, 32 545, nr. 108.

28 2018-2019

De minister zegt toe het probleem van
toegankelijkheid internetbankieren
Minister van Financiën tijdens het
onder kwetsbare groepen aan te
vragenuur van 18 juni
kaarten bij het Maatschappelijk
2019.Handelingen II 2018-2019, nr. 94,
Overleg Betalingsverkeer
item 1

Afgerond. Afgedaan in brief
Maatschappelijk Overleg
Betalingsverkeer (MOB) jaarraportage
2018. Kamerstukken II 2018-2020, 27
863, nr. 83.

29 2018-2019

De minister zegt toe de Kamer nader te De minister van Financiën tijdens het
informeren over de aanduiding die kan AO Financiële Markten, d.d. 12 juni
worden gehanteerd om het
2019. Kamerstukken II, 2018-2019, 32
onderscheid te verhelderen tussen
545, nr. 111

Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111

Afgedaan met brief onderzoek naar de
hypotheekmarkt in Nederland,
Duitsland en België. Kamerstukken II
2019-2020, 32 545, nr. 113

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

254

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
zelfstandig adviseurs en adviseurs die
werkzaam zijn bij aanbieders van
financiële dienstverleners

Stand van zaken / planning

30 2018-2019

De minister zegt toe in de al
aangekondigde brief over
accountancy, te ontvangen in de
zomer,in te gaan op de eisen en de
voorwaarden voor verslaglegging

De minister van Financiën tijdens het Afgedaan in de brief verkenning markt
AO Financiële Markten op 12 juni 2019. voor groene financiering.
Kamerstukken II, 2018-2019, 32 545, nr. Kamerstukken II 2018-2019, 32 013, nr.
108
220.

31 2018-2019

Toegezegd aan lid De Vries dat nog
openstaande taakstellingen voortaan
inzichtelijk op een rijtje worden gezet
en dat de invulling hiervan bij de
Voorjaarsnota en de Miljoenennota
inzichtelijk wordt gemaakt.

Minister van Financiën tijdens het
Verantwoordingsdebat op 06.06.2019.
Handelingen II 2018-2019, nr 90, items
5 en 12

32 2018-2019

Toegezegd aan lid Nijboer om de
problematiek van het niet doorgaan
van renteverhoging dat kan leiden tot
een nieuwe taakstelling bij OCW, te
betrekken bij de
augustusbesluitvorming.

Minister van Financiën tijdens het
Afgerond. Verwerkt in de begroting
Voorjaarsnotadebat op 03.07.2019.
2020 van OCW. Kamerstukken II
Handelingen II 2018-2019, nr. 101, item 2019-2020, 35 300 VIII, nr. 1
14

33 2018-2019

Toegezegd aan lid De Vries (VVD) om
breder te kijken naar innovatie in de
MN 2020.

Afgerond. Loopt als belangrijk
onderwerp mee in de
gehele miljoenennota, maar in het
bijzonder wanneer het gaat over het
Minister van Financiën tijdens het
langetermijn verdienvermogen en het
Voorjaarsnotadebat op 03.07.2019.
Handelingen II 2018-2019, nr. 101, item investeringsfonds: Kamerstukken II
2019-2020, 35 300, nr. 1
14

34 2018-2019

Toegezegd aan Lid Nijboer(PvdA) dat
de minister zal aangeven waar
onderuitputting zit en of deze
structureel is of niet. Meenemen in de
oude toezegging aan Nijboer.

Minister van Financiën tijdens het
Voorjaarsnotadebat op 03.07.2019.
Afgerond. Via de Kamerbrief verstuurd
Handelingen II 2018-2019, nr. 101, item op 25.09.2020. Kamerstukken II
14
2019-2020, 35 200, nr. 33

35 2018-2019

Toegezegd de Kamer nog in 2018 te
informeren over de toekomstvisie van
EZK en FIN op de rol van TenneT
binnen de noordwest Europese
Kamerstukken II 2018-2019, 28 165, nr.
electriciteitsmarkt
289

Afgerond. Brief aan de Tweede Kamer
op 13 september 2019 over het
Deelnemingenbeleid rijksoverheid.
Kamerstukken II, 2018-2019, 28 165, nr.
305

36 2018-2019

Toegezegd de Kamer mee te nemen in
de resultaten van het onderzoek naar
de risico’s die TenneT loopt bij
investeringen in het buitenland en
welke opties er zijn ten aanzien van de Kamerstukken II 2018-2019, 28 165, nr.
governance
302

Afgerond. Brief aan de Tweede Kamer
op 13 september 2019 over het
Deelnemingenbeleid rijksoverheid.
Kamerstukken II, 2018-2019, 28 165, nr.
305

37 2018-2019

Toegezegd dat de minister een
gebonden exemplaar van het
Jaarverslag Beheer
Staatsdeelnemingen 2017 naar de bij
het AO aanwezige Kamerleden zal
sturen

38 2018-2019

Afgerond. Per brief is het voorstel tot
intrekking van het wetsvoorstel
modernisering speelcasino's kenbaar
Toegezegd dat de staatssecretaris van
gemaakt, zodat het kabinet terug naar
Financiën F&B nogmaals het schema
de tekentafel kan met het oog op een
met de Kamer zal delen dat aangeeft
mogelijk nieuw privatiseringstraject (34
welke stappen noodzakelijk zijn voor Kamerstukken II 2018-2019, 28 165, nr. 471 nr. I). Deze toezegging is daarmee
de verkoop van Holland Casino
achterhaald.
302

39 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd ervaringen en lessen uit
De minister van Financiën tijdens het
andere EU landen t.a.v. de kwaliteit van AO Eurogroep/Ecofin op 4 september
investeringen mee te nemen in het
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
verslag na Ecofinraad.
21 501-07, nr. 1625

Afgerond. Opgenomen in het verslag
van de Eurogroep en Ecofinraad van
13 en 14 september 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-07,
nr. 1626.

De minister van Financiën heeft
toegezegd de Tweede Kamer een brief De minister van Financiën tijdens het
te sturen met een verduidelijking over AO Eurogroep/Ecofin op 1 oktober
de Verordening en andere regelgeving 2019, Kamerstukken II 2019–2020,
m.b.t. de governance van het BICC
21 501-07, nr. 1631

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
22 november 2019 een brief ontvangen
over het proces totstandkoming BICC
en waarin tevens verduidelijking over
de Verordening en andere regelgeving
wordt gegeven. Kamerstukken II
2019-2020, 21 501-07, nr. 639.

40 2019-2020

Afgerond. De laatste nog openstaande
taakstelling is in het FJR 2019 ingevuld
en toegelicht. Kamerstukken II
2019-2020, 35 470, nr. 1

Afgerond. Kamerleden die aanwezig
Kamerstukken II 2018-2019, 28 165, nr. waren bij het AO januari 2019 hebben
302
een gebonden exemplaar gekregen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

255

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

41 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd in de brief over de
begrotingsregels in de Eurozone
tevens een reactie te geven op het
rapport van de European Fiscal Board
van september 2019.

De minister van Financiën tijdens het
AO Eurogroep/Ecofin op 1 oktober
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
21 501-07, nr. 1631

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
22 november 2020 een brief ontvangen
waarin een appreciatie van het rapport
wordt gegeven. Kamerstukken II
2019-2020, 21 501-20, nr. 1490.

42 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd voortaan de Kamer te
informeren als zowel de minister als
de staatssecretaris niet aanwezig
kunnen zijn de Eurogroep/Ecofin.

De minister van Financiën tijdens het
AO Eurogroep/Ecofin op 1 oktober
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
21 501-07, nr. 1631

43 2019-2020

De minister van Financiën zegt toe in
de Eurogroep en het SSM het belang
van goede stresstesten te blijven
benadrukken.

De minister van Financiën tijdens het
AO Eurogroep/Ecofin op 1 oktober
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
21 501-07, nr. 1631

Afgerond. Opgenomen in het verslag
van de Eurogroep en Ecofinraad op 9 en
10 oktober 2019. Kamerstukken II
2019-2020, 21 501-07, nr. 1629.

44 2019-2020

De minister van Financiën zegt toe in
de Ecofin en in andere portalen waar
het SSM aanwezig is het effect van de
lage rente op de financiële stabilisatie
aan te kaarten.

De minister van Financiën tijdens het
AO Eurogroep/Ecofin op 1 oktober
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
21 501-07, nr. 1631

Afgerond. Opgenomen in het verslag
van de Eurogroep en Ecofinraad op 9 en
10 oktober 2019. Kamerstukken II
2019-2020, 21 501-07, nr. 1629.

45 2019-2020

De minister van Financiën biedt
wederom aan – indien daar behoefte
aan is binnen de Tweede Kamer - het
krachtenveld rondom de ECB
benoeming tijdens een niet-openbare
sessie te bespreken met de Kamer. De
voorzitter geeft aan dat de Kamerleden De minister van Financiën tijdens het
tijdens de volgende
AO Eurogroep/Ecofin op 1 oktober
procedurevergadering dit kunnen
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
indienen.
21 501-07, nr. 1631

Afgerond. Kamerleden hebben geen
verzoek gedaan voor een niet-openbare
sessie.

46 2019-2020

De minister van Financiën zegt toe de
Tweede Kamer een brief te sturen over
de stappen die zijn gezet in het proces
met betrekking tot de BICC en het ESM
en het te verwachten vervolg van het De minister van Financiën tijdens het
proces, waarin ook wordt beschreven AO Eurogroep/Ecofin op 6 november
hoe de afspraken worden vertaald naar 2019, Kamerstukken II 2019–2020,
regelgeving.
21 501-07, nr. 1643

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
22 november 2019 een brief ontvangen
over het proces totstandkoming BICC.
Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-07,
nr. 639.

47 2019-2020

De minister zegt toe – mits er genoeg
informatie is om te delen –
De minister van Financiën tijdens het
bijvoorbeeld in een verslag of een
AO Eurogroep/Ecofin op 6 november
geannoteerde agenda informatie op te 2019, Kamerstukken II 2019–2020,
nemen over NPL’s bij Europese banken 21 501-07, nr. 1643

Afgerond. Opgenomen in het verslag
van de Eurogroep en Ecofinraad 4 en
5 december 2019. Kamerstukken II
2019-2020, 21 501-07, nr. 1646.

48 2019-2020

De minister zegt toe de Kamer een
schriftelijke appreciatie te sturen van
de ontwerpbegrotingen van Frankrijk
en Italië aan de hand van de
beoordeling die de Europese
Commissie daarvan heeft gegeven.

49 2019-2020

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
10 februari 2020 een brief ontvangen
De minister zegt toe de Kamer een brief
met een toelichting over prudentiële
te sturen over safe assets (onder
De minister van Financiën tijdens het behandeling van staatsobligaties en
andere eurobonds) en opties voor een AO Eurogroep/Ecofin op 27 november veilige activa (safe assets).
betere weging van staatsobligaties
Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-07,
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
(RTSE).
21 501-07, nr. 1649
nr. 1651.

50 2019-2020

De minister van Financiën zegt toe
een toelichting over de ratificatie van De minister van Financiën tijdens het Afgerond. Opgenomen in het verslag
de IGA in het verslag van de Eurogroep AO Eurogroep/Ecofin op 27 november van de Eurogroep en Ecofin van 4 en
of in de volgende geannoteerde
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
5 december 209, Kamerstukken II
agenda op te nemen.
21 501-07, nr. 1649
2019-2020, 21 501-07, nr. 1646.

51 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd de Kamer te informeren in
welke Raad/Raden de Green Deal
besprokken zal worden.

Afgerond. Aanwezigheid
bewindspersoon wordt in de
geannoteerde agenda voor iedere
Eurogroep/Ecofin medegedeeld.

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
13 december 2019 een brief ontvangen
waarin een appreciatie van de
De minister van Financiën tijdens het ontwerpbegrotingen van Frankrijk en
AO Eurogroep/Ecofin op 27 november Italië voor 2020 wordt gegeven.
Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-03,
2019, Kamerstukken II 2019–2020,
21 501-07, nr. 1649
nr. 137.

Afgerond. Opgenomen in het BNC-fiche
De minister van Financiën tijens het AO Green Deal. Het BNC-fiche is op
Eurogroep/Ecofin op 16 januari 2020, 31 januari 2020 aan de Tweede Kamer
Kamerstukken II 2019–2020, 21 501-07, gestuurd. Kamerstukken II 2019-2020,
nr. 1657
35 377, nr. 1.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

256

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

52 2019-2020

Afgerond. Opgenomen in het verslag
van de Eurogroep en Ecofinraad van
De minister van Financiën tijens het AO 20 en 21 januari 2020. Het verslag is op
De minister van Financiën heeft
Eurogroep/Ecofin op 16 januari 2020, 27 januari 2020 aan de Tweede Kamer
toegezegd de Kamer over NietKamerstukken II 2019–2020, 21 501-07, gestuurd. Kamerstukken II 2019-2020,
preseterende leningen te informeren. nr. 1657
2 1501-07, nr. 1648.

53 2019-2020

De minister van Financiën heeft
Afgerond. Opgenomen in het verslag
toegezegd de Kamer schriftelijk te
van de Eurogroep en Ecofinraad van
informeren over de waarschuwing van De minister van Financiën tijens het AO 20 en 21 januari 2020. Het verslag is op
de Europese Commissie aan
Eurogroep/Ecofin op 16 januari 2020, 27 januari 2020 aan de Tweede Kamer
Nederland ten aanzien van
Kamerstukken II 2019–2020, 21 501-07, gestuurd. Kamerstukken II 2019-2020,
grensoverschrijdende pensioenen.
nr. 1657
21 501-07, nr. 1648.

54 2019-2020

De minister van Financien heeft
toegezegd in het BNC-fiche over het
investeringsplan voor de Europese
Green Deal in te gaan op het
onderscheid tussen bestaande
middelen en de te werven nieuwe
middelen.

De minister van Financiën tijdens het
AO Eurogroep/Ecofin op 12 februari
2020, Kamerstukken II 2019–2020,
21 501-07, nr. 1682

55 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd in het verslag van
aankomende Eurogroep/Ecofin een
appreciatie te geven van het
aangekondigde pakket van de ECB en
Cie met het oog op het Corona-virus.

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
De minister van Financiën tijdens het 15 april 2020 het verslag van de
AO Eurogroep/Ecofin op 12 maart 2020, Eurogroep op 7 en 9 april 2020
Kamerstukken II 2019–2020, 21 501-07, ontvangen. Kamerstukken II 2019-2020,
nr. 1690
21 501-07, nr. 1686.

56 2019-2020

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
17 maart 2020 een brief ontvangen over
De minister van Financiën heeft
het noodpakket banen en conomie.
toegezegd de Tweede Kamer
Bijlage 1 bij deze brief bevat de
schriftelijk te informeren over de
informatie over de internationale en
maatregelen die Europese landen
De minister van Financiën tijdens het Europese maatregelen om de
hebben getroffen om de economische AO Eurogroep/Ecofin op 12 maart 2020, economische gevolgen van Covid-19 te
effecten van het Corona virus op te
Kamerstukken II 2019–2020, 21 501-07, mitigeren. Kamerstukken II 2019-2020,
35 420-2.
vangen.
nr. 1690

57 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd de Kamervragen mbt
Coronafonds van de Commissie snel
uit te sturen.

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
8 april de antwoorden op de schriftelijke
vragen van de leden Omtzigt, Van
Helvert en Van den Berg over het
De minister van Financiën tijdens
Coronafonds van de Europese
notaoverleg Eurogroep op 7 april 2020, Commissie en over het Coalition for
Kamerstukken II 2019–2020, 21 501-07, Epidemic Preparedness Innovations
nr. 1684
(CEPI)-initiatief van de G20 ontvangen.

58 2019-2020

Toegezegd na toestemming van de
Europese Commissie een brief te
sturen met de uitwerking van de
herverzekering, het oordeel van de
Commissie en de toegezegde analyse
van de cijfers en scenario's.

De staatsecretaris van Financiën Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
Fiscaliteit en Belastingen tijdens het
29 mei 2020 een brief ontvangen van
wetgevingsoverleg over de tweede ISB de staatssecretaris van Financiën met
van Financiën voor het jaar 2020 op
de uitwerking van de herverzekering.
15 april 2020, Kamerstukken II
Kamerstukken II 2019-2020, 35 433, nr.
2019-2020, 35 433, nr. 8
9.

59 2019-2020

De staatssecretaris van Financien
tijdens de behandeling het
wetsvoorstel Wijziging van de
begrotingsstaat van het Ministerie van
Financiën (IXB) voor het jaar 2020 (2e
incidentele suppletoire begroting
inzake COVID-19 crisismaatregel
Afgerond. De Tweede Kamer heeft een
De staatssecretaris van Financiën zegt herverzekering leverancierskredieten) brief gehad over het afwegingskader bij
een brief van het kabinet toe over een op 21 april 2020. Kamerstukken II
steun aan individuele bedrijven.
2019-2020, nr. 25, item 9
kader voor economische steun.
Kamerstukken II 2019-2020, 35420, nr. 1

60 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd terug te komen op een
aantal aspecten van SURE.

De minister van Financiën tijdens het
AO op 8 juni 2020, Kamerstukken II
2019–2020, 21 501-07, nr. 1710

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
11 juni 2020 een brief ontvangen waarin
op een aantal aspecten van SURE is
ingegaan. Kamerstukken II 2019-2020,
35 466, nr. 6

61 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd met betrokkenen in het
kabinet in gesprek te gaan over het
bevorderen van het gebruikmaken van
de EIB door Nlse bedrijven. Ook
De minister van Financiën tijdens het
toegezegd hier een keer schriftelijk op AO op 8 juni 2020, Kamerstukken II
terug te komen.
2019–2020, 21 501-07, nr. 1710

Afgerond. Opgenomen in het verslag
van de Ecofin en Eurogroep op 9 en
11 juni 2020. Kamerstukken II 2019-2020,
21 501-07, nr. 1704

Afgerond. De Tweede Kamer heeft op
14 februari een brief ontvangen van de
minister van Buitenlandse Zaken met
daarbij het fiche over de mededeling
European Green Deal Investment Plan.
Kamerstukken II 2019-2020, 22 112, nr.
2844.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

257

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

62 2019-2020

De minister van Financiën tijdens het
debat implementatiewet wijziging
De minister van Financiën zegt toe de vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 23 april Afgedaan. DNB stuurt zelf deze
ZBO-verantwoording van DNB met de 2020. Kamerstukken I 2019-2020, 35
verantwoording aan de Kamers. De
Eerste Kamer te delen.
245, nr. 25.
rapporten zijn openbaar.

63 2019-2020

Afgerond. Toezegging hing samen met
het feit dat de kerkgenootschappen
aanvankelijk waren uitgesloten van de
registratieplicht. Inmiddels zijn met het
De minister van Financiën zegt toe te De minister van Financiën tijdens
aangenomen amendement Van der
monitoren of kerkgenootschappen
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
Linde (Kamerstukken II 2019-2020, 35
worden misbruikt voor witwassen om 03 december 2019. Handelingen
179, nr. 9), kerkgenootschappen
te stellen of kerkgenootschappen als Tweede Kamer 2019-2020, nr. 31, item eveneens registratieplichtig geworden
UBO moeten registreren
58
ten aanzien van het UBO-register.

64 2019-2020

Afgerond. Toezegging hing samen met
het feit dat de kerkgenootschappen
aanvankelijk waren uitgesloten van de
De minister van Financiën zegt toe dat
registratieplicht. Inmiddels zijn met het
jaarlijks zal worden bijgehouden welke De minister van Financiën tijdens
aangenomen amendement Van der
nieuwe kerkgenootschappen ontstaan plenair debat anti-witwasrichtlijn,
Linde (Kamerstukken II 2019-2020, 35
die niet in het UBO-register zijn
03 december 2019. Handelingen
179, nr. 9), kerkgenootschappen
ingeschreven omdat ze geen stichting Tweede Kamer 2019-2020, nr. 31, item eveneens registratieplichtig geworden
of vereniging zijn.
58
ten aanzien van het UBO-register.

65 2019-2020

De minister zegt toe een inventarisatie De minister van Financiën tijdens
te doen van knelpunten
Algemene Financiële beschouwingen
landbouwleningen, toegespitst op het d.d. 3 oktober 2019, Handelingen II
risicobeheer bij Rabobank en toezicht 2019-2020, nr. 8 en Handelingen II
van DNB
2019-2020, nr. 9

66 2019-2020

Afgerond. Afgedaan in de
kabinetsreactie op de initiatiefnota
verduurzaming financiële sector.
De minister zegt toe aan de Kamer om
Kamerbrief is op 3 juli aan de Tweede
met relevante instituties, waaronder
Kamer gestuurd. Kamerstukken II
DNB, in gesprek te gaan over de
De minister van Financiën tijdens AO 2019-2020, 35 446-3, nr. nog niet
financiële risico’s van klimaattransitie Eurogroep/Ecofin, d.d. 16 januari 2020. bekend.
en zal de Kamer daarover schriftelijk
Kamerstukken II, 2019-2020, 21 401-07,
nader berichten
nr. 1675

67 2019-2020

De minister zegt toe voor het plenaire
debat over anti-witwassen een
schriftelijke update naar de Kamer te
sturen over de bijeenkomst antiwitwassen van 27 november.

68 2019-2020

De minister van Financiën tijdens
De minister zegt toe aan te dringen bij plenair debat anti-witwasrichtlijn,
minister van Binnenlandse Zaken op 03 december 2019. Handelingen
snelle behandeling wetsvoorstel Wet Tweede Kamer 2019-2020, nr. 31, item Afgedaan. Het wetsvoorstel WDO ligt
Digitale Overheid (WDO)
58
inmiddels bij de Eerste Kamer.

69 2019-2020

De minister zegt toe aan banken de
suggestie te doen om de best practices De minister van Financiën tijdens
voor omgaan met PEPs met elkaar te plenair debat anti-witwasrichtlijn,
delen
03-12-2019.

Afgedaan. Het punt is onder de
aandacht gebracht bij de NVB.

70 2019-2020

De minister zegt toe een meer integrale
brief op het terrein van antiwitwasontwikkelingen in het eerste
halfjaar van 2020 naar de Kamer te
De minister van Financiën tijdens AO
sturen. Er zal in debat met de Kamer Eurogroep/Ecofin d.d. 27 november
worden vastgesteld wanneer dit
2019. Kamerstukken II 2019-2020, 25
opportuun is
501-07, nr. 1649

Afgerond. Afgedaan met de tweede
voortgangsrapportage plan van aanpak
witwassen die op 3 juli aan de Tweede
Kamer en Eerste Kamer is gestuurd.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 477-51,
nr. nog niet bekend

71 2019-2020

De minister zegt toe het rapport van
de werkgroep Kapitaalmarktunie
volgende week vrijdag (11 oktober)
naar de Kamer te sturen, inclusief
appreciatie indien mogelijk. Mocht dit
niet lukken, dan dient eerst het rapport De minister van Financiën tijdens AO
naar de Kamer verstuurd te worden en Eurogroep/Ecofin, dd 1 oktober 2019.
een paar dagen daarna de appreciatie Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-07,
te volgen.
nr. 1631

Afgerond. Afgedaan met brief
eindrapport werkgroep
kapitaalmarktunie. Kamerstukken II
2019-2020, 22 112, nr. 2829

De minister van Financiën tijdens AO
Eurogroep/Ecofin d.d. 27 november
2019. Kamerstukken II, 2019-2020, 25
501-07, nr. 1649

Afgerond. Afgedaan met brief aanpak
leningen aan agrarische bedrijven door
de Rabobank die mogelijk een
verhoogd risico hebben. Kamerstukken
II 2019-2020, 32 013, nr. 277.

Afgerond. Afgedaan met verslag
overleg plan van aanpak witwassen,
gestuurd op 3 december 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 31 477, nr.
47

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

258

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

72 2019-2020

De minister zegt toe komende weken in De minister van Financiën tijdens AO
gesprek te gaan met banken en DNB effecten van het ECB-beleid, d.d.
om de dilemma's ten aanzien van een 24 september 2019. Kamerstukken II
negatieve spaarrente te bespreken.
2019-2020, 21 501-07, nr. 1630.

Afgerond. Afgedaan met Kamerbrief
negatieve spaarrente. Kamerstukken II,
2019-2020, 32 013, nr. 226.

73 2019-2020

De minister zegt toe schriftelijk uiteen
te zetten hoe in andere landen wordt
omgegaan met de mogelijkheid van
De minister van Financiën tijdens AO
een verbod op negatieve rente voor
effecten van het ECB-beleid, d.d.
spaarders en de risico’s voor financiële 24 september 2019. Kamerstukken II
stabiliteit.
2019-2020, 21 501-07, nr. 1630.

Afgerond. Afgedaan met Kamerbrief
negatieve spaarrente. Kamerstukken II,
2019-2020, 32 013, nr. 226.

74 2019-2020

De minister zegt toe voor het einde van
volgende week de Kamer per brief te De minister van Financiën tijdens
informeren wanneer minister
Algemene Financiële beschouwingen
inhoudelijk terugkomt op onderwerp d.d. 3 oktober 2019. Handelingen II
negatieve rente
2019-2020, nr. 9, item 5

Afgerond. Afgedaan met versturen
Kamerbrief negatieve spaarrente.
Kamerstukken II, 2019-2020, 32 013, nr.
226.

75 2019-2020

De minister herhaalt zijn toezegging
de Kamer voor kerst een brief over
De minister van Financiën tijdens het
negatieve rentes te sturen, met daarin Algemeen overleg Eurogroep/Ecofin Afgerond. Afgedaan met Kamerbrief
meer over zijn gesprekken met de
d.d. 27 november 2019. Kamerstukken negatieve spaarrente. Kamerstukken II,
bankensector.
II 2019-2020, 25 501-07, nr. 1649.
2019-2020, 32 013, nr. 226.

76 2019-2020

De minister van Financiën tijdens het
De minister zegt toe voor het kerstreces AO Toekomst van de Volksbank,
met een brief over de gevolgen van
14 november 2019. Kamerstukken II
een negatieve depositorente te komen. 2019-2020, 33 532, nr. 88.

77 2019-2020

De minister zegt toe een brief gesprek
negatieve rente banken aan Eerste
Kamer te sturen (in ieder geval voor
kerst).

De minister van Financiën tijdens de
Algemene Financiële Beschouwingen
in de Eerste Kamer 2019, d.d.
Afgerond. Afgedaan met Kamerbrief
19 november 2019. Handelingen I
negatieve spaarrente. Kamerstukken II,
2019-2020, nr. 7.
2019-2020, 32 013, nr. 226.

78 2019-2020

De minister zegt toe nog een keer te
kijken wat er gebeurd is en wat de
reden waren om te stoppen met
zilvervlootsparen (jeugdspaarwet).

Afgerond. Afgedaan in brief moties en
De minister van Financiën tijdens het toezeggingen op het terrein van de
AO Financiële markten, d.d. 15 januari financiële markten voorjaar 2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
2020. Kamerstukken II 2019-2020, 32
013, nr. 234.
116.

79 2019-2020

De minister zegt toe te komen met
uitwerking plan van aanpak. Hier wordt
ook informatie overgenomen over
aantal Crypto-meldingen versus
andere conventionele meldingen
De minister van Financiën tijdens het Afgedaan. De toezichtkosten zijn
verdachte transacties en gevolgen voor debat implementatiewet wijziging
bekendgemaakt in de Regeling
crypto's voor fiscaliteit. Deze
vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 21 april bekostiging financieel toezicht
2020. Kamerstukken I 2019-2020, nr. 25, eenmalige handelingen en de Regeling
uitwerking zal door MinFIN en J&V
worden gedeeld met de EK.
item 10.
bekostiging financieel toezicht 2019.

80 2019-2020

De minister van Financiën tijden het
Afgedaan. De toezichtkosten zijn
De minister zegt toe voor de zomer de debat implementatiewet wijziging
bekendgemaakt in de Regeling
de toezichtkosten voor cryptovierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 21 april bekostiging financieel toezicht
aanbieders ook met de Eerste Kamer te 2020. Kamerstukken I 2019-2020, nr. 25, eenmalige handelingen en de Regeling
bekostiging financieel toezicht 2019.
delen
item 10.

81 2019-2020

De minister zegt toe de voor- en
nadelen van digitaal centraal bankgeld
uiteen te zetten in een brief die wordt De minister van Financiën tijdens AO
toegezonden in de aanloop naar het
effecten van het ECB-beleid, d.d.
plenaire debat over het WRR-rapport 24 september 2019. Kamerstukken II
‘Geld en schuld’.
2019-2020, 21 501-07, nr. 1630

Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111 en brief onderzoek digitaal
centralebankgeld. Kamerstukken II
2019-2020, 27 863, nr. 86

82 2019-2020

De minister zegt toe de Kamer in een
brief in te gaan op de verschillende
opties voor het andere behandelen van
staatsobligaties in de regelgeving,
De minister tijdens AO Eurogroep/
inclusief de optie om bijdragen van
Ecofin d.d. 27 november 2019.
banken aan EDIS afhankelijk te maken Kamerstukken II 2019-2020, 25 501-07,
van staatsobligaties.
nr. 1649

Afgedaan met brief toelichting
prudentiële behandeling van
staatsobligaties en veilige activa.
Kamerstukkken II 2019-2020, 21 501-07,
nr. 1651.

83 2019-2020

De minister zegt toe een schriftelijke
toelichting naar de Kamer te sturen
over de inval bij de Financiële
Informatie Autoriteit in Vaticaanstad.

Afgedaan in brief moties en
toezeggingen op het terrein van de
financiële markten voorjaar 2020.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
116

De minister van Financiën tijdens AO
Eurogroep/Ecofin d.d. 27 november
2019. Kamerstukken II 2019-2020, 25
501-07, nr. 1649

Afgerond. Afgedaan met Kamerbrief
negatieve spaarrente. Kamerstukken II,
2019-2020, 32 013, nr. 226.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

259

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

84 2019-2020

De minister zegt toe in de brief
openstaande toezeggingen te laten
weten wanneer de verwachting is dat
een kabinetsreactie op de initiatiefnota
van de leden Snels, Sneller,
Bruins en Slootweg over
verduurzaming van de financiële
De minister van Financiën tijdens het
AO op 8 juni 2020, Kamerstukken II
sector naar de Kamer verzonden zal
worden.
2019–2020, 21 501-07, nr. 1710

85 2019-2020

Afgerond. Alle departementen werken
aan een strategische evaluatie agenda
waarin wordt beschreven wat, wanneer
wordt geëvalueerd. Dit staat vermeld in
Toegezegd aan lid Sneller om te
Minister van Financiën tidjens het AO de voortgangsrapportage Inzicht in
bekijken hoe de registraties van
Begroten en Verantwoorden op
kwaliteit, op 3 april verstuurd naar de
evaluaties en onderzoeken verder kan 12.12.2019. Kamerstukken II 2019-2020, Kamer. Kamerstukken II 2019-2020, 31
worden geholpen.
31 865, nr. 166
865 nr. 168

86 2019-2020

Toegezegd om aan zijn collega’s van
Defensie en IenW te vragen een brief
naar de Kamer te sturen over de
planning ten aanzien van het
beschikbaar komen van
extracomptabele baten-lasten
informatie conform de zogeheten
pilots.

Afgerond. Brief is door de minister van
Financiën verstuurd, mede namens de
Minister van Financiën tijdens het AO ministers van Defensie en IenW op
4 februari 2020. Kamerstukken II
Begroten en Verantwoorden op
12.12.2019. Kamerstukken II 2019-2020, 2019-2020, 31 865 nr. 165
31 865, nr. 166

87 2019-2020

Toegezegd de Kamer schriftelijk te
informeren over de regels rondom de
dekking van amendementen op de
begroting en over de regels rondom
‘juridisch verplicht’

Minister van Financiën tijdens het AO Afgerond. Met zijn brief van 9 april 2020
Begroten en Verantwoorden op
heeft de minister deze toezegging
12.12.2019. Kamerstukken II 2019-2020, gestand gedaan. Kamerstukken II
31 865, nr. 166
2019-2020, 31 865, nr. 171

88 2019-2020

Afgerond. Voor de SZW ramingen geldt
dat SZW/FEZ regulier overleggen heeft
met het CPB over hun ramingen.
Daarnaast worden ook de mutaties die
wij accorderen op de SZW begroting
gedeeld (en besproken) met het CPB.
Aangezien de toezegging om ‘te kijken
Minister van Financiën tijdens het
naar de SZW ramingen’ veel ruimte
Voorjaarsnotadebat op 03.07.2019.
laat, wordt er vanuit gegaan dat er voor
Toegezegd aan lid De Vries (VVD) om te Handelingen II 2018-2019, nr. 101, item nu voldoende wordt gedaan in het
kader van de SZW ramingen.
kijken naar de ramingen van SZW.
14

89 2019-2020

Toegezegd aan te geven bij de
relavante bewindslieden (minister van
BZK en staatssecretaris van BZK) over Minister van Financiën tijdens het
liquiditeitsproblemen gemeenten.
Voorjaarsnotadebat op 01-07-2020.

Afgerond. Liquiditeitsprobelemen
worden reeds geminitord door minister
van BZK en staatssecretaris van
Financiën - Fiscaliteit en
Belastingdienst als fondsbeheerders.

90 2019-2020

Toezegging grenswaarde voor
investeringen Invest-NL waarbij
goedkeuring van minister is vereist niet Kamerstukken I 2019-2020, nr. 6, item
te laag (35.123)
10

Afgedaan. Kamerstukken I, 2019-2020,
35 123, nr. O

91 2019-2020

Nadere toelichting op export verarmd Kamerstukken II 2019–2020, 28 165, nr. Afgedaan. Kamerstukken II, 2019-2020,
uranium uit Gronau naar Rusland
318
25 422, nr. 265

92 2019-2020

Afgedaan. In de vorige Miljoenennota is
voor het eerst expliciet aandacht
De minister van Financiën zegt de
geweest voor de staat van de brede
Kamer, naar aanleiding van de vragen
welvaart in Nederland. Ook in de
van de leden van Kesteren (CDA),
komende Miljoenennota zal hier
Binnema (GroenLinks) en Ester
aandacht voor zijn. Daarnaast zullen
(ChristenUnie), toe de Kamer nader te
de planbureaus voor het einde van het
informeren betreft de implementatie Toezegging gedaan op 20 november jaar met een plan van aanpak komen
van het advies van de Raad van State. 2018 aan Eerste Kamer. Toezegging aan over de mogelijkheden tot verdere
integratie van brede welvaart in de
Hij zal hierbij ingaan op de integratie Tweede Kamer: Kamerstukken II
begrotingscyclus.
van het begrip «brede welvaart».
2019-2020, 35 300, nr. 1

93 2019-2020

Afgedaan. De Tweede Kamer is n.a.v.
De minister van Financiën zegt de
de toezegging aan het Lid Azarkan
Kamer, naar aanleiding van een vraag
(DENK) over de lage rente en de
van het lid Knapen (CDA), toe de brief
Nederlandse economie op
over de gevolgen van de
18 december jl. geïnformeerd
renteontwikkeling ook naar de Eerste Toezegging gedaan op 29 oktober 2019. [Kamerstukken II, 2019-2020, 33 566, nr.
Kamer te sturen.
Handelingen I 2019-2020, nr. 4, item 6 107]. Per abuis is daar niet direct een

Afgerond. In het verslag van de
Eurogroep/Ecofin van 9 en 11 juni 2020
heeft de minister toegezegd dat de
kabinestreactie in juli aan de Tweede
Kamer gestuurd zal worden.
Kamerstukken II 2019-2020, 21 501-07,
nr. 1704.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

260

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
afschrift van aan de Eerste Kamer
gezonden. De Eerste Kamer wordt
alsnog zo spoedig mogelijk
geïnformeerd.

94 2019-2020

De minister van Financiën zegt de
Kamer, naar aanleiding van een vraag
van het lid Backer (D66), toe het
Centraal Planbureau te informeren
Minister van Financiën tijdens de
over de suggestie van het lid Backer
Algemene Financiële Beschouwingen
(D66) om de discontovoet in de
in de Eerste Kamer op 19 november
afweging van de methodologie mee te 2019, Handelingen I 2019-2020, nr. 7,
nemen.
item 8
Afgedaan.

95 2019-2020

De minister van Financiën zegt de
Kamer, naar aanleiding van een vraag
van het lid Frentrop (FVD), toe de
resultaten van de uitvoering van de
Tweede Kamer motie-Dijkhoff inzake
de ontwikkeling van de Nederlandse
bevolking de Eerste Kamer aan te
bieden.

96 2019-2020

Minister van Financiën tijdens de
De minister van Financiën zegt de
Algemene Financiële Beschouwingen
Kamer, naar aanleiding van een vraag in de Eerste Kamer op 19 november
van het lid Vendrik (GroenLinks), toe 2019, Handelingen I 2019-2020, nr. 7,
om het onderwerp ‘brede welvaart’ te item 3
Afgedaan. Dit loopt mee in
blijven betrekken bij de Miljoenennota.
de miljoenennota.

Minister van Financiën tijdens de
Algemene Financiële Beschouwingen
in de Eerste Kamer op 19 november
2019, Handelingen I 2019-2020, nr. 7,
item 3, blz. 1

Afgedaan. Deze toezegging is door de
minister van SZW voldaan. Zie T02789:
Toezegging Brede verkenning van de
dubbele vergrijzing (35.300).

Tabel 90 Door bewindslieden gedane toezeggingen die nog niet zijn afgerond
Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

1 2008-2009

De minister van Financiën zegt toe dat
als er voornemens zijn om
Doorlopend. Over de eerste
beleidsmatige aanpassingen in de
beleidsmatige wijziging van het besluit
AMvB [Besluit bestuurlijke boetes Wft]
is de Tweede Kamer bij brief van
te verrichten, de Tweede Kamer der
Brief van de minister van Financiën d.d. 9 febuari 2017 geinformeerd.
Staten-Generaal in een vroeg stadium 16 februari 2009. Kamerstukken II
Kamerstukken II 2016-2017, 32 545, nr.
op de hoogte stellen van de intenties. 2008-2009, 31 458, nr. 17.
60

2 2010-2011

De minister zegt toe dat wanneer een
wetsvoorstel bepalingen met
terugwerkende kracht bevat, de
redengeving daarvoor expliciet
toegelicht wordt in de Memorie van
Toelichting bij het wetsvoorstel

3 2012-2013

Toegezegd de Kamer te informeren
zodra er overeenstemming is tussen
de verschillende betrokken partijen
over het ontwerp en invulling van de
borgingsinstrumenten

4 2013-2014

De minister zegt toe wanneer de
lidstaten die werken aan een financiële
transactiebelasting een concreet
voorstel presenteren, de Tweede
De minister van Financiën tijdens het
Kamer hierover te informeren en de
AO Eurogroep/ Ecofin d.d. 7 november In behandeling. Aangezien er nog geen
nog openstaande vragen te
2013. Kamerstukken II 2013-2014, 21
concreet voorstel ligt is dit nog niet aan
beantwoorden.
501-07, nr. 1115.
de orde

5 2013-2014

De minister zegt toe zich in te zetten
voor het stroomlijnen van de
interpretatie inzake de bevoegdheden
van een accountantskantoor om te
adviseren indien dat kantoor ook
accountantsdiensten verleent.

6 2014-2015

De minister zegt toe dat zodra ook maar
enigszins duidelijk wordt hoe de
Financial Transaction Tax eruit komt te
zien, Nederland, ook samen met
De minister van Financiën tijdens het
andere landen, een diepgravende
WGO W6, BRRD, CSD d.d. 7 september In behandeling. Het is tot op heden niet
analyse zal maken van hoe het ons
2015. Kamerstukken II 2014-2015 34
duidelijk hoe de Financial Transaction
raakt. Nederland zal ook aan de
204, nr. 11.
Tax er uit komt te zien.

De minister van Financiën tijdens de
plenaire vergadering Wijzigingswet
financiële markten 2010 d.d. 10 mei
2011. Handelingen I 2010-2011, 32 036,
nr. 26, item 7, blz. 28

Doorlopend. Bij wetsvoorstellen
waaraan (aan onderdelen daarvan)
terugwerkende kracht wordt verleend,
zal de redengeving daarvoor expliciet
worden toegelicht in de memorie van
toelichting bij het desbetreffende
wetsvoorstel

de minister van Financiën tijdens het In behandeling. Het invoeren van een
AO Deelnemingenbeleid Rijksoverheid Britse wet voor borging publieke
op 29 mei 2013. Kamerstukken II
belangen heeft op dit moment geen
2012-2013, 28 165, nr. 162
prioriteit in het VK.

De minister van Financiën tijdens het
VAO Accountancy d.d. 20 mei 2014.
Handelingen II 2013-2014, nr. 84, item
27

Doorlopend. Op relevante momenten
zal op Europees niveau aandacht
worden gevraagd voor stroomlijning
van de regelgeving naar Nederlands
model voor variabele beloningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

261

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Commissie vragen om die analyse te
maken. Daarna zal de minister de
Kamer hierover informeren.

Vindplaats

Stand van zaken / planning

7 2014-2015

De minister zegt toe de Tweede Kamer De minister van Financiën tijdens het Doorlopend. Als er wijzigingen komen
tijdig te informeren over eventuele
WGO implementatie Omnibus IIin de gedelegeerde handelingen dan zal
wijzigingen van de gedelegeerde
richtlijn. Kamerstukken II 2014-2015, 34 de minister de Tweede Kamer hier tijdig
handeling.
100, nr. 15.
over informeren.

8 2014-2015

De minister zegt toe dat de AFM in
een vast ritme per jaar zal rapporteren
over de voortgang van de
De minister van Financiën tijdens het
implementatie van de Nederlandse
AO Accountancy d.d. 13 november
Beroepsorganisatie van Accountants- 2014. Kamerstukken II 2014-2015, 33
977, nr. 5
maatregelen.

Doorlopend. De AFM rapporteerde in
2015, 2017 en 2019 over haar
onderzoeksresultaten betreffende de
kwaliteit van wettelijke controles, het
stelsel van kwaliteitsbeheersing en de
implementatie en borging van het
verandertraject. Daarnaast voerde de
AFM in 2018 onderzoek uit naar ‘de
bijdrage van houding, gedrag en
cultuur aan de kwaliteitsgerichtheid van
het controleteam’ om
accountantsorganisaties zo praktische
tools te geven voor een
kwaliteitsgerichte cultuur.

9 2015-2016

De minister van Financiën zegt toe
Doorlopend. Brief van de Minister van
jaarlijks voor de zomer een stand van
Financiën genaamd «Innovatie in de
financiële sector» van 9 april 2019, en
zaken met betrekking tot de resultaten
brief van de Minister van Financiën van
van de FinTech-initiatieven (niet
oneindig jaarlijks) aan de Tweede
21 december 2016 genaamd «Follow up
Kamer te sturen. Daarin betrekt hij ook De minister tijdens het AO
Toetredingbrief». Kamerstukken II
de ervaringen met de verlenging van Nederlandse bankensector d.d. 28 juni 2016-2017, 32 013, nr. 142. Brief van de
de beslistermijn bij aanvraag
2016. Kamerstukken II 2015-2016, 32
minister van 3 juli 2020 genaamd
bankvergunning.
013, nr. 135.
«Fintech actieplan»

10 2015-2016

In behandeling. Het voornemen was
het Basic regime te evalueren zodra de
solvabiliteitsberekeningen uit het
Solvency II regime in 2018 zijn
geëvalueerd. In maart 2019 is deze
review van Solvency II gepubliceerd.
De minister van Financiën tijdens het Vervolgens is gestart met de evaluatie
VAO Toekomst van de
van het basic-regime. Naar verwachting
Verzekeringssector d.d. 9 december
zal de evaluatie van het basic-regime
De minister zegt toe dat er na twee jaar 2015. Handelingen II 2015-2016, nr. 35, kort na het zomerreces naar de Kamer
worden gestuurd.
een evaluatie Basic regime plaatsvindt item 5

11 2015-2016

De minister zegt toe om de komende
twee jaar alle regelgeving die op grond
van artikel 1:3a vastgesteld wordt per
brief bij de Kamer te melden en dat dat
vervolgens over twee jaar opnieuw
overwogen wordt. De minister stuurt
de Tweede Kamer daarnaast proactief De minister van Financiën tijdens het
WGO Implementatiewet verordening
een overzicht van hoe vaak het is
voorgekomen en wat de voorbeelden en richtlijn marktmisbruik d.d. 4 juli
waren. Dan wordt bekeken of het nodig 2016. Kamerstukken II 2015-2016, 34
is en of het voorgezet wordt.
455, nr. 11

In behandeling. Eerste en enige
melding bij brief van 9 februari 2017.
Kamerstukken II 2016-2017, 32 545, nr.
60. Daarna is er geen regelgeving op
grond van artikel 1:3a vastgesteld

12 2015-2016

Toegezegd dat de minister van I&W er
zorg voor zal dragen dat de Kamer
jaarlijks wordt geïnformeerd inzake de
financiële zekerheidsstelling voor de Kamerbrief van 26 april 2018 over
ontmantelingskosten van de nucleaire vervolgonderzoeken Hoogambtelijke
installaties in Nederland. Dit is een
werkgroep nucleair landschap.
gezamenlijke verantwoordelijkheid
Kamerstukken II 2015-2016, 25 422, nr.
van de ministers van I&W en FIN.
220

Doorlopend. De coördinatie is vanuit
IenW. Jaarlijks wordt door IenW een
verzamelbrief verzonden waarvan de
meest recente begin juni 2020.

13 2015-2016

In behandeling. De Kamer is voor het
laatst in november 2019 geinformeerd
over de voortgangsrapportage van
Toegezegd de Kamer jaarlijks te
De minister van Financiën in brief aan NLFI. De Kamer zal ook in 2020
geinformeerd worden wanneer een
informeren over de voortgang van de de Tweede Kamer van 1 juli 2016.
Volksbank om een besluit over haar
Kamerstukken II 2015-2016, 33 532, nr. nieuwe rapportage van NLFI wordt
61
ontvangen.
toekomst te nemen.

14 2015-2016

Toegezegd erop toe te zien dat de
Staatsloterij met gedupeerden van
misleidende reclame op een goede
manier tot een oplossing komt

De staatssecretaris van Financiën Fiscaliteit en Belastingdienst.
Kamerstukken II 2015-2016, 28 165, nr.
248

In behandeling. De Nederlandse Loterij
heeft afspraken gemaakt met Stichting
Staatsloterijschadeclaim over een
oplossing voor alle spelers uit de tijd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

262

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
van de misleidende reclame.
Belangrijkste element was een
eenmalige, bijzondere loterij in mei
2017. Veel oud-deelnemers hebben aan
deze loterij deelgenomen, waardoor
het risico op betaling van hoge
schadebedragen substantieel is
gedaald. Tegen Staatsloterij lopen nog
enkele collectieve en individuele zaken.
Nederlandse Loterij ziet de uitspraken
met vertrouwen tegemoet
In behandeling. In 2016 is een
kapitaalstorting toegezegd. Er is
vastgelegd dat TenneT de gestorte
middelen alleen aanwendt voor
wettelijk verplichte investeringen in
Nederland. Sinds deze storting is de
investeringsagenda van TenneT verder
gegroeid. TenneT heeft daarom
opnieuw additioneel eigen vermogen
nodig. Anders dan bij de eerder aan
TenneT toegezegde kapitaalstortingen,
is deze eigen vermogen behoefte voor
een substantieel deel een gevolg van
de Duitse investeringsagenda. Om deze
reden wordt – samen met de minister
van EZK – een nadere analyse gedaan
naar de rationale van integratie met
TenneT Duitsland. Het kabinet verwacht
uw Kamer in de zomer van 2019 te
kunnen informeren over de uitkomsten
van de nadere analyse

15 2015-2016

Toegezegd dat Nederland geen
De minister van Financiën in het AO
kapitaalstortingen zal doen in TenneT Deelnemingenbeleid op 3 februari
voor Duitse investeringen (alleen voor 2016. Kamerstukken II 2015-2016,
Nederlandse investeringen)
28 165, nr. 248

16 2015-2016

Toezegging dat de minister van I&W er
zorg voor zal dragen dat de Kamer
jaarlijks wordt geïnformeerd inzake de
financiële zekerheidstelling voor de
ontmantelingskosten van de nucleaire Kamerstukken II 2015-2016, 32 645, nr. Doorlopend. Er wordt hier jaarlijks een
installaties in Nederland.
84
brief over gestuurd

17 2016-2017

De minister van Financiën zegt toe dat
er een nieuwe evaluatie zal worden
In behandeling. Uiterlijk 1 januari 2022
uitgevoerd naar de doeltreffendheid en
zal de Staten-Generaal een verslag met
de effecten van artikel 4:24a Wft in de
de bevindingen van de evaluatie van
praktijk. De Staten-Generaal zal uiterlijk
1 januari 2022 een verslag met de
Brief van de minister van Financiën d.d. de doeltreffendheid en de effecten van
de algemene zorgplicht in artikel 4:24a
bevindingen van deze evaluatie
30 december 2016. Kamerstukken I
Wft in de praktijk ontvangen
ontvangen.
2016–2017, 32 545, nr. 59 p. 7/8.

18 2016-2017

De minister zegt toe bij wijzigingen in
de bijlage bij de Wet toezicht
accountantsorganisaties, waarin
controles worden aangemerkt als
wettelijke controles de Tweede Kamer
voortaan per brief te informeren.

De minister van Financiën tijdens het
plenair debat op 6 september 2017 over
wetsvoorstel aanvullende maatregelen
accountantsorganisaties.Handelingen
II 2016-2017, nr. 99
Doorlopend

19 2016-2017

Toegezegd een valuatie van het
verkoopproces a.s.r.

De minister van Financien in een brief
aan de Tweede Kamer van
18 september 2017. Kamerstukken II
In behandeling.
2016-2017, 33 532, nr. 79

20 2016-2017

De minister heeft toegezegd om de
Kamer bij tijd en wijle te informeren
over hoe het zit met de
efficiëntieoperatie binnen de NS

In behandeling. Deze informatie wordt
Kamerstukken II 2016-2017, 28 165, nr. jaarlijks verstrekt in het Jaarverslag
264
Staatsdeelnemingen

21 2016-2017

Toegezegd in de toekomst de NS op
In behandeling. In regulier overleggen
het normrendement aan te spreken en Kamerstukken II 2016-2017, 28 165, nr. spreekt de aandeelhouder regelmatig
264
te interveniëren waar dat nodig is
met de NS over het rendement

22 2017-2018

De minister van Financiën zegt een
brief toe over de risico’s ten aanzien
van het ECB-beleid.

De minister van Financiën bij het
plenaire debat over de Algemene
Doorlopend. Kamerstukken II 2017–
Financiële Beschouwingen.
2018, 21 501-07, nr. 1479. Kamerstukken
Handelingen II 2017–2018, nr. 20, p. 13 II 2018–2019, 21 501-07, nr. 1601

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

263

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

23 2017-2018

De minister van Financiën zegt toe de
evaluatie van het afwikkelingsproces
van het rentederivatendossier breder
te trekken dan alleen rentederivaten
(onder andere ook woekerpolissen) en
te kijken of hier lessen uit kunnen
De minister van Financiën tijdens het
worden getrokken na de afronding van VAO bankensector d.d. 21 februari
het rentederivatendossier hiermee
2018. Handelingen II 2017-2018, nr. 55,
starten.
item 22.

In behandeling mbt rentederivaten. De
start van de evaluatie is afhankelijk van
de afronding van de uitvoering van het
Uniform Herstelkader door de banken
en de externe dossierbeoordelaars.

24 2017-2018

De minister van Financiën zegt toe om
de wet transparant toezicht financiële
markten twee of drie jaar na
inwerkingtreding te evalueren en
daarbij de AFM en DNB te betrekken.
Bij de evaluatie wordt ingegaan op:
- de balans tussen openbaarmaking
van toezichtinformatie en het
beroepsgeheim;
De minister van Financiën tijdens het
- de beperking van de
aansprakelijkheid van de AFM en DNB; plenair debat op 31 januari 2018 over
Wet transparant toezicht financiële
en
markten. Handelingen II 2017-2018, nr.
- de discretionaire bevoegdheid van
de AFM en DNB.
46, item 4.

In behandeling. Ten behoeve van de
evaluatie vanaf 2021 is er met DNB en
AFM afgesproken dat zij de komende
jaren bijhouden hoe zij de nieuwe
publicatiebevoegdheden uit de Wet
transparant toezicht financiële markten
inzetten.

25 2017-2018

De minister van Financiën tijdens de
De minister zegt toe om DNB, tot de
behandeling van het verslag van de
formele evaluatie van de Wet toezicht parlementaire ondervragingstrustkantoren 2018, jaarlijks een
commissie Fiscale constructies, d.d.
rapportage over de stand van zaken in 5 september 2018. Handelingen II
de trustsector te vragen
2017-2018, nr. 105, item 8.

Doorlopend. DNB neemt de rapportage
op in haar zbo-verantwoording

26 2017-2018

De minister zegt toe om de
aansprakelijkheidsbeperking van DNB De minister van Financiën in het plenair
mee te nemen bij het vijfjaarlijkse
debat wetsvoorstel herstel en
In behandeling. Wordt afgerond in het
onderzoek naar de doeltreffendheid en afwikkeling van verzekeraars d.d.
vijfjaarlijks onderzoek naar
doelmatigheid van DNB als
06 juni 2018. Handelingen II 2017-2018, doeltreffendheid en doelmatigheid van
Zelfstandige Bestuursorgaan (ZBO)
nr. 90
DNB als ZBO.

27 2017-2018

De minister zegt toe bij DNB de
acceptatie van politiek prominente
personen door banken onder de
aandacht brengen

In behandeling. Tijdens de plenaire
behandeling van de Implementatiewet
vierde anti-witwasrichtlijn is toegezegd
dat deze wet binnen drie jaar na
inwerkingtreding breed zal worden
geëvalueerd (T2629). In die evaluatie
De minister van Financiën tijdens de wordt o.a. aandacht besteed aan deze
plenaire behandeling
toezegging en T02630 (zie ook
Implementatiewet vierde antiKamerstukken II 2018-2019, 34 808, nr.
witwasrichtlijn, d.d. 9 juli 2018.
K). In de zomer van 2021 zal de EK een
Handelingen I 2017-2018, nr. 38, item 3. verslag van de evaluatie ontvangen.

28 2017-2018

De minister zegt toe de
implementatiewet Vierde antiwitwasrichtlijn (AMLD4) breed te
evalueren

De minister van Financiën tijdens de
plenaire behandeling
Implementatiewet vierde antiwitwasrichtlijn. Handelingen I
2017-2018, nr. 38, item 3.

In behandeling. De Eerst Kamer heeft
op 12 februari 2019 een brief ontvangen
met de hoofdlijnen van de evaluatie van
de implementatiewet AMLD4.

29 2017-2018

De minister zegt toe om de
implementatiewet herziene richtlijn
betaaldiensten te evalueren.

De minister van Financiën tijdens de
plenaire behandeling
implementatiewet herziene richtlijn
betaaldiensten op 04 september 2018.
Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr.
22

In behandeling. Evaluatie start in 2021.
Het evaluatierapport zal uiterlijk begin
februari 2022 worden toegezonden aan
uw Kamer.

30 2017-2018

In behandeling. De Tweede Kamer is
hierover geinformeerd in brief moties
en toezeggingen op het terrein van de
financiële markten 28 oktober 2019.
Kamerstukken II 2019-2020, 32 545, nr.
111. Ook is in de reactie op de
De minister zegt toe om bij de Europese De minister van Financiën tijdens de consultatie van de Europese
Commissie aandacht te vragen voor
plenaire behandeling
Commissie ten behoeve van de te
de risico’s op het terrein van privacy, implementatiewet herziene richtlijn
vormen strategie voor het retail
ook in het kader van de evaluatie die betaaldiensten op 04 september 2018. betalingsverkeer aandacht gevraagd
de Commissie over enige jaren gaat
Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr. voor de privacy-risico's ten aanzien van
PSD2.
22
uitvoeren (januari 2021).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

264

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

31 2017-2018

In behandeling. De Tweede Kamer is
eerder geinformeerd over het
onderzoek van de ACM ten aanzien van
de positie van Bigtech op de
Nederlandse betaaalmarkt (brief
De minister zegt toe om de diversiteit De minister van Financiën tijdens de moties en toezeggingen op het terrein
van betaaldiensten, het ontstaan van plenaire behandeling
van de financiële markten 28 oktober
monopolies en de marktmacht van
implementatiewet herziene richtlijn
2019. Kamerstukken II 2019-2020, 32
BigTech te monitoren, waar mogelijk betaaldiensten op 04 september 2018. 545, nr. 111). De rapportage wordt
met behulp van de Autoriteit
Kamerstukken II 2017-2018, 34 813, nr. verwacht in het najaar van 2020. Deze
Consument en Markt (ACM).
stuur ik u toe, voorzien van mijn reactie.
22

32 2017-2018

De minister zegt toe bij de evaluatie van
de Wet toezicht trustkantoren 2018
expliciet de vervulling van de interne
compliancefunctie bij kleine
trustkantoren, de meerwaarde van
een vorm van raad van
De minister van Financiën tijdens het
commissarissen en de effectiviteit en plenair debat Wet toezicht
omzeiling van de wetgeving mee te
trustkantoren 2018. Handelingen II
nemen.
2017-2018, nr. 102, item 3 herdruk

In behandeling. Wordt meegenomen bij
de evaluatie van de Wet toezicht
trustkantoren die voorzien is vijf jaar na
inwerkingtreding (2024)

33 2017-2018

De minister van Financiën tijdens het
De minister zegt toe de lasten van de plenaire debat Implementatiewet
Wet ter voorkoming van witwassen en AMLD 4 d.d. 21 februari 2018.
financieren van terrorisme (Wwft)
Handelingen II 2017-2018, nr. 55, item
blijvend te monitoren.
23

Doorlopend.

34 2018-2019

Doorlopend. Bij besprekingen inzake
de implementatie van de Europese
De minister van Financiën heeft
begrotingsregels, zet de minister van
toegezegd druk uit te zullen oefenen op
Financiën in op een consequente
de Commissie om eigen cijfers te
De minister van Financiën tijdens het handhaving van de regels waaronder
gebruiken voor de herbeoordeling van Algemeen Overleg Eurogroep/Ecofin het consistent gebruik maken van eigen
de begroting van Italië en daarbij niet van 3 april 2019, Kamerstukken II 2018– cijfers en niet die van desbetreffende
af te gaan op cijfers van Italië.
2019, 21 501-07, nr. 1598
lidstaten.

35 2018-2019

In behandeling. De evaluatie van het
SGP is begin dit jaar van start gegaan,
maar is opgeschort vanwege de huidige
De minister van Financiën zegt de
COVID-19 ontwikkelingen. Tijdens de
Eerste Kamer, naar aanleiding van de
eerste verkennende discussies over de
vragen van de leden Rinnooy Kan (D66)
evaluatie in 2019 en begin van dit jaar
en Postema (PvdA), toe in de EU het
De minister van Financiën tijdens de heeft Nederland ingezet op o.a. de
gesprek aan te gaan over de
Algemene Financiële Beschouwingen verbetering van de voorspelbaarheid
bruikbaarheid van het begrip
in de Eerste Kamer 2018, d.d.
en transparantie van het SGP. Wanneer
20 november 2018. Handelingen I
de discussie over de evaluatie zal
«structurele saldo», in het bijzonder
worden herstart is nog onbekend.
2018-2019, nr. 8, item 8 - blz. 23-24.
de normen van 3% en 60%.

36 2018-2019

De minister zegt toe DNB te vragen
naar de systeemrisico’s die kunnen
ontstaan door het faillissement van
SecurCash en koppelt hierover terug
naar de Kamer.

In behandeling. Het MOB heeft besloten
om verder onderzoek te doen naar een
maatschappelijke efficiëntie en veilige
chartale infrastructuur op middellange
termijn bij een structureel lager gebruik
van contant geld. Het onderzoek wordt
in de loop van 2021 afgerond. Zie ook
de appreciatie op Jaarraportage 2019
De minister tijdens het AO Jaarverslag van het MOB en de eindrapportage van
Beheer Staatsdeelneming op
de MOB Taskforce Herziening
standpunt contant geld. Kamerstukken
30 januari 2019. Kamerstukken II
II 2019-2020, 27 863, nr. 87.
2018-2019, 28 165, nr. 302.

37 2018-2019

De minister zegt toe dat indien er na
afronding van het door de minister van
EZK gestarte onderzoek naar mkbfinanciering naar het oordeel van de
minister nog aanvullend onderzoek
De minister van Financiën tijdens het In behandeling. Zie ook de toezegging
nodig is, ook gezien de motie van de AO Financiële Markten op 12 juni 2019. van de minister om voor de zomer terug
leden Snels en Sneller, komt de
Kamerstukken II 2018-2019, 32 545, nr. te komen op motie Sneller/Snels over
minister daar schriftelijk op terug
107
niet-bancaire kredietverlening.

38 2018-2019

De minister zegt toe een onderzoek te
In behandeling. Tijdens de plenaire
doen naar wat de kosten zouden zijn
behandeling van de Wet herstel en
van een Nederlandse garantieregeling De minister van Financiën tijdens de afwikkeling van verzekeraars in uw
voor polishouders van verzekeraars in plenaire behandeling van de Wet
Kamer heeft de minister van Financiën
geval van afwikkeling — in het
herstel en afwikkeling van verzekeraars aangegeven te starten met het
bijzonder het levenbedrijf — en dat de d.d. 27-11-2018. Handelingen I
onderzoek wanneer EIOPA haar
minister over de resultaten daarvan,
2018-2019, nr. 9, item 8
eindrapport over garantieregelingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

265

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging
Vindplaats
inclusief de gemaakte aannames, zal
informeren. Voorstelbaar is dat daarbij
verschillende niveaus van garantie
worden onderzocht. Voorts wordt
gevraagd om een onderzoek naar de
besmettingsrisico’s in het geval dat
polishouders niet 100% beschermd zijn
in geval van afwikkeling. De minister
zegt dat toe, maar wacht met het
onderzoek totdat European Insurance
and Occupational Pensions Authority
(EIOPA) haar onderzoek heeft
gepresenteerd.

Stand van zaken / planning

voor polishouders in Europa heeft
afgerond. Het EIOPA eindrapport zal op
31 december van dit jaar, als onderdeel
van het eindadvies van EIOPA t.b.v. de
evaluatie Solvency II, naar de Europese
Commissie zal worden gestuurd.

39 2018-2019

Doorlopend. Dit is meegenomen in
Kamerbrief reactie op de
jaarrapportages van het
De minister zegt toe aan de Kamer om De minister van Financiën tijdens het Maatschappelijk Overleg
jaarlijks te blijven informeren over de debat ‘Gebruik van contant geld in de Betalingsverkeer. Zie Kamerstukken II
voorzieningen voor contant geld die er samenleving’ op 15 januari 2019.
2019-2020, 27 863, nr. 87 en
zijn en of zij onveranderd en
Kamerstukken II 2018-2019, 27 863, nr. Kamerstukken II 2018-2019, 27 863, nr.
onverminderd hoog blijven.
40
83.

40 2018-2019

De minister van Financiën tijdens AO
De minister zegt toe door te gaan met Financiële Markten 08 november 2018.
de rapportages van de AFM inzake
Kamerstukken II 2018-2019, 32 545, nr.
96
In behandeling.
rentederivaten.

41 2018-2019

Toegezegd aan lid De Vries (vvd) om
voor te leggen aan zijn collega bij VWS
dat het advies van de Zorgautoriteit
altijd net na de
In behandeling. Samen met VWS is er
voorjaarsbesluitvorming komt en
Minister van Financiën tijdens het
invulling aangegeven doordat de
eventuele mee- of tegenvallers
Voorjaarsnotadebat op 03.07.2019.
Nederlandse Zorgautoriteiit eerder met
daardoor niet kunnen worden
Handelingen II 2018-2019, nr. 101, item een advies is gekomen en deze cijfers
betrokken in de VJN.
14
zijn verwerkt in de VJN.

42 2018-2019

In behandeling. Er is onderzoek gedaan
Toegezegd aan lid Slootweg
door KPMG eind 2019 (Kamerbrief over
normeringssystematiek onder de
uitkomsten onderzoek besteding
aandacht te houden. Goed kijken naar
jeugdhulpmiddelen) en is reeds een
wat er aan de hand is, wat het probleem Minister van Financiën tijdens het
onderzoek dat in het najaar van 2020
is. Serieus blijven kijken naar de
Voorjaarsnotadebat op 03.07.2019.
wordt afgerond (meest recente
jeugdzorg. Houden op de agenda, ook Handelingen II 2018-2019, nr. 101, item informatie daarover in Kamerbrief over
met de minister van BZK.
14
perspectief voor de jeugd).

43 2018-2019

In behandeling. IenW is dossierhouder.
Er is een audit opgestart waarin
gekeken wordt naar de problematiek
Toegezegd om contact op te nemen
van onderhoud. De Kamer wordt
met zijn collega van I&W om te kijken Minister van Financiën tijdens het
geïnformeerd per brief door IenW
of deze de problematiek van
Voorjaarsnotadebat op 03.07.2019.
waarvan de meest recente d.d. 19 juni
onderhoud scherp op het netvlies
Handelingen II 2018-2019, nr. 101, item 2020. Kamerstukken II 2019-2020, 35
heeft, maar gaat daar helemaal vanuit. 14
300, nr. A94.

44 2018-2019

Minister zegt toe nog wel een keer te
vragen naar de de Ramingen van het
CPB. De ramingen zijn internationaal
en nationaal goed, om opnieuw te
bezien waarom we hebben wat we
hebben. WRR ook gevraagd om een
Minister van Financiën tijdens het
advies over beheersing, misschien ook Voorjaarsnotadebat op 03.07.2019.
wel naar voorspellingen, meeluisteren Handelingen II 2018-2019, nr. 101, item Deels voldaan. In de CPB-publicatie
studiegroep.
over zorg bij MLT-november.
14

45 2018-2019

De staatssecretaris zegt toe de Kamer
voor 1 april 2019 te informeren over
de stand van zaken met betrekking tot
In behandeling. De gesprekken lopen.
de gesprekken met de Nederlandse
De staatssecretaris van Financiën Bestuur Nederlandse Loterij bekijkt hoe
Loterij en de aanbieder van de draf- en Fiscaliteit en Belastingdienst.
de landgebonden Toto aangeboden kan
rensportkansspelen.
Handelingen II 2018-2019, 35 026, nr. 23 blijven.

46 2018-2019

Toegezegd dat de minister zal het
Jaarverslag Beheer
Staatsdeelnemingen vanaf komend
jaar in gebonden versie zal aanbieden Kamerstukken II 2018-2019, 28 165, nr.
aan de Kamer
302

Doorlopend. De leden van de Vaste
Commissie voor Financiën hebben
recent de ingebonden versie van het
Jaarverslag Beheer
Staatsdeelnemingen 2018 aangeboden
gekregen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

266

Vergaderjaar

47 2018-2019

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

Toegezegd dat de staatsdeelnemingen
zal worden gevraagd om te
rapporteren over over het in dienst
nemen van mensen met een afstand tot Kamerstukken II 2018-2019, 28 165, nr.
302
In behandeling.
de arbeidsmarkt.

48 2018-2019

Toegezegd dat compliance (voldoen
aan arbowetgeving, milieuregels) zal
worden meenomen in gesprekken met Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
Invest-NL
16

Doorlopend. Dit zal worden
meegenomen in
aandeelhoudersoverleggen vanaf
oprichting Invest-NL. Voor oprichting
uitkomst vermelden in veegbrief aan
Tweede Kamer (EZK).

49 2018-2019

Toegezegd de voortgangsrapportages
Invest NL te delen met de Tweede
Kamer in de eerste jaren, inclusief een
appreciatie. Ieder jaar scope Invest NL
meenemen in afschrift bij jaarverslag Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
deelnemingen
16

Doorlopend. Appreciatie meenemen in
jaarverslagcyclus van Invest-NL. Reeds
besproken met Invest-NL.

50 2018-2019

Toegezegd dat de minister van
Financiën de Kamer zal informeren
over de exacte hoogte van het
normrendement zodra Invest-NL is
opgericht/van start is gegaan

Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
16

Deels in behandeling. Na oprichting zal
terug worden gekomen op de hoogte
van het normrendement

51 2018-2019

Toegezegd Maatschappelijk
verantwoord ondernemen mee te
nemen in gesprekken management
Invest NL

Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
16

Doorlopend.

52 2018-2019

Toegezegd de Algemene Rekenkamer
om advies te vragen bij de eerste
evaluatie drie jaar na oprichting van
Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
Invest-NL
16

Doorlopend. Te zijner tijd zal FIN de AR
vragen om advies. Voorafgaand aan
de formele adviesaanvraag zal
ambtelijk overleg plaatsvinden om te
komen tot een gedegen vraagstelling

53 2018-2019

Toegezegd dat de minister van
Financiën Invest-NL zal vragen om over
Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
indicatoren van de Monitor Brede
16
Welvaar te rapporteren

Doorlopend. Wordt meegenomen in
het aandeelhoudersoverleg na
oprichting Invest-NL

54 2018-2019

Toegezegd dat er een uitsluitingenlijst
komt van zaken die Invest-NL niet
ondersteunt, bijvoorbeeld
investeringen die leiden tot kinder- en
slavenarbeid, milieuvervuiling en
dierenmishandeling. De Kamer wordt
hierover geïnformeerd op de wijze
zoals bij andere staatsdeelnemingen,
via het jaarverslag van de
staatsdeelneming en het jaarlijks debat Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
hierover
16

Doorlopend. Wordt meegenomen in
het aandeelhoudersoverleg na
oprichting Invest-NL en in het
jaarverslag staatsdeelnemingen

55 2018-2019

Toegezegd dat Invest-NL nadat zij is
opgericht over maatschappelijk
verantwoord ondernemen
verantwoording zal afleggen in haar
externe jaarverslag. Via de website
zullen de gehanteerde standaarden en Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
waarborgen te zien zijn
16

Deels in behandeling. In
aandeelhoudersoverleg en
beleidsoverleg zal dit aan de orde
worden gesteld

56 2018-2019

Toegezegd dat voor Invest-NL geldt dat
voor wetswijzigingen, kapitaalinjecties
of privatiseringen dit aan de Kamer zal
moeten worden voorgelegd of gemeld.
De periodieke evaluatie van de wet zal
ook met de Tweede Kamer worden
Handelingen II 2018-2019, nr. 82, item
gedeeld
16

In behandeling. Wetswijzigingen,
kapitaalinjecties of privatiseringen
worden voorgelegd of gemeld aan de
Kamer. Evaluatie zal worden gedeeld
met de Tweede Kamer

57 2018-2019

Toegezegd dat een eerste versie van
het MVO-beleid bij oprichting bekend
zal zijn en door de minister van
In behandeling. Wordt na oprichting
Financiën naar de Kamer verstuurd zal
Invest-NL met de Eerste Kamer
worden
Handelingen I 2019-2020, nr. 6, item 10 gedeeld.

58 2018-2019

Toegezegd dat de Eerste Kamer wordt
geinformeerd over de uiteindelijke
In behandeling. Hierover wordt de
samenstelling van de rvb en rvc van
Eerste Kamer geinformeerd wanneer
Invest-NL.
Handelingen I 2019-2020, nr. 6, item 11 de rvb en rvc compleet zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

267

Vergaderjaar

59 2018-2019

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Toegezegd in de Miljoenennota op te
nemen een paragraaf over de
loonontwikkeling

Toegezegd tijdens
Verantwoordingsdebat d.d. 6 juni 2019. In behandeling, in de Miljoenennota zal
Kamerstukken II 2018–2019, nr. 90, item op genoemd onderwerp worden
12
ingegaan

Stand van zaken / planning

In behandeling. Het CPB heeft in
december een nieuwe
vergrijzingsstudie gepbuliceerd, waarin
het gasbelsuit is verwerkt (in maart
heeft het CPB een update gegeven van
het houdbaarheidssaldo). We hebben
een contact opgenomen met het CPB
om te vragen of ze de kosten van het
gasbesluit in termen van houdbaarheid
kunnen uitsplitsen. Zodra het antwoord
binnen is zullen wij dit verwerken in
een korte Kamerbrief naar de EK.

60 2018-2019

De minister van Financiën zegt de
Kamer, naar aanleiding van een vraag
van het lid Postema (PvdA), toe de
berekening van het Planbureau met
betrekking tot het gasbesluit en het
effect hiervan op het
houdbaarheidstekort de Eerste Kamer
Handelingen I 2018-2019, nr. 8, item 8
aan te bieden.

61 2019-2020

De minister van Financiën zegt toe eind
volgend jaar de Kamer een update te De minister van Financiën tijdens het
geven of de betalingsachterstand van AO Eurogroep/Ecofin op 27 november In behandeling. De Tweede Kamer zal
Griekenland richting de 0 is, conform 2019, Kamerstukken II 2019–2020,
hier voor eind 2020 over worden
plannen van de Griekse regering.
21 501-07, nr. 1649
geïnformeerd.

62 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd dat tegelijkertijd met het
wetsvoorstel tot goedkeuring van de
overeenkomst tot wijziging van het
ESM-verdrag een voorstel voor een
aangepast informatieprotocol aan de
Kamer wordt verzonden.

63 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd in elke fase van de Green
Deal zo goed mogelijk aan de Kamer te De minister van Financiën tijdens het
zullen aangeven wat de onderwerpen AO Eurogroep/Ecofin op 12 februari
zijn en wie er over gaat binnen het
2020, Kamerstukken II 2019–2020,
kabinet.
21 501-07, nr. 1682

64 2019-2020

De staatssecretaris van Financiën heeft
toegezegd een uitvoerige beschouwing De staatsecretaris van Financiën van de kosten en baten van de
Fiscaliteit en Belastingen tijdens het
herverzekering, bij wie die neerslaan wetgevingsoverleg over de tweede ISB
en een verkenning van opties om de van Financiën voor het jaar 2020 op
In behandeling. De Tweede Kamer zal
kosten die de overheid maakt te
15 april 2020, Kamerstukken II
hier in het najaar over worden
verdelen of verhalen.
2019-2020, 35 433, nr. 8
geïnformeerd.

65 2019-2020

De staatsecretaris van Financiën Fiscaliteit en Belastingen tijdens het
wetgevingsoverleg over de tweede ISB
Toegezegd een brief over de
van Financiën voor het jaar 2020 op
In behandeling. De brief wordt op dit
crisismaatregelen
15 april 2020, Kamerstukken II
moment interdepartementaal
Exportkredietverzekeringen te sturen. 2019-2020, 35 433, nr. 8
afgestemd.

66 2019-2020

De staatssecretaris van Financien
tijdens de behandeling het
wetsvoorstel Wijziging van de
Staatssecretaris Vijlbrief herhaalt zijn begrotingsstaat van het Ministerie van
toezeggingen uit het Tweede
Financiën (IXB) voor het jaar 2020 (2e
Kamerdebat over brieven over de
incidentele suppletoire begroting
definitieve vormgeving van de
inzake COVID-19 crisismaatregel
herverzekering en een analyse van de herverzekering leverancierskredieten) In behandeling. De Tweede Kamer zal
baten en lasten (deze brieven wellicht op 21 april 2020. Verslag EK 2019-2020, hier in het najaar over worden
nr. 25, item 9
ook aan Eerste Kamer sturen)
geïnformeerd.

67 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd om de suggestie door te
geleiden of er nog ruimte voor
technische ondersteuning is in het
huidige MFK.

De minister van Financiën tijdens het
AO op 8 juni 2020, Kamerstukken II
2019–2020, 21 501-07, nr. 1710

In behandeling. Wordt aan voldaan
middels de Kamerbrief sectorale MFKvoorstellen (verwachte publicatie 3 juli
2020) waarin wordt aangegeven dat NL
in beginsel positief staat tegenover het
instrument voor technische
ondersteuning.

68 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd terug te komen op de mate De minister van Financiën tijdens het
waarin bedrijven overheidsgaranties AO op 8 juni 2020, Kamerstukken II
hebben benut.
2019–2020, 21 501-07, nr. 1710

In behandeling. De Tweede Kamer zal in
de tweede helft van 2020 hierover
worden geïnformeerd.

De minister van Financiën tijens het AO In behandeling. Er is nog geen
Eurogroep/Ecofin op 16 januari 2020, wetsvoorstel tot goedkeuring van de
Kamerstukken II 2019–2020, 21 501-07, wijziging van het ESM-verdrag
nr. 1657
ingediend.

In behandeling. Dit is een doorlopende
toezegging.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

268

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

69 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd zich hard te blijven maken
voor de implementatie van de ESMhervormingen.

De minister van Financiën tijdens het
AO op 8 juni 2020, Kamerstukken II
2019–2020, 21 501-07, nr. 1710

In behandeling. Dit is een doorlopende
toezegging.

70 2019-2020

De minister van Financiën heeft
toegezegd de signalen van
verschillende landen over hoge
staatsschulden in de gaten te blijven De minister van Financiën tijdens het
houden en waar nodig in de Kamer te AO op 8 juni 2020, Kamerstukken II
2019–2020, 21 501-07, nr. 1710
bespreken.

In behandeling. Dit is een doorlopende
toezegging.

71 2019-2020

De minister van Financiën herhaalt zijn
toezegging van vorige week dat hij de
Kamer actief stukken van de
Commissie m.b.t. SURE (rapportages/ De minister van Financiën tijdens het
verantwoording) zal toesturen zodra
AO op 30 juni 2020, Kamerstukken II
deze er zijn.
2019–2020, 21 501-07, nr. 1713

In behandeling. Dit is een doorlopende
toezegging.

72 2019-2020

De minister van Financiën zeg toe aan
mevrouw De Vries dat indien de
minister naar de letter van de wet
garanties inzake SURE kkan verlengen
zonder tussenkomst van de Kamer
De minister van Financiën tijdens het
maar naar de geeest van het debat niet WGO 3e en 5e ISB inzake COVID-19
dan zal de minister of zijn opvolger
crisismaatregelen op 25 juni 2020,
een verlenging toch aan de Kamer
Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. In behandeling. Een eventuele
voorleggen.
10
verlenging is nog niet aan de orde.

73 2019-2020

De minister van Financiën zegt toe aan
dhr. Slootweg aan het eind van het
kalenderjaar de balans op te maken
De minister van Financiën tijdens het
van uitstaande garanties en in het
WGO 3e en 5e ISB inzake COVID-19
In behandeling. De Tweede Kamer
eerste kwartaal van 2021 een brief aan crisismaatregelen op 25 juni 2020,
wordt hier aan het eind van 2020 en in
de Kamer te sturen waarin de minister Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. het eerste kwartaal van 2021 over
een toekomstperspectief schetst.
10
geïnformeerd.

74 2019-2020

De minister zeg toe aan mevrouw De
Vries dat hij schriftelijk of in een
volgend debat terugkomt op de vraag
over hoe besluitvorming plaatsvindt
over de benutting van de ruimte onder
De minister van Financiën tijdens het
het eigen middelen plafond in de
Europese begroting voor SURE en hoe WGO 3e en 5e ISB inzake COVID-19
over die ruimte wordt gerapporteerd crisismaatregelen op 25 juni 2020,
In behandeling. De Tweede Kamer
en vervolgens in de Tweede Kamer
Kamerstukken II 2019-2020, 35 466, nr. wordt hier in een volgend debat,
landt.
10
danwel schriftelijk over geïnformeerd.

75 2019-2020

De staatssecretaris van Financien
tijdens de behandeling het
wetsvoorstel Wijziging van de
De staatssecretaris van Financiën begrotingsstaat van het Ministerie van
Fiscaliteit en Belastingdienst zegt de
Financiën (IXB) voor het jaar 2020 (2e
Kamer, naar aanleiding van vragen van incidentele suppletoire begroting
het lid Van Apeldoorn (SP), toe
inzake COVID-19 crisismaatregel
verzekeraars op te nemen in de
herverzekering leverancierskredieten) In behandeling. In het najaar 2020
wordt een analyse aan de Eerste Kamer
voorgenomen analyse van de baten en op 21 april 2020. Handelingen I
2019-2020, nr. 25, item 9
gestuurd.
lasten van de herverzekering.

76 2019-2020

De minister van Financiën zegt toe te
komen met een overzicht van de
verschillen tussen de wetgeving met
betrekking tot crypto-aanbieders uit
het wetsvoorstel implementatie
wijzigingen vierde anti-witwasrichtlijn
en de aanbevelingen FATF met
betrekking tot deze diensten.

77 2019-2020

De minister van Financiën tijdens
De minister zegt toe bij de evaluatie van plenair debat anti-witwasrichtlijn,
het UBO-register mee te nemen dat
03 december 2019. Handelingen
de 25% grens ook herzien zou kunnen Tweede Kamer 2019-2020, nr. 31, item
worden.
58
In behandeling

78 2019-2020

De minister zegt toe een dialoog te
De minister van Financiën tijdens
voeren over UBO en centraal
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
aandeelhoudersregister om te kijken of 03 december 2019. Handelingen
er onderdelen van overgenomen
Tweede Kamer 2019-2020, nr. 31, item
kunnen worden.
58
In behandeling

De minister van Financiën tijdens het
debat implementatiewet wijziging
vierde anti-witwasrichtlijn
Kamerstukken I 2019-2020, 35 245, nr. In behandeling. Wordt dit najaar
25
afgerond.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

269

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

79 2019-2020

De minister zegt toe na 2 of 3 jaar de
effectiviteit van de wet
verwijzingsportaal bankgegevens te
evalueren.

De minister van Financiën tijdens
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
03 december 2019. Handelingen
Tweede Kamer 2019-2020, nr. 31, item
58

In behandeling. De wet
verwijzingsportaal bankgegevens
wordt twee jaar na de in werking
treding geëvalueerd.

80 2019-2020

De minister zegt toe de Kamer de
hoogte te houden over de
verslaglegging van het aantal
opvragen in het verwijzingsportaal

De minister van Financiën tijdens
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
03 december 2019. Handelingen
Tweede Kamer 2019-2020, nr. 31, item
58
In behandeling

81 2019-2020

De minister zegt toe dat het
verwijzingsportaal eens in de zoveel
jaar wordt geëvalueerd in de
periodieke audit

De minister van Financiën tijdens
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
03 december 2019. Handelingen
Tweede Kamer 2019-2020, nr. 31, item
58

82 2019-2020

De minister zegt toe zich t.a.v.
hefboomleningen in te zetten in de FSB De minister van Financiën tijdens AO
en zich in te zetten voor het in kaart
Financiële markten, d.d. 15 januari
brengen van risico’s, en de Kamer
2020. Kamerstukken II 2019-2020, 32
hierover te informeren.
013, nr. 234.

83 2019-2020

De minister zegt toe voor de zomer
terugkomen op motie Sneller/Snels
over niet bancaire kredietverlening.

84 2019-2020

De minister zegt toe om middels een
Algemene Maatregel van Bestuur
(AMvB) vast te leggen dat exkankerpatienten na verloop van een
De minister van Financiën in de
termijn van 10 dan wel 5 jaar (voor
Kamerbrief Verzekeringen exIn behandeling. Publicatie van de
jongeren) niet meer aan een
kankerpatienten van 12 december
Algemene Maatregel van Bestuur
overlijdensrisicoverzekeraar hoeven te 2019. Kamerstukken 2019-2020, 29 507, (AMvB) zal naar verwachting
melden dat zij kanker hebben gehad. nr. 150.
plaatsvinden in het najaar van 2020.

85 2019-2020

De minister zegt toe om mee te nemen De minister van Financiën tijdens het
in reguliere beleidscyclus witwassen debat implementatiewet wijziging
dat Eerste Kamer hierover minimaal
vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 23 april
een keer per jaar over wordt
2020, Handelingen I 2019-2020, nr. 25,
geïnformeerd.
item 10.
Doorlopend

86 2019-2020

De minister zegt de Tweede Kamer en
Eerste Kamer toe om implementatie
vierde anti-witwasrichtlijn te evalueren
en na 3 jaar hierop terug te komen. Uw De minister van Financiën tijdens het
kamer ontvangt voor 1 juli 2021 een
debat implementatiewet wijziging
verslag hierover. EK wordt over de
vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 23 april In behandeling. In de zomer van 2021
onderdelen van de evaluatie van te
2020, Handelingen I 2019-2020, nr 25, zal de EK een verslag van de evaluatie
voren geïnformeerd.
item 10.
ontvangen.

87 2019-2020

De minister zegt toe bij de
eerstvolgende herziening van de
wetgeving de onderdelen uit FATFDe minister van Financiën tijdens het
standaarden (Financial Action Task
debat implementatiewet wijziging
Force) die nu niet meegenomen zijn te vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 23 april
wegen of deze in actualisatie moeten 2020, Handelingen I 2019-2020, nr. 25,
worden meegenomen.
item 10.
In behandeling.

88 2019-2020

De minister zegt toe om te kijken hoe De minister van Financiën tijdens het
hij kan faciliteren dat gerechtvaardigde debat implementatiewet wijziging
verzoeken voor afscherming van UBO- vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 23 april
gegevens kunnen worden
2020, Handelingen I 2019-2020, nr. 25, In behandeling, JenV heeft hier het
gehonoreerd.
item 10.
voortouw.

89 2019-2020

De minister zegt toe in gesprek te
treden met Kerkgenootschappen. De
Minister kijkt hoe er binnen de
contouren van de wet tegemoet
gekomen kan worden aan de zorgen
die er leven. De minister wil in deze
gesprekken de gevoelens meenemen De minister van Financiën tijdens het
die er leven en toelichten wat de reden debat implementatiewet wijziging
is van dit wetsvoorstel en andere
vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 23 april
organisaties voor wie dit zou kunnen 2020, Handelingen I 2019-2020, nr. 25, In behandeling, JenV heeft het
spelen.
item 10.
voortouw.

In behandeling. De wet
verwijzingsportaal bankgegevens
wordt twee jaar na de in werking
treding geëvalueerd.
In behandeling. In FSB-verband wordt
hier aandacht voor gevraagd en staat
het op de agenda. De FSB brengt
momenteel risico's verder in kaart.
Vervolgens wordt de Kamer hierover
geinformeerd.

De minister van Financiën tijdens het
AO Financiële markten, d.d. 15 januari In behandeling. Uw Kamer wordt naar
2020. Kamerstukken II 2019-2020, 32
verwachting in het najaar van 2020
013, nr. 234.
geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

270

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

90 2019-2020

De minister zegt toe binnen
18 maanden én 3 jaar later de Eerste
Kamer te informeren over verslag
gesprekken en ervaringen van
kerkgenootschappen en andere
De minister van Financiën tijdens het
organisaties. Binnen 18 maanden
debat implementatiewet wijziging
In behandeling. De Kamer wordt hier
wordt er ook een overzicht gedeeld hoe vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 23 april binnen 18 maanden na de
uitzondering is geregeld in andere
2020, Handelingen I 2019-2020, nr. 25, implementatie van het wetsvoorstel
lidstaten.
item 10.
over geïnformeerd.

91 2019-2020

De minister zegt toe samen met JenV
een brief naar de commissie van
Justitie en Financiën te versturen over
hoe een veilige omgeving te creëren De minister van Financiën tijdens
voor banken waarin ze casuïstiek
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
kunnen delen.
03-12-2019.

92 2019-2020

De minister zegt toe om de thema's
onafhankelijkheid en geheimhouding
bij schikkingen mee te zullen nemen in
de evaluatie van het Kifid. Daarnaast
heeft hij toegezegd dat de
onderzoekers zullen spreken met
De minister van Financiën tijdens het
consumenten die geen gelijk hebben AO Financiële markten, d.d. 15 januari In behandeling. Dit wordt
gekregen in hun klacht inzake een
2020. Kamerstukken II 2019-2020, 32
meegenomen in de evaluatie, die eind
beleggingsverzekering.
013, nr. 234.
2020 naar uw Kamer wordt gestuurd.

93 2019-2020

De minister zegt toe het
opdrachtgeverschap van de evaluatie
van het Kifid over te nemen, de thema's
onafhankelijkheid en geheimhouding
mee te nemen de evaluatie en de
De minister van Financiën tijdens het In behandeling. Uw Kamer wordt eind
Kamer eind 2020 te zullen informeren vragenuur van 28 januari 2020.
2020 geïnformeerd over het
over het eindrapport.
Handelingen II 2019-2010, nr. 46, item 4 eindrapport.

94 2019-2020

De minister zegt toe om navraag te
De minister van Financiën tijdens AO
doen bij AFM over prijsdiscriminatie bij Financiële markten, d.d. 15 januari
hypotheken, omdat hij zelf geen
2020. Kamerstukken II 2019-2020, 32
013, nr. 234.
signalen heeft ontvangen.

In behandeling

95 2019-2020

De minister zegt toe bereid te zijn in
Europees verband de
ingewikkeldheden aan te kaarten
wanneer de rente voor gewone
spaarders onder de 0% gaat. Hij
herhaalde dat België geen verbod op
negatieve rente kent.

In behandeling. Lage en negatieve
spaarrente worden onder meer
besproken met andere lidstaten en is
actief geagendeerd tijdens het
Europese Financial Services
Committee.

De minister van Financiën tijdens het
AO Eurogroep/Ecofin d.d. 16 januari
2020. Kamerstukken II 2019-2020, 21
501-07, nr. 1657.

In behandeling. Hier zal in derde
voortgangsrapportage eind 2020 van
het plan van aanpak witwassen op
ingegaan worden.

In behandeling. Lage en negatieve
spaarrente worden onder meer
besproken met andere lidstaten en is
actief geagendeerd tijdens het
Europese Financial Services
Committee. Daarnaast wordt de situatie
in andere landen gemonitord. Ook
tijdens het Nederlandse FSC zijn de
risico's van lage en negatieve rente
besproken.

96 2019-2020

De minister van Financiën tijdens AO
De minister zegt toe de situatie omtrent Financiële markten, d.d. 15 januari
negatieve rente in het buitenland te
2020. Kamerstukken II 2019-2020, 32
monitoren.
013, nr. 234.

97 2019-2020

De Minister zegt in antwoord op vragen
van de Tweede Kamer toe nader te
onderzoeken wat nodig is om het voor
ingezetenen van Caribisch Nederland
mogelijk te maken om een
eurobetaalrekening te openen bij een De minister van Financiën in de
Europees Nederlandse bank. Hij is met Kamerbrief Vervolg stand van zaken
de sector in gesprek om vast te stellen bancaire dienstverlening BES-eilanden
welke hindernissen er precies zijn en 29-1-2020, en Kamervragen,
wat er moet gebeuren om deze te
Aanhangsel van de handelingen,
nemen.
Kamerstukken II 2018-2019, nr. 3773.
In behandeling.

98 2019-2020

De minister zegt toe de vraag over
verduurzaamingspakketten als risico
mee te nemen in onderzoek naar
beleggingshypotheken.

De minister van Financiën tijdens AO
Financiële markten, d.d. 15 januari
2020. Kamerstukken II 2019-2020, 32
013, nr. 234.

In behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

271

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

99 2019-2020

De minister zegt toe om na twee jaar
het effect van het toezicht op kleine
cryptopartijen te monitoren, en te
onderzoeken (samen met J&V) hoe de De minsiter van Financiën tijdens het
samenwerking tussen banken en
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
instanties beter kan om witwassen aan 03 december 2019. Handelingen II
te pakken.
2019-2020, nr. 31, item 58

In behandeling

100 2019-2020

De minister zegt toe om te monitoren
of het gebruik van non-custodian
wallets toeneemt en of dit tot risico’s
leidt.

De minister van Financiën tijdens het
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
03 december 2019. Handelingen II
2019-2020, nr. 31, item 58

In behandeling

101 2019-2020

De minister zegt toe om te monitoren De minister van Financiën tijdens het
of kleine cryptobedrijven niet uit de
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
markt worden gedrukt door te hoge
03-12-2019. Handelingen II 2019-2020,
toezichtskosten en de registratieplicht. nr. 31, item 58

In behandeling

102 2019-2020

De minister van Financiën tijdens het
debat implementatiewet wijziging
De minister zegt toe in de gaten houden vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 21 april
of de inzet bij FIN en DNB op crypto’s 2020. Kamerstukken I 2019-2020, nr. 25,
voldoende is.
item 10.
Doorlopend

103 2019-2020

De minister van Financiën tijden het
De minister zegt toe te kijken hoe
debat implementatiewet wijziging
fintech en start-ups kunnen worden
vierde anti-witwasrichtlijn, d.d. 21 april
betrokken bij strijd tegen witwassen via 2020. Kamerstukken I 2019-2020, nr. 25,
crypto valuta.
item 10.
In behandeling

104 2019-2020

De minister van Financiën tijdens het
De minister zegt integriteitsrisico’s bij plenair debat anti-witwasrichtlijn,
geldautomaten te bespreken met DNB 03 december 2019. Handelingen II
en in het MOB
2019-2020, nr. 31, item 58

In behandeling

105 2019-2020

De minister zegt toe dat financiële
De minister van Financiën tijdens
dienstverlening aan ambassades en
plenair debat anti-witwasrichtlijn,
internationale organisaties zal worden 03 december 2019. Handelingen II
meegenomen in de evaluatie.
2019-2020, nr. 31, item 58

In behandeling. Zal worden
meegenomen in de evaluatie.

106 2019-2020

De minister zegt toe om te kijken naar
onredelijke rentes bij
consumentenkredieten in relatie tot
de bescherming van consumenten in
kwetsbare financiële posities.

In behandeling. Deze toezegging wordt
betrokken bij het onderzoek naar een
structurele verlaging van de maximale
kredietvergoeding Kamerstukken II
2019-2020, 24 515, nr. 531

107 2019-2020

De minister zegt toe bij de evaluatie van
de bankenbelasting in 2021 ook de
structurering van deze belasting onder
de loep te leggen, bijvoorbeeld als het
gaat om vergroening, het level playing De minister van Financiën tijdens AO
field en differentiatie tussen grote en Financiële markten, d.d. 15 januari
kleine banken. Ook zal de minister
2020 Kamerstukken II 2019-2020, 32
nagaan of de evaluatie eerder kan.
013, nr. 234

108 2019-2020

De minister zegt een brief toe over hoe
de bankensector in de gedragscode
De minister van Financiën tijdens het
de betrokkenheid van
Nota-overleg Toekomst van het
rekeninghouders gaat verankeren. Dat geldstelsel op 24 juni 2020.
is een toezegging aan de heer
Kamerstukken II, 2019-2020, 35 107 nr.
Slootweg.
16
In behandeling

109 2019-2020

De minister van Financiën tijdens het
De minister zegt een brief toe over
Nota-overleg Toekomst van het
islamitisch bankieren naar aanleiding geldstelsel op 24 juni 2020.
van de motie op stuk nr. 11 van de heer Kamerstukken II, 2019-2020, 3 5107 nr.
Azarkan.
16
In behandeling

110 2019-2020

De minister zeg toe kort na het
zomerreces een update van de
voortgang van het onderzoek naar
De minister van Financiën tijdens het
toekomstscenario's voor de Volksbank Nota-overleg Toekomst van het
te verzenden, gelet op de toezeggingen geldstelsel op 24 juni 2020.
die de minister heeft gedaan in het AO Kamerstukken II, 2019-2020, 35 107 nr.
over de Volksbank op 14 november.
16
In behandeling

111 2019-2020

Toegezegd om in onderzoek fonds mee
te nemen of baten-lastensystematiek Minister van Financiën tijdens de
bij fonds zinvol is. Ook meenemen:
Algemene Financiële Beschouwingen In behandeling. In september gaat een
relatie InvestNL, mogelijkheid publiek- op 03.10.2019. Handelingen II
Kamerbrief over het fonds uit. Deze
private financiering.
2019-2020, nr. 9, items 5 en 9
punten komen hierin ook aan de orde.

De minister van Financiën tijdens AO
Financiële markten, d.d. 15 januari
2020 Kamerstukken II 2019-2020, 32
013, nr. 234

In behandeling, zal worden
meegenomen in de evaluatie of de
kabinetsreactie op deze evaluatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

272

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning

112 2019-2020

In behandeling. Gesprekken ministers
Minister van Financiën tijdens het AO over inzicht in kwaliteit heeft deels
Toegezegd het komende half jaar met Begroten en Verantwoorden op
plaatsgevonden voor coronacrisis.
alle ministers gesprekken te voeren
12.12.2019. Kamerstukken II 2019-2020, Overige gesprekken uitgesteld tot in
over de operatie Inzicht in kwaliteit.
31 865, nr. 166
het najaar ivm corona.

113 2019-2020

Toegezegd te kijken hoe het mogelijk
wordt gemaakt om doelstellingen
standaard te vermelden bij elke
allocatie van middelen op de
begroting.

In behandeling. Pilot met bijlage CW 3.1
Minister van Financiën tijdens het AO wordt gestart waarin doelstellingen
Begroten en Verantwoorden op
expliciet worden benoemd bij elk
12.12.2019. Kamerstukken II 2019-2020, voorstel met significante financiële
31 865, nr. 166
gevolgen.

114 2019-2020

Toegezegd aan leden Snels en Bruins
dat de minister na Prinsjesdag
terugkomt op de vraag: Wat is de
evaluatiemethodiek voor het sociaal
economisch pakket?

In behandeling.Er wordt bij de Kamer
Minister van Financiën tijdens het
hierop terug gekomen na Prinsjesdag.
Verantwoordingsdebat op 26.05.2020.
Handelingen II 2019-2020, nr. 4, item 23
In behandeling. Er is contact geweest
met de ADR over dit onderzoek. De ADR
kan een beschrijvend onderzoek
uitvoeren. Echter, bij dit onderzoek is
een uitspraak over de kwaliteit van de
instrumenten van evenredig belang.
Daarom wordt verkend of de
planbureaus dit onderzoek kunnen
uitvoeren. De vraag ligt momenteel bij
twee planbureaus (SCP en PBL). Het
streven is om in de zomer een opdracht
uit te kunnen sturen naar de juiste partij.

115 2019-2020

Toegezegd aan lid Slootweg om met
de Auditdienst in gesprek te gaan over
onderzoek naar de modellen - maar wel
kanttekening dat de vraag te breed is
gesteld -en de auditdienst te vragen
Minister van Financiën tijdens het
wat er haalbaar is in een onderzoek
Verantwoordingsdebat op 26.05.2020.
naar de modellen waarop de
Handelingen II 2019-2020, nr. 4, item 23
maatregelen zijn gebaseerd.

116 2019-2020

In behandeling. Het verzoek om
voorlichting over de rol van de Eerste
Kamer is bij de Raad van State
Toegezegd aan de Tweede Kamer om Minister van Financiën tijdens het
aanhangig gemaakt. Zodra het advies is
aanvullende voorlichting van de RvS te Verantwoordingsdebat op 26.05.2020. ontvangen, wordt deze gestuurd naar
delen met de Tweede Kamer.
Handelingen II 2019-2020, nr. 4, item 23 de Tweede Kamer.

117 2019-2020

Toegezegd aan Snels artikel 4.7 CW
voorhangprocedure die ook
vertrouwelijk zou kunnen zijn. De
minister heeft aangegeven hierop te
gaan studeren

In behandeling. Momenteel vindt een
studie plaats naar de
voorhangprocedure, bedoeld in artikel
4.7 van de Comptabiliteitswet 2016.
Naar aanleiding daarvan zal de Tweede
Kamer per brief worden geïnformeerd
over de oorsprong van deze
voorhangprocedure en de beoogde
bedoeling van de wetgever. In deze
brief zal tevens worden ingegaan op
de vragen over de diverse inzichten van
de controleurs van de rijksfinanciën die
Minister van Financiën tijdens het
er zijn geweest over het oordeel van
Verantwoordingsdebat op 26.05.2020. onrechtmatige uitgaven.
Handelingen II 2019-2020, nr. 4, item 23

118 2019-2020

In behandeling. De Tweede Kamer zal
per brief worden geïnformeerd over
de diverse inzichten van de controleurs
van Rijksfinanciën die er zijn geweest
over het oordeel van onrechtmatige
uitgaven. In deze brief zal tevens
worden ingegaan op de vragen over
Toegezegd technische vragen te
Minister van Financiën tijdens het
beantwoorden over verschil inzicht in Verantwoordingsdebat op 26.05.2020. de voorhangprocedure, bedoeld in
oordeel onrechtmatige uitgaven.
Handelingen II 2019-2020, nr. 4, item 23 artikel 4.7 Comptabiliteitswet 2016

119 2019-2020

Toegezegd om samen met de
In behandeling. Er gaan hiervoor lessen
rapporteurs Operatie Inzicht in
en aanbevelingen op papier worden
Kwaliteit (OIIK) op papier te zetten wat Minister van Financiën tijdens het
gezet om in het najaar te bespreken met
er is bereikt met OIIK en welke lessons WGO/Jaarverslag Financiën en
de rapporteurs en eventueel op een
learned en aanbevelingen er zijn voor Begroten en Verantwoorden op
later moment ook met de Algemene
een volgend kabinet en Kamer. Dit
29.06.2020. Kamerstukken II 2019-2020, Rekenkamer ihkv het eerder
wordt voor de formatie afgerond.
35 470-IX, nr. 9
afgesproken tripartiete overleg tussen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

273

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

120 2019-2020

Toegezegd aan lid Snels dat hij in een
van de brieven over de
evaluatieopdracht van de
crisismaatregelen een overzicht
opneemt met betrekking tot het
inroepen van artikel 2.27van de
Comptabiliteitswet bij Incidentele
Suppletoire Begrotingen.

Minister van Financiën tijdens het
WGO/Jaarverslag Financiën en
Begroten en Verantwoorden op
In behandeling. De Kamer zal uiterlijk
29.06.2020. Kamerstukken II 2019-2020, dit najaar per brief worden
35 470-IX, nr. 9
geïnformeerd.

121 2019-2020

In behandeling. De Kamer zal nader
worden geïnformeerd over de opzet
van de evaluatie in de vierde
voortgangsrapportage IIK die eind 2020
Minister van Financiën tijdens het
aan de Kamer wordt gestuurd. De
evaluatie zal worden uitbesteed aan
Toegezegd aan lid Sneller de pilots met WGO/Jaarverslag Financiën en
een onafhankelijke partij, waarbij we
de doorlopende bijlage artikel 3.1 van Begroten en Verantwoorden op
29.06.2020. Kamerstukken II 2019-2020, streven naar opleveren voor
de Comptabiliteitswet voor
verantwoordingsdag 2021.
35 470-IX, nr. 9
Verantwoordingsdag te evalueren.

122 2019-2020

In behandeling. In de bijlage van de
Toegezegd bij Prinsjesdag een update Minister van Financiën tijdens het
Miljoenennota over Risicoregelingen
aan de Kamer te sturen ten aanzien van WGO/Jaarverslag Financiën en
komt een update van uitstaande
de uitstaande garantieregelingen en
Begroten en Verantwoorden op
garanties en in de Miljoenennota zal
daarbij een perspectief te schetsen van 29.06.2020. Kamerstukken II 2019-2020, worden geschetst hoe die garanties
een pad naar beneden.
35 470-IX, nr. 9
weer naar beneden kunnen.

123 2019-2020

In behandeling. In de vierde
voortgangsrapportage IIK zal aandacht
Minister van Financiën tijdens het
worden besteed aan de borging van
WGO/Jaarverslag Financiën en
de perodieke heroverwegingen in het
evaluatiestelsel. Planning is om deze
Toegezegd aandacht te zullen besteden Begroten en Verantwoorden op
aan borging van BMH's in de volgende 29.06.2020. Kamerstukken II 2019-2020, rapportage eind 2020 aan de Kamer te
35 470-IX, nr. 9
sturen.
voortgangsrapportage OIIK.

124 2019-2020

Toegezegd om samen met minister
Wiebes vóór Prinsjesdag meer inzicht
Minister van Financiën tijdens het
te geven in de plannen voor het
Voorjaarsnotadebat op 01-07-2020.
investeringsfonds.

In behandeling. In de Miljoenennota zal
meer inzicht worden gegeven in de
plannen voor het investeringsfonds.

Toegezegd dat er na de zomer een brief
komt hoe de financiële verhoudingen Minister van Financiën.
met de gemeenten in relatie tot hun
Voorjaarsnotadebat 01.07.2020,
taken en de financiering zijn ingericht. Handelingen II, 2019-2020, 35, nr. 90

In behandeling. Er wordt met BZK
gewerkt aan een brief over de financiële
situatie . De cijfers over 2019 zijn net
binnen dus daar gaat nog redelijk wat
analysetijd overheen. Verwacht wordt
dat deze brief tussen september november gereed is.

125 2019-2020

Stand van zaken / planning
min Fin, leden Snels, Sneller en Irrgang.
Een gesprek met de rapporteurs wordt
in het najaar ingepland.

In behandeling. Op 28 september 2020
hebben de minister van Financiën en
de president van de Algemene
Rekenkamer een regulier overleg.
Tijdens dit overleg zal de minister dit
onderwerp agenderen. Het is aan de
Algemene Rekenkamer om te besluiten
of zij een tussentijdse evaluatie
uitvoeren naar de steunmaatregelen
die genomen zijn in het kader van de
coronacrisis, waarin in ieder geval
ingegaan wordt op de doelmatigheid
en de doeltreffendheid, alsmede op de
rechtmatigheid daarvan.

126 2019-2020

Toegezegd interesse aan te geven in
een onderzoek naar doelmatigheid en
rechtmatigheid tijdens reguliere
overleggen met de Algemene
Minister van Financiën tijdens het
Rekenkamer.
Voorjaarsnotadebat op 01.07.2020.

127 2019-2020

Toegezegd om met de Staatssecretaris
van SZW te kijken naar de werking van
een opkoopfonds van schulden van
Minister van Financiën tijdens het
gezinnen.
Voorjaarsnotadebat op 01.07.2020.

In behandeling. SZW is hiervoor opties
aan het inventariseren en aan het
uitwerken (ook in het kader van de
augustusbesluitvorming en corona
noodpakket 3.0).

128 2019-2020

Toegezegd dat er een overzicht komt
(na de zomer) per coronamaatregel van Minister van Financiën tijdens het
Voorjaarsnotadebat op 01.07.2020.
waar we staan qua uitgaven.

In behandeling. Een overzicht van de
actuele uitgavenstand per
coronamaatregel zal onderdeel zijn van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

274

Vergaderjaar

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

Stand van zaken / planning
de Miljoenennota. Via de
Miljoenennota wordt aan de
toezegging voldaan.

129 2019-2020

De minister van Financiën zegt de
Kamer, naar aanleiding van een vraag
van het lid Sent (PvdA), toe om in de Minister van Financiën tijdens de
Voorjaarsnota 2021 in te gaan op het Algemene Financiële Beschouwingen
op 19.11.2019 in de Eerste Kamer.
In behandeling.
onderwerp onderbesteding.

130 2019-2020

De minister van Financiën zegt de
Kamer, naar aanleiding van vragen en
opmerkingen van de leden Wever
(VVD), Van Kesteren (CDA), Vendrik
(GroenLinks), Backer (D66), Otten
(Fractie-Otten) enn Schalk (SGP) toe
de Kamer in het eerste kwartaal van
2020 een brief te sturen inzake het
Invest-NL fonds waarin hij onder meer
ingaat op de ervaringen in het
buitenland, de ervaringen met het FES- Minister van Financiën tijdens de
fonds, het budgetrecht, het
Algemene Financiële Beschouwingen
typeprojecten en de governance.
op 19.11.2019 in de Eerste Kamer.
In behandeling.

131 2019-2020

Toegezegd om te onderzoeken of het
In behandeling. Het verzoek van lid
minder makkelijk gemaakt kan worden De staatssecretaris van Financiën Alkaya is meegenomen in de
om in één keer veel geld te besteden Fiscaliteit en Belastingdienst.
gesprekken met NLO en over
via de website van de Staatsloterij,
Kamerstukkken II 2019-2020, 28 165, nr gerapporteerd in Kamerstukken II
motie aangehouden
312
2019-2020, 28 165, nr. 327.

132 2019-2020

De jaarlijkse rapportages van Invest-NL
worden ook met de Eerste Kamer
Handelingen I 2019-2020, nr. 6, item 12 Doorlopend.
gedeeld.

133 2019-2020

Toegezegd om in de
beleidsdoorlichting
staatsdeelnemingenbeleid aandacht te
besteden aan de vraag of er algemene
lessen zijn te trekken uit de
staatsdeelnemingen en wat het
perspectief en de visie van het kabinet Kamerstukken II 2019–2020, 28 165, nr.
daarop zijn.
318
In behandeling

134 2019-2020

Toegezegd de niet-permanente status
UCN meenemen in de
Kamerstukken II 2019–2020, 28 165, nr.
beleidsdoorlichting
In behandeling
staatsdeelnemingenbeleid
318

135 2019-2020

Statusupdate over stand van zaken
onderzoek naar toekomstopties van
de Volksbank

136 2019-2020

De minister van Financien tijdens het
WGO op 1 juli 2020 over de zesde
incidentele suppletoire begroting
De Kamer te informeren over de
inzake Steunmaatregelen KLM
naleving van de voorwaarden en de rol Kamerstukken II 2019–2020, 35 505, nr.
van de state agent.
20
In behandeling

137 2019-2020

De minister van Financien tijdens het
WGO op 1 juli 2020 over de zesde
incidentele suppletoire begroting
De Kamer (op z’n vroegst) na het reces inzake Steunmaatregelen KLM
te informeren over discussies omtrent Kamerstukken II 2019–2020, 35 505, nr.
de toekomst van het bedrijf (KLM).
20
In behandeling

138 2019-2020

De minister van Financien tijdens het
WGO op 1 juli 2020 over de zesde
incidentele suppletoire begroting
Toegezegd schriftelijk terug te komen inzake Steunmaatregelen KLM
op de vergoeding die de banken voor Kamerstukken II 2019–2020, 35 505, nr.
de lening ontvangen.
20
In behandeling

139 2019-2020

De minister van Financiën zegt de
Kamer, naar aanleiding van vragen van
de leden Rinnooy Kan (D66) en
Postema (PvdA), toe de
onderzoeksresultaten van de WRR en
de SER inzake de zorgkosten aan te
bieden en het gesprek hierover voort te
zetten met de ministers van VWS.
Handelingen I 2018-2019, nr. 8, item 8

Kamerstukken II 2019–2020, 35 107, nr.
16
In behandeling

In behandeling. De minister van VWS
zal dit oppakken, voor zover de WRR en
de SER dit niet doen. SER rapport is
gepubliceerd. WRR rapport wordt eind
2020/begin 2021 verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

275

Vergaderjaar

140 2019-2020

Omschrijving van de toezegging

Vindplaats

De minister van Financiën zegt de
Kamer, naar aanleiding van een vraag
van het lid Wever (VVD), toe om de
Kamer te informeren over het overleg
met de WRR en de SER inzake de
zorguitgaven.

Minister van Financiën tijdens de
Algemene Financiële Beschouwingen
in de Eerste Kamer op 19 november
In behandeling. SER rapport is
2019, Handelingen I 2019-2020, nr. 7,
gepubliceerd. WRR rapport wordt eind
item 3
2020/begin 2021 verwacht.

Stand van zaken / planning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

276

Bijlage 4: Toelichting op de Strategische Evaluatie Agenda
Deze bijlage geeft een nadere toelichting op de Strategische Evaluatie
Agenda zoals in hoofdstuk 2.4 opgenomen.
Thema 1: Nederland financieel gezond: stabiliseren en groeien na
economische schok COVID-19 crisis
Gezonde en beheersbare overheidsfinanciën
1. Advies Studiegroep Begrotingsruimte (incl. beleidsdoorlichting begro­
tingsbeleid) (2020)
Op verzoek van de Ministerraad, stelt de Studiegroep Begrotingsruimte
haar advies op over de begrotingsdoelstellingen en de begrotingssys­
tematiek in de komende kabinetsperiode. Dit om het volgende kabinet
te ondersteunen in het maken van een goede afweging over het te
voeren begrotingsbeleid. Dit advies bevat – en wordt mede gebaseerd
op – een beleidsdoorlichting van het begrotingsbeleid over de periode
2016 ‒ 2020. Gezien de onzekerheid over de precieze impact van de
coronacrisis op de economie en de overheidsfinanciën, is besloten het
complete advies in het najaar 2020 (in plaats van voor de zomer 2020) af
te ronden.
2. Beleidsdoorlichting BTW-compensatiefonds (2020 ‒ 2021)
In 2021 zal een beleidsdoorlichting plaatsvinden van Artikel 6 Btwcompensatiefonds (BCF) van de begroting Financiën en Nationale
Schuld. Artikel 6 is een bijzonder artikel op de Rijksbegroting aangezien
het een artikel betreft met slechts één instrument (het BCF). De
doorlichting heeft betrekking op de periode 2016 tot en met 2020. Het
hoofddoel is te onderzoeken of het gevoerde beleid met het BCF – de rol
van Btw weg nemen bij de keuze tussen in- en uitbesteding door
gemeenten, provincies en andere openbare lichamen – doeltreffend en
doelmatig is geweest.
3. IBO regeling agentschappen (2020 ‒ 2021)
Dit Interdepartementaal Beleidsonderzoek doet onderzoek naar de
werking van het agentschapsmodel in de praktijk en de vertaling van dit
model in de Regeling Agentschappen. Hierbij wordt gekeken in hoeverre
het bedrijfsmatig werken, waarbij de focus is komen te liggen op het
kwantificeren van prestaties, het afleggen van verantwoording en een
overheid die gericht is op efficiency, voor bedoeld- en onbedoelde
neveneffecten heeft gezorgd.
Een stabiele, integere en innovatieve financiële sector en weerbare
huishoudens
4. Beleidsdoorlichting Deelnemingen (2020)
De beleidsdoorlichting Deelnemingen richt zich primair op de evaluatie
van het beleid uit de nota Deelnemingenbeleid Rijksoverheid 2013 (nota
Deelnemingen) voor het beheren, aangaan en afstoten van staatsdeel­
nemingen. De focus ligt op de staatsdeelnemingen, de deelnemingen
waarvan de minister van Financiën aandeelhouder is.
5. Evaluatie Kifid (2020)
Kifid, het Klachteninstituut Financiële Dienstverlening, is het deskundige
en toegankelijke financiële klachteninstituut voor consumenten en klein­
zakelijke ondernemers en zzp’ers. Het Kifid moet op grond van artikel
48f, lid 7, BGfo iedere vier jaar worden geëvalueerd door een onafhan­
kelijke onderzoeksinstantie. De laatste evaluatie heeft plaatsgevonden in
2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

277

6. Evaluatie van Wet transparant toezicht financiële markten (2020 ‒ 2022)
Dit is een wijziging in de Wet op het financieel toezicht en de Wet toezicht
accountantsorganisaties en geeft de Autoriteit Financiële Markten (AFM)
en de Nederlandsche Bank (DNB) meer mogelijkheden om informatie te
delen over het toezicht op afzonderlijke instellingen. De minister heeft
toegezegd om twee of drie jaar na inwerkingtreding de Wet transparant
toezicht financiële markten te evalueren en daarbij de AFM en DNB te
betrekken.
7. Evaluatie bankenbelasting (2021)
De in 2012 ingevoerde bankenbelasting wordt geëvalueerd, na een
eerdere evaluatie in 2016. Er zal onder andere gekeken worden naar de
fiscale prikkelwerking voor risicobeheer.
8. ZBO-evaluatie AFM en DNB (2021)
Betreft de vijfjaarlijkse evaluatie van DNB die voortvloeit uit de Kaderwet
zbo. Hierin wordt gerapporteerd aan de EK en TK over de doelmatigheid
en doeltreffendheid van het functioneren van de zbo DNB. Aan de hand
van dit verslag dient een beoordeling mogelijk te zijn van de wense­
lijkheid van het voortzetten van de taakuitoefening door het zbo. De ARK
adviseert de minister (in 2017) om deze evaluatie extern te laten
uitvoeren, omdat zo ook het toezicht wat de minister uitvoert op DNB in
de beoordeling kan worden meegenomen.
9. Evaluatie Implementatiewet herziene richtlijn betaaldiensten PSD2
(2021)
PSD2 ziet op het versterken van de interne markt voor kaartbetalingen,
internetbetalingen en mobiele betalingen. Daarnaast is het gericht op
het stimuleren en faciliteren van innovaties, onder meer door het
reguleren van verschillende betaaldiensten die zijn ontstaan na de
publicatie van PSD I, zoals de betaalinitiatiediensten en rekeninginfor­
matiediensten.
10. Evaluatie afwikkelingsproces rentederivaten (2021)
Evaluatie ter uitvoering van de motie Leijten en Van der Linde50 over
het hersteltraject voor mkb-rentederivaten, waarmee wordt verzocht
het afwikkelingsproces grondig te evalueren en lessen te trekken voor
eventuele toekomstige compensatie van zorgplichtschendingen. Deze
evaluatie zal starten zodra de laatste werkzaamheden door de externe
dossierbeoordelaars, onderdeel van het uniform herstelkader, zijn
afgerond.
11. Evaluatie doeltreffendheid en effecten art. 4:24a Wft (2021 ‒ 2022)Artikel
4:24 stelt dat een financiële dienstverlener op zorgvuldige wijze de
gerechtvaardigde belangen van de consument of begunstigde in acht
neemt. De minister heeft toegezegd uiterlijk in 2022 aan de Kamer
verslag te doen over de doeltreffendheid en de effecten van dit artikel in
de praktijk.
12. Evaluatie Wet Beloningsbeleid (2023)
Dit is een wijziging in de Wet op het financieel toezicht en introduceert
een breed pakket aan regels dat financiële ondernemingen verplicht tot
het voeren van een beheerst beloningsbeleid en dat excessieve
variabele beloningen aan banden legt. Daarnaast heeft het voorstel tot
doel de al bestaande beloningsregelgeving voor financiële onderne­
mingen overzichtelijk samen te brengen, begrippen te harmoniseren en
waar nodig bestaande normen aan te scherpen.
13. Evaluatie Wet Toezicht Trustkantoren (2024)

50

Kamerstukken II 2017–2018, 32 013, nr. 162

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

278

De Wet toezicht trustkantoren 2018 (Wtt 2018) is op 1 januari 2019 in
werking getreden. De Wtt 2018 is primair gericht op de bevordering van
de integriteit van het Nederlandse financiële stelsel. De minister heeft
toegezegd vijf jaar na de inwerkingtreding van deze wet aan de StatenGeneraal een verslag te sturen over de doeltreffendheid en de effecten
van deze wet in de praktijk.
Investeringen in bestrijding ondermijning en witwassen
14. Beleidscyclus beleid tegen witwassen en terrorismefinanciering
(doorlopend)
De beleidscyclus bevat een evaluatie van het anti-witwas en –terroris­
mefinancieringsbeleid, waaronder de National Risk Assessments (elke
twee jaar door het WODC) en andere onderzoeken naar specifieke risico’s
vallen. Beleidsmonitoren en internationale evaluaties, zoals de FATF
evaluatie in 2022, waarin de activiteiten en het beleid in kaart worden
gebracht en de resultaten worden beschreven. De FATF voert landen­
evaluaties uit, door middel van peer reviews. De huidige, vierde evalu­
atieronde beoordeelt of nationale regimes tegen witwassen en
financieren van terrorisme niet alleen technisch voldoen aan de FATF
aanbevelingen, maar ook effectief zijn.
15. Evaluatie Implementatiewet vierde anti-witwasrichtlijn (2021)
Betreft de implementatie van de vierde anti-witwasrichtlijn. Belangrijk
element is het onder het bereik van de Wwft brengen van aanbieders
van diensten voor het wisselen tussen virtuele valuta en fiduciaire
valuta, net als aanbieders van bewaarportemonnees.
16. Evaluatie Wet verwijzingsportaal bankgegevens (2022)
Het verwijzingsportaal bankgegevens is een technische koppeling die
het voor aangesloten banken en betaaldienstverleners mogelijk maakt
om geautomatiseerd te voldoen aan bepaalde vorderingen of verzoeken
van overheidsinstanties, waaronder opsporingsdiensten en Belasting­
dienst. Hiermee wordt ook de verplichting uit de anti-witwasrichtlijn
geïmplementeerd voor elke lidstaat van de Europese Unie (EU-lidstaat)
om te voorzien in een centraal elektronisch systeem ter identificatie van
cliënten van banken en andere betaaldienstverleners.
Thema 2: Nederland in Europa en de wereld
1. Nader onderzoek effecten (OESO-)voorstellen belasten digitale
onderdelen economie (2020 ‒ 2021)
De voorstellen van de OESO (Pillar 1 & 2) kunnen vergaande gevolgen
hebben voor Nederland, in ieder geval als het gaat om de Vpbopbrengst, maar ook voor de economie en/of het fiscale vestigings­
klimaat. Op basis van de stand van de besprekingen worden de
mogelijke gevolgen van de verschillende alternatieven zo goed mogelijk
in kaart gebracht. Daarbij wordt ook onderzocht wat de Nederlandse
inzet in de onderhandelingen kan zijn.
2. Alternatieve invulling beleidsdoorlichting Internationale financiële
betrekkingen (2021 ‒ 2025)
Voor 2021 stond de beleidsdoorlichting artikel 4 (Internationale
financiële betrekkingen) gepland. Gezien de recent genomen crisismaat­
regelen, wordt deze beleidsdoorlichting ingevuld op een meer strate­
gische wijze.51 Het voornaamste doel is om lessen te trekken uit de
huidige maatregelen en werkwijze, voor de inzet van maatregelen in
51

De alternatieve invulling van de geplande beleidsdoorlichting wordt formeel aangekondigd en
verder toegelicht in de motie Harbersbrief van het ministerie van Financiën. Deze wordt uiterlijk
een week voor Prinsjesdag aan de Tweede Kamer toegezonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

279

eventuele toekomstige crisissen. In 2021 zal hiertoe een evaluatieover­
zicht opgesteld worden van de Internationale Financiële instellingen
(IFI’s) en Europese instellingen inclusief de aandachtspunten, ten
behoeve van een evaluatie die in 2024/2025 zal plaatsvinden van crisis­
maatregelen van Internationale Financiële Instellingen (IFIs) en
Europese instellingen en de getroffen Europese maatregelen. Die
evaluatie zal als onderdeel van een analyse aan de Tweede Kamer
worden toegezonden waarin tevens de lessons learned zijn opgenomen.
3. Onderzoek voor- en nadelen harmonisatie btw-systeem door de jaren
heen (2022).
De btw is door de Europese btw-richtlijn in de loop der jaren vergaand
geharmoniseerd. Onderzocht zal worden welke voor- en/ of nadelen dat
met zich meebrengt, mede met het oog op discussies over het (meer)
harmoniseren van grondslagen van andere belastingsoorten.
Brexit: toekomstige relatie EU-VK
4. Evaluatie brexit (2021)
De minister van Buitenlandse Zaken heeft in debat met de Eerste Kamer
toegezegd om de Verzamelwet brexit en de gang van zaken rond de
brexit te evalueren. De toelichting op deze evaluatie is opgenomen in
de Strategische Evaluatie Agenda van het ministerie van Buitenlandse
Zaken. Gezien de nauwe betrokkenheid van het ministerie van Financien,
zoals bijvoorbeeld vanuit de Douane, is deze kruisverwijzing hier
opgenomen.
Vestigingsklimaat
5. Evaluatie specifieke instrumenten vestigingsklimaat (2021-2024).
Nederland heeft een aantrekkelijk vestigingsklimaat, door fiscale
regelingen zoals de innovatiebox en de 30%-regeling, maar ook door
de vormgeving deelnemingsvrijstelling en het uitgebreide verdragen­
netwerk. Door de specifieke instrumenten op het terrein van het vesti­
gingsklimaat te evalueren kunnen de kosten tegen de baten worden
afgewogen.
a. Onderzoek belang verdragennetwerk (2023)
b. Evaluatie innovatiebox (2023)
6. Verkenning nieuwe groepsregeling in de Vennootschapsbelasting
(2020).
Door verschillende gerechtelijke uitspraken staat het fiscale eenheids­
regime onder druk. In dit onderzoek worden verschillende alternatieven
voor de huidige regeling verkend met het oog op de langere termijn.
7. Nader onderzoek belastingdruk multinationals (2020 ‒ 2022)
De Commissie belastingheffing multinationals concludeert dat wanneer
de effectieve druk wordt gedefinieerd als de verschuldigde belasting ten
opzichte van de fiscale Earnings Before Taks (EBT), blijkt uit de aangif­
tedata dat gemiddeld genomen winstgevende multinationals over
langere tijd geen structureel lagere effectieve druk hebben dan nietmultinationals. Binnen de groep multinationals is de effectieve druk van
Nederlandse multinationals met 19% iets lager dan die van de andere
groepen.
Bij deze uitkomsten gelden belangrijke beperkingen. Ten eerste bieden
de Nederlandse aangiftedata geen inzicht in hoeveel belasting
Nederlandse bedrijven wereldwijd betalen, noch in de wijze waarop deze
winst en de betaalde belasting verdeeld zijn over verschillende landen.
Dat is belangrijk omdat bedrijven binnen het huidige stelsel mogelijk­
heden hebben winsten te verschuiven naar laagbelastende landen
zonder substantiële wijzigingen in de investeringsstructuur. De tweede
beperking is dat het op basis van de beschikbare cijfers niet mogelijk is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

280

om de effectieve druk in verhouding tot de commerciële winst te
berekenen. Hierdoor blijft onduidelijk hoe de opgegeven winst door
multinationals, en dus de betaalde belasting, zich verhoudt tot de
bedrijfseconomische werkelijkheid.
Er zal in het verlengde van deze constateringen zal onderzoek gedaan
worden naar:
a. Oorzaken van (fiscaal) structureel verlieslatende bedrijven, de
betaalde belasting in NL en het buitenland in relatie tot o.a. geïnves­
teerd kapitaal/ activiteiten (2020 ‒ 2021)
b. Het beperken van de aftrekbaarheid van aandeelhouders/-hoofdkan­
toorkosten (2020 ‒ 2021)
c. Het belang van royalty’s voor de belastingdruk van multinationals
met activiteiten in Nederland (2021).
d. Verschillen tussen fiscale en commerciële winstbepaling van multi­
nationals (2022).
8. Beleidsdoorlichting Exportkredietverzekeringen, -garanties en investe­
ringsverzekeringen (2022 ‒ 2023)
Op basis van de Kaderwet Financiële Verstrekkingen Financiën biedt
de Nederlandse staat, ter aanvulling op de private markt, faciliteiten aan
waarmee Nederlandse ondernemers en hun financiers betalingsrisico’s
kunnen afdekken bij de Staat. Door middel van onder andere export­
krediet- en investeringsverzekeringen is het doel van dit beleid dat het
concurrentievermogen van het Nederlandse bedrijfsleven wordt
bevorderd, zodat Nederlandse bedrijven grote en middellang of
langlopend gefinancierde exportorders kunnen verwerven en daarmee
een positief effect heeft op de werkgelegenheid. In deze beleidsdoor­
lichting zal dit worden geëvalueerd.
Aanpak internationale belastingontwijking en –ontduiking
9. Monitoring effecten aanpak belastingontwijking (jaarlijks vanaf 2020)
De aanpak van belastingontwijking door dit kabinet wordt gemonitord.
Het betreft onder andere de implementatie van bronheffingen op rente
en royalty’s en de Europese Anti-Tax-Avoidance Directive (ATAD)
richtlijnen.
Thema 3: Verduurzaming en vergroening van de economie
1. Evaluaties aandeelhouderschap staatsdeelnemingen (doorlopend)
Het ministerie van Financiën evalueert minimaal eens in de zeven jaar
het aandeelhouderschap in iedere staatsdeelneming, om te bepalen of
een belang in de onderneming nog van toegevoegde waarde is. De
resultaten van die evaluaties worden opgenomen in het Jaarverslag
Beheer Staatsdeelnemingen.
Vergroening fiscaal stelsel
2. Monitoring stimulering elektrische auto’s ‘hand aan de kraan’ (vanaf
2020 jaarlijks)
De kosten van de fiscale stimulering van elektrische auto’s worden
gemonitord.
3. MKBA betalen naar gebruik (autobelastingen) (2020)
In het Klimaatakkoord is opgenomen dat betalen naar gebruik
onderzocht zal worden. Daarvoor zijn verschillende varianten in beeld,
waarbij (in aanvulling op in het verleden uitgevoerd onderzoek) ook
aandacht is voor de elektrificatie van het wagenpark. Met de MKBA
worden voor de verschillende varianten de welvaartseffecten in kaart
gebracht
4. Aanvullend ex-ante onderzoek vliegbelasting vrachtsector (2020)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

281

Ex-ante wordt een aanvullend onderzoek gedaan naar de gevolgen van
de vliegbelasting voor de vrachtsector, aangezien het eerdere onderzoek
daar niet genoeg inzicht in bood.
5. Studie invoering betalen naar gebruik (autobelastingen) (2020 ‒ 2021)In
het Klimaatakkoord is opgenomen dat betalen naar gebruik onderzocht
zal worden. Daarvoor zijn verschillende varianten in beeld, waarbij (in
aanvulling op in het verleden uitgevoerd onderzoek) ook aandacht is
voor de elektrificatie van het wagenpark.
6. Onderzoek nieuwe vormgeving afvalstoffenbelasting (2021)
In het regeerakkoord is het voornemen geuit om de afvalstoffenbelasting
anders vorm te geven. Om hier invulling aan te geven, wordt een
onderzoek gedaan naar de mogelijkheden voor en effecten van een
nieuwe vormgeving.
7. Evaluatie fiscale regelingen autobelastingen (2021)
De autobelastingen kennen veel vrijstellingen, die al geruime tijd niet
zijn geëvalueerd, terwijl wel twijfel bestaat over nut en noodzaak van
deze regelingen. Deze evaluatie zal daar meer inzicht in verschaffen.
8. Evaluatie fiscale regelingen Energiebelasting (2021)
Het is van belang om fiscale regelingen met een zekere regelmaat te
beoordelen op hun doelmatigheid en doeltreffendheid. In deze evaluatie
wordt gekeken naar de bestaande vrijstellingen en verlaagde tarieven
binnen de energiebelasting en het stimuleren van fossiele energie.
9. Ex-ante onderzoek carbon border adjustment mechanism (2021)
In de Green Deal mededeling van 11 december jl. heeft de Europese
Commissie aangekondigd om in 2021 met een voorstel voor een carbon
border adjustment mechanism (CBAM) te komen om geïmporteerde
producten te beprijzen voor hun CO2-uitstoot. Het doel van een CBAM
is het voorkomen van koolstoflekkage middels behoud van een gelijk
speelveld. In kaart wordt gebracht wat de klimaat-, economische en
budgettaire effecten van een CBAM (kunnen) zijn bij bepaalde technische
vormgevingskeuzes van een CBAM.
10. Onderzoek onbelaste reiskostenvergoeding (2021)
Werknemers die met eigen vervoer naar hun werk reizen kunnen
maximaal € 0,19 per kilometer belastingvrij vergoed krijgen van hun
werkgever. Er zal onderzoek gedaan worden naar de omvang van de
uitbetaalde reiskostenvergoedingen, gesplitst naar belast en onbelast,
en naar zakelijk versus woon-werk. In aanvulling daarop wordt indien
mogelijk bezien wat wijziging van het onbelaste deel voor effecten kan
hebben.
11. Evaluatie reisaftrek OV (2022)
Werknemers die met het OV naar hun werk reizen hebben onder
bepaalden voorwaarden recht op deze aftrekpost. De doeltreffendheid
en doelmatigheid van de reisaftrek OV zullen in deze evaluatie worden
bezien.
12. Tussenevaluatie klimaatakkoord mobiliteit (2022)
Om in de toekomst het fiscale beleid rond mobiliteit en vergroening
vorm te geven, is van belang om te weten wat het effect is van de
maatregelen die in het klimaatakkoord zijn opgenomen. In 2022 wordt
een tussenevaluatie uitgevoerd.
13. Evaluatie vliegbelasting vrachtsector (2022)
In 2022 wordt een onderzoek gedaan naar de gerealiseerde effecten van
de vliegbelasting op de vrachtsector. In 2025 wordt een overkoepelende
evaluatie van de vliegbelasting gedaan.
14. Evaluatie EIA (2023)
De energie-investeringsaftrek wordt geëvalueerd, mede in het licht van
het Klimaatakkoord.
15. Evaluatie MIA en Vamil (2023)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

282

De milieu-investeringsaftrek en willekeurige afschrijving milieu-investe­
ringen worden geëvalueerd, mede in het licht van het Klimaatakkoord.
16. Eindevaluatie klimaatakkoord mobiliteit (2024)
Na de tussenevaluatie in 2022 volgt in 2024 een eindevaluatie van de
maatregelen op het terrein mobiliteit die zijn opgenomen in het Klimaat­
akkoord.
17. Evaluatie CO2-heffing industrie (2024)
Vanaf 1 januari 2021 zal voor de industrie een CO2-heffing van kracht zijn.
De effecten van deze heffing zullen tegen het licht worden gehouden,
onder andere met het oog op de doeltreffendheid en doelmatigheid van
de heffing.
18. Evaluatie vliegbelasting (2025)
In 2025 wordt een overkoepelende evaluatie van de effecten van de
vliegbelasting uitgevoerd.
Thema 4: Vergroten menselijke maat in het toeslagenstelsel
Kwaliteitsimpuls toeslagenorganisatie
1. Evaluatie verbeteringen uitvoering toeslagen (2022-2023)
In de begroting van Financiën IX 2020 is voor 2021 een beleidsdoor­
lichting aangekondigd naar de uitvoering van toeslagen. Aan de Tweede
Kamer wordt voorgesteld deze beleidsdoorlichting uit te stellen. De
laatste beleidsdoorlichting van de uitvoering van toeslagen is in 2016
naar de Tweede Kamer gestuurd en betrof de periode 2012-2015.
Aanvullend inzicht in de uitvoering van toeslagen komt (onder meer) uit
rapporten van de ARK (2019) en het IBO Toeslagen (2019 en 2020). Op
basis van het IBO trekt het kabinet de conclusie dat een ander stelsel
noodzakelijk is. Vanwege de urgentie van de problematiek neemt het
kabinet op korte termijn een aantal maatregelen die het huidige stelsel
verbeteren. Voorgesteld wordt om in 2022/2023 een nader vorm te geven
evaluatieonderzoek te doen naar de effectiviteit en doelmatigheid van
deze verbeteringen. Om het effect op de efficiëntie en doelmatigheid te
bepalen worden de met de verbeteringen gerealiseerde uitkomsten
vergeleken met de periode vanaf 2016 tot implementatie van de
(voorgenomen) verbeteringen.
Stappen richting vernieuwing van het toeslagenstelsel
2. Routekaart nieuw stelsel toeslagen (2020 ‒ 2021)
Doel van de routekaart is om helder te krijgen welke tussenstappen en
maatregelen genomen moeten worden op weg naar het wenkend
perspectief voor alternatieven voor het toeslagenstelsel. Het burgerper­
spectief is hierbij van groot belang en gedragseconomische inzichten
zullen zo veel mogelijk worden benut.
Thema 5: Verbeteren processen Belastingdienst, Douane en Toeslagen:
betrouwbaar, benaderbaar en behulpzaam
Verbeteren dienstverlening Belastingdienst
1. Onderzoek naar fundamentele transformatie van de dienstverlening
(2020)
De eerste fase van dit lopende externe onderzoek (knelpuntenanalyse)
beoogt een overzicht te bieden van knelpunten in de dienstverlening en
onderliggende processen, de (grond)oorzaken van deze knelpunten en
de al voorziene oplossingen en belemmeringen. In de tweede fase
(handelingsperspectieven) wordt onderzocht welke concrete
maatregelen de Belastingdienst kan nemen om te komen tot - voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

283

burgers en bedrijven merkbare - verbeteringen van de dienstverlening,
waarbij ook oog is voor de menselijke maat. Dit onderzoek wordt in 2020
aan de Tweede Kamer aangeboden.
2. Evaluatie verbeteringen dienstverlening (2023 ‒ 2024)
De Belastingdienst werkt aan het verbeteren van de dienstverlening.
Het hiervoor genoemde lopende onderzoek naar de mogelijkheden tot
een fundamentele transformatie van de dienstverlening dat in 2020
wordt opgeleverd, zal naar verwachting bouwstenen bieden voor het
verbeteren van de dienstverlening in 2021 en volgende jaren. Dit zal
verder worden uitgewerkt in een plan om de dienstverlening van de
Belastingdienst te verbeteren, waarbij ook de interactiestrategie
betrokken wordt. De evaluatie richt zich op dit plan, het proces van de
uitvoering ervan en op de vraag of de doorgevoerde veranderingen
doeltreffend en doelmatig zijn.
Borgen stabiliteit cruciale processen Belastingdienst
3. Evaluatie Inningsproces (2022)
Het inningsproces is een cruciaal proces binnen de Belastingdienst
waarvan de stabiliteit geborgd moet blijven. Om te voorkomen dat
nieuwe problemen ontstaan, heeft het kabinet middelen beschikbaar
gesteld om de druk op cruciale processen binnen de Belastingdienst te
verlagen en de uitvoeringscapaciteit op een gelijk niveau te houden. Om
de continuïteit, stabiliteit en uitvoerbaarheid van Inning en Betalings­
verkeer te borgen, wordt voortdurend gewerkt aan de verbetering van
deze processen. De evaluatie zal de doeltreffendheid en doelmatigheid
toetsen, een analyse van het inningsproces bieden en leiden tot
voorstellen tot verbetering van het inningsproces op korte, middellange
en lange termijn.
Fiscaal beleid en uitvoering
4. Beleidsdoorlichting Dienstverlening (2020)
De Beleidsdoorlichting Dienstverlening richt zich op de vraag in hoeverre
de Belastingdienst er in slaagt om op doeltreffende en doelmatige wijze
burgers en bedrijven passende dienstverlening aan te bieden en het
voor hen zo gemakkelijk mogelijk te maken om hun verplichtingen na te
komen en hun rechten geldend te maken.
5. Beleidsdoorlichting Douane (2020)
De Beleidsdoorlichting Douane richt zich op de vraag in welke mate de
uitvoering en handhaving van de Douane doeltreffend en doelmatig is
om de ABC-doelstellingen (Afdracht, Bescherming en Concurrentiever­
mogen) van Douane te bereiken.
6. Beleidsdoorlichting Toezicht, opsporing en massale processen (2022)
De beleidsdoorlichting toezicht, opsporing en massale processen is
gericht op de doeltreffendheid en doelmatigheid van de uitvoering en
handhaving van de Belastingdienst. De evaluatie richt zich op het fiscale
domein (de traditionele «blauwe» Belastingdienst). In de aanloop naar
de start zal nagegaan worden in hoeverre de aanbevelingen uit de vorige
beleidsdoorlichting Toezicht, opsporing en massale processen (periode
2010-2016) zijn opgevolgd. Aan de hand daarvan zal, in overleg met de
betrokken directies, de scope, aanpak en invulling van deze doorlichting
worden vastgesteld om te komen tot een afbakening (beleidsinstru­
menten, handhavingsinstrumenten, doelgroepen) die de meest
relevante inzichten oplevert.
Overzicht coronamaatregelen
1. Monitoring en evaluatie (fiscale) crisismaatregelen (doorlopend)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

284

Verschillende crisismaatregelen worden gemonitord, waaronder
verschillende fiscale crisismaatregelen (onder andere uitstel van
betaling belastingschulden en de fiscale Coronareserve). Indien mogelijk
wordt in kaart gebracht in hoeverre aan de beoogde doelen (meestal
liquiditeit) is bijgedragen. Een nader overzicht wordt meegenomen in
de uitwerking van de toezegging (over de evaluatie van de coronamaat­
regelen) tijdens het afgelopen verantwoordingsdebat.
2. Analyse maatregel handelskredieten (2020)
Met kortlopende leverancierskredieten wordt in Nederland op jaarbasis
door commerciële kredietverzekeraars meer dan 200 miljard euro aan
handel mogelijk gemaakt. Als gevolg van de COVID-19 crisis is deze
dienstverlening onder druk komen te staan. De enige manier om de
risico’s te beheersen en zo te voorkomen dat de verzekeraars zelf in
financiële problemenkomen – waardoor deze kredietverlening geheel
zou dreigen te verdwijnen – is dan het verlagen van de zogeheten
kredietlimieten. Daarom besloot de Staat over te gaan tot herverzekering
van de gehele portefeuilles van de verzekeraars voor het hele jaar 2020,
met een garantie van maximaal 12 miljard euro. In het najaar 2020 zal er
een analyse komen van de baten en lasten van deze herverzekering en
daarbij tevens ingegaan worden op mogelijkheden om de kosten voor
de Staat eventueel te verdelen over betrokken partijen zoals de verzeke­
raars en hun verzekerden.52
Overige evaluaties/ onderzoek Financiën
1. Nader onderzoek vermogensstatistieken box 2 (2020 ‒ 2021)
Uit onderzoek in het kader van de bouwstenen voor een beter belasting­
stelsel is gebleken dat de omvang van het vermogen veel groter is dan
eerder gedacht. Op dit terrein is nader onderzoek nodig, samen met
het CBS.
2. Evaluatie Strategische Evaluatie Agenda (2020 ‒ 2021)
Deze evaluatie betreft in eerste instantie om een interne tussentijdse
evaluatie met alle betrokken stakeholders, waaronder in ieder geval de
departementen, de Algemene Rekenkamer en Tweede Kamer. Verdere
monitoring en evaluatie van de SEA’s in de komende jaren (2021 en
verder) is voorzien met het oog op de doorontwikkeling van deze nieuwe
werkwijze.
3. Evaluatie Pilot CW 3.1 (2020 ‒ 2021)
Deze pilot start rond 1 juni (voor enkele departementen later i.v.m. de
Covid-19 situatie) en loopt tot het eind van dit kalenderjaar. De pilot zal
door een externe partij geëvalueerd worden om te onderzoeken of de
aandacht in de Kamer en bij departementen hierdoor toeneemt.
Publicatie van de evaluatie wordt verwacht in 2021.
4. Evaluatie fiscale regelingen bedrijfsopvolging (2021) (indien voldoende
data beschikbaar)
Bij overdracht van met name MKB-bedrijven is de financiering vaak
een van de belangrijkste knelpunten. De doelstelling van de bedrijfsop­
volgingsregelingen grijpt daar op aan. Zo beoogt de BOR, een vrijstelling
in de schenk- en erfbelasting, te voorkomen dat de belastingheffing
beletsel vormt voor een gewenste – welvaartsverhogende - overdracht
(hetzij via verkoop, hetzij via schenking of vererving) van levensvatbare
bedrijven. Ook de andere bedrijfsopvolgingsregelingen kennen dat

52

Kamerstukken 2019-2020, 35433 nr. 8

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

285

uitgangspunt. In de evaluatie wordt de doelmatigheid en de doeltref­
fendheid van de bedrijfsopvolgingsregelingen beoordeeld. Of deze
evaluatie doorgang vindt hangt af van de beschikbaarheid van aangif­
tedata.
5. Evaluatie eenmalige vrijstelling schenk- en erfbelasting t.b.v. de eigen
woning (2021)
Tot circa € 100.000 is een belastingvrije schenking ten behoeve van de
eigen woning mogelijk, mits de ontvanger tussen de 18 en de 40 jaar
oud is. Deze regeling zal beoordeeld worden op doeltreffendheid en
doelmatigheid.
6. Vpb vrijgestelde en fiscale beleggingsinstelling (2021)
De Vpb vrijgestelde en fiscale beleggingsinstellingen kennen aparte
regimes binnen de Vpb. Deze regimes zullen worden bezien en worden
afgewogen tegen een mogelijk alternatief.
7. Onderzoek omvang Nederlandse digitale platformeconomie (2021)
In kaart wordt gebracht hoe groot de platformeconomie is (inkomen en
aantallen), huidige inschattingen zijn verouderd of kennen een andere
afbakening.
8. Evaluatie fiscale regelingen overdrachtsbelasting (2020 ‒ 2021)
De doeltreffendheid en doelmatigheid van de fiscale regelingen in de
overdrachtsbelasting worden bezien.
9. Evaluatie kleine ondernemersregeling btw (2021)
De in 2020 aangepaste kleine ondernemersregeling wordt geëvalueerd.
Daarbij wordt gekeken naar doelmatigheid en doeltreffendheid.
10. Evaluatie grenseffecten tabaksaccijnsverhogingen (2021)
In het Nationale Preventieakkoord53 is opgenomen dat de tabaksaccijns
op een pakje sigaretten zodanig wordt verhoogd dat de prijs van een
pakje met 1 euro stijgt. Alvorens de prijs verder te verhogen tot 10 euro
is toegezegd dat het kabinet in 2021 een evaluatie zal uitvoeren omdat
grenseffecten de effectiviteit van en het draagvlak voor de maatregel
kunnen ondermijnen.
11. Prikkels arbeidsparticipatie inkomstenbelasting/ evaluatie Arbeids­
korting/ Inkomensafhankelijke Combinatiekorting (2022)
De inkomstenbelasting wordt steeds meer gebruikt om arbeidspartici­
patie te bevorderen, met instrumenten zoals de Arbeidskorting en
Inkomensafhankelijke Combinatiekorting. Door de toenemende
complexiteit die dit met zich meebrengt, zijn vanuit gedragseconomisch
perspectief vraagtekens te zetten bij de effectiviteit van dit instrumenta­
lisme. De doelmatigheid en doeltreffendheid van deze prikkels wordt
bezien in de geplande evaluatie.
12. Evaluatie ondernemersregelingen (2022)
Er bestaan verschillende aftrekposten voor ondernemers zoals de
zelfstandigenaftrek en mkb-winstvrijstelling, maar ook de meewerk­
aftrek en verschillende andere kleinere aftrekposten. Door de instru­
menten op het terrein van ondernemerschap te evalueren kunnen de
kosten tegen de baten worden afgewogen. De focus van deze evaluatie
zal op een later moment bepaald worden, het heeft de voorkeur om de
evaluatie te richten op één van de ondernemersregelingen.
13. Evaluatie landbouwvrijstelling (2022)
Invullen is afhankelijk van de uitkomsten van het onderzoek van de
Algemene Rekenkamer naar de landbouwvrijstelling.

53

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/gezondheid-en-preventie/nationaal-preventieak­
koord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

286

Bijlage 5: Lijst van afkortingen
Tabel 91 Lijst van afkortingen
A
ACM

Autoriteit Consument en Markt

ACP

Afrikaanse, Caribische en Pacifische landen

ADR

Auditdienst Rijk

ADSB

Atradius Dutch State Business

AFM

Autoriteit Financiële Markten

AGS

Aangiftesysteem

AIIB

Asian Infrastructure Investment Bank

ANFA

Agreement on Net Financial Assets

ANVS

Autoriteit Nucleaire Veiligheid en Stralingsbescherming

AP

Autoriteit Persoonsgegevens

ATAD

Anti Taks Avoidance Directive

Awb

Algemene wet bestuursrecht

Awir

Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen

Awr

Algemene wet inzake rijksbelastingen

B
Bbp

Bruto binnenlands product

BBP

Best Banking Practice

BCF

Btw-compensatiefonds

BERB

Bedrijfseconomische Resultaatsbepaling

BES

Bonaire, Sint-Eustatius en Saba

BF

Bijzondere Financiering

BIG

Beroepen in de Individuele Gezondheidszorg

BNI

Bruto nationaal inkomen

BoP

Balance of Payments

BPM

Belasting van personenauto’s en motorrijwielen

Btw

Belasting over de toegevoegde waarde

C
CBS

Centraal Bureau voor de Statistiek

CCO

Coördinatie Commissie Onderzoek

CDFD

College Deskundigheid Financiële Dienstverlening

CEA

Commissie Eindtermen Accountantsopleiding

CIBG

Centraal Informatiepunt Beroepen Gezondheidszorg

CIO

Climate Investor One

COB

Commissie Onderzoek Belastingdienst

CP

Commercial Paper

CPB

Centraal Planbureau

CW

Comptabiliteitswet

D
DBFM(O)

Design-Build-Finance-Maintain(-Operate)

DG

Directoraat-Generaal

DGS

Depositogarantiestelsel

DNB

De Nederlandsche Bank

DRZ

Domeinen Roerende Zaken

DSL

Dutch State Loan

DTC

Dutch Treasury Certificate

DUO

Dienst Uitvoering Onderwijs

DWU

Douanewetboek van de Unie

E

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

287

EBRD

European Bank for Reconstruction and Development

EBV

Elektronisch berichtenverkeer

ECB

Europese Centrale Bank

ECOFIN

Economic and Financial Affairs Council

EDF

European Development Fund

EDIS

European Deposit Insurance Scheme

EFSF

European Financial Stability Facility

EFSM

European Financial Stabilisation Mechanism

EIB

European Investment Bank

Ekg

Exportkredietgarantie

Ekv

Exportkredietverzekering

EMU

Europese Monetaire Unie

ERM

Exchange Rate Mechanism

ESG

Environmental, Social and Governance

ESM

European Stability Mechanism

ESR

Europees Stelsel van Rekeningen

EU

Europese Unie

F
FD

Fiscaal dienstverlener

FEC

Financieel Expertise Centrum

FIOD

Fiscale Inlichtingen- en Opsporingsdienst

FMO

Financieringsmaatschappij voor Ontwikkelingslanden

G
GDI

Generieke Digitale Infrastructuur

I
IBRD

International Bank for Reconstruction and Development

IDA

International Development Association

IFC

International Finance Corporation

IFI

Internationale Financiële Instelling

IH

Inkomensheffing

IKB

Indivivueel keuzebudget

IMF

Internationaal Monetair Fonds

IMVO

Internationaal maatschappelijk verantwoord ondernemen

K
KNM

Koninklijke Nederlandse Munt

KPI

Kritieke prestatie-indicator

L
LH

Loonheffing

LSI

Landelijke Stuurgroep Interventieteams

M
MFK

Meerjarig Financieel Kader

MIF

Multilateral Interchange Fee

MIGA

Multilateral Investment Guarantee Agency

MKB

Midden- en kleinbedrijf

MKBA

Maatschappelijke kosten-batenanalyse

MRB

Motorrijtuigenbelasting

MVO

Maatschappelijk verantwoord ondernemen

N
NAB

New Arrangements to Borrow

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

288

NBM

Nederlands Bureau der Motorrijtuigverzekeraars

NHT

Nederlandse Herverzekeringsmaatschappij voor Terrorismeschaden

NLFI

NL Financial Investments

O
OB

Omzetbelasting

OCT

Overseas Countries and Territories

ODE

Opslag Duurzame Energie

OESO

Organisatie voor Economische Samenwerking en Ontwikkeling

OGS

Opzet grove schuld

OM

Openbaar Ministerie

OOD

Opdrachtgevers-Opdrachtnemerberaad Douane

OOM

Omzetpolis Opkomende Markten

P
PPS

Publiek-private samenwerking

PRGT

Poverty Reduction and Growth Trust

PSD

Payment Services Directive

R
RBV

Rijksbegrotingsvoorschriften

RIEC

Regionaal Informatie en Expertisecentrum

RPE

Regeling Periodiek Evaluatieonderzoek

RRB

Renterisicobedrag

RWT

Rechtspersoon met een wettelijke taak

S
SAMO

Stichting Afwikkeling Maror-gelden

SDG

Sustainable Development Goals

SDR

Special Drawing Rights

SG

Secretaris-Generaal

SMP

Securities Markets Programme

SRB

Single Resolution Board

SRF

Single Resolution Fund

SRM

Single Resolution Mechanism

SSC

Shared Service Center

SSO

Shared Service Organisatie

SVB

Sociale Verzekerings Bank

U
UBO

Ultimate Beneficial Owners

UHT

Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen

V
VIA

Vooringevulde aangifte

VK

Verenigd Koninkrijk

Vpb

Vennootschapsbelasting

W
WAKO

Wet Aansprakelijkheid Kernongevallen

Wam

Wet aansprakelijkheidsverzekering motorrijtuigen

Wft

Wet op het financieel toezicht

WOK

Wet op de Kansspelen

WOZ

Waardering onroerende zaken

Wwft

Wet ter voorkoming van witwassen en het financieren van terrorisme

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

289

Z
ZBO

Zelfstandig Bestuursorgaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 570 IX, nr. 2

290