Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 2152

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 februari 2016
Tijdens het vragenuur van 10 november 2015 heb ik uw Kamer toegezegd
te rapporteren over het aantal Syrische zaken waarin de Immigratie- en
Naturalisatiedienst (hierna: IND) in 2015 artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag (hierna: Vlv) heeft toegepast (Handelingen II 2015/16, nr. 22, item
3). Met deze brief doe ik de toezegging gestand. Vooruitlopend op de
Rapportagebrief Internationale Misdrijven 2015 deel ik tevens met de
Kamer algemene cijfers in het kader van 1F-tegenwerpingen en het
vertrek van deze vreemdelingen.
Artikel 1F Vluchtelingenverdrag
Artikel 1F Vlv bepaalt dat personen niet in aanmerking komen voor
bescherming van dit verdrag wanneer er ernstige redenen zijn om te
veronderstellen dat zij zich schuldig hebben gemaakt aan een misdrijf
tegen de vrede, een oorlogsmisdrijf, een misdrijf tegen de menselijkheid,
een ernstig niet-politiek misdrijf buiten het land van toevlucht, dan wel
handelingen die in strijd zijn met de doelstellingen en beginselen van de
Verenigde Naties. Artikel 1F Vlv is door middel van de EU Kwalificatierichtlijn1 opgenomen in de Europese asielregelgeving: het betreft dan ook
niet een uitsluitend Nederlandse rechtsregel, maar geldt voor alle bij het
Vluchtelingenverdrag aangesloten partijen en voor alle Europese
lidstaten. Handhaving van artikel 1F Vlv is inherent aan het waarborgen
van de integriteit en het maatschappelijk draagvlak van het systeem van
internationale bescherming.
Immigratie- en Naturalisatiedienst
Binnen de IND worden onderzoeken in het kader van artikel 1F Vlv
uitgevoerd door een daartoe gespecialiseerde afdeling (Unit 1F). Elke zaak

1

kst-19637-2152
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

http://eurlex.europa.eu/LexUriServ/LexUriServ.do?uri=OJ:L:2004:304:0012:0023:NL:PDF

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2152

1

waarin artikel 1F Vlv van toepassing zou kunnen zijn, wordt individueel
onderzocht.
De werkzaamheden van de Unit 1F omvatten het uitvoeren van onderzoeken naar vreemdelingen ten aanzien van wie er aanwijzingen bestaan
dat zij in verband kunnen worden gebracht met gedragingen als genoemd
in artikel 1F Vlv. Deze onderzoeken kunnen plaatsvinden in het kader van
een asielprocedure, maar ook naar aanleiding van een verzoek tot
naturalisatie of de aanvraag van een reguliere vergunning. Verder kunnen
reeds verleende verblijfsvergunningen asiel en regulier op grond van
artikel 1F Vlv worden ingetrokken.
Het onderzoek van de Unit 1F kan resulteren in tegenwerping van artikel
1F Vlv, in de conclusie dat artikel 1F Vlv niet van toepassing is, of de
onderzoeken worden voortijdig afgebroken omdat bijvoorbeeld een
asielaanvraag is ingetrokken of de vreemdeling uit Nederland is
vertrokken.
Cijfermatige gegevens
Vanaf de eerste tegenwerpingen van artikel 1F Vluchtelingenverdrag in
1992 tot 1 januari 2016 is aan ongeveer 950 vreemdelingen in eerste
aanleg 1F tegengeworpen. In ongeveer 10 zaken is een vergunning
verleend op grond van de duurzaamheids- en proportionaliteitstoets.
In onderstaande tabel staan de cijfers over het aantal 1F-tegenwerpingen
van de afgelopen 10 jaar uitgesplist. Deze cijfers zijn per jaar uitgesplitst
naar asielzoekers en andere vreemdelingen aan wie een artikel 1F Vlv is
tegengeworpen.
Jaar

Totaal aantal vreemdelingen 1F-tegenwerping

In het kader van
(intrekken)
vva-(on)bep (asiel)

In het kader van
(intrekken) andere
aanvraag (niet-asiel)

2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015

20
20
40
30
30
20
30
40
30
50
30

20
20
40
30
30
20
30
40
30
50
30

Geen
Geen
<10
Geen
Geen
Geen
<10
<10
Geen
<10
Geen

TOTAAL1

340

330

10

1

Door de afronding op tientallen kan het totaal afwijken van de optelsom van de cijfers per jaar.
De cijfers van minder dan 5 zijn weergegeven als <10.

In 2015 zijn ongeveer 170 onderzoeken uitgevoerd naar vreemdelingen
ten aanzien van wie er aanwijzingen waren dat zij in verband kunnen
worden gebracht met 1F-gedragingen. Dit aantal is vergelijkbaar ten
opzichte van 2014. Bij ongeveer 30 van de 170 vreemdelingen heeft dit
onderzoek daadwerkelijk geleid tot het tegenwerpen van artikel 1F Vlv in
eerste aanleg.2 Van deze groep is bij ongeveer 20 vreemdelingen een
artikel 3 van het Europees Verdrag tot bescherming van de Rechten van
de Mens en de Fundamentele Vrijheden (EVRM) beletsel voor terugkeer
naar het land van herkomst aangenomen.

2

Na de tegenwerping «in eerste aanleg» volgt in vrijwel alle zaken nog een gerechtelijke
procedure (beroep en eventueel hoger beroep).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2152

2

De top vijf van nationaliteiten aan wie artikel 1F Vlv is tegengeworpen in
2015 is als volgt:
1. Syrische
2. Eritrese
3. Nigeriaanse
4. Soedanese
5. Georgische
Syrische Zaken
Uw Kamer heeft gevraagd naar het aantal 1F (Vlv) tegenwerpingen in
Syrische zaken. Van de 170 onderzoeken die hebben plaatsgevonden in
2015 betrof het ongeveer 60 onderzoeken van vreemdelingen met de
Syrische nationaliteit. Van de ongeveer 30 zaken waarin artikel 1F is
tegengeworpen betrof het ongeveer 10 vreemdelingen met de Syrische
nationaliteit. Dit aantal is vergelijkbaar met het aantal tegenwerpingen in
Syrische zaken in 2014.3
Dienst Terugkeer en Vertrek (DT&V)
De DT&V regisseert het daadwerkelijke vertrek van vreemdelingen die
geen recht hebben op verblijf in Nederland. Een vreemdeling komt in de
werkvoorraad van de DT&V na ontvangst van het overdrachtsdossier van
de IND. Een groot deel van de 1F-zaken die zich in de werkvoorraad van
de DT&V bevinden, betreft vreemdelingen die feitelijk niet verwijderbaar
zijn. Oorzaken hiervoor kunnen onder meer zijn dat artikel 3 EVRM van
toepassing is of dat er sprake is van nog openstaande procedures.
Cijfermatige gegevens
Het aantal vreemdelingendossiers in de werkvoorraad van de DT&V
waarin sprake is van artikel 1F Vlv, bedroeg eind 2015 ongeveer 150. Het
merendeel (ongeveer 60%) van deze categorie vreemdelingen heeft de
Afghaanse nationaliteit. Eind 2015 bedroeg het aantal vreemdelingendossiers in de werkvoorraad van de DT&V waarbij sprake was van artikel 1F
Vlv én niet verwijderbaarheid vanwege artikel 3 van het EVRM ongeveer
80.
In 2015 hebben ongeveer 15 1F-ers Nederland aantoonbaar verlaten,
waarvan minder dan 10 gedwongen. Eind 2015 zaten er ongeveer 5
vreemdelingen met een 1F- tegenwerping in vreemdelingenbewaring.
Uw Kamer heeft gevraagd hoeveel Syriërs waartegen een 1F- tegenwerping heeft plaatsgevonden in vreemdelingenbewaring zitten ten
behoeve van hun uitzetting. Ten aanzien van Syrische vreemdelingen is
een artikel 3 EVRM beletsel voor terugkeer naar het land van herkomst
aangenomen. Dit betekent dat Syrische vreemdelingen waartegen een
1F-tegenwerping heeft plaatsgevonden niet in vreemdelingenbewaring
geplaatst kunnen worden ten behoeve van terugkeer.
Voor vreemdelingen die zijn aangemerkt als 1F’er geldt dat zij niet in
aanmerking komen voor een verblijfsvergunning en Nederland dienen te
verlaten. Dit geldt ook voor Syrische vreemdelingen aan wie artikel 1F Vlv
is tegengeworpen.
Alhoewel de feitelijke situatie in Syrië maakt dat het niet mogelijk is om
gedwongen terugkeer naar Syrië te realiseren, wordt er door de regie-

3

Tweede Kamerbrief, 5 maart 2015, Kamerstuk 19 637, nr. 1952

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2152

3

voerders van de DT&V eens per half jaar een gesprek gevoerd met de
betreffende vreemdelingen om zelfstandig te blijven werken aan vertrek
uit Nederland.
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 19 637, nr. 2152

4