Ministerie van Financien

TER
Aan

INFORMA^

de minister

Directie Algemene

T

de staatssecretaris van Financien

Finandele en
Economische Politiek

Fiscaliteit en Belastingdienst

cc

persoonsgegevens

nota

Budgettaire derving box 3

Datum

Aanleiding
De Hoge Raad heeft op 24 december ji geoordeeld dat de
vermogensrendementsheffing in de inkomstenbeiasting box 3 heffing in strijd is
met het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamenteie
Vrijheden EVRM en biedt de beiastingplichtige rechtsherstel
belastingteruggave In de nota BD 9262 bent u hierover gemformeerd De
uitspraak van de Hoge Raad heeft grote budgettaire consequenties Deze notitie

13 januari 2022
Notanummer
2022 0000007866

Bijiagen
geen

informeert u hierover
Kern
•

Als minister van Financien bent u verantwoordeiijk voor het inkomstenkader
en

daarmee voor de besiuitvormina over de budgettaire consequenties van

het arrest en het toezien op een deugdelijke dekking daarvan

Omdat u nog

niet eerder bent gemformeerd over de budgettaire speiregels voor de

•

inkomsten en de werking van het inko mstenkader~gl an~vfe hier in de
toelichting ook kort op in Indien gewenst kunnen we hier nog meer
informatie over op een rij zetten
In het huidige systeem van box 3 wordt men forfaitair beiast er wordt een
behaald rendement verondersteid en daarover box 3 beiasting betaatd

Kort

samengevat neert oe Moge Kaad nu besiist dat de heffing over box 3
bezlttingen niet op deze wijze mag plaatsvinden maar dat alleen beiasting

geheven mag worden over het werkelijke rendement

Indien en voor zover

het rendement lager is dan het op grond van de wet forfaitair

berekende

rendement dient de beiastingplichtige te worden gecompenseerd
•

Dat betekent dat bij belastingplichtigen de aanslagen

inkomstenbeiasting het

forfaitair berekende rendement moet worden vergeleken met het behaalde

werkeiijk rendement om te bepaien of de aansiag moet worden verminderd
De staat zal dus een deel van de geinde belastingen moeten terugbetalen
•
•

Box 3 zorqt 1aarli jks voor ra

4 mlri

aan

inkomsten

De omvang van de budgettaire derving bestaat uit verschiilende delen
o

Belastingteruggave belastingjaren 2017 2021 Een incidenteie derving
circa 5 15 miljard euro 1 3 miljard euro per belastingjaar
Zie
de toelichting voor een duiding van de bandbreedte
Eventuele derving komende jaren vanaf belastingjaar 2022
de box
3 heffing bestaat nu in onveranderde vorm en geldt dus zolang er
geen spoedwetgeving komt Zolang dit niet gebeurt blijft de
budgettaire schade dus opiopen met iedere maand potentieel ruim
van

o

Psgina 1 van 3

1202821

00001

300 min

Het is daarom van belang dat zo snel als mogelijk de wet

word t aangepast In het coaiitieakkoord is per 2U2b Sijri lileuw

systeem voor box 3 voorzien Voor de tussenliggende jaren moet er
daarom lets anders worden bedacht
Deze derving aan de inkomstenkant

•

—

begrotingsregels een la stenverzwaring als deki^ng
~

vereist volgens de

lastenverlichting

zie toelichting

In elk

scenario Is dit een zeer hooa bedrag om te moeten dekken en zal dit politieke

gevoelig iiggen
•

Normaliter wordt voor de dekkingsbron zoveel mogelijk aangesloten bij de

belastingsoort waarop de derving betrekking heeft Gezien de grootte van de
derving lijkt het niet mogelijk om de vollediqe derving binnen box 3 te
compenseren door bijvoorbeeld het beiastingtarief de komende iaren te
verhoqen Daarom zal er gekeken moeten worden naar belastingsoorten met
~

een

grote opbrengst Voorbeelden hiervan zijn de ioon

’

en

7

inkomstenbelasting omzetbelasting of de vennootschapsbelasting Wij komen
te zijner tijd met concrete

dekkingsvoorstelleTT

Toelichting
Inkomstenkader hoe werkt het en waarom
•

Het inkomstenkader is een
de begrotingsregels

belangrijk onderdeel van het begrotingsbeleid en

Met het coaiitieakkoord Is de beleldsmatige

lastenontwikkeling en dus het inkomstenkader
kabinetsperiode bepaald
•

•

voor

de komende

Wanneer het kabinet besluit om de inkomsten

lasten gedurende de
kabinetsperiode te wijzigen dan moet dit gedekt worden met andere
inkomsten Bij een lastenverlichting moeten andere lasten verzwaard worden
en bij een lastenverzwaring moet juist elders sprake zijn van een
lastenverlichting Het doel hiervan is budgettaire beheersing van de lasten
De budgettaire gevoigen van de uitspraak van de HOgg Kaao wordt gezien als
een kabinetsbesluit en is dus relevant voor het inkomstenkader Met andere
woorden de inkomsten elders dienen verhoogd te worden om het budgettaire

gat dat is ontstaan te dekken
•

Alleen besluiten van het kabinet dienen binnen het inkomstenkader gedekt te

worden Daarnaast heeft ook de economie een effect op hoeveel inkomsten er
binnenkomen Hiervoor geldt aan de inkomstenkant het principe van
•

automatische stabilisatie d w z het automatised dempen van de economie
Dit werkt als voIgt Wanneer het goed gaat met de economie er zijn meer
mensen aan

het werk

er wordt meer

geconsumeerd en de winsten zijn

hoger komen er meer inkomsten binnen
niet uit

Deze extra Inkomsten geven we

komen ten laste van het saldo

de staatsschuld daalt
In de
economisch slecht gaat komen er juist
minder inkomsten binnen In dat geval hoeft er niet te worden bezuinigd
maar laten we het saldo juist verslechteren
de staatsschuld stijgt
Op deze
manier wordt de economie automatisch gedempt en merken burgers en
maar

omgekeerde situatie

wanneer het

bedrijven er minder van wanneer de economie niet goed draait
Omvang budgettaire derving arrest box 3
Over de omvang van de budgettaire derving bestaan nog verschillende
zienswijzen Dit heeft te maken met de interpretatie van het werkelijk
behaalde rendement en het aantal belastingplichtigen dat in aanmerking
komt voor teruggave
•
Interpretatie werkelijk rendement
o
De HR formuleert geen expliciete rechtsregel hoe het werkelijk
behaalde rendement moet worden vastgesteld Uit de overwegingen
•

Pagma 2 van 3

1202821

00001

van

de HR valt in ieder geval af te leiden dat met werkelijk rendement

wordt bedoeld de rendementen uit de box 3

daadwerkelijk zijn behaald zoals rente
o

bezittingen die

dividend

en

huurinkomsten

Voor de vraag of ook het rendement als gevolg van gerealiseerde of

ongerealiseerde waardeontwikkelingen van bijvoorbeeld aandelen
{indirect rendement in de heffing mag worden betrokken zijn
verschillende zienswijzen mogelijk In verschillende juridlsche
commentaren op het arrest wordt de vraag ook opgeroepen hoe het

•

werkelijk behaalde rendement moet worden bepaald De HR doet hier
niet met zoveel woorden een uitspraak over
Aantai belastingplichtigen Deze keuze geldt alleen voor aanslagen die
onherroepelijk vaststonden op 24 12 2021 Vanaf belastingjaar 2021 geldt
het arrest HR voor alle belastingplichtigen en het geldt ook voor alle
aanslagen uit voorgaande jaren die nog worden opgelegd en de aanslagen uit
die jaren die nog niet onherroepelijk vast staan Voor aanslagen van 2017 t m
2020 die onherroepelijk vast staan is er een keuze
Er kan gekozen worden om alle belastingplichtigen een teruggave te
o
geven als de belasting op werkelijk rendement lager uitkomt dan de

huidige aanslag Dus ongeacht of zij bezwaar hebben gemaakt of dat
de aanslag eigenlijk al definitief is
o

Een ander scenario is dat alleen de groep van 60 000 massaal
bezwaarmakers uit 2017 en 2018

en

2019 2020

in aanmerking

komen voor belastingteruggave

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 3 van 3

1202821

00001

UJO

2 6 ^

10

11 00

i0

O

Ministerie van Financien

TER

Directie Algemene

BESP^qKING

A an Mil

an

Financtgle en

Financien

Economische Politick

Aan StaatJsecretaris Fiscaliteit en Belastingdienst
Aan Staateaecretaris Toeslagen en Douane

persoonsgegevens

nota

HR arrest box 3
Datum
25 januari 2022
Notanummer
2022 0000026645

Bijiagen
geen

Aanleiding
•

Deze notitie informeert u over mogelijke dekkingsopties voor de compensatie

bij box 3 als gevolg van de uitspraak van de Hoge Raad

Dit betreft een

voorstel voor de derving aan de inkomstenkant Over de budgettaire derving
de uitgavenkant en de mogelijke relatie met de inkomstenkant wordt u
separaat gei nformeerd
Er staat dinsdag 24 januari met u stas F B een gesprek gepland om over de
dekking te praten En op woensdag 26 januari staat er met u gezamenlijk
stas F B en minister een overleg hierover gepland Ten slotte spreekt u
stas F B op donderdag met stas T D over dit onderwerp
aan

•

Beslispunten
Stemt u in met het uitwerken van dekkingsvoorstellen op basis van de volgende

uitgangspunten
a

De derving is incidenteel en wordt uitsluitend gedekt via

lastenverzwaring bij voorkeur ook incidenteel
b
c

d
e

De maatregelen zijn z s m

uitvoerbaar uiterlijk per 2024
De maatregelen zijn juridisch houdbaar
De volledige dekking vindt plaats binnen de kabinetsperiode

De keuze voor dekking hangt samen met de keuze voor terugbetaling
wordt daarom gelijktijdig uiterlijk bij de voorjaarsbesluitvorming

en

f

genomen
De lastenverzwaring wordt zoveel mogelijk gezocht bij de groep die

ook baat heeft bij de terugbetalingen

dus aflopende volgorde van
wenselijkheid en op volgorde van de tabellen in deze notitie
i
Tijdelijk verhogen vermogensbelasting met box 3 als
grondslag
ii
Andere incidentele belastingen op vermogen box 2 de
schenk en erfbelasting de vennootschapsbelasting en het
eigenwoningforfait
IN
Structurele belastingen op vermogen
iv
Alternatieve dekkingsopties

Advies
•

De budgettaire derving aan de inkomstenkant wordt

afhankelijk van de

nu
interpretatie van het arrest en de precieze wljzing van compenseren
geschat op ca 10 tot 19 miljard euro incidenteel Wanneer enkel de
bezwaarmakers worden gecompenseerd bedraagt de derving 0 5 tot 1 miljard

euro

incidenteel

Pagina 1 van 7

1202818

00002

•

Wij adviseren u om deze derving zoveel als mogelijk te zoeken bij de groep
die ook profiteert Concreet betekent ons voorstel dat het bedrag dat wordt
misgelopen door de verplichte compensatie bij dezelfde groep weer wordt
opgehaald door een tijdelijke verhoging van de nieuwe box 3 belasting bijv

vermogensbeiasting
Terugvaloptie is om andere tijdelijke maatregelen in de vermogenssfeer te
nemen bijvoorbeeld het lage vpb
tarie^ EWF of de schenk en erfbelasting
Omdat dit niet direct aanhaakt bij de gr^ep die profiteert is dit minder
wenselijk en uitlegbaar
De keuze voor structurele maatregelen in de vermogenssfeer vinden wij
onwenselijk omdat het budgettaire gat dan wordt oedekt met opbrengt in de
toekomst het zogenaamde principe van kort voor fano^ Daarmee wordt
een

•

•

direct aan het begin van de kabinetsperiode een onwenselijk precedent

geschept
•

Afhankelijk van de door u gekozen denkrichting kan een specifiek

dekkingspakket worden samengesteld

We horen daarom oraag

uw

reactie

hieroD
Kern
•

De derving wordt bij voorkeur gedekt op het moment dat er wordt besloten

overde omvang van het bedrag

Het doel is dat de kosten integraal worden

meegewogen in de besluitvorming
•

De omvang ca 10 tot 19 mid
verschillende delen
1
2

van

de budgettaire derving bestaat uit

Belastingteruggave belastingjaren 2017 2021

Zie de hierboven

genoemde bedragen
Eventuele derving komende jaren vanaf belastingjaar 2022
Het is
van belang dat zo snel als mogelilk de wet wordt aangepast om
derving in de komende jaren te voorkomenlTTi het coalitieakkoord is
per 2025 een nieuw systeem voor box 3 voorzien Voor de
tussenliggende jaren moet iets anders worden bedacht Dit eventuele
dekkingsvraagstuk zal worden behandeld bij besluitvorming over de

noodwetgeving
•

Deze derving moet gedekt worden

Alle lastenmaatregelen van het

coalitieakkoord samen vormen het inkomstenkader

Beleidsmatige

lastenrelevante wijzigingen die na het coalitieakkoord worden doorgevoerd
moeten aan de inkomstenkant gecompenseerd worden
•

•

Idealiter wordt voor de dekkingsbron aangesloten bij de belastingsoort

in dit

geval vermogen waarop de derving betrekking heeft Hieruit voIgt dat bij
voorkeur dekking wordt gevonden bij de groep die ook profiteert van de
compensatie Om die reden is het ook verstandig om het besluit over
compensatie en dekking gelijktijdig te nemen
Er zijn drie denkrichtingen voor de dekkingsopties van meest naar minst
logisch gegroepeerd
1

Tiideliike hooere vermogensbeiasting als noodwetoevino In het kader
van noodwetgeving kan mogelijk een vermogensbeiasting worden

ingevoerd vanaf 2023 De eerste jaren kan het tarief tijdeiijk met
hetzelfde bedrag als de budgettaire derving in de eerdere jaren
worden verhoogd Op deze manier wordt met de dekking het best
aangesloten bij de groep die ook profiteert Daarbij kan bovendien
gekozen worden voor een progressief of vlak tarief en of liggen er
keuzes voor over de hoogte van het heffingsvrije vermogen om zo
nog beter aan te sluiten bij de groep die ook profijt heeft
Haalbaarheid en juridische houdbaarheid vs EVRM moeten bij deze
Pagina 2 van 7

1202818

00002

2

opties nog nader worden onderzocht De wisselwerking met box 2 zal
hierbij in oogschouw moeten worden genomen
Tiideliike maatreoelen in de vermogenssfeer tijdelijke verhoging
tarieven vpb of eigenwoningforfait Deze maatregelen lenen zich goed
om incidenteel geld op te halen in de jaren 2023 2025

3

Structurele maatregelen in de vermogenssfeer

Het heeft niet de

voorkeur om een incidentele derving te dekken met een structurele

reeks

het kort voor lang prindpe
Daarmee verhoog je de iasten
toekomstige generaties terwiji de huidige generatie profiteert
Dit betreffen aan de andere kant wel maatregelen die de structurele
vermogensheffing in Nederland kunnen verbeteren De maatregelen
die onder deze categoric worden genoemd zijn maatregelen in de
v
prmnnf^nyfppr w mr^ an hflt niPf yprstandig it nm
rijriplijif in te
voor

VOeren en

een

daarom structureel van aarrl zijn

winstuitkering
■

Fr kpn

sorake ziln van

sterk gedragseffect door biivoorbeeld box arbitrage of uitstel van

Bii een tildelijke maatregei is dit risico namelijklTbger

In onderstaande tabel staan de verschillende dekkingsrichtingerTnader

uitgewerkt
•

Er zal nog goed gekeken moeten worden naar de uitvoerbaarheid van de

verschillende maatregelen

De budgettaire bedragen zijn afkomstig uit

eerdere rapporten

voornamelijk de bouwstenen voor een beter
belastingstelsel uit 2020 Deze geven indicatie van het bedrag maarzijn in de
meeste gevallen nog niet geactualiseerd
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden

Niet van toepassing

Pagina 3 van 7

1202818

00002

mi

Ministerie van Financien

Directie Algemene
TER BESPREKING

Financiele en

Aan Minister van Financien

Economische Politiek

Aan Staatssecretaris Fiscaliteit en Belastinqdienst
Aan Staatssecretaris Toesiagen en Douane

persoonsgegevens

nota

26

HR arrest box 3

lol»3
Datum
25 Januari 2022

do

2a

Notanummer
2022 0000026645

Bijiagen
geen

Aanleiding
•

Deze notitie informeert u over mogelijke dekkingsopties voor de compensatie

bij box 3 als gevolg van de uitspraak van de Hoge Raad

Dit betreft een

voorstel voor de derving aan de inkomstenkant Over de budgettaire derving
de uitgavenkant en de mogeiijke relatie met de inkomstenkant wordt u
separaat gemformeerd
Er staat dinsdag 24 januari met u stas F B een gesprek gepland om over de
dekking te praten En op woensdag 26 januari staat er met u gezamenlijk
{stas F B en minister een overleg hierover gepland Ten slotte spreekt u
stas F B op donderdag met stas T D over dit onderwerp
aan

•

Beslispunten
Stemt u in met het uitwerken van dekkingsvoorstellen op basis van de volgende

uitgangspunten
a

De derving is incidenteel en wordt uitsluitend gedekt via

b
c

lastenverzwaring bij voorkeurook incidenteei
De maatregelen zijn z s m uitvoerbaar uiterlijk per 2024
De maatregelen zijn juridisch houdbaar

d

De volledige dekking vindt plaats binnen de kabinetsperiode

e

De keuze voor dekking
en

f

hangt samen met de keuze voor terugbetaling

wordt daarom gelijktijdig

uiterlijk bij de voorjaarsbesluitvorming

genomen
De lastenverzwaring wordt zoveel mogelijk gezocht bij de groep die

ook baat heeft bij de terugbetalingen dus

aflopende volgorde van
wenselijkheid en op volgorde van de tabellen in deze notitie
i
Tijdeiijk verhogen vermogensbelasting met box 3 als
grondslag
ii
Andere incidentele belastingen op vermogen box 2 de
schenk en erfbelasting de vennootschapsbelasting en het
eigenwoningforfait
ill
Structurele belastingen op vermogen
iv
Alternatieve dekkingsopties
Advies
•

De budgettaire derving aan de inkomstenkant wordt

interpretatie
geschat op ca

van

afhankelijk van de

het arrest en de precieze wijzing van compenseren

nu

miljard euro incidenteei Wanneer enkel de
bezwaarmakers worden gecompenseerd bedraagt de derving 0 5 tot 1 miljard

euro

10 tot 19

incidenteei

Paging 1 van 7

1202819

00003

•

•

•

•

Wij adviseren u om deze derving zoveel als mogelijk te zoeken bij de groep
die ook profiteert Concreet betekent ons voorstel dat het bedrag dat wordt
misgelopen door de verplichte compensatie bij dezelfde groep weer wordt
opgehaald door een tijdelijke verhoging van de nieuwe box 3 belasting bijv
een vermogensbelasting
Terugvaloptie is om andere tijdelijke maatregelen in de vermogenssfeer te
nemen
bijvoorbeeld het lage vpb tarief EWF of de schenk en erfbelasting
Omdat dit niet direct aanhaakt bij de groep die profiteert is dit minder
wenselijk en uitlegbaar
De keuze voor structurele maatregelen in de vermogenssfeer vinden wij
onwenselijk omdat het budgettaire gat dan wordt gedekt met opbrengt in de
Daarmee wordt
toekomst het zogenaamde principe van kort voor lang
direct aan het begin van de kabinetsperiode een onwenselijk precedent

geschept
Afhankelijk van de door u gekozen denkrichting kan een specifiek
dekkingspakket worden samengesteld We horen daarom qraag uw reactie
hierop

Kern
•

De derving wordt bij voorkeur gedekt op het moment dat er wordt besloten
over de

omvang van het bedrag Het doel is dat de kosten
meegewogen in de besluitvorming
•

De omvang ca 10 tot 19 mid
verschiiiende delen
1

2

van

integraal worden

de budgettaire derving bestaat uit

Belastingteruggave belastingjaren 2017 2021 Zie de hierboven
genoemde bedragen
Eventuele derving komende jaren vanaf belastingjaar 2022
Het is
van belang dat zo snel als mogelijk de wet wordt aangepast om
derving in de komende jaren te voorkomen In het coalitieakkoord is
per 2025 een nieuw systeem voor box 3 voorzien

Voor de

tussenliggende jaren meet lets anders worden bedacht

•

•

•

Dit eventuele

dekkingsvraagstuk zal worden behandeld bij besluitvorming over de
noodwetgeving
Deze derving moet gedekt worden Alle lastenmaatregelen van het
coalitieakkoord samen vormen het inkomstenkader Beleidsmatige
lastenrelevante wijzigingen die na het coalitieakkoord worden doorgevoerd
moeten aan de inkomstenkant gecompenseerd worden
Idealiter wordt voor de dekkingsbron aangesloten bij de belastingsoort in dit
geval vermogen waarop de derving betrekking heeft Hieruit voIgt dat bij
voorkeur dekking wordt gevonden bij de groep die ook profiteert van de
compensatie Om die reden is het ook verstandig om het besluit over
compensatie en dekking gelljktijdig te nemen
Er zijn drie denkrichtingen voor de dekkingsopties van meest naar minst
logisch gegroepeerd
1

TiidelUke hooere vermoaensbelasting als noodwetoevina

In het kader

noodwetgeving kan mogelijk een vermogensbelasting worden
ingevoerd vanaf 2023 De eerste jaren kan het tarief tijdelijk met
hetzelfde bedrag als de budgettaire derving in de eerdere jaren
worden verhoogd Op deze manier wordt met de dekking het best
aangesloten bij de groep die ook profiteert Daarbij kan bovendien
gekozen worden voor een progressief of vlak tarief en of liggen er
keuzes voor over de hoogte van het heffingsvrije vermogen om zo
nog beter aan te sluiten bij de groep die ook profijt heeft
Haalbaarheid en juridische houdbaarheid vs EVRM moeten bij deze
van

Paging 2 van 7

1202819

00003

opties nog nader worden onderzocht De wisselwerking met box 2 zal
hierbij in oogschouw moeten worden genomen
2

TiidelMke maatreaelen in de vermooenssfeer tijdelijke verhoging
tarieven vpb of eigenwoningforfait
om

3

Deze maatregelen lenen zich goed

incidenteel geld op te halen in de jaren 2023 2025

Structurele maatregelen in de vermooenssfeer

Het heeft niet de

voorkeurom een incidentele derving te dekken met een structurele
reeks

het kort voor lang principe
Daarmee verhoog je de lasten
toekomstige generaties terwiji de huidige generatie profiteert
Dit betreffen aan de andere kant wel maatregelen die de structurele

voor

•

•

vermogensheffing in Nederland kunnen verbeteren De maatregelen
die onder deze categorie worden genoemd zijn maatregelen in de
vermogenssfeer waarvan het nIet verstandig is om deze tijdelijk in te
voeren en daarom structureel van aard zijn
Er kan sprake zijn van
een sterk gedragseffect door bijvoorbeeld box arbitrage of uitstel van
winstuitkering Bij een tijdelijke maatregel is dit risico namelijk hoger
In onderstaande tabel staan de verschillende dekkingsrichtingen nader
uitgewerkt
Er zal nog goed gekeken moeten worden naar de uitvoerbaarheid van de
verschillende maatregelen De budgettaire bedragen zijn afkomstig uit
eerdere rapporten voornamelijk de bouwstenen voor een beter
belastingstelsel uit 2020 Deze geven indicatie van het bedrag maar zijn in de
meeste gevallen nog niet geactualiseerd

Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 3 van 7

1202819

00003

m

Ministerie van Finanden

Directie Algemene
TERADVISERING

Financiele en

Aan

Economische Poiitiek

de staatssecretaris van Finanden

FIscaliteit en Belastingdienst

de minister

persoonsgegevens

nota

Advies politieke vierhoek 28 1

Datum
27 jatiuah 2022

Aanleiding
De notitie bevat spreekpunten voor de politieke vierhoek van vrijdag 28 januari

Op de agenda staat
1

Arrest van de Floge Raad over het box 3 stelsel

2

Kamerbrief over verlenging uitstel van betaling

Notanummar

2022 0000033412

Bijiagen
geen

hamerstuk i r t

het

steunpakket
Agendapunt 1
Kern
•

Box 3

advies
Flet advies van de Landsadvocaat over de collectieve uitspraak is

inmiddels binnen en per email met u

stas F B en minister gedeeld De
strekking is dat de uitspraak per 4 februari gedaan zal moeten worden
maar het niet noodzakelijk is om een interpretatie te geven aan het
arrest Dit betekent dat er meer tijd is om te besluiten over de
vormgeving van het rechtsherstel en de dekking Fiet advies is niet
opgenomen in de stukken voor de vierhoek en wordt door u mondeling

toelicht
•

zie

Besluit per 4 februari^

0ns advies bij de dekking is vasthouden aan de uitgangspunten in de

vierhoeknotitie

Dit betekent dat 1 deze incidentele lastenverlichting
volledig gedekt zal worden met een incidentele lastenverzwaring
gedurende de kabinetsperiode 2 dat besluitvorming hierover hand in
hand gaat met de besluitvorming over herstel noodwetgeving 3 dat
dekking wordt gezocht bij de groep die ook profijt heeft dus vermogens

Agendapunt 2

Kamerbrief over verlenging uitstel van betaling

De vierhoek zal naar verwachting akkoord gaan met verzending van de
Kamerbrief In de ambtelijke vierhoek zijn wel enkele opmerkingen gemaakt bij

de Kamerbrief Flieronder vindt u ons advies voor een spreeklijn hoe u kunt
reageren op mogelijke vragen en opmerkingen van uw collega s in de vierhoek
•
De minister van EZK spreekt mogelijk haar zorg uit over de opiopende

schuldenproblematiek bij ondernemers U kunt aangeven dat u deze zorg
deelt maar dat dit ook een gemengd beeld is De Belastingdienst hanteert
daarom een ruimhartige betalingsregeling van 60 maanden voor de
opgebouwde belastingschuld Dat is veel ruimer dan gebruikelijk 12
maanden
Ondernemers beginnen pas met aflossen met ingang van 1
oktober 2022
•

Mogelijk vraagt de minister van EZK waarom er niet gekozen is van een
verlenging van 3 maanden d w z tot en met april in plaats van maart U

Paging 1 van 3

1206756

00004

kunt aangeven dat door sen verlenging tot en met maart het uitstel van

betaling qua duur weer aansluit bij de NOW en TVL Een langere
verlenging is niet wenselijk omdat tot hogere schuldenopbouw en er juist
reden is om de steun af te bouwen
•

NB Daarnaast zijn in de ambtelijke vierhoek enkele tekstuele
opmerkingen gemaakt Naar aanleiding daarvan hebben wij een enkele
redactionele aanpassing gemaakt ten opzichte van de brief die u eerder
accordeerde Een inhoudelijke aanvulling is gemaakt In de derde alinea is
een zin toegevoegd over de al eerder aangekondigde aanstaande
Kamerbrief over de langetermijnvisie van het kabinet op de vormgeving
van het steunpakket
Deze overwegingen zullen ook terugkomen in de
langetermijnvisie over de vormgeving van het steunpakket die het kabinet
voor het einde van het eerste kwartaai met uw Kamer zal delen

Toelichting

Spreeklijn staatssecretaris per subonderwerp box 3
Inleidina arrest
•

•

Vlak voor Kerst

op 24 december heeft de Hoge Raad een uitspraak met
grote impact gedaan over box 3
De Hoge Raad heeft geoordeeld dat de forfaitaire wiize waarop het
belastbaar inkomen uit sparen en beleggen is bepaald in box 3 in 2017 en
2018 strildig is met het EVRM

Europees Verdrag voor de Rechten van de

Mens en de Fundamentele Vrijheden
voor 4
•

•

en

dat dit moet worden hersteid

auaustus 2021 f6 maanden na uitspraakl

Indien het werkelijke rendement in deze jaren lager was

moet de

belastingaansiag worden verminderd Dit geldt in ieder geval voor de
ongeveer 60 000 belastingplichtigen per jaar die rechtsgeldig bezwaar
hebben gemaakt over 2017 en 2018 in totaal 120 000 bezwaren
Omdat
de rechtsvraag bij het collectief bezwaar over 2019 en 2020 hetzelfde
was geldt het ook voor bezwaren over die jaren
Het arrest is aeldend recht en heeft daarmee gevolgen voor alle
belastingplichtigen met ingang van 2021 en alle aanslagen die nog niet
onherroepelijk vaststonden op 24 december 2021 Dit betekent dat het
box 3 stelstel zo snel mooeliik oewiizigd dient te worden

omdat

momenteel nog dezelfde methodiek wordt gehanteerd als in 2017
•

Het arrest vraaot ero veel van de uitvoerino vanwege het rechtsherstel
toewerken

•

naar een beoogd stelsel op basis van werkelijk rendement en
de noodwetgeving voor de periode tot dit stelsel is ingevoerd
Het arrest werkt waarschijnlijk ook door naar regelingen op andere

beleidsterreinen

zoals de toeslagen

De gevolgen hiervan worden

momenteel onderzocht

Besluit per 4 februari
•

De uitspraak per februari gaat over de belastingplichtigen die bezwaar
hebben gemaakt in 2017 en 2018 Dit zijn ongeveer 60 000 mensen per

jaar
•

Er is een advies van de Landsadvocaat ingewonnen over wat noodzakelijk
is om op te nemen in de uitspraak van 4 februari

•

In de notitie is het eerste beeld van ambtelijk FIN opgenomen was dat er
een uitleo van het beorip werkelUk rendement moet worden gegeven

Paging 2 van 3

1206756

00004

•

Er is aanvullende advies ingewonnen van de Landsadvocaat

Het beeld is

dat de coliectieve uitspreek alieen hoeft aan te geven dat het box 3
stelsel in strijd is met Europees recht Er zou oeen duidina nodig zijn over
de vormaevina van het rechtsherstei of nadere interpretatie van het
arrest
•

De andere keuzes kunnen na 4 februari gemaakt worden Het is wei
wenselijk daar ook zo spoedig mogeiijk over te besluiten vanwege kritieke
deadiines voor de uitvoering i e definitieve aansiagen 2021 herstel en
noodwetgeving

•

Aile keuzes hebben invioed qd het budaettaire besiao en zijn daarmee
relevant voor het dekkingsvraagstuk

Rechtsherstei
De voigende punten zijn reievant voor de vormgeving van het rechtsherstei
1

2

Doeioroep beiastingpiichtigen die bezwaar hebben gemaakt of aile
belastingplichtigen
Interpretatie van het arrest over wat werkelijk rendement is aiieen direct

rendement

rente

dividend en huur minus kosten

vermogenswinst en
3

Reikwiidte van de veraoedina
en

4

of ook

aanwas

wordt er vergoeding van invorderingsrente

immaterieie schade geboden

Uitvoering

op welke manier kan het herstel op uitvoerbare wijze worden

vormgegeven
Budaettaire conseauenties en dekkina
•

•

De tabeilen brengen de budgettaire gevoigen in beeid voor de twee
interpretaties van het arrest
Dit zijn de eerste inschattingen en sterk afhankeiijk van de gehanteerde
aannames

•

Deze schattinoen wiizioen mooellik noa sterk

De budgettaire gevoigen dienen volgens de begrotingsregels incidenteel

aedekt te worden via lastenverzwarina binnen de kabinetsperiode
•

Bij het zoeken naar dekking wordt bij het inventariseren aitijd gestart met
mogeiijk liggen ten opzichte van de groep die er
ook baat bij heeft Hiervoorzijn enkeie uitgangspunten opgesteid in de
bronnen die zo dichtbij
notitie

Moodwetaevina
•

Er zijn twee opties voor noodwetgeving
1

•

Forfaitaire rendementen met een werkeiijke vermogensmix

mogeiijk in combinatie met een tegenbewijsregeiing deze optie is
vergeiijkbaar met het rechtsherstei
2
Vermogensbeiasting met box 3 ais grondslag
De opties voor noodwetgeving moeten nog worden getoetst worden op
juridische houdbaarheid haaibaarheid en uitvoerbaarheid

Paging 3 van 3

1206756

00004

Seaetariaat Ministerraad
Alinisterie van Algemene Zaken

POLITIEKE VIERHOEK

Kenmerk

3759815

AGENDA

Vergadering te houden op 28 januari 2022
in de Treveszaal van het ministerie van Algemene Zaken
aan

te vangen

s

morgens om 10 30 uur

1

Mededelingen

2

Kamerbrief uitstet van betaling

3

Box 3

X

stukken zijn rondgezonden

o

stukken worden rondgezonden
stukken zijn in de samenwerkingsruimte geplaatst
geen stukken

A

aanbiedingsdatum

28 januari 2022
persoonsgegevens

1210905

00005

iPolitieke vierhoek 28

Hoge Raad arrest box 3

1

Opie

Aanleiding
Het box 3 stelsel gaat vanaf 2017 bij belastingplichtigen uit van een vermogensmix op basis van
spaargeld en beleggingen wfaarbij niet hetzelfde rendement vwordt aangenomen Op 24 december
2021 heeftde Hoge Raad geoordeeld dat deze vomngeving van het box 3 stelsel in strijd is met het
Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de Fundamentele Vrijheden EVRM en biedt de
belastingplichtige rechtshenstel
Het rechtshenstel houdt in dat de heffing

werkelijk rendement moet plaatsvinden voor zover
Op uiterlijk 4 februari moet een uitspraak
gedaan iworden voor alle belastingplichtigen die bezw^aar hebben gemaakt over de jaren 2017 en
2018 Binnen 6 maanden daarna dus voor 4 augustus 2022 dienen de aanslagen
inkomstenbelasting 2017 en 2018 van de belastingplichtigen die een werkelijk rendement hebben
behaald dat lager is dan het vastgestelde box 3 inkomen te worden verminderd
naar

dit lager is dan het forfaitair berekende rendement

Bijiagen bij deze opiegger
1

Rechtsherstel

2

Budgettaire consequenties en dekking
Noodwetgeving

3

Gevolgen arrest
•

Box 3 levert rond de 4 mid

Budgettaire dervina

euro

per jaarop

De omvang van de

derving is afhankelijk van de keuzes die gemaakt worden ten aanzien van bijvoorbeeld de
compensatie en de noodwetgeving De derving zal volgens de begrotingsregels gedurende
deze kabinetsperiode gedekt moeten worden met een lastenverzwaring
•

Grote inspanning uitvoerina
o

Het rechtshenstel dient in een zeer korte periode te worden verleend

Daarnaast is

de uitspraak van de HR geldend recht vanaf 24 december 2021 Dat betekent
onderandere dat a e nieuwe aanslagen conform de uitspraak moeten worden

o

opgelegd waaronder de definitieve aanslagen 2021 die voor de zomer moeten
worden opgelegd
Tot het beoogde nieuwe stelsel op basis van werkelijk rendement de Kamer is hier
nog niet over geinformeerd is ingevoerd uitvoerbaarheid hiervan moet nog
worden getoetst

•

maar

kan niet voor 2025

zal het box 3 stelsel voor de

tussenliggende periode herzien moeten worden via noodwetqevinq De politieke
keuzes hebben veel invioed op de uitvoeringslasten
Doorwerkinqen andere beleidsterreinen bijvoorbeeld toeslagen of de eigen bijdragen in de
WIz Deze worden momenteel geinventariseerd inclusief budgettaire consequenties en hoe
daarmee om te gaan

Proces en bespreekpunten

Besluitvormingsproces
Vriidag 28 1 politieke vierhoek
Dinsdag 1 2 politieke vierhoek
•
•

•

Voor vriidag 4 2

•

Vriidag 4 2

Cruciale deadlines
•
4 februari
•

21 februari

debat TK

MR

uitspraak over de massaalbezwaarpracedure
risico op dwangsom indien er geen uitspraak is gedaan op 4 februari

start aanqiftecampaqne 2021

•

1 maart

•

4 augustus

•

Vooriaansbesluitvorminq feind april

vermindering aanslagen inkomstenbelasting 2017 en 2018

De beslissing die noodzakelijk is per 4 februari is de uitleq van het beg rip werkelijk rendement zie
memo 1
Rechtsherstel voor de belastingplichtigen die bezwaar hebben gemaakt in de jaren 2017
2018
Daarnaast moeten uiteindelijk ook keuzes gemaakt worden over
•

De vormgeving
o

van

het rechtsherstel

zie bijiage 1

De reikwijdte van de doelgroep

herstel voor alle belastingplichtigen of alleen
belastingplichtigen die tijdig bezwaar hebben gemaakt

1

1210901

00006

•

o

De reikwijdte van

o

De uitvoering van het rechtsherstel

mogelijke vergoeding

en

Afhankelijk van deze keuzes zijn er stevige budgettaire consequenties daarnaast hebben
de keuzes ook een inhoudelijke verbinding met hoe het geld weer wordt opgehaald
Hierover moeten afspraken worden gemaakt zie bijiage 2
Deze notitie qaat niet in op de
potentiele dekkinosopties

•

De richtingen voor noodwetgeving

voor

het box 3 stelsel die uitgewerkt zullen worden

zie

bijiage 3
De keuzes over de vormgeving het rechtsherstel en de noodwetgeving hebben veel invioed op de
omvang van de budgettaire derving en daarmee het dekkingsvraagstuk
samenhangi is het wenselijk hier integraal over te beslissen

Vanwege deze inhoudelijk

Toelichting arrest
•

Het arrest heeft een onherroepelijke uitspraak gedaan over de rechtsvragen die naar voren

zijn gekomen in de massaalbezwaarprocedure over 2017 en 2018
•

Er hebben per jaar
ongeveer 60 000 belastingplichtigen rechtsgeldig bezwaar gemaakt
Het oordeel van de Hoge Raad houdt in dat de heffing over box 3 bezittingen moet

plaatsvinden naar het daaruit behaalde werkelijke rendement Om rechtsherstel te
wordt het vastgestelde box 3 inkomen vergeleken met het behaalde werkelijke

verlenen

rendement
•

In het arrest wordt niet expliciet geformuleerd hoe het werkelijke rendement vastgesteld
moet worden

Hierover is extern advies gevraagd Deze interpretatie is naaronze
inschatting deels een politieke keuze zie bijiage 1 waarbij het risico is dater
vervolgprocedures gaan komen omdat het arrest ruimte biedt voor interpretatie

Toelichting collectieve uitspraak aanvullende duiding aangevraagd bij Landsadvocaat]
•

De collectieve uitspraak is de

eind

beslissing in de massaal bezwaarprocedures

o

Deze uitspraak moet op 4 februari gepubliceerd worden in de Staatscourant

o

De uitspraak dientten minste een weergave van het arrest van de Hoge Raad te

o

Aan het vereiste van een deugdelijke motivering wordt in elk geval voldaan als de

bevatten en een deugdelijke motivering
collectieve uitspraak de uitleg

van het begrip werkelijk rendement bevat en de
wijze waarop de inspecteur Belastingdienst in opdracht van de politiek dit

o

o

werkelijk rendement gaat bepalen
Het bepalen van het rendement bepaalt of de Belastingdienst dit uit eigen
beweging doet of de belastingplichtige bewijs moet aanleveren De noodzaak om
dit te communiceren is gevraagd aan de Landsadvocaat
Dit houdt in dat op 4 februari uitspraak moet worden gedaan over de vormgeving
van

•

het rechtsherstel voor de bezwaren over de jaren 2017 2018

Het arrest is geldend recht voor alle belastingplichtigen met ingang

van

het belastingjaar

Over 2021 zijn nog geen definitieve aanslagen opgelegd Dit betekent dat alle
aanslagen conform het arrest moeten plaatsvinden De uitspraak behelst daarmee niet
2021

alleen dat er rechtsherstel moet plaatsvinden

maar

aanslagen conform het arrest moet plaatsvinden

ook dat uitvoering van nieuwe

Om de effecten te beperken dient het

huidige stelsel zo spoedig mogelijk gewijzigd te worden Hier ligt ook een politieke keuze
zie bijiage 3
Ook voor 2019 en 2020 lopen procedures massaal bezwaar box 3 inmiddels circa 100 000
bezwaarschriften
De in deze procedures geformuleerde rechtsvraag is grotendeels gelijk
aan die van de procedures 2017 en 2018
Daarmee kan het arrest van de HR van 24
december2021 tevens worden gezien als een definitief antwoord op deze rechtsvraag in de
massaal bezwaarprocedures 2019 en 2020 Dit is al gecommuniceerd aan de Kamer
Het is een overweging om ook direct uitspraak te doen over de massaalbezwarenprocedure
voor

•

•

2019 2020
Wat als de collectieve
•

1

uitspraak niet tijdig wordt gedaan

Als de collectieve uitspraak niet tijdig gedaan wordt of geen deugdelijke motivering bevat

zijn erde volgende risico s
De inspecteur verbeurt een dwangsom
2

1210901

00006

loopt vangt aan 14 dagen na de ontvangst van
ingebrekestelling dat wil zeggen op zijn vroegst op 21 februari
o
De dwangsom loopt op gedurende 42 dagen en bedraagt uiteindelijk maximaal €
1 442 op zijn vroegst op 4 april
Eerste inschatting is dat afhankelijk van de uitleg
van de wet is dit per bezwaar als iedere belanghebbende de inspecteur in gebreke
stelt en de maximale dwangsom verbeurd wordt dit in totaal circa € 260 min
of
€
1
442
eventueel
maal
4
voor
het
aantal
per uitspraak
belastingjaren
Belanghebbenden stappen naar de rechter wegens het niet tijdig beslissen op bezwaar
o
Naast het in gebreke stellen van de inspecteur kunnen belanghebbenden beroep
instellen bij de rechter wegens het niet tijdig doen van uitspraak Als de rechter dit
beroep honoreert draagt de rechter de inspecteur op om alsnog uitspraak te doen
o
Daarbij kan de rechter de inspecteur veroordeien in de proceskosten of de
belanghebbende een schadevergoeding toekennen
Naast de genoemde risico s kan de inspecteur de aanslagen waarop de collectieve uitspraak
ziet pas verminderen als de uitleg van het begrip werkelijk rendement en de wijze van het
bepalen daarvan duidelijk zijn De termijn voor het verminderen van deze aansiagen is 6
maanden na de coliectieve uitspraak in beginsel uiterlijk op 4 augustus
Bij geen
uitspraak op 4 februari of alleen een globale uitspraak is dit niet haalbaar
o

De termijn waarover de dwangsom

een

2

3

1210901

00006

iPolitieke vierhoek 28

1

Hoge Raad arrest box 3

Memo 1

Rechtsherstel

Bespreekpunten
Ten aanzien van rechtsherstel en uitvoering van het arrest moeten de volgende zaken

bij de

vormgeving aan de orde komen
1

Doelgroep
•
alleen de belastingplichtigen die bezwaar hebben gemaakt of
•
alle belastingplichtigen die geraakt zijn

2

Interpretatie van het arrest over wat werkelijk rendement is
•
alleen direct rendement rente huur en dividend verminderd met kosten

of

direct rendement en vermogensvifinst of vermogensaanwas koerswinst en
prijsstijging onroerend goed
Reikwiidte van de veraoedina wordt er vergoeding van invorderingsrente en immateriele
•

3

schade geboden
4

1
•

•

•

Uitvoering

op welke manier kan het herstel op uitvoerbare wijze worden vormgegeven

Doelgroep
De Hoge Raad heeft een uitspraak gedaan over een

massaalbezwfaarprocedure van ca 60 000
belastingplichtigen overde jaren 2017 en 2018 in totaal ca 120 000 beziwaren
Reeds gecommuniceerd bij uitstelbrief Kamervragen
o
Uitspraak van 4 februari zal ook gaan over 2019 en 2020 waarvoor een vergelijkbare
procedure loopt
o
Belastingplichtigen hoeven geen actie te ondernemen op de onjuiste voorlopige
aanslagen die per 24 december 2021 worden opgelegd waaronder alle nog op te
leggen aanslagen over 2021 omdat deze met de definitieve aanslag hersteld zullen
worden
Voordelen rechtsherstel alle belastingplichtigen
Politiek

o

o

Direct zekerheid voor belastingplichtigen

Het kan gevoelig

liggen om alleen

de mensen die bezwaar hebben gemaakt herstel te bieden
Juridisch Een rechtbank heeft een belastingplichtige die geen bezwaar heeft gemaakt
al rechtsherstel geboden in lijn met het arrest Het risico is aanwezig dat de rechter in
meergevallen de aanslagen alsnog zal verminderen
Uitvoering Extra vragen telefoontjes en vele bezwaar en beroepsprocedures tegen

o

de ambtshalve verzoeken worden voorkomen
Nadelen

Uitvoering Het volume neemt toe impact hangt af van de vormgeving
Mogelijke precedentwerking Normaal gelden arresten alleen voor de

o
Q

zie punt 4

bezwaarmaker

Budgettair Vergroot de dekkingsopgave

o

2
•

•

•

•

zie tabel

budgettaire consequenties

Interpretatie werkeliik rendement
De Hoge Raad rekent in het arrest direct rendement tot het werkelijk rendement rente huur
of dividend verminderd met de kosten
De casus gaat over een spaarder met alleen rente
De Hoge Raad is niet expliciet over de vraag of ook vermogenswinst verkoopopbrengst minus
aanschafprijs en vermogensaanwas ongerealiseerde waardemutatie meetellen voor het uit
bezittingen behaald rendement
Over de interpretatie en over de omvang van de doelgroep is juridisch advies gevraagd dat
zeerspoedig wordt verwacht

Voordelen voor brede definitie
o
Budgettair Kleinere budgettaire gevolgen

zie memo 2

De vermogensaanwas vomnt

belangrijk deel van het rendement
Politiek Aandelenpakketten en onroerend goed zijn de afgelopen jaar veelal in waarde
gestegen Het is lastig uitlegbaar als dit niet zou worden meegenomen
een

o

Nadelen
O

O

Politiek

Het is lastig

uitlegbaar dat een belastingplichtige over niet gerealiseerde

vermogensstijgingen of dalingen belasting moet betalen
Juridisch Het risico bestaat dat daartegen opnieuw bezwaar zal worden gemaakt en
juridische procedures worden opgestart waarbij de belastingplichtige in het gelijk
gesteld zou kunnen worden Denk bijvoorbeeld aan iemand met een vakantiehuis dat
sterk in waarde is gestegen

maar

niet verhuurd is geweest

1

1210902

00007

3
•

•

•

Reikwii dte van de veraoeding
We adviseren om geen vergoeding te bieden van invorderingsrente of immateriele schade
verstrekken van deze vergoeding is juridisch niet noodzakeiijk en leidt tot aanvuiiende

Het

budgettaire derving
Een belastingplichtige heeft recht op rentevergoeding wfanneerde belasting
die te veei is
betaaid
geheven is in strijd met het Unierecht Dat is bij deze uitspraak niet het geval Indien
de vergoeding wei vi^ordt verstrekt is de derving ca 0 l 2 3 mid euro Een beiastingplichtige
heeft \wel recht op vergoeding van invorderingsrente indien deze destijds is betaaid bij een
aansiag die te laat is voidaan nadat een uitsteiverzoek is afgewezen Dit gaat echter om een
zeer beperkte groep
Een belastingplichtige heeft recht op een immaterieie schadevergoeding
compensatie van
veronderstelde spanning en frustrate
van 500 euro per 6 maanden wanneer er niet binnen
een redeiijke termijn een uitspraak wordt gedaan
Het uitgangspunt voor deze termijn is 2 jaar
voordefase van bezwaaren

beroep in eerste aanieg welke termijn reeds in bezwaar
Er kan een langere termijn geiden bij een
ingewikkelde zaak Dat is hier van toepassing De inspecteur kan op deze grond aanvragen
voor vergoeding afwrijzen
verstreken is voor de geschilien over 2017 en 2018

4
•

Uitvoering
De uitvoerbaarheid van de opties voor rechtsherstei kan niet voor 4 februari worden
vastgesteld De opties zijn enkel op hoofdiijnen getoetst op technische maakbaarheid in de

uitvoering

De opties dienen eerst nader te worden uitgewerkt voordat deze definitief op

uitvoerbaarheid en

•

•

inpasbaarheid in het portfoiio kunnen worden getoetst Definitieve
uitspraken over uitvoerbaarheid kunnen worden gedaan nadat een uitvoeringstoets heeft
plaatsgevonden op de definitieve keuzes Dit zal na 4 februari zijn
In alle gevailen is de impact op de Belastingdienst dusdanig groot dat het zal leiden tot
verdrukking van andere werkzaamheden Ook voor de beleidskant heeft dit uiteraard grote
impact Zoals te zien bij de hersteloperatie Toeslagen is het van groot belang om de
vormgeving van herstel zo makkeiijk mogeiijk te maken voor zowel burger als uitvoering met
het oog op tijdige afhandeling en voorkomen van vervolgprocedures Dit vraagstuk vergt
eveneens een politieke weging
De deadiine voor herstel voor degenen die bezwaar hebben gemaakt is 4 augustus
na

•

•

6 maanden

de publicatie van de vormgeving van het rechtsherstei op 4 februari

Optie 1 Een tegenbewijsregeiing voor alie belastingpiichtigen voorde jaren 2017 2020 en tzt
ook voor alie belastingpiichtigen over 2021 is niet uitvoerbaar We onderzoeken in hoeverre
dit wei uitvoerbaar zou kunnen worden als we het tot een deel van de belastingpiichtigen
kunnen beperken
Optie 2 Onderzocht wordt of een geautomatiseerde herstelmogelijkheid kan worden
ontwikkeld

De optie wordt onderzocht waarbij een nieuw forfaitair rendement wordt berekend
dat beter aansluit op het werkelijke rendement Dit op basis van
o

de werkelijke samenstelling van het vermogen van elke belastingplichtige

in

plaats van

veronderstelde vermogensmix conform het huidige box 3 stelsel
een forfaitair rendement per vermogenscategorie dat aansluit bij het werkelijke
een

o

rendement in het betreffende jaar

•

Als het nieuwe forfaitaire rendement lager is dan volgens de
de aansiag verminderd
Voordelen
o

oude

box 3

berekening wordt

Uitvoering Daarmee hoeven veel minder belastingpiichtigen voor rechtsherstei een
beroep te doen op de tegenbewijsregeiing Hoe lager de nieuwe forfaitaire
rendementen per vermogenscategorie worden vastgesteld voor hoe meer
belastingpiichtigen geautomatiseerd recht wordt gedaan aan de uitspraak van de Hoge
Raad Een grofmazige inschatting
enkele honderdduizenden belastingpiichtigen per belastingjaar als wordt
uitgegaan van het totale rendement dus inclusief vermogenswinst en
■

aanwas
■

enkele tienduizenden per belastingjaar wanneer de forfaits alleen gebaseerd

zijn op het directe rendement
Nadelen
o

Budgettair Aan iedereen wordt automatisch herstel geboden

2

1210902

00007

o

o
o

Politiek

Overcompensatie Ook mensen wiens daadwerkelijke inkomen hoger is dan

het forfaitaire bepaalde inkomen zullen mogelijk een teruggave krijgen
Uitlegbaarheid Opnieuw werken met een forfait stuit mogelijk op onbegrip
Uitvoerbaarheid
om

In het verleden is gebleken dat wij niet goed in staat zijn geweest

in te schatten hoeveel

mensen

alsnog gebruik zullen willen maken van

tegenbewijsregeling
•

heffing over de jaren 2017
uitvoeringslasten bij de
belastingplichtigen en Belastingdienst Deze optie vergroot wel het dekkingsvraagstuk

Optie 3

Een alternatief is om de volledige opbrengst van de box 3

2020 te vergoeden

Dit scheelt veel administratieve

en

3

1210902

00007

iPolitieke vierhoek 28

1

Hoge Raad arrest box 3

2

Budgettaire consequenties

Budgettaire consequenties aan de inkomstenkant
Afhankelijk van te maker keuzes rond herstel zijn er stevige budgettaire consequenties De
ondenstaande tabellen bieden een overzicht van de opbrengst en eenste inschatting van de
budgettaire derving afhankelijk van de interpretatie van het arrest
In label la staat de opbrengst en het aantal aangiften voordejaren 2017 2021

het jaar 2022

wordt nog in beeld gebracht Het betreffen feitelijke aangiften

waarbij is uitgegaan van de in de
aangifte opgegeven verdeling van het vemnogen tussen twee fiscaal partners Daarbij telt de fiscaal
partner die zelf geen vermogen aangeeft niet mee
label la

Opbrengst box 3
oi7

2018

2019

2020

2021

Opbrengst box 3

€4 7 mid

€4 4 mid

€ 4 3 mid

€ 4 1 mid

€ 4 2 mid

2022

PM

Aantal aangiftes box 3

2 9 min

2 6 min

2 7 min

2 7 min

1 9 min

PM

De ondenstaande tabellen tonen de derving voor twee interpretaties van het arrest Voor de
forfaitaire rendementen is zoveel mogelijk aangesloten bij de rendementen die in het huidige
stelsel worden gebruikt en geobserveerd zijn in de relevante jaren De derving betreft een som van

alle individuele aangiften waarbij geen rekening is gehouden met eventueel geleverd tegenbewijs
Voor belastingplichtigen die volgens deze systematiek te weinig betalen geldt dat hun aanslag

gebaseerd blijft op het oude systeem N B Dit zijn de eerste inschattingen en sterk afhankelijk van
de gehanteerde aannames Deze schattingen wijzigen mogelijk nog sterk
label 2a

Budgettaire gevolgen per jaar alleen direct rendement

plus een reeks indien alleen

bezwaarmakers rechtsherstel ontvangen
Jaar

Aantal aangiftes
iedereen

^

Budgettair

Aantal aangiftes

Budgettair

^edereen

alleen bezwaar

alleen bezwa

2017

2 8 min

€ 4 1 mid

76 043

€ 0 32 mid

2018

2 6 min

€ 3 8 mid

54 402

€ 0 26 mid

2019

2 6 min

€ 3 8 mid

65 044

€ 0 25 mid

2020

2 6 min

€ 3 6 mid

45 611

€0 14 mid

2021

1 9 min

€ 3 7 mid

voor iedereen

€ 3 7 mid

2022

1 9 min

€ 3 7 mid

voor

iedereen

€ 3 7 mid

Totaal

12 6 min

€ 19 1 mid

241 100

€ 8 4 mid

Het is de vraag in hoeverre het juridisch houdbaar is de doelgroep te beperken tot de mensen die
bezwaar hebben gemaakt

label 2b Budgettaire gevolgen per jaar
bezwaarmakers 2017 2020

totaalrendement

plus een reeks indien alleen

Aantal aangiftes

Budgettair

Aantal aangiftes

iedereen

iedereen

alleen bezwaar

alleen bezwaar

2017

2 3 min

€ 1 5 mid

54 010

€0 09 mid

2018

2 3 min

€ 3 4 mid

47 214

€ 0 24 mid

2019

1 9 min

€ 1 2 mid

43 627

€0 07 mid

2020

2 3 min

€ 2 9 mid

40 488

€0 12 mid

2021

1 0 min

€ 0 8 mid

voor iedereen

€ 0 8 mid

2022

1 5 min

€ 2 0 mid

voor iedereen

€ 2 0 mid

Totaal

9 9 min

€ 9 7 mid

185 339

€3 3 mid

Jaar

Budgettair

I

Het is de vraag in hoeverre het juridisch houdbaar is de doelgroep te beperken tot de mensen die
bezwaar hebben gemaakt

De getallen voor 2022 zijn ter indicatie

Deze zijn hoogst onzeker omdat 2022 nog niet is afgelopen

De getallen voor 2022 zijn ter indicatie

Deze zijn hoogst onzeker omdat 2022 nog niet is afgelopen

1

1210903

00008

Begrotingsregels
Een derving als gevolg van een arrest is volgens de begrotingsregels een beleidsmatige
lastenverlichting
Beleidsmatige lastenrelevante vwijzigingen die na het coalitieakkoord worden doorgevoerd
moeten aan de inkomstenkant gecompenseerd worden
Aangezien het een incidentele derving betreft dient deze ook inddenteel gedekt te worden
binnen de kabinetsperiode
•

•

•

Dit betekent dat een dekkingsmaatregel in ieder geval in de jaren 2023 2025 het bedrag op zou
moeten brengen van de derving Het uitgangspunt binnen de begrotingsregels Is dat er gelijktijdig
wordt besloten over de vormgeving van het rechtsherstel en de dekking Dit borgt dat er integrale
besluitvorming plaatsvindt over de vormgeving van de lastenverlichting en de lastenverzwaring

Dekking
De omvang van de budgettaire derving bestaat uit verschillende delen
•

Rechtsherstel belastingjaren 2017 2021

•

Eventuele derving komende jaren

zie bovenstaande bedragen

vanaf belastingjaar 2022

tot een stelsel op basis van

werkelijk rendement is ingevoerd Dit dekkingsvraagstuk zal worden behandeld bij
besluitvorming over de noodwetgeving
Bij het zoeken naar dekking wordt bij het inventariseren altijd gestart naar bronnen die zo dichtbij
mogelijk liggen ten opzichte van de groep die er ook baat bij heeft Uitgangspunten bij het zoeken
van budgettaire dekking zijn
a

b
c

d

De derving is incidenteel en wordt gedekt via compenserende incidentele

lastenverzwaring binnen deze kabinetsperiode
De maatregelen zijn z s m uitvoerbaar uiterlijk per 2024
De maatregelen zijn jurldisch houdbaar
De keuzes rondom terugbetaling hangen zowel budgettair als inhoudelijk samen metde
keuzes voor dekking en worden daarom gelijktijdig uiterlijk bij de
voorjaarsbesluitvorming

e

genomen

De lastenverzwaring wordt zoveel mogelijk gezocht bij de groep die ook baat heeft bij de

terugbetalingen

in de sfeer van vermogen

Budgettaire consequenties aan de uitgavenkant
Naast de derving aan de inkomstenkant zijn er ook gevolgen voor de uitgavenkant van de

begroting artikel 1 Belastingdienst die moeten worden betrokken in de besluitvorming over box
3
Er is sprake van uitvoeringskosten de omvang is sterk afhankelijk van de gekozen
opiossingsrichting en wordt aan de hand van een uitvoeringstoets bepaald De exacte omvang kan
op dit moment niet worden berekend maar gezien de omvang van het herstel kan het budgettaire
risico opiopen tot een bedrag van tientallen tot potentieel honderden miljoenen Ter illustratie de
hersteloperatie bij Uitvoeringsorganisatie Herstel Toeslagen kost meerjarig ca 500 min euro
In andere regelingen wordt gebruik gemaakt van het verzamelinkomen
van

box 3

Het gaat bijvoorbeeld om de toeslagen

eerste

studiefinanciering eigen bijdragen in de langdurige zorg
waar dit speelt

raming

inclusief fictief rendement

30 60 min

euro

Er wordt nog precies in kaart gebracht

2

1210903

00008

iPolitieke vierhoek 28

1

Hoge Raad arrest box 3

Memo 3

NoodwetgeviniA

Bespreekpunt
Stent u in met de nadere uitwerking van deze opties voor noodwetgeving
1
2

Forfaitaire rendementen met een werkelijke vermogensmix
tegenbewijsregeling
Vermogensbelasting met box 3 als grondslag

in combinatie met een

Opties voor noodwetgeving
De implementatie van een stelsel op basis van werkelijk rendement kan niet eerder worden
gerealiseerd dan met ingang van het belastingjaar 2025 Dit komtdoorde benodigde tijd
voor vwetgeving en wijziging van de systemen bij de Belastingdienst Het rechtshenstel en
noodwetgeving leggen ook een aanvullend beslag op de beschikbare capaciteit
Bij de opties voor noodwetgeving wordt aangegeven per wanneer de opties technisch
maakbaar zijn Deze opties moeten echter nog getoetst worden op juridische
•

•

houdbaarheid

haalbaarheid en uitvoerbaarheid

1 Forfaitaire rendementen met een werkelijke vermogensmix
teqenbewiisregelinQ

moaeliik in combinatie met een

•

De systematiek is vergelijkbaar met een optie voor rechtshenstel die nog wordt onderzocht

•

Het forfaitaire voordeel uitsparen en beleggen wordt berekend op grond van de werkelijke
samenstelling van het vermogen van belastingplichtigen Per vermogenscategorie wordt
een forfait vastgesteld zodat het te belasten voordeel beter aansluit bij de werkelijkheid
Als het forfaitair rendement afwijkt van het werkelijke rendement kan ervoor worden
gekozen de belastingplichtige de mogelijkheid te geven tegenbewijs te leveren Een eerste
inschatting is dat mogelijk honderdduizenden belastingplichtigen van zo n
tegenbewijsregeling gebruik zullen maken
De regeling is op z n vroegst technisch maakbaar per belastingjaar 2023 Een
tegenbewijsregeling vergt veel handmatig werk dit vraagt veel capaciteit van

•

•

•

behandelaren
Het voordeel van deze optie is dat het tracht het werkelijk rendement te benaderen Het
nadeel van is dat een tegenbewijsregeling budgettaire derving tot gevolg heeft en voor de

uitvoering complex is
•

Een

mogelijkheid om de derving te verlagen is de forfaitaire rendementen laag vaststellen

het belastingtarief te verhogen Dit verkleint de groep die voor tegenbewijs in
aanmerking komt Deze optie wordt nader onderzocht
en

2

Vermoaensbelasting met box 3 als grondslag
Huidige box 3 is de facto een progressieve vermogensbelasting
•

•

De vermogensbelasting wordt opgenomen in de aanslag
een

•

inkomstenbelasting in plaats van

vermogensrendementsheffing in box 3

De bestaande parameters worden aangepast om

volgens een vergelijkbare systematiek tot
belastingtarief op vermogen te komen vooralle belastingplichtigen in box 3 De
bedoeling hiervan is dat een belastingplichtige ongeveer evenveel belasting zou betalen als
volgens het huidige box 3 stelsel
De opties die worden onderzocht zijn een tijdelijk hoger tarief een progressief tarief en een
hoger heffingvrij vermogen
De optie is op z n vroegst technisch maakbaar per 2024 Dit is nadrukkelijk een eerste
beeld en wordt nog nader uitgezocht Als de vermogensbelasting naast een vorm van
vermogensrendementsheffing in box 3 wordt vormgegeven is dit niet eerder technisch
een

•

•

•

•

•

•

maakbaar dan per 2025
Het is onzeker of vermogensbelasting in deze vorm niet ook strijdig zou zijn met het EVRM
Het voordeel van deze optie is dat het verdere budgettaire derving voorkomt Tevens is het

mogelijk om de box 3 belastingplichtigen die voordeel hebben ondervonden van het stelsel
afgelopen jaren zwaarder te belasten
Het nadeel is dat er complexiteit ontstaat omdat de gebruikte bedragen om te heffen over
vermogen tegelijkertijd meetellen voor het verzamelinkomen Onderzocht wordt of
doorwerking naar inkomen kan worden geknipten per wanneer
Daarnaast is het de vraag welke consequenties de doorwerking van de vermogensbelasting
naar o a
verzamelinkomen heffingskortingen en verliesverrekening heeft en hoe deze
belasting internationaal uitwerkt

1

1210904

00009

Ministerie van Financien

DIrectle Algeniene
TERADVISERING

Financiele en

Aan

Economische Politick

de minister

Persoonsgegevens

nota

Voorbereiding politieke vierhoek 1 februari
Datum
1 februan 2Q22

Notanummer
2022 0C00C37448

Bijiagen

Advies politieke vierhoek
•

geen

Naar verwachting zal er met name druk komen op het proces

wanneer

moet

wat besloten worden
•

•

Beslispunt 2 van de voorliggende notitie
1 snelle besluitvorming voor
1 maart 2 lange besluitvorming voor 1 mei samen met de
voorjaarsbesluitvorming
Er liggen twee varianten voor de planning voor

De consequentie van 1 maart niet halen zijn
o

•

•

4 augustus niet wordt voldaan aan rechtsherstel

korte termijn besloten moet worden en wat later ook nog
•

en

daarvan kunnen

dwangsommen het gevolg zijn
o
Des te langer wordt gewacht met besluitvorming des te moeilijker
opties zoals noodwetgeving in de uitvoering worden
Vanuit de inhoud bezien is snelle besluitvorming het meest wenselijk maar de
vraag is of het politieke speelveld dit toelaat
De vraag zal opkomen of er niet een knip gemaakt kan worden tussen wat op
zou

kunnen

Het knippen van besluiten is ingewikkeld omdat de bakjes verleden

toekomst en de daarbij behorende dekking

samenhangen

Ter illustratie

heden

inhoudelijk met elkaar

besluiten over compensatie voor de

bezwaarmakers gaat niet zonder ook een besluit te nemen over ook de niet
bezwaarmakers en over hoe in het heden gecompenseerd gaat worden
•

Als over de hoogte van de rekening wordt besloten dan adviseren wij om ook
de dekking op tafel te leggen Als nu wel wordt gecompenseerd maar geen
afspraak wordt gemaakt over dekking en noodwetgeving staat FIN in feite 1
0 achter

•

Als eindbeeld kan het aanvaardbaar zijn om wel een knip te maken en dan
alleen overde hoofdlijnen van dekking te besluiten

en

dus publiekelijk te

maken in welke richting gedekt gaat worden
•

Wij adviseren echterom voor nu de strakke lijn te hanteren zoals we eerder
ook met u hebben besproken

•

Wel is het goed om komende tijd gestructureerd de besluitvorming af te lopen
en

met elkaar de besluitvorming vorm te geven

Spreeklijn voor politieke vierhoek
•

Mijn uitgangspunt als MFIN is dat de besluiten over het verleden heden en
toekomst een sterk inhoudelijk verband hebben met elkaar

Besluitvorming

daarover dient dus gelijktijdig genomen te worden

Pagina

1201630

1 van Z

00010

Daarbij geldtdatde budgettaire derving binnen de kabinetsperiode gedekt
moet worden en als uitgangspunt ook bij de groep die profijt heeft
In de ideale wereld

zou

ik voor 1 maart een besluit nemen

Ik ben me echter

ook bewust van het politieke krachtenveld waarbij ik constateer dat die

periode te kort is om tot een gewogen besluit te komen
Aan later dan 1 maart een besluit nemen kleven uiteraard ook nadelen die de
notitie beschrijft
Maar alles overwegende ben ik van
moeten doorlopen

mening dat we dit proces zorgvuldig

Dat lukt niet voor 1 maart

Daarom

besluitvorming uiterlijk

1 mei tegelijk met afronding van de lastenbesluitvorming in het voorjaar

zodat we alles integraal kunnen afwegen
Informatie die niet openbaar gemaakt kan worden
Niet van toepassing

Pagina 2 van 2

1201630

00010

Factsheet omgang met arresten in het inkomstenkader
Waarom moeten arresten gedekt warden
•

De systematiek van het inkomstenkader is dat bij de start van het kabinet het inkomstenkader

wordt vastgezet waarmee de ontwikkeling
wordt
•

•

•

van

de beleidsmatige lastenontwikkeling

BLO

vastgeprikf voorde kabinetsperiode

Ontwikkelingen gedurende de kabinetsperiode die afwijken van dit pad worden
gecompenseerd Dit geldt dus ook voor gerechtelijke uitspraken met fiscale consequenties
In het document dat de herdefiniering van de beleidsmatige lastenontwikkeling vaststelt staat
dit ook zo beschreven coproductie tussen HN en het CPB ^
Als er niet gedekt zou worden dan wordt er dus niet aangesloten bij de BLO ontwikkeling die in
het coalitieakkoord is besproken Daarnaast is een rationale achter het dekken van arresten
dat dit een prikkel geeft om de juiste wetgeving te maken

Waarom moet de derving binnen de kabinetsperiode gedekt worden
•

In de begrotingsregels en de Startnota staat het volgende

De budgettaire veranderingen in

het inkomstenkader dienen zowel in als na de kabinetsperiode als geheel op nul uit te komen
•

•

waarbij in prindpe ook per jaar de veranderingen tezamen optellen tot een effect van nul
Op deze manier is ersprake van een beheerste beleidsmatige lastenontwikkeling gedurende de
kabinetsperiode en wordt voorkomen dat de rekening bij toekomstige generaties wordt gelegd
Dekking van een budgettaire derving wordt in de regel zoveel mogelijk bij dezelfde
belastingsoort gezocht Zo wordt bij hogere zorgpremies gekeken naar de eerste schijf en de
Aof premie voor werkgevers en werd destijds bijvoorbeeld bij de hogere kosten voor het
afschaffen van de dividendbelasting gekeken naarde winstsfeer

Hoe werd er eerder omgegaan met arresten

Zoals hiervoor uitgelegd is het dus conform de begrotingsregels om
arresten binnen het inkomstenkader te dekken

budgettaire gevolgen van

Dit is ook de staande praktijk Om dit te illustreren

vindt u hieronder een

lijstje met arresten met fiscale consequenties Hiervan is bij de meeste
begrotingsregels binnen het inkomstenkader gedekt
Sofina gerechtelijke uitspraak uit 2018 rondom de dividendbelasting die leidde tot een forse
net zoals de
budgettaire derving in het inkomstenkader tot en met 2021 Deze uitspraak had
uitspraak over box 3 een budgettaire derving die terugging tot voor de kabinetsperiode dit
geval 2003 Toen is de budgettaire derving uit het verleden dus binnen de kabinetsperiode
gedekt
lACK co oudenschap de Hoge Raad hanteerde een ruimer begrip m b t co ouderschap dan tot
dan toe gangbaar was Dit zorgde voor een incidentele budgettaire derving in belastingjaren
2019 2020 en 2021 En een structurele budgettaire derving in dejaren vanaf 2022
ATI Als gevolg van een arrest van de Hoge Raad HR kwalificeert aanvullend tier 1 kapitaal
ATI kapitaal van banken en verzekeraars fiscaal als schuld Hierdoor kan de vergoeding over
ATI kapitaal in aftrek worden gebracht bij het bepalen van de fiscale winst In het
belastingplan 2021 werd de minimumkapitaalregel aangepast waardoor deze inconsistentie
werd opgelost En gedekt

casussen
•

•

•

•

de budgettaire derving conform

Fiscale eenheid

2015

Op 22 februari 2018 heeft het Hof van Justitie van de Europese Unie

geoordeeld dat de Nederlandse vennootschapsbelasting op een onderdeel in strijd is
met het Europese recht De uitspraak van het HvJ EU zou
zonder reparatie
tot gevolg
hebben dat uitholling van de Nederlandse belastinggrondslag door internationaal opererende
bedrijven wordt vergemakkelijkt
Btw zonnepanelen Fuchs
Op 20juni 2013 oordeelde het Hof van Justitie in de zaak Fuchs
dat particulieren met zonnepanelen onder voorwaarden als btw ondernemer kunnen worden
aangemerkt In dat geval kunnen zij de btw op de aanschaf en installatie van zonnepanelen
terugvragen bij de Belastingdienst
Enkel bij de uitspraak uit 2018 m b t fiscale eenheid is bij de formatie van kabinet Rutte III
destijds afgesproken om dit incidentele maar wel lasten releva nte bed rag niette dekken
HvJ EU

•

^

https

www

beleids matige

1201632

cpb nl sItes default files omnidownload CPB FIN Achtergronddocument Herdefinienng
lastenontwikkeling p df

00011

Politieke vierhoek 1 februari 2022

Hoge Raad arrest box 3

Deze politieke vierhoek heeft drie agendapunten

m

b t

1

Besluit over collectieve uitspraak op 4 februari

2
3

Tijdpad besluitvorming hierna

Beslisnotitie

box 3

Debat en communicatie naar Kamer

Het advies is om de meest minimale invulling aan de collectieve uitspraak te geven

Dit biedt de

ruimte om op een later moment integraal te beslissen over alle openstaande keuzes

Gezien de

complexiteit en gevolgen van deze keuzes vergt dit aanvuliend uitzoekwerk en een gedegen
proces inclusief afstemming met de Kamer Deze nota schetst twee mogeiijke opties voor het
besluitvormingsproces over het verleden heden en de toekomst
1

Besluit over collectieve uitspraak op 4 februari

Beslispunt 1 stemt u in met de minimale invulling van de collectieve uitspraak t b v de MR en
publicatie op 4 februari door alleen collectieve uitspraak te doen voor de mensen die bezwaar
hebben gemaakt over de jaren 2017 t m 2020 Er hoeft nog geen uitspraak te worden gedaan
over de vormgeving van het rechtsherstel

Het is wetteiijke verplicht om op 4 februari de collectieve uitspraak te publiceren voor de
bezwaarschriften die onderdeel zijn van de

massaalbezwaarprocedure over 2017 en 2018

Hoewel de uitspraak van de HR strikte genomen betrekking heeft op het massaal bezwaar
over de

jaren 2017 2018

wordt geadviseerd ook uitspraak te doen op het massaal

bezwaar over de jaren 2019 2020

Het massaal bezwaar over die jaren betreft hetzelfde

stelsel en ook dezelfde rechtsvragen

Het nu niet betrekken van die jaren in de collectieve

uitspraak brengt derhalve het risico op in gebreke stelling met zich mee
De collectieve uitspraak is meegestuurd als bijiage zie bijiage 1
De uitspraak voldoet aan de meest minimale vereisten conform het advies dat is
ingewonnen van de Landsadvocaat Het advies is ook meegestuurd als bijiage zie bijiage
2
•

•

2

De uitspraak bevat een korte weergave van het oordeel van de Hoge Raad en een

verklaring dat de bezwaarschriften gegrond zijn
Er wordt geen uitspraak gedaan over de vormgeving van het rechtsherstel Dit betekent
dat besluitvorming over de vormgeving van het rechtsherstel en de dekking niet voor 4
februari hoeft plaats te vinden
Tijdpad besluitvorming hierna

Beslispunt 2 welk tijdpad heeft de voorkeur voor het bieden van rechtsherstel
1
Besluitvorming op 25 februari
2
Besluitvorming voor 1 mei Bij deze optie wordt de wetteiijke termijn voor het
rechtsherstel naar alle waarschijnlijkheid niet gehaald en worden aanslagen 2021 met
box niet binnen de garantietermijn van 1 juli opgelegd
Beslispunt 3 stemt u in met het informeren van de Kamer over het beoogde tijdpad op
dinsdag 1 februari

Erzijn grofweg twee uitersten waarbinnen de besluitvorming de komende tijd plaats kan vinden
Ofwel de besluitvorming vindt geleidelijker plaats met uiteindelijke besluitvorming eind april

einde voorjaarsbesluitvorming
ofwel besluitvorming in de komende weken uiterlijk 25
februari
In de voorjaarsbesluitvorming wordt in 2022 ook besloten over de lasten wat in

reguliere jaren alleen in augustus aan bod komt Bij beide opties zal er een strak proces worden
opgetuigd Hierbij zal de Kamer worden meegenomen onder meer met een debat en een
contourrennota

Voordeel van het betrekken in de voorjaarsbesluitvorming is een meer integrale weging en tijd
voor het uitwerken van voldragen opties en varianten waarbij de uitvoerbaarheid van de gekozen
1

1213676

00012

optie zorgvuldig kan worden meegewogen Integrale besluitvorming is wenselijk omdat de keuzes
over het verleden

inhoudelijk sterk samenhangen met de keuzes over het heden en de toekomst

Aan het uitstellen van de besluitvorming kleven echter ook diverse nadelen Ten eerste moeten

burgers langer moeten wachten op duidelijkheid

Ten tweede betekent dat dat bepaalde wettelijke

termijnen niet worden gehaald zoals de wettelijke deadline om op 4 augustus de groep
bezwaarmakers herstel te hebben geboden

Ook tijdens de aangiftecampagne over 2021 is dan nog

niet duidelijk hoe burgers hun box 3 vermogen moeten opgeven en kunnen voor burgers met box
3 vermogen nog geen definitieve aanslagen worden opgelegd Ten slotte heeft uitstel impact op het

IV portfolio

Gevolgen van het niet halen van de kritieke deadlines
•

Rechtsherstel 2017 2Q2Q

voor de variant forfaitaire rendementen zijn

dit de gevolgen voor

de uitvoering indien er geen keuzes worden gemaakt voor 25 februari
o
Termijn van 6 maanden voor rechtsherstel wordt naar alle waarschijnlijkheid niet

o

•

gehaald Dit heeft juridische consequenties i e ingebrekestelling en
dwangsommen
Geen duideiijkheid voor aangiftecampagne 2021 Geen duidelijkheid voor
definitieve aanslagen 2021 Dit is onduidelijk voor burgers

Moodwetoevina
o

Noodwetgeving moet uiterlijk met Prinsjesdag aan de Kamer worden aangeboden
uitgewerkt De
uitvoerbaarheid van opties voor noodwetgeving moeten worden getoetst Voor een
wijziging anders dan paratemers zijn in principe 15 5 maanden nodig Ingeschat
wordt dat het uitvoeren van een herstelactie en het implementeren van
aanvullende noodwetgeving te veel vraagt van de Belastingdienst
Een definitief oordeel of herstelvarianten uitvoerbaar zijn en inpasbaar zijn in de IV
portfolio en wat de consequenties en kosten zijn kan worden gemaakt na een
uitvoeringstoets Voor noodwetgeving is waaronder eerst mogelijke ingangsdatum
ook voor een eerste inschatting van uitvoerbaarheid meer uitwerking nodig

Voor die tijd moet nog een omvangrijk wetsvoorstel worden

o

•

Nieuw stelsel

dit vergt nog nader onderzoek

Het onderstaande schema laat zien over welke keuzes komende tijd besluitvorming plaats dient
te vinden

De geschetste varianten betreft geen uitsluitende lijst

Er is potentieel ook impact op

andere inkomensafhankelijker regelingen die gebruik maken van box 3 gegevens

in kaart gebracht en indien relevant wordt dit toegevoegd aan het tijdschema

Dit wordt nu

Een definitief

oordeel of varianten die nu uitvoerbaar lijken dit ook zijn en inpasbaar zijn in de IV portfolio en
wat de consequenties en kosten zijn kan worden gemaakt na een uitvoeringstoets

2

1213676

00012

Fase

Verleden

Onderwerp
Doelgroep

Rechtsherstel

Opties

Deadline

Bezwaarmakers 2017 2018

4 februari

Bezwaarmakers 2019 2020

Politieke afweging
besloten worden

kan later

Alle belastingplichtigen 2017 2020

Politieke afweging
besloten worden

kan later

Alle belastingplichtigen 2021 2022

Voor deze belastingplichtigen
is het arrest van de HR het

qeldende recht
Interpretatie werkelijk

Variant 1

1 maart om de deadline van

rendement

Direct rendement

4 auqustus te halen

Variant 2

1 maart

Direct rendement incl

4 augustus te halen

om

de deadline van

vermogenswinst
vermoqensaanwas

Opties voor uitvoering

Eerste beeld is niet

Variant 1

1 maart

Forfaitair rendement op basis van

uitvoerbaar

de werkelijke vermogensmix met
actuele forfaits en een

tegenbewijsregeling

Een suboptie

is om vermogens boven de 1 min

altijd een tegenbewijsregeling te
laten aanleveren
Variant 2
De box 3

ntb

heffing geheel

teruqqeven
Variant 3

1 maart om de deadline van

Forfaitair rendement op basis van
de werkelijke vermogensmix met

4 augustus te halen

alleen voor spaargeld het actuele
forfait en voor beleggingen een

meerjarig forfait zonder
tegenbewijs reqeling
Keuze dekking en
doorwerking naar

PM

andere reqelinqen

Heden
I

Keuze noodwetgeving

Noodwetgeving
dekking

Tegelijkertijd met
besluitvorming over het
rechtsherstel

Variant 1

15 September aanbieden aan

Forfaitaire rendementen met een

Kamer

werkelilke vermogensmix
Variant 2

15 September aanbieden aan

Vermogensbelasting met box 3 als

Kamer

qrondslaq
Keuze dekking en

PM

doorwerking naar

Tegelijkertijd met keuze over

noodwetgeving

andere reqelinqen
Toekomst
Nieuwe stelsel

Heffen naar werkelijk rendement

Ntb

afhankelijk van

vormqevinq wetqevinq

3

1213676

00012

3

Debat en communicatie naar Kamer

Beslispunt 4 geeft u mandaat om de Kamerbrief langs deze lijnen op te stellen en voorafgaand
het debat op woensdag 2 februari te versturen

aan

Beslispunt 5

stemt u in met het verzenden van de adviezen van de Landsadvocaat en het

juridisch advies van drie hoogleraren over de interpretatie van het arrest

•

•

Op woensdag 2 februari vindt het pienair debat plaats over de uitspraak van de Hoge Raad
over het box 3 steisei
Er worden op dinsdag 1 februari schrifteiijke vragen beantwoord die
zijn gesteid in voorbereiding op het debat Bij de beantwoording van deze vragen zai de
Kamer meegenomen worden in het beoogde tijdpad voor besiuitvorming besiispunt 2 en
de diliema s bij de voorliggende keuzes
De Kamerbrief zai de voigende punten bevatten
o
Uitieg van de inhoud en achtergrond van het arrest
o
Uitieg van de coiiectieve uitspraak
o
Schets van de uitzoekpunten
Afbakening van de doeigroep
Precieze vormgeving van het rechtsherstel
Moment waarop beiastingpiichtigen duideiijkheid wordt gegeven
■

■

■

■

o
o

Uitvoerbaarheid

Gevolgen van het arrest voor het huidige stelsel
Benadrukken van het beiang van het beoogde stelsel op basis van werkelljk
rendement

o
o

Besluitvormingsproces en communicatie aan de Kamer
Bijiage feiten en cijfers over de beiastingpiichtigen in box 3 en de budgettaire
opbrengst

Samenvatting ingewonnen adviezen
•

Eerste advies van de Landsadvocaat over de coiiectieve uitspraak
o

de datum voor het doen van collectief uitspraak niet uitgesteld kan worden

deze

moet op 4 februari gedaan worden
o

de coiiectieve uitspraak moet in ieder geval een weergave bevatten van het
antwoord van de Hoge Raad op de rechtsvraag

de inspecteur is niet verpiicht in de

coiiectieve uitspraak nadere duiding van het arrest te geven

de stappen te
beschrijven die hij gaat nemen of in aigemene zin in te gaan op de wijze waarop
•

•

het rechtsherstel zai worden vormgegeven
Tweede advies van de Landadvocaat is dat het afwijzen van verzoeken om ambtshaive

vermindering van onherroepeiijk vaststaande aansiagen juridisch houdbaar is Het is
nameiijk niet in strijd met het EVRM en de jurisprudence dwingt niet tot ambtshaive
vermindering
Advies van drie hoogleraren Naar mening van de hoogleraren valt onder werkelijke
rendement zowel het directe rendementen uit een bezitting zoals rente huur en dividend
als gerealiseerde en ongerealiseerde waardemutaties van de bezitting zelf

Toelichting advies hoogleraren
Bij het bepalen van het werkelijke rendement kunnen de rendementen uit de verschillende
bezittingen met elkaar worden gecompenseerd
Bij het bepalen van het netto rendement van bezittingen en schulden mag alleen rekening
worden gehouden met de kosten die dienen ter werving inning en behoud van de behaalde
rendementen

Er hoeft niet meer box 3

belasting te worden teruggegeven dat de door een
belasting
Niet valt uit te sluiten dat de rechter voor de berekening van de compensatie het
werkelijke rendement ook andere elementen aanvaardt zoals de uitvoerbaarheid van het
verlenen van compensatie
belastingplichtige betaalde box 3

4

1213676

00012

Collectieve
Inkomstenbelasting
uitspraak op bezwaar
inkomstenbelasting voor de jaren 2017 tot en met 2020

aanslagen

Belastingdienst
Uitspraak van 4 februari 2022

nr

2022

De Staatssecretaris van Financien heeft eerder besloten om de bezwaarschriften tegen

aanslagen inkomstenbelasting premie volksverzekeringen hierna inkomstenbelasting
2017 tot en met 2020 waarbij sprake is van belastbaar inkomen in box 3 aan te wijzen
als massaal bezwaar als bedoeld in artikel 25c van de Algemene wet inzake
hjksbelastingen {hierna AWR Deze besluiten zijn per belastingjaar vastgelegd in een
^
afzonderlijke aanwijzing
Bij deze aanwijzingen gaat het om bezwaarschriften tegen de aanslagen
inkomstenbelasting 2017 tot en met 2020
waarop ten tijde van de dagtekening van de hiervoor genoemde besluiten nog geen
uitspraak is gedaan of die tijdig zijn ingediend tot en met 3 februari 2022 en
voor zover die de volgende rechtsvraag bevatten
Is de vermogensrendementsheffing
in het betreffende belastingjaar

stelsel
en

uitgaande van de forfaitaire elementen van het

in onderlinge samenhang en met inachtneming van het heffingvrije vermogen

het belastingtarief van 30
op regelniveau in strijd met
1
Artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming van
de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden hierna EVRM
zonder
dat de schending van de fair balance op het niveau van de individuele
belastingplichtige wordt beoordeeld of
2

Het discriminatieverbod van artikel 14 EVRM

Met het oog op de beantwoording van bovenstaande vraag door de bestuursrechter in
^
belastingzaken zijn voor de belastingjaren 2017 en 2018 zes zaken geselecteerd Deze
^
zaken hebben geleid tot uitspraken van rechtbanken
Tegen een van deze uitspraken is

Op 24 december 2021 heeft de Hoge Raad arrest gewezen in

sprongcassatie ingesteld
deze zaak ^

De Hoge Raad is van oordeel dat de met ingang van 1 januari 2017 geldende
vermogensrendementsheffing in de inkomstenbelasting in strijd is met het EVRM De
Hoge Raad biedt hiervoor in deze zaak rechtsherstel door te bepalen dat alleen het
behaalde werkelijke rendement uit de tot de rendementsgrondslag behorende bezittingen
in de heffing wordt betrokken
Gelet op voornoemd oordeel van de Hoge Raad doe Ik hierblj voor alle bovengenoemde

als massaal bezwaar aangewezen bezwaarschriften een collectieve uitspraak op bezwaar
Ik verklaar deze bezwaarschriften gegrond

Tegen deze collectieve uitspraak op bezwaar kan geen beroep worden ingesteld
^

De aanwijzing is voor het jaar 2017 opgenomen in het Besiuit van 7 juli 2018

39781
2019

Voor het jaar 2018 is de aanwijzing opgenomen in het Besiuit van 18

23335

nr

2018 12775

aprii 2019

nr

Stcrt

2018

2019 8322

Voor het jaar 2019 is de aanwijzing opgenomen in het Besiuit van 23 aprii 2020

nr

Stcrt

2020 75650

Stcrt 2020 24107 en voor het jaar 2020 is de aanwijzing opgenomen in het Besiuit van 28 mei 2021 nr
2021 97946 Stcrt 2021 28130
^
De roinummers van deze zaken zijn bekendgemaakt in het Besiuit van 10 September 2020 nr 2020 167893
^

Stcrt 2020 48126
Rb Gelderiand 10 februari 2021

Holland 29 maart 2021

ECLI NL RBGEL 2021 639

ECLI NL RBNHO 2021 2606

belastingjaren 2017 en 2018

belastingjaar 2017

Rb

Rb

Noord

Moord Holland 29 maart 2021

ECLI NL RBNHO 2021 2607

belastingjaar 2018 Rb Noord Holland 29 maart 2021
Rb Noord Holland 29 maart 2021
belastingjaar 2017
ECLI NL RBNHO 2021 2609 belastingjaar 2018
Rb Noord Nederland 2 augustus 2021
ECLI NL RBNNE 2021 3208 belastingjaren 2017 en 2018
Rb Den Haag 7 december 2021
ECLI NL RBDHA 2021 13665 belastingjaren 2017 en 2018
Rb Den Haag 7 december 2021
ECLI NL RBDHA 2021 13666 belastingjaren 2017 en 2018
ECLI NL RBNHO 2021 2608

Rb

Gelderiand 10 februari 2021

HR 24 december 2021

1213677

ECLI NL RBGEL 2021 639

ECLI NL HR 2021 1963

00013

Deze uitspraak zal in de Staatscourant worden geplaatst en worden gepubliceerd op
www

belastingdienst nl

De inspecteur

persoonsgegevens

1213677

00013

PELS RljCKEN
Landsadvocaat

Advies

voor

van

persoonsgegevens

Ministerie van Financien

persoonsgegevens

kantoor landsadvocaat

DG Belastingdienst

datum

27 januari 2022

inzake

Advies collectieve uitspraak massaal bezwaar box 3 2017 en 2018

zaaknr

11017639

1

Inleiding en vraagstelMng

1 1

U heeft mij

1 2

In arrest van 24 december 2021

gisteren gevaagd uiterlijk vanochtend te adviseren over het volgende

^

heeft de Hoge Raad geoordeeld dat voor degene die

door het sinds 2017 geldende forfaitaire stelsel voor de bepaling van de

heffingsgrondslag voor het belastbaar inkomen uit sparen en beleggen wordt
geconfronteerd met een heffing naar een voordeel uit sparen en beleggen dat hoger is
dan het werkelijk behaalde rendement dit leidt tot een schending van zijn door artikel
1 EP in samenhang met artikel 14 EVRM

gewaarborgde rechten

De wijze waarop

deze geconstateerde schending van artikel 1 EP zou kunnen worden opgeheven heeft
de Hoge Raad aan de wetgever overgelaten

De Hoge Raad heeft in deze zaak wel de

individuele belanghebbende rechtsherstel geboden door te bepalen dat met betrekking
tot de onderhavige jaren alleen het

in deze zaak bekende

werkelijke rendement in de

heffing wordt betrokken
1 3

Als massaal bezwaar in de zin van artikel 25c AWR zijn

kort gezegd

aangewezen

tijdig ingediende bezwaarschriften tegen de definitieve aanslagen inkomstenbelasting
2017^ en 2018^ die de volgende rechtsvraag bevatten
Is de vermogensrendementsheffing in het belastingjaar 2017 2018

uitgaande van de forfaitaire elementen van het stelsel in onderlinge
samenhang en met inachtneming van het heffingvrije vermogen en het
belastingtarief van 30
op regelniveau in strijd met
1 artikel 1 van het Eerste Protocol bij het Europees Verdrag tot bescherming
van de rechten van de mens en de fundamentele vrijheden
hierna EVRM

1

ECLI NL HR 2021 1963

2

Besluit van 7 juli 2018 nr 2018 12775
Besluit van 18 april 2019 nr 2019 8322

3

Pals Rijcken

1213737

Droogleevar Fortuljn N V

I

Postbus 11756

I

2502 AT Den

Haag

I

31 70 515 3000

I

pelsrijcken nl

00014

2 5

zonder dat de schending van de fair balance op het niveau van de
individuele beiastingplichtige wordt beoordeeld
2

1 4

of

het discriminatieverbod van artikei 14 EVRM

Over de door de inspecteur ingevolge artikei 25e

iid 1

AWR te nemen coiiectieve

uitspraak op de bezwaren waarvoor de aanwijzing massaal bezwaar geldt heeft u ons
de volgende drie vragen voorgelegd

Is het mogelijk om de termijn van zes weken voor het doen van

1

collectief uitspraak te verdagen
2

Wat moet de coiiectieve uitspraak minimaal bevatten

3

Wat zijn de gevolgen als de coiiectieve uitspraak niet tijdig gedaan

wordt of ais de coiiectieve uitspraak niet aan de minimum

motiveringseisen voldoet
1 5

Hierbij voldoe Ik graag aan uw verzoek

Gelet op de korte termijn voor het advies

beantwoord ik de door u gestelde vragen op hoofdlijnen

2

Is het mogelijk om de termijn van zes weken voor het doen van de coiiectieve

uitspraak te verdagen
2 1

Uit artikei 25e

rechtsvraag

lid 1 AWR voIgt dat de inspecteur binnen zes weken nadat de

al dan niet met accessoire kwesties

beslissen door middel van

een

onherroepelijk is beantwoord moet

coiiectieve uitspraak op de bezwaren waarvoor de

aanwijzing massaal bezwaar geldt

Daaruit voIgt dat binnen zes na het arrest van de

Hoge Raad van 24 december 2021 de coiiectieve uitspraak op bezwaar moet worden

gedaan
2 2

Voor de vraag of deze coiiectieve uitspraak op bezwaar kan worden verdaagd

bepaalde in artikei 25c lid 1 AWR van belang

is het

Deze bepaling luidt als voIgt

In afwijking in zoverre van het overigens bij of krachtens deze wet en de

Algemene wet bestuursrecht bepaalde zijn de bepalingen van deze afdeling
van toepassing op bezwaren waarvoor een aanwijzing massaal bezwaar als
bedoeld in het tweede lid is gegeven

2 3

In het vierde lid van artikei 25c AWR is bepaald dat afdeling 7 2 van de Awb niet van

toepassing is op bezwaren waarvoor de aanwijzing massaal bezwaar geldt
7 2

In afdeling

bijzondere bepalingen over bezwaar zijn onder meer de beslistermijnen en de

mogelijkheid om de beslissing op bezwaar te verdagen opgenomen
In afdeling lA Massaal bezwaar

bepaalde

In de afdeling

van

artikei 7 10 Awb

de AWR is kortom afgeweken van het in de Awb

Massaal bezwaar in de AWR is voor het doen van de

coiiectieve uitspraak op bezwaar geen verdagingsmogelijkheid opgenomen

Daarom is

het mijns inziens niet mogelijk om de termijn van zes weken voor het doen van
coiiectieve uitspraak te verdagen

Landsadvocaat

1213737

00014

3 5

3

Wat moet de collectieve uitspraak minimaal bevatten

3 1

Artikel 25e

lid 1 AWR bepaalt niet meer dan dat de inspecteur binnen zes weken

nadat de rechtsvraag
beantwoord

al dan niet met accessoire kwesties

door middel van

een

aanwijzing massaal bezwaar geidt

onherroepelijk is

coiiectieve uitspraak op de bezwaren waarvoor de
besiist

In artikei 25e

iid 3 AWR is bepaaid dat

tegen een coiiectieve uitspraak geen beroep kan worden ingesteld
inspecteur geheel of gedeeiteiijk in bet ongelijk is gesteid

Indien de

moeten vervoigens de

aansiagen waarop de bezwaren voor massaai bezwaar betrekking hadden binnen zes
maanden na de kennisgeving van de coiiectieve uitspraak worden verminderd
uit artikei 25e

3 2

zo

voigt

iid 4 AWR

In de memorie van toeiichting ^ is hierover het voigende opgemerkt

De coiiectieve uitspraak Is niet meer en niet minder dan de weergave van

het in rechte verkregen definitieve antwoord op de rechtsvraag al dan niet
met accessoire kwesties

Daarbij doet het er niet toe of ulteindeiijk de
inspecteur dan wei de beiastingpiichtige geiijk heeft gekregen Indien de
inspecteur geheei of gedeeiteiijk in het ongelijk wordt gesteid moet
vervoigens wei voor iedere beiastingpiichtige cijfermatig uitvoering worden
gegeven aan de uitspraak De belastingaanslagen en beschikkingen zijn
namelijk vastgesteld onderscheidenlijk gegeven dan wei voldoening of
afdracht heeft plaatsgevonden uitgaande van het achteraf bezien onjuiste
standpunt van de inspecteur Omdat het bij bezwaren die onder de
aanwijzing massaal bezwaar vallen per definitle om grote aantallen gaat
wordt de termijn voor de cijfermatige aanpassing gesteid op zes maanden
3 3

Uit de memorie van toelichting bij de invoering van de mogelijkheid tot het doen van
een

coiiectieve uitspraak op massaal bezwaar^ is het voigende opgemerkt over de

afdoening van accessoire kwesties
Wei kan een bezwaar inzake de rechtsvraag nog accessoire kwesties
bevatten die zich lenen voor coiiectieve afdoening Te denken valt aan een
verzoek om vergoeding van de kosten van de bezwaarprocedure

Indien het

bezwaar inzake de rechtsvraag omdat de fiscus volledig in het geiijk is

gesteid collectief wordt afgewezen ligt het voor de hand verzoeken om een
kostenvergoeding eveneens collectief af te wijzen
3 4

De Hoge Raad heeft het in het arrest van 24 januari 2021 onder meer het voigende

overwogen over het te bieden rechtsherstel
3 6 1
In het algemeen dient de rechter bij schending van
verdragsrechtelijk gewaarborgde rechten aanstonds zelf in het rechtstekort te
voorzien indien uit het stelsel van de wet de daarin geregelde gevallen en de
daaraan ten grondslag liggende beginselen of de wetsgeschiedenis

•

Kamerstukken II 2015 2016

34 305

nr

3

p

51

5

Kamerstukken II

28 349

nr

3

p

2 3

2001 2002

Landsadvocaat

1213737

00014

4 5

voldoende aanknopingspunten zijn af te leiden voor de beantwoording van de

vraag hoe dit dient te geschieden
3 6 2 Zulke aanknopingspunten aan de hand waarvan de rechter binnen het

bestaande wettelijk stelsel zou kunnen vaststellen hoe de geconstateerde
schending van het recht op ongestoord genot van eigendom valt op te
heffen zijn in dit geval niet voorhanden Het formuleren van een daartoe
geschikte rechtsregel en de in dat verband te maken keuzes dient de Hoge
Raad gelet op de te dezen geboden terughoudendheid aan de wetgever
over te

3 5

laten

In de coliectieve uitspraak op bezwaar zai in ieder geval een weergave van het oordeel
van

de

Hoge Raad over de in de massaal bezwaarprocedure aan de orde zijnde

rechtsvraag

of het voor de jaren 2017 en 2018 geldende stelsel voor de bepaling van

de heffingsgrondslag voor het belastbaar inkomen uit sparen en beleggen zich

verdraagt met het in artikel 1 EP neergelegde recht op ongestoord genot van
eigendom en het in artikel 14 EVRM neergelegde verbod op discriminatie
omvatten

moeten

Bij de coliectieve uitspraak zou ook het arrest en het persbericht van de

Hoge Raad kunnen worden gevoegd
bezwaarschriften inzake btw bij

vergelijk de coliectieve uitspraak op

privegebruik auto van 31 mei 2017

Hoewel de

inspecteur daartoe mijns inziens strikt genomen niet is gehouden kan ervoor worden

gekozen om in de coliectieve uitspraak

zo

mogelijk

ook een nadere duiding van het

arrest te geven en of de stappen te beschrijven die de inspecteur na nemen van de

coliectieve uitspraak zal gaan nemen

bijvoorbeeld

indien nodig

het opvragen van

gegevens om het werkelijke rendement te kunnen bepalen

3 6

De Hoge Raad heefl het formuleren van een rechtsregel waarmee de geconstateerde

schending van het recht op ongestoord genot van eigendom wordt opgeheven
nadrukkelijk aan de wetgever gelaten in verband met te maken keuzes en heeft
uitsluitend in de door de Hoge Raad behandelde individuele zaak rechtsherstel

geboden

Er zou daarom kunnen worden betoogd dat de wijze waarop het

rechtsherstel wordt ingevuld niet kan worden beschouwd als een accessoire kwestie
die ook collectief is afgedaan
ervoor worden

nu

dit vergaande beleidskeuzes vereist

Niettemin kan

gekozen om in de coliectieve uitspraak ook in algemene zin in te gaan

op de wijze waarop het rechtsherstel zal worden vormgegeven en daarbij

mogelijk

zo

in te gaan op een aantal of alle door u in de toelichting op de tweede vraag

genoemde elementen

Daartoe lijkt de inspecteur mijns inziens in de coliectieve

uitspraak evenwel niet gehouden
3 7

Bij het voorgaande merk ik nog op dat de wet noch jurisprudentie zekerheid geeft over
wat een coliectieve uitspraak zou moeten bevatten

Bovenstaande lijn past mijns

inziens bij het gegeven dat reeds binnen zes weken na het arrest een coliectieve

uitspraak moet worden gedaan zonder mogelijkheid van verdaging Ook het gegeven
dat geen rechtsmiddelen tegen de coliectieve uitspraak kunnen worden aangewend

wijst erop dat de coliectieve uitspraak niet bedoeld lijkt om verdergaande
beleidskeuzes te maken

Landsadvocaat

1213737

00014

5 5

4

Wat zijn de gevolgen als de collectieve uitspraak niet tijdig gedaan wordt of

als de collectieve uitspraak niet aan de minimum motiveringseisen voldoet

4 1

Ook hier merk ik op dat gelet op de korte termijn hier wordt volstaan met een
antwoord op hoofdlijnen

4 2

De inspecteur is ingevolge artikel 25e

lid 1 AWR weliswaar gehouden om binnen zes

weken een collectieve uitspraak op de bezwaren te doen

maar deze

collectieve

uitspraak bevat geen individuele beoordeling van de ingediende bezwaren

De

inspecteur zal na deze collectieve uitspraak immers nog de aanslagen van de
individuele belastingplichtigen moeten verminderen

artikel 25e

lid 4 AWR

Volgens de huidige Massaal bezwaarregeling is deze vermindering overigens
geen voor beroep vatbare uitspraak op bezwaar zodat tegen de
vermindering van de aanslag door de inspecteur geen bezwaar kan worden
gemaakt en uitsluitend nog een verzoek om ambtshalve vermindering
mogelijk is Rechtbank Den Haag heefl op 19 april 2019
ECLI NL RBDHA 2019 5164
in een zaak naar aanleiding van de massaal
bezwaar procedure over de heffing van btw bij het privegebruik auto waarin
was beslist om geen teruggaaf te verlenen
geoordeeld dat de inspecteur had
moeten beslissen bij individuele uitspraak op bezwaar als bedoeld in artikel
25f lid 1

4 3

letter a AWR

Zoals hiervoor reeds opgemerkt is de collectieve uitspraak niet voor beroep vatbaar
Bovendien bevat de collectieve uitspraak geen individuele beoordeling van de

ingediende bezwaren

Daarom zou kunnen worden betoogd dat de dwangsomregeling

die ziet op beschikkingen op aanvraag en niet op besluiten van algemene strekking
niet van toepassing is op de collectieve uitspraak

Daar staat tegenover dat deze

dwangsomregeling in de regeling Massaal bezwaar

niet lijktte zijn

uitgesioten

Daar

komt nog bij dat door het verdagen van de collectieve uitspraak ook de termijn
waarbinnen de inspecteur de individuele belastingaanslagen moet verminderen wordt

verdaagd

zodat de individuele belastingplichtigen wel een belang hebben bij het tijdig

doen van de collectieve uitspraak

4 4

Het vorenstaande geldt ook voor de vraag of een individuele belastingplichtige beroep

wegens het niet tijdig doen van een collectieve uitspraak kan instellen

4 5

Ook gelet op deze onduidelijkheid

meen

ik dan ook dat het de voorkeur verdient om

de collectieve uitspraak binnen zes weken na het arrest van de Hoge Raad te doen

Landsadvocaat

1213737

00014

PELS RliCKEN
Landsadvocaat

Advies

voor

Ministerie van Financien

f iersoonsgegeven [n

van

kantoor landsadvocaat

persoonsgegevens

datum

27 januari 2022

inza ke

Artikel 13 EVRM

zaaknr

11017639

1

Inleiding

1 1

U heeft ons gisteravond verzocht om met spoed

en

artikel 45aa sub b URIB

vandaag aan het begin van de

te adviseren over de vraag of artikei 13 EVRM met zich brengt dat artikei

middag

45aa sub b URIB niet kan en mag worden toegepast in de gevaiien waarin geen

bezwaar is gemaakt tegen de vermogensrendementsheffing in box 3 voor de jaren
2017 en 2018

1 2

Onze eerste bevindingen over deze vraag zijn op hoofdlijnen in dit advies neergelegd
Daarvoor was maar een korte tijd beschikbaar

Om tot een goede afweging over deze

principiele vraag te komen spreken wij onze eerste bevindingen graag eerst verder
met u door

1 3

Wij hebben daarnaast geprobeerd om mogelijke handvatten voor uw afweging al kort
in dit advies op te nemen

2

Samenvatting van ons advies
Naar onze mening dwingt artikel 13 EVRM niet tot het buiten toepassing iaten
van

artikei 45 sub b URIB in de gevaiien waarin geen bezwaar is gemaakt

tegen de vermogensrendementsheffing in box 3 voor de jaren 2017 en 2018
en

de aanslagen onherroepelijk vaststaan

Dat neemt niet weg dat er wel argumenten zijn die ervoor pleiten dat artikel
45aa sub b URIB bier niet zou moeten worden toegepast en dat daarover dus
anders kan worden gedacht

Zo is de Hoge Raad scherp in de formulering van

zijn oordeel dat de wettelijke regeling

nog steeds dezelfde tekortkomingen

bevat als die voor de jaren 2017 en 2018

weliswaar sinds 2015

Pels Rijcken

1213738

Droogleever Fortuijn

NV

I

Postbus 11756

en over

wordt gewerkt aan

I

2502 AT Den

het gegeven dat er

spoedige invoering

Haag

I

van een

51 70 515 5000

I

pelsrijcken nl

00015

2 12

heffing op basis van werkelijke rendementen
overweegt de Hoge Raad nadrukkeiijk

maar dat die

invoering

zo

niet v66r 2025 kan worden verwacht

In het arrest zeif ieiden deze overwegingen ertoe dat de Hoge Raad

overgaat tot het vaststellen van een concrete op rechtsherstei gerichte

compensatie van de belanghebbende die in dat gevai tegen de aansiag

opgekomen deze compensatie is dus niet geboden als gevolg van
maar is gevoigd op een bezwaar door
een beianghebbende die er voor heeft gekozen een rechtsmiddel in te
was
een

ambtshalve vermindering

zetten

Deze argumenten zouden wat ons betreft een piaats moeten krijgen in de

poiitiek bestuurlijke afweging die moet worden gemaakt of in deze gevailen
tot ambtshaive vermindering zai worden overgegaan

en

daarmee de

afweging of in een breed herstei van de regeiing zai worden voorzien of dat
dat herstei voor de jaren 2017 en 2018 zai worden beperkt tot degenen die
de heffing hebben aangevochten
De staatssecretaris heeft op grond van artikei 45aa sub b DRIB ook

uitdrukkeiijk de bevoegdheid die afweging te maken
Wij iichten dit toe
3

Feiten en achtergronden in het kort

3 1

Op 24 december 2021 heeft de Hoge Raad geoordeeld dat kort gezegd de
vermogensrendementsheffing in box 3 voor de jaren 2017 en 2018 in strijd is met het
door artikei 1 Eerste Protocoi EVRM beschermde eigendomsrecht en het
discriminatieverbod

3 2

artikei 14 EVRM

i

Circa 60 000 beiastingpiichtigen hebben mede op deze grond ontvankelijk bezwaar

gemaakt tegen de heffing van de inkomstenbeiasting en vaiien daarmee onder de
massaai bezwaarprocedure

De Hoge Raad heeft in het arrest van 24 december 2021

duideiijk gemaakt dat aan de bezwaarmakers een op rechtsherstei gerichte
compensatie moet worden geboden en heeft die in het gevai dat voorlag
ingevuid

concreet

Het totaie aantai beiastingpiichtigen die in box 3

vermogensrendementsheffing moesten betaien was

zo

hebben wij van u begrepen

in 2017 circa 3 4 miijoen en in 2018 circa 3 miijoen

Een groot aantai

beiastingpiichtigen heeft dus geen bezwaar gemaakt

De vraag is of ook aan hen

compensatie moet worden geboden

HR 24 december 2021

ECLI NL HR 2021 1963

Landsadvocaat

1213738

00015

3 12

Gee 7

3 3

tijdig bezwaar ambtshalve vermindering

Het kader voor dergelijke ambtshalve verminderingen van aanslagen in de

inkomstenbelasting is neergelegd in de Wet IB 2001 Belastingplichtigen kunnen
uitsluitend op grond van artikei 9 6 Wet IB 2001 voor ambtshalve vermindering in

aanmerking komen Afwijzingen van verzoeken om ambtshalve vermindering zijn voor
bezwaar vatbare beschikkingen

artikei 9 6 lid 3 Wet IB 2001

Uitvoeringsreglement Wet IB 2001

URIB

In artikei 45aa

zijn de bijzondere regels voor ambtshalve

verminderingen neergelegd Artikei 45aa URIB neemt tot uitgangspunt dat de
inspecteur ambtshalve een belastingaanslag die op een te hoog bedrag is vastgesteld
vermindert
na

zodra hem dat is gebleken

Daarvoor geldt wel een

het einde van het kalenderjaar waarop de belastingaanslag

45aa URIB sub a

periode van vijf jaren

betrekking heeft

artikei

Een andere uitzondering is dat geen ambtshalve vermindering

plaatsvindt als
de onjuistheid van de belastingaanslag voortvioeit uit jurisprudentie die eerst
is gewezen nadat die belastingaanslag onherroepelijk vast is komen te staan

tenzij de Minister van Financien anders heeft bepaald
URIB

uitgeoefend
3 4

artikei 45aa sub b

In dit geval wordt deze bevoegdheid door de staatssecretaris

daar wordt verder in dit advies naar verwezen

De staatssecretaris beschikt dus over de bevoegdheid om te bepalen dat in dit geval

artikei 45aa sub b URIB niet aan ambtshalve vermindering in de weg staat

Dat

betekent dat de staatssecretaris in ieder geval de politiek bestuurlijke afweging zal
moeten maken of tot een breed herstel van de gebreken in de

vermogensrendementsheffing in box 3 voor de jaren 2017 en 2018 wordt overgegaan
ook voor de gevailen waarin tegen de aanslag geen bezwaar is gemaakt

3 5

U heeft ons de vraag voorgeiegd of artikei 13 EVRM met zich brengt dat de inspecteur

ook juridisch gehouden is om in de gevailen waarin geen

gemaakt tot ambtshalve vermindering over te gaan

en

of niet tijdig

bezwaar is

of de juridische verplichting

bestaat om artikei 45aa sub b URIB dan buiten toepassing te laten

4

Artikei 13 EVRM

4 1

Artikei 13 EVRM bepaalt dat ieder die kort gezegd stelt dat zijn door het EVRM
beschermde rechten zijn geschonden
voor een

recht heeft op een daadwerkelijk rechtsmiddel

nationale instantie

Zie

artikei 13 EVRM

Een ieder wiens rechten en vrijheden die in dit Verdrag zijn vermeld

geschonden

nationale instantie

uitoefening

zijn

heeft recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel voor een

van

ook indien deze schending is begaan door personen in de

hun ambtelijke functie

Landsadvocaat

1213738

00015