1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

34 922 (R2103)

Akte van Genève bij de Overeenkomst van
’s-Gravenhage betreffende de internationale
inschrijving van tekeningen of modellen van
nijverheid; Genève, 2 juli 1999

B/ Nr. 2

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE VAN HET
KONINKRIJK EN NADER RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State van het Koninkrijk d.d. 10 november 2017 en het nader
rapport d.d. 12 februari 2018, aangeboden aan de Koning door de Minister
van Economische Zaken en Klimaat, mede namens de Minister van
Buitenlandse Zaken. Het advies van de Afdeling advisering van de Raad
van State van het Koninkrijk is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 11 juli 2017, no. 2017001179, heeft Uwe Majesteit,
op voordracht van de Minister van Economische Zaken, mede namens de
Minister van Buitenlandse Zaken, bij de Afdeling advisering van de Raad
van State van het Koninkrijk ter overweging aanhangig gemaakt de akte
van Genève bij de Overeenkomst van ’s-Gravenhage betreffende de
internationale inschrijving van tekeningen of modellen van nijverheid;
Genève, 2 juli 1999 ( Trb. 2000, 102), met toelichtende nota.
De Akte van Genève is een wereldwijd verdrag dat voorziet in bescherming van tekeningen en modellen. Het combineert twee stelsels voor de
registratie van tekeningen en modellen: het marginale stelsel dat inhoudt
dat bij registratie niet wordt getoetst of de tekening of het model
vernieuwend is (onder meer in gebruik in Frankrijk, Duitsland en de
Benelux-landen) en het integrale stelsel waarbij dat wel wordt getoetst
(vooral in gebruik in de Verenigde Staten, het Verenigd Koninkrijk en
Japan). De bescherming van tekeningen en modellen is voor het Europese
deel van het Koninkrijk volledig geregeld in een Benelux-verdrag, dat al in
overeenstemming is met de Akte van Genève.2
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk adviseert
de goedkeuringsprocedure voort te zetten, maar merkt op dat niet

1

De oorspronkelijke tekst van de toelichtende nota zoals voorgelegd aan de Afdeling advisering
van de Raad van State van het Koninkrijk is ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer
2
Benelux-verdrag inzake de intellectuele eigendom (merken en tekeningen of modellen),
’s-Gravenhage, 25 februari 2005, Trb. 2000, 102.

kst-34922-2
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 922 (R2103), nr. 2

1

gemotiveerd wordt waarom goedkeuring van het verdrag wenselijk is op
dit moment, achttien jaar nadat het verdrag is ondertekend.
Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 11 juli 2017,
nr. 2017001179, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering van de
Raad van State van het Koninkrijk haar advies inzake het bovenvermelde
verdrag rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd
10 november 2017, nr. W15.17.0204/IV/K, bied ik U hierbij aan.
1. Wenselijkheid
Voorgesteld wordt stilzwijgende goedkeuring te verlenen aan de Akte van
Genève bij de Overeenkomst van ’s-Gravenhage betreffende de internationale inschrijving van tekeningen of modellen van nijverheid. De Akte is
op 2 juli 1999 tot stand gekomen en is op 6 juli 1999 namens het
Koninkrijk ondertekend. De Akte is eind 2003 in werking getreden. De
Europese Unie is in 2008 toegetreden voor aangelegenheden die onder
haar bevoegdheid vallen.3 Sinds de ondertekening is de Akte acht keer
gewijzigd.4
In de toelichting wordt niet aangegeven waarom het wenselijk of
noodzakelijk is dat het Koninkrijk partij wordt bij dit verdrag. Evenmin
wordt verduidelijkt waarom pas nu, achttien jaar na de totstandkoming,
tot goedkeuring wordt overgegaan, terwijl de Rijkswet goedkeuring en
bekendmaking verdragen bepaalt dat verdragen waarvan de regering het
wenselijk acht dat het Koninkrijk daaraan wordt gebonden zo spoedig
mogelijk ter goedkeuring aan de Staten-Generaal worden voorgelegd.5
Niet uitgelegd wordt op welke punten de Akte sinds 1999 is gewijzigd.
Een nieuwe regeling hoort alleen tot stand te komen als de noodzaak
daarvan vaststaat.6 De Afdeling heeft geen aanleiding om te veronderstellen dat goedkeuring van de Akte niet wenselijk is, maar acht een
motivering niettemin op zijn plaats. Zij adviseert de toelichting op de
hiervoor genoemde punten aan te vullen.
1. Wenselijkheid
Naar aanleiding van het advies van de Afdeling om toe te lichten waarom
het wenselijk en noodzakelijk is dat de Akte van Genève op dit moment
(nog) wordt goedgekeurd, is een nieuwe paragraaf 2.4 toegevoegd waarin
ten aanzien van het Europees deel van Nederland op deze aspecten wordt
ingegaan. Ten aanzien van Caribisch Nederland wordt verwezen naar
paragraaf 2.5. In paragraaf 5 wordt ingegaan op de positie van Aruba,
Curaçao en Sint-Maarten. Voor de goede orde wordt daarnaast opgemerkt
dat sinds 1999 in de Akte enkel correcties zijn aangebracht en dat slechts
het Reglement gewijzigd is (Trb. 2015, 39 en Trb. 2016, 192).
2. Parlementaire goedkeuring bij wijziging van de Akte door de Algemene
Vergadering
De Akte bevat naast materiële bepalingen ook organisatorische
bepalingen. De materiële bepalingen van de Akte kunnen op een
herzieningsconferentie en dus bij verdrag worden gewijzigd; de organisatorische bepalingen waarin de organisatiestructuur, de financiële
3

Besluit 2006/954/EG van de Raad van 18 december 2006 tot goedkeuring van de toetreding van
de Europese Gemeenschap tot de Akte van Genève, PB 2006, L 386, blz. 28.
Trb. 2015, 39; Trb. 2016, 192.
5
Artikel 2, eerste lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen.
6
Aanwijzing 6 van de Aanwijzingen voor de regelgeving.
4

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 922 (R2103), nr. 2

2

contributies en de besluitvorming door de Algemene Vergadering worden
geregeld kunnen worden gewijzigd door de Algemene Vergadering, het
orgaan waarin alle lidstaten zijn vertegenwoordigd. Zulke wijzigingen
worden aangenomen met een drie-vierde of vier-vijfde meerderheid van
stemmen, zodat een minderheid van lidstaten kan worden overstemd.7 In
enkele gevallen kan een lidstaat die is overstemd de inwerkingtreding van
zo’n amendement tegenhouden. Het betreft aanpassingen van de wijze
waarop in de Algemene Vergadering beslissingen worden genomen.8
Wijzigingen van deze bepalingen treden niet in werking als binnen zes
maanden na het aannemen ervan één lidstaat verklaart de wijziging niet te
aanvaarden.9
In de memorie van toelichting wordt betoogd dat het niet haalbaar is om
binnen zes maanden een goedkeuringsprocedure – inclusief de procedures van de Wet raadgevend referendum – te doorlopen, en zo nodig
bezwaar tegen de wijziging te maken.10 Om die reden zal de regering deze
wijzigingen niet voorleggen aan het parlement en zal deze beschouwen
als besluiten van een volkenrechtelijke organisatie in de zin van artikel 93
Grondwet. De Afdeling heeft bij deze passage twee opmerkingen.
Ten eerste, het begrip «verdrag» in artikel 91 Grondwet, en daarmee
samenhangend het parlementair goedkeuringsvereiste op de voet van
deze bepaling in samenhang met de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen, dient te worden bepaald naar materiële volkenrechtelijke maatstaven.11 Of een rechtshandeling een verdrag is of een besluit
van een volkenrechtelijke organisatie hangt niet af van de vraag of er
voldoende tijd is om parlementaire goedkeuring te organiseren. Zo kan de
verbindendheid van een besluit van een volkenrechtelijke organisatie
afhankelijk zijn van de instemming met dat besluit van de individuele
verdragspartijen. Een dergelijke (expliciete of impliciete) instemming
vormt een wilsovereenstemming tussen volkenrechtelijke subjecten en
heeft dus de vorm van een verdrag of verdragswijziging, waarvoor
parlementaire goedkeuring is vereist (tenzij een van de uitzonderingen op
het goedkeuringsvereiste als bedoeld in artikel 7 van de Rijkswet
goedkeuring en bekendmaking van verdragen van toepassing is).12 Dit is
hier aan de orde: de inwerkingtreding van de bedoelde wijzigingen is
immers afhankelijk van de instemming van de individuele staten. Dat
betekent dat sprake is van een verdrag, dat parlementair zal moeten
worden goedgekeurd.

7

Artikelen 25 en 26, eerste en tweede lid. In bepaalde gevallen is voor inwerkingtreding vereist
dat driekwart van de stemgerechtigden in de Algemene Vergadering aan de Directeur-Generaal
kennis hebben gegeven van aanvaarding van de wijzigingen conform hun constitutionele recht
(artikel 26, derde lid, onderdeel a). Dan heeft het besluit verdragkarakter. In andere gevallen
geldt die eis niet en zijn de lidstaten dus bij meerderheidsbesluit gebonden (artikel 26, eerste
lid, onderdeel b).
8
Het betreft: het minimum aantal lidstaten dat in de Algemene Vergadering aanwezig moet zijn
om besluiten te kunnen nemen; de mogelijkheid van besluitvorming bij consensus; en de
bepaling die voorschrijft dat elke lidstaat binnen zes maanden de inwerkingtreding kan
verhinderen.
9
Artikelen 26, derde lid.
10
Toelichting, paragraaf 3.1 (Artikelsgewijze toelichting), bij artikel 26.
11
Kamerstukken II 1977/78, 15 049 (R 1100), nr. 3, blz. 6–7 (toelichting op het huidige artikel 91
Grondwet): «Onder verdragen worden in de huidige praktijk verstaan alle overeenkomsten
welke volgens volkenrechtelijke criteria voor de Staat verbindend zijn, ongeacht de vorm. Door
het gebruik van de term «verdragen» wordt de eis van goedkeuring door de Staten-Generaal,
vergeleken met de huidige Grondwet, in geen opzicht veranderd». Aldus ook Kamerstukken II
1979/80, 15 049, (R 1100), nr. 7, blz. 6.
12
Vergelijk Kamerstukken II 1988/89, 21 214 (R 1375), nr. 3, blz. 13–14; Kamerstukken II 1988/89,
21 214 (R 1375), B, punt 12.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 922 (R2103), nr. 2

3

Ten tweede wijst de Afdeling er op dat de wijziging van de Akte niet
referendabel is, aangezien het een verdrag betreft dat mede zal gelden
voor Aruba. Raadgevende referenda kunnen alleen worden gehouden
over wetten en verdragen die alleen gelden voor het land Nederland.13
Als het niettemin bezwaarlijk wordt gevonden om deze verdragswijzigingen aan parlementaire goedkeuring te onderwerpen, kan ervoor
worden gekozen het nu voorliggende verdrag uitdrukkelijk goed te keuren
en in de goedkeuringswet te bepalen dat parlementaire goedkeuring voor
deze categorie van verdragswijzigingen niet vereist is.14
Gelet op het voorgaande adviseert de Afdeling in ieder geval de
toelichting aan te passen.
2. Parlementaire goedkeuring bij wijziging van de Akte door de Algemene
Vergadering
De Afdeling is van oordeel dat ofwel toekomstige wijzigingen van artikel
21, derde en vierde lid, van de Akte ter parlementaire goedkeuring
voorgelegd dienen te worden, ofwel in een goedkeuringswet dient te
worden bepaald dat parlementaire goedkeuring voor deze categorie van
verdragswijzigingen niet vereist is. Dit omdat die wijzigingen verdragen
zouden zijn. Wij delen de zienswijze van de Afdeling niet en beschouwen
de genoemde wijzigingen als besluiten van een volkenrechtelijke
organisatie. De wijzigingen worden namelijk op grond van artikel 26 van
de Akte aangenomen door de Algemene Vergadering van de Unie van
‘s-Gravenhage, een orgaan van een volkenrechtelijke organisatie, en zij
worden van kracht voor de verdragspartijen zonder dat een verdere
rechtshandeling van de partijen nodig is. Deze besluiten van de Algemene
Vergadering binden de partijen rechtstreeks. Parlementaire goedkeuring
van deze wijzigingen of machtiging van de regering tot het aangaan van
binding aan deze wijzigingen kan dan ook niet aan de orde zijn. De
juridische onderbouwing van dit standpunt is in de toelichtende nota
aangepast en aangevuld (toelichting op artikel 26).
3. Medegelding voor Aruba, Curaçao en Sint Maarten
Volgens de toelichting beraden de regeringen van Curaçao en Sint
Maarten zich nog over de wenselijkheid van medegelding.15 De Akte zal
ter stilzwijgende goedkeuring worden overgelegd aan de Eerste en de
Tweede Kamer der Staten-Generaal en aan de Staten van Aruba, maar
niet aan de Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten.
a. Goedkeuring
Als Aruba, Curaçao of Sint Maarten zich nog beraadt op medegelding van
een goed te keuren verdrag, is het gebruikelijk nu al goedkeuring te
vragen voor die landen. Daarmee wordt voorkomen dat de goedkeuringsprocedure opnieuw doorlopen moet worden als later blijkt dat de
regeringen van die landen medegelding wensen. Niets staat er aan in de
weg om, in afwachting van de uitkomsten van het beraad in Curaçao en
Sint Maarten, goedkeuring voor die landen te vragen.

13

Artikel 4, aanhef en onderdeel b, van de Wet raadgevend referendum (vergelijk artikel 5,
aanhef en onderdeel f, voor uitdrukkelijke goedkeuring van verdragen die mede gelden voor
andere landen binnen het Koninkrijk dan Nederland).
14
Artikel 7, aanhef en onderdeel a, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen.
15
Toelichting, paragraaf 5 (Koninkrijkspositie).

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 922 (R2103), nr. 2

4

De Afdeling adviseert de Akte mede over te leggen aan de Staten van
Curaçao en de Staten van Sint Maarten, tenzij intussen vast komt te staan
dat zij geen medegelding wensen.
b. Uitvoering
Volgens de toelichting is de regelgeving voor Europees Nederland al
conform de Akte.16
In de toelichting wordt niet ingegaan op de vraag of uitvoeringswetgeving
noodzakelijk is in Aruba en – als tot medegelding wordt besloten –
Curaçao en Sint Maarten.17 De Afdeling adviseert de toelichting aan te
vullen.
3. Medegelding voor Aruba, Curaçao en Sint Maarten
De Afdeling gaat ook in op de medegelding van de Akte voor Aruba,
Curaçao en Sint Maarten. Naar aanleiding hiervan wordt opgemerkt dat
de Akte tevens wordt goedgekeurd voor de Caribische landen van het
Koninkrijk. Naar aanleiding van het advies van de Afdeling is daarnaast de
toelichting ten aanzien van de Koninkrijkspositie aangevuld. Zo wordt ten
aanzien van Aruba ingegaan op de uitvoeringswetgeving. Verder wordt
aangegeven dat Curaçao medegelding wenselijk acht en het land hiervoor
uitvoeringswetgeving in concept gereed heeft. Sint Maarten beraadt zich
nog op medegelding.
4. Rechtstreekse werking
De Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen bepaalt dat bij de
voorlegging van een verdrag aangegeven wordt of het verdrag naar het
oordeel van de regering bepalingen bevat die naar hun inhoud een ieder
kunnen verbinden en, indien dit het geval is, welke bepalingen het
betreft.18 Het gaat daarbij om bepalingen die onvoorwaardelijk en
voldoende nauwkeurig zijn om in de nationale rechtsorde zonder meer als
objectief recht te kunnen worden toegepast.19
De Akte van Genève bevat naar het oordeel van de regering meerdere
artikelen met een ieder verbindende bepalingen. Er worden vier
voorbeelden gegeven van bepalingen die rechtstreekse werking hebben:
zo krijgen burgers het recht om een internationale aanvraag in te dienen
en wordt geregeld aan welke vereisten een aanvraag moet voldoen.
Verder regelt de Akte de rechtsgevolgen van een weigering tot
inschrijving zijn, de rechtsmiddelen die de burger heeft bij een weigering
tot inschrijving en de rechtsgevolgen van een internationale
inschrijving.20
Het verdrag telt 34 artikelen; het Reglement van uitvoering dat aan het
verdrag is verbonden bevat 32 artikelen. Een groot deel van deze
bepalingen richt zich tot de aanvrager of houder van een tekening of
model. De Afdeling is van oordeel dat niet kan worden volstaan met het
noemen van vier voorbeelden. Gelet op de manier waarop de informatieplicht is geformuleerd in artikel 2, tweede lid, van de Rijkswet en de
manier waarop die plicht nader is ingevuld bij brief van de Minister van

16

Toelichting, paragraaf 4 (Uitvoeringswetgeving).
Aanwijzing 313, vierde lid, van de Aanwijzingen voor de regelgeving.
Artikel 2, tweede lid, van de Rijkswet goedkeuring en bekendmaking verdragen.
19
Hoge Raad 10 oktober 2014, m.n. r.o. 3.5.2, ECLI:NL:HR:2014:2928 (Rookverbodarrest).
20
Toelichting, paragraaf 2.2 (Doelstelling en procedure), laatste alinea.
17
18

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 922 (R2103), nr. 2

5

Buitenlandse Zaken,21 is de Afdeling van oordeel dat zoveel als mogelijk
zou moeten worden aangeduid welke bepalingen rechtstreeks werken.
De Afdeling adviseert in de toelichting nader in te gaan op de vraag welke
bepalingen in het verdrag een ieder kunnen verbinden.
4. Rechtstreekse werking
De Afdeling is van oordeel dat in de toelichtende nota niet kan worden
volstaan met het noemen van enkele voorbeelden van bepalingen die
naar het oordeel van de regering een ieder kunnen verbinden. Naar
aanleiding hiervan is paragraaf 2.2 van de toelichtende nota op dit punt
aangevuld.
5. Tekstuele aanpassingen
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt om in de toelichtende nota enkele
aanpassingen van tekstuele aard door te voeren.
De Afdeling advisering van de Raad van State van het Koninkrijk geeft U
in overweging goed te vinden dat bedoeld verdrag wordt overgelegd aan
de beide Kamers der Staten-Generaal, aan de Staten van Aruba, aan die
van Curaçao en aan die van Sint Maarten, nadat aan het vorenstaande
aandacht zal zijn geschonken.
De vice-president van de Raad van State van het Koninkrijk,
J.P.H. Donner
Ik moge U, mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken, verzoeken
de Minister van Buitenlandse Zaken te machtigen gevolg te geven aan zijn
voornemen het verdrag vergezeld van de gewijzigde toelichtende nota ter
stilzwijgende goedkeuring over te leggen aan de Eerste Kamer en aan de
Tweede Kamer der Staten-Generaal en tevens voor te leggen aan de
Staten van Aruba, de Staten van Curaçao en de Staten van Sint Maarten.
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

21

Kamerstukken I 2016/17, 34 158 (R2048), E.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2017–2018, 34 922 (R2103), nr. 2

6