Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

409
Vragen van het lid Karabulut (SP) aan de ministers van Buitenlandse Zaken en
voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking over
wapenleveranties aan Oekraïne (ingezonden 14 september 2018).
Antwoord van Minister Blok (Buitenlandse Zaken) en van Minister Kaag
(Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking) (ontvangen 25 oktober
2018).
Vraag 1
Kent u het bericht «Washington Quietly Increases Lethal Weapons to
Ukraine»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe beoordeelt u de Amerikaanse wapenleveranties aan Oekraïne? Deelt u
zorgen hierover dat het bij kan dragen aan verscherpte tegenstellingen op het
Europese continent? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Conform de antwoorden op uw vragen d.d. 29 maart 2018 (kamerstuknummer 2018D20452) blijft het kabinet van mening dat het conflict in het oosten
van Oekraïne alleen via politieke weg kan worden opgelost. Wapenleveranties
aan Oekraïne dragen naar de mening van het kabinet niet bij aan een
vreedzame oplossing van het conflict. Het Kabinet heeft dit standpunt sinds
het begin van het conflict in Oost-Oekraïne uitgedragen.
Tegelijkertijd heeft Oekraïne een legitieme veiligheidsbehoefte en het recht
zijn territoriale integriteit te beschermen. Verschillende andere landen,
waaronder de Verenigde Staten, maken op basis hiervan een andere
afweging ten aanzien van wapenleveranties aan Oekraïne.
Het kabinet is voorts van mening dat verscherpte tegenstellingen op het
Europese continent eerst en vooral veroorzaakt worden door Russische
inmenging in het oosten van Oekraïne en illegale annexatie door Rusland van

1

ah-tk-20182019-409
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Washington Quietly Increases Lethal Weapons to Ukraine, https://
www.theamericanconservative.com/articles/washington-quietly-increases-lethal-weapons-toukraine/, 10 september 2018.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

de Krim. VS en Europa zijn eensgezind van mening dat volledige naleving
van de Minsk akkoorden door alle partijen de weg richting vreedzame
beslechting van het conflict is.
Vraag 3
Hoe verhouden wapenleveranties aan Oekraïne zich tot de Minsk Akkoorden?
Staat dit niet ten minste op gespannen voet met de geest van die afspraken?
Antwoord 3
De Minsk Akkoorden leggen geen restricties op wapenleveranties aan
Oekraïne. Bepaalde zware wapens dienen teruggetrokken te worden van de
zogeheten «contactlijn» tussen de zelfverklaarde volksrepublieken van
Donetsk en Luhansk en het door de centrale overheid gecontroleerde gebied
in Oost-Oekraïne. De speciale monitoringsmissie van de OVSE controleert de
naleving van dit voorschrift.
Vraag 4
Welk beleid hanteert Nederland met betrekking tot wapenleveranties aan
Oekraïne? Wordt hier terughoudend in opgetreden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Met betrekking tot Oekraïne hanteert Nederland hetzelfde wapenexportbeleid
als tegenover alle landen niet behorend tot de NAVO- en EU-lidstaten en
daarmee gelijkgestelde landen (Australië, Nieuw-Zeeland, Japan, Zwitserland). Dat houdt in dat alle aanvragen voor exportvergunningen zorgvuldig
worden getoetst aan de acht criteria van het EU Gemeenschappelijk
Standpunt inzake wapenexport. Per geval wordt een risico-inschatting
gemaakt van de eindbestemming, het eindgebruik en de aard van het goed.
Vanwege het conflict in het oosten van het land wordt bij de toetsing van
aanvragen die betrekking hebben op Oekraïne extra aandacht besteed aan
criterium 3 en 4, welke respectievelijk gaan over interne conflicten en
regionale stabiliteit. Als niet kan worden uitgesloten dat de goederen
gewapende conflicten uitlokken, verlengen of bestaande spanningen of
conflicten in het land van eindbestemming vergroten, wordt geen vergunning
afgegeven.
Vraag 5
Is vanuit Nederland de afgelopen jaren militair materieel aan Oekraïne
geleverd? Zo ja, wat betreft dit?
Antwoord 5
Het Ministerie van Buitenlandse Zaken publiceert sinds 2004 elke maand een
gedetailleerd overzicht van alle afgegeven vergunningen voor militaire
goederen en dual-use goederen met militair eindgebruik, inclusief vergunningen voor tijdelijke uitvoer, op een publiek toegankelijke website van de
rijksoverheid.2 Hieruit volgt onderstaande overzicht voor afgegeven vergunningen voor definitieve uitvoer:
24-06-2005 Vizierkijkers alsmede delen en toebehoren daarvoor
03-07-2007 Vizierkijkers
20-06-2008 Infrarood nachtkijkers
17-03-2009 Vliegtuigmotor t.b.v. MIG29 gevechtsvliegtuig
29-08-2011 Parachute en drukregelaar voor gevechtsvliegtuig
22-11-2012 Geluiddempers voor jachtgeweren
25-04-2014 Delen voor gevechtsvliegtuigen
27-06-2016 Deel voor simulatiesysteem
18-08-2016 Delen voor Varta wielvoertuigen
29-12-2016 Actieve kool voor NBC filters
21-08-2017 Diverse producten voor ballistische bescherming
Voor de volledigheid vermeldt het kabinet dat het Ministerie van Buitenlandse
Zaken eveneens elk jaar gedetailleerd rapporteert over afgewezen vergunningaanvragen in het aan de Kamer verzonden jaarrapport over het Neder-

2

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/exportcontrole-strategische-goederen/documenten/
rapporten/2016/10/01/overzicht-uitvoer-militaire-goederen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

landse wapenexportbeleid. Voor de jaren 2015–2018 levert dat het volgende
overzicht van afgewezen vergunningaanvragen op:
13-09-2017 Magazijnen van het kaliber.308 Winchester
01-11-2016 Schokdempers
18-09-2015 Beeldversterkerbuizen voor nachtzichtkijkers (voor periscopen in
gepantserde voertuigen)
Vraag 6
Deelt u de opvatting dat het leveren van militair materieel aan Oekraïne niet
aan de orde zou mogen zijn zolang afspraken in het Minsk Akkoord door Kiev
geschonden blijven worden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Oekraïne heeft te maken met een reële veiligheidsdreiging, zoals duidelijk
blijkt uit het voortdurende en zorgwekkende Russische optreden op de Krim
en in Oost-Oekraïne. Oekraïne kent daarmee een legitieme veiligheidsbehoefte. Juist vanwege de complexe situatie in Oekraïne is het belangrijk om
elke potentiële leverantie individueel en zorgvuldig te beoordelen conform de
in het antwoord op vraag 4 genoemde criteria.
Dat neemt niet weg dat Nederland consequent benadrukt dat alle partijen hun
verantwoordelijkheden onder de Minsk Akkoorden moeten nakomen. Zowel
bilateraal als in multilaterale fora spreekt Nederland Rusland en Oekraïne op
deze verantwoordelijkheden aan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3