Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2359

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 juni 2017
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij vijf fiches, die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: SOLVIT-actieplan (Kamerstuk 22 112, nr. 2357)
Fiche: Verordening generieke onderzoeksbevoegdheid (Kamerstuk 22 112,
nr. 2358)
Fiche: Verordening voor het creëren van een Single Digital Gateway
Fiche: Aanpassing van de EMIR-verordening en communicatie over
verdere uitdagingen voor kritieke marktinfrastructuur (Kamerstuk 22 112,
nr. 2360)
Fiche: Mededeling vernieuwde impuls voor het Afrika-EU partnerschap
(Kamerstuk 22 112, nr. 2361)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2359
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

1

Fiche: Verordening voor het creëren van een Single Digital
Gateway
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Proposal for a Regulation of the European Parliament and of the
Council on establishing a single digital gateway to provide information, procedures, assistance, and problem solving services and
amending Regulation (EU) No 1024/2012.
b) Datum ontvangst Commissiedocument
2 mei 2017
c) Nr. Commissiedocument
COM(2017) 256
d) EUR-Lex
http://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/
?qid=1494428656713&uri=CELEX:52017PC0256
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
SWD(2017) 211 final
SWD(2017) 212 final
SWD(2017) 213 final
SWD(2017) 214 final
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken
h) Rechtsbasis
Artikel 21 lid 2, 48 en 114 van het Verdrag betreffende de werking van
de Europese Unie
i) besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees Parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
In haar strategie van 28 oktober 2015 ten aanzien van de eengemaakte
markt1 kondigde de Europese Commissie (Commissie) een handhavingsstrategie aan die onder meer een cultuur van naleving en slimme
handhaving teweeg moet brengen. Met het nalevingspakket, waar het
onderhavig voorstel onderdeel van is, geeft de Commissie uitwerking aan
haar voornemen.
De Single Digital Gateway (SDG) moet dé online toegangspoort worden
voor burgers en bedrijven die zich willen bewegen binnen de interne
markt. De Commissie is van mening dat de informatie over grensoverschrijdend wonen, studeren en werken nu gefragmenteerd en hierdoor
moeilijk vindbaar is, wat een hindernis is binnen de interne markt. Via dit
nieuwe portaal dienen burgers en ondernemers op een eenvoudige
manier toegang te krijgen tot alle informatie2 per lidstaat over wetgeving,
(administratieve) procedures en assisterende/probleemoplossende
diensten3.
1

COM(2015) 550, 28.10.2015.
Zie Annex I voor een compleet overzicht van informatie voor burgers en bedrijven.
3
In Annex III worden in ieder geval genoemd: het Point of Single Contact, het Product
Contactpunt, het Contactpunt Bouwproducten, het Contactpunt Erkenning Beroepskwalificaties
(in NL: Nuffic), het Nationaal Contactpunt voor grensoverschrijdende zorg (in NL: CAK), EURES
en Onlinegeschillenbeslechting.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

2

Lidstaten dienen te verzekeren dat nationale informatie over rechten en
plichten (zie annex 1) volledig is gedekt via portals op nationaal en EU
niveau. Tevens dienen lidstaten bepaalde procedures die te maken
hebben met belangrijke «life events» voor burgers en bedrijven volledig
online én in een andere EU-taal beschikbaar te stellen. Deze procedures
– in NL veelal aangeduid met de term «digitale overheidsdiensten» – zijn:
– het aanvragen van een geboortecertificaat;
– het aanvragen van studiefinanciering of studiebeurs;
– het registreren voor socialezekerheidsuitkeringen;
– het doen van een verzoek tot diploma-erkenning;
– het laten registreren van een adreswijziging;
– het aanvragen van een nieuw paspoort of nieuwe identiteitskaart;
– het registreren van een motorvoertuig;
– het beroep doen op pensioenuitkeringen van publieke en semipublieke
instellingen;
– het doen van een algemene registratie van bedrijfsactiviteit (niet de
oprichting en totstandkoming van een bedrijf);
– het registreren als werknemer of werkgever voor sociale verzekeringen;
– het berichtgeven over het beëindigen van de arbeidsovereenkomst
door een werkgever aan de sociale instanties in het kader van de
socialezekerheidspremies en -bijdragen en
– het afdragen van de sociale premies en bijdragen door werkgevers.
In het voorstel wordt tevens geregeld dat er een technisch systeem wordt
ingericht voor de uitwisseling van bewijsstukken tussen de organisaties
die verantwoordelijk zijn voor bovengenoemde informatie, diensten en
procedures en de bevoegde autoriteiten in andere lidstaten ter validatie
van de authenticiteit ervan. Indien de gebruiker er expliciet om vraagt
dient de dienstverlenende organisatie direct bij de bevoegde autoriteiten
in andere lidstaten het bewijs op te vragen.
De verordening dient twee jaar na het in werking treden te zijn geïmplementeerd; dit betekent dat de betreffende diensten/procedures dan
digitaal beschikbaar moeten zijn voor burgers en bedrijven.
b) Impact assessment Commissie
Volgens de Europese Commissie zal het voorstel zal voor de burgers en
het bedrijfsleven geen lasten met zich meebrengen. In de eerste plaats
mogen burgers en bedrijven zelf bepalen of en in hoeverre zij gebruik
maken van de SDG en ten tweede zal de burger/ondernemer via de SDG
juist eenvoudiger tot de benodigde informatie kunnen komen waardoor er
hoogstwaarschijnlijk juist minder lasten voor hen zullen ontstaan.
De verwachting van de Europese Commissie is dat – mede omdat de EU
qua uitvoering en budget zal bijspringen – het voorstel in de huidige wijze
binnen twee jaar geïmplementeerd moet kunnen worden door de
lidstaten. In het impact assessment zijn er drie beleidsopties onder de
loep genomen, te weten: 1. Het gebruik van nationaal gecentraliseerde
portalen voor burgers en bedrijven. 2. Een meer EU-gecoördineerde
aanpak waarbij lidstaten vrij worden gelaten in het bepalen waar ze de
benodigde informatie aanbieden zo lang er maar wordt doorgelinkt naar
de SDG. 3. Een volledig EU-brede en gecentraliseerde aanpak in de zin dat
alle toegang tot informatie, procedures en assisterende/probleemoplossende diensten op de SDG zelf wordt aangeboden. Uiteindelijk is er door
de Europese Commissie gekozen voor optie 2. Volgens de Europese
Commissie is dit de meest proportionele manier om de belangen van de
stakeholders – die behoefte hebben aan eenduidige en toegankelijke
informatievoorziening en gebruiksvriendelijke toegang tot bepaalde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

3

procedures – voldoende te dienen. Een belangrijk punt dat opvalt in het
impact assessment is het gebrek aan aandacht voor decentrale overheden
en andere uitvoeringsinstanties. Deze (semi)overheden zullen echter in de
uitvoering een belangrijke rol spelen als het gaat om het aanbieden van
online procedures. Het kabinet acht het impact assessment van de
Europese Commissie daarom vooral op dit belangrijke punt onvolledig.
Daarnaast acht het kabinet verschillende onderdelen van het Impact
Assessment, zoals de kostenraming, onvoldoende realistisch.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Nederland, met een internationaal georiënteerde economie, heeft zich
altijd voorstander getoond van een goed functionerende interne markt in
Europa.4 Voor het kabinet is het versterken van de interne markt daarom
een prioriteit. Volgens het kabinet ligt er met name op het gebied van
handhaving van de regels op de interne markt nog een groot onbenut
economisch potentieel. Op Europees niveau is Nederland dan ook
voorstander van een ambitieuze aanpak voor de verdere versterking van
de interne markt. Het kabinet is positief over de grotere aandacht van de
Europese Commissie voor daadwerkelijke uitvoering van Europese regels.
Regels krijgen immers pas betekenis als ze worden toegepast en
uitgevoerd. Het is een belangrijke randvoorwaarde voor het goed
functioneren van de interne markt voor burgers en bedrijfsleven.
Het nalevingspakket waarvan onderhavig voorstel onderdeel is een stap in
de goede richting, maar er is meer nodig om structureel een grotere inzet
op handhaving te bewerkstelligen. Daarbij gaat het vooral om het creëren
van meer transparantie over de implementatie en de handhaving zowel
door lidstaten als de Europese Commissie. Met meer transparantie kan
ook de basis gelegd worden voor meer politiek commitment door elkaar
aan te spreken en actie te ondernemen waar nodig.
Nederland heeft daarom de voorkeur om het bestaande Single Market
Scoreboard5 te verbeteren door kwalitatieve gegevens over de prestaties
van lidstaten toe te voegen en de frequentie van het uitbrengen ervan te
verhogen. Het Single Market Scoreboard biedt nu wel kwantitatief
vergelijkingsmateriaal, maar duiding ontbreekt: waarom is er in bepaalde
gevallen een achterstand en wie kan er wat aan doen om deze weg te
nemen? Is implementatie goed en volledig uitgevoerd of niet? Wanneer
deze informatie bekend is, kunnen de handhavingstekorten op de interne
markt efficiënter aangepakt worden. Ook zou dit instrument inzicht
moeten bieden in het handhavingsbeleid van de Europese Commissie.
Het kabinet wil graag de mogelijkheden onderzoeken hoe ook in Raadsverband tot betere handhaving kan worden gekomen opdat er meer
politieke aandacht komt voor (het door de Commissie te bewerkstelligen
van) naleving van EU-regels. Door dit onderwerp ook met regelmaat op
de Raad van Ministers te agenderen, wordt rekenschap over de
toepassing van EU-regels door de lidstaten afgedwongen en kunnen
lidstaten de Europese Commissie gezamenlijk aanspreken op haar
handhavingsbeleid.

4

Raadsconclusies van de Raad voor Concurrentievermogen van 2 februari 2016, tijdens het
Nederlands Voorzitterschap, document 6260/16. http://data.consilium.europa.eu/doc/document/
ST-6622-2016-INIT/en/pdf.
5
Het Scorebord van de interne markt is gebaseerd op uitgebreide verslagen over 13
governance-instrumenten, waaronder instrumenten om toe te zien op de juiste omzetting van
EU-richtlijnen, inbreukprocedures te analyseren en netwerken voor administratieve samenwerking en verschillende informatie- en probleemoplossende diensten te ondersteunen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

4

Het kabinet ondersteunt en voert het beleid om te komen tot een meer
adequate, betrouwbare en transparante informatievoorziening. Het vrije
verkeer kan worden gestimuleerd indien ondernemers eenvoudiger te
weten kunnen komen wat hun rechten en plichten zijn en aan wat voor
(wettelijke) vereisten moet worden voldaan bij bepaalde grensoverschrijdende activiteiten. Vooral voor het MKB is dit een belangrijke ondersteuning bij het benutten van de mogelijkheden die de interne markt te
bieden heeft. De inschatting is namelijk dat veel potentieel in de interne
markt niet wordt benut als de ondernemer lastig toegang kan krijgen tot
de benodigde informatie. Indien een ondernemer namelijk niet weet wat
precies de wettelijke vereisten zijn in een lidstaat om een bepaalde
bedrijfsactiviteit uit te oefenen, zal hij er naar verwachting ook niet voor
kiezen om de stap naar die lidstaat te zetten.
Nederland is momenteel voor ondernemers al bezig om een
voorlichtings- en contactportaal te creëren in het kader van het Point of
Single Contact/Single Market Centreproject. Dit is de samengevoegde
website van het Ondernemersplein en Answers for Business. Deze
respectievelijk Nederlands- en Engelstalige websites geven praktische
informatie over ondernemen in Nederland. Op dit moment is het PSC
echter niet gericht op burgers; er kunnen via deze weg geen overheidsdiensten worden aangeboden en geen (administratieve) procedures
worden doorlopen.
Ook op het burgerterrein heeft Nederland al behoorlijke stappen gezet in
het digitaal aanbieden van informatie en waar mogelijk procedures.
Burgers kunnen bijvoorbeeld terecht bij rijksoverheid.nl, overheid.nl,
netherlandsandyou.nl en op domeinspecifieke websites van (semi)overheidsinstanties. Bovendien kan de voortgang op het gebied van deze
digitale informatievoorziening in Nederland goed worden gevolgd op een
website zoals digitaleoverheid.nl.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet staat in beginsel positief tegenover het idee om één online
toegangsportaal te creëren waar bedrijven op een eenvoudige manier per
lidstaat toegang hebben tot alle informatie over grensoverschrijdende
activiteiten binnen de interne markt. Het kabinet steunt derhalve deze
doelstelling van het voorstel, maar is kritisch over de gekozen invulling.
Momenteel verschilt het niveau van informatievoorziening aan de
burger/ondernemer met betrekking tot de (digitale) overheidsdienstverlening en juridische en administratieve verplichtingen bij grensoverschrijdende activiteiten aanzienlijk tussen de verschillende lidstaten. Het
kabinet is positief over de onderdelen in het voorstel ten aanzien van de
informatievoorziening over de toegang tot informatie voor bedrijven6 en
steunt de Commissie in haar streven om via één portaalsite informatie
van nationale overheden vindbaar te maken. Nederland zal echter
benadrukken dat dit in geen geval mag betekenen dat de Commissie
harmoniserende maatregelen over de te gebruiken online vorm of de op
de nationale websites aan te bieden inhoud aan de lidstaten oplegt.
Het kabinet is van mening dat bij bedrijven de behoefte aan het ontsluiten
van informatie het grootst is.
Het kabinet is voorts niet van mening dat het voorstel ook zou moeten
toezien op gedetailleerde informatie die zowel burgers als het bedrijfsleven kan raken. Hierbij gaat het bijvoorbeeld om de 500 CAO’s in
6

Dit betekent concreet dat het kabinet uitsluitend het deel van Annex I steunt dat gericht is op
informatievoorziening aan bedrijven met uitzondering van de gebieden die tevens het
burgerdomein raken zoals, sociale zekerheid, cao’s, gedetailleerde informatie omtrent de
Arbowetgeving, pensioenen en arbeidsmigratie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

5

Nederland en het socialezekerheidsstelsel. Verder kan er bijvoorbeeld
worden gedacht aan de Arbowetgeving. Voor dergelijke onderdelen is de
Nederlandse inzet dat dit kan worden beperkt tot een overzicht van de
algemene rechten en plichten. Een vertaling op detailniveau acht het
kabinet onwenselijk daar de (nieuwe) wet- en regelgeving op dit terrein
niet op voorhand wordt vertaald. Bovendien zal er – om te voorkomen dat
meerdere portalen los van elkaar dezelfde functie vervullen – goed
moeten worden gekeken wat de relatie zal zijn met andere EU-portalen die
voorzien in de informatievoorziening aan burgers/bedrijven zoals EURES
of Europa.eu
Als het gaat om het digitaal aanbieden van overheidsdiensten en het
online doorlopen van (administratieve) procedures acht het kabinet dit
voorstel niet wenselijk. Het kabinet heeft als ambitie dat burgers en
bedrijven hun zaken digitaal met de overheid kunnen afhandelen, omdat
dit voor de burger en de ondernemer – zeker indien zij gevestigd zijn in
een andere lidstaat – voordelen zou kunnen opleveren. Het voorstel omvat
echter elementen, met name het digitaal aanbieden van specifieke
overheidsdiensten en doorlopen van procedures, die het kabinet niet
noodzakelijk, niet doelmatig en binnen de voorgestelde implementatietermijn niet realistisch acht. Het kabinet is voorstander van convergentie
van overheidsdienstverlening in de EU lidstaten. Dit dient echter veelal op
vrijwillige basis met respect voor de bestaande bevoegdheidsverdeling te
geschieden. Het verplicht volledig digitaal aanbieden van de genoemde
procedures in Annex II wordt derhalve niet gesteund door het kabinet.
Het vereiste dat een lidstaat een bepaalde procedure volledig online dient
aan te bieden, kan voorts in concrete gevallen voor problemen zorgen. Zo
is het voor de patiëntveiligheid van belang dat de authenticiteit van
behaalde diploma’s van zorgverleners kunnen worden gecontroleerd. Dit
is echter momenteel niet mogelijk om dit digitaal te uit te voeren.
Daarnaast dienen er in het geval van het aanvragen van een nieuw
paspoort vingerafdrukken te worden afgegeven. Het is op dit moment
praktisch niet uitvoerbaar om een dergelijke procedure volledig online aan
te bieden. Opmerkelijk hierbij is dat dit op gespannen voet staat met de
afspraken in 1) Verordening 2252/2004 over paspoorten (artikel 1 bis: De
biometrische identiteitskenmerken worden afgenomen door gekwalificeerd en bevoegd personeel van de nationale autoriteiten die verantwoordelijk zijn voor de afgifte van paspoorten en reisdocumenten) en 2) de
eIDAS verordening, waarin eisen zijn gesteld aan de wijze van authenticatie van eID-middelen. Ook dient een eerste inschrijving (vanuit het
buitenland) bij een gemeente in persoon plaats te vinden. Dit in verband
met de identiteitsvaststelling en het voorkomen van fraude. Een adres in
de Basisregistratie Personen (BRP) geeft namelijk toegang tot verschillende aanspraken. Weliswaar kan er in strikt noodzakelijke en objectief
gerechtvaardigde gevallen worden verlangd dat een persoon fysiek
aanwezig moet zijn bij de bevoegde autoriteit in een bepaalde fase van de
procedure, maar deze gevallen dienen vervolgens wel eerst genotificeerd
te worden aan de Europese Commissie. Het is op dit moment nog
onduidelijk hoe dit proces precies in zijn werk dient te gaan en het is
onzeker of deze situatie na notificatie aan de Europese Commissie kan
worden uitgezonderd van het vereiste «volledig online aanbieden».
Bovendien vindt het kabinet dat een dergelijke verandering – in tegenstelling tot wat in het voorstel wordt gesuggereerd – de procedure
inhoudelijk significant verandert.
Van een aantal documenten, zoals het aanvragen van een geboortecertificaat – een onderwerp op het terrein van personen- en familierecht –
heeft het kabinet verder twijfels bij de noodzaak in het kader van het
verbeteren van de interne markt, bijvoorbeeld in de situaties waarbij het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

6

gaat over geboorten in Nederland. Voorts is het in Nederland landelijk niet
mogelijk om digitaal aangifte van geboorte te doen en wordt niet voorzien
in digitale afgifte van het document(akte). Tevens geldt dat voor het
aanvragen van een uittreksel van de akte al verordening (EU) nr.
2016/1191 (PbEU 2016, L 200) is aangenomen en gepubliceerd.
Het kabinet acht het online aanbieden van procedures zoals neergelegd in
het voorstel om deze redenen onwenselijk. Volledige uitvoering van de
verordening wordt bovendien niet mogelijk geacht binnen de door de
Commissie aangegeven termijn van twee jaar na inwerkingtreding van de
verordening voor de toepassing van alle bepalingen van de verordening.
Met betrekking tot de uitvoerbaarheid plaatst het kabinet verder – naast de
bezwaren omtrent het volledig online aanbieden van bepaalde procedures – vraagtekens bij de termijn van twee jaar waarbinnen het voorlichtingsportaal voor burgers en bedrijven gerealiseerd dient te worden. Op
dit moment dienen er namelijk nog behoorlijke stappen te worden
gemaakt wanneer het gaat om de informatievoorziening aan burgers en
het online aanbieden van digitale overheidsdiensten, waaronder de
genoemde (administratieve) procedures. Hierbij valt bijvoorbeeld te
denken aan de informatievoorziening van decentrale overheden en
overheidsinstanties. Dergelijke informatie is momenteel veelal alleen in
het Nederlands beschikbaar. Indien alle gemeentelijke en provinciale
verordeningen ook tot de genoemde informatie behoren, dan dienen er
nog behoorlijk wat stappen te worden gezet om dit alles in een andere
EU-taal en de door de Commissie voorgestelde manier aan te bieden.
Ten slotte zet het kabinet, hoewel het ten principale positief staat ten
aanzien van het «once only principle», kritische vraagtekens bij de
uitwerking van dit principe in het voorstel.
In Nederland is invulling gegeven aan dit principe (eenmalige levering
meervoudig gebruik) middels het regelen van basisregistraties waarin
data (bijvoorbeeld over natuurlijk personen, rechtspersonen, onroerende
goederen etc.) zitten die in verschillende domeinen worden gebruikt door
het verlenen van autorisatie om dergelijke informatie in te zien door de
beherende autoriteit. In dit voorstel wordt geregeld dat de gebruiker
expliciet toestemming geeft aan de dienstverlener om bewijsstukken
direct op te vragen bij de bevoegde autoriteit in andere EU lidstaten.
Hiervoor wordt een technisch systeem geregeld. Met het voorgestelde
systeem lijkt de dienstverlener geen directe toegang te hebben tot
registraties in ander EU lidstaten, maar een aanvraag te doen via de
bevoegde autoriteit.
Het kabinet heeft twijfels bij de haalbaarheid en doelmatigheid van het
opzetten van een dergelijke grootschalige gegevensuitwisseling tussen
lidstaten, temeer daar onduidelijk is wat precies onder de voorgestelde
procedures wordt verstaan. Daarbij roept het de vraag op hoe de
bescherming van de persoonsgegevens van de betrokkenen op adequate
wijze kan worden gewaarborgd. Onduidelijk is wie de regie heeft over de
gegevens en of het mogelijk is voor de burger om te achterhalen welke
landen welke gegevens met elkaar uitwisselen. In het voorstel wordt hier
alleen over aangegeven dat het belangrijk is dat deze bescherming
voldoende wordt gewaarborgd. Uitwisseling van persoonsgegevens dient
volgens het kabinet in lijn te zijn met de algemene verordening gegevensbescherming. Het kabinet acht het van belang dat er duidelijke
standaarden worden gehanteerd en dat er uniforme kwaliteitseisen
worden gesteld aan de data – voornamelijk in het kader van de veiligheid
– bij de uitwisseling van informatie, zodat deze op een veilige manier
kunnen worden hergebruikt door andere overheden. Daarnaast dienen tal
van interoperabiliteitsaspecten nader ingevuld te worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

7

c) Eerste inschatting van krachtenveld
In principe staan de meeste lidstaten positief ten opzichte van het
verbeteren van de informatievoorziening aan bedrijven over het opereren
in de interne markt. De verwachting is dat meerdere lidstaten kritisch
zullen zijn over de uitvoerbaarheid van het voorstel, met name met
betrekking tot het online doorlopen van de genoemde procedures.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
De Europese Commissie baseert de bevoegdheid op basis van artikel 21
tweede lid, 48 en 114 van het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie (VWEU). Via artikel 21 tweede lid VWEU kunnen maatregelen worden genomen om de doelstelling van het reizen en verblijven
van burgers op het grondgebied van andere lidstaten te verwezenlijken.
Het kabinet merkt hierbij op dat in het kader van dit artikel alleen
maatregelen kunnen worden genomen die noodzakelijk zijn.
Via artikel 48 VWEU kunnen maatregelen worden genomen op het gebied
van de sociale zekerheid voor werknemers en artikel 114 VWEU betreft in
combinatie met artikel 26 VWEU harmonisatiemaatregelen om de interne
markt tot stand te brengen en de werking ervan te verzekeren. Het kabinet
acht de rechtsgrondslagen voor het voorstel juist.
b) Subsidiariteit
Het kabinet beoordeelt de subsidiariteit positief met kanttekeningen. Als
het gaat om digitale informatievoorziening aan bedrijven beoordeelt het
kabinet de subsidiariteit positief. Het doel van het versterken van de
interne markt kan worden ondersteund. Het creëren van uniforme en
gelijkwaardige informatievoorziening aan bedrijven per lidstaat binnen de
interne markt kan in principe onvoldoende worden bereikt op nationaal
niveau. Het is daarom goed dat een dergelijk voorstel op EU-niveau tot
stand komt. Dit voorstel kan een goede bijdrage leveren in het reduceren
van de kosten die burgers en bedrijven moeten maken om achter de juiste
informatie te komen met betrekking tot het ontplooien van grensoverschrijdende activiteiten tussen lidstaten.
Wanneer het daarnaast gaat om het aanbieden van digitale overheidsdiensten en het doorlopen van nationale procedures zoals aangegeven in
Annex II, is het kabinet van mening dat dit terrein in veel gevallen niet
door de Unie geregeld dient te worden. De invulling van de nationale
procedures is namelijk in veel gevallen een bevoegdheid die bij de
lidstaten ligt. Waar grensoverschrijdende effecten aan de orde kunnen
zijn, zouden deze gericht moeten worden geharmoniseerd. Volgens de
Europese Commissie zou de inhoud van de genoemde procedures met dit
voorstel weliswaar ongemoeid blijven, maar het kabinet vindt dat er op dit
gebied een zeer dunne lijn is tussen de vorm waarin de dienst wordt
aangeboden en de inhoud. Bovendien geldt dat bepaalde diensten zijn
voorbehouden aan personen met de Nederlandse nationaliteit (paspoort)
of personen die in Nederland bepaalde rechten hebben opgebouwd.
Tevens veronderstelt non-discriminatoire digitale toegang een niet
bestaande Europese digitale overheidsinfrastructuur. Er gelden dus
grenzen aan non-discriminatoire toegang tot deze diensten.
Het kabinet plaatst derhalve kanttekeningen ten aanzien van de subsidiariteit van dit voorstel op het punt van verplichte digitale overheidsdienstverlening en het volledig online en non-discriminatoir aanbieden en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

8

doorlopen van procedures. Deze aspecten van het voorstel acht het
kabinet niet noodzakelijk, niet doelmatig en binnen de voorgestelde
implementatietermijn niet realistisch.
Bij de procedures die de genoemde «life events» regelen, dient er voorts
voor te worden gewaakt dat dit geen gevolgen gaat hebben voor het
nationale personen- en familierecht en belastingrecht. Het kabinet is
kortom van mening dat digitale overheidsdienstverlening en het
doorlopen van nationale procedures niet op EU-niveau geregeld dient te
worden.
c) Proportionaliteit
Het kabinet beoordeelt de proportionaliteit van het voorstel deels positief
deels negatief. Het kabinet beoordeelt de proportionaliteit ten aanzien van
de informatievoorziening positief wanneer het gaat om bedrijven
vanwege de positieve effecten die dit kan hebben ten aanzien van de
interne markt. Het kabinet is echter negatief ten aanzien van de
verplichting tot informatievoorziening in het burgerdomein, het aanbieden
van digitale overheidsdienstverlening en het digitaal doorlopen van
(administratieve) procedures.
Door te kiezen voor een SDG waarbij er wordt doorgelinkt naar de
informatie die op de nationale portalen beschikbaar is, zal dit aspect van
het voorstel naar verwachting niet verdergaan dan noodzakelijk om te
zorgen voor eenduidige informatievoorziening aan ondernemers per
lidstaat op EU-niveau. De Europese Commissie heeft gekozen om het
voorstel te presenteren in de vorm van een verordening. Het kabinet acht
dit het juiste instrument ten aanzien van de informatievoorziening
aangezien het doel van het gelijktrekken van het informatievoorzieningsniveau tussen de lidstaten lastiger valt te realiseren in een richtlijn die
dient te worden omgezet in nationale wetgeving.
Wanneer het echter gaat om het volledig online aanbieden van digitale
overheidsdiensten en procedures is het kabinet negatief over de proportionaliteit van het voorstel. Er zou bijvoorbeeld ook voor kunnen worden
gekozen om via de SDG alleen informatie te geven over hoe dergelijke
procedures per lidstaat kunnen worden doorlopen en vervolgens door te
verwijzen naar waar en hoe dergelijke procedures – al dan niet online –
kunnen worden doorlopen.
Het kabinet acht verder de verplichting om alle informatie omtrent
wetgeving en de online beschikbare procedures in een tweede EU-taal
aan te bieden niet proportioneel. In de eerste plaats dient er volgens het
kabinet meer gericht te worden gekeken wanneer het zinvol is om deze
informatie in een andere EU-taal aan te bieden en daarnaast ziet het
kabinet niet de meerwaarde van het kunnen kiezen van «iedere» andere
EU-taal als alternatief.
Het kabinet betwijfelt of de baten voor burgers en bedrijven van het
voorstel zullen opwegen tegen de uitvoeringskosten. Vooral ten aanzien
van de burgers is de verwachting dat de verwachte baten in geen
verhouding staan tot de uitvoeringskosten van rijksoverheid, decentrale
overheden en uitvoeringsinstanties.
5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
De Europese Commissie heeft aangegeven om in samenwerking met de
lidstaten zorg te dragen voor de uitvoering van dit voorstel. In het voorstel
wordt aangegeven dat de initiële kosten voor het implementeren van dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

9

voorstel voor alle lidstaten en de Europese Commissie gezamenlijk 109
miljoen euro zullen bedragen. Daarnaast schat de Europese Commissie in
dat het operationeel houden van de SDG zo’n 8 miljoen euro per jaar zal
kosten voor de Europese Commissie en de lidstaten gezamenlijk. De
additionele kosten voor alle lidstaten en de Europese Commissie
gezamenlijk met betrekking tot zaken als vertaling en certificering worden
geschat op 86 miljoen euro. Het kabinet acht de inschatting van de
Europese Commissie te optimistisch. Het impact assessment van de
Europese Commissie heeft bijvoorbeeld weinig aandacht voor de
gevolgen voor de decentrale overheden en nationale uitvoeringsinstanties
in de lidstaten, terwijl ingevolge het voorstel zij juist hun diensten digitaal
moeten aanbieden.
Specifiek worden de initiële kosten van de Commissie geraamd tussen de
4,3 en 4,8 miljoen euro. De jaarlijkse kosten voor het operationeel houden
worden geraamd op 2,2 miljoen euro voor de Commissie. Het algemene
budget van de EU zal zorg dragen voor de kosten van de ontwikkeling en
het onderhoud van de IT-middelen ter ondersteuning van de implementatie, de promotie van de SDG op EU-niveau en de vertaling tot een
afgesproken maximum per lidstaat. Nederland is van mening dat de
EU-middelen gevonden dienen te worden binnen de in de Raad
afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2014–2020 en dat deze
moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de EU-jaarbegroting.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Er wordt door de Europese Commissie geschat dat het voor de lidstaten
die de minste procedures online hebben een investering van 6,6 miljoen
euro zal vergen om alle procedures online te krijgen. De raming lijkt op
het oog echter veel te rooskleurig ingeschat. Het kabinet zal dan ook aan
de Europese Commissie vragen op welke manier deze raming tot stand is
gekomen.
Eventuele budgettaire gevolgen voor de Nederlandse begroting worden
ingepast op de begroting van het beleidsverantwoordelijke departement,
conform de regels van de budgetdiscipline. De budgettaire gevolgen voor
decentrale overheden moeten worden getoetst aan artikel 2 van de
Financiële Verhoudingswet (Fvw).
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Er zullen geen directe financiële consequenties voor burgers en bedrijven
voortvloeien uit dit voorstel. De verwachting is wel dat burgers en
bedrijven via de SDG makkelijker en beter geïnformeerd in staat zijn om
de mogelijkheden te benutten die de interne markt te bieden heeft. De
Europese Commissie geeft aan dat bedrijven volgens de «Study on
information and assistance needs of businesses operating cross-border
within the EU, Final Report, April 2017» 11 tot 55 miljard euro zouden
kunnen besparen indien de online informatie duidelijk te raadplegen is
voordat er besloten wordt om grensoverschrijdende activiteiten te
ondernemen. Dit is een tamelijk breed bereik en de waarde van deze
cijfers is onduidelijk. Het kabinet zal de Commissie vragen hoe tot deze
raming is gekomen. De verwachte baten voor burgers betreffen 885.000
uren voor de gehele Unie, hetgeen een bedrag van ca 13 miljoen
vertegenwoordigt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

10

d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
De implementatie en uitvoering van het Commissievoorstel zoals het er
nu ligt zal zorgen voor aanzienlijke extra uitvoeringslasten voor zowel de
rijksoverheid als de decentrale overheden en uitvoeringsinstanties op de
diverse beleidsdomeinen. Het volledig online aanbieden van de
genoemde procedures en het aanbieden in een tweede taal zal bijvoorbeeld ook van toepassing zijn op alle decentrale overheden. De
verwachting is dat het voorstel voor de rijksoverheid tot aanzienlijke
inspanningen zal leiden in de uitvoering van het voorstel. Hoewel hier in
het impact assessment weinig over wordt vermeld, is tevens de
verwachting van het kabinet dat ook van de decentrale overheden en
uitvoeringsinstanties een grote inspanning zal worden gevergd bij de
uitvoering van dit voorstel. Om de uitvoerbaarheid te borgen, zal er in een
vroeg stadium overleg tussen alle betrokken overheden plaatsvinden.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
Doordat de informatievoorziening aan burgers en bedrijven omtrent de
wetgeving en administratieve procedures per lidstaat wordt verbeterd en
meer gelijk wordt getrokken, zal er een gelijker speelveld worden
gecreëerd binnen de interne markt. Het zal naar verwachting makkelijker
worden voor burgers en bedrijven om de kansen binnen de interne markt
te benutten. Dit voorstel zou zodoende kunnen bijdragen aan de concurrentieverhoudingen binnen de EU.
Het kabinet verwacht alleen niet dat het vereiste van het online doorlopen
van procedures zal bijdragen aan een verbetering van de concurrentiekracht aangezien er op dit terrein geen gelijker speelveld wordt gecreëerd.
De nationale procedures dienen namelijk inhoudelijk niet te worden
veranderd volgens het voorstel.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Het kabinet verwacht dat er aanzienlijke consequenties zullen zijn voor de
nationale wetgeving. De verwachting is dat onder meer de Dienstenwet
naar aanleiding van dit voorstel op punten zal moeten worden aangepast
en er moet worden bezien hoe het voorstel inpast in de systematiek van
de Algemene wet bestuursrecht.
Dit geldt bijvoorbeeld ten eerste ten aanzien van het «once only principle»
dat in de SDG wordt gehanteerd. Dit houdt in dat burgers en ondernemers
slechts één keer hun gegevens hoeven achter te laten bij het doorlopen
van de genoemde procedures. In het kader van artikel 28 lid 7 jo. 10 lid 3
van de Dienstenrichtlijn kent artikel 30 van de Dienstenwet wel een
bepaling waarin staat dat een bevoegde instantie geen nader onderzoek
zal doen naar een bepaalde eis indien hier reeds door bijvoorbeeld een
bevoegde instantie in een andere lidstaat onderzoek naar is gedaan.
Bevoegde instanties uit andere lidstaten dienen vervolgens op dezelfde
wijze toegang te kunnen krijgen tot de registers als de nationale
instanties. Het «once only principle» in dit voorstel regelt dat de gebruiker
de mogelijkheid wordt geboden de dienstverlener toestemming te geven
de bewijsstukken direct op te vragen bij de bevoegde autoriteit in de
andere EU lidstaat.
Verder kan er worden vermeld dat het vereiste «fully online» ook een
aanpassing van de Dienstenwet vereist. Naar verwachting zal artikel 5 van
de Dienstenwet dat o.a. ten dele artikel 6 en 8 van de Dienstenrichtlijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

11

implementeert moeten worden aangepast om zodoende via bijvoorbeeld
het PSC zowel voor burgers als ondernemers volledig online toegang te
bieden tot informatie en procedures.
Bovendien zal moeten worden bezien hoe het voorstel zich verhoudt tot
artikel 4:5 Awb, waarin aanvragen in een vreemde taal worden geregeld.
De procedures in Annex II dienen namelijk tevens in een tweede EU-taal
aan te worden geboden.
Voorts zal er moeten worden gekeken naar artikel 13 lid 2 van de
Dienstenwet en artikel 9 lid 1 van de Dienstenregeling centraal loket en
interne markt informatiesysteem in relatie tot het bewaren van de
gebruikersstatistieken. Deze dienen namelijk tevens op de SDG te worden
bewaard ten einde de gebruiksvriendelijkheid te bevorderen.
Daarnaast zal in zijn algemeenheid moeten worden bezien hoe het
voorstel zich verhoudt tot de generieke bepalingen van hoofdstuk 2 van
de Algemene wet bestuursrecht die van toepassing zijn op het verkeer
tussen de burger en het bestuursorgaan. Mogelijk zal een afwijking van de
Algemene wet bestuursrecht nodig zijn voor een aantal specifieke
gevallen. Naar aanleiding van dit voorstel zal naar verwachting namelijk
ook het verkeer via de SDG in alle genoemde gevallen mogelijk moet
worden gemaakt. Dit betekent bijvoorbeeld een aanpassing van artikel
2:15 Awb waarin het bestuursorgaan de keuze krijgt om aan te geven of
elektronisch verkeer mogelijk is. Een wetswijziging die de burger het recht
geeft om berichten digitaal aan de overheid te zenden is in voorbereiding,
maar dit geldt niet voor het recht om berichten in digitale vorm van de
overheid te ontvangen.
Uitgaande van het voorstel om het aanvragen van reis- en identiteitsdocumenten digitaal mogelijk te maken, dient in elk geval ook de Paspoortwet
aangepast te worden. Hetzelfde geldt voor de wet BRP indien een aangifte
van verblijf en adres niet in persoon hoeft te geschieden.
Bezien moet voorts worden of ook andere domeinspecifieke wetgeving
moet worden gewijzigd.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
De Europese Commissie kan op grond van artikel 21 lid 3 van de
Verordening gedelegeerde handelingen vaststellen over de vastgelegde
data in de SDG en over de manier waarop de informatie, de procedures
en de assisterende diensten via de SDG wordt weergegeven. Het kabinet
ziet liever dat dit wordt veranderd in uitvoeringshandelingen. Dit zou meer
passend zijn aangezien de bevoegdheid voor de Commissie op grond van
art. 21, lid 3 van de Verordening ziet op uniforme toepassing van juridisch
bindende handelingen van de Unie door de Europese Commissie die
volgens eenvormige voorwaarden dienen te worden uitgevoerd.
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
De Verordening zal in werking treden op de twintigste dag na de publicatie in het Publicatieblad van de EU. Een verordening is verbindend in al
haar onderdelen en rechtstreeks toepasselijk in elke lidstaat. Voor een
aantal bepalingen van de verordening geldt dat deze van toepassing
zullen zijn met ingang van twee jaar na de inwerkingtreding van de
verordening. Het kabinet is van mening dat het niet haalbaar is om het
gefragmenteerde landschap aan informatievoorziening binnen die termijn
geüniformeerd via de SDG te structureren. Dit zou helemaal het geval zijn
indien de plicht tot het digitaal beschikbaar stellen van overheidsdiensten
c.q. het volledig online doorlopen van de genoemde procedures in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

12

voorstel blijft. Het kabinet zal daarom inzetten op een termijn van zeven
jaar om uitvoering te kunnen geven aan de verordening.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
De Europese Commissie zal twee jaar na de inwerkingtreding van de
verordening en vervolgens iedere twee jaar daarna een rapport
uitbrengen aan het Europees Parlement en de Raad met betrekking tot het
functioneren van de SDG. Het kabinet staat positief ten aanzien van deze
evaluatiebepaling.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
Het kabinet heeft zorgen over de uitvoerbaarheid van het voorstel als het
gaat om de informatievoorziening aan burgers en het volledig digitaal
laten lopen van (administratieve) procedures, te meer als dit ook nog in
een andere EU-taal dient te geschieden. In een dergelijk geval zou er
namelijk – denk bijvoorbeeld aan het feit dat ook de decentrale overheden
aan dit vereiste zal moeten voldoen – een zware administratieve druk op
zowel de centrale als de decentrale bestuursorganen en de uitvoeringsinstanties komen te liggen. Een voorbeeld dat hierbij kan worden gegeven
is de uitvoering van de Participatiewet (bijstand). In Nederland is deze
uitvoering gedecentraliseerd en dat betekent dat de 388 gemeenten
individueel verantwoordelijk zijn voor het verstrekken van bijstandsuitkeringen arbeidsondersteuning. Het is niet functioneel en realistisch om de
op burgers gerichte en sociale zekerheid betreffende informatie over
procedures van al deze 388 gemeenten online aan te bieden in een andere
EU-taal. Bovendien druist dit in tegen de gedachte van de decentralisatie.
Het voorstel biedt lidstaten slechts beperkte ruimte om de keuze met
betrekking tot het online aanbieden van procedures zelf te maken, mits dit
op een non-discriminatoire wijze geschiedt ten aanzien van de SDG in een
andere EU-taal in vergelijking met de «normale» nationale procedure. Dit
vergt naar alle waarschijnlijkheid zware extra inspanningen van zowel
rijksoverheid als decentrale overheden en uitvoeringsinstanties. De
nationale lidstaten zijn namelijk nog steeds verantwoordelijk voor het
aanbieden van de informatie of de betreffende procedures.
Niet alleen zal dit voorstel voor bepaalde diensten en procedures lastig te
realiseren zijn, maar bovendien stelt het kabinet de vraag in hoeverre het
nodig en doelmatig is om alle online beschikbare procedures bijvoorbeeld
in een tweede EU-taal aan te bieden. In het kader van bijvoorbeeld
medische beroepen merkt het kabinet bijvoorbeeld op dat het een vereiste
is om de Nederlandse taal te beheersen. Het zou daarom weinig zinvol zijn
om het doorlopen van procedures die hieruit kunnen voortvloeien tevens
in het Engels of een andere EU-taal aan te bieden.
Daarnaast wordt er in het voorstel gesproken over het opzetten van een
technisch systeem waarbinnen de competente autoriteiten bewijs kunnen
uitwisselen. Het is niet duidelijk hoe een dergelijk systeem eruit moet
komen te zien en wat de relatie zal zijn met het huidige IMI-systeem
(Interne Markt Informatiesysteem) dat anderzijds als ondersteunend in het
voorstel zal worden genoemd.
Het kabinet staat wel positief ten opzichte van de uitvoeringsimplicaties
indien het voorstel zich zou beperken tot informatievoorziening aan
bedrijven. In dat kader zal Nederland met een uitbreiding van de
beschikbare content op bijvoorbeeld het Point of Single Contact naar
verwachting wel aan de uitvoeringsvereisten kunnen voldoen.
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Geen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 22 112, nr. 2359

13