Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 154

Voorstel van wet van de leden Recourt en Van
Oosten tot wijziging van het Burgerlijk Wetboek
en van enige andere wetten in verband met de
herziening van het stelsel van kinderalimentatie
(Wet herziening kinderalimentatie)

Nr. 7

MEMORIE VAN TOELICHTING ZOALS GEWIJZIGD NAAR
AANLEIDING VAN HET ADVIES VAN DE AFDELING ADVISERING
VAN DE RAAD VAN STATE
I. Algemeen deel
1. Inleiding
De initiatiefnemers willen met dit initiatiefwetsvoorstel de berekeningsmethodiek voor kinderalimentatie wettelijk verankeren. Daarbij wensen zij de
in het algemeen door de rechterlijke macht gebruikte berekening welke
niet in de wet is vastgelegd, te vereenvoudigen en transparanter te maken
waardoor ouders zelf in staat zijn de berekening te maken. De duur van de
kinderalimentatie wordt beperkt tot 18 jaar, tenzij het kind studeert of naar
school gaat. In dat laatste geval ontstaat een recht op kinderalimentatie
tot 23 jaar.
Ten aanzien van ouders die een volgende relatie aangaan, stellen de
initiatiefnemers voor om de stiefouder geen financiële verplichting op te
leggen voor de stiefkinderen. Daarnaast zullen financiële verplichtingen
voor kinderen uit een eerdere relatie niet aangepast worden als er
financiële verplichtingen ontstaan jegens kinderen die later met een
andere ouder zijn verwekt. Ook zullen ouders een minimumbedrag aan
het levensonderhoud van hun kinderen moeten besteden, iets wat bij de
huidige rekensystematiek niet het geval is.
Enkele decennia geleden was een echtscheiding een uitzondering op de
regel, nu eindigen tussen de 30 en 40% van de huwelijken in een
echtscheiding.
Vroeger bleven de kinderen na de scheiding in de regel bij de moeder en
bezochten zij hun vader één keer per twee weken. De moeder had het
gezag en vader was en bleef degene die voor het geld zorgde. Als zijn
draagkracht ontoereikend was dan was er de bijstand als vangnet voor het
gezin van de moeder.
Tegen deze achtergrond was het begrijpelijk dat de vader de mogelijkheid
moest hebben om een nieuw leven op te bouwen, al dan niet met een
andere partner, en hij moest daarnaast een financiële prikkel behouden
om te blijven werken voor zijn ex en de kinderen.

kst-34154-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

1

In de laatste decennia zijn de opvattingen over het huwelijk en over het
ouderschap ingrijpend gewijzigd. Een echtscheiding betekent nog zelden
dat taken van de ouders strikt worden gescheiden in zorg (moeder) en het
verkrijgen van inkomen (vader). De wetgever heeft deze maatschappelijke
ontwikkeling bekrachtigd. Met de Wet bevordering voortgezet ouderschap
en zorgvuldige scheiding (Stb. 2008, 500) is nog eens expliciet vastgelegd
dat het ouderschap niet wijzigt door een echtscheiding: beide ouders
behouden in beginsel het ouderlijk gezag en beide ouders hebben de
plicht én het recht hun kinderen financieel te onderhouden en te
verzorgen. De terminologie is daaraan aangepast. Er wordt, wanneer
ouders beiden het gezag hebben, niet meer gesproken van een omgangsregeling maar van een verdeling van de zorg- en opvoedingstaken.
Al sinds 2004 is een duidelijke trend waarneembaar dat een evenwichtige
verdeling van werk en zorgtaken tussen ouders (co-ouderschap) in
ontwikkeling is. Een onderzoek uit dat jaar van de Commission on
European Family Law (CEFL) naar 22 Europese rechtstelsels laat zien dat
co-ouderschap niet alleen in Nederland maar ook in Europa een trend is.
In een aantal landen (Zweden, 1998, Frankrijk 2002 en bijvoorbeeld Spanje
2006 en Noorwegen en Catalonië in 2010) is ingevoerd dat co-ouderschap
ook tegen de wens van één van de ouders kan worden opgelegd en dus
als uitgangspunt geldt. Overigens bestaat deze mogelijkheid ook in de
Verenigde Staten van Amerika. De initiatiefnemers verbazen zich erover
dat het in het vooruitstrevende Nederland nog steeds het uitgangspunt is
dat het de vrouw is die voor de kinderen zorgt en dat als gevolg daarvan
de zorg in overwegende mate aan de vrouw wordt toebedeeld. De
initiatiefnemers zijn van oordeel dat het wenselijk is dat de Nederlandse
opvatting over co-ouderschap aan de realiteit wordt aangepast.
Co-ouderschap zou naar de mening van de initiatiefnemers als
uitgangspunt moeten worden geaccepteerd, uitzonderingen daargelaten,
waarbij de gescheiden echtelieden in goed onderling overleg met elkaar
afspraken maken. Co-ouderschap heeft tot gevolg dat de kinderen met
beide ouders een hechte band blijven behouden en de kinderen hierdoor
minder snel in een loyaliteitsconflict zullen komen. Co-ouderschap zal
tevens effect hebben op de hoogte van de kinderalimentatie, omdat in
onderhavig initiatiefwetsvoorstel bij de berekening van de kinderalimentatie mede wordt uitgegaan van het aantal nachten dat de kinderen bij
ieder van de ouders verblijven. Volgens de meest recente cijfers is in
Nederland 20% van de ouders co-ouder. De Tweede Kamer heeft in 2004
nog een initiatief genomen om het co-ouderschap als uitgangspunt
wettelijk te verankeren1. Dat wetsvoorstel heeft het uiteindelijk niet
gehaald. Maar een daarop gebaseerd amendement van het lid De Wit
(SP)2 dat bij de behandeling van de Wet bevordering voortgezet ouderschap en zorgvuldige scheiding is ingediend wel. Uiteindelijk schiep de
Hoge Raad duidelijkheid over co-ouderschap in 2010: «[...] verplicht de in
deze bepaling neergelegde gelijkwaardigheid van de ouders niet tot een
gelijke (50–50%) verdeling van de tijd die het kind bij elke ouder
doorbrengt.»
De initiatiefnemers menen dat sinds 2010 de behoefte aan co-ouderschap
nog verder tot ontwikkeling is gekomen. Om die reden achten zij het van
belang dat zowel ouders als de rechtspraak inzien dat het belang van het
kind gebaat is bij een gelijkwaardige verdeling van tijd en zorg waarvan,
onder omstandigheden afgeweken kan worden als het belang van het
kind wordt geschaad. De initiatiefnemers sluiten aan bij deze ontwikkeling
en stellen een geheel nieuw wettelijk stelsel voor waarin de verdeling van
de kosten volledig aansluit bij de verdeling van de zorg. Hierdoor is de te
1

Kamerstukken II,2003–2004, 29676 (initiatiefwetsvoorstel Luchtenveld; beëindiging huwelijk
zonder
rechterlijke tussenkomst en vormgeving voortgezet ouderschap).
2
Kamerstukken II, 2006–2007, 30 145 nr. 26.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

2

betalen kinderalimentatie herkenbaar en heeft daarmee een groter
draagvlak bij beide ouders.
De cijfers van het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO)
laten zien dat de betaling van kinderalimentatie niet vanzelfsprekend is. Bij
het LBIO zijn in 2013 12.867 verzoeken binnen gekomen om te helpen bij
het innen van de kinderalimentatie. Dat is een stijging van 67% ten
opzichte van 2008 terwijl het aantal scheidingen per jaar nauwelijks is
gewijzigd. De initiatiefnemers maken uit deze cijfers op dat de maatschappelijke bereidheid tot de betaling van kinderalimentatie sterk afneemt. De
manier waarop de alimentatie wordt berekend, wordt gezien als één van
de oorzaken voor deze weigerachtige houding bij de alimentatieplichtigen.
De manier waarop de berekening van de kinderalimentatie nu plaatsvindt,
nl via de Tremanormen, zou onduidelijk en niet transparant zijn3. Die
onduidelijkheid heeft effect op de betalingsbereidheid bij de alimentatieplichtige.
De initiatiefnemers hebben deze signalen opgepakt om eens kritisch te
kijken naar de huidige kinderalimentatieregeling.
Een scheiding is voor alle betrokkenen een ingrijpende verandering en
trekt vaak een zware wissel op de (ex-)partners en, indien aanwezig, op de
kinderen. Voor de kinderen betekent dat vaak dat ze niet meer samen met
beide ouders in één huis wonen. Helaas verloopt niet elke scheiding in
goed overleg. Een echtscheiding kan dan al gauw uitmonden in een
vechtscheiding. In een dergelijke situatie staan bij de ouders de belangen
van hun kinderen zelden voorop. De initiatiefnemers vinden dat het
belang van de bij een echtscheiding betrokken kinderen leidend moet zijn.
Conflicten tussen ouders over de kinderen en over de hoogte van het
bedrag dat beide ouders moeten bijdragen aan het levensonderhoud van
de kinderen hebben een negatieve uitwerking op de kinderen en dit
strookt daarom niet met de zorgplicht die ouders hebben voor hun
kinderen.
Eén derde van alle huwelijken en geregistreerd partnerschappen, waar
kinderen bij betrokken zijn, wordt ontbonden. Dit is zelfs één op de twee
huwelijken en geregistreerd partnerschappen als er geen kinderen zijn
geboren binnen die relatie. In 2012 zijn er 33.2734 echtscheidingen
uitgesproken en 1448 geregistreerd partnerschappen ontbonden. Bij meer
dan de helft van deze echtscheidingen (57%) zijn kinderen betrokken5, in
totaal 33.834 minderjarige kinderen. Jaarlijks worden tijdens een
echtscheidingsprocedure in totaal iets meer dan 10.000 rechterlijke
uitspraken gedaan met betrekking tot kinderalimentatie6.
Zoals blijkt uit deze cijfers, worden kinderen vaak geconfronteerd met een
echtscheiding. Het welzijn van veel kinderen is gebaat bij een goede en
eenvoudige kinderalimentatieregeling waarbij de uitkomst van die
regeling door alle partijen wordt geaccepteerd.
In 2012 waren er meer dan 400.000 eenoudergezinnen met minderjarige
kinderen. Nog altijd verblijven kinderen, na de scheiding voor een groot
deel bij de moeder. Dat blijkt uit cijfers van het CPB: in 2012 waren er
70.000 alleenstaande vadergezinnen en 333.000 alleenstaande moedergezinnen. Het betreft hier gezinnen met minderjarige kinderen voor wie dus
een onderhoudsplicht bestaat.
3

B. Dijksterhuis (Hoge school van Amsterdam) en N. Vels (LBIO) – Onderzoek naar de mening
van burgers over berekening van de kinderalimentatie; Amsterdam 2011.
4
http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/
?DM=SLNL&PA=37425NED&D1=a&D2=0,10,20,30,40,50,(l-1)-l&VW=T
5
http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=60060NED&D1=6,150&D2=0,4,(l-2)l&VW=T
6
http://statline.cbs.nl/StatWeb/publication/?DM=SLNL&PA=80734ned&D1=1–
7&D2=a&D3=a&VW=T

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

3

Circa 25% van alle alleenstaande ouders ontvangt een bijstandsuitkering,
het gaat dan om ca. 100.000 alleenstaande ouders en hun kinderen.
De constatering dat steeds vaker betalingsproblemen bij het betalen van
kinderalimentatie ontstaan en het gegeven dat het betalen van kinderalimentatie door de alimentatieplichtige het welzijn van kinderen bevordert,
zijn voor de initiatiefnemers redenen om nader te inventariseren wát de
oorzaken zijn van de toenemende betalingsproblemen en welke oplossingen zullen bijdragen aan een verbetering van de betalingsbereidheid
bij de alimentatieplichtige.
Daarnaast zijn de initiatiefnemers van mening dat er een wettelijke basis
moet komen voor de berekening van kinderalimentatie. Op deze manier
willen de initiatiefnemers het systeem van kinderalimentatie toekomstbestendig maken. De wetgever heeft nagelaten invulling te geven aan de
berekeningsmethodiek van kinderalimentatie, toen de verplichting daartoe
wettelijk werd vastgelegd.
De regels over de hoogte van kinderalimentatie moeten niet door de
rechterlijke macht worden vastgesteld zoals dat nu gebeurt. Dat betekent
namelijk dat de rechterlijke macht zowel de regels bepaalt als deze regels
toepast. Door te veel macht neer te leggen bij één partij van de trias
politica kan er onvrede en onzekerheid ontstaan bij de burgers over de
uitvoering van deze zelfopgelegde regel.
Enkele malen zijn vanuit de politiek voorstellen gedaan om wetgeving te
ontwikkelen die in de plaats van het alimentatiesysteem van de rechters
zou moeten treden. Tot drie keer toe hebben de rechters zich verzet tegen
deze wetgeving. Door deze politieke druk hebben rechters hun Tremanormen aangepast in de richting van de maatschappelijke behoefte.
Dijksterhuis concludeert dat de rechters op dit punt minder oog hebben
voor maatschappelijke ontwikkelingen dan politici7. Deze grote invloed
van de expertgroep alimentatienormen op het wetgevingsproces «was
nadelig voor de vorming van een eenvoudig alternatief systeem voor
alimentatiegerechtigden en -betalers», aldus Dijksterhuis8.
De initiatiefnemers willen de regels over de alimentatieberekening
verankeren in de wet om zo de rechtszekerheid te bevorderen en ook de
verantwoordelijkheid voor de alimentatienormen bij de wetgever
neerleggen. De wettelijke basis van de berekening van kinderalimentatie
zal transparant, herkenbaar en eenvoudig zijn, waardoor het voor de
alimentatieplichtige duidelijk is op basis waarvan de kinderalimentatie
moet worden betaald.
2. Aanleiding voor dit initiatiefwetsvoorstel
Zoals in de inleiding al is aangegeven, is gebleken dat de door de rechter
vastgestelde kinderalimentatie vaak niet of niet op tijd wordt betaald. Uit
de forse stijging van het aantal verzoeken tot het op gang brengen van de
betaling van de kinderalimentatie aan het LBIO blijkt dat de betalingsbereidheid de laatste jaren sterk afneemt. In 2013 werd het LBIO 12.867 keer
ingeschakeld, omdat de kinderalimentatie niet werd betaald. Jaarlijks
worden ongeveer 10.000 beschikkingen kinderalimentatie door de rechter
afgegeven in het kader van een echtscheiding. Gegevens omtrent het
aantal ex-samenwoners of andere relatievormen waarbij er sprake is van
een beschikking waarin de kinderalimentatie is vastgesteld over de laatste
jaren ontbreken. Op basis van cijfers uit 2005 wordt geschat dat er sprake
is van maximaal 6.000 beschikkingen kinderalimentatie bij niet-gehuwde

7

B. Dijksterhuis «Rechters normeren de alimentatiehoogte. Een empirisch onderzoek naar
rechterlijke samenwerking in de Werkgroep Alimentatienormen (1975–2007)», Juridische
Wetenschappen, Amsterdam.
8
https://openaccess.leidenuniv.nl/handle/1887/13074.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

4

relaties. 9 10 Nu jaarlijks circa 13.000 verzoeken om de betaling van de
kinderalimentatie weer vlot te trekken worden ingediend, betekent dit dat
in een zeer groot deel van de situaties waarin een verplichting tot betaling
van kinderalimentatie wordt opgelegd, problemen met die betaling
ontstaan. Ook moet uit deze cijfers worden afgeleid dat de huidige
regelingen met betrekking tot de berekening van de kinderalimentatie te
weinig maatschappelijk draagvlak genieten.
Cijfers ondersteunen dit vermoeden. De Hogeschool van Amsterdam
heeft in samenwerking met het LBIO een nader onderzoek gehouden
onder alimentatieplichtigen en alimentatiegerechtigden naar hun mening
over de berekening van de kinderalimentatie. Een hoog percentage (64%)
van de betrokkenen weet niet hoe de alimentatie berekend wordt. Zij zijn
voor die berekening afhankelijk van deskundigen zoals advocaten,
notarissen en rechters. Daarnaast blijkt dat slechts 37% van de respondenten tevreden is met de uitkomst van de berekening die de deskundige
heeft uitgevoerd. Dat betekent dat een hoog percentage van de respondenten zich niet kan vinden in de uitkomst van die berekening. Het
onderzoek wijst tevens uit dat een overzichtelijke en transparante
rekenmethode het draagvlak bij de alimentatieplichtige vergroot. Uit
andere onderzoeken blijkt dat de betalingsbereidheid afneemt indien de
debiteur de berekening van een te betalen bedrag niet begrijpt. In het
Verenigd Koninkrijk is specifiek onderzoek gedaan naar de betaling van
kinderalimentatie. Zo blijkt uit een onderzoek van Atkinson en McKay11
dat, indien onderhoudsplichtigen niet begrijpen hoe een bepaald bedrag
tot stand is gekomen, de betalingsbereidheid afneemt. Uit onderzoek door
Wikely12 blijkt verder dat de kans dat ouders hun onderhoudsverplichting
nakomen, twee keer zo hoog is indien zij de berekening van de alimentatiebijdrage eerlijk vinden.13 Dat is één van de redenen dat de initiatiefnemers een ander rekensysteem voorstellen. Het positieve van het
voorgestelde systeem is de transparantie, de eenvoud en het makkelijk
hanteren middels (bestaande) rekentools.
Uit de literatuur blijkt dat voortdurende conflicten tussen ouders een sterk
negatief effect kunnen hebben op de kinderen. Kinderen van gescheiden
ouders hebben grotere kans om op latere leeftijd zelf een relatie voortijdig
te beëindigen. Zij ervaren daarnaast vaker stress en depressies dan
9

De Graaf, A. (2005). Scheiden: motieven, verhuisgedrag en aard van de contacten.
Den Haag: CBS. http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/D7F31A5F-FD10–40E1-A38E1EFD8918A6B8/0/2005k4b15p039art.pdf
10
Uit de laatste bekende cijfers blijkt dat er in 2005 18.000 minderjarige kinderen betrokken
waren bij het uiteenvallen van niet-gehuwde relaties. Uitgaande van 1,7 kind per relatie betreft
dit ongeveer 10.600 relaties. Bij echtscheidingen met minderjarige kinderen wordt in 55%
kinderalimentatie vastgesteld. Naar verwachting is dit percentage veel lager bij samenwoners
omdat zij hun relatie kunnen verbreken zonder rechterlijke tussenkomst. Echter om een
maximum vast te stellen wordt dit percentage van 55% hier ook gebruikt wat inhoudt dat bij
het uiteenvallen van niet-gehuwde relaties nog geen 6.000 beschikkingen inzake de kinderalimentatie wordt afgegeven.
11
A. Atkinson, & S. McKay, Investigating the compliance of Child Support Agency clients.
Department for Work and Pensions Research Report No. 285. Leeds: Corporate Document
Services 2005, p. 24.
12
N. Wikeley (red.), National Survey of Child Support Agency Clients Research Report nr. 152,
London: Department for Work and Pensions 2001; N. Wikeley, E. Ireland, C. Bryson & R. Smith,
Relationship Separation and Child Support Study, DWP Research Report No 503, 2008; A.
Atkinson, & S. McKay, Investigating the compliance of Child Support Agency clients.
Department for Work and Pensions Research Report No. 285. Leeds: Corporate Document
Services 2005; A. Bell, A. Kazimirksi, & I. La Valle, An investigation of CSA Maintenance Direct
Payments: Qualitative study. DWP Research Report No. 327. Leeds: Corporate Document
Services 2006; zie ook C. Skinner, «Understanding Willingness to Pay Child Support», in: I.
Curry-Sumner & C. Skinner, (red.), Child Maintenance in The Netherlands and the United
Kingdom. Persistent Problems, Finding Solutions, Nijmegen: Wolf 2009, p. 111–123.
13
N. Wikeley (red.), National Survey of Child Support Agency Clients Research Report nr. 152,
London: Department for Work and Pensions 2001, p. 109.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

5

kinderen uit stabiele gezinnen. De belangrijkste factoren die leiden tot
stress en depressiviteit zijn een instabiele thuisomgeving, meerdere
veranderingen zoals een verhuizing of een andere school, geen contact
met de niet-verzorgende ouder, terugval in het inkomen en een voortdurend conflict tussen beide ouders. Deze laatste is wel de belangrijkste
veroorzaker van de problemen bij de kinderen.
In het belang van de kinderen moet de discussie over de omgangsregeling of de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken en de kinderalimentatie daarom zo klein mogelijk gehouden worden, zodat de aanleiding
om conflicten op te zoeken of te veroorzaken zo klein mogelijk blijft.
Daarbij heeft een soepel verlopende betaling van de kinderalimentatie
door de alimentatieplichtige juist een positieve uitwerking op de kinderen.
Zij voelen zich meer gewaardeerd dan in die gevallen dat geen kinderalimentatie wordt betaald. Kinderalimentatie is belangrijk voor het psychologisch effect dat daar vanuit gaat: mijn vader vindt mij ook nog steeds
belangrijk14.
De suggestie dat de economische crisis een belangrijke aanleiding kan zijn
dat sinds 2008 vaker problemen ontstaan bij de betaling van kinderalimentatie volgen de initiatiefnemers maar ten dele. De alimentatieplichtige
ouder kan bij de rechter een verlaging van de maandelijks te betalen
kinderalimentatie vragen als het inkomen van de alimentatieplichtige is
gedaald waardoor de alimentatieplichtige minder draagkrachtig is
geworden. Volgens het LBIO honoreert de rechter dit verzoek vrijwel altijd
bij legitieme redenen voor dit verzoek. Bij legitieme redenen moet worden
gedacht aan een inkomensdaling die niet aan de alimentatieplichtige is te
wijten, zoals het wegvallen van een bonus, het ontvangen van een
WW-uitkering ten gevolge van werkloosheid of na afloop van een
WW-uitkering, terugvallen in de bijstand. De rechter beoordeelt dan of de
alimentatieplichtige nog steeds voldoende ruimte heeft om de kinderalimentatie te kunnen betalen. Indien er onvoldoende ruimte is om de
kinderalimentatie te betalen wordt de kinderalimentatie verlaagd zodat de
hoogte van de kinderalimentatie eigenlijk nimmer tot betalingsproblemen
hoeft te leiden. Ook uit cijfers van het LBIO blijkt niet dat de economische
crisis de belangrijkste factor is in de toename van de betalingsproblemen.
Na het ontvangen van een aanvraag om de betaling van de kinderalimentatie op gang te brengen, wordt conform de wet, alimentatieplichtigen
eerst nog de gelegenheid gegeven de achterstallige kinderalimentatie
binnen enkele weken zelf aan de alimentatiegerechtigde ouder te betalen
om inning door het LBIO te voorkomen. Het succespercentage van deze
activiteit blijkt slechts licht gedaald ten tijde van de crisis, dit wil zeggen
dat de mate waarin de alimentatieplichtigen alsnog betalen nauwelijks is
verslechterd. Uit het voorgaande mag worden geconcludeerd dat de
sterke toename van het aantal betalingsproblemen niet (louter) is toe te
schrijven aan de economische crisis, maar dat er belangrijke andere
redenen zijn waardoor de maatschappelijke bereidheid tot betaling van de
kinderalimentatie de laatste jaren zo is afgenomen.
De initiatiefnemers willen met dit wetsvoorstel verandering in de hiervoor
geschetste situaties brengen. Zij doen tevens voorstellen die het systeem
van de berekening van kinderalimentatie verder zullen verbeteren.

14

E. Spruijt & S. Spruijt, «Effects of parental divorce on children: A sociological perspective from
the Netherlands», in: I. Curry-Sumner & C. Skinner, (red.), Child Maintenance in The Netherlands and the United Kingdom. Persistent Problems, Finding Solutions, Nijmegen: Wolf 2009,
p. 135; V. King & H.E. Heard, «Nonresident Father Visitation, Parental Conflict, and Mother’s
Satisfaction: What’s Best for Child Well-Being?», Journal of Marriage and the Family, 1999, 61,
nr. 2, p. 390–394; E. Spruijt, Kinderen en echtscheiding; State-of-the-art study, december 2008,
Leiden: NWO 2009, p. 11; L. Nepomnyaschy (2007). Child support and father-child contact:
Testing reciprocal pathways. Demography 2007, 44, nr. 1, p. 108–109.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

6

De initiatiefnemers hebben zich tijdens de totstandkoming van dit
initiatiefwetsvoorstel uitgebreid laten adviseren door organisaties en
professionals die veel ervaring hebben met de alimentatieberekening of
zijdelings betrokken zijn bij het proces. Daarnaast hebben gemeenten,
echtscheidingsexperts, wetenschappers en rechters, de initiatiefnemers
geadviseerd over deze initiatiefwet. Alle bijdragen en inbrengen hebben
de initiatiefnemers zorgvuldig afgewogen en betrokken bij hun besluitvormingsproces.
De initiatiefnemers zijn met name veel dank verschuldigd aan P. van der
Ploeg FFP RFEA en het expertisecentrum van Scheidingsexpert
Nederland, het LBIO, mr. dr. B.M. Dijksterhuis, mr. dr. M. Jonker, Raad
voor Rechtsbijstand, mr. drs. J.P.M. Bol.
In september 2011 hebben de initiatiefnemers de nota «PvdA en VVD plan
voor de nieuwe berekening van kinderalimentatie» (kinderalimentatienota)15 openbaar gemaakt. Zowel organisaties als burgers werden
verzocht te reageren op de plannen. De kinderalimentatienota was
nadrukkelijk bedoeld als discussienota en de initiatiefnemers van de
kinderalimentatienota hebben dankbaar gebruik gemaakt van alle input
die zij hebben gekregen van burgers en organisaties.
3. Kinderalimentatieregeling voor wijziging
a. Algemeen
Ouders zijn wettelijk16 verplicht om naar draagkracht te voorzien in de
kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen. Voor
kinderen van 18 tot 21 jaar bestaat die plicht voor de kosten voor
levensonderhoud en studie. Tot 21- jarige leeftijd wordt van rechtswege
uitgegaan van de behoeftigheid van het kind. De behoeftigheid van het
kind is: «[...] de situatie waarin iemand verkeert die onvoldoende eigen
middelen heeft, en deze ook in redelijkheid niet kan verwerven, om te
voorzien in het eigen levensonderhoud»17. Op grond van de artikelen
1:392 BW en 1:395a BW kunnen tevens stiefouders worden verplicht bij te
dragen in de kosten voor het onderhoud van hun stiefkinderen. Dit voor
de duur van het huwelijk of het geregistreerd partnerschap (art. 1: 395
BW).
Na de scheiding leeft de onderhoudsplicht voort en zullen ouders
afspraken moeten maken over de verdeling van deze onderhoudsplicht
(ouderschapsplan) en over de betaling van de kinderalimentatie. Als
ouders middels het ouderschapsplan geen afspraken kunnen of willen
maken over de kinderalimentatie, kan de rechter een bedrag tot kinderalimentatie vaststellen.
Om te bepalen of kinderalimentatie moet worden betaald en wat de
hoogte van het bedrag is, gaat de wet uit van de behoefte van het kind en
de draagkracht van de ouders. De behoefte van het kind wordt gebaseerd
op het welzijnsniveau waarop het kind heeft geleefd voorafgaand aan de
scheiding. Het welzijnsniveau vloeit voort uit het netto gezinsinkomen en
wordt op basis van tabellen van het Nibud (Nationaal Instituut voor
Budgetvoorlichting) vertaalt in de behoefte. Kinderen tot 21 jaar hebben
naast een eigen inkomen nog steeds recht op kinderalimentatie. De

15

http://www.pvda.nl/data/sitemanagement/media/PvdA_Recourt_Plan-Moderne-Alimentatie.pdf
Afdeling 1, titel 17 van Boek1 van het Burgerlijk Wetboek.
17
Koens en Vonken (red), Tekst en Commentaar; Personen- en familierecht, (Kluwer 2008,
Deventer) pg. 537
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

7

hoogte van het eigen inkomen kan wel van invloed zijn op de behoefte
aan een onderhoudsbijdrage en dus op de hoogte van de kinderalimentatie.18
Naast het bepalen van de behoefte van het kind wordt ook vastgesteld
wat de draagkracht van de ouders is. Bij het bepalen van de draagkracht
van de ouders wordt eerst gekeken wat ouders van het maandelijks netto
inkomen nodig hebben voor hun eigen levensonderhoud. De hoogte van
dit bedrag is gekoppeld aan de bedragen die worden gehanteerd in de
Participatiewet. Daarnaast worden onder meer meegeteld de woonkosten,
de premie voor een ziektekostenverzekering, pensioenpremies, de
aflossing van andere onontkoombare schulden, etc. Na het aftrekken van
de kosten blijft de draagkrachtruimte over. Als de draagkracht wordt
gesteld op het minimum van € 25,– per kind wordt de alimentatie zeer
laag vastgesteld. De alimentatieplichtige hoeft dan nagenoeg geen
kinderalimentatie te betalen. Is er wel draagkrachtruimte dan is vanaf een
netto besteedbaar inkomen van € 1.400,– slechts 70% beschikbaar als
draagkracht voor de kinderalimentatie. De overige 30% blijft beschikbaar
voor de ouder om naar eigen inzicht uit te geven, bovenop de kosten van
het eigen levensonderhoud. Ook als nog niet is voldaan aan de behoefte
van het kind. Voor lagere inkomens geldt wel dat tot 100% van de ruimte
na aftrek van de forfaitaire lasten beschikbaar wordt geacht als draagkracht.
De rechter kan, op verzoek van de ouders, de hoogte van de kinderalimentatie aanpassen. De wettelijke grond voor het verzoek tot wijziging is het
niet meer aan de wettelijke maatstaven voldoen door wijziging van
omstandigheden. De wet geeft geen beperking aan wanneer sprake is van
gewijzigde omstandigheden. Het enige wat leidend is, is de behoefte en
de draagkracht in algemene zin. Dit leidt tot een groeiend aantal wijzigingsprocedures, rechtsonzekerheid en rechtsongelijkheid. Met negatieve
gevolgen in de zorg voor en de omgang met de kinderen.
Indien een overeenkomst betreffende levensonderhoud is aangegaan met
grove miskenning van de wettelijke maatstaven of bij een rechterlijke
uitspraak van onjuiste of onvolledige gegevens is uitgegaan, kan de
kinderalimentatie eveneens worden gewijzigd of ingetrokken.
Jaarlijks wordt de alimentatie geïndexeerd. Hierbij wordt gekeken naar het
loonindexcijfer. Het loonindexcijfer wordt vastgesteld door het Centraal
Bureau voor de Statistiek (CBS) op basis van de salarisontwikkeling bij het
bedrijfsleven en de overheid.
b. Het verplichte ouderschapsplan
Sinds 1 maart 2009 is de «Wet bevordering voortgezet ouderschap en
zorgvuldige scheiding» van kracht. Hierdoor zijn ouders verplicht een
ouderschapsplan op te stellen bij de echtscheiding of het verbreken van
de relatie waarbij minderjarige kinderen betrokken zijn over wie zij
gezamenlijk het gezag uitoefenen. In het ouderschapsplan worden in ieder
geval afspraken opgenomen over de verdeling van de zorg- en opvoedingstaken of over de vormgeving van het recht en de verplichting tot
omgang, de informatie-uitwisseling en raadpleging over gewichtige
aangelegenheden met betrekking tot de persoon en het vermogen van de
minderjarige kinderen en de kosten van de verzorging en opvoeding van
deze kinderen. In een ouderschapsplan gaat het vooral om het op een
laagdrempelig niveau vastleggen van onderlinge afspraken die praktisch
ook goed zijn na te komen. Ouders kunnen dit dus geheel of grotendeels
18

Koens en Vonken (red), Tekst en Commentaar; Personen- en familierecht, (Kluwer 2008,
Deventer) pg. 540- 541.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

8

op eigen initiatief invullen, bijvoorbeeld met behulp van voorbeelden van
ouderschapsplannen die op het internet beschikbaar zijn. Dit is in het
geval van de berekening van de hoogte van de kinderalimentatie evenzo
gewenst.
c. Het Landelijk Bureau Inning onderhoudsbijdragen (LBIO)
Het LBIO is een overheidsinstelling die op grond van artikel 1:408 BW is
belast met de inning van de kinderalimentatie als de betaling door de
alimentatieplichtige is gestopt of deze te weinig heeft betaald. De
achterstand mag niet ouder zijn dan 6 maanden (artikel 1:408 BW). Op
verzoek van de alimentatiegerechtigde treedt het LBIO op om de
kinderalimentatie te innen. De kosten voor deze incasso komen voor
rekening van de alimentatieplichtige ouder. Het LBIO heeft de
mogelijkheid om beslag te leggen op loon of uitkering van de alimentatieplichtige ouder om de onderhoudsbijdrage ten gunste van de kinderen te
laten komen. Het LBIO gaat tot invordering over als bemiddeling niet tot
enig resultaat heeft geleid.
Als de alimentatie gedurende zes maanden regelmatig is betaald en aan
alle betalingsverplichtingen is voldaan, stopt de bemoeienis van het LBIO.
Naast de kinderalimentatie kan het LBIO sinds 2009 ook betrokken worden
bij het innen van de partneralimentatie.
Het LBIO ontving in 2013 12.867 verzoeken kinderalimentatie. Hiervan
heeft het LBIO 9.004 keer geïntervenieerd tussen alimentatieplichtige en
alimentatiegerechtigde. Door het sturen van een bemiddelingsbrief en het
telefonisch informeren van de klanten zijn de betalingen weer op gang
gebracht of hebben partijen overeenstemming kunnen bereiken. In 3.863
zaken (29,4%) diende het LBIO de inning over te nemen.19
Op verzoek van de in Nederland woonachtige alimentatiegerechtigde kan
het LBIO ook bemiddelen bij de inning van kinder- en partneralimentatie
van de in het buitenland wonende alimentatieplichtige.
d. Expertgroep Alimentatienormen (Tremanormen)
In de wet staat niet omschreven hoe de kosten van verzorging en
opvoeding van de kinderen moeten worden berekend en worden verdeeld
onder de ouders. Slechts de behoefte van het kind en de draagkracht van
de ouders zijn de wettelijke maatstaven waar de rechters rekening mee
moeten houden. Van oudsher heeft de rechtspraak daarom invulling
moeten geven aan de uitwerking van deze maatstaven. Tot de jaren 70
van de vorige eeuw heeft elke rechter naar eigen inzicht de alimentatie
berekend. Dit heeft geleid tot verschillende uitkomsten in vergelijkbare
zaken, waardoor sprake was van rechtsongelijkheid. Om de eenheid
binnen de rechtspraak te bevorderen heeft de Nederlandse Vereniging
voor Rechtspraak de expertgroep alimentatienormen20 in het leven
geroepen. Deze expertgroep geeft sinds jaar en dag richtlijnen voor de
berekening en de hoogte van de alimentatie, de zgn. Tremanormen. Tot op
heden is dit de berekenmethode die door de rechterlijke macht wordt
gehanteerd en waar de advocaten en scheidingsexperts hun voorlichting
op baseren.
Aangezien deze Tremanormen geen wettelijke grondslag hebben, zijn
rechters en advocaten niet gebonden aan deze richtlijnen. Dit heeft tot
gevolg dat deze rekenmethode niet altijd consistent wordt toegepast.
Daarnaast ontstaat hierdoor op een groot aantal punten ruimte voor
interpretatie en discussie. De initiatiefnemers beschikken niet over
19
20

Informatie verkregen van het LBIO.
Sinds 2012 is de werkgroep alimentatienormen een expertgroep geworden van het landelijk
overleg voorzitters familie- en jeugdsectoren (LOVF) rechtbanken en het LOVF hoven
geworden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

9

informatie in hoeverre rechters altijd gebruik maken van de Tremanormen
of een andere rekensystematiek gebruiken.
Met enige regelmaat past de expertgroep alimentatienormen de normen
aan. De laatste ingrijpende wijziging is van 1 april 2013. De berekening
van de alimentatie is door de expertgroep alimentatienormen bij deze
wijziging vereenvoudigd en is op sommige punten vergelijkbaar met de
voorstellen die de initiatiefnemers eerder hebben voorgesteld in hun
kinderalimentatienota en die nu zijn opgenomen in dit initiatiefwetsvoorstel. De belangrijkste wijzigingen van de expertgroep alimentatienormen betreffen de invoering van forfaitaire tabellen voor het berekenen
van de draagkracht en de zorgkorting, die samenhangt met de zorgverdeling tussen de ouders.
Zo wordt in beide systemen een omrekening gemaakt van het brutoloon
naar het nettoloon. In beide systemen wordt rekening gehouden met de
pensioenpremie, het kindgebonden budget en de kinderbijslag. Tevens
bepalen zowel de expertgroep alimentatienormen als de initiatiefnemers
de behoefte en de draagkracht aan de hand van tabellen. In beide
rekensystemen wordt rekening gehouden met de zorgverdeling tussen de
ouders. Tot slot houden beide rekensystemen rekening met uitzonderingen op de regel. De expertgroep alimentatienormen heeft een
aanvaardbaarheidstoets ingevoerd en de initiatiefnemers stellen een
hardheidsclausule voor. Bij de inhoudelijke behandeling van dit
wetsvoorstel komen de initiatiefnemers terug op de verschillen tussen
hun voorstel en de gewijzigde Tremanormen van de expertgroep
alimentatienormen in het rapport alimentatienormen versie 2013.
De rekensystematiek volgens de Tremanormen is weliswaar vereenvoudigd, maar ook nu is het voor betrokkenen onvoldoende duidelijk hoe
ze de berekening moeten maken volgens de rekensystematiek van de
expertgroep alimentatienormen. Daarbij komt dat een berekeningstool of
rekenschema niet voorhanden is voor ouders. Dit betekent vaak een
aanzienlijke vertraging in het opstellen van het ouderschapsplan. Het
komt voor dat ouders het eens zijn over vrijwel alle praktische punten
voor het ouderschapsplan maar dat het vaststellen van de kinderalimentatie tot vertraging van het definitieve ouderschapsplan leidt21.
Er zijn programma’s beschikbaar waarmee de kinderalimentatie berekend
kan worden. Voor een enkele berekening zijn deze programma’s echter te
duur om aan te schaffen en daarnaast behoeven de programma’s eerst
training voordat ermee gewerkt kan worden. Om voorafgaand aan de
scheiding de hoogte van de alimentatie te berekenen kan er wel door een
echtscheidingsadvocaat of een andere echtscheidingsdeskundige een
berekening worden gemaakt. Hier zijn echter ook kosten aan verbonden.
De initiatiefnemers vinden het wenselijk dat ouders op een eenvoudige,
goedkope manier de kinderalimentatie kunnen berekenen. Zij zijn van
mening dat in ongeveer driekwart van de situaties het bedrag zelfstandig
moet kunnen worden berekend. Voor de overige situaties kan alvast een
indruk worden verkregen van de financiële gevolgen van de scheiding
waarna met professionele hulp tot verdere afspraken kan worden
gekomen.
De Raad voor Rechtsbijstand heeft in een eerder stadium opdracht
gegeven een rekentool op basis van de uitgangspunten van de kinderalimentatienota te ontwikkelen. Deze rekentool is beschikbaar onder de
naam KART. KART geeft de mogelijkheid om gratis via internet de
kinderalimentatie te berekenen op basis van de voorgestelde systematiek.
Uitgangspunt is dat ongeveer driekwart van de burgers zelfstandig de
berekening kan maken.
21

Blijkt uit informatie ter beschikking gesteld door de deskundigen met wie initiatiefnemers
nauw hebben samengewerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

10

Gedurende de hele alimentatieperiode, die maximaal 23 jaar kan duren,
zullen er diverse momenten voorbijkomen waarop de kinderalimentatie
moet worden aangepast. Ook voor die momenten kan KART een
waardevolle hulp zijn bij de inschatting of de kinderalimentatie aangepast
moet worden of niet. Als deze wet eenmaal van kracht is dan ligt het voor
de hand dat bestaande rekentools, zoals KART, aangepast worden aan de
in de wet opgenomen rekensystematiek.
In 2013 is door de Hogeschool van Amsterdam een onderzoek22 gehouden
onder de gebruikers van KART.
De voornaamste conclusies hieruit waren:
– gebruikers vinden de rekensystematiek die KART gebruikt, gebruiksvriendelijk en eenvoudig;
– de begrijpelijkheid van de rekensystematiek wordt ruim voldoende
gewaardeerd;
– de rechtvaardigheid van de berekening wordt ruim voldoende
gewaardeerd en de gekozen variabelen zijn herkenbaar.
4. Hoofdlijnen van het wetsvoorstel
a. Algemeen
De initiatiefnemers hebben als uitgangspunten van de berekeningsmethode het belang van het kind en de verantwoordelijkheid die de ouders
hebben en houden voor hun kinderen genomen. Hoewel deze uitgangspunten voor de hand liggen, blijkt in de praktijk dat het voor ouders niet
altijd eenvoudig is om bij een (echt)scheiding de belangen van hun
kinderen voorop te stellen. De initiatiefnemers verwijzen hiervoor naar het
rapport van de Kinderombudsman, «Vechtende ouders het kind in de
knel»23 en het debat dat daarop heeft plaatsgevonden in de Tweede
Kamer en de maatschappij. Door de kinderalimentatie op een eenvoudige
en eenduidige manier te berekenen verwachten de initiatiefnemers dat er
meer draagvlak ontstaat bij de ouders om de kinderalimentatie te betalen.
Daardoor kan een belangrijk geschil worden weggenomen uit de hele
echtscheidingsproblematiek waarmee de ouders te maken hebben. Door
het creëren van meer draagvlak hopen de initiatiefnemers op meer
acceptatie van de berekende kinderalimentatie. Dat zal leiden tot betere
betalingsbereidheid, vermindering van het aantal incassoprocedures en
het terugdringen van het aantal procedures.
b. Grondslag – behoeftigheid en draagkracht
Ouders zijn wettelijk verplicht hun kinderen te verzorgen en op te voeden.
Dit vloeit voort uit het Burgerlijk Wetboek, maar ook uit het Internationaal
Verdrag voor de Rechten van het Kind (IVRK). Volgens het burgerlijk recht
zijn alle ouders verplicht om bij te dragen in de kosten van het levensonderhoud van hun kinderen. De initiatiefnemers laten de grondslag, zoals
die is neergelegd in artikel 1:397 lid 1BW, ongewijzigd. Dat houdt in dat de
initiatiefnemers nog steeds uitgaan van de behoefte van het kind en de
draagkracht van de ouders. De behoefte wordt berekend op basis van het
inkomen dat ouders gezamenlijk genoten voor de scheiding.
Uitgangspunt hierbij is dat het welvaartsniveau van voor de scheiding
bepalend is voor de hoogte van de behoefte. De draagkracht van de
ouders afzonderlijk wordt gebaseerd op hun netto inkomen na de
scheiding.
De expertgroep alimentatienormen gaat bij het bepalen van de behoefte
uit van het welvaartsniveau waarvan het kind voor de scheiding heeft
22
23

Hogeschool van Amsterdam Lectoraat Legal Management, juli 2013.
http://www.dekinderombudsman.nl/ul/cms/fck-uploaded/
KOM003.2014Kinderombudsmanadviesrapportvechtscheidingen.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

11

genoten. De initiatiefnemers zijn van mening dat dit in veel gevallen op
het moment van de scheiding niet realistisch is. Door de extra lasten die
ouders na scheiding moeten dragen, zoals extra woonlasten, is het op dat
moment handhaven van het welvaartsniveau op het niveau van voor de
scheiding veelal onhaalbaar. Initiatiefnemers stellen daarom voor om in
dat geval de behoefte voor dat moment te beperken tot de totale
beschikbare draagkracht van de ouders. Indien de beschikbare draagkracht van de ouders in de toekomst toeneemt, kan vanaf dat moment
extra in de behoefte van het kind worden voorzien en het oude welstandsniveau verder worden hersteld.
Ouders zijn vrij om andersluidende afspraken te maken ten gunste van het
kind, mits het uitgangspunt van die afspraken binnen de bandbreedte van
de wet blijft.
Indien er onvoldoende draagkracht is om aan de behoefte te voldoen, dan
wordt in de berekening het bedrag van de gezamenlijke draagkracht
gebruikt voor de behoefte. Neemt de draagkracht op enig moment toe,
dan is er ruimte voor het ophogen van de behoefte met als grens de
eerder vastgestelde behoefte volgens de behoeftetabel op basis van het
gezamenlijk inkomen voor scheiding.
Ouders zullen altijd een minimumbedrag van hun inkomen moeten
reserveren (zie onder minimumnorm) voor het onderhoud van hun
kinderen.
Na aftrek van enkele essentiële posten, die ouders nodig hebben voor hun
eigen onderhoud zoals levensonderhoud, wonen, ziektekosten en
pensioen (zie onder systematiek), zal de rest van het inkomen volledig ter
beschikking moeten komen te staan van het onderhoud van de kinderen
of tot dat bedrag dat nodig is om te voorzien in de behoefte van het kind.
Initiatiefnemers zijn van mening dat ouders eerst volledig moeten
voorzien in datgene dat kinderen nodig hebben voordat zij overgaan tot
de aanschaf van luxe goederen zoals een (tweede) auto, vakantie(woning)
etc.
De behoefte van een kind van wie de ouders nooit in gezinsverband
hebben samengeleefd, wordt bepaald alsof de ouders wel in gezinsverband hebben geleefd. De inkomens worden voor de berekening van de
behoefte gemiddeld. Het inkomen van beide ouders staat in dat soort
gevallen mede ter beschikking voor uitgaven ten behoeve van de
kinderen. Hiermee wordt bewust gekozen om bij de berekening van de
kinderalimentatie geen onderscheid te maken tussen ouders die wel of
niet samenleefden en ervan uit te gaan dat het welvaartsniveau voor
kinderen van alle ouders onafhankelijk van deze woonsituatie dient te zijn.
Door deze keuze wordt ook tegemoet gekomen aan de diversiteit aan
woonvormen die is ontstaan en misschien nog zullen ontstaan.
De behoefte hoeft slechts eenmalig te worden vastgesteld, bij wijzigingen
blijft de oorspronkelijke behoefte gehandhaafd.
Voor de bepaling van de draagkracht wordt in beginsel gebruik gemaakt
van een basistabel. In deze tabel wordt voor iedere ouder rekening
gehouden met het dragen van de woonlast van de eigen woning. Na een
scheiding komt het geregeld voor dat één van de ouders nog woonachtig
blijft in de door beide ouders als laatst gebruikte gezamenlijke woning
(bijvoorbeeld omdat deze in de verkoop staat of omdat er nog geen
andere woning beschikbaar is). In deze situatie wordt de woonlast van de
oude gezamenlijke woning of door de bewoner gedragen (betaling huur
of rente hypothecaire lening en daarnaast soms door een woonvergoeding aan de andere ouder), of door ieder voor een deel of volledig
door de niet bewoner. Indien de bewonende ouder de last volledig draagt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

12

geldt de basistabel voor de bepaling van de draagkracht van beide
ouders. Indien de last gedeeltelijk of geheel verplicht door de niet
bewoner wordt gedragen, gelden afwijkende tabellen voor beider
draagkracht. In deze tabellen wordt forfaitair rekening gehouden met de
tijdelijk hogere woonlast bij de niet bewonende ouder (last van de eigen
nieuwe woning plus (gedeeltelijk) de woonlast van de oude gezamenlijke
woning) en de lagere woonlast bij de bewoner. Vanaf het moment waarop
beide ouders de oude woning verlaten geldt de draagkracht op basis van
de basistabel.
Voorbeeld 1.
V en W zijn gezamenlijk eigenaar van de echtelijke woning. W is verhuisd
naar een huurwoning. In het echtscheidingsconvenant zijn zij overeengekomen dat V en de kinderen nog 2 jaar in de woning mogen blijven
wonen. V heeft onvoldoende inkomen om het eigen deel van de
hypotheekrente te voldoen. In het echtscheidingsconvenant is daarom
afgesproken dat W de volledige hypotheekrente voldoet en V geen
woonvergoeding aan W verschuldigd is. Voor de berekening van de
kinderalimentatie is de draagkrachttabel van toepassing uitgaande van
geen woonlast bij V en een dubbele woonlast bij W24.
Voorbeeld 2.
Y en Z zijn gezamenlijk eigenaar van de echtelijke woning (getrouwd in
wettelijke gemeenschap). Y is met de kinderen verhuisd naar een
huurwoning. De oude woning staat in de verkoop. Z woont in de oude
woning. In het echtscheidingsconvenant hebben zij vastgelegd dat zij
ieder de helft van de hypotheekrente voldoen en dat Z geen maandelijkse
woonvergoeding betaalt aan Y. Voor de berekening van de kinderalimentatie is de draagkrachttabel van toepassing uitgaande van 50% woonlast
bij Y en een 150% woonlast bij Z25.
Voorbeeld 3.
Y en Z hebben in het echtscheidingsconvenant vastgelegd dat zij ieder de
helft van de hypotheekrente voldoen en dat Z een maandelijkse woonvergoeding betaalt aan Y ter grootte van de helft van de netto rentelast van Y.
Voor de berekening van de kinderalimentatie is de basistabel van
toepassing26.
c. Minimumnorm
De initiatiefnemers zijn van mening dat beide ouders te allen tijde een
deel van de kosten voor het levensonderhoud moeten dragen. Ongeacht
het inkomen zullen beide ouders een minimaal bedrag aan het levensonderhoud van hun kinderen moeten besteden. Dit kan in de vorm van een
uitkering of door middel van een bijdrage aan het levensonderhoud in
natura. Als het gaat om een bijdrage in natura dan moet gedacht worden
aan een bijdrage in de vorm van verblijfskosten. Ook kan een bijdrage
worden geleverd in de vorm van kindgebonden kosten zoals kosten voor
sport of anderszins (zie hierna).
Het minimum vloeit voort uit het feit dat het hebben van kinderen altijd
geld kost en verantwoordelijkheid met zich mee brengt. Als de ouders nog
samen en in gezinsverband voor het kind zouden zorgen, zou ook een
bepaald deel van het inkomen aan het kind worden besteed. Het zou
24

Artikel 6 lid 2 AmvB (andere ouder draagt eigen woonlast + nagenoeg geheel de woonlast van
de laatst gezamenlijk bewoonde woning).
Artikel 6 lid 3 AmvB (andere ouder draagt eigen woonlast + bijkomstig tot nagenoeg geheel de
woonlast van de laatst gezamenlijk bewoonde woning).
26
Artikel 6 lid 1 AmvB (iedere ouder draagt woonlast van één woning).
25

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

13

ondenkbaar zijn dat er helemaal geen geld beschikbaar is voor de
verzorging en opvoeding van het tot het gezin behorende kind. De
initiatiefnemers zijn van mening dat ook indien het kind niet meer tot het
gezin behoort, de financiële verantwoordelijkheid genomen dient te
worden. De kosten van de kinderen mogen niet vanwege on- of minvermogendheid volledig op de andere ouder worden afgewenteld. De
minimale draagkracht geldt voor iedereen, ook voor bijvoorbeeld
studenten en minderjarige ouders.
Volgens de berekening van de expertgroep alimentatienormen wordt
weliswaar uitgegaan van een minimumdraagkracht, maar het gevolg van
de berekening kan ertoe leiden dat toch geen kinderalimentatie wordt
opgelegd. Dit ligt in de huidige wetgeving besloten. De wetgever draagt
de rechter op om op basis van de draagkracht van de ouders de hoogte
van de alimentatie te berekenen. Deze berekening kan dan uitkomen op
nul. De wet laat geen ruimte voor het bepalen van een vast minimumbedrag voor het levensonderhoud van de kinderen als dat in strijd is met
de vastgestelde draagkracht. Bij de berekeningssystematiek van de
expertgroep alimentatienormen is er, als gevolg van het wettelijke
systeem, alleen ruimte bij de alimentatieplichtige om het ontbreken van
de draagkracht aan te tonen. De rechter zal in dat geval rekening houden
met de minvermogende alimentatieplichtige. Met de draagkrachtloosheid
van de alimentatiegerechtigde wordt geen rekening gehouden. Dat
betekent automatisch dat de verzorgende ouder de kosten voor het
levensonderhoud van de kinderen alleen moet dragen.
Het voorgestelde artikel 1: 404, lid 2 BW bepaalt dat ouders verplicht zijn
bij te dragen in het levensonderhoud van hun kinderen, ongeacht hun
draagkracht. Zonder deze wetswijziging zou deze onredelijke verdeling
van de kosten voor het levensonderhoud blijven bestaan. Bij algemene
maatregel van bestuur (hierna amvb) wordt vastgesteld wat de hoogte
van de minimumbijdrage is.
d. Tabellen – forfaitaire bedragen
De indieners kiezen er met de vereenvoudigde systematiek bewust voor
het extreme maatwerk waarvan tot april 2013 sprake was te verlaten. Het
maatwerk dat in de Trema-normen zat, zag veelal op de situatie op een
bepaald moment. Deze situatie kan eenvoudig een week later, een maand
later of enkele jaren later geheel anders zijn. Doordat de situatie ten
aanzien van één of meer details van de berekening snel kan wijzigen,
heeft de vastgestelde alimentatie eigenlijk een beperkte levensduur. Die
berekening kan op basis van de meest actuele situatie weer een geheel
andere uitkomst geven. Lang niet alle «gebruikers» kiezen er voor om
alweer snel een kostbare wijzigingsprocedure op te starten waardoor de
herkenbaarheid van de oorspronkelijke uitkomst van de Tremaberekening
ontbreekt. Dit kan vroeg of laat leiden tot betalingsproblemen. Te veel
ruimte voor maatwerk geeft tevens een grotere kans op rechtsonzekerheid
en geschillen. Geschillen die leiden tot veel wijzigingsprocedures. Een
ex-partner, die op emotionele gronden blijft procederen, kan in het
maatwerk aanleiding blijven vinden om telkens weer te procederen, met
veel emotionele belasting voor beide ex-partners en hun kinderen.
De initiatiefnemers kiezen een berekeningswijze met enige globaliteit,
onder andere door toepassing van forfaitaire tabellen, maar waarbij de
herkenbaarheid, door aansluiting bij de zorgafspraken in het ouderschapsplan, hoog is. Ouders kunnen via KART (zie hierover onder 3d)of
een ander rekensysteem dat is ontwikkeld op basis van deze wet,
eenvoudig de berekening zelf uitvoeren waardoor de kinderalimentatie
zowel bij de eerste vaststelling als bij latere wijziging snel inzichtelijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

14

Voor de berekening van de kinderalimentatie past geen wiskundige
benadering die alleen exacte uitkomsten geeft in cijfers achter de komma
nauwkeurig. Kosten van kinderen variëren immers in de tijd, bijvoorbeeld
doordat een kind ineens sneller groeit en daarom al weer snel nieuwe
kleding nodig heeft, of doordat een kind een andere sport gaat beoefenen.
Ook zal de ene ouder meer van het beschikbare inkomen uitgeven aan de
kosten voor het kind dan de andere ouder. Met zulke factoren kan in een
alimentatieberekening geen rekening worden gehouden en past het om
met forfaitaire tabellen te werken. Een bijkomend voordeel van het
werken met forfaitaire tabellen is dat veel discussies en daarmee
procedures worden voorkomen.
De forfaitaire tabellen zullen in een amvb worden opgenomen. De
initiatiefnemers hebben gekozen voor het gebruik van forfaitaire tabellen
voor de volgende variabelen:
– behoefte van het kind
– draagkracht per ouder
– percentage van het verblijf van het kind bij de ouders
– kindgebonden kosten
De initiatiefnemers hebben gekozen voor het berekenen van de hoogte
van de kinderalimentatie op basis van forfaitaire tabellen met treden.
Omdat tabellen met treden minder variabelen hebben, zal er minder snel
een wijzigingssituatie ontstaan. Dat zal, naar de mening van de initiatiefnemers, leiden tot minder conflictmomenten.
In het voorstel van de initiatiefnemers zal de salarisverhoging alleen effect
hebben op de hoogte van de kinderalimentatie als de salarisverhoging
leidt tot een volgende trede in de draagkrachttabel. Als voor beide ouders
duidelijk is dat deze wijziging van inkomen niet zal leiden tot substantiële
wijziging van de draagkracht, die ten goede behoort te komen aan het
kind, is er evident ook geen reden om de rechter te verzoeken de
kinderalimentatie aan te passen. Nadeel van het werken met treden is het
optreden van schokeffecten bij het overschrijden van een grensbedrag.
Vooral bij een laag inkomen kan dit effect ingrijpend zijn. Hiermee is in de
tabellen rekening gehouden door de hoogte van de treden bij lagere
inkomens te beperken en daarmee ongewenste financiële schokken tot
een acceptabel niveau te brengen.
De rechter zal volgens de huidige berekeningsmethode moeten motiveren
hoe hij aan het vastgestelde bedrag is gekomen en welke elementen hij in
zijn berekening heeft meegenomen. Als veel elementen van de
berekening al duidelijk in de wet staan of onderdeel van de wettelijke
regeling zijn middels een amvb, kan de rechter voor een groot deel van
zijn motivering verwijzen naar deze wet en amvb. Het voorstel van de
initiatiefnemers kent normen voor een berekening die in de wet en de
bijbehorende amvb zijn opgenomen. Dat heeft tot gevolg dat ouders
eerder geneigd zijn om de rechterlijke beslissing te accepteren en
daardoor minder snel in appèl gaan. Daarbij stellen de initiatiefnemers
voor de berekening van de kinderalimentatie verplicht aan de beschikking
te hechten. Hierdoor is de berekening volledig transparant en zijn de bij de
berekening gehanteerde uitgangspunten ten behoeve van het draagvlak
en ten behoeve van de toekomstige wijzigingen volledig inzichtelijk.
Wijziging van omstandigheden leidt alleen bij overschrijding van de
forfaitaire bedragen tot aanpassing van de kinderalimentatie. Ouders
kunnen via KART of een ander rekensysteem eenvoudig de berekening
zelf uitvoeren waardoor het snel inzichtelijk is óf en in hoeverre de
kinderalimentatie wijzigt. De initiatiefnemers hopen dat de eenvoud van
de berekeningssystematiek ertoe zal leiden dat ouders minder vaak de
rechter nodig hebben om tot wijziging van de kinderalimentatie te komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

15

e. Kinderbijslag en kindgebonden budget
De kinderbijslag en het kindgebonden budget, die na de scheiding worden
ontvangen, worden voor de berekening van de draagkracht geteld bij het
netto-inkomen van de ouder bij wie de kinderen volgens de basisregistratie het hoofdverblijf hebben.27 De initiatiefnemers hebben ervoor
gekozen om de kinderbijslag en het kindgebonden budget bij het
netto-inkomen voor de draagkracht op te tellen omdat dit een reëler beeld
geeft van de inkomsten van de ouder waar de kinderen hun hoofdverblijf
hebben. De kinderbijslag en het kindgebonden budget zijn inkomsten die
in principe besteed zullen worden aan de kinderen. Des te hoger het totale
maandinkomen, des te meer zullen de kinderbijslag en het kindgebonden
budget opgaan in het geheel van de maandelijkse uitgaven. De voorgestelde rekensystematiek voorziet hierin. Indien beide ouders een laag
inkomen hebben, worden de kinderbijslag en het kindgebonden budget
volledig besteed aan de kosten voor zorg en opvoeding van de kinderen.
Daarnaast gaat de minimale behoefte uit van de beschikbaarheid van de
kinderbijslag en het kindgebonden budget voor de kinderen. Het systeem
wordt hierdoor ook meer toekomstbestendig voor wijzigingen in de
kindregelingen. Alle kindregelingen maken deel uit van het inkomen van
de ouder voor de draagkracht.
Per 1 januari 2015 zijn de kindregelingen hervormd, door inwerkingtreding
van de Wet hervorming kindregelingen. Dat betekent dat een aantal
kindregelingen is vervallen zoals de alleenstaande oudertoeslag in de
bijstand, de alleenstaande ouderkorting en het fiscaal voordeel voor hen
die kinderalimentatie betalen (LOK). Daarvoor in de plaats is het kindgebonden budget verhoogd waarin een alleenstaande ouderkop verdisconteerd zit. Deze hervormingen kunnen gevolgen hebben voor de
berekening van de kinderalimentatie.
Op basis van de rekensystematiek van de expertgroep Alimentatienormen
betekende dat dat de behoefte van het kind wordt verlaagd met de hoogte
van het bedrag van het kindgebondenbudget. Door deze verlaging kon de
onwenselijke situatie ontstaan dat de niet verzorgende ouder geen
kinderalimentatie hoeft te betalen ongeacht de hoogte van het inkomen.
Feitelijk betaalde de overheid grotendeels het levensonderhoud van de
kinderen daar waar de ouders dat zelf kunnen opbrengen, maar op basis
van deze rekensystematiek dat niet hoeven. Dat druist in tegen het
uitgangspunt dat beide ouders primair verantwoordelijk zijn voor het
levensonderhoud van hun kinderen. Mocht er onvoldoende draagkracht
bij beide ouders zijn dan is het vanzelfsprekend dat de overheid de ouders
ondersteunt ten gunste van de kinderen.
De beslissing van de Expertgroep Alimentatienormen om de behoefte van
het kind te verlagen met de hoogte van het kindgebonden budget had ook
effect op de verhaalsmogelijkheden van de Gemeenten. Gemeenten
konden een verhaalsbeschikking op (laten) maken om de opgelegde, maar
niet betaalde kinderalimentatie te vorderen en in mindering te brengen op
de bijstandsuitkering van de alimentatiegerechtigde. Als door een
rekenmethodiek de alimentatie nihil zal zijn, heeft de gemeente geen
reden tot verhaal.
Het standpunt van de Expertgroep heeft in 2015 tot grote mate van
onduidelijkheid en rechtsonzekerheid geleid. Immers conform de
herziening van de expertgroep van januari 2015 werd bij de bepaling van
de onderhoudsbijdrage het kindgebonden budget in mindering gebracht
27

Dit in tegenstelling tot de werkgroep alimentatienormen, die ervoor heeft gekozen om de
kinderbijslag die na de scheiding wordt ontvangen onderdeel te laten zijn van de behoefte van
het kind. De werkgroep alimentatienormen verdisconteert de kinderbijslag in de behoeftetabel.
Het volgens de werkgroep alimentatienormen door de ouders te dragen deel van de behoefte
wordt bepaald door de behoefte te verminderen met de kinderbijslag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

16

op de behoefte. Enkele rechtbanken achtten dit niet logisch en weken af
van de rekentechniek van de expertgroep. Op 9 oktober 2015 heeft de
Hoge Raad aan deze onzekerheid een einde gemaakt. In een prejudicieel
besluit is bepaald dat het kindgebonden budget niet ten laste van de
behoefte komt, maar tot het inkomen voor de bepaling van de draagkracht
dient te worden gerekend. Eind november 2015 reageerde de expertgroep
op deze uitspraak en in januari 2016 volgde een herziening van de
alimentatienormen. De uitspraak van de Hoge Raad heeft in bepaalde
gevallen grote gevolgen gehad voor de hoogte van de te betalen of
ontvangen kinderalimentatie.
De rekensystematiek waar de initiatiefnemers vanuit gaan, kent een
andere benadering. De behoefte van het kind wordt vastgesteld op basis
van het inkomen van beide ouders voor de scheiding. Deze behoefte is
een vaste waarde die aangeeft wat het kind nodig heeft en door beide
ouders moet worden opgebracht indien de draagkracht dit toelaat. Het
kindgebonden budget wordt volgens de rekensystematiek van de
initiatiefnemers bijgeteld bij het inkomen van de ontvangende ouder.
Hierdoor stijgt het inkomen van deze ouder en daarmee de draagkracht.
Door vervolgens uit te gaan van de draagkracht van beide ouders kan een
evenwichtige berekening worden gemaakt van de hoogte van de
kinderalimentatie. Hierdoor ontstaat een eerlijke verdeling van de lasten.
De Wet hervorming kindregelingen schrapt tevens het fiscaal voordeel
van de betalende ouder. Op basis van de rekensystematiek van de
expertgroep Alimentatienormen betekent dat dat de draagkracht van de
niet-verzorgende ouder daalt en de hoogte van de kinderalimentatie voor
wijziging in aanmerking komt28. In de berekening van de draagkracht
volgens het initiatiefwetsvoorstelwordt door initiatiefnemers met dit
fiscale voordeel geen rekening gehouden.
Als gevolg van de nieuwe kindregelingen moet de hoogte van bestaande
kinderalimentatieverplichtingen in veel gevallen opnieuw worden
vastgesteld. De door initiatiefnemers ontwikkelde rekentechniek zou tot
veel minder procedures en lasten voor de burger hebben geleid als dit
wetsvoorstel op 1 januari 2015 van kracht was geweest, omdat de door
rekensystematiek van initiatiefnemers de invloed van de Wet hervorming
kindregelingen op de kinderalimentatie veel geringer is.
In de afgelopen jaren is door het ontbreken van een wettelijke verankering
van de berekeningsmethode van de kinderalimentatie ongewenste
onduidelijkheid ontstaan. De Expertgroep is niet in staat gebleken op
correcte wijze de wetswijzigingen te interpreteren en de richtlijn tijdig aan
te passen. Dit heeft geleid tot rechtsonzekerheid en -ongelijkheid, een
onnodig aantal procedures en negatieve gevolgen voor kinderen.
Door alle kindregelingen onderdeel te maken van het inkomen voor de
draagkracht, zoals initiatiefnemers voorstellen, blijft bij wijzigingen in de
kindregelingen de door de ouders te dragen behoefte onveranderd. Ook
zal de draagkracht niet of nauwelijks wijzigen doordat de veranderde
regelgeving voorziet in compenserende maatregelen. Door een wettelijke
verankering van de berekening van de kinderalimentatie zal bij toekomstige wetswijzigingen het effect op deze berekening direct worden
meegenomen. Rechtsongelijkheid en -onzekerheid worden hierdoor
voorkomen.

28

In de systematiek van de werkgroep alimentatienormen leidt dit én tot een daling van het door
de ouders te dragen aandeel in de behoefte van het kind én een daling van het inkomen voor
de draagkracht. Afhankelijk van de situatie kan dit leiden tot een wijziging in de hoogte van de
kinderalimentatie van honderden euro’s per maand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

17

f. Kindgebonden kosten
De kosten voor verzorging en opvoeding van thuiswonende kinderen zijn
onder te verdelen in twee categorieën:
– de kosten die rechtstreeks samenhangen met het kind en los staan van
het verblijf van het kind bij de ouders (de kindgebonden kosten)
– de kosten die samenhangen met het verblijf van het kind bij de ouder
(verblijfskosten)
Tot de kindgebonden kosten worden onder anderen gerekend de kosten
voor kleding, sport, hobby, mobiele telefoon, zakgeld en schoolreisjes.
Steeds vaker willen ouders in onderling overleg de zorgverdeling voor de
kinderen op een voor hen passende wijze invullen. Hierin passen ook
afspraken over de verantwoordelijkheid voor het voldoen van de
kindgebonden kosten. De initiatiefnemers bieden deze ouders binnen de
rekensystematiek een herkenbare vertaling. Tegelijk willen zij voorkomen
dat bij ouders die hierover in onderling overleg niet tot afspraken kunnen
komen, er onnodige en voor het kind schadelijke procedures ontstaan.
Wettelijk worden de kindgebonden kosten daarom gedragen door de
ouder bij wie het kind volgens de basisregistratie personen het hoofdverblijf heeft, tenzij de ouders in een schriftelijke overeenkomst (ouderschapsplan) hiervan zijn afgeweken.29
Ook de hoogte van de kindgebonden kosten kan leiden tot onnodige
discussie en procedures mede doordat deze kosten voor het individuele
geval ook in tijd zullen variëren. Om dit te voorkomen hebben de
initiatiefnemers gekozen voor forfaitaire kindgebonden kosten. Hierbij
wordt uitgegaan van drie leeftijdsgroepen: 0 tot 6 jaar; 6 tot 12 jaar en 12
tot 23 jaar. Deze leeftijdsgroepen liggen voor de hand omdat met het
bereiken van de volgende leeftijdsgroep er ook een nieuwe fase in het
leven van het kind wordt bereikt waaraan extra kosten verbonden zijn. Ter
illustratie: een kind tussen de 0 – 6 jaar heeft geen behoefte aan een
mobiele telefoon, ook wordt in deze leeftijdsgroep geen of nauwelijks
kosten gemaakt voor een schoolreisje. Dit is anders bij de twee andere
leeftijdsgroepen. Verder zal een kind op de middelbare school meer
kosten maken dan een kind op de basisschool. De initiatiefnemers denken
dan aan extra kosten voor schoolmateriaal en duurdere schooltripjes.
De forfaitaire kindgebonden kosten zijn ontwikkeld op basis van een eigen
onderzoek door de Raad voor Rechtsbijstand (in samenwerking met
Scheidingsexpert Nederland). De kindgebonden kosten worden toegerekend aan de ouder die de kosten werkelijk maakt. Via de te betalen
kinderalimentatie worden zij naar draagkracht door de ouders gezamenlijk
gedragen.
In het ouderschapsplan dienen de afspraken over de verdeling van de
kindgebonden kosten te worden vastgelegd. Deze verplichting volgt uit
artikel 815 lid 3 Rv.
Dit geeft duidelijkheid tussen de ouders, maar ook voor het kind. De
ouders dragen gezamenlijk alle kosten, maar maken afspraken over wie
van hen voor welke uitgave verantwoordelijk is. Hierdoor ontstaat minder
kans op discussie tussen de ouders en minder ruimte voor het kind om de
ouders na de scheiding over deze uitgaven «uit te spelen».

29

De werkgroep alimentatienormen gaat in de berekening uit van de klassieke rolverdeling
tussen ouders. De ouder waar het kind het hoofdverblijf heeft draagt alle kosten van het kind
met uitzondering van een deel dat ziet op het verblijf van het kind bij de andere ouder (de
zorgkorting). In deze systematiek is er geen ruimte voor de ouders om over de kindgebonden
kosten afwijkende afspraken te maken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

18

g. Studerende meerderjarige kinderen
Volgens de huidige wetgeving zijn ouders verplicht om in de kosten van
levensonderhoud en studie te voorzien voor hun meerderjarige kinderen
tot 21 jaar. Deze regeling stamt uit de tijd dat kinderen op hun 21ste
levensjaar meerderjarig werden. Bij de wetswijziging van 1 juli 1987
waarbij de wettelijke meerderjarigheidsgrens werd verlaagd van 21 jaar
naar 18 jaar, heeft de wetgever de plicht van ouders om in de kosten van
levensonderhoud en studie te voorzien voor hun meerderjarige kinderen
tot 21 jaar in de wet opgenomen (artikel 1:395a BW). Daarmee werd
voorkomen dat met het verlagen van de meerderjarigheidsgrens
automatisch ook de grens voor kinderalimentatie zou worden verlaagd.
De initiatiefnemers stellen voor om de leeftijd van 21 jaar te verhogen
naar 23 jaar en daaraan de voorwaarde te verbinden dat het kind
studerend of schoolgaand moet zijn. De initiatiefnemers achten het van
groot belang dat een student of scholier zonder last van het verwerven
van een inkomen moet kunnen studeren. Als de alimentatiegerechtigde de
leeftijd van 18 jaar heeft bereikt en niet, volgens de in de wet opgenomen
voorwaarde, als student of scholier kan worden gekenmerkt, bestaat er
geen verplichting meer voor de bijdrage voor levensonderhoud.
Iemand die de leeftijd van 18 jaar heeft bereikt en niet studeert of niet
meer naar school gaat, kan in zijn of haar eigen levensonderhoud
voorzien. Het staat individuele ouders vrij om desondanks een bijdrage te
leveren in het levensonderhoud, dit is echter geen wettelijke verplichting,
tenzij de meerderjarige behoeftigheid kan aantonen. (artikel 1:392 BW).
Met de verhoging van de leeftijd van 21 jaar naar 23 jaar sluiten de
initiatiefnemers aan bij de behoefte van het studerende kind. Als een
studerend kind, met recht op kinderalimentatie, op 21 jarige leeftijd zijn
studie nog niet heeft afgerond, zal hij, volgens de huidige regelgeving op
grond van de algemene regel van artikel 1:392 BW via een gerechtelijke
procedure een aanvullende onderhoudsbijdrage moeten afdwingen. De
initiatiefnemers achten het onwenselijk dat een kind tijdens de studie in
een rechtszaak om een aanvullende onderhoudsbijdrage zou moeten
vragen, daar waar dat recht op basis van artikel 1:392 BW bestaat. Daarbij
gaat de regeling van studiebekostiging (tot op heden) ook uit van een
ouderlijke bijdrage.
De plicht om kinderalimentatie te betalen vervalt op het moment dat de
studie of opleiding redelijkerwijs afgerond kan zijn of wanneer de student
is gestopt met de studie of opleiding en geen andere studie of opleiding
aanvangt. Hierbij wordt aangesloten bij het recht op studiefinanciering. De
betalingsplichtige ouder kan in dergelijke gevallen de kinderalimentatie op
nihil laten stellen als er tevens geen behoefte aan kinderalimentatie
bestaat bij het meerderjarige kind.
De initiatiefnemers kiezen voor de leeftijd van 23 jaar omdat zij er vanuit
gaan dat een kind doorgaans rond zijn 18e levensjaar na het afronden van
de middelbare school opleiding met een vervolgstudie begint. Afhankelijk
van de keuze voor de vervolgstudie (WO, HBO of MBO) zal een kind op
basis van de Wet Studiefinanciering 2.000 tot maximaal vijf jaar recht
hebben op een studiefinanciering. De initiatiefnemers sluiten voor de
verantwoording van de vijf jaar aan bij de motivering die destijds is
gebruikt bij de behandeling van de Wet Studiefinanciering 2.000.
De initiatiefnemers zijn van mening dat de behoefte van een jongmeerderjarige en een kind van 12 tot 18 jaar niet noemenswaardig van elkaar
verschillen voor wat betreft de kosten van levensonderhoud. De behoeftetabel geldt daarmee eveneens voor jongmeerderjarige kinderen. Voor
uitwonende studerende kinderen wordt hier niet van afgeweken.
Uitwonende studenten krijgen op basis van Wet Studiefinanciering 2.000
een hogere basisbeurs. Studenten zullen over het algemeen in overleg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

19

met de ouders besluiten om op kamers te gaan. Ouders en het kind
kunnen in die situatie in onderling overleg de alimentatie aanpassen.
Uitwonend studeren kan niet leiden tot een op grond van de wet
afdwingbare hogere behoefte en dus hogere bijdrage. In de berekening
van de bijdrage van iedere ouder aan een uitwonend, studerend kind,
blijven de kindgebonden kosten en verblijfskosten buiten beschouwing
(deze worden door een uitwonend kind zelf gedragen).
De initiatiefnemers hebben gekozen voor een splitsing in een bijdrage in
de kosten van levensonderhoud en studie (overeenkomstig de
verplichting tot 18-jarige leeftijd) en de bijkomende kosten voor studie. De
bijdrage in de bijkomende kosten van studie voor een jongmeerderjarig
kind komt in aanvulling op en dus na de bijdrage in levensonderhoud en
studie van die kinderen. Daarmee wordt tot uiting gebracht dat ouders
allereerst zullen moeten voorzien in de kosten van levensonderhoud en
studie van hun kind(eren), hetgeen vergelijkbaar is met de kosten van
levensonderhoud en scholing voor minderjarige kinderen. Als de
draagkracht toereikend is, zullen ouders ook een bijdrage moeten leveren
aan de bijkomende kosten voor studie. Dit sluit aan bij de mogelijkheid
voor het kind, voor zover de ouders de bijkomende kosten van studie niet
kunnen dragen, een beroep te doen op het stelsel van studiefinanciering.
Gekozen is voor vaste forfaitaire kosten van bijkomende studie die
aansluiten bij de normbedragen voor studiekosten in het MBO en
HBO/universitair onderwijs.
h. Stiefouders
De artikelen 1:395 en 1:395a BW regelen de onderhoudsverplichting van
stiefouders ten aanzien van de kinderen van hun gehuwd of geregistreerd
partner. Voor samenwonenden partners is hiervoor niets geregeld. De
stiefouder is verplicht te voorzien in de kosten van levensonderhoud en
studie van de stiefkinderen. Wettelijk zijn ongehuwde partners niet
verplicht te betalen voor het levensonderhoud en studie van de kinderen
van hun nieuwe partner. Het Hof in Den Haag heeft in een uitspraak30
echter betoogd dat, als er sprake is van «family life» (artikel 8 van het
EVRM) de nieuwe partner van de ouder zal moeten bijdragen in de kosten
van de minderjarige ook als zij niet zijn gehuwd of als er geen sprake is
van geregistreerd partnerschap.
De initiatiefnemers gaan ervan uit dat kinderen twee ouders hebben die
financieel verantwoordelijk zijn. Zij kiezen voor maximaal twee onderhoudsplichtigen, te weten:
– de twee ouders,
– de ouder die met een ander (niet-ouder) het gezag heeft,
– de ouder en de verwekker of de levensgezel die heeft ingestemd met
een daad die de verwekking van het kind tot gevolg heeft (artikel 1:394
BW).
Stiefouders zullen in de voorstellen van de initiatiefnemers geen rol meer
spelen bij de onderhoudsverplichtingen jegens de kinderen van hun
partner. Daarbij zullen er minder wijzigingsmomenten komen die
aanleiding kunnen geven tot conflictsituaties of de gang naar de rechter
aangezien er geen rekening gehouden hoeft te worden met het inkomen
van de nieuwe partner van (een van) beide ouders. Met dit voorstel wordt
het aantal onderhoudsplichtigen beperkt. Hierdoor kan de totaal voor het
kind beschikbare draagkracht worden beperkt. Tevens wijzigt de
verhouding waarin beide ouders dienen te voorzien in de kosten van
verzorging en opvoeding van het kind. Dat kan zowel positieve als
30

Hof Den Haag, 19 maart 2014; ECLI:NL:GHDHA:2014:943

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

20

negatieve gevolgen hebben voor de uitkomst van de kinderalimentatie. De
initiatiefnemers zien deze consequentie, maar vinden het principieel
onjuist om anderen dan de beide ouders verantwoordelijk te maken voor
de zorg voor hun kinderen.
i. Kinderen uit later huwelijk geen effect op hoogte kinderalimentatie
Als de bijdrage van beide ouders in het levensonderhoud van hun
kinderen en daarmee de kinderalimentatie is vastgesteld, kunnen ouders
ervan uitgaan dat zij aanspraak kunnen houden op dit bedrag, met
uitzondering van de in de wet geformuleerde wijzigingsmogelijkheden. De
initiatiefnemers zijn van mening dat het krijgen van kinderen binnen een
volgende relatie en een eventuele beëindiging van die relatie geen effect
mag hebben op de bijdrage van beide ouders in het levensonderhoud en
daarmee de kinderalimentatie waarop de kinderen uit een vorig huwelijk
of relatie aanspraak maken. Als er reeds financiële verplichtingen ten
aanzien van kinderen uit een eerdere relatie bestaan, dan blijven die
verplichtingen gehandhaafd, ook als een ouder een nieuwe relatie
aangaat waaruit wederom kinderen worden geboren. Bij een beëindiging
van die volgende relatie zal op basis van de draagkracht, met aftrek van
het te dragen deel in de behoefte die reeds voor de eerdere kinderen
wordt betaald, de kinderalimentatie van de kinderen uit die latere relatie
moeten worden vastgesteld. Bij de beëindiging van die relatie zal de
behoefte van de kinderen gebaseerd worden op het inkomen waarover de
ouders op dat moment kunnen beschikken.
Op basis van de huidige wetgeving is de geboorte van een kind in de
tweede relatie reden tot wijziging van de vastgestelde alimentatie voor het
kind uit de eerste relatie. Het verzoek tot wijziging wordt door de kinderen
uit de eerdere relatie en diens andere ouder als zeer onrechtvaardig
ervaren. Het is tenslotte de keuze van de ex om opnieuw ouder te worden.
De eerdere kinderen en de andere ouder hebben hierin geen enkele
bemoeienis. Deze keuze ten laste brengen van de bestaande zorgplicht
voor de kinderen leidt tot een verstoorde relatie tussen de ouder en de
kinderen en de exen onderling en emotionele wijzigingsprocedures.
Dergelijke procedures gaan ten koste van alle kinderen, omdat de praktijk
aantoont dat ook de nieuwe relatie hierdoor onder druk komt te staan.
Veel ouders zien dan ook af van wijziging van de alimentatie op het
moment van de geboorte van een kind in de tweede relatie (vinden het
zelf onrechtvaardig en/of om problemen te mijden op een vreugdevol
moment). De bestaande kinderalimentatie drukt als last op het voor het
kind in de tweede relatie beschikbare inkomen en vermindert daarmee
tijdelijk zijn welstand. Op het moment dat de alimentatieplicht voor de
kinderen uit de eerste relatie vervalt, komt het volledige inkomen en
daarmee de welstand toe aan het kind in de tweede relatie.
Als ook de tweede relatie van de ouder eindigt in een scheiding en er nog
een alimentatieplicht is voor het kind uit de eerste relatie ontstaan
eveneens grote problemen. Bij de vaststelling van de alimentatieplicht
voor het kind uit de tweede relatie dient opnieuw de draagkracht gelijkelijk
te worden verdeeld over alle kinderen. Ook dan zal vaak de plicht voor het
kind uit de eerste relatie moeten worden gewijzigd. De vaststelling van de
alimentatieplicht van de ouder voor alle kinderen hangt met elkaar samen
maar wordt in twee aparte procedures (één tussen de ouders van het kind
uit de eerste relatie en één tussen de ouders van het kind uit de tweede
relatie) gevoerd. Dit leidt tot een zeer verstoorde relatie tussen alle ouders
en heeft grote negatieve gevolgen voor alle kinderen. De samenhang met
de alimentatiewijziging voor het kind uit de eerste relatie is tevens vaak de
reden dat de scheiding van de tweede relatie escaleert en eindigt in een
vechtscheiding. Met wederom negatieve gevolgen voor alle kinderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

21

Met de door de initiatiefnemers voorgestelde rangorde worden deze
problemen weggenomen. De geboorte van het kind in de tweede relatie is
geen reden tot wijziging van de alimentatieplicht voor het kind uit de
eerste relatie. Beide partners (tweede relatie) weten dat er de plicht is tot
betaling van de kinderalimentatie voor het kind uit de eerdere relatie van
één van hen. Voor het kind uit de tweede relatie is het inkomen van de
ouders beschikbaar, tijdelijk vermindert met de voor het kind uit de eerste
relatie te betalen alimentatie. Vanaf het moment dat de alimentatieplicht
voor het kind uit de eerste relatie vervalt, is dit bedrag weer voor het kind
uit de tweede relatie beschikbaar. Dit komt overeen met de huidige
situatie wanneer de ouder niet kiest voor het wijzigen van de alimentatieplicht op het moment van de geboorte.
Dit voorstel voorkomt dat er extra wijzigingsprocedures moeten worden
gevoerd, omdat in de huidige systematiek de draagkracht die beschikbaar
is voor de bijdrage in de kosten van verzorging en opvoeding van de
kinderen uit een eerdere relatie zou verminderen. Dit geldt zowel voor het
moment waarop een kind uit een latere relatie wordt geboren, als het
moment waarop de latere relatie wordt verbroken. Tevens wordt hiermee
een grote bron van frustratie en escalatie weggenomen. De invulling van
de gezamenlijke zorg voor de kinderen uit de eerdere relatie komt na de
geboorte van een kind in een nieuwe relatie hierdoor minder onder druk
te staan.
j. Zorgverdeling
De laatste jaren maken ouders steeds vaker afspraken over de verdeling
van het verblijf van hun kinderen na het beëindigen van een relatie.
Afspraken waarbij de kinderen bij de moeder het hoofdverblijf hebben en
één keer in de twee weken een weekend bij vader verblijven worden
steeds minder vaak gemaakt. Steeds vaker wensen beide ouders een
duidelijke rol in de opvoeding van de gezamenlijke kinderen te spelen en
zijn bereid daarvoor achteruit te gaan in werkuren. Tegelijkertijd stelt
zorgverdeling die tendeert naar co-ouderschap beide ex-partners in staat
deel te nemen aan het arbeidsproces. De initiatiefnemers willen dit
faciliteren.
De initiatiefnemers willen benadrukken dat een ouder niet «ouder-af» kan
worden enkel door het feit dat de relatie waaruit de kinderen geboren zijn
voorbij is. Dit moet daarom ook naar voren komen in de berekening van
de kinderalimentatie.
In de rekensystematiek van de initiatiefnemers wordt rekening gehouden
met het aantal nachten dat de kinderen bij moeder en bij vader zijn, het
zogeheten verblijfspercentage. Ouders zullen hierover, voordat de
kinderalimentatie wordt vastgesteld, afspraken moeten maken in het
ouderschapsplan. Deze verplichting volgt uit artikel 815 lid 3 Rv.
Daarna wordt de verdeling, zoals vastgesteld in het ouderschapsplan,
meegewogen in de berekening van de hoogte van de kinderalimentatie.
Dit dwingt de ouders nog meer dan nu het geval is om goed na te denken
over het vervolg van hun zorgtakenverdeling na het beëindigen van de
relatie. Als de zorgtakenverdeling wijzigt, kan dit gevolgen hebben voor
de hoogte van de kinderalimentatie. Kleinere wijzigingen in verblijf zullen
zelden leiden tot een wijziging van de kinderalimentatie. Dat komt omdat
het verblijfspercentage forfaitair wordt vastgesteld waarbij de treden in de
tabel voldoende breedte kennen. Daarnaast is uitsluitend een door de
rechter dan wel door de ouders schriftelijk overeengekomen gewijzigde
zorg- en verblijfsregeling een grond tot wijziging van de kinderalimentatie.
Een incidentele wijziging in het verblijf van het kind of een tussen de
ouders mondeling afgesproken wijziging is geen reden tot wijziging en
daarmee wordt een doorlopende bron van mogelijke discussie
voorkomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

22

De expertgroep alimentatienormen kijkt op een andere manier naar de
verrekening bij de verdeling van de zorg. Zij gaat uit van de traditionele
omgangsregeling waarbij de kinderen één keer in de twee weken, plus
drie weken vakantie in het jaar bij de alimentatieplichtige verblijven.
Hiervoor mag de alimentatieplichtige 15% van zijn aandeel in de kosten
aftrekken. Als er een uitgebreidere regeling is afgesproken kan 25% of
35% worden afgetrokken. Ouders kunnen in onderling overleg andere
afspraken maken over de kostenverdeling en een ander of geen kortingspercentage toepassen. Dit is echter niet opgenomen in de percentages die
de expertgroep alimentatienormen als vuistregel hanteert.
De initiatiefnemers stellen op dit punt het belang van de kinderen voorop.
Kinderen zijn er het meest bij gebaat als de zorgverdeling evenredig is
verdeeld waarbij beide ouders elk een belangrijk deel van de zorg en
opvoeding op zich nemen. De regels moeten zo vorm worden gegeven
dat iedere door de ouders overeengekomen zorgverdeling herkenbaar en
eenduidig wordt vertaald in de hoogte van de kinderalimentatie.
k. Preferentie kinderalimentatie
Gezien de toename van de betalingsproblemen en omdat kinderen de
zwakkeren in onze samenleving vormen en om die reden beschermd
dienen te worden, zijn de initiatiefnemers van mening dat de inning van
(achterstallige) kinderalimentatie nog verder moet worden versneld en
vergemakkelijkt. Het is dan ook gepast om de vordering kinderalimentatie
een vorm van preferentie te geven zodat de inning prevaleert boven
consumptieve uitgaven. Bij inning van achterstallige kinderalimentatie
staat momenteel de kinderalimentatie op gelijk niveau met consumptieve
schulden die tijdens het huwelijk maar ook na het huwelijk kunnen zijn
aangegaan. Op basis van de huidige wetgeving dienen de uit beslaglegging ontvangen gelden namelijk naar rato van de omvang van de
schulden te worden verdeeld. Hoe hoger de consumptieve schulden
oplopen des te minder er voor de betaling van de schuld kinderalimentatie overblijft. De initiatiefnemers zijn van mening dat betaling van de
achterstallige kinderalimentatie voorrang dient te krijgen. De zorg voor het
kind dient te allen tijde voor te gaan op betaling van concurrente
schulden. Preferentie van kinderalimentatie vermindert voorts de
armoedeval voor de verzorgende ouder die uit de bijstand treedt. Bij de
inning van deze vordering wordt rekening gehouden met de beslagvrije
voet zodat de niet-verzorgende ouder nimmer onder het bestaansminimum komt. Niet alleen het kind en de verzorgende ouder zijn gebaat bij
het toekennen van preferentie aan de kinderalimentatievordering. Het is
tevens in het belang van de alimentatieplichtige ouder dat de vordering zo
snel mogelijk wordt voldaan. Indien inning van de kinderalimentatie aan
het LBIO is verzocht vanwege achterstand in de betalingen, zal het LBIO
de inning pas beëindigen als er geen achterstand meer is en er zes
maanden regelmatig is betaald. Door het toekennen van preferentie aan
de kinderalimentatievordering kan de inning eerder worden beëindigd,
waardoor de alimentatieplichtige gedurende een kortere termijn de
wettelijke opslagkosten van 15% dient te betalen.
l. Kinderalimentatie en bijstand
Op basis van de huidige wetgeving kiezen veel gemeentelijke sociale
diensten ervoor om een zogenoemde verhaalsbeschikking op te (laten)
maken. Hierdoor kunnen gemeenten (een deel van) de bijstandsuitkering
terug krijgen van de onderhoudsplichtige ouder. Zodra de alimentatiegerechtigde ouder uit de bijstand treedt, heeft deze geen alimentatiebeschikking op basis waarvan de alimentatie te innen valt. De beschikking is
immers afgegeven aan de gemeente. De alimentatiegerechtigde zal
daarom eerst een alimentatiebeschikking moeten verzoeken, waarvoor al

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

23

snel een doorlooptijd van zes maanden bestaat. In de tussenliggende
periode ontvangt de alimentatiegerechtigde geen kinderalimentatie.
Als de gemeente een kinderalimentatiebeschikking op had laten maken in
plaats van een verhaalsbeschikking, dan zou vanaf het moment dat de
alimentatiegerechtigde gaat werken en uit de bijstand treedt de alimentatiegerechtigde direct kunnen beschikken over zowel het inkomen als de
kinderalimentatie. Daardoor zal er geen sprake zijn van een armoedeval
als gevolg van het ontberen van de kinderalimentatie.
Gemeenten zullen onder de huidige wetgeving eerder kiezen voor een
verhaalsbeschikking dan een kinderalimentatiebeschikking op verzoek van
de alimentatiegerechtigde. Een verhaalsbeschikking heeft preferentie
boven andere schulden en zal daarom bijna altijd leiden tot een succesvolle inning. Dit dient weliswaar het doel van de gemeenten, maar helpt
de alimentatiegerechtigde niet na de bijstand.
Door kinderalimentatie preferentie te geven is er op dat punt geen verschil
meer met de verhaalsbeschikking. Het innen van de kinderalimentatie is
immers eenvoudiger geworden doordat ook kinderalimentatie uit de
kinderalimentatiebeschikking een preferente vordering betreft. Daarbij
stellen de initiatiefnemers voor om in de Participatiewet (zie artikelsgewijze toelichting bij artikel VI) op te nemen dat gemeenten de alimentatiegerechtigde verplichten een alimentatiebeschikking te vragen. Daardoor
wordt bereikt dat de alimentatiegerechtigde ook na de bijstandsperiode
kan beschikken over de kinderalimentatie.
Voor de gemeenten is er in financieel opzicht geen verschil tussen het
innen van de alimentatie of het verhaal van bijstand. In beide gevallen
verloopt de inning, bij gelijke preferentie, even snel. Daar komt bij dat
gemeenten de inning van de kinderalimentatie uit de kinderalimentatiebeschikking kunnen overlaten aan het LBIO, dit in tegenstelling tot de
verhaalsbeschikking.
m. Onwillige ouders
In te veel scheidingen wordt er onnodig leed voor kinderen veroorzaakt
doordat de ouder(-s) onder de alimentatieplicht (deels) proberen uit te
komen. Het inkomen wordt opzettelijk verlaagd of niet inzichtelijk
gemaakt. De initiatiefnemers zijn van mening dat dit gedrag van ouders
zoveel mogelijk, in het belang van het kind, dient te worden voorkomen.
Hiertoe voorziet het voorstel in twee wettelijke maatregelen: een
verwijtbaarheidstoets en een sanctiebepaling.
De verwijtbaarheidstoets opgenomen in artikel 1:400a, zevende lid, BW
ziet op situaties waarin de ouder op het tijdstip van vaststelling van het
inkomen, op basis waarvan de uitkering tot levensonderhoud wordt
vastgesteld, verwijtbaar een lager inkomen heeft. Voorbeelden hiervan
zijn vrijwillig ontslag, vrijwillig minder gaan werken, waarbij de vrijgekomen tijd niet wordt geïnvesteerd in de opvoeding en verzorging van de
kinderen, of het niet voldoende inspannen om het inkomen te herstellen.
In dat geval zijn de inkomsten van twaalf maanden eerder van toepassing.
Hierdoor wordt een groot deel van het calculerend gedrag voorkomen.
De sanctiebepaling in artikel 1:405a BW ziet op de situatie waarin één van
de ouders dan wel beiden geen of onvoldoende inzicht geven in de
inkomsten op basis waarvan een uitkering tot levensonderhoud wordt
vastgesteld. De behoefte wordt in deze situatie van rechtswege op het
maximale bedrag vastgesteld. Indien één van de ouders geen of onvoldoende inzicht geeft in deze inkomsten, dient de andere ouder slechts het
minimumbedrag (€ 50,–) in de behoefte bij te dragen en de onwillige
ouder het resterende bedrag. Indien beide ouders geen of onvoldoende
inzicht geven in deze inkomsten dienen beiden voor de helft de behoefte
te dragen.
Het is ter beoordeling van de rechter of er sprake is van het niet of
onvolledig inzicht geven in deze inkomsten. De gevolgen hiervan zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

24

zwaar en vooraf voor een ieder duidelijk. De initiatiefnemers verwachten
hierdoor een sterke preventieve werking, waardoor het aantal procedures
waarbij geen of onvoldoende inzicht in de relevante inkomsten wordt
verstrekt tot een minimum zal worden beperkt.
n. Wijzigingsgronden
Op basis van de huidige grondslag, behoefte en draagkracht, en de
daaruit ontwikkelde rekensystematiek wordt veel ruimte gecreëerd om op
elk moment de kinderalimentatie opnieuw te laten berekenen. Elke
financiële wijziging, zoals verandering van inkomsten bij beide of één van
beide ouders, het aangaan van schulden, een huwelijk van een van de
ouders, etc. kunnen allemaal en op ieder moment aanleiding zijn om de
rechter te verzoeken de hoogte van de kinderalimentatie aan te passen. Bij
de berekeningen volgens de Tremanormen moeten vele (reken)regels
worden toegepast. De Tremanormen bieden de mogelijkheid om over
vrijwel elk bedrag dat in de berekening is gehanteerd te procederen,
althans als dat de einduitkomst beïnvloedt. Het gevolg hiervan is dat
ex-partners, die de scheiding nog niet of onvoldoende hebben verwerkt,
regelmatig grijpen naar de inzet van de zogenoemde wijzigingsprocedure,
eventueel op basis van een toevoeging. Hierdoor komt het regelmatig
voor dat een wijzigingsprocedure niet zozeer wordt gevoerd met als doel
om de hoogte van de alimentatie aangepast te krijgen, maar veel meer
om het conflict met de ex-partner te zoeken. Het resultaat is dat dit soort
procedures aan beide zijden hoge emotionele en financiële belasting
leveren, hetgeen vooral ten nadele van de kinderen is.
De hiervoor beschreven wijzigingsverzoeken zijn een onbedoeld neveneffect van de huidige wet- en regelgeving waardoor onnodige druk op de
rechtbanken wordt gelegd, de maatschappelijke kosten onnodig worden
verhoogd en ook de administratieve lasten onnodig oplopen. De
initiatiefnemers zijn van mening dat de regelgeving rond kinderalimentatie zo ingericht moet worden dat slechts in uitzonderlijke gevallen een
wijzigingsprocedure mogelijk is, hetgeen het belang van het kind dient.
Het komt de kinderen van de ex-partners ten goede als de ouders de
emotionele gevolgen van de scheiding zo snel mogelijk kunnen verwerken
en zich zo min mogelijk hoeven te verweren in procedures over de hoogte
van de kinderalimentatie.
De initiatiefnemers stellen daarom voor om het aantal wijzigingsgronden
zo beperkt mogelijk te houden. Deze komen op het volgende neer:
a. De inkomsten van een van de ouders wijzigen dusdanig dat dit
volgens de voorgestelde rekensystematiek een wijziging in de hoogte
van de kinderalimentatie oplevert. Een beroep op deze wijzigingsgrond kan echter niet gedaan worden als de verzoeker invloed heeft
(gehad) op de gewijzigde inkomsten (verwijtbaarheidstoets). Men
moet dan denken aan vrijwillig ontslag, of het door eigen oorzaak niet
ontvangen van een bonus waar eerder recht op bestond en die
onderdeel is geweest van het bepalen van de hoogte van de
draagkracht. De initiatiefnemers willen hiermee voorkomen dat de
alimentatieplichtigen hun inkomen bewust wijzigen om op die manier
onder de alimentatieplicht uit te komen.
Een positieve wijziging van het inkomen, zoals een loonsverhoging of
uitbreiding van het dienstverband, verhoogt de draagkracht (mits het
hogere inkomen valt in een hogere trede in de draagkrachttabel). In
de situatie waarbij bij de vaststelling van de kinderalimentatie de
totale draagkracht lager was dan de behoefte, leidt dit tot het alsnog
voor een groter deel voldoen van de behoefte van de kinderen.
Daarnaast wijzigt mogelijk de verhouding tussen de draagkracht van
beide ouders waardoor het door iedere ouder te dragen deel van de
behoefte van het kind wijzigt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

25

b.

c.

d.

e.

Daarnaast is er alleen dan sprake van een wijzigingsmoment als de
inkomenswijziging dusdanig is dat daardoor het alimentatie-inkomen
in een volgende trede van de tabel komt. Hierdoor is niet iedere
kleine wijziging in het inkomen een reden tot wijziging van de
kinderalimentatie.
Een wijzigingsverzoek kan niet worden gedaan als de inkomsten
wijzigen door een wijziging van het basiskinderbijslagbedrag op
grond van de Algemene Kinderbijslagwet, van de aanspraak op
grond van de Wet op het kindgebonden budget en van de inkomsten,
bedoeld in artikel 400a, vierde lid, als gevolg van een wijziging van de
Wet inkomstenbelasting 2001. Wijziging van de kinderalimentatie op
grond van een wijziging van het basiskinderbijslagbedrag en
aanspraak op kindgebondenbudget is uitgesloten omdat tegenover
deze wijziging (door het ouder worden van het kind) een stijging van
de kosten van het kind staat. Ook een wijziging van de in artikel 400a,
vierde lid, bedoelde inkomsten (Winst uit onderneming en Resultaat
uit overige werkzaamheden zoals gedefinieerd in de Wet Inkomstenbelasting 2001) die voortvloeit uit een wijziging van de Wet inkomstenbelasting 2001 is uitgesloten. Het moet hier gaan om een
werkelijke wijziging van deze inkomsten. Een wijziging in de Wet
Inkomstenbelasting 2001 waardoor meer of minder bruto winst
respectievelijk bruto resultaat of hierop drukkende kosten tot de
inkomsten mogen worden gerekend, is geen grond tot wijziging van
de kinderalimentatie.
Zolang één van de ouders woonachtig is in de woning waarin het
laatst door de ouders duurzaam is samengeleefd, kan voor de
draagkracht sprake zijn van een ongelijke plicht tot voldoening van de
woonlast. De AmvB voorziet in aangepaste draagkrachttabellen voor
deze situatie. Het verlaten van deze woning door de ouder (woning
komt leeg te staan, basis draagkrachttabel is voor beide ouders van
toepassing) dan wel het wijzigen van de plicht tot betaling van de
woonlast van deze woning is reden tot wijziging voor zover er sprake
is van wijziging van de forfaitaire draagkracht (een andere tabel van
toepassing is). Bij een wijziging van de plicht tot betaling van de
woonlast moet het gaan om een door de rechter vastgestelde dan
wel door de ouders schriftelijk overeengekomen wijziging.
Als de plicht tot voorziening in de kosten van levensonderhoud en
studie onderscheidenlijk verzorging en opvoeding op basis van artikel
1:395a BW of artikel 1:404 BW voor een kind vervalt, kan dat een
reden zijn om een verzoek tot wijziging van de kinderalimentatie voor
andere kinderen in te dienen. Op het moment dat de alimentatieplichtige geen financiële verplichtingen jegens een ander kind of andere
kinderen meer heeft, ontstaat er extra financiële ruimte om voor de
kinderen, voor wie nog wel een onderhoudsplicht bestaat, een
hogere bijdrage te betalen. Dit kan een wijziging van de kinderalimentatie tot gevolg hebben.
Ouders zijn verplicht in het ouderschapsplan afspraken te maken over
de verzorging van de kinderen. Een van die afspraken betreft het
verblijf van de kinderen bij de afzonderlijke ouders. Er kunnen
situaties ontstaan waardoor de afspraken over het verblijf moeten
wijzigen, bijvoorbeeld omdat een van de ouders meer gaat werken en
de andere ouder meer zorgtaken op zich neemt. Deze wijziging heeft
mogelijk effect op de hoogte van de kinderalimentatie. De initiatiefnemers willen hierbij wel benadrukken dat het hier niet gaat om een
kortdurende tijdelijke wijziging, maar om een structurele wijziging die
schriftelijk door de ouders is overeengekomen dan wel door de
rechter is vastgesteld. Door de treden in de tabel voor het verblijfspercentage wordt eveneens het aantal wijzigingen beperkt.
Naast de afspraken over het verblijf, zullen ouders in het ouderschapsplan ook afspraken maken over het voldoen van de kindgebon-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

26

f.

g.

h.

den kosten. Door omstandigheden kunnen deze afspraken wijzigen,
bijvoorbeeld omdat de kosten van de sport van het kind in het
vervolg worden voldaan door de vader. Hierdoor wordt het bedrag
dat de vader feitelijk zelf bijdraagt aan de kosten van het kind hoger.
Indien de vader alimentatie betaalt voor het kind, zal dit bedrag dalen.
Om onnodige discussies over de berekening van de kindgebonden
kosten te voorkomen is de hoogte hiervan forfaitair bepaald.
Daarnaast wordt in de wet vastgelegd dat deze kosten worden
voldaan door de ouder op wiens adres het kind in de Basisregistratie
Personen staat ingeschreven. Uitsluitend indien de ouders schriftelijk
een andere verdeling van deze kosten overeenkomen, kan sprake zijn
van een grond tot wijziging.
Als wordt besloten dat het kind niet langer bij een ouder staat
ingeschreven, maar verhuist naar de andere ouder, dan heeft dit
gevolgen voor de kinderbijslag, het kindgebonden budget en de
inkomensafhankelijke combinatiekorting. Hierop heeft de ouder bij
wie het kind staat ingeschreven recht. In de rekensystematiek zijn
deze kindregelingen onderdeel van het netto-inkomen van de ouder
bij wie het kind het hoofdverblijf heeft. Het ligt daarom voor de hand
om de kinderalimentatie opnieuw te berekenen als het hoofdverblijf
van het kind wijzigt in het woonadres van de andere ouder.
Als een van de ouders of beide ouders geen inzicht (willen) geven in
de omvang van hun inkomen, kan de rechter dit zien als tegenwerking en deze onwillige ouder terecht wijzen. In artikel 1:405a BW
staan de instrumenten die de rechter tot zijn beschikking heeft. Als de
onwillige ouder besluit om alsnog inzicht te geven in het inkomen,
dan kan dat een reden zijn om de kinderalimentatie opnieuw te
berekenen. De initiatiefnemers hopen hiermee te bereiken dat ouders
alles in het werk stellen om hun medewerking te verlenen aan de
berekening van de kinderalimentatie, in het belang van het kind.
Er kunnen zich omstandigheden voordoen waarbij handhaving van
de vastgestelde kinderalimentatie onaanvaardbaar is. Van de
berekening van de kinderalimentatie op basis van het alimentatieinkomen en de forfaitaire tabellen wordt in principe niet afgeweken.
Slechts in zeer uitzonderlijke gevallen kan de rechter op grond van de
hardheidsclausule een lagere kinderalimentatie vaststellen. Dit kan
als het alimentatie-inkomen minus de onvermijdbare lasten minus de
te betalen kinderalimentatie lager is dan 90% van de voor betrokkene
van toepassing zijnde bijstandsnorm. Tot de onvermijdbare lasten
worden niet gerekend de reeds in de forfaitaire draagkracht betrokken
lasten: de woonlasten van het hoofdverblijf, de premie voor de
ziektekostenverzekering en de pensioenlast. De rechter dient de
toepassing van de hardheidsclausule uitgebreid te motiveren. Daarbij
kan niet worden voortgegaan op de bestaande jurisprudentie daar in
dit initiatiefwetsvoorstel tot een aantal gewijzigde en/of nieuwe
uitgangspunten is besloten ten opzichte van de geldende regels ten
tijde van het ontstaan van voornoemde jurisprudentie. Zo is een
belangrijk verschil het uitgangspunt dat kinderalimentatie voorgaat
op consumptieve uitgaven of bestedingen. Het begrip consumptieve
uitgaven dient hierbij ruim te worden uitgelegd en omvat in elk geval
ook afbetalen van schulden. Tevens is besloten dat ouders verplicht
per maand met een minimumbedrag moeten voorzien in de kosten
van verzorging en opvoeding, waar tot voor kort zelfs bij relatief hoge
inkomsten de draagkracht nog op nihil berekend kon en mocht
worden. Het opnemen van een hardheidsclausule achten de
initiatiefnemers noodzakelijk om aan die enkele gevallen een
mogelijkheid te bieden af te wijken van de in dit initiatiefwetsvoorstel
opgenomen normen en regels. De toepassing van de hardheidsclausule dient echter tot een expliciet minimum te worden beperkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

27

Een voorbeeld hiervan is substantiële toename van de behoefte van het
kind door kosten in verband met een ziekte of blijvend letsel.
Naast het beperkt aantal wijzigingsgronden zullen er ook minder
wijzigingsmomenten ontstaan omdat:
– de berekening is gebaseerd op wettelijke regels waardoor duidelijk is
welke rekensystematiek is gebruikt;
– het aantal onderhoudsplichtigen beperkt is tot twee;
– nieuwe relaties, stiefkinderen en kinderen uit een latere relatie geen
invloed hebben;
– het aantal variabelen beperkt wordt;
– forfaitaire tabellen worden gebruikt en
– niet elke wijziging van het inkomen, vermogen of anderszins een reden
kan zijn voor wijziging van de kinderalimentatie.
De in het eerste lid limitatief opgesomde wijzigingsgronden komen, voor
wat betreft de wijziging van de onderhoudsbijdrage van ouders voor
kinderen, in de plaats van de huidige ruime wijzigingsgrond van artikel
1:401 BW, eerste lid. Daarnaast blijven de bestaande wijzigingsgronden
van artikel 1:401 BW, vierde en vijfde lid, ongewijzigd van toepassing
(overeenkomst betreffende levensonderhoud is aangegaan met grove
miskenning van de wettelijke maatstaven of er is bij een rechterlijke
uitspraak van onjuiste of onvolledige gegevens uitgegaan).
o. LBIO
Het LBIO speelt een belangrijke rol bij het afwikkelen van achterstallige
alimentatieverplichtingen. Hierdoor heeft het bureau veel kennis
opgedaan over alle facetten van kinderalimentatie, die de initiatiefnemers
graag willen benutten ten gunste van de rechtzoekende. Daarom stellen
de initiatiefnemers voor het mogelijk te maken dat ouders en hun
meerderjarige kinderen het LBIO kunnen inschakelen om hen te adviseren
bij de berekening van de kinderalimentatie.
Dit past in de lijn van dit voorstel waarbij de initiatiefnemers uitgaan van
een eenvoudige, transparante en toegankelijke berekeningssystematiek en
zo min mogelijk redenen om kostbare procedures te starten.
Ouders kunnen zich wenden tot het LBIO als zij hulp nodig hebben bij het
berekenen van de hoogte van de kinderalimentatie in het kader van het
ouderschapsplan. Ook kan het LBIO adviseren als beide ouders of één van
hen willen weten of een wijzigingsprocedure gestart moet worden omdat
ze menen dat de hoogte van de kinderalimentatie niet meer past bij de
situatie van dat moment omdat zich wijzigingen hebben voorgedaan,
bijvoorbeeld ten aanzien van het inkomen. Hierdoor kan worden
voorkomen dat ouders onnodig de rechter vragen om een wijziging,
terwijl daar geen noodzaak voor bestaat.
Overigens kunnen ouders naast het LBIO ook andere deskundigen
raadplegen zoals advocaten, mediators en scheidingsexperts.
De initiatiefnemers willen voorkomen dat de alimentatieplichtigen
uiteindelijk kiezen voor het middel om de betalingen te stoppen. Een
rekentool (zie Kinderalimentatierekentool) en de adviserende rol van het
LBIO kunnen daaraan bijdragen. Het advies van het LBIO is slechts een
advies. Dat houdt in dat ouders geen rechten kunnen ontlenen aan het
advies dat het LBIO heeft gegeven. De rechter zal alsnog moeten worden
benaderd om de alimentatie vast te stellen of te wijzigen.
Op basis van de huidige wetgeving heeft het LBIO niet voldoende
bevoegdheden om deze adviserende rol uit te oefenen. Deze nieuwe taak
van het LBIO wordt opgenomen in het nieuwe artikel 1: 408a BW en in
artikel 2 van de Wet Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

28

p. Rekensystematiek
Initiatiefnemers hebben een rekensystematiek ontwikkeld op basis
waarvan de kinderalimentatie wordt berekend. Hieronder wordt summier
de rekensystematiek besproken en geïllustreerd met enkele voorbeelden.
De rekensystematiek wordt verder uitgewerkt in de amvb die als bijlage
bij dit wetsvoorstel wordt gevoegd.
Artikel 400a, eerste lid van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek spreekt over
het inkomen, op basis waarvan een uitkering tot levensonderhoud wordt
vastgesteld. Zowel in de memorie van toelichting als in de toelichting bij
de amvb gebruiken de initiatiefnemers voor dit inkomen de term
alimentatie-inkomen. Hiermee wordt bedoeld het inkomen waar mee
gerekend wordt om de kinderalimentatie vast te stellen. Het alimentatieinkomen wordt altijd op dezelfde manier berekend (zie onder I bij de
toelichting op de amvb waar nader wordt uitgelegd hoe het alimentatieinkomen tot stand komt) en zal op twee momenten toegepast worden. Het
alimentatie-inkomen dat bepalend is voor de behoefte van het kind wordt
vastgesteld op basis van het gezamenlijk inkomen dat beide ouders
hebben genoten voor de scheiding. Daarnaast zal het alimentatie-inkomen
berekend worden op basis van de inkomens van elk van de ouders apart
na de scheiding ten behoeve van de draagkracht van ieder van de ouders.
Uitgangspunt voor de rekensystematiek is de uit de wet voortvloeiende
grondslag van behoefte en draagkracht en de afspraken over de zorg voor
het kind na de scheiding. De voor de berekening benodigde variabelen
zijn zoveel mogelijk in forfaitaire tabellen vastgelegd. Hierdoor wordt de
berekening eenvoudig, eenduidig en wordt het aantal mogelijke geschilpunten tot een minimum beperkt.
De nog te bepalen variabelen zijn:
– Het alimentatie-inkomen voor scheiding
– Het alimentatie-inkomen na scheiding
– De zorgafspraken (ouderschapsplan)
De verschuldigde kinderalimentatie is het verschil van het door iedere
ouder op basis van het inkomen na scheiding (de draagkracht) te dragen
deel van de kosten van het kind (behoefte) en het op basis van de
zorgafspraken werkelijk door de ouder betaalde kosten van het kind. Wat
de ene ouder te weinig aan kosten van het kind betaalt, wordt door de
andere ouder aan kosten van het kind te veel betaald. Dit verschil is de
onderling te betalen kinderalimentatie.
Uitgangspunt voor de behoefte is de levensstandaard van de kinderen
voor het uit elkaar gaan van de ouders. De berekening gaat uit van het na
de scheiding handhaven van deze levensstandaard van de kinderen. Het
gezamenlijk alimentatie-inkomen voor scheiding is bepalend voor de
hoogte hiervan.
De draagkracht geeft aan in welke mate een ouder na de scheiding in staat
is in de behoefte van het kind te voorzien. De draagkracht wordt daarom
gebaseerd op het alimentatie-inkomen van iedere ouder na scheiding.
Hierop komen in mindering de minimaal voor de ouder noodzakelijke
eigen kosten om in het levensonderhoud te voorzien. Het restant (de
draagkracht) is volledig beschikbaar voor de zorg voor de kinderen.
Ongeacht het inkomen dient iedere ouder voor een minimumbedrag van
€ 50 bij te dragen aan het levensonderhoud van de kinderen.
Indien de draagkracht van beide ouders te laag is om in de behoefte van
de kinderen te voorzien, wordt de behoefte voor dat moment beperkt tot
maximaal de gezamenlijke draagkracht. Echter nooit lager dan het bedrag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

29

dat de ouders in ieder geval aan de zorg voor de kinderen dienen te
besteden (de minimumbehoefte). Dit bedrag bestaat uit de minimumbijdrage van de ouders (2x € 50) en de bijdragen van de overheid voor de
kosten van de kinderen (kinderbijslag en kindgebondenbudget). De
draagkracht kan hoger worden vastgesteld zodra het alimentatie-inkomen
in een hogere trede van de draagkrachttabel valt en een wijziging is
verzocht.
Zoals hiervoor aangegeven draagt iedere ouder in ieder geval € 50 van de
kosten van de kinderen. Het meerdere dient door de ouders te worden
gedragen in verhouding van de afzonderlijke draagkracht van de ouders.
Hierna worden deze bedragen gedeeld door het aantal kinderen. De
uitkomst is het bedrag dat iedere ouder uit zijn inkomen na scheiding
dient te dragen voor de kosten van ieder kind.
Hierna wordt vastgesteld welk deel van de totale kosten voor het kind
door iedere ouder in werkelijkheid na scheiding worden betaald. Dit hangt
af van de door de ouders gemaakte zorgafspraken (ouderschapsplan).
Deze kosten bestaan uit twee componenten, de kindgebonden kosten en
de verblijfskosten.
De forfaitair vastgestelde kindgebonden kosten worden geacht door de
ouder te worden betaald bij wie het kind in de basisregistratie personen
staat ingeschreven (zijn hoofdverblijf heeft), tenzij hier in het ouderschapsplan andere afspraken over zijn gemaakt. De hoogte van de
kindgebonden kosten zijn af te lezen uit de tabel.
Het restant van de (beperkte) behoefte van het kind is bestemd voor de
verblijfskosten van het kind bij beide ouders. Het door de ouders
afgesproken verblijf (omgangsregeling) bepaalt welk deel van de
verblijfskosten door iedere ouder wordt betaald. Ook hier is gekozen voor
een eenvoudige, maar tegelijk herkenbare systematiek. Op basis van het
schriftelijk overeengekomen aantal nachten dat het kind bij iedere ouder
verblijft, wordt het bedrag aan verblijfskosten aan de ouders toegerekend
(verblijfspercentage).
Het verschil van het door iedere ouder te dragen deel van de (beperkte)
behoefte van het kind en de werkelijk door iedere ouder betaalde kosten
voor het kind (kindgebonden kosten + verblijfskosten) dient tussen de
ouders te worden verrekend. Dit bedrag is de te betalen/te ontvangen
kinderalimentatie.
Samengevat kent de rekensystematiek de volgende stappen:
1. Berekenen van het gezamenlijk alimentatie-inkomen voor scheiding
(artikel 1: 400a BW).
2. Bepalen van de behoefte op basis van de behoeftetabel (artikel 1:
400b BW).
3. Berekenen van het alimentatie-inkomen van iedere ouder na
scheiding (artikelen 1: 400a en 400c BW).
4. Bepalen van de draagkracht van iedere ouder op basis van de
draagkrachttabel.31
5. Toetsen van behoefte aan de gezamenlijke draagkracht (behoefte
wordt voor dat moment beperkt tot de gezamenlijke draagkracht).32
6. Bepalen van door iedere ouder te dragen deel van de behoefte.
7. Bepalen van hoogte van kindgebonden kosten (forfaitaire tabel) en
door wie deze worden voldaan (ouder bij wie het kind staat inge31

Eventueel te verminderen met te dragen deel behoefte kinderen uit een andere relatie (artikel
405 Boek 1 BW). Toe te passen draagkrachttabel afhankelijk van eventuele plicht tot betaling
woonlast van de laatst door beide ouders samen bewoonde woning.
32
Minimaal de minimumbehoefte (zie behoeftetabel).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

30

8.

9.

schreven in basisregistratie personen of andere schriftelijke afspraak
(ouderschapsplan)).
Bepalen van totale verblijfskosten en het deel dat hiervan door iedere
ouder op basis van verblijf wordt voldaan (in rechterlijke uitspraak of
in overeenkomst).
Berekenen van de verschuldigde kinderalimentatie.

Het alimentatie-inkomen is het netto maandinkomen berekend op basis
van de bruto inkomsten waarop recht bestaat in het kalenderjaar op het
tijdstip van vaststelling van de behoefte dan wel de draagkracht. Voor de
berekening van het alimentatie-inkomen is zoveel mogelijk aangesloten
bij het werkelijke inkomen op het tijdstip van vaststelling. Ook hierin
streven initiatiefnemers naar een maximale herkenbaarheid. Indien (een
deel van) het loon variabel is en daardoor de hoogte van dit deel niet op
dit tijdstip kan worden vastgesteld, wordt (dit deel van) het loon vastgesteld op het gemiddelde variabele loon in de afgelopen twee kalenderjaren.
Indien er (eveneens) winst uit onderneming dan wel resultaat uit overige
werkzaamheden tot de inkomsten behoren, wordt het alimentatieinkomen bepaald op het gemiddelde van alle inkomsten uit de afgelopen
twee kalenderjaren.
Voorbeeld 1: berekening van het alimentatie-inkomen: vast loon +
variabel inkomen
A heeft op het tijdstip van vaststelling van het alimentatie-inkomen recht
op loon op grond van een arbeidsovereenkomst. Het vaste loon bedraagt
€ 35.000 bruto per jaar. A heeft eveneens recht op een jaarlijkse winstdeling. Deze bedroeg in T-2 € 10.000 en in T-1 € 5.000. De winstdeling
voor dit jaar is nog onbekend. Het alimentatie-inkomen van A wordt
bepaald op een totaal bruto jaarinkomen van: € 35.000 + (€ 10.000 +
€ 5.000) / 2 = € 42.500.
Voorbeeld 2: berekening van het alimentatie-inkomen: vast loon + eigen
onderneming.
B heeft op het tijdstip van vaststelling van het alimentatie-inkomen recht
op loon op grond van een arbeidsovereenkomst. Het vaste loon bedraagt
€ 10.000 bruto per jaar. Daarnaast is B eigenaar van een vorig jaar door
hem gestarte IB-onderneming33. Omdat zijn onderneming groeit is hij
minder gaan werken. Zijn bruto loon in T-2 bedroeg € 30.000 en in T-1
€ 20.000. Zijn winst uit onderneming (wuo) (na aftrek van de kosten)
bedroeg in T-2 nihil en in T-1
€ 15.000. De wuo in dit jaar is nog onbekend. Omdat B op het tijdstip van
vaststelling naast zijn loon eveneens wuo geniet, wordt het alimentatieinkomen bepaald op de gemiddelde inkomsten in de voorgaande twee
kalenderjaren. In casu € 25.000 bruto loon en € 7.500 wuo.
Voorbeeld 3: berekenen van de kosten van verzorging en opvoeding
voor een gezin met één kind
Stap 1 en 2: Op basis van het gezamenlijke alimentatie-inkomen voor
scheiding blijkt uit de behoeftetabel dat de behoefte van het kind € 260
bedraagt.
Stap 3 en 4: Op basis van het alimentatie-inkomen na scheiding van ouder
X blijkt uit de draagkrachttabel dat ouder X een draagkracht heeft van
€ 70. Op basis van het alimentatie-inkomen na scheiding van ouder Z
blijkt uit de draagkrachttabel dat ouder Z een draagkracht heeft van € 295.
33

onderneming die valt onder de regels van de Inkomstenbelasting, zoals een eenmanszaak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

31

Stap 5: de totale draagkracht van de ouders is € 70 + € 295 = € 365. Dit is
hoger dan de behoefte van het kind (€ 260). De ouders kunnen na de
scheiding volledig in de behoefte van het kind blijven voldoen (deze wordt
niet beperkt door de draagkracht).
Stap 6: iedere ouder draagt € 50 van de totale behoefte van € 260.
De resterende behoefte bedraagt € 260 – 2 * € 50 = € 160.
Deze wordt gedragen in de verhouding van de resterende draagkracht van
de ouders.
In cijfers:
resterende draagkracht ouder X: € 70 – € 50 = € 20.
resterende draagkracht ouder Z: € 295 – € 50 = € 245
Van de resterende behoefte draagt ouder X: € 20 / (€ 20 + € 245) = 8%
Van de resterende behoefte draagt ouder Z € 245 / (€ 20 + € 245) = 92%
Het totaal door ouder X te dragen deel van de behoefte bedraagt: € 50 +
8% * € 160 = € 62,80
Het totaal door ouder Z te dragen deel van de behoefte bedraagt: € 50 +
92% * € 160 = € 197,20
Stap 7 en 8: Afspraken ouderschapsplan: de kindgebonden kosten worden
voldaan door ouder X (tabelbedrag € 70) en het verblijfspercentage bij
ouder Z bedraagt 45% (percentage uit tabel op basis van aantal nachten
dat het kind bij ouder Z verblijft).
De totale verblijfskosten bedragen:
€ 260 (de behoefte) -/- € 70 (de kindgebonden kosten) = € 190.
De verblijfskosten worden voldaan door iedere ouder in verhouding van
het verblijf bij hen:
Ouder X 55% * € 190 = € 104,50, ouder Z 45% * € 190 = € 85,50.
Stap 9: De kinderalimentatie wordt als volgt berekend:

Behoefte (stap 1 t/m 6)
Kindgebonden kosten
(stap 7)
Verblijfskosten (stap 8)
Te betalen/ontvangen
alimentatie (stap 9)

Totaal

Ouder X

Ouder Z

€ 260,00
€ 70,00 -/-

€ 62,80
€ 70,00 -/-

€ 197,20
€ 0,00 -/-

€ 190,00 -/-

€ 104,50 -/€ 111,70 -/-

€ 85,50 -/€ 111,70

Ouder Z betaalt maandelijks € 111,70 als uitkering tot voorziening in de
kosten van zorg en opvoeding aan ouder X. Daarnaast betaalt ouder Z
€ 85,50 kosten die verband houden met het verblijf van het kind bij ouder
Z. In totaal draagt ouder Z uit het inkomen een bedrag van € 197,20.
Ouder X betaalt de kindgebonden kosten € 70 en de kosten die verband
houden met het verblijf van het kind bij ouder X € 104,50. In totaal betaalt
ouder X € 174,50, wat € 111,70 meer is dan het door ouder X uit het eigen
inkomen te dragen deel van de behoefte. Dit meerdere kan ouder X
betalen uit de door ouder Z betaalde kinderalimentatie.
Voorbeeld 4: berekenen van de kosten van verzorging en opvoeding
voor een gezin met twee kinderen / draagkracht onvoldoende / leeftijd en
verblijf per kind verschillend
Stap 1 en 2: Op basis van het gezamenlijke alimentatie-inkomen voor
scheiding blijkt uit de behoeftetabel dat de behoefte van de kinderen
€ 550 bedraagt.
Stap 3 en 4: Op basis van het alimentatie-inkomen na scheiding van ouder
G blijkt uit de draagkrachttabel dat ouder G een draagkracht heeft van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

32

€ 70. Op basis van het alimentatie-inkomen na scheiding van ouder H
blijkt uit de draagkrachttabel dat ouder H een draagkracht heeft van € 390.
Stap 5: de totale draagkracht van de ouders is € 70 + € 390 = € 460. Dit is
lager dan de behoefte van de kinderen (€ 550). De ouders kunnen na de
scheiding niet volledig de behoefte van de kinderen dragen (deze wordt
voor dit moment beperkt door de draagkracht). De totale draagkracht is
wel hoger dan de minimumbehoefte (€ 390). De alimentatie wordt
berekend op basis van een beperkte behoefte van in totaal € 460.
Stap 6: iedere ouder draagt € 50 van de totale beperkte behoefte van
€ 460.
De resterende behoefte bedraagt € 460 – 2 * € 50 = € 360.
Deze wordt gedragen in de verhouding van de resterende draagkracht van
de ouders.
In cijfers:
resterende draagkracht ouder G: € 70 – € 50 = € 20.
resterende draagkracht ouder H: € 390 – € 50 = € 340
Van de resterende behoefte draagt ouder G: € 20 / (€ 20 + € 340) = 6%
Van de resterende behoefte draagt ouder H € 340 / (€ 20 + € 340) = 94%
Het totaal door ouder G te dragen deel van de behoefte bedraagt: € 50 +
6% * € 360 = € 71,60
Het totaal door ouder H te dragen deel van de behoefte bedraagt: € 50 +
94% * € 360 = € 388,40
Per kind:
Het totaal door ouder G te dragen deel van de behoefte per kind bedraagt:
€ 71,60/ 2 = € 35,80.
Het totaal door ouder H te dragen deel van de behoefte per kind bedraagt:
€ 388,40 / 2 = € 194,20.
Stap 7 en 8: Afspraken ouderschapsplan: de kindgebonden kosten worden
voldaan door ouder G (tabelbedrag kind 1 € 55 en voor kind 2 € 80) en het
verblijfspercentage bij ouder H bedraagt voor kind 1 14% en voor kind 2
50% (percentage uit tabel op basis van aantal nachten dat het kind bij
ouder H verblijft).
De totale verblijfskosten bedragen:
Voor kind 1 € 230 (de beperkte behoefte) -/- € 55 (de kindgebonden
kosten) = € 175.
Voor kind 2 € 230 (de beperkte behoefte) -/- € 80 (de kindgebonden
kosten) = € 150.
De verblijfskosten worden voldaan door iedere ouder in verhouding van
het verblijf bij hen:
Voor kind 1 door ouder G 86% * € 175 = € 150,50, ouder H 14% * € 175 =
€ 24,50.
Voor kind 2 door ouder G 50% * € 150 = € 75,00 ouder H 50% * € 150 =
€ 75,00.
Stap 9: De kinderalimentatie wordt als volgt berekend:
Kind 1

Behoefte (stap 1 t/m 6)
Kindgebonden kosten (stap 7)
Verblijfskosten (stap 8)
Te betalen/ontvangen alimentatie (stap 9)

Totaal

Ouder G

Ouder H

€ 230,00
€ 55,00 -/€ 175,00 -/-

€ 35,80
€ 55,00 -/€ 150,50 -/-

€ 194,20
€ 0,00 -/€ 24,50 -/-

€ 169,70 -/-

€ 169,70

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

33

Kind 2

Behoefte (stap 1 t/m 6)
Kindgebonden kosten (stap 7)
Verblijfskosten (stap 8)

Totaal

Ouder G

Ouder H

€ 230,00
€ 80,00 -/€ 150,00 -/-

€ 35,80
€ 80,00 -/€ 75,00 -/-

€ 194,20
€ 0,00 -/€ 75,00 -/-

€ 119,20 -/-

€ 119,20

Te betalen/ontvangen alimentatie (stap 9)

Ouder H betaalt maandelijks € 169,70 voor kind 1 en € 119,20 voor kind 2
als uitkering tot voorziening in de kosten van zorg en opvoeding aan
ouder G. Daarnaast betaalt ouder H € 99,50 kosten die verband houden
met het verblijf van de kinderen bij ouder H. In totaal draagt ouder H uit
het inkomen een bedrag van € 388,40.
Ouder G betaalt de kindgebonden kosten € 135 en de kosten die verband
houden met het verblijf van de kinderen bij ouder G € 225,50. In totaal
betaalt ouder G € 360,50, wat € 288,90 meer is dan het door ouder G uit
het eigen inkomen te dragen deel van de beperkte behoefte. Dit meerdere
kan ouder G betalen uit de door ouder H betaalde kinderalimentatie.
q. Overgangsrecht
De voorstellen, die de initiatiefnemers in dit wetsvoorstel doen, zijn
bedoeld voor nieuwe gevallen. Hierbij is de datum van ontvangst van het
verzoekschrift bepalend. Indien een verzoek is ontvangen voor de
inwerkingtreding van de wet, terwijl de rechterlijke uitspraak na de
inwerkingtreding plaatsvindt, dan wordt derhalve de oude regeling
toegepast tenzij partijen beide verzoeken om de nieuwe wet toe te passen.
Mochten na inwerkingtreding van deze wet zich wijzigingen voordoen
waardoor herberekening van de eerder vastgestelde alimentatie nodig is
dan zal de herberekening geschieden op basis van de nieuwe wet. De
herberekening en aanpassing van kinderalimentatie kunnen slechts op
basis van de wijzigingsgronden die in dit voorstel zijn genoemd, worden
verzocht. In dat geval zullen de nieuwe regels met betrekking tot de
berekening van de kinderalimentatie van toepassing zijn. Daarbij kan de
behoefte niet lager zijn dan de behoefte op basis waarvan de hoogte van
de kinderalimentatie is berekend voor de wetswijziging. Met behoefte
wordt hier bedoeld de behoefte voor aftrek van de kinderbijslag en het
kindgebonden budget voor zover vastgesteld na 1 april 2013 en tot
9 oktober 2015.
Voor meerderjarige kinderen die op het moment van inwerkingtreden van
de wet de leeftijd van eenentwintig jaar nog niet hebben bereikt, blijft het
oude artikel 395a van toepassing. De nieuwe voorwaarde (studerend) is
voor hen tot de leeftijd van eenentwintig jaar niet van toepassing. Zij
behouden daarmee tot 21 jaar hun oude rechten. Het overgangsrecht zegt
dat artikel 395a (nieuw) van toepassing is op het meerderjarige kind dat
op het tijdstip van inwerkingtreding van de wet eenentwintig is dan wel
vanaf het moment waarop het kind deze leeftijd bereikt.
5. Financiële gevolgen van deze wet
De nieuwe rekensystematiek zal positieve gevolgen hebben voor de
werklast van de rechtelijke macht en de aanspraken op de gesubsidieerde
rechtsbijstand.
Bij de voorgestelde wijzigingen gaan de initiatiefnemers ervan uit dat de
acceptatie en het draagvlak voor de berekende kinderalimentatie vergroot
zullen worden, omdat:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

34

–

–

–
–
–
–
–

–

–

de gebruikte variabelen (netto gezinsinkomen voor scheiding, netto
inkomen ouder na scheiding en de afspraken in het ouderschapsplan
over verblijf en kindgebonden kosten) herkenbaar en logisch zijn;
de berekening aansluit bij de hedendaagse wens van ouders om de
zorgverdeling voor de kinderen naar eigen inzicht in te vullen (klassiek
rollenpatroon is geen standaard);
de berekening via de in dit initiatiefwetsvoorstel opgenomen systematiek kent minder variabelen en is daardoor meer eenduidig;
beide ouders altijd bijdragen in de zorg voor de kinderen (minimumnorm);
de beschikbare draagkracht volledig wordt besteed aan de kinderen in
plaats van deels aan de eigen luxe;
ouders zelf middels KART of een andere rekentool de berekening
kunnen maken eventueel met ondersteuning door het LBIO;
de forfaitaire tabellen duidelijkheid verschaffen over het moment dat
een volgende trede in de tabel leidt tot mogelijke wijziging van de
kinderalimentatie;
gemeentes verplicht worden aan de verlening van bijstand de
verplichting te koppelen om de rechter om vaststelling van een
uitkering tot levensonderhoud te verzoeken;
de berekening van de kinderalimentatie via alle kanalen identiek en
voorspelbaar is (eenduidig). Zowel bij een eigen berekening via
internet, via advies van het LBIO, via advies van een advocaat of
andere scheidingsexpert, via mediation of bij een verzoek aan de
rechter.

Hierdoor zal de behoefte om de rechter te verzoeken de vastgestelde
kinderalimentatie te herzien afnemen. Daarbij zijn de voorwaarden voor
een wijzigingsverzoek in de wet beperkt. Tevens zullen de betalingsproblemen worden teruggedrongen en daarmee het inschakelen van het
LBIO. De resterende procedures zullen in doorlooptijd en complexiteit
afnemen. Daarnaast is er door de wettelijke uitwerking van de verplichting
tot voorziening in de kosten van verzorging en opvoeding minder
noodzaak tot motivering en minder grond voor het instellen van rechtsmiddelen. Daarnaast voorziet de wet in duidelijk sancties in situaties
waarin een ouder zich wil onttrekken aan de plicht om te voorzien in de
kosten van levensonderhoud van het kind (verwijtbaarheidstoets en
sancties als ouder weigert inzicht te geven in de inkomsten). Dit zal een
vermindering van dit ongewenste gedrag en van procedures tot gevolg
hebben.
6. Uitgebrachte adviezen
Algemeen deel
De initiatiefnemers hebben het wetsvoorstel ter consultatie voorgelegd
aan de Raad voor de rechtspraak (Rvdr), Nederlandse Orde van Advocaten
(NOvA), de Vereniging van Familierechtadvocaten (vFAS), de Raad voor
Rechtsbijstand (RvR), de Nederlandse Vereniging voor de rechtspraak
(NVvR)en het Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen (LBIO).
Op een aantal onderdelen blijkt uit de adviezen steun voor het voorstel.
Alle organisaties staan positief tegenover het voorstel om de onderhoudsverplichting ten aanzien van de stiefouders te schrappen.
De NOVA ondersteund de aanpassing van de leeftijd zodat de alimentatieverplichting wettelijk doorloopt tot 23 jaar zonder dat het kind behoeftigheid hoeft aan te tonen mits de alimentatiegerechtigde scholing of een
studie volgt. Volgens de NOVA wordt op deze manier tegemoet gekomen
aan het belang van het kind om een opleiding te kunnen volgen. De
initiatiefnemers willen benadrukken dat het belang van het kind bij dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

35

voorgestelde artikel, maar ook bij de rest van de voorstellen voorop
hebben gestaan.
De RvR merkt terecht op dat naast het verloop van de vaststelling van de
kinderalimentatie, de hele scheidingsprocedure impact op het kind kan
hebben en dat het de voorkeur verdient om alle onderdelen die de
scheiding betreffen gelijktijdig moeten worden behandeld. Initiatiefnemers onderschrijven deze opmerking.
Het LBIO deelt de wens van de initiatiefnemers om de kinderalimentatie
meer eenvoudiger en transparanter te maken. Daarnaast ondersteunt het
LBIO de initiatiefnemers ten aanzien van de preferentie van de kinderalimentatie en de duur van de kinderalimentatie.
De NVvR ondersteunt het voornemen van de initiatiefnemers om de
berekening van de kinderalimentatie in de wet wordt opgenomen.
Op een aantal onderwerpen zijn de adviserende organisaties meer
kritisch. De initiatiefnemers bespreken deze onderwerp hieronder
thematisch, waarbij telkens wordt aangegeven of en op welke manier de
voorgestelde wettelijke regeling of de memorie van toelichting zijn
aangepast naar aanleiding van deze adviezen.
Kindgebonden kosten
De vFAS adviseert om de kindgebonden kosten te laten onderzoeken door
het NIBUD. De initiatiefnemers maken gebruiken van dezelfde gegevens
die door het NIBUD worden verstrekt als de rechters, aangevuld met
onderzoek van de Scheidingsexpert. Initiatiefnemers menen dat dit
aanvullend onderzoek een helder beeld schept over de kindgebonden
kosten dan de gegevens waar de rechters op dit moment mee werken.
Daarbij zijn initiatiefnemers niet in staat noch hebben zij de middelen om
een onderzoek door het NIBUD te laten uitvoeren.
Het LBIO heeft ook opmerkingen gemaakt over de kindgebonden kosten.
De initiatiefnemers nemen als uitgangspunt dat de ouder waar het kind
het hoofdverblijf heeft de kindgebonden kosten zal dragen. In een
eenzijdige procedure (vechtscheiding) zal er geen discussie ontstaan bij
de berekening of afspraken over de betaling van deze kindgebonden
kosten. Als ouders echter in onderling overleg (mediation) besluiten om
de kindgebonden kosten te delen, dan bestaat die mogelijkheid. Dit komt
dan terug in de berekening. Deze gezamenlijke afspraak vergroot volgens
de initiatiefnemers het draagvlak voor de betaling van de kinderalimentatie. Als de kosten wijzigen of de ouders willen de verantwoordelijkheid
voor de betaling van bepaalde kosten wijzigen dan kunnen zij hierover
opnieuw in overleg gaan (al dan niet met behulp van een mediator). Als
de ouder het afgesproken bedrag niet uitgeeft aan het kind, dan is dit
feitelijk niet afdwingbaar. Dat is op basis van de huidige regeling ook zo.
Door het voorstel van initiatiefnemers wordt het mogelijk voor ouders om
in onderling overleg maatwerkafspraken te maken over de verantwoordelijkheid voor de betaling van de kindgebonden kosten. Deze afspraken zien
zij ook terug in de berekening van de kinderalimentatie. Hierdoor
verwachten de initiatiefnemers dat het draagvlak voor de te betalen
alimentatie toeneemt en daarmee de kans op betalingsproblemen
vermindert. Daarnaast is de rekensystematiek voor alle scheidingswegen
identiek, via een eenzijdige procedure, via mediation of via de berekening
op internet. Dit vergroot de transparantie en voorkomt verschillen in de
uitkomst.
Kinderen uit later huwelijk geen effect op hoogte kinderalimentatie
Initiatiefnemers stellen voor om de kinderalimentatie voor kinderen uit
een later huwelijk te baseren op het beschikbaar inkomen van de ouders
van het moment dat de kinderalimentatie moet worden vastgesteld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

36

Daarbij wordt ook rekening gehouden met de alimentatieverplichting ten
aanzien van kinderalimentatie die op dat moment bestaat.
De meeste organisatie hebben een opmerking gemaakt over de «tweede
leg». Naar aanleiding van de adviezen van deze organisaties en het advies
van de Raad van State hebben de initiatiefnemers de memorie van
toelichting op dit punt nader toegelicht (zie paragraaf 4, onder i).
De initiatiefnemers willen hier nog het volgende aan toevoegen: De NOVA
is van mening dat de initiatiefnemers hiermee miskennen «dat kinderen
zeer kwetsbaar zijn, aangezien zij voor hun levensonderhoud in beginsel
volledig afhankelijk zijn van hun ouders.» De initiatiefnemers beseffen zich
terdege dat kinderen kwetsbare wezens zijn die afhankelijk zijn van hun
ouders. Dat is een van de redenen waarom de initiatiefnemers dit voorstel
doen. Als het gaat om meerdere huwelijke waar meerdere kinderen uit
geboren zijn, dan spelen er, ontegenzeggelijk ook meerdere belangen,
namelijk die van de kinderen uit het eerste huwelijk en de kinderen die
voortkomen uit een later huwelijk, maar ook de kinderen die bij het
aangaan van een tweede huwelijk samenkomen in een zogenaamde
«patchwork-gezin». Bij het ontwikkelen van een goede alimentatieregeling
moet je met de belangen van alle kinderen rekening houden. Initiatiefnemers hebben in de memorie van toelichtingen een nadere onderbouwing van deze bepaling opgenomen.
Zorgverdeling
De Rvdr wijst terecht op de noodzaak van de bereidwilligheid van de
ouders om tot een succesvolle afronding van de scheiding en de
alimentatieberekening te komen. Daarbij wijzen zij erop dat er veel punten
zijn waar ouders over strijden. Een van de uitgangspunten van de
initiatiefnemers is het verminderen van het aantal punten waarover
ouders kunnen strijden. Veel van deze punten waar ouders onenigheid
over kunnen hebben, worden nu wettelijk verankerd en zullen geen
discussiepunt meer zijn zoals de zorgverdeling en de kostenverdeling.
De vFAS is bang dat het calculerend gedrag van de alimentatieplichtige
leidt tot andere afspraken over de zorgverdeling. De initiatiefnemers zijn
hier niet zo bang. Beide ouders zullen het eens moeten zijn over de
zorgverdeling. De initiatiefnemers zijn van mening dat altijd gestreefd
moet worden naar een gelijkwaardige zorgverdeling. De zorgverdeling zal
altijd vanuit het belang van het kind moeten worden afgesproken en
vastgelegd. De berekening van de kinderalimentatie vloeit hier
logischerwijs en herkenbaar uit voort.
Preferentie kinderalimentatie
De Rvdr vraagt zich af wat de juridische grondslag is voor het toe kennen
van een preferentie van kinderalimentatie boven andere schulden.
Initiatiefnemers beogen met de artikelen II en IV een wettelijk basis te
creëren voor de preferentie van de inning van kinderalimentatie boven de
consumptieve uitgaven. Zij menen dat dit de juridische grondslag vormt
waar de Rvdr naar verwijst.
De Rvdr zou graag zien dat er een onderzoek gedaan wordt naar de
gevolgen van deze bepaling. Initiatiefnemers kunnen dat ondersteunen
maar zijn niet in staat een dergelijk onderzoek uit te voeren. Daarbij willen
zij nogmaals benadrukken dat het welzijn van de kinderen gebaat is bij
deze voorrangsregel en dat dat uitgangspunt zwaar weegt bij initiatiefnemers.
De NVvR vraagt of de preferentie van de kinderalimentatievordering
vergelijkbaar is met de preferentie van een verhaalbeschikking. De
initiatiefnemers hanteren het uitgangspunt dat beide vorderingen een
vergelijkbare preferentie hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

37

Onwillige ouders
De RvR stelt voor om de proceskostenveroordeling mee te nemen als
sanctiemiddel voor onwillige ouders. Initiatiefnemers kunnen zich
voorstellen dat die discussie gevoerd wordt, maar vinden dit initiatiefwetsvoorstel niet het juiste moment om deze discussie te starten of om
hierover voorstellen te doen.
Het LBIO spreekt haar zorgen uit over de sanctie die het initiatiefwetsvoorstel doet voor ouders die niet willen meewerken aan het vaststellen
van de kinderalimentatie en geen gegevens willen overleggen. Het LBIO
stelt (terecht) dat een zo hoog vastgestelde kinderalimentatiebedrag
waarschijnlijk niet geïnd kan worden. De initiatiefnemers beseffen dat ook.
Van deze bepaling moet echter een afschrikwekkende werking uit gaan.
Het is belangrijk dat ouders meewerken aan het vaststellen van de hoogte
van de kinderalimentatie. Als dat niet gebeurt, dan zijn de consequenties
groot. De initiatiefnemers gaan ervan uit dat ouders hierdoor eerder
geneigd zijn om mee te werken en hun financiële gegevens tijdig zullen
aanleveren. Overigens voorziet het voorstel tevens in een inkeerregeling,
het alsnog aanleveren van de gegevens is een grond tot wijziging van de
alimentatie.
Wijzigingsgronden
Enkele organisaties wijzen terecht op het ontbreken van de mogelijkheid
om de woonlast van de nog aanwezige woning waar echtelieden
gezamenlijk hebben gewoond mee te nemen in de berekening van de
kinderalimentatie. Initiatiefnemers hebben het wetsvoorstel hierop
aangepast. Om de eenvoud te behouden wordt ook in deze situatie via
een (aangepaste) forfaitaire tabel de draagkracht berekend.
Andere wijzigingsgronden opnemen in de wet achten initiatiefnemers niet
noodzakelijk. Door meerdere wijzigingsgronden op te nemen, open je de
deur voor nog meer verzoeken aan de rechter om de kinderalimentatie
aan te passen. De initiatiefnemers zijn van mening dat de regelgeving
rond kinderalimentatie zo ingericht moet worden dat slechts in uitzonderlijke gevallen een wijzigingsprocedure mogelijk is, hetgeen het belang van
het kind dient.
De vFAS gaat er ten onrechte van uit dat een niet-verwijtbare inkomensdaling geen reden is om de draagkracht aan te passen. In onderdeel n
gaan initiatiefnemers daar nader op in. Ook willen zij wijzen op hetgeen zij
in antwoord op opmerkingen van de Afdeling advisering van de Raad van
State over dezelfde thematiek hebben gezegd.
LBIO
De vFAS zet vraagtekens bij de inhoudelijke kennis van het LBIO.
Daarnaast wijst de vFAS, even als de NVvR op dubbele taak van het LBIO.
Deze vragen zijn ook door de Afdeling advisering van de Raad van State
gesteld. De initiatiefnemers verwijzen daarom naar hetgeen zij in het
nader rapport hierover hebben gezegd.
Tevens willen initiatiefnemers wijzen op het advies van het LBIO op dit
initiatiefwetsvoorstel. In hun bijdrage gaan zij in op de kritiek op het
ontbreken van de scheiding der machten. Initiatiefnemers sluiten zich aan
bij die uitleg van het LBIO.
Rekensystematiek
De Rvdr pleit ervoor om bij het berekenen van de kinderalimentatie aan te
sluiten bij de huidige winst van de onderneming, daar waar de initiatiefnemers juist kiezen voor een terugkijktermijn van twee jaar. Dit geeft een
reële aansluiting bij het inkomen van de ondernemer terwijl eenvoud

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

38

behouden blijft. Als je kijkt naar de kasstromen van de ondernemer dan
zal er een kasstroomoverzicht gemaakt moeten worden hetgeen extra
kosten met zich meebrengt omdat professioneel advies noodzakelijk is.
Daarnaast is de kasstroom gebaseerd op verwachtingen en aannames en
kan worden gemanipuleerd. Bijvoorbeeld door extra investeringen op te
voeren waardoor het inkomen lager wordt en derhalve ook de kinderalimentatie. Dit achten initiatiefnemers vanuit de bescherming van het
belang van het kind onwenselijk.
De Rvdr merkt op dat niet altijd een eigen behoefte- en draagkrachtberekening hoeft te worden gemaakt door de griffier zoals artikel 805 lid 3 Rv
voorstelt De initiatiefnemers kunnen zich voorstellen dat in sommige
gevallen kan worden volstaan met het aanhechten van een berekening
aan het ouderschapsplan. Uiteraard moet wel gecontroleerd worden of
deze berekening voldoet aan de wettelijke eisen. Dit kan alleen bij een
gemeenschappelijk verzoek. Bij een eenzijdig verzoek zal de berekening
van de griffier aan de uitspraak van de rechter moeten worden gehecht.
Kinderalimentatierekentool (KART)
De RvR maakt terecht een opmerking over de plek van de kinderalimentatierekentool in de opbouw van de memorie van toelichting. Initiatiefnemers hebben op geen enkel moment de suggestie willen wekken dat de
KART een onderdeel van het wetsvoorstel zou zijn. Zij hebben daarom
besloten, in lijn met het voorstel van de RvR om dat onderdeel in het
algemene deel op te nemen.
Financiële gevolgen van deze wet
In tegenstelling tot hetgeen de Rvdr verwacht namelijk dat er meerdere
hoge beroepsprocedures bij het Hof zullen zijn omdat de maximale
bijdrage wordt vastgesteld indien de alimentatieplichtige geen informatie
verstrekt, denken de initiatiefnemers dat deze bepaling juist zal
voorkomen dat ouders onjuiste of helemaal geen gegevens verstrekken
om zo de zaak te traineren of hopen op een lagere alimentatiebedrag. En
daardoor zullen eerdere procedures worden voorkomen dan worden
veroorzaakt.
De RvR verwacht dat door de voorstellen in onderhavig wetsontwerp er
minder vaak een beroep op een juridische specialist gedaan hoeft te
worden omdat er mogelijkheden zijn om de berekening zelf te maken.
Door het wetsvoorstel verwacht de RvR dat er minder geschilmomenten
zullen ontstaan. Initiatiefnemers onderschrijven dit.
II Artikelsgewijze toelichting
Artikel I
Onderdelen A en C (artikelen 253w en 394)
Artikel 253w, dat betrekking heeft op de onderhoudsverplichting van een
ander die met de moeder gezamenlijk het gezag uitoefent, wordt op een
aantal punten aangepast. Een van de wijzigingen ziet ook op artikel 394.
Op grond van het huidige recht kan er sprake zijn van samenloop van een
onderhoudsverplichting van een ander dan de ouder die het gezag heeft
met die van de ouder die niet met het gezag is belast. Ook kan er
samenloop zijn met de onderhoudsplicht van de verwekker of degene die
als levensgezel van de moeder heeft ingestemd met een daad die de
verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad.
Zie voor de onderhoudsverplichting van ouders artikel 392 en het in dit
wetsvoorstel gewijzigde artikel 404 (zie onderdeel K).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

39

In de eerste zin van artikel 253w wordt duidelijk gemaakt dat de onderhoudsverplichting van de ander die gezamenlijk met de moeder het gezag
uitoefent, in rangorde volgt na de onderhoudsverplichting van de andere
ouder (die dus niet het gezag uitoefent) (onderdeel A, onder 1).
De verplichting levensonderhoud te verstrekken is voor de verwekker of
degene die als levensgezel van de moeder heeft ingestemd met een daad
die de verwekking van het kind tot gevolg kan hebben gehad, geregeld in
artikel 394. In dat artikel wordt in een nieuw tweede lid voorgesteld
rekening te houden met de situatie dat een ander op grond van artikel
253w verplicht is levensonderhoud te verstrekken (onderdeel C). De
verplichting voor de verwekker of levensgezel komt daarmee in rangorde
na die van de persoon die gezamenlijk met de ouder het gezag heeft.
De initiatiefnemers kiezen voor een systeem dat er voor ieder kind
juridisch maximaal twee onderhoudsplichtigen zijn. Indien een kind twee
juridische ouders heeft zijn zij beiden onderhoudsplichtig. De verplichting
levensonderhoud te verstrekken door een mogelijke derde (de stiefouder)
vervalt in dit wetsvoorstel (zie Algemeen deel en hierna onderdeel D). Als
er sprake is van één juridische ouder en één niet-ouder die het gezag over
het kind heeft, dan zijn zij beiden onderhoudsplichtig. Heeft een kind één
juridische ouder en is er geen tweede persoon die het gezag over het kind
heeft, dan kan de verwekker of de instemmende levensgezel worden
aangesproken op de onderhoudsplicht.
In de tweede zin van artikel 253w is thans bepaald dat indien het
gezamenlijk gezag door de meerderjarigheid van het kind is geëindigd, de
onderhoudsplicht voortduurt totdat het kind de leeftijd van eenentwintig
jaren heeft bereikt. Voorgesteld wordt met betrekking tot de onderhoudsplicht na meerderjarigheid te verwijzen naar artikel 395a. (zie hierna
onderdeel E). In het Algemeen deel is reeds op de wijziging van dat artikel
ingegaan.
In de vierde zin wordt in aansluiting op het gewijzigde artikel 395a de
leeftijd van eenentwintig jaren verhoogd naar drieëntwintig jaren.
In de vijfde zin wordt met betrekking tot de verwijzing naar een aantal van
toepassing zijnde artikelen rekening gehouden met de wijzigingen in de
relevante artikelen en met enkele nieuw toegevoegde artikelen.
Onderdelen B, D, F, G, H, J en M (artikelen 392, 395, 395b, 399,
400 en 406)
Het vervallen van de verplichting levensonderhoud te verstrekken door
stiefouders is reeds toegelicht in het Algemeen deel. Zoals hiervoor is
aangegeven, kiezen de initiatiefnemers van het voorstel er voor om het
aantal onderhoudsplichtigen wettelijk tot twee te maximeren en daarnaast
om het verschil in onderhoudsplicht jegens kinderen uit een eerder
huwelijk tussen gehuwden en samenwoners in geval van een tweede of
volgende relatie weg te nemen.
Artikel 395, waarin de verplichting voor een stiefouder om levensonderhoud te verstrekken is opgenomen, wordt daarom geschrapt. In de
artikelen 392, eerste en tweede lid, 395b eerste lid, 399, 400, eerst lid, en
406, eerste lid, wordt met het vervallen hiervan rekening gehouden.
Op grond van artikel 395b, eerste lid, geldt een rechterlijke beslissing om
levensonderhoud te betalen voor een minderjarig kind bij het bereiken
van de meerderjarigheid als een beslissing tot bepaling van het bedrag ter
zake van levensonderhoud en studie als bedoeld in artikel 395a. In
onderdeel F, onder 1, wordt daaraan toegevoegd dat aan de voorwaarde
van artikel 395a moet worden voldaan. De meerderjarige moet studerend
zijn, zoals aangegeven in het eerste lid van dat artikel. Er wordt in artikel
395a onderscheid gemaakt tussen de kosten van levensonderhoud en
studie en de bijkomende kosten van studie (zie hierna onderdeel E).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

40

In onderdeel H wordt in artikel 400, eerste lid, tevens rekening gehouden
met de verhoging van de leeftijdsgrens van een meerderjarig kind.
In onderdeel J wordt het opschrift van afdeling 2 van titel 17 aangepast in
verband met het vervallen van de onderhoudsplicht voor stiefouders.
Onderdeel E (artikel 395a)
Artikel 395a wordt op een aantal punten gewijzigd. In artikel 395a, eerste
lid, wordt een onderhoudsplicht voorgesteld voor een studerend kind tot
de leeftijd van drieëntwintig jaar. Er is gekozen voor een studerend kind
tot deze leeftijd, omdat in het algemeen voor een ruime meerderheid van
de studies geldt dat het kind de middelbare school en de vervolgopleiding
kan doorlopen alvorens de leeftijd van drieëntwintig te bereiken. Als de
meerderjarige langer studeert zijn de ouders niet langer op grond van dit
artikel onderhoudsplichtig. Wel kan er een onderhoudsplicht bestaan als
een kind behoeftig is. In het tweede lid is opgenomen dat de ouder aan
het meerderjarig kind dat niet bij een van de ouders woont, maar
uitwonend is, een uitkering tot voorziening in de kosten van levensonderhoud en studie betaalt gelijk aan het door iedere ouder te dragen deel
van de behoefte van het kind. Deze nadere definitie van de te betalen
uitkering aan een uitwonend studerend meerderjarig kind (beide ouders
zijn een uitkering verschuldigd) is niet in artikel 404 geregeld. Het derde
en zevende lid van artikel 404 ziet op de door één van de ouders te betalen
uitkering voor een thuiswonend kind.
In het derde lid is opgenomen dat ouders voorts naar draagkracht dienen
te voorzien in de bijkomende kosten van studie van hun meerderjarige
kinderen. Er wordt onderscheid gemaakt tussen het voorzien in de kosten
van levensonderhoud en studie en in de bijkomende kosten van studie De
bijkomende kosten van studie worden door de ouders gedragen voor
zover hun draagkracht na het dragen van de kosten van verzorging en
opvoeding en kosten van levensonderhoud en studie van hun kinderen dit
nog toelaat. De bijkomende kosten van studie komen na de kosten van het
levensonderhoud (en studie) van de (meerderjarige) kinderen. Op de
voorziening in de kosten van levensonderhoud wordt hierna in de
toelichting bij artikel 404 ingegaan. De bepalingen van dat artikel zijn van
overeenkomstige toepassing op de plicht in de kosten van levensonderhoud en studie te voorzien op grond van artikel 395a.
Het voorzien in de bijkomende kosten van studie is een aanvulling op het
voorzien in de kosten van levensonderhoud en studie. De bijdrage in de
bijkomende kosten van studie kan verschillen naar gelang het niveau van
de studie (vierde lid). In een algemene maatregel van bestuur worden
nadere regels gegeven (zesde lid). Zo zal in een algemene maatregel van
bestuur worden aangegeven voor welk studieniveau welke bijkomende
studiekosten in aanmerking kunnen worden genomen.
De geldelijke bijdrage, de uitkering tot voorziening van de kosten van
levensonderhoud en studie en eventueel van de bijkomende kosten van
studie, kan op verzoek van de ouders of een van hen of van de meerderjarige worden gewijzigd (vijfde lid). Wijziging is alleen mogelijk als
ongewijzigde handhaving van de uitkering, gelet op de behoefte van het
kind of de draagkracht van de ouder (levensonderhoud en studie) dan wel
de bijkomende kosten van studie of de draagkracht van de ouder naar
maatstaven van redelijkheid en billijkheid voor de verzoeker(s) onaanvaardbaar zou zijn.
Deze formulering sluit aan bij de formulering van het huidige artikel 157,
vijfde lid (verlenging van partneralimentatietermijn van twaalf jaar) en
artikel 401, tweede lid (wijziging van de termijn van partneralimentatie) en
de in boek 6 BW opgenomen hardheidsclausule34. Slechts in uitzonderlijke

34

Artikel 6:2, tweede lid BW, tweede lid en artikel 6:248, tweede lid BW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

41

gevallen zal de rechter op grond van de hardheidsclausule een ander
bedrag aan kinderalimentatie vaststellen.
Onderdeel I (artikel 400a)
In artikel 400a worden regels gesteld met betrekking tot het inkomen, op
basis waarvan een uitkering tot levensonderhoud door ouders voor
kinderen wordt vastgesteld (hierna te noemen: alimentatie-inkomen. In
het algemene deel wordt onder o het begrip alimentatie-inkomen nader
uitgelegd). Daarbij is zoveel mogelijk aangesloten bij de huidige
berekening van het inkomen op grond van de richtlijnen van de
werkgroep alimentatienormen, met waar mogelijk een vereenvoudiging.
Ook zijn in dit artikel de uitgangspunten van het wetsvoorstel doorgevoerd.
In het eerste lid is de hoofdregel opgenomen. Alle inkomsten waarop op
het tijdstip van vaststelling daarvan recht bestaat behoren tot het
alimentatie-inkomen. Uitgangspunt voor de berekening van het
alimentatie-inkomen zijn de inkomsten waarop in het betreffende
kalenderjaar aanspraak bestaat. Hierdoor wordt maximaal aangesloten bij
de werkelijke inkomenssituatie op het tijdstip van vaststelling. Dit vergroot
de herkenbaarheid. In geval van een recente daling van het inkomen
worden hierdoor betalingsproblemen en daarmee een noodzakelijk
beroep op de hardheidsclausule voorkomen.
Indien (een deel van) het loon waarop recht bestaat variabel is, wordt de
hoogte van dit deel van het loon vastgesteld op het gemiddelde daarvan
in de twee voorafgaande kalenderjaren (tweede lid). De inkomsten van
een ondernemer (daaronder begrepen zogenaamde ZZP» ers, niet zijnde
directeur grootaandeelhouder) zijn eveneens variabel en op het tijdstip
van vaststelling voor het lopende kalenderjaar niet volledig bekend. Dit
geldt ook voor inkomsten uit zogenaamde «resultaat uit overige
werkzaamheden». Daarom worden ook deze inkomsten vastgesteld op het
gemiddelde van de winst in de twee voorafgaande kalenderjaren. Voor de
bepaling hiervan wordt aangesloten bij de definities in de Wet inkomstenbelasting 2001 (derde lid). In het vierde lid wordt de winst uit onderneming respectievelijk het resultaat uit overige werkzaamheden gecorrigeerd indien bij de berekening hiervan een pensioenbijdrage voor de
ondernemer op de inkomsten in mindering is gebracht. In de forfaitaire
berekening van de draagkracht is een forfaitaire last voor een bij het
inkomen passende oudedagsvoorziening opgenomen. Het corrigeren van
de op de inkomsten in mindering gebrachte werkelijke pensioenbijdrage
voorkomt het dubbel in mindering brengen van kosten voor de oudedagsvoorziening. Ook incidentele kosten die de winst uit onderneming
respectievelijk het resultaat uit overige werkzaamheden hebben
verminderd worden in het vierde lid gecorrigeerd (vergelijk de correctie
van incidentele inkomsten zoals bepaald in het achtste lid onder g). Indien
naast deze inkomsten, winst uit onderneming en/of resultaat uit overige
werkzaamheden, recht bestaat op andere inkomsten, wordt voor het
geheel van de inkomsten het gemiddelde van de twee voorafgaande
kalenderjaren vastgesteld. Dit om te voorkomen dat bij het geleidelijk
verlagen van looninkomsten en tegelijkertijd het toenemen van de winst
uit een eigen onderneming een berekening plaats vindt welke deels is
gebaseerd op de inkomsten van het actuele jaar (de looninkomsten) en
deels op de inkomsten uit de twee voorafgaande jaren (winst uit onderneming en/of resultaat uit overige werkzaamheden). Voor een voorbeeld
wordt verwezen naar het algemeen deel van de memorie van toelichting,
paragraaf 4, onder p. Rekensystematiek, het tweede voorbeeld.
In het vijfde lid is een minimumregeling opgenomen voor DGA’s.
Werknemers die arbeid verrichten ten behoeve van een onderneming
waarin zij of hun partner een aanmerkelijk belang hebben (directeurengrootaandeelhouders oftewel DGA’s) bepalen overwegend zelf de hoogte

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

42

van het van deze onderneming te ontvangen loon. Hierdoor kan een DGA
zijn alimentatie-inkomen laag houden en daarmee zijn onderhoudsverplichting (deels) ontlopen. Om dit te voorkomen is voor het loon van een
DGA een minimumregeling opgenomen. De reeds bestaande regeling in
de Wet op de loonbelasting, de zogenoemde gebruikelijk-loonregeling, is
van overeenkomstige toepassing. Hierdoor wordt aangesloten bij
bestaande jurisprudentie en de afspraken tussen een DGA en de Belastingdienst.
In het zesde lid wordt bepaald dat de totale inkomsten, die op basis van
de eerste vier leden zijn vastgesteld, worden verminderd met de hierover
op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 verschuldigde belastingen
en de inkomensafhankelijke bijdrage op grond van artikel 14 van de
Zorgverzekeringswet. De op het moment van vaststelling geldende
bepalingen in deze wetten worden voor de berekening toegepast. Zo
worden bij de berekening van de over de winst uit onderneming verschuldigde belasting de regels betreffende ondernemersaftrek en
MKB-winstvrijstelling toegepast en bij de berekening van de over het
resultaat uit overige werkzaamheden verschuldigde belasting de regels
van de terbeschikkingstellingsvrijstelling. Het alimentatie-inkomen
bedraagt een twaalfde deel van de resterende (netto) jaarinkomsten. Voor
de berekening van de verschuldigde belasting en inkomensafhankelijke
bijdrage wordt volledig aangesloten bij de Wet inkomstenbelasting 2001
en de Zorgverzekeringswet. Bij algemene maatregel van bestuur worden
nadere regels gesteld.
In het zevende lid is de in het algemene deel toegelichte verwijtbaarheidstoets (paragraaf 4, onder m. Onwillige ouders) opgenomen. In het achtste
lid wordt een aantal inkomsten niet als inkomsten, als bedoeld in het
eerste lid, aangemerkt
In het achtste lid, onder a, is bepaald dat overheidsbijdragen die direct
verband houden met specifieke lasten niet worden meegerekend in de
inkomsten. Uitgangspunt is dat deze inkomsten direct en noodzakelijk aan
deze lasten worden besteed en daarmee niet beschikbaar zijn als
alimentatie-inkomen. Voorbeelden hiervan zijn de huur- en zorgtoeslag.
De kinderbijslag en het kindgebonden budget, die worden ontvangen voor
een gezamenlijk kind, behoren wel tot het alimentatie-inkomen. Deze
overheidsbijdragen zijn bedoeld om in de kosten van het levensonderhoud van het kind bij te dragen en zijn vergelijkbaar met het eigen
inkomen voor de ouder beschikbaar om in de kosten van de gezamenlijke
kinderen te voorzien. Overheidsbijdragen voor andere kinderen behoren
niet tot het alimentatie-inkomen. Dit sluit aan bij het uitgangspunt van
initiatiefnemers dat andere kinderen (kinderen van of met een andere
partner) geen invloed hebben op de onderhoudsbijdrage aan de gezamenlijke kinderen.
Op grond van het achtste lid, onder b, worden inkomsten in natura van
het alimentatie-inkomen uitgesloten, voor zover zij geen betrekking
hebben op het woongenot. De over deze inkomsten te betalen belasting
zou anders ten onrechte drukken op het alimentatie-inkomen. Het betreft
immers lasten die, als zij voor eigen rekening zouden komen, niet in
mindering komen op het alimentatie-inkomen. Een veel voorkomend
voorbeeld is de zogenoemde «auto van de zaak». De fiscale bijtelling zou,
bij het niet uitsluiten van inkomen in natura, het alimentatie-inkomen
verlagen. Indien een onderhoudsplichtige een eigen auto bezit, komen de
kosten hiervan niet in mindering op het alimentatie-inkomen. Deze
ongelijkheid wordt door de uitsluiting van de inkomsten in natura
opgeheven. Uitzondering zijn de inkomsten in de vorm van woongenot
(gratis of tegen te lage betaling beschikbaar stellen van een woning door
de werkgever). Het woongenot dient te worden meegerekend in het
alimentatie-inkomen ter compensatie van de in de draagkrachtberekening
opgenomen forfaitaire woonlast. In het achtste lid, onder c, worden,
analoog aan het bepaalde in a, bijdragen van de werkgever, die verband

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

43

houden met specifieke lasten uitgezonderd. Hieronder worden ook
begrepen bijdragen in de pensioenpremie en in de ziektekostenpremie.
Uitsluitend een bijdrage in de woonlast wordt, om de hiervoor genoemde
reden, wel tot het alimentatie-inkomen gerekend. In het achtste lid, onder
d, wordt een van de andere ouder ontvangen partneralimentatie uitgesloten van het alimentatie-inkomen. Hiermee wordt aangesloten bij de
wettelijke rangorde. Op grond hiervan wordt eerst de kinderalimentatie
vastgesteld op basis van het inkomen van beide ouders zonder dat er
sprake is van het tussen de ouders betalen van partneralimentatie. Na de
vaststelling van de kinderalimentatie wordt de eventuele partneralimentatie berekend. Deze heeft geen invloed op de reeds vastgestelde
kinderalimentatie. Een van een ander ontvangen partneralimentatie wordt
wel tot het inkomen gerekend. Dit staat de wettelijke rangorde niet in de
weg. In onderdeel e worden de vruchten van het vermogen van het
minderjarig kind uitgezonderd van het alimentatie-inkomen. Het ouderlijk
vruchtgenot kan bij testament of bij de schenking zijn uitgesloten. Voor de
eenvoud en eenduidigheid wordt het vruchtgenot daarom in alle situaties
uitgesloten. Om te voorkomen dat een bijstandsuitkering voorgaat op de
onderhoudsplicht van een ex- partner, wordt in het achtste lid, onder f, de
bijstandsuitkering uitgesloten van het alimentatie-inkomen. Voor de
berekening van de uitkering tot voorziening in de kosten van verzorging
en opvoeding van een minderjarig kind respectievelijk de kosten van
levensonderhoud en studie van een meerderjarig kind tot drieëntwintig
jaren, is het uitgangspunt dat de onderhoudsplichtige minimaal een
inkomen geniet gelijk aan de van toepassing zijnde bijstandsuitkering (zie
de toelichting bij het negende lid). Incidentele inkomsten behoren niet tot
het alimentatie-inkomen (achtste lid, onder g). De aard van deze
inkomsten past niet bij het uitgangspunt van de initiatiefnemers dat
wijziging van een vastgestelde uitkering beperkt dient te worden. In
tegenstelling tot incidentele inkomsten behoren de variabele inkomsten
wel tot het alimentatie-inkomen. Deze behoren op grond van de eerste
drie leden wel tot het alimentatie-inkomen. Voorbeelden van incidentele
inkomsten zijn een eenmalige jubileumuitkering. Vanuit de aard van die
inkomsten, namelijk geen structurele uitkering, behoort deze eenmalige
uitkering niet tot inkomsten op basis waarvan de alimentatie wordt
berekend. Echter, een contractueel recht op een bonus die jaarlijks wordt
uitgekeerd is weliswaar variabel, maar zal wel tot het alimentatie-inkomen
dienen te behoren. Als een uitkering niet contractueel is overeengekomen
maar in de praktijk wel jaarlijks wordt uitgekeerd dan heeft deze uitkering
een structureel karakter en dient meegenomen te worden in de alimentatieberekening. Een ander voorbeeld betreft een eenmalige winst uit de
verkoop van een pand. De verkoop van een pand zorgt voor incidentele,
eenmalige, inkomsten. Verkoopt een makelaar in onroerend goed een
pand dan behoren die inkomsten tot de structurele inkomsten (voortkomend uit de normale bedrijfsvoering) en daarmee tot het alimentatieinkomen.
Schenkingen en erfenissen zijn incidentele inkomsten omdat deze
eenmalig worden verkregen en op basis daarvan spelen schenkingen en
erfenissen geen rol bij de alimentatieberekening. Indien de schenkingen
een periodiek en structureel karakter hebben en daarmee naar de aard een
aanvulling zijn op het inkomen, behoren deze wel tot het alimentatieinkomen. De inkomsten die eventueel voortkomen uit deze schenkingen
en erfenissen (rente, dividend e.d.) behoren wel tot de inkomsten. De
hierboven genoemde voorbeelden zijn niet uitputtend. Er zal altijd
discussie kunnen ontstaan of inkomsten een incidenteel karakter hebben
dan wel variabel zijn. In die gevallen zal de rechter zijn oordeel hierover
moeten geven.
Het alimentatie-inkomen wordt in het negende lid minimaal gesteld op de
van toepassing zijnde bijstandsuitkering vermeerderd met de kinder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

44

bijslag en het kindgebonden budget. Ongeacht het werkelijke alimentatieinkomen is dit het minimum dat een ouder geacht wordt beschikbaar te
hebben voor de zorg voor het kind.
Ingevolge het tiende lid worden bij algemene maatregel van bestuur
regels gesteld ten aanzien van het zesde, achtste en negende lid. Het
zesde lid ziet op de vermindering van de vastgestelde inkomsten met het
op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 verschuldigde belasting en
de inkomensafhankelijke bijdrage bedoeld in de Zorgverzekeringswet. Het
achtste lid bepaalt wat niet tot inkomsten wordt gerekend met uitzondering van de basiskinderbijslagbedrag en het kindgebonden budget. Het
negende lid bepaalt dat het inkomen minimaal bedraagt de bijstandsnorm
vermeerderd met het basiskinderbijslagbedrag en het kindgebonden
budget.
Onderdeel K (artikel 404)
Het huidige artikel 404 is gewijzigd en met een aantal leden aangevuld.
In het eerste lid is opgenomen dat ouders verplicht zijn te voorzien in de
kosten van verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen.
Aangegeven is dat dit dient te gebeuren overeenkomstig bij algemene
maatregel van bestuur vast te stellen regels. Het voorzien in de kosten van
verzorging en opvoeding kan in een uitkering of het dragen van kosten
van het kind plaatsvinden. Het huidige tweede lid kan vervallen in verband
met het vervallen van de verplichting van de stiefouder in het levensonderhoud te voorzien (zie hiervoor onderdeel D).
Op grond van het nieuwe tweede lid is een ouder, ongeacht zijn draagkracht, verplicht per maand met een bij algemene maatregel van bestuur
vast te stellen minimumbedrag te voorzien in de kosten van verzorging en
opvoeding van zijn kinderen (zie ook Algemeen deel, paragraaf 4, onder
c). Gedacht wordt aan een bedrag van 50 euro. Dit kan in de vorm van een
uitkering of het dragen van kosten van het kind. Dit bedrag geldt voor alle
kinderen gezamenlijk. Artikel 402a, eerste tot en met vierde lid en achtste
lid, dat ziet op de indexering van de onderhoudsbijdrage, is van overeenkomstige toepassing op deze minimumbijdrage.
De geldelijke bijdrage, de uitkering tot voorziening in de kosten van
verzorging en opvoeding van een minderjarig kind, dat op het woonadres
van de andere ouder staat ingeschreven in de basisregistratie personen,
kan verschillen naar gelang de verdeling van de rechtstreeks aan het kind
verbonden kosten die niet samenhangen met het verblijf van het kind bij
een van hen en de kosten verbonden aan het aantal nachten dat het kind
jaarlijks bij een ouder verblijft op grond van een rechterlijke uitspraak of
schriftelijke afspraak tussen de ouders (derde lid).
De rechtstreeks aan het kind verbonden kosten (hierna de kindgebonden
kosten) zijn de kosten die samenhangen met het kind zelf en los staan van
het verblijf van het kind bij de ouders (bijvoorbeeld kosten voor kleding,
zakgeld, sport, hobby en school). Aan deze kosten is in het Algemeen deel
aandacht geschonken. De kindgebonden kosten worden forfaitair
vastgesteld waardoor procedures over de hoogte hiervan worden
voorkomen. De kindgebonden kosten zullen worden opgenomen in een
tabel in de algemene maatregel van bestuur.
Het is niet alleen wenselijk met de verdeling van de kindgebonden kosten,
maar ook met de verdeling van kosten, die het tussen partijen overeengekomen of door de rechter vastgestelde verblijf betreffen (hierna de
verblijfskosten), rekening te houden en deze ten behoeve van de
berekening van de kinderalimentatie te verdelen over de ouders. Het kan
immers voorkomen dat de ene ouder een groter deel van de kindgebonden kosten of verblijfkosten voor diens rekening neemt dan de andere
ouder. Het is passend in de systematiek om voor de hoogte van de
kinderalimentatie rekening te houden met deze kostenverdeling. Een
dergelijk stelsel sluit goed aan bij de veranderende praktijk van ouders die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

45

kiezen voor bijvoorbeeld co-ouderschap. De verblijfskosten worden
toegerekend aan de ouders op basis van een in de algemene maatregel
van bestuur opgenomen tabel met aantal nachten en een verblijfspercentage.
Om de uitkering tot voorziening in de kosten van verzorging en opvoeding
te bepalen wordt het door een ouder te dragen aandeel in de voorziening
in de kosten van verzorging en opvoeding verminderd met de door deze
ouder gedragen kindgebonden kosten en de verblijfskosten (op basis van
de forfaitaire bedragen).
In het vierde lid is bepaald dat ouders schriftelijk afspraken kunnen maken
met betrekking tot de kindgebonden kosten. Bij gebreke van een afspraak
geldt de regel dat de kindgebonden kosten worden gedragen door de
ouder bij wie het kind op het tijdstip van indiening van een verzoek tot
vaststelling of wijziging van een uitkering tot voorziening in de kosten van
verzorging en opvoeding of op het tijdstip van het sluiten van een
overeenkomst tot vaststelling of tot wijziging van deze uitkering staat
ingeschreven in de basisregistratie personen. Hiermee wordt voorkomen
dat over de kindgebonden kosten procedures ontstaan en tegelijk is er
binnen dezelfde rekensystematiek ruimte voor ouders om in onderling
overleg anders overeen te komen. In het vijfde lid is mogelijk gemaakt dat
ouders schriftelijk een andere uitkering tot voorziening in de kosten van
verzorging en opvoeding van hun minderjarige kinderen overeenkomen.
Deze uitkering mag echter niet lager zijn dan negentig procent van de
uitkering zoals deze op grond van het derde lid komt te bedragen. De
initiatiefnemers menen dat contractsvrijheid past bij zelfredzaamheid van
partijen. Om die reden kan schriftelijk een ander bedrag worden overeengekomen. Van het vastgestelde minimumbedrag mag niet worden
afgeweken. Door het maken van afspraken over een lagere alimentatiebijdrage te beperken, wordt gekozen voor de bescherming van het kind.
Het zesde lid bevat een hardheidsclausule. Van de berekening van de
kinderalimentatie op basis van het alimentatie-inkomen en de forfaitaire
tabellen wordt in beginsel niet afgeweken. Het betreft een met artikel
395a, vijfde lid, vergelijkbare formulering.
Ingevolge het zevende lid zijn de leden twee tot en met zes van overeenkomstige toepassing op de onderhoudsplicht jegens een studerend
meerderjarig kind tot de leeftijd van drieëntwintig jaar.
Onderdeel L
Artikel 404a
Uitgangspunt voor de berekening van de kinderalimentatie blijft in dit
wetsvoorstel het huidige artikel 397 waarin is bepaald dat bij de bepaling
van het bedrag voor levensonderhoud enerzijds rekening wordt gehouden
met de behoeften van de tot onderhoud gerechtigde en anderzijds met de
draagkracht van de tot uitkering verplichte persoon. In het nieuwe eerste
lid is aangegeven welke variabelen een rol spelen bij het bepalen van de
behoefte van het kind. Dit zijn het inkomen bedoeld in artikel 400a – het
inkomen op basis waarvan een uitkering tot levensonderhoud wordt
vastgesteld – en het aantal gezamenlijke kinderen van de ouders.
Ingevolge het eerste lid wordt de behoefte van het kind bepaald aan de
hand van de bij elkaar opgetelde inkomens van beide ouders direct
voorafgaand aan het verbreken van het gezinsverband. Uitgegaan wordt
van het laatste gezinsinkomen voordat de samenleving werd verbroken.
Als er geen samenleving in gezinsverband heeft plaats gevonden, wordt
de behoefte bepaald op basis van het gemiddelde inkomen van ieder van
de onderhoudsplichtigen direct voorafgaand aan het indienen van het
verzoek om kinderalimentatie vast te stellen of het sluiten van een
overeenkomst ter zake. In deze situatie worden de inkomens niet bij elkaar
opgeteld, maar wordt uitgegaan van het gemiddelde van beide inkomens.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

46

Reden hiervoor is dat het kind voorheen ook steeds in één van de twee
huishoudens heeft geleefd met ieder een eigen inkomen, zodat globaal
genomen de behoefte kan worden gesteld op het gemiddelde van de twee
huishoudens.
Uitgegaan wordt van één moment van behoeftebepaling. Deze behoefte
wordt verder niet meer aangepast. De keuze voor deze wijze van
berekenen van het alimentatie-inkomen impliceert dat slechts eenmaal de
behoefte dient te worden bepaald. Ook voor berekeningen die jaren later
worden gemaakt, blijft de behoefte bepalend direct voorafgaand aan de
hiervoor omschreven situaties. Dit geeft duidelijkheid voor partijen en
vereenvoudigt de berekening in het kader van eventuele wijzigingsprocedures.
De regeling inzake de behoeftebepaling is ingevolge het derde lid van
overeenkomstige toepassing op meerderjarige, studerende kinderen tot
de leeftijd van drieëntwintig jaren voor de bepaling van de kosten van
levensonderhoud en studie. De bijkomende kosten van studie van een
meerderjarig kind tot drieëntwintig jaren maken geen onderdeel uit van
de forfaitair vastgestelde behoefte.
Ingevolge het vierde lid worden bij algemene maatregel van bestuur
nadere regels gesteld met betrekking tot de toepassing van artikel 404a.
Zo wordt er in de algemene maatregel van bestuur een tabel opgenomen
met forfaitaire bedragen, zodat de behoefte eenvoudig kan worden
bepaald aan de hand van het inkomen en het aantal kinderen.
Artikel 404b
De draagkracht (zie artikel 397) wordt bepaald aan de hand van het
inkomen (zie hiervoor artikel 400a, eerste lid) van een onderhoudsplichtige ten tijde van het indienen van een verzoek tot vaststelling of tot
wijziging van een uitkering tot voorziening in de kosten van verzorging en
opvoeding of het sluiten van een overeenkomst tot vaststelling of tot
wijziging van deze uitkering (eerste lid). Dit is een ander moment dan dat
van de bepaling van de behoefte (zie hiervoor bij artikel 404a). De
draagkracht kan voorts bij een wijzigingsverzoek of wijzigingsovereenkomst opnieuw worden vastgesteld. In een algemene maatregel van
bestuur zal in tabellen een aantal inkomenscategorieën worden aangegeven op grond waarvan de draagkracht forfaitair wordt vastgesteld. In
het tweede lid wordt artikel 404b van overeenkomstige toepassing
verklaard op studerende meerderjarige kinderen tot de leeftijd van
drieëntwintig jaren. Zowel voor de kosten van levensonderhoud en studie
als voor de bijkomende kosten van studie speelt de draagkracht een rol.
Ook met betrekking tot de bepaling van de draagkracht worden in een
algemene maatregel van bestuur regels gesteld (derde lid).
Artikel 405
In artikel 405 is opgenomen dat met betrekking tot de draagkracht van de
onderhoudsplichtige ouder rekening wordt gehouden met het eerder bij
rechterlijke beslissing vastgestelde of eerder overeengekomen te dragen
deel in de kosten van verzorging en opvoeding van hun andere minderjarige kinderen en in de kosten van levensonderhoud en studie en in de
bijkomende kosten van studie van hun meerderjarige studerende kinderen
tot de leeftijd van drieëntwintig jaar. Zoals in het Algemeen deel is
vermeld, kiezen de initiatiefnemers ervoor om eerdere financiële
verplichtingen ten aanzien van kinderen uit een eerdere relatie
ongewijzigd te handhaven, ook als er kinderen geboren worden in een
nieuwe relatie. De kinderen in een tweede gezin van een onderhoudsplichtige hebben ook reeds voor een echtscheiding of verbreking van de
samenwoning de financiële consequenties van de onderhoudsplicht van
de ouder voor de kinderen uit diens eerste gezin ervaren. Wanneer er voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

47

de kinderen uit het tweede gezin op enig moment een bijdrage in de
kosten van levensonderhoud moet worden bepaald, kan het dan ook
redelijk worden geacht dat met het eerder vastgestelde deel in de
onderhoudskosten van de kinderen uit het eerste gezin rekening wordt
gehouden.
Het te dragen deel is in ieder geval het minimumbedrag op grond van
artikel 404, tweede lid. Het resterende deel wordt door de ouders
gedragen naar rato van de resterende draagkracht.
Ingevolge het tweede lid hebben kinderen van dezelfde ouders een gelijke
rang. Kinderen binnen hetzelfde gezin, voor wie een onderhoudsplicht
geldt op grond van de artikelen 395a of 404, worden gelijk behandeld.
Artikel 405 is van overeenkomstige toepassing op de vaststelling van de
onderhoudsplicht op grond van artikel 395a, eerste lid, jegens studerende
meerderjarige kinderen tot de leeftijd van drieëntwintig jaren.
Artikel 405a
Artikel 405a bevat een sanctiebepaling die door de rechter kan worden
toegepast. Wanneer een van de ouders of beide ouders geen of onvoldoende inzicht geven in de omvang van de inkomsten, bedoeld in artikel
400a, eerste lid tot en met derde lid, wordt voor de bepaling van de
behoefte van het kind het inkomen van de ouders bedoeld in artikel 404a,
eerste lid, zijnde het inkomen van de ouders tezamen direct voorafgaand
aan het verbreken van het gezinsverband, gesteld op een bedrag dat bij
algemene maatregel van bestuur wordt bepaald. Dit bedrag wordt gelijk
gesteld aan het alimentatie-inkomen waarbij de maximale behoefte wordt
bereikt, te weten een alimentatie-inkomen van 6.000 euro.
Wanneer een ouder, geen of onvoldoende inzicht geeft in de omvang van
de inkomsten bedoeld in artikel 400a, eerste lid tot en met derde lid, voor
de bepaling van de draagkracht, komen de kosten van verzorging en
opvoeding van de kinderen voor rekening van deze ouder verminderd met
het door de andere ouder bij te dragen minimumbedrag.
Wanneer beide ouders geen of onvoldoende inzicht geven, komen de
kosten van verzorging en opvoeding voor de helft voor rekening van
iedere ouder. Het artikel is van overeenkomstige toepassing op de
onderhoudsplicht ten opzichte van een studerende meerderjarige tot de
leeftijd van drieëntwintig jaren (art. 395a, eerste lid). Het tweede en derde
lid, die op draagkracht zien, zijn van overeenkomstige toepassing op de
bijkomende kosten van studie van de meerderjarige (artikel 395a, derde
lid).
Het is aan de rechter om te bepalen of deze maatregelen van toepassing
zijn. Het artikel is vooral bedoeld om preventieve werking te hebben en
ouders aan te sporen alle relevante gegevens te verstrekken. Dit wordt
bereikt doordat de sancties op dit gedrag in de wet zijn vastgelegd.
Artikel 405b
In het nieuwe artikel 405b wordt aangegeven wanneer een uitkering,
bedoeld in artikel 404, kan worden gewijzigd. In het algemeen deel is
aangegeven dat de mogelijkheid om een vastgestelde uitkering te
wijzigen volgens de initiatiefnemers beperkt dient te worden. Rechtbanken moeten, vooral ook in het belang van de kinderen van de
ex-partners, in het kader van wijzigingsprocedures zo weinig mogelijk een
podium vormen om emotionele conflicten uit te vechten.
Wijziging kan plaatsvinden in een aantal in de wet genoemde gevallen. Dit
is mogelijk in geval van wijziging van de inkomsten bedoeld in het eerste
lid van artikel 400a (onderdeel a). Het betreft het ontstaan, vervallen of
wijzigen van een recht op inkomsten. Het wijzigen van het recht op het
basiskinderbijslagbedrag of de aanspraak op het kindgebonden budget
zijn hiervan uitgesloten. Ook een wijziging van de winst uit onderneming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

48

of het resultaat uit overige werkzaamheden door een wijziging van de Wet
Inkomstenbelasting 2001 is uitgesloten. Hierdoor wordt voorkomen dat
wijzigingen in deze wettelijke regelingen en wijzigingen doordat het kind
ouder wordt, grond zijn tot wijziging van de uitkering. Wijziging op grond
van variabele inkomsten wordt beperkt door de systematiek van het
tweede en derde lid van artikel 400a (gemiddelde van de twee voorafgaande kalenderjaren). Niet iedere wijziging van de inkomsten leidt tot
een wijziging van de kinderalimentatie, omdat in een algemene maatregel
van bestuur op grond van artikel 404b een draagkrachttabel zal worden
opgenomen met een getrapte structuur. Om onnodige wijzigingsverzoeken te voorkomen is in onderdeel a de voorwaarde opgenomen dat er
sprake moet zijn van een wijziging van de draagkracht. Onderdeel b regelt
dat, indien een ouder de laatst door de ouders bewoonde woning verlaat
of de plicht tot het dragen van de voor deze woning verschuldigde
woonlast wijzigt, dit een reden kan vormen tot het wijzigen van de
uitkering. Ook nu is, om onnodige wijzigingsverzoeken te voorkomen, de
voorwaarde opgenomen dat er sprake moet zijn van een wijziging van de
draagkracht (lees: een andere draagkrachttabel van toepassing is). Voorts
vormt het vervallen van de onderhoudsplicht voor een ander kind een
wijzigingsgrond (onderdeel c). Hierdoor kan de voor de overige kinderen
beschikbare draagkracht van een onderhoudsplichtige eveneens worden
beïnvloed. Wanneer de verdeling van de kindgebonden kosten verandert,
kan eveneens een wijziging plaats vinden (onderdeel d). Dit is alleen
mogelijk indien de ouders hierover schriftelijk andere afspraken maken.
Een grond voor wijziging is ook de wijziging van het aantal nachten dat
het kind jaarlijks bij ieder van de ouders verblijft en dat bij rechterlijke
beslissing is vastgesteld of door de ouders is afgesproken (onderdeel e).
De kosten inzake het verblijf worden tussen de ouders verdeeld naar
verhouding van de door hen schriftelijk overeengekomen of bij rechterlijke beslissing vastgestelde nachten dat het kind jaarlijks bij ieder van hen
verblijft. De totale verblijfskosten bedragen de kosten van levensonderhoud, verminderd met de kindgebonden kosten. Als het woonadres
van het kind volgens de basisregistratie personen wijzigt in het
woonadres van de andere ouder kan dit ook een grond voor wijziging zijn
(onderdeel f). De onderhoudsplichtige bij wie een kind staat ingeschreven
heeft recht op bepaalde regelingen zoals het kindgebonden budget, de
kinderbijslag en de inkomensafhankelijke combinatiekorting. Wanneer het
woonadres wijzigt, kan dit van invloed zijn op de draagkracht. Wanneer
artikel 405a toepassing heeft gekregen en bij de vaststelling van de
alimentatie als sanctie de behoefte of de draagkracht overeenkomstig dat
artikel is bepaald, kan de alimentatie worden gewijzigd wanneer alsnog
openheid van zaken met betrekking tot de inkomsten wordt gegeven
(onderdeel g). Tot slot kan wijziging plaatsvinden wanneer, gelet op de
draagkracht van de ouder of de behoefte van het kind ongewijzigde
handhaving van de vastgestelde uitkering naar maatstaven van
redelijkheid en billijkheid voor de verzoeker onaanvaardbaar zou zijn. De
bij de eerste vaststelling van de kinderalimentatie toe te passen
hardheidsclausule (zie artikel 404, zesde lid) kan dus ook van toepassing
zijn bij latere wijziging van het bedrag aan kinderalimentatie.
In het tweede lid wordt bepaald dat, naast de in het eerste lid bepaalde
limitatieve wijzigingsgronden, de wijzigingsgronden van artikel 1:401
vierde en vijfde lid eveneens van toepassing zijn.
Deze wijzigingsgronden gelden op grond van het derde lid ook voor de
studerende meerderjarige tot drieëntwintig jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

49

Onderdeel N (artikel 408)
Het eerste lid van het huidige artikel 408 bepaalt dat de uitkering tot
voorziening in de kosten van verzorging en opvoeding of tot voorziening
in de kosten van levensonderhoud en studie waarvan het bedrag in een
rechterlijke beslissing is opgenomen, aan de ouder of voogd of aan de
meerderjarige zelf wordt betaald. Aan deze kosten worden de bijkomende
kosten van studie toegevoegd (zie onder E).
In dit eerste lid wordt voorts de authentieke akte als titel opgenomen. De
uitkeringen waarvan het bedrag in een authentieke akte is neergelegd,
vormen daardoor, naast de rechterlijke beslissing, een executoriale titel
die aan het LBIO ter hand kan worden gesteld om tot invordering van het
onderhoudsgeld over te gaan. Ook de in een authentieke akte opgenomen
afspraken kunnen geacht worden voldoende zekerheid en duidelijkheid te
verschaffen. Ingevolge het dertiende lid is de inning van levensonderhoud
ten behoeve van een echtgenoot of geregistreerd partner eveneens
mogelijk door het LBIO. Ook voor deze vorm van levensonderhoud kan
naast een rechterlijke beslissing een authentieke akte aan het LBIO ter
hand worden gesteld.
In het achtste lid wordt, evenals in het eerste lid, verwezen naar de
bijkomende kosten van studie. In het negende lid is rekening gehouden
met de leeftijdsverhoging van eenentwintig naar drieëntwintig jaar (zie
hiervoor onder E).
Onderdeel O (artikel 408a)
In artikel 408a is voorzien in een adviestaak van het LBIO aan de ouders of
een meerderjarig kind met betrekking tot de berekening van de uitkering
in de kosten van levensonderhoud. Met deze faciliteit wordt beoogd om
zoveel mogelijk zonder rechterlijke tussenkomst tot afspraken te komen.
Ook door echtgenoten of geregistreerde partners kan advies worden
gevraagd. Voor het geven van advies worden geen kosten in rekening
gebracht.
Artikel II en IV (Boek 3 en 7 van het Burgerlijk Wetboek)
De initiatiefnemers stellen voor aan de kinderalimentatievordering een
preferentie toe te kennen. De inning van kinderalimentatie dient te
prevaleren boven de consumptieve uitgaven. Het toekennen van een
preferentie is daarnaast in lijn met de gedachte dat iedere ouder een
minimale draagkracht van € 50 heeft en medeverantwoordelijk is voor de
verzorging en opvoeding van het kind. Zonder preferentie zou de in dit
wetsvoorstel opgenomen minimale draagkracht in de praktijk weinig
effect sorteren. De betaling van kinderalimentatie zou dan gelijk oplopen
met de betaling van consumptieve schulden.
In een nieuw onderdeel c van artikel 3:288 BW (bevoorrechte vorderingen
op alle goederen) is de bevoorrechting van de vordering ter zake van
kinderalimentatie opgenomen. De voorrechten van dit artikel komen na
pand en hypotheek en na de voorrechten op bepaalde goederen (art.
3:279 en 280 BW). De vordering ter zake van kinderalimentatie komt in
rangorde na de vordering van de kosten van lijkbezorging (huidig
onderdeel b) en voor de vordering van de werknemer van vervallen
pensioentermijnen (huidig onderdeel c). Bij de inning van deze vordering
wordt rekening gehouden met de beslagvrije voet zodat de alimentatieplichtige ouder niet onder het bestaansminimum komt.
Het is tevens in het belang van de alimentatieplichtige ouder dat de
vordering zo snel mogelijk wordt voldaan. Indien inning van de kinderalimentatie aan het LBIO is verzocht vanwege achterstand in de betalingen,
zal het LBIO de inning pas beëindigen als er geen achterstand meer is en
er zes maanden regelmatig is betaald (artikel 408, zesde lid). Door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

50

toekennen van preferentie aan de kinderalimentatievordering kan de
inning eerder worden beëindigd, waardoor de alimentatieplichtige
gedurende een kortere termijn de wettelijke opslagkosten (zie artikel 408,
derde lid) dient te betalen.
In het zesde lid van artikel 7:719 wordt in technische zin rekening
gehouden met de toevoeging van een onderdeel c aan artikel 3:288 BW.
Artikelen III, V en VI, onder A (Boek 4 BW, Faillissementswet en
Rv)
In artikel 35 van Boek 4 van het Burgerlijk Wetboek, artikel 33 van de
Faillissementswet en artikel 585 van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering wordt rekening gehouden met de verhoging van de
leeftijdsgrens voor een meerderjarige van eenentwintig naar drieëntwintig
jaren (zie het gewijzigde artikel 395a (onderdeel E).
Artikel VI (Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering)
Onderdelen B, D onder 2 en E (artikelen 805, 822 en 827 Rv)
Een rechterlijke beslissing dient in beginsel zo te worden gemotiveerd dat
zij voldoende inzicht geeft in de aan haar ten grondslag liggende
gedachtegang om de beslissing zowel voor partijen als voor derden
controleerbaar en aanvaardbaar te maken. Dit uitgangspunt geldt ook
voor beslissingen in alimentatiezaken. De rechter is thans echter niet
verplicht een alimentatieberekening in de beschikking op te nemen. Om
tegemoet te komen aan de rechtszekerheid wordt door de initiatiefnemers
voorgesteld om de berekeningen van draagkracht en behoefte die aan de
beschikking ten grondslag liggen, bij de beschikking te verstrekken. Voor
betrokkenen is dan steeds inzichtelijk hoe het alimentatiebedrag tot stand
is gekomen. Dit is ook van groot belang wanneer een wijziging van dit
bedrag wordt gevraagd. Steeds is dan duidelijk hoe de berekening van het
bedrag tot stand is gekomen en hoe een wijzigingsgrond hierop van
invloed kan zijn. Dit is met name van belang om bij wijziging de eerder
vastgestelde behoefte te kunnen achterhalen. Ook bij toepassing van
artikel 405 kunnen hierdoor eenvoudig de op de draagkracht in mindering
te brengen bedragen worden vastgesteld (zie hiervoor artikel I, onder L).
Om dit te realiseren is aan artikel 805 van het Wetboek van Burgerlijke
Rechtsvordering (Rv) een lid toegevoegd, waarin is bepaald dat een
afschrift van een beschikking betreffende levensonderhoud, aan de
verzoeker en aan de verschenen belanghebbenden de berekeningen van
de draagkracht en de behoefte die mede aan de beschikking ten grondslag
liggen, worden verstrekt. Verder wordt in artikel 822 Rv een nieuw tweede
lid ingevoegd. In het ingevoegde tweede lid wordt bepaald dat ook bij een
voorlopige voorziening ten aanzien van kinder- en partneralimentatie een
draagkrachtberekening wordt verstrekt. Artikel 827 Rv wordt aangevuld
met een nieuw tweede lid waarin met betrekking tot de bijdrage in het
levensonderhoud van een echtgenoot of kind als nevenvoorziening een
berekening wordt verstrekt.
Onderdeel C (artikel 815)
Ingevolge onderdeel c van het derde lid van artikel 815 Rv dienen de
kosten van verzorging en opvoeding van de minderjarige kinderen in het
ouderschapsplan te worden opgenomen. Dit onderdeel wordt aangevuld
met de verdeling van de kindgebonden kosten en de kosten verbonden
aan het aantal afgesproken nachten dat het kind jaarlijks bij ieder van de
ouders verblijft. Hiervoor kwam bij artikel 404, derde lid (artikel I,
onderdeel K), reeds aan de orde dat deze elementen relevant zijn voor de
berekening van het bedrag aan kinderalimentatie. Het is dan ook wenselijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

51

dat zij worden opgenomen in het ouderschapsplan, zodat de berekening
van de kinderalimentatie volledig aansluit op de door de ouders gemaakte
zorgafspraken.
Onderdeel D, onder 1 (artikel 822)
In artikel 822, eerste lid, onderdeel c, worden de woorden «de andere
echtgenoot « vervangen door « ieder van de echtgenoten». Tot
uitdrukking wordt zo gebracht dat beide echtgenoten bijdragen in het
levensonderhoud van het kind.
Artikel VII (Wet landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen)
Ook in artikel 2 van de Wet Landelijk Bureau Inning Onderhoudsbijdragen
dient rekening te worden gehouden met de verhoging van de leeftijdsgrens van eenentwintig naar drieëntwintig jaren (zie artikel I, onderdeel E).
Daarnaast wordt de nieuwe taak van het LBIO (advisering over berekening
van de uitkering tot voorziening in de kosten van levensonderhoud) in dit
artikel opgenomen.
Artikel VIII (Jeugdwet)
In artikel 8.2.2 van de Jeugdwet dient rekening gehouden worden met het
vervallen van de onderhoudsplicht van stiefouders (zie artikel I, onderdeel
D).
Artikel IX (Participatiewet)
Onderdeel A (artikel 12)
Vanwege de invoering van een onderhoudsplicht voor studerende
meerderjarigen tot 23 jaren dienen de in artikel 12 van de Participatiewet
genoemde leeftijden aangevuld te worden.
Onderdeel B (artikel 56)
De Participatiewet bevat een artikel 56 waarin de bevoegdheid van
burgemeester en wethouders, om in voorkomende gevallen een belanghebbende te verplichten een verzoek tot kinderalimentatie te doen, is
opgenomen. De inwerkingtreding van dit artikel was voorzien gelijktijdig
met het wetsvoorstel wijziging van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek
alsmede enige andere wetten in verband met de vaststelling van
kinderalimentaties (Wet herziening kinderalimentatiestelsel) (Kamerstukken II 2006/07, 29 480, nrs. 1–3.) Dit wetsvoorstel is ingetrokken en
derhalve is artikel 56 nooit in werking getreden.
De bijstand dient als aanvulling op eigen inkomsten tot voorziening in het
levensonderhoud. Thans kan de gemeente de verleende bijstand tot de
grens van de onderhoudsplicht via een verhaalsvordering op een
onderhoudsplichtige verhalen (art. 62 e.v. Participatiewet). De initiatiefnemers menen dat het zuiver is om de bijstand als een vereiste aanvulling
op de mogelijke eigen inkomsten inzake levensonderhoud te beschouwen
en daarom steeds een belanghebbende, die aanspraak heeft op
toekenning van een uitkering tot levensonderhoud, te verplichten een
verzoek tot deze uitkering te doen. Daarbij komt dat wanneer de persoon
die bijstand ontvangt, uit de bijstand treedt, deze alsdan met lege handen
staat en alsnog de rechter moet verzoeken om vaststelling van een
uitkering tot levensonderhoud voor de kinderen of voor zichzelf. Artikel 56
van de Participatiewet wordt daarom gewijzigd. Het instellen van een
verzoek tot toekenning van een uitkering inzake kinder- of partneralimentatie wordt, als er een aanspraak op deze uitkering bestaat, steeds door

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

52

het college aan de bijstand verbonden en wordt hiermee tot een
verplichting van de belanghebbende voor toekenning van bijstand.
In het tweede lid van artikel 56 is bepaald dat wanneer het college deze
verplichting aan de bijstand verbindt, de belanghebbende een verzoek ter
zake dient in te dienen bij een bij algemene maatregel van bestuur aan te
wijzen instelling. Deze inhoud hangt samen met het ingetrokken
wetsvoorstel herziening kinderalimentatiestelsel en kan vervallen. Een
belanghebbende dient het verzoek, zoals elk verzoek om een uitkering tot
levensonderhoud, bij de rechter in.
Onderdeel C (artikel 62e)
Artikel 62e Participatiewet geeft burgemeester en wethouders de
bevoegdheid te verzoeken het door de rechter eerder vastgesteld
verhaalsbedrag te wijzigen. Voor de wijzigingsgrond wordt aangesloten
bij de in Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek opgenomen wijzigingsgronden. Het nieuwe artikel 405b (wijzigingsgronden onderhoudsbijdrage
kinderen) wordt hieraan toegevoegd.
Artikel X (Overgangsrecht)
Dit artikel ziet op het overgangsrecht.
In het eerste lid is opgenomen dat de nieuwe regels van toepassing zijn
op uitkeringen tot voorziening in de kosten van levensonderhoud die door
de rechter zijn vastgesteld op grond van verzoekschriften die na het
tijdstip van inwerkingtreding van de wet zijn ingediend of op overeenkomsten die na dat tijdstip zijn gesloten. Het uitgangspunt is dat de
nieuwe regels gelden voor nieuwe gevallen. Hiermee wordt de rechtszekerheid gediend.
Ingevolge het tweede lid gelden de nieuwe regels echter ook voor
wijzigingen van voor de inwerkingtreding van de wet vastgestelde
uitkeringen in de kosten van levensonderhoud. Wanneer na inwerkingtreding een wijziging wordt gevraagd dan zullen de nieuwe regels worden
toegepast, met dien verstande dat de behoefte, die op grond van artikel
404a wordt vastgesteld, niet lager kan zijn dan de behoefte zoals die
eerder op grond van het oude recht is bepaald. Hiermee wordt het kind
beschermd. De behoefte van het kind kan op grond van de nieuwe regels
niet lager uitvallen dan de op grond van het oude recht vastgestelde
behoefte.
In het derde lid is in aanvulling op het eerste lid aangegeven dat het oude
recht van toepassing blijft op verzoeken tot vaststelling of wijziging van
een uitkering tot levensonderhoud, waarvan het inleidende verzoekschrift
is ingediend voor het tijdstip van inwerkingtreding van de wet. Voor
lopende procedures blijven de huidige regels gelden.
Op grond van het vierde lid is het in dit wetsvoorstel gewijzigde artikel
395a van toepassing op het meerderjarige studerende kind, bedoeld in
artikel 395a, dat op het tijdstip van inwerkingtreding van de wet al wel de
leeftijd van eenentwintig jaren, maar nog niet die van drieëntwintig jaren
heeft bereikt.
De verlenging van de leeftijdsgrens tot drieëntwintig jaar komt hiermee
ten goede aan studerende kinderen van eenentwintig tot drieëntwintig
jaar. De bestaande rechten van niet studerende meerderjarige kinderen
die op het tijdstip van inwerkingtreding van de wet de leeftijd van
eenentwintig jaar nog niet hebben bereikt worden geëerbiedigd. Hiermee
wordt de rechtszekerheid gediend.
Recourt
Van Oosten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

53

Bijlage I

– Concepttekst algemene maatregel van bestuur, met toelichting,
behorende bij het wetsvoorstel
Algemene maatregel van bestuur behorende bij voorstel van wet
van de leden Recourt en Van Oosten tot wijziging van het
Burgerlijk Wetboek en van enige andere wetten in verband met de
herziening van het stelsel van kinderalimentatie. (Wet herziening
kinderalimentatie)
Artikel 1 (bepalen van verschuldigde inkomstenbelasting en
premie Zorgverzekeringswet)
1.

2.

3.

Voor de op grond van de Wet inkomstenbelasting 2001 verschuldigde
belasting en de op grond van de Zorgverzekeringswet verschuldigde
inkomensafhankelijke premie, bedoeld in artikel 400a, zesde lid, van
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, geldt dat:
a. de inkomsten, bedoeld in artikel 400a van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek, een geheel fiscaal jaar ongewijzigd worden
genoten;
b. tot de rendementsgrondslag, bedoeld in artikel 5.2 van de Wet
inkomstenbelasting 2001, wordt gerekend het vermogen voor
zover hieruit inkomsten, bedoeld in artikel 400a van Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek, zijn verkregen, verminderd met de
schulden die zijn aangegaan om dit vermogen te verwerven;
c. uitsluitend gezamenlijke kinderen in de berekening worden
betrokken.
Voor de berekening van de op grond van de Wet inkomstenbelasting
2001 verschuldigde belasting en van de op grond van de Zorgverzekeringswet verschuldigde inkomensafhankelijke premie, bedoeld in
artikel 400a, zesde lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, geldt
voor de toepassing van artikel 404a van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek dat de ouders en het kind op hetzelfde woonadres staan
ingeschreven in de basisregistratie personen.
Voor de berekening van de op grond van de Wet inkomstenbelasting
2001 verschuldigde belasting en van de op grond van de Zorgverzekeringswet verschuldigde inkomensafhankelijke premie, bedoeld in
artikel 400a, zesde lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, geldt
voor de toepassing van artikel 404b van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek dat de ouders het hele kalenderjaar geen partner hebben als
bedoeld in artikel 1.2 Wet inkomstenbelasting 2001.

Artikel 2 (uitkering Algemene Kinderbijslagwet en aanspraak Wet
op het kindgebonden budget)
1.

Voor de bepaling van het basiskinderbijslagbedrag op grond van de
Algemene Kinderbijslagwet, bedoeld in artikel 400a, achtste en
negende lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, geldt dat:
a. de leeftijd van het kind op het tijdstip van vaststelling van de
inkomsten, bedoeld in artikel 400a van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek, voor het hele kalenderjaar ongewijzigd blijft;
b. uitsluitend gezamenlijke kinderen in de berekening worden
betrokken;
c. voor de toepassing van artikel 404b van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek, de uitkering behoort tot de inkomsten,
bedoeld in artikel 400a van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek,
van de ouder op wiens woonadres het kind op het tijdstip van
vaststelling van deze inkomsten, staat ingeschreven in de
basisregistratie personen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

54

2.

Voor de bepaling van de aanspraak op grond van de Wet op het
kindgebonden budget, bedoeld in artikel 400a, achtste en negende
lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, geldt dat:
a. de leeftijd van het kind op het tijdstip van vaststelling van de
inkomsten, bedoeld in artikel 400a van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek, voor het hele kalenderjaar ongewijzigd blijft;
b. uitsluitend gezamenlijke kinderen in de berekening worden
betrokken;
c. het toetsingsinkomen, bedoeld in artikel 2, zesde lid, van de Wet
op het kindgebonden budget, wordt gesteld op de inkomsten,
bedoeld in artikel 400a van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek en
deze inkomsten het hele kalenderjaar ongewijzigd blijven;
d. tot de grondslag sparen en beleggen, bedoeld in artikel 1, vierde
lid, van de Wet op het kindgebonden budget, wordt gerekend het
vermogen voor zover hieruit inkomsten, bedoeld in artikel 400a
van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, zijn verkregen, verminderd met de schulden die zijn aangegaan om dit vermogen te
verwerven;
e. voor de toepassing van artikel 404b van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek, het aantal kinderen en de leeftijd van de
kinderen op het tijdstip van vaststelling van de inkomsten het
hele kalenderjaar ongewijzigd blijven;
f.
voor de toepassing van artikel 404b van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek, de ouders het hele kalenderjaar geen partner
hebben, als bedoeld in artikel 1.2 van de Wet inkomstenbelasting
2001.

Artikel 3 (bijstandsnorm)
Voor de bepaling van de toepasselijke bijstandsnorm op grond van de
Participatiewet, bedoeld in artikel 400a, negende lid, van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek, geldt:
a. voor de toepassing van artikel 404a van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek, de norm voor een gezin;
b. voor de toepassing van artikel 404b van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek, de norm voor een alleenstaande en artikel 22a van de
Participatiewet niet wordt toegepast.
Artikel 4 (minimumbijdrage)
Het minimumbedrag, bedoeld in artikel 404, tweede lid, van Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek, bedraagt € 50 per maand.
Artikel 5 (behoefte)
1. De behoefte bedraagt voor de toepassing van artikel 404a van Boek 1
van het Burgerlijk Wetboek:
Inkomen, bedoeld in artikel 404a
van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek
tot 1.500
1.500 tot 2.000
2.000 tot 2.500
2.500 tot 3.000
3.000 tot 3.500
3.500 tot 4.000
4.000 tot 4.500
4.500 tot 5.000
5.000 tot 5.500

1 kind

2 kinderen

3 kinderen

4 of meer
kinderen

€ 260,00
€ 260,00
€ 270,00
€ 330,00
€ 390,00
€ 450,00
€ 510,00
€ 570,00
€ 630,00

€ 390,00
€ 390,00
€ 450,00
€ 550,00
€ 650,00
€ 750,00
€ 850,00
€ 950,00
€ 1.050,00

€ 480,00
€ 480,00
€ 585,00
€ 715,00
€ 845,00
€ 975,00
€ 1.105,00
€ 1.235,00
€ 1.365,00

€ 570,00
€ 570,00
€ 720,00
€ 880,00
€ 1.040,00
€ 1.200,00
€ 1.360,00
€ 1.520,00
€ 1.680,00

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

55

Inkomen, bedoeld in artikel 404a
van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek
5.500 tot 6.000
6.000 en meer

1 kind

2 kinderen

3 kinderen

4 of meer
kinderen

€ 690,00
€ 750,00

€ 1.150,00
€ 1.250,00

€ 1.495,00
€ 1.625,00

€ 1.840,00
€ 2.000,00

Artikel 6 (draagkracht)
1. De draagkracht bedraagt voor de toepassing van artikel 404b van Boek
1 van het Burgerlijk Wetboek:
Inkomen bedoeld in artikel 404b van Boek 1 van het Burgerlijk
Wetboek
€ 0,00
€ 1.000,00
€ 1.250,00
€ 1.500,00
€ 1.650,00
€ 1.800,00
€ 1.950,00
€ 2.100,00
€ 2.400,00
€ 2.700,00
€ 3.000,00
€ 3.450,00
€ 3.900,00
€ 4.350,00
€ 4.800,00
€ 5.250,00
€ 5.700,00
€ 6.150,00

Draagkracht

Tot € 1.000,00
Tot € 1.250,00
Tot € 1.500,00
Tot € 1.650,00
Tot € 1.800,00
Tot € 1.950,00
Tot € 2.100,00
Tot € 2.400,00
Tot € 2.700,00
Tot € 3.000,00
Tot € 3.450,00
Tot € 3.900,00
Tot € 4.350,00
Tot € 4.800,00
Tot € 5.250,00
Tot € 5.700,00
Tot € 6.150,00
Tot € 6.600,00
toename draagkracht per € 450 extra inkomen

€ 50,00
€ 70,00
€ 140,00
€ 200,00
€ 295,00
€ 390,00
€ 485,00
€ 580,00
€ 770,00
€ 960,00
€ 1.150,00
€ 1.435,00
€ 1.720,00
€ 2.005,00
€ 2.290,00
€ 2.575,00
€ 2.860,00
€ 3.145,00
€ 285,00

2. Indien een ouder, op grond van een rechterlijke beslissing of door de
ouders schriftelijk overeengekomen, verplicht is, naast de eigen
woonlast, de woonlast van de door de ouders laatst bewoonde woning
nagenoeg geheel (minimaal 90%) te dragen en deze woning wordt
bewoond door de andere ouder, bedraagt in afwijking van lid 1 de
draagkracht voor de toepassing van artikel 404b van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek:
Inkomen bedoeld in artikel 404b van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek

€ 0,00
€ 1.000,00
€ 1.250,00
€ 1.500,00
€ 1.650,00
€ 1.800,00
€ 1.950,00
€ 2.100,00
€ 2.400,00
€ 2.700,00
€ 3.000,00
€ 3.450,00
€ 3.900,00
€ 4.350,00
€ 4.800,00
€ 5.250,00
€ 5.700,00

Tot € 1.000,00
Tot € 1.250,00
Tot € 1.500,00
Tot € 1.650,00
Tot € 1.800,00
Tot € 1.950,00
Tot € 2.100,00
Tot € 2.400,00
Tot € 2.700,00
Tot € 3.000,00
Tot € 3.450,00
Tot € 3.900,00
Tot € 4.350,00
Tot € 4.800,00
Tot € 5.250,00
Tot € 5.700,00
Tot € 6.150,00

Ouder draagt last
nieuwe woning +
minimaal 90%
woonlast oude
woning

Ouder draagt
minder dan
10% woonlast
oude woning

Draagkracht
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 60,00
€ 150,00
€ 285,00
€ 420,00
€ 555,00
€ 690,00
€ 825,00
€ 960,00

Draagkracht
€ 50,00
€ 205,00
€ 455,00
€ 700,00
€ 845,00
€ 990,00
€ 1.135,00
€ 1.280,00
€ 1.570,00
€ 1.860,00
€ 2.150,00
€ 2.585,00
€ 3.020,00
€ 3.455,00
€ 3.890,00
€ 4.325,00
€ 4.760,00

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

56

Inkomen bedoeld in artikel 404b van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek

Ouder draagt last
nieuwe woning +
minimaal 90%
woonlast oude
woning

Ouder draagt
minder dan
10% woonlast
oude woning

€ 6.150,00
Tot € 6.600,00
toename draagkracht per € 450 extra inkomen

€ 1.095,00
€ 135,00

€ 5.195,00
€ 435,00

3. Indien een ouder, op grond van een rechterlijke beslissing of door de
ouders schriftelijk overeengekomen, verplicht is, naast de eigen
woonlast, de woonlast van de door de ouders laatst bewoonde woning
bijkomstig maar minder dan nagenoeg geheel te dragen en deze
woning wordt bewoond door de andere ouder, bedraagt in afwijking
van lid 1 de draagkracht voor de toepassing van artikel 404b van Boek
1 van het Burgerlijk Wetboek:
Inkomen bedoeld in artikel 404b van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek

€ 0,00
Tot € 1.000,00
€ 1.000,00
Tot € 1.250,00
€ 1.250,00
Tot € 1.500,00
€ 1.500,00
Tot € 1.650,00
€ 1.650,00
Tot € 1.800,00
€ 1.800,00
Tot € 1.950,00
€ 1.950,00
Tot € 2.100,00
€ 2.100,00
Tot € 2.400,00
€ 2.400,00
Tot € 2.700,00
€ 2.700,00
Tot € 3.000,00
€ 3.000,00
Tot € 3.450,00
€ 3.450,00
Tot € 3.900,00
€ 3.900,00
Tot € 4.350,00
€ 4.350,00
Tot € 4.800,00
€ 4.800,00
Tot € 5.250,00
€ 5.250,00
Tot € 5.700,00
€ 5.700,00
Tot € 6.150,00
€ 6.150,00
Tot € 6.600,00
toename draagkracht per € 450 extra inkomen

Ouder draagt last
nieuwe woning +
minimaal 10% en
minder dan 90%
woonlast oude
woning

Ouder draagt
minimaal 10% en
minder dan 90%
woonlast oude
woning

Draagkracht
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 50,00
€ 90,00
€ 160,00
€ 230,00
€ 370,00
€ 510,00
€ 650,00
€ 860,00
€ 1.070,00
€ 1.280,00
€ 1.490,00
€ 1.700,00
€ 1.910,00
€ 2.120,00
€ 210,00

Draagkracht
€ 50,00
€ 140,00
€ 300,00
€ 450,00
€ 570,00
€ 690,00
€ 810,00
€ 930,00
€ 1.170,00
€ 1.410,00
€ 1.650,00
€ 2.010,00
€ 2.370,00
€ 2.730,00
€ 3.090,00
€ 3.450,00
€ 3.810,00
€ 4.170,00
€ 360,00

Artikel 7 (toets van behoefte aan gezamenlijke draagkracht)
1. Indien de gezamenlijke draagkracht van de ouders ontoereikend is om
in de behoefte, bedoeld in artikel 5, te voorzien, wordt de behoefte
gelijkgesteld aan de gezamenlijke draagkracht van de ouders en ten
minste gelijkgesteld aan de behoefte die, volgens de in artikel 5
opgenomen tabel, geldt bij een inkomen tot € 1.500.
Artikel 8 (het door de ouder te dragen deel in de behoefte van het
kind)
1. Het door de ouder te dragen deel in de behoefte, bedoeld in artikel 5,
bestaat uit de minimumbijdrage op grond van artikel 4 vermeerderd
met het in verhouding tot de resterende draagkracht te dragen deel in
de resterende behoefte.
2. Onder de in het eerste lid bedoelde resterende draagkracht wordt
verstaan de draagkracht, bedoeld in artikel 6, verminderd met de
minimumbijdrage op grond van artikel 4. Onder de in het eerste lid
bedoelde resterende behoefte wordt verstaan de behoefte, bedoeld in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

57

artikel 5, verminderd met de minimumbijdrage van beide ouders op
grond van artikel 4.
3. Het door de ouder te dragen deel in de behoefte bedraagt het op grond
van het eerste lid bepaalde deel gedeeld door het aantal kinderen, voor
wie beide ouders verplicht zijn bij te dragen in de kosten van levensonderhoud en studie op grond van artikel 395a, eerste lid, van Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek of in de kosten van verzorging en opvoeding op
grond van artikel 404 van dat boek.

Artikel 9 (kosten, bedoeld in artikel 404, derde lid, onder a, van
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek)
1.

De rechtstreeks aan het kind gebonden kosten, die niet samenhangen
met het verblijf van het kind bij een van de ouders, bedoeld in artikel
404, derde lid, onder a, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek,
worden bepaald door het inkomen, bedoeld in artikel 404a van Boek 1
van het Burgerlijk Wetboek en de leeftijd van het kind en bedragen:

Inkomen, bedoeld in artikel 404a van
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek

0–6 jaar

6–12 jaar

12–23 jaar

tot 1.500
1.500 tot 2.000
2.000 tot 2.500
2.500 tot 3.000
3.000 tot 3.500
3.500 tot 4.000
4.000 tot 4.500
4.500 tot 5.000
5.000 tot 5.500
5.500 tot 6.000
6.000 en meer

€ 25,00
€ 35,00
€ 45,00
€ 55,00
€ 65,00
€ 75,00
€ 85,00
€ 95,00
€ 105,00
€ 115,00
€ 125,00

€ 35,00
€ 50,00
€ 65,00
€ 80,00
€ 95,00
€ 110,00
€ 125,00
€ 140,00
€ 155,00
€ 170,00
€ 185,00

€ 50,00
€ 70,00
€ 90,00
€ 110,00
€ 130,00
€ 150,00
€ 170,00
€ 190,00
€ 210,00
€ 230,00
€ 250,00

2.

Minimum

Maximum

Indien de behoefte van het kind is vastgesteld op het minimum,
bedoeld in artikel 7, bedragen de kosten, bedoeld in het eerste lid, het
op de leeftijd van het kind toepasselijke minimum.

Artikel 10 (kosten, bedoeld in artikel 404, derde lid, onder b, van
Boek 1 van het Burgerlijk wetboek))
1.

2.
3.

De kosten, bedoeld in artikel 404, derde lid, onder b, van Boek 1 van
het Burgerlijk Wetboek, bedragen de door de ouders op grond van
artikel 8, derde lid, te dragen deel in de behoefte van het kind,
verminderd met de voor dat kind op grond van artikel 9 bepaalde
kindgebonden kosten.
De kosten, bedoeld in het eerste lid, komen voor rekening van de
ouders in verhouding tot het verblijfspercentage bij ieder van hen.
Het verblijfspercentage wordt bepaald door het aantal bij rechterlijke
beslissing vastgestelde of door de ouders schriftelijk overeengekomen nachten, dat het kind jaarlijks bij ieder van hen verblijft, en
bedraagt voor de ouder op wiens woonadres het kind niet in de
basisregistratie personen staat ingeschreven:
Aantal nachten
Van
0
20
45

Verblijfspercentage
tot en met
19
44
69

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

%
0
7
14

58

Aantal nachten
70
95
120
150
170

Verblijfspercentage
94
119
149
169
182

21
29
37
45
50

Artikel 11 (te dragen deel minus kosten, bedoeld in de artikelen 9
en 10)
Op het door de ouder te dragen deel in de behoefte van het kind, bedoeld
in artikel 8, derde lid, worden de op grond van de artikelen 9 en 10 te
dragen kosten in mindering gebracht.
Artikel 12 (vaststelling van onderhoudsbijdrage)
1.

2.

De uitkering tot voorziening in de kosten van verzorging en opvoeding van een minderjarig kind bedraagt het, na toepassing van artikel
11, door de ouder te dragen deel in de behoefte van het kind.
De uitkering tot voorziening in de kosten van levensonderhoud en
studie van een meerderjarig kind, bedoeld in artikel 395a, eerste lid,
van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, bedraagt het, na toepassing
van artikel 11, door de ouder te dragen deel in de behoefte van het
kind.

Artikel 13 (bijkomende kosten van studie)
De bijkomende kosten van studie, bedoeld in artikel 395a, derde lid, van
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek, bedragen voor middelbaar beroepsonderwijs of overeenkomende regelingen € 157 per maand en voor hoger
beroepsonderwijs, Universiteit of overeenkomende regelingen € 246 per
maand.
Artikel 14 (inkomen van ouders, bedoeld in artikel 405a, eerste
lid, van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek)
Het inkomen van de ouders, bedoeld in artikel 405a, eerste lid, van Boek 1
van het Burgerlijk Wetboek, bedraagt € 6.000.
Artikel 15
De inkomensbedragen van de in artikel 6 opgenomen tabel worden, met
uitzondering van het bedrag van de bovengrens van de eerste trede en de
ondergrens van de tweede trede, van rechtswege jaarlijks gewijzigd met
het percentage bedoeld in artikel 402a, eerste lid, van Boek 1 van het
Burgerlijk Wetboek. De eerste zin van het tweede lid van dat artikel is van
overeenkomstige toepassing.
Artikel 16
1.

2.

De verantwoordelijkheid voor de aanpassing van de bedragen en de
tabellen volgens de in de toelichting bij dit besluit genoemde
gevallen ligt bij de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid.
Wijziging van de in lid 1 bedoelde bedragen en tabellen worden
slechts gewijzigd bij algemeen maatregel van bestuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

59

Toelichting
Algemeen deel
Dit besluit beschrijft de berekening van de kinderalimentatie zoals is
voorgesteld in de Wet herziening kinderalimentatie.
Doel van de Wet herziening kinderalimentatie en deze daarbij horende
algemene maatregel van bestuur (verder amvb) is de verankering van de
wijze van vaststelling van kinderalimentatie. Daardoor wordt het voor
betrokkenen duidelijk op basis van welke elementen de kinderalimentatie
wordt berekend.
De amvb is de uitwerking van de artikelen 395a (vaststelling kinderalimentatie voor meerderjarige studerende kinderen), 400a (vaststelling
alimentatie-inkomen), 404 (vaststelling kinderalimentatie en minimumbedrag), 404a (vaststelling behoefte), 404b (vaststelling draagkracht), 405a
(vaststelling alimentatie-inkomen indien ouders niet meewerken) van
Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek.
Alimentatie-inkomen
Artikel 400a, eerste lid van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek spreekt over
het inkomen, op basis waarvan een uitkering tot levensonderhoud wordt
vastgesteld. Zowel in de memorie van toelichting als in de toelichting bij
de amvb wordt voor dit inkomen de term alimentatie-inkomen gebruikt.
Hiermee wordt bedoeld het inkomen waarmee gerekend wordt om de
kinderalimentatie vast te stellen. Het alimentatie-inkomen wordt altijd op
dezelfde manier berekend (zie onder I waar nader wordt uitgelegd hoe het
alimentatie-inkomen tot stand komt) en zal op twee momenten toegepast
worden. Het alimentatie-inkomen voor de bepaling van de behoefte van
het kind wordt vastgesteld op basis van het gezamenlijk inkomen dat
beide ouders hebben genoten voor de scheiding. Daarnaast zal het
alimentatie-inkomen berekend worden op basis van de inkomens van elk
van de ouders apart na de scheiding ten behoeve van de draagkracht van
ieder van de ouders.
I. Nadere regels met betrekking tot de berekening van het
alimentatie-inkomen.
In de artikelen 1 tot en met 3 van de amvb zijn nadere regels gesteld met
betrekking tot de toepassing van het zesde, achtste en negende lid van
artikel 400a van Boek 1 van het Burgerlijk Wetboek voor de berekening
van het alimentatie-inkomen.
Voor de berekening van het alimentatie-inkomen wordt een aantal
variabelen gefixeerd voor het gehele kalenderjaar op het tijdstip van de
vaststelling van het alimentatie-inkomen, ongeacht de werkelijke situatie.
Deze variabelen zijn:
– de hoogte van de inkomsten (artikel 1, eerste lid, onder a, en artikel 2,
tweede lid, onder c);
– de leeftijd van de kinderen (artikel 2, eerste lid, onder a, en tweede lid
onder a) en
– het aantal kinderen (artikel 2, tweede lid, onder e).
Indien sprake is van vermogen zullen de werkelijk genoten inkomsten uit
vermogen in het alimentatie-inkomen worden opgenomen. Op deze
inkomsten mogen eventuele rente en kosten van schulden die zijn
aangegaan om de vermogensbestanddelen waaruit inkomsten worden
genoten te verwerven, in mindering worden gebracht. Overig vermogen
en schulden worden niet in de berekening van het alimentatie-inkomen
betrokken. Dit is bepaald in artikel 1, eerste lid, onder b, en artikel 2,
tweede lid, onder d.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

60

In lijn met de wet (artikel 1:392 BW) worden alleen gezamenlijke kinderen
in de berekening van het alimentatie-inkomen betrokken (artikel 1,
eerste lid, onder c, artikel 2, tweede lid onder b, en artikel 3,
tweede lid).
Het basiskinderbijslagbedrag wordt gerekend tot het alimentatie-inkomen
van de ouder bij wie het kind op het tijdstip van vaststelling van de
alimentatie in de basisregistratie personen staat ingeschreven, ongeacht
de werkelijke uitbetaling (artikel 2, eerste lid, onder b).
Voor de berekening van het alimentatie-inkomen met betrekking tot de
behoefte wordt uitgegaan van de situatie dat de ouders en de gezamenlijke kinderen op één adres woonachtig zijn ongeacht de werkelijke
situatie. Dit is bepaald in artikel 1, tweede lid en artikel 3, eerste lid,
onder a.
Voor de berekening van het alimentatie-inkomen met betrekking tot de
draagkracht wordt uitgegaan van het inkomen van de afzonderlijke
ouders. Daarbij wordt tevens uitgegaan van de situatie dat een ouder
geen nieuwe partner heeft (artikel 1, derde lid, artikel 2, tweede lid,
onder f, en artikel 3, eerste lid, onder b, en c). Hiermee wordt
aangesloten bij het uitgangspunt van de wet (vervallen onderhoudsplicht
stiefouder) dat nieuwe partners geen invloed hebben op de hoogte van de
kinderalimentatie.
II. Tabellen
De Wet herziening kinderalimentatie maakt gebruik van forfaitaire
bedragen die in de AMvB zijn opgenomen.
1. Behoeftetabel (artikel 5)
De behoefte wordt berekend op basis van een percentage van het
gezamenlijke alimentatie-inkomen voor de scheiding. De percentages
zijn afgeleid van de, in samenwerking met het Nibud op basis van de
cijfers van het CBS35 tot stand gekomen percentages die ook door de
expertgroep Alimentatienormen als uitgangspunt worden gehanteerd.
De behoeftepercentages zijn:
Aantal kinderen

Percentage voorstel

1
2
3
4 en meer

12%
20%
26%
32%

Minimumbehoefte:
De regeling gaat uit van een minimumbijdrage van € 50,– voor iedere
ouder. Daarnaast zijn in ieder geval voor de kosten van levensonderhoud
van de kinderen de kinderbijslag en het kindgebonden budget
beschikbaar.
De behoefte waar minimaal aan voldaan kan worden is daarom € 100,–
(€ 50,– voor iedere ouder) vermeerderd met het basiskinderbijslagbedrag

35

http://www.nibud.nl/uitgaven/kinderen/kosten.html De percentages zijn verlaagd ten opzichte
van de percentages van het Nibud omdat in de Wet herziening kinderalimentatie de wooncomponent en het kindgebonden budget geen onderdeel van de behoefte zijn, waar dat bij het
Nibud wel het geval is.
Voorbeeld: De behoefte voor 1 kind bedraagt volgens Nibud 17% van het gezinsinkomen, 16%
van deze behoefte ziet op woonkosten waardoor de 17% wordt verminderd met 2,72%. Het
percentage exclusief woonkosten komt daarmee op 14,28%. De verlaging naar 12%
(percentage wetsvoorstel) is ter correctie van de systeemwijziging (bij de Expertgroep
Alimentatienormen behoort KBS tot de behoefte, in het wetsvoorstel tot het inkomen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

61

en het kindgebonden budget (uitgaande van een kind van 0–6 jaar, zonder
verhogingen en zonder korting in verband met inkomen/vermogen).
Maximumbehoefte:
De behoeftetabel loopt tot een gezamenlijk alimentatie-inkomen van
€ 6.000,-. Het is gebleken dat bij een hoger gezinsinkomen er niet meer
aan de kinderen besteed wordt en de behoefte dus niet vanzelfsprekend
toeneemt. Dit is ook het geval als er meer dan 4 kinderen zijn. De totale
behoefte bij meer dan 4 kinderen blijft min of meer gelijk aan de totale
behoefte bij een gezin met 4 kinderen. Overigens staat het de ouders vrij
om uit te gaan van een hogere behoefte.
Aanpassing:
De bedragen die worden genoemd in het tabel behorende bij dit artikel
worden niet jaarlijks geïndexeerd. Aanpassing van de behoeftebedragen
is slechts nodig in de volgende gevallen:
– Voor de eerste trede tot € 1.500 inkomen (minimumbehoefte) als de
bedragen van de basiskinderbijslag wijzigen of als de bedragen
genoemd in artikel 2 lid 2 van de Wet op het kindgebonden budget
wijzigen. Ook dient de eerste trede te worden gewijzigd als de
minimumbijdrage van artikel 4 van dit besluit wijzigt
– De rest in het tabel genoemde bedragen dienen slechts gewijzigd te
worden als het CBS de percentages (zie noot 1) waarop deze bedragen
gebaseerd zijn, wijzigt.
Indexeren van het netto gezinsinkomen is niet nodig omdat de behoefte
slechts één keer wordt vastgesteld.
2. Draagkrachttabel (artikel 6)
Elke ouder moet in staat worden gesteld om redelijkerwijs in zijn of haar
levensbehoefte te voorzien alvorens wordt overgegaan tot het berekenen
van de kinderalimentatie. Er wordt uitgegaan van forfaitaire bedragen
ongeachte de werkelijk kosten die worden gemaakt. Hierdoor zal altijd
uitgegaan worden van dezelfde percentages of bedragen en is er geen
ruimte om het alimentatie-inkomen door hogere lasten extra te verlagen,
waardoor er minder overblijft voor de kinderen. Voor de berekening van
de draagkracht van elke ouder afzonderlijk worden op het alimentatieinkomen forfaitair de volgende lasten in mindering gebracht:
1. bijstandsnorm alleenstaand (inclusief vakantietoeslag en woontoeslag): € 973.
2. woonlasten (ongeacht de werkelijke lasten): 33,3% van het
alimentatie-inkomen minus het in de bijstand begrepen bedrag voor
woonlasten (€ 232).
3. premie ziektekostenverzekering (ongeacht de werkelijke lasten): € 95
minus het in de bijstand begrepen bedrag voor de premie ziektekostenverzekering (€ 39).
4. pensioenlast (ongeacht de werkelijke lasten): 3,5% over het
alimentatie-inkomen boven de franchise van € 1.400.
Ad.1.
De bijstandsnorm is een minimumbedrag dat men nodig heeft om in het
levensonderhoud te kunnen voorzien. Hiervan wordt bij het berekenen
van de draagkracht dan ook uitgegaan.
Ad.2.
De woonlasten zijn forfaitair gesteld op 33,3% van het alimentatieinkomen. Dit percentage wordt ontleend aan het CBS36 dat heeft gesteld
dat woonuitgaven voor woningbezitters rond de 33% bedragen. Voor
36

http://www.cbs.nl/NR/rdonlyres/EE625D26–3FC6–4D3F-94FA-DF6CFE764A2F/0/index1276.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

62

huurders ligt dit percentage iets hoger. Bij beide ouders wordt rekening
gehouden met 33,3% woonuitgaven alsof bij beiden de kinderen
verblijven. Indien de woonlast van de laatst door beide ouders
gezamenlijk bewoonde woning verplicht geheel of gedeeltelijk door de
niet meer in deze woning wonende ouder wordt gedragen, wordt bij de
ene ouder rekening gehouden met een totale woonlast van 66,6% en bij
de ander met nihil (woonlast wordt nagenoeg geheel door niet meer in de
woning wonende ouder gedragen) of met een totale woonlast van 50% bij
de niet meer in de woning wonende ouder en 16,6% bij de nog in de
woning wonende ouder (woonlast wordt bijkomstig maar minder dan
nagenoeg geheel door niet meer in de woning wonende ouder gedragen).
Deze afwijkende woonlastpercentages zijn verwerkt in de tabellen in
artikel 6 lid 2 en 3. Deze afwijkende tabellen gelden zolang de woning
wordt bewoond door één van beide ouders. Vanaf het moment dat de
laatst door beiden bewoonde woning door beiden is verlaten, geldt voor
de berekening van de draagkracht de basistabel van artikel 6 lid 1 (iedere
ouder een woonlast van 33,3%).
Ad.3.
De premie ziektekostenverzekering is forfaitair gesteld op € 95. Premie
voor aanvullende dekkingen en eigen risico zijn niet meegenomen. De
eventueel op aanslag te betalen of ingehouden inkomensafhankelijke
premie Zorgverzekeringswet (laag tarief) komt in mindering op het
alimentatie-inkomen en komt niet als last in mindering op de draagkracht.
Ad.4.
Uitgangspunt is dat iedereen in staat moet zijn om een basisoudedagsvoorziening op te bouwen. De pensioenpremie wordt, ongeacht of er
pensioenopbouw plaatsvindt en of deze verplicht of vrijwillig is, forfaitair
in mindering gebracht op de draagkracht.
Hiervoor is een bruto norm van 6% over het bruto inkomen boven de
franchise van € 18.000 als redelijke last meegenomen. Deze is
omgerekend naar een netto norm.
Het percentage is verlaagd naar 3,5% (afgerond 6% * 59,6%). Hierbij is
uitgegaan van een inkomsten belasting (IB) heffing van 40,4%. Bij de
inkomens in het hoogste IB tarief geeft dit een afwijking van 11,6%. Deze
afwijking is echter zo gering ten opzichte van het belang van eenduidigheid, dat hieraan voorbij is gegaan. Een lager tarief dan 40,4% is niet
van toepassing gezien de franchise van bruto € 18.000.
De bruto franchise is omgerekend naar een netto franchise. Dit bedrag
komt neer op ongeveer een netto franchise per maand van € 1.400.
Onderstaand voorbeeld dient ter verduidelijking van de berekening van de
draagkracht:
Uitgegaan wordt van een inkomen tussen de € 1.800 en € 1.950 (zesde
trap in de draagkrachttabel).
Berekening vindt plaats op basis van de ondergrens van de inkomensschijf: € 1.800
€ 973,00

Bijstandsnorm:
Woonlast:
Premie ZKV:
Premie pensioen:

Totaal

33,3% * € 1.800 -/- € 232 =
€ 95 -/- € 39 =
(€ 1.800 -/- € 1.400) *
3,5%=

€ 368,00
€ 56,00
€ 14,00
€ 1.411,00

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

63

De draagkracht voor deze ouder bedraagt € 1.800 minus € 1.411 = € 389
(afgerond € 390). Deze resterende draagkracht is bij beide ouders 100%
beschikbaar om voor de kinderen te voorzien in de kosten van verzorging
en opvoeding.
De draagkracht tot een alimentatie-inkomen van ongeveer € 1.400 zou op
basis van bovenstaande berekening nihil bedragen. Omdat is besloten dat
iedere ouder een minimumbedrag van € 50 moet besteden aan de
kinderen, zijn de bedragen in de tabel tot een alimentatie-inkomen van
€ 1.500 niet op de bovenstaande berekening gebaseerd. Dit geldt ook
voor de onderhoudsplicht ten aanzien van meerderjarige kinderen.
De eerste alimentatie-inkomensschijf loopt tot de netto bijstandsnorm
voor een alleenstaande (inclusief vakantie-uitkering en woontoeslag)
afgerond op € 50. Hierdoor heeft de ouder bij wie de kinderen na de
scheiding niet wonen een draagkracht van € 50. Het inkomen van deze
ouder bestaat alleen uit bijstand, zonder kinderbijslag en kindgebonden
budget. Na de minimale bijdrage in de behoefte van de kinderen (€ 50)
resteert bij deze ouder geen draagkracht. De resterende behoefte van de
kinderen (boven de € 100) dient volledig door de andere ouder te worden
voldaan. De andere ouder, bij wie de kinderen in de basisregistratie
personen ingeschreven staan, ontvangt kinderbijslag en kindgebonden
budget. Deze ouder heeft wel, na de minimale bijdrage van € 50, een
resterende draagkracht. Uit de kinderbijslag en het kindgebonden budget
kan deze ouder de resterende behoefte van de kinderen voldoen.
De inkomenstreden lopen van € 1.000 tot € 1.500 op met € 250 en van
€ 1.500 tot € 2.100 netto inkomen op met € 150, daarna tot € 3.000 netto
inkomen met € 300 en vanaf € 3.000 met € 450. Hierdoor wordt het
«schokeffect» rond de grensbedragen van de treden bij de lagere
inkomens beperkt, terwijl toch het voordeel van de treden behouden blijft
(hierdoor ontstaat er minder discussie over de exacte inkomenshoogte).
Indexering:
Op grond van artikel 15 van dit besluit worden de inkomensbedragen
behorende bij het draagkrachttabel jaarlijks geïndexeerd. De indexatie
geldt alleen voor de inkomensbedragen met uitzondering van de
bovengrens eerste trede/ondergrens tweede trede.
Na indexatie dienen de draagkrachtbedragen te worden herberekend.
Deze herberekening vindt plaats op basis van de formule:
inkomen (na indexatie) -/- bijstandsnorm -/- woonlast -/- premie ZKV -/pensioenlast (zie bovenstaand voorbeeld). In de berekening worden alle
op dat moment geldende bedragen toegepast. Bij de berekening van de
woonlast en de premie ZKV worden de op dat moment hiervoor in de
bijstand begrepen bedragen in mindering gebracht. Voor de berekening
van de pensioenlast wordt het inkomen verminderd met de op dat
moment geldende franchise (omgerekend naar een nettobedrag per
maand).
De kinderalimentatie wordt jaarlijks op grond van artikel 1: 402a BW
geïndexeerd zodat deze de reguliere inkomensstijging en geldontwaarding volgt. De indexatie van de inkomensbedragen gaan mee met de
reguliere inkomensstijging. Deze jaarlijkse indexatie is nodig om te
voorkomen dat iemand ook nog door de reguliere verhoging van het
inkomen in een hogere draagkracht terecht kan komen (en daarmee een
reden voor wijziging ontstaat). Met indexatie kan je niet voorkomen dat
het inkomen erop vooruit gaat. Wijziging van de draagkracht kan reden
voor wijziging van de vastgestelde kinderalimentatie zijn. De jaarlijkse
indexering geldt niet voor de bovengrens eerste trede/ondergrens van de
tweede trede. Deze wordt vastgesteld op de bijstandsuitkering alleenstaande, afgerond op € 50 naar boven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

64

De draagkracht voor de eerste trede is gelijk aan de minimumbijdrage ex
artikel 4 van dit besluit. Tussen minimum (€ 50) en trede € 1.500 wordt de
draagkracht via een evenredige schaal aangepast.
3. Tabel kindgebonden kosten (artikel 9)
De kindgebonden kosten worden toegerekend aan de ouder die volgens
de afspraken in het ouderschapsplan de feitelijke betaling van deze kosten
voor zijn rekening neemt. Hoe hoog de werkelijke kosten zijn is niet van
invloed, omdat de bedragen forfaitair zijn bepaald.
Onder kindgebonden kosten worden verstaan de rechtstreeks aan het kind
gebonden kosten die niet samenhangen met het verblijf van het kind bij
één van de ouders. Tot deze kosten behoren bij kinderen van 0–6 jaar
onder andere de kosten voor kleding en sport/hobby, vanaf 6 tot 12 jaar
komen daar onder andere de kosten voor zakgeld en schoolreisjes bij en
vanaf 12 tot 18 jaar komen daar onder andere de kosten voor een mobiele
telefoon bij.
De bedragen in de tabel zijn gebaseerd op een eigen onderzoek door de
Raad voor Rechtsbijstand (in samenwerking met Scheidingsexpert
Nederland) op basis van de werkelijke opgave van scheidende ouders.
Hieruit blijkt een duidelijke samenhang tussen de kindgebonden kosten en
de hoogte van het gezamenlijk alimentatie-inkomen voor de scheiding
(levensstandaard van het kind).
Het maximum en minimum zijn afgestemd op de maximum- en
minimumbehoefte.
Aanpassing:
Als de behoeftebedragen in de behoeftetabel wijzigen kan dat een reden
zijn om de bedragen in de tabel kindgebonden kosten aan te passen. Voor
het overige blijven deze bedragen ongewijzigd.
4. Tabel verblijfspercentage (artikel 10)
In de tabel wordt aangesloten bij het aantal nachten dat het kind per jaar
op basis van een rechterlijke beslissing of een door de ouders gesloten
schriftelijke overeenkomst verblijft bij de ouder op wiens woonadres het
kind niet in de basisregistratie personen is ingeschreven. Door ook hier
treden te hanteren wordt de discussie over het exacte aantal nachten
voorkomen. Alleen door de ouders schriftelijk overeengekomen dan wel
door de rechter vastgesteld verblijf zijn van belang voor de kinderalimentatie. Wijzigingen die hier niet aan voldoen leiden niet tot een aanpassing
van de kinderalimentatie. De grenzen van de treden zijn zo bepaald dat
deze oplopen met een halve nacht verblijf per week plus een marge voor
het verblijf in de vakanties. Vanaf 170 nachten wordt uitgegaan van een
zorgverdeling van 50/50; tot 20 nachten per jaar is er geen sprake van
verblijfskosten voor het kind.
5. Bijkomende kosten van studie (artikel 13)
De bijkomende kosten van studie bedoeld in artikel 1;395a, derde lid, BW
zijn op basis van de normbedragen in de Wet Studiefinanciering bepaald.
De kosten voor middelbaar beroepsonderwijs zijn lager dan voor hoger
beroepsonderwijs/universiteit. In de bijkomende kosten van studie zijn
begrepen het lesgeld/collegegeld en een vast bedrag voor overige
studiekosten (€ 750 per jaar voor middelbaar beroepsonderwijs; € 1.000
per jaar voor hoger beroepsonderwijs/universiteit).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

65

Aanpassing:
De kosten, bedoeld in artikel 13 van dit besluit, dienen te worden
aangepast als het collegegeld MBO of HBO/universiteit wijzigt. De
aanpassing van deze bedragen is geen grond tot wijziging van het
alimentatiebedrag. De bij rechterlijke uitspraak of bij overeenkomst
vastgestelde bijdragen in de bijkomende kosten van studie worden
jaarlijks geïndexeerd op grond van artikel 1; 402a BW.
III. Normbedragen
De minimumbijdrage van een ouder, bedoeld in artikel 404, tweede lid,
van Boek 1 van het Burgerlijk wetboek, is in artikel 4 bepaald op € 50.
Het gezamenlijke inkomen van de ouders, bedoeld in artikel 405a, eerste
lid, van Boek 1 van het Burgerlijk wetboek, is in artikel 14 bepaald op
€ 6.000. Dit komt overeen met het maximuminkomen in de behoeftetabel
van artikel 5.
Aanpassing:
Verlaging van de minimumbijdrage in artikel 4 is niet wenselijk omdat de
ouderbijdrage onder de grens van € 50 komt. Hierdoor komen de kosten
voor het levensonderhoud nog meer bij de andere ouder te liggen.
Verhoging van de minimumbijdrage kan aangewezen zijn als dit past in de
dan geldende maatschappelijke ontwikkeling en als dat wenselijk wordt
geacht naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid
Aanpassing van het maximuminkomen in artikel 14 vindt plaats als deze
grens naar maatstaven van redelijkheid en billijkheid niet gehandhaafd
kan blijven.
IV. Berekening van de uitkering (artikelen 5 tot en met 12)
De rekensystematiek kent de volgende stappen:
10. Berekenen van het gezamenlijk alimentatie-inkomen voor de scheiding
(artikel 1: 400a en 404b BW).
11. Bepalen van de behoefte op basis van de behoeftetabel (artikel 5).
12. Berekenen van het alimentatie-inkomen van iedere ouder na de
scheiding (artikelen 1:400a en 404c BW).
13. Bepalen van de draagkracht van iedere ouder op basis van de
draagkrachttabel37 (artikel 6).
14. Toetsen van de behoefte aan de gezamenlijke draagkracht (behoefte
wordt beperkt tot de gezamenlijke draagkracht)(artikel 7).
15. Bepalen van het door iedere ouder te dragen deel van de behoefte
(artikel 8).
16. Bepalen van de hoogte van de kindgebonden kosten (forfaitaire tabel)
en door wie deze worden voldaan (ouder bij wie het kind staat
ingeschreven in basisregistratie personen of andere schriftelijke
afspraak) (artikel 9).
17. Bepalen van de totale verblijfskosten (artikel 10, eerste lid) en het deel
dat hiervan door iedere ouder op basis van verblijf wordt gedragen
(vastgelegd in rechterlijke uitspraak of in schriftelijke overeenkomst;
artikel 10, tweede en derde lid).
18. Berekenen van de verschuldigde kinderalimentatie (artikelen 11 en 12).

37

Eventueel te verminderen met het te dragen deel in de behoefte van kinderen uit een andere
relatie (artikel 405 Boek 1 BW). Eventueel afwijkende draagkrachttabel door verplicht dragen
van woonlast laatst door beide ouders bewoonde woning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

66

Ad.5 (artikel 7)
De behoefte wordt in beginsel bepaald op basis van de levensstandaard
van de kinderen voor de scheiding. Dat betekent dat de behoefte één keer
wordt bepaald. Indien de gezamenlijke draagkracht van de ouders na
scheiding lager is dan de behoefte van het kind wordt in de berekening de
behoefte beperkt. De behoefte wordt dan in de berekening beperkt tot het
bedrag van de gezamenlijke draagkracht van de ouders. Als het inkomen
van (een van) de ouders in de toekomst stijgt en daardoor de draagkracht
toeneemt, kan dat een reden zijn om de hoogte van de kinderalimentatie
aan te passen. Maximaal tot de hoogte van de eerder vastgestelde
behoefte (artikel 5 amvb).
Ad. 6 (artikel 8)
Iedere ouder draagt van de behoefte (na toepassing van artikel 7):
– de minimumbijdrage (€ 50),
– en een deel van de resterende behoefte in verhouding tot ieders
resterende draagkracht.
Dit voorbeeld dient ter verduidelijking van de berekening van het door de
ouder te dragen deel in de behoefte van het kind.
De behoefte van een kind is vastgesteld op € 260.
Ouder A heeft een draagkracht van € 70, ouder B heeft een draagkracht
van € 295.
Iedere ouder draagt € 50 van de totale behoefte.
De resterende behoefte bedraagt € 260 – 2 * € 50 = € 160.
Deze wordt gedragen in verhouding tot de resterende draagkracht van de
ouders.
In cijfers:
resterende draagkracht ouder A: € 70 – € 50 = € 20.
resterende draagkracht ouder B: € 295 – € 50 = € 245
In percentage van de totale resterende behoefte (€ 20 + € 245 = € 265)
uitgedrukt:
Ouder A: € 20 / € 265 = 8%
Ouder B: € 245 / € 265 = 92%
Van de resterende behoefte (€ 160) draagt iedere ouder:
Ouder A: 8% * € 160 = € 12,80
Ouder B: 92% * € 160 = € 147,20
Het totaal door ouder A te dragen deel bedraagt: € 50 + € 12,80 = € 62,80
Het totaal door ouder B te dragen deel bedraagt: € 50 + € 147,20 =
€ 197,20
Indien er meerdere gezamenlijke kinderen zijn, wordt het berekende
aandeel in de behoefte gedeeld door het aantal kinderen. De bijdrage in
het levensonderhoud wordt, ongeacht de leeftijd, gelijk over de kinderen
verdeeld.
Ad. 7 (artikel 9)
De kindgebonden kosten worden forfaitair bepaald aan de hand van het
gezamenlijke inkomen voor scheiding (levensstandaard van de kinderen).
Indien op grond van artikel 7 de behoefte vanwege de gezamenlijke
draagkracht is beperkt tot het minimumbedrag van de behoeftetabel
(artikel 5), worden de kindgebonden kosten eveneens gesteld op het in de
tabel genoemde minimum (artikel 9, tweede lid). Uitgangspunt is dat bij
een beperkte draagkracht in beginsel de kindgebonden kosten op het
niveau van voor de scheiding blijven. Als de draagkracht ontoereikend is,
zullen allereerst de verblijfskosten worden beperkt. Indien de gezamenlijke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

67

draagkracht na de scheiding tot het niveau van de minimumbehoefte is
gedaald, worden ook de kindgebonden kosten beperkt. Dit om in deze
ingrijpende wijziging van de levensstandaard voldoende ruimte te houden
voor de verblijfskosten.
Ad.8 (artikel 10)
De verblijfskosten van het kind worden berekend door het totaal door
beide ouders te dragen deel van de behoefte van het kind (uitkomst van
artikel 8, zie hiervoor) te verminderen met de kindgebonden kosten van
het kind. De verblijfskosten worden door iedere ouder gedragen in
verhouding tot het forfaitaire verblijfspercentage.
Ad. 9 (artikel 11 en 12)
Op het door een ouder te dragen deel van de behoefte van het kind
(uitkomst van artikel 8) worden de door die ouder voor dat kind te dragen
kindgebonden kosten (artikel 9) en de door die ouder te dragen verblijfskosten (artikel 10) in mindering gebracht.
De ouder die in totaal meer aan kindgebonden kosten en verblijfskosten
voor het kind draagt dan het te dragen aandeel in de behoefte van het
kind, heeft recht op een uitkering ter hoogte van dit bedrag van de andere
ouder. Deze door de andere ouder te betalen uitkering komt overeen met
het bedrag dat deze ouder van het te dragen aandeel in de behoefte van
het kind nog niet heeft voldaan (door het zelf dragen van kindgebonden
kosten of verblijfskosten).
De berekening van de uitkering voor een uitwonend meerderjarig kind
eindigt met stap 8. In geval van een uitwonend kind is er geen sprake van
kindgebonden kosten en verblijfskosten die door een ouder worden
voldaan. De berekening gaat uit van het dragen van deze kosten door het
uitwonende kind zelf. De door een ouder te betalen uitkering aan het
uitwonende kind bedraagt het door die ouder te dragen deel van de
behoefte van het kind.
V Aanpassing van tabellen en bedragen
Op grond van dit besluit wordt de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid belast met het aanpassen van de tabellen en bedragen
zoals dat beschreven is in deze toelichting (Artikel 16). Indieners zijn van
mening dat deze aanpassingen aan de Staten Generaal moeten worden
voorgelegd en stellen daarom voor om dit bij algemeen maatregel van
bestuur te doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 154, nr. 7

68