Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2629
Vragen van het lid Vestering (PvdD) aan de Minister voor Natuur en Stikstof
over uitbreidingen van varkensstallen midden in de natuurcrisis terwijl andere
veehouders worden uitgekocht met belastinggeld (ingezonden 14 maart 2023).
Antwoord van Minister Van der Wal-Zeggelink (Natuur en Stikstof) en van
de Minister Adema (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit) (ontvangen
16 mei 2023).
Vraag 1
Heeft u gehoord van de plannen voor een uitbreiding van een varkensbedrijf
aan de Laarderkapeldijk in Nederweert, waardoor er meer dan 2.000 varkens
bij zullen komen?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wist u dat vlakbij dit bedrijf vorig jaar nog een varkensbedrijf is opgekocht
vanuit de saneringsregeling varkenshouderij, met belastinggeld dus, bedoeld
om de stankoverlast en de stikstofuitstoot in dit gebied terug te dringen?2
Antwoord 2
Ja.
Vraag 3
Deelt u de mening dat een dergelijke uitbreiding in dit gebied, vlakbij een
aantal Natura 2000-gebieden waaronder de Groote Peel, middenin de huidige
natuurcrisis, en bovendien na de uitspraak van de Raad van State (RvS) over
het Programmatische Aanpak Stikstof (PAS) niet uit te leggen is?

1

Gemeente Nederweert, kenmerk 2021-017903, 20 september 2022 (https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2022-425195.html)https://zoek.officielebekendmakingen.nl/gmb-2022-425195.html).
2
De Limburger, 27 september 2022, «Varkensstal kan tegen de vlakte in Nederweert: weg vrij
voor zonneweide van een hectare» (https://www.limburger.nl/cnt/dmf20220927_96973380).

ah-tk-20222023-2629
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Wij herkennen de schijnbare tegenstelling bij dit soort ontwikkelingen. Het
kabinet zet met de aanpak voor agrarische piekbelasting er op in dat
bedrijven dichtbij overbelaste Natura2000-gebieden hun stikstofuitstoot op
vrijwillige basis zeer fors reduceren. Het bevoegd gezag beoordeelt een
vergunningaanvraag binnen de geldende juridische kaders.
Wij vinden het onwenselijk als er ontwikkelingen zijn die de voorliggende
opgave vergroten en niet verkleinen. Dergelijke ontwikkelingen willen wij
voorkomen door ervoor te zorgen dat bevoegde instanties meer zicht hebben
en houden op activiteiten en de effecten daarvan op stikstofgevoelige Natura
2000-gebieden, en indien nodig kunnen ingrijpen. In de Kamerbrief van
25 november 2022 is daarom een aantal acties in gang gezet om dit te
versterken. Zo moet de aangekondigde vergunningplicht stikstofgerelateerde
wijzigingen er onder andere voor zorgen dat natuurvergunningen worden
geactualiseerd bij intern salderen.
Op dit moment is het echter zo dat als een bedrijf zo wordt aangepast dat er
een uitbreiding van het aantal dieren plaatsvindt maar dit nietleidt tot een
depositiestijging (intern salderen) dat er geen vergunningplicht geldt in het
kader van de Wet natuurbescherming.3
Vraag 4
Hoe is het mogelijk dat er nog nieuwe vergunningen zijn afgegeven voor
uitbreidingen van varkensbedrijven in de concentratiegebieden zuid en oost,
terwijl het vorige kabinet in 2017 een saneringsregeling varkenshouderij
aankondigde waarbij voor in totaal 455 miljoen euro varkensbedrijven in die
twee gebieden zijn uitgekocht vanwege de «gezondheids- en leefomgevingsrisico’s in gebieden met een zeer hoge veedichtheid»?4
Antwoord 4
Het bevoegd gezag dient een vergunningaanvraag van een veehouder die
door wil gaan en die niet deelneemt aan een regeling voor de beëindiging
van een veehouderijlocatie te beoordelen binnen de geldende juridische
kaders. De gemeenten zijn bevoegd gezag voor de omgevingsvergunning.
Provincies zijn bevoegd gezag voor het verlenen van natuurvergunning. Zoals
aangegeven in de beantwoording van vraag 3 is intern salderen op dit
moment niet vergunningplichtig. Er is dus geen nieuwe natuurvergunning
verleend voor de uitbreiding. De provincie en de gemeente hebben daarmee
gehandeld volgens de geldende wet- en regelgeving. Omdat we het
onwenselijk vinden als er ontwikkelingen zijn die de voorliggende opgave
vergroten en niet verkleinen, is in de Kamerbrief van 25 november 2022 een
aantal aanpassingen aangekondigd die ervoor moeten zorgen dat bevoegde
instanties meer zicht hebben en houden op activiteiten en de effecten
daarvan op stikstofgevoelige Natura 2000-gebieden, en indien nodig kunnen
ingrijpen. Een voorbeeld is de aangekondigde vergunningplicht stikstofgerelateerde wijzigingen die er onder andere voor zorgt dat natuurvergunningen
worden geactualiseerd bij intern salderen.
Het totaal aan subsidies dat op grond van de Subsidieregeling sanering
varkenshouderijen (Srv) is verstrekt bedraagt geen 455 miljoen euro maar
circa 277 miljoen euro, omdat een deel van de varkenshouders die een
positieve subsidiebeschikking hadden ontvangen uiteindelijk van deelname
hebben afgezien.5
Vraag 5
Welke lessen trekt u hier uit voor huidige en toekomstige uitkoopregelingen?
Antwoord 5
Conform de Kamerbrief van 25 november 2022 wordt er gewerkt aan de
regulering om ongewenste effecten tegen te gaan in de Wnbtoestemmingverlening. Indien ervoor wordt gekozen om emissiereducerende
maatregelen in te zetten om intern te salderen, zal getoetst moeten worden of

3

Raad van State (Uitspraak 201907146/1/R2).
Rijksoverheid, 10 oktober 2017, «Regeerakkoord 2017: «Vertrouwen in de toekomst»» (Regeerakkoord 2017: «Vertrouwen in de toekomst» | Publicatie | rijksoverheid.nl).
5
Kamerstuk 36 200, nr. 94.
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

dit past binnen de bestaande vergunning. De voorgenomen vergunningplicht
voor intern salderen maakt het mogelijk voor bevoegde instanties om te
toetsen op ongewenste effecten en om beperkingen te stellen aan intern
salderen, o.a. over de ingebruikname van latente ruimte. Op deze manier
willen we voorkomen dat activiteiten de voorliggende opgave vergroten.
De beëindigingsregelingen en de mogelijkheid van intern salderen staan los
van elkaar. In beide gevallen is het aan de individuele ondernemer om te
beslissen of gebruik wordt gemaakt van het betreffende instrument.
De beëindigingsregelingen worden naar verwachting deze maand vastgesteld
en gepubliceerd in de Staatscourant. Dit zijn de Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv) en de Landelijke beëindigingsregeling
veehouderijlocaties met piekbelasting (Lbv-plus). De openstelling van beide
voorzieningen wordt voorzien op 1 juli van dit jaar. Met deze beëindigingsregelingen wordt veehouders die onder de doelgroep vallen de mogelijkheid
geboden om met subsidie hun productie definitief en onherroepelijk te
beëindigen. De beëindigingsregelingen zijn onderdeel van het pakket
maatregelen dat zal worden ingezet ten behoeve van de reductie van
stikstofdepositie en de transitie van het landelijk gebied naast de inzet op
regelingen voor innovatie, omschakeling, extensivering en verplaatsing.
Vraag 6
Welke mogelijkheden ziet u om deze geplande uitbreiding te voorkomen?
Antwoord 6
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 en 4 is intern salderen op dit
moment niet vergunningplichtig.
Voor zover provincies of gemeenten de uitbreiding van bedrijven willen
voorkomen, zal de aangekondigde vergunningplicht voor stikstofgerelateerde
wijzigingen ervoor zorgen dat bevoegde instanties meer mogelijkheden
krijgen om gebiedsontwikkelingen in goede banen te leiden.
Vraag 7
Heeft u gehoord van de plannen voor een uitbreiding van een ander
varkensbedrijf aan de Eindhovensebaan in Nederweert, waardoor het aantal
varkens bij dit bedrijf zal worden verdubbeld naar 16.000 varkens?6
Antwoord 7
Ja.
Vraag 8
Welke mogelijkheden ziet u om deze geplande uitbreiding te voorkomen?
Antwoord 8
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 en 4 is intern salderen op dit
moment niet vergunningplichtig. Het wetsvoorstel dat in voorbereiding is, is
onder meer bedoeld om onwenselijke effecten in de Wnbtoestemmingsverlening tegen te gaan. Daarnaast is de provincie Limburg in
dit geval bevoegd gezag voor het beoordelen en verlenen van natuurvergunningen.
Vraag 9
Heeft u gehoord van de (plannen voor) uitbreiding van een varkensbedrijf
voor in totaal ruim 1.200 varkens aan de Vrijkebomenweg in Ospel, eveneens
vlakbij natuurgebied de Groote Peel?7
Antwoord 9
Ja.

6

ForFarmers, 25 oktober 2021, «Geursamenvatting Eindhovensebaan 16», Nederweert (https://
repository.officiele-overheidspublicaties.nl/externebijlagen/exb-2022-7765/currentItem).
7
De Limburger, 11 april 2021, «Oude veevergunning van stal gehaald? Bewoners van Ospel
vrezen extra stank van duizenden varkens» (https://www.limburger.nl/cnt/
dmf20210411_95467790)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

Vraag 10
Wat vindt u hiervan en welke mogelijkheden ziet u om deze geplande
uitbreiding te voorkomen?
Antwoord 10
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 en 4 is intern salderen op dit
moment niet vergunningplichtig. Daarnaast is de provincie Limburg in dit
geval bevoegd gezag voor het beoordelen en verlenen van natuurvergunningen.
Voor zover provincies of gemeenten de uitbreiding van bedrijven willen
voorkomen, zal de aangekondigde vergunningplicht voor stikstofgerelateerde
wijzigingen ervoor zorgen dat bevoegde instanties meer mogelijkheden
hebben om gebiedsontwikkelingen in goede banen te leiden.
Vraag 11
Heeft u gehoord van de uitbreiding van een varkensbedrijf voor in totaal
1.755 varkens aan de Klaarstraatzijweg in Ospel?
Antwoord 11
Ja.
Vraag 12
Wat vindt u hiervan en welke mogelijkheden ziet u nog om deze geplande
uitbreiding te voorkomen?
Antwoord 12
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 en 4 is intern salderen op dit
moment niet vergunningplichtig. Daarnaast is de provincie Limburg in dit
geval bevoegd gezag voor het beoordelen en verlenen van natuurvergunningen.
Voor zover provincies of gemeenten de uitbreiding van bedrijven willen
voorkomen, zal de aangekondigde vergunningplicht voor stikstofgerelateerde
wijzigingen ervoor zorgen dat bevoegde instanties meer mogelijkheden
hebben om gebiedsontwikkelingen in goede banen te leiden.
Vraag 13
Herinnert u zich de waarschuwing die is afgegeven door de Statenfractie van
de Partij voor de Dieren over de afgegeven vergunning voor een bedrijf in
Oisterwijk voor een verdubbeling van het aantal varkens naar 18.000 dieren,
terwijl nota bene in dezelfde straat een ander bedrijf met 10.000 varkens werd
uitgekocht voor 2,5 miljoen euro om de stikstofuitstoot in dit gebied te
verminderen?8
Antwoord 13
Ja.
Vraag 14
Heeft u gezien dat dezelfde ondernemer een vergunning heeft gekregen voor
uitbreiding van zijn varkensbedrijf aan de Kattenbergsesteeg in Oirschot,
vlakbij Natura 2000-gebied De Kampina, waardoor er nog eens 12.000 extra
varkens zullen worden gefokt, gebruikt en gedood?
Antwoord 14
Ja.
Vraag 15
Wat vindt u hiervan en welke mogelijkheden ziet u om deze geplande
uitbreidingen te voorkomen?

8

Omroep Brabant, 5 oktober 2022, «Miljoenen naar uitkoop van boeren, maar in Oirschot komt
een nieuwe stal» (https://www.omroepbrabant.nl/nieuws/4159599/miljoenen-naar-uitkoop-vanboeren-maar-in-oirschot-komt-een-nieuwe-stal).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4

Antwoord 15
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 en 4 is intern salderen op dit
moment niet vergunningplichtig. Daarnaast is de provincie Noord-Brabant in
dit geval bevoegd gezag voor het beoordelen en verlenen van natuurvergunningen.
Voor zover provincies of gemeenten de uitbreiding van bedrijven willen
voorkomen, zal de aangekondigde vergunningplicht voor stikstofgerelateerde
wijzigingen ervoor zorgen dat bevoegde instanties meer mogelijkheden
hebben om gebiedsontwikkelingen in goede banen te leiden.
Vraag 16
Bent u op de hoogte van de ontwikkelingen rond de herbouw van een
varkensbedrijf met meer dan 25.000 varkens in de gemeente Buren, nadat bij
dit bedrijf in 2017 zo’n 24.000 dieren omkwamen bij een grote stalbrand?9
Antwoord 16
Ja.
Vraag 17
Heeft u gezien dat de provincie Gelderland en de gemeente Buren proberen
te voorkomen dat deze herbouw plaatsvindt, waarna de eigenaar nu naar de
rechter dreigt te stappen?10
Antwoord 17
Ja.
Vraag 18
Deelt u de mening dat het voorkomen van de bouw van deze nieuwe
varkensstallen beter en waarschijnlijk ook goedkoper is dan het uitkopen van
bestaande bedrijven?
Antwoord 18
Het is in dit geval aan het bevoegde gezag om te bepalen of herbouw binnen
de bestaande vergunningen is toegestaan. Of het goedkoper is om herbouw
te voorkomen dan andere veehouderijbedrijven met overheidssteun te
beëindigen is daarmee ook niet aan de orde. De bouw van nieuwe moderne
stallen met minder emissie per dierplaats als vervanging van oude stallen die
veel emissie veroorzaken kan – net als de beëindiging van bedrijven – een
bijdrage leveren aan de reductie van stikstofdepositie en de verbetering van
de leefomgeving.
Vraag 19
Wat ziet u voor mogelijkheden om de provincie en de gemeente bij te staan
in deze strijd?
Antwoord 19
Zoals aangegeven in de beantwoording van vraag 18 is het aan bevoegde
instanties om te bepalen of herbouw binnen de bestaande vergunningen is
toegestaan.
Vraag 20
Kunt u deze vragen één voor één en binnen de gestelde termijn beantwoorden?
Antwoord 20
Wegens de benodigde interdepartementale- en interbestuurlijke afstemming
is het niet gelukt om deze vragen binnen de gebruikelijke termijn van 3
weken te beantwoorden.
9

Omroep Gld, 29 juni 2018, ««Schandalig dat dit nog mag»: dubbel zo grote Knorhof roept
gemengde reacties op» (https://www.gld.nl/nieuws/2318848/schandalig-dat-dit-nog-magdubbel-zo-grote-knorhof-roept-gemengde-reacties-op).
10
De Gelderlander, 5 maart 2023, «Provincie en gemeente zetten eigenaar De Knorhof de voet
dwars, maar die pikt het niet: «Dan zijn wij ons bedrijf definitief kwijt»» (https://
www.gelderlander.nl/buren/provincie-en-gemeente-zetten-eigenaar-de-knorhof-de-voet-dwarsmaar-die-pikt-het-niet-dan-zijn-wij-ons-bedrijf-definitief-kwijt~a2393c77/).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

5