Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 643

EU-voorstellen: Plant- en diergezondheidspakket
COM (2013) 264, 260, 262, 265, 267 en 327

Nr. 5

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 18 september 2013
De vaste commissie voor Economische Zaken heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de staatssecretaris van Economische Zaken over het
verslag van de rapporteur over de EU-voorstellen inzake het Plant- en
Diergezondheidspakket (Kamerstuk 33 643, nr. 4)
De staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van
13 september 2013. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Hamer
De griffier van de commissie,
Franke

kst-33643-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 5

1

1
Ziet de staatssecretaris concrete alternatieven om micro-ondernemingen
te ondersteunen en wat is haar inzet op dit punt in de aankomende
raadsonderhandelingen op dit dossier?
Antwoord
Ik steun het voorstel van de Europese Commissie ten aanzien van een
uitzondering voor microbedrijven niet, zoals het kabinet ook heeft
aangegeven in het BNC-fiche.
Ook uit verschillende andere lidstaten komen inmiddels berichten dat dit
voorstel niet op steun kan rekenen. In Nederland zou zeker 70 à 80 procent
van de bedrijven in de plantaardige en dierlijke productiesectoren onder
de Europese definitie van microbedrijven vallen. In sommige andere
EU-lidstaten ligt dit percentage mogelijk nog hoger. Mijn inzet zal erop
gericht zijn om het voorstel uit de concept verordening te laten schrappen.
2
Vindt de staatssecretaris de uitzonderingen voor kleinschalige en oude
gewassen en hobbytuinders voldoende om de biodiversiteit in Europa te
garanderen?
Antwoord
Ja, voor kleinschalige en oude gewassen en hobbytuinders acht ik de
uitzonderingen in de regelgeving voldoende, temeer omdat particuliere
zadenruil en gebruik in privétuinen buiten de werkingssfeer van deze
regelgeving valt. Kleinschalige gewassen en oude gewassen worden in
grote mate juist door liefhebbers gebruikt. Voor zover ze wel door
professionele exploitanten op de markt worden gebracht, wordt in de
voorstellen geregeld dat de bestaande belemmeringen worden weggenomen. Dat is dus een belangrijk stap vooruit ter bevordering van
biodiversiteit. Ik zal mij – in lijn met de aangenomen motie (Kamerstuk
21 501-32, nr. 712) van Ouwehand c.s. – actief inzetten bij de ontwikkeling
van dit deel van de regelgeving teneinde de agrobiodiversiteit te
bevorderen.
3
Wat is haar inzet ten aanzien van de commerciële biologische teelt? Vindt
de staatssecretaris dat dit op Europees niveau gestimuleerd moet worden
en zo ja, gebeurt dit nu in voldoende mate?
Antwoord
Het uitgangspunt van de Europese regelgeving voor biologische productie
is dat biologische producenten biologisch uitgangsmateriaal gebruiken. Ik
vind het belangrijk dat het gebruik en de ontwikkeling van nieuw
biologisch uitgangsmateriaal wordt gestimuleerd. In Nederland wordt
daartoe jaarlijks, samen met de betrokken sectoren (zaadbedrijven en
telers), een lijst opgesteld van het beschikbare uitgangsmateriaal dat
gebruikt moet worden. Alleen als er geen geschikt biologisch uitgangsmateriaal beschikbaar is, mag de teler gebruik maken van regulier materiaal.
In Nederland steunen we daarnaast de ontwikkeling van rassen voor de
biologische teelt via het onderzoeksprogramma Groene Veredeling.
Ik vind dat deze inzet ook op Europees niveau versterkt moet worden.
In de Europese verordening voor biologische productie (EG) nr. 834/2007
is vastgelegd dat de lidstaten ieder jaar een rapport moeten maken van
het niet-biologische uitgangsmateriaal dat gebruikt is. De Europese
biologische verordeningen worden in 2014 herzien. In de aanloop hiertoe
heeft Nederland dan ook bij de Europese Commissie en de andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 5

2

lidstaten ingebracht meer aandacht te besteden aan het gebruik van
biologisch uitgangsmateriaal en voor het stimuleren van de ontwikkeling
ervan.
4
Wat is de visie van de staatssecretaris ten aanzien van de uitzondering
voor heterogeen materiaal van uniformiteitseisen? Is deze uitzondering
voldoende concreet en begrenst?
Antwoord
De categorie «heterogeen materiaal» is een nieuw concept dat pas zeer
recent in het voorstel is opgenomen. Het is belangrijk helder te krijgen
welk teeltmateriaal hier onder zou kunnen vallen. Momenteel werkt een
werkgroep van de Europese Commissie, waar ook Nederland deel van
uitmaakt, een tijdelijk praktijkexperiment uit om de voorwaarden voor
heterogeen materiaal goed te definiëren. Daarbij is de uitdaging
inderdaad om deze voldoende concreet en begrenst te maken.
Ook zal er komend jaar door de Europese Commissie een conferentie over
het onderwerp «heterogeen materiaal» worden belegd, waarbij de
belanghebbenden uit de biologische sector en van de zaadbedrijven
worden uitgenodigd. Ik juich dergelijke initiatieven en conferenties toe en
Nederland zal hierin actief participeren. Ik zal uw Kamer over de
uitkomsten van het experiment en de conferentie informeren. Deze
uitkomsten zullen mijn inzet bepalen.
5
Wat is de inzet van de staatssecretaris aangaande de sierteelt van
landbouwgewassen?
Antwoord
Goed, ziektevrij teeltmateriaal is van groot belang voor de productiviteit
van de landbouw en voor een duurzame landbouw. De eisen die aan
teeltmateriaal worden gesteld hangen af van het gebruik daarvan.
Teeltmateriaal voor landbouwgewassen, bestemd voor consumptie, dient
aan strenge eisen te voldoen. Maar van deze landbouwgewassen worden
soms ook sierproducten gemaakt, bijvoorbeeld zonnebloemen. Zonnebloemen kunnen worden geteeld voor olie (dan is het landbouw) of voor
de bloementeelt. In dat laatste geval zijn de eisen voor sierteeltmateriaal
aan de orde, en die zijn minder streng. Ik ben er ook voor dat dit materiaal
voor de sierteelt aan minder strenge eisen hoeft te voldoen. Nederland
heeft dit punt reeds aangekaart bij de Europese Commissie. De Europese
Commissie heeft toegezegd dit punt op te pakken zodat het sierteeltgebruik van landbouwgewassen niet aan onnodige eisen heeft te voldoen.
6
Wat is de mening van de staatssecretaris aangaande de «equivalentie-eis»
voor import uit derde landen; denkt zij dat deze een belemmering kan
vormen voor de uitgangspositie van Nederland als centrum voor de
handel in uitgangsmateriaal en wat is haar inzet in deze?
7
Wat is de inzet van de staatssecretaris aangaande de verantwoordelijkheid
voor het geïmporteerde materiaal bij het ontbreken van een equivalent
systeem?
Antwoord 6 en 7
De Verordening geeft aan dat zaad pas uit een land buiten de EU kan
worden geïmporteerd, wanneer in dat land een systeem van kwaliteits-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 5

3

controle is dat equivalent wordt geacht aan dat van de EU. Die
voorwaarde levert problemen op.
Nederlandse groentenzaadbedrijven en sierteeltbedrijven importeren
zaden en stekken uit wel 80 landen.
Derde landen voeren wel fytosanitaire controles uit voor het materiaal dat
geëxporteerd wordt, maar ze hebben geen systemen voor kwaliteitscontrole. De zaden en stekken die uit deze landen worden geïmporteerd,
worden vervolgens vanuit Nederland verder bewerkt en vermarkt. Deze
praktijk vindt al vele tientallen jaren plaats en er zijn nog nooit bijzondere
problemen opgetreden.
Als de EU met al deze landen tot overeenstemming moet komen, dan zal
het systeem tot stilstand komen. Immers, deze landen hebben een
dergelijk equivalent systeem niet en zullen dat naar verwachting ook niet
snel ontwikkelen. Ik acht de equivalentie-eis onnodig en handelsbelemmerend. Ik vind dat het veel beter is om de importeur verantwoordelijk te
laten zijn voor de kwaliteit van het geïmporteerde materiaal. Die
importeur staat daarbij vervolgens onder Nederlands toezicht. Hierdoor
komt geen materiaal op de markt waar geen toezicht op is. Het versoepelen van deze equivalentie-eis voor import uit derde landen zal ook mijn
inzet in de onderhandelingen zijn.
8
Kan de staatssecretaris garanderen dat stakeholders worden betrokken bij
besluitvorming over lagere wetgeving door de verantwoordelijke
ambtenaren?
Antwoord
Ja. Met stakeholders wordt nu al overleg gevoerd. Dit zal uiteraard in de
toekomst voortgezet worden.
9
Wat is de inzet van de staatssecretaris inzake de integratie van het
duurzaamheidsonderzoek in het bestaande cultuurgebruikswaarde
onderzoek (CGO) en de extra administratieve eisen in de voorlopige
toestemming?
Antwoord
Ik vind dat we moeten waken voor het stapelen van onnodige administratieve lasten en onnodige regels. Daarom zie ik weinig heil in centraal vast
te stellen duurzaamheideisen. Hierdoor zouden nieuwe rassen overal in
Europa aan (nog te ontwikkelen) eisen moeten voldoen. Ik geloof niet dat
dit concept kan werken. Immers, een ras dat het in een nat Nederland
slecht zou doen in verband met schimmelgevoeligheid, zou het in een
droog Spanje juist erg goed kunnen doen. En de teeltomstandigheden in
Zweden zijn aanzienlijk verschillend van de teeltomstandigheden in
Griekenland. Daarom kunnen naar mijn mening niet vanuit een centrale
plek in Europa dergelijke geharmoniseerde eisen over bijvoorbeeld
schimmelgevoeligheid gesteld worden.
Dergelijke eisen op Europese schaal zullen de ontwikkeling van rassen
eerder remmen dan bevorderen. Ik vind dit typisch iets wat aan de
lidstaten zelf moet worden overgelaten. Lidstaten doen dit nu ook al.
Lidstaten voeren nu voor toelating van rassen voor landbouwgewassen
cultuur- en gebruikswaarde onderzoek uit. Lidstaten kunnen dan zelf
invulling geven aan de hand van nationaal relevante eisen.
Ook de voorgenomen administratieve eisen voor het op de markt kunnen
brengen van rassen die nog in officieel onderzoek zijn acht ik onnodig. De
huidige wettelijke beproevingszaadregeling – met veel minder administra-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 5

4

tieve lasten – werkt uitstekend. Ik zie dan ook geen reden om hier
veranderingen in aan te brengen. Op beide punten zal mijn inzet dan ook
zijn het commissievoorstel te veranderen.
10
Overweegt de staatssecretaris de integratie van de procedures voor
registratie van nieuwe rassen en de aanvraag voor kwekersrecht?
Antwoord
In het verleden waren deze functies gescheiden en werden deze onderzoeken door verschillende instituten uitgevoerd. In Nederland hebben we
sinds 2005 deze twee typen onderzoek al volledig geïntegreerd. Hiermee
worden dubbele onderzoeken en dubbele kosten voorkomen.
Ook op Europese schaal zouden volgens mij de procedures en eisen voor
registratie en kwekersrecht zoveel mogelijk moeten worden samengevoegd. Dat is in het huidige voorstel naar mijn smaak nog onvoldoende
gedaan. Met de Nederlandse werkwijze als voorbeeld zet ik me er voor in
dat een betere integratie van het registratie- en kwekersrecht onderzoek
ook in deze Verordening een plaats krijgt.
11
Wat is de inzet van de staatssecretaris ten aanzien van de financiële
compensatie voor vernietigd plantmateriaal?
Antwoord
In het voorstel van de Plantgezondheidsverordening is de mogelijkheid
geschapen om EU-cofinanciering open te stellen voor financiële compensatie van vernietigd plantmateriaal. In beginsel sta ik daar positief
tegenover. Er komt hiermee analogie met de systematiek van diergezondheid en de compensatie voor gedode dieren. Het ondersteunt ook
mijn beleid, dat is gericht op een preventieve aanpak en snelle respons op
incidenten. Het (gedeeltelijk) compenseren van de waarde van de
vernietigde planten zou de drempel voor ondernemers kunnen verlagen
om de vondst van een ernstige plantenziekte of -plaag onmiddellijk te
melden, zodat snel bestreden kan worden. Vroegtijdig kunnen ingrijpen bij
een uitbraak van een ziekte of plaag is beter dan later omvangrijke en
kostbare uitroeiingscampagnes moeten opzetten. Bovendien is het voor
Nederland als groot exportland van planten en plantaardige producten
van wezenlijk belang dat zeer schadelijke ziekten en plagen zich hier niet
vestigen.
De Europese Commissie wil deze cofinanciering alleen toekennen bij
uitbraken van prioritaire organismen. Eén van de criteria om als prioritair
organisme te kwalificeren is de potentiële economische impact van het
organisme op gewassen met een gezamenlijke jaarlijkse productie van
meer dan 1 miljard euro. De Europese Commissie bedoelt hiermee dat
aan dit criterium voldaan wordt als het organisme aanzienlijke schade kan
veroorzaken aan één of meerdere gewassen met een gezamenlijke
jaarlijkse productiewaarde in de gehele EU van meer dan 1 miljard euro.
Maar in het voorstel staan ook andere criteria zoals de sociale effecten
(werkgelegenheid) en milieugevolgen. Ik ben van mening dat in het
voorstel terecht een onderscheid tussen prioritaire en niet prioritaire
organismen wordt gemaakt. Het is echter nog niet duidelijk welke
organismen als prioritair zullen worden aangemerkt en welke consequenties dit voor de Nederlandse land- en tuinbouw zal hebben. Ik wil dit
op korte termijn onderzoeken en aan de hand daarvan zal ik mijn inzet
bepalen. Deze zal er op gericht zijn dat de prioritaire fytosanitaire risico’s
die relevant zijn voor Nederland passen binnen de voorstellen van de
Europese Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 5

5

Tenslotte wil ik, geheel in overeenstemming met de in het verslag
voorgestelde afspraken over de informatieverstrekking, toezeggen dat ik
de Kamer regelmatig zal informeren over de voortgang van de onderhandelingen over dit omvangrijke herzieningspakket. Dat zal ik doen ofwel in
de geannoteerde agenda van de desbetreffende Raad van ministers van
Landbouw, ofwel apart in het geval dat er zich in de onderhandelingen
ingrijpende wijzigingen voordoen ten opzichte van hetgeen is aangegeven
in de BNC-fiches.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 643, nr. 5

6