Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2022–2023

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

400
Vragen van het lid Van der Molen (CDA) aan de Minister en Staatssecretaris
van Infrastructuur en Waterstaat over het bericht «Grote zorgen Nederland
over nieuwe Belgische bron PFAS-lozingen in Westerschelde» (ingezonden
12 september 2022).
Antwoord van Minister Harbers (Infrastructuur en Waterstaat), mede namens
de Minister voor Natuur en Stikstof (ontvangen 19 oktober 2022). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 27.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Grote zorgen Nederland over nieuwe
Belgische bron PFAS-lozingen in Westerschelde» van Zembla en de bijbehorende uitzending1 en zou u willen reflecteren op de conclusies en bevindingen uit dit onderzoek?
Antwoord 1
Ja, In de afgelopen jaren is de kennis over de eigenschappen en toepassingen van PFAS sterk toegenomen. Veel PFAS zijn persistent, breken niet of
nauwelijks af. Daarom treffen we nu ook nog steeds PFOS en PFOA aan in de
Westerschelde; ondanks dat ze al zijn uitgefaseerd. Dat is een zorgelijke
situatie. Daarom is een gezamenlijke aanpak met Zeeuwse partijen opgezet
onder leiding van een coördinator van het Rijk en een coördinator vanuit de
regio. De Kamer heeft eerder het gezamenlijke werkplan en de eerste
voortgangsrapportage van de coördinatoren ontvangen.
Een groot deel van de PFAS die wordt aangetroffen, is al in de Schelde
aanwezig voordat die Nederland in stroomt. Een gezamenlijke aanpak met de
bovenstroomse landen is daarom noodzakelijk. Dit heb ik op 13 juli jl.
besproken met Minister Demir van Vlaanderen. Zij heeft aan mij aangegeven
dat emissies van PFAS hoog op de agenda staan, waaronder ook de emissies
van Indaver waarover in het de uitzending van Zembla wordt gesproken. Ik
constateer dat Vlaanderen zich sterk inzet om de emissies van PFAS verder te
beperken door bijvoorbeeld vergunningen aan te scherpen en toe te zien op
de voorwaarden. De uiteindelijke oplossing is echter het zo veel als mogelijk
terugdringen van het gebruik van PFAS-stoffen. Daarom heeft Nederland

1

ah-tk-20222023-400
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Zembla, 8 september 2022, «Grote zorgen Nederland over nieuwe Belgische bron
PFAS-lozingen in Westerschelde» https://www.bnnvara.nl/zembla/artikelen/grote-zorgennederland-over-nieuwe-belgische-bron-pfas-lozingen-in-westerschelde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

1

samen met vier andere landen het initiatief genomen om een voorstel voor te
bereiden voor een zo breed mogelijk verbod op PFAS in Europa.
Vraag 2
Welke risico’s ziet u als gevolg van deze onvergunde lozingen van verschillende PFAS-stoffen voor milieu, gezondheid, voedselproductie en de
samenleving? Welke acties koppelt u hieraan?
Antwoord 2
De waterkwaliteits- en maatschappelijke problemen die door hoge concentraties PFAS-verbindingen kunnen worden veroorzaakt komen aan de orde in de
twee brieven die Rijkswaterstaat namens mij heeft verzonden aan het college
van burgemeester en schepen en het Vlaams departement Omgeving en
waarmee werd gereageerd op de aanvraag en op de bijgestelde aanvraag
van Indaver voor een omgevingsvergunning. Deze brieven vormden ook de
aanleiding om in overleg te gaan met Minister Demir. Mede n.a.v. dat gesprek
zijn vervolgens afspraken gemaakt over de vervolgaanpak van de lozingen
van Indaver en over het uitwisselen van kennis op het gebied van het
beoordelen van emissies tussen Nederland en Vlaanderen.
Vraag 3
Zou u bij de Vlaamse Minister willen nagaan welke jaren er sprake is geweest
van onvergunde lozingen? Welke contacten zijn er met de Vlaamse overheid
over deze lozingen? Welke stappen zijn er aanstaande?
Antwoord 3
Indaver heeft sinds 10 november 20112 een lozingsvergunning voor 6 soorten
PFAS. Deze werden op aandringen van het bevoegd gezag door het bedrijf
aangevraagd en opgenomen in de omgevingsvergunning. In de recente
vergunning3 zijn de lozingsnormen voor PFAS aangescherpt en zijn meer
soorten PFAS opgenomen, die eerder nog niet in de vergunning waren
opgenomen.
Vlaanderen kan vanuit de vergunningsgeschiedenis niet eenduidig concluderen dat er illegale PFAS-lozingen hebben plaatsgevonden.
Minister Demir heeft aan mij aangegeven dat het aankomend jaar gebruikt zal
worden om te bezien in welke mate emissies verder beperkt kunnen worden.
Daarbij wordt niet alleen gekeken naar de emissie van een enkel bedrijf maar
naar de aanwezigheid van PFAS in de Schelde als geheel.
Zoals in de eerste voortgangsrapportage van de PFAS-coördinatoren is
vermeld, is dit reeds voor 27 vergunningen in Vlaanderen gebeurd. Vanuit
Nederland zullen we dit nauwlettend volgen. Indien nodig zal ik opnieuw in
gesprek gaan als geconstateerd wordt dat de urgentie om deze emissies aan
te pakken afneemt.
Vraag 4
Welke acties verbindt u aan het feit dat de waterkwaliteit in de Zeeuwse
wateren volgens Rijkswaterstaat een verboden achteruitgang doormaakt, en
onaanvaardbaar verder verslechtert?
Antwoord 4
Zie de beantwoording van vragen 1 en 3.
Vraag 5
Hoe beziet u de conclusies van milieuchemicus Chiel Jonker dat Indaver een
belangrijke bron is voor de PFAS-vervuiling in de Westerschelde? Welke
acties koppelt u hieraan? Zou u uit willen zoeken hoelang Indaver al wist dat
in deze lozingen giftige persistente stoffen zitten?

2
3

Kenmerk besluit: MLWV-2011–0021.
Kenmerk besluit: OMV/2021167750 (van 18 juni 2022).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

2

Antwoord 5
Naast het onderzoek dat de heer Jonker in opdracht van Rijkswaterstaat
verrichte, is in het najaar van 2021 inzicht gegeven vanuit Vlaanderen in de
vergunde PFAS-lozingen. Daaruit was duidelijk dat het om tientallen bronnen
gaat, waarvan Indaver, naast 3M, een belangrijke is.
In januari 2022 is door RWS een advies opgesteld, op de aanvraag van
Indaver voor aanpassing van de vergunning. Vervolgens is door RWS op
verzoek van de Vlaamse overheid nogmaals geadviseerd op basis van de
bijgestelde ontwerpvergunning. Aanpassing van de vergunning was gewenst
doordat uit eigen metingen van het bedrijf en uit controles door de Vlaamse
overheid was gebleken dat meer soorten PFAS werden geloosd dan in de
vergunning waren opgenomen. Op 18 juni 2022 heeft dit Vlaamse vergunningenproces geleid tot een verscherpte vergunning, waarbij voor alle PFAS een
lozingsnorm van 0,1 ug/l wordt gehanteerd. Dit betekent dat de toegestane
jaarvracht van de PFAS-lozing met 97% wordt verlaagd. De vergunning is
afgegeven voor een relatief korte termijn, waarbij de Vlaamse overheid
richting Nederland heeft aangegeven deze termijn te benutten om het
opleggen van nog strengere lozingsnormen te onderzoeken.
Vraag 6
Hoe beziet u dat via Indaver afvalstoffen van Chemours, middels de
achterdeur vanuit België weer Nederland binnenkomen? Welke contacten
heeft u met Chemours hierover? Welke verantwoordelijkheid heeft Chemours
in uw opvatting om inzicht te hebben in de details van de lozingen en de
vraag hoe deze zich verhouden tot de vergunning?
Antwoord 6
In augustus is de Kamer geïnformeerd over het toezicht van de ILT en de
omgevingsdienst DCMR op het afvalbeheer van Chemours4. De status van de
contacten met Chemours is sinds het verzenden van deze brief niet gewijzigd.
De ILT is vergunningverlener voor internationaal afvaltransport dat valt onder
de Europese Verordening Overbrenging Afvalstoffen (EVOA), en houdt
toezicht op de voorwaarden uit EVOA-vergunningen (kennisgevingen).
Afvaltransport van Chemours naar Indaver of van andere Nederlandse
afvalproducenten naar andere afvalverwerkers in België valt onder de EVOA.
PFAS-verdacht afval is kennisgevingplichtig.
Vanuit de EVOA volgt dat het bevoegd gezag in zowel het verzendende land
als het ontvangende land de aanvraag beoordelen en gezamenlijk moeten
instemmen met het transport. In Nederland is de ILT hiervoor het bevoegd
gezag. De ILT heeft in deze beoordelingsprocedures contact met de kennisgever. In veel gevallen is niet Chemours maar Indaver de kennisgever die,
namens Chemours en andere partijen, de afvalketen vertegenwoordigt. De ILT
vraagt bij de kennisgever de informatie op die nodig is voor de beoordelingsprocedure. De kennisgever verantwoordt daarin onder andere dat er sprake is
van doelmatige afvalverwerking.
Daarnaast legt de ILT contact met het ontvangende bevoegd gezag. In het
geval van Indaver is dit de Openbare Vlaamse Afvalstoffenmaatschappij
(OVAM). De ILT heeft voor een aantal lopende exportaanvragen voor afval
van Chemours vragen gesteld aan de kennisgevers en de OVAM, onder
andere om signalen van Zembla te verifiëren. De ILT heeft deze kennisgevingen nog in behandeling.
In het geval van Indaver houdt het Belgisch bevoegd gezag toezicht op het
naleven van de vergunning. Wanneer bijvoorbeeld het overschrijden van
(lozings)normen uit vergunningen) afvalverwerking in de weg staat, moet de
autoriteit van het ontvangende land (de OVAM) negatief beslissen op de
EVOA-kennisgeving en de autoriteit van het verzendende land (de ILT) daar
over informeren. Voor verificatie op locatie is de ILT afhankelijk van de OVAM.
Het toezicht van de ILT houdt op bij de grens.
Chemours heeft als bedrijf dat afvalstoffen afgeeft de verantwoordelijkheid
om een verwerker te kiezen die, voor zover Chemours kan nagaan, een
geschikte verwerkingsmethode kan toepassen. Daarbij moet Chemours de
verwerker informatie verstrekken waar de verwerker om vraagt om te kunnen
beoordelen of de verwerkingsmethode die hij toepast geschikt is. Als de
4

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 3821.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

3

verwerker aangeeft dat hij de afvalstof naar behoren kan verwerken (dus
volgens de geldende regelgeving) en de hierboven beschreven beoordeling
door het bevoegd gezag ook positief uitvalt, is Chemours verder niet
verantwoordelijk voor de uitvoering van het verwerkingsproces, of de
lozingen die bij de verwerking plaats vinden en of hiermee voldaan wordt aan
de vergunning van de verwerker.
Vraag 7
Hoe beziet u de zorgen bij het Vlaamse Agentschap Zorg over de beïnvloeding van de productie van drinkwater in Nederland? Welke acties verbindt u
hieraan?
Antwoord 7
De zorg voor de drinkwaterproductie in Nederland is herkenbaar. De bron
voor het drinkwater dat geleverd wordt in Zeeuws-Vlaanderen is de Maas. Via
de spaarbekkens in de Biesbosch en de Braakman wordt dit geleverd. Dit
drinkwater voldoet aan de huidige norm voor PFAS uit de Europese
Drinkwaterrichtlijn.
Vraag 8
Hoe beziet u het feit dat de Vlaamse milieu-inspectie nog niet heeft gehandhaafd op de opgelegde lozingsnorm? Welke mogelijkheden ziet u om deze
inspectie hiertoe wel aan te zetten?
Antwoord 8
De Vlaamse omgevingsinspectie houdt, volgens opgave door de Vlaamse
overheid, al geruime tijd toezicht op de naleving van de vergunning van
Indaver. Sinds de recente scherping van de lozingsnormen op 18 juni 2022
heeft de omgevingsinspectie van het Departement Omgeving tweewekelijkse
analyseresultaten beoordeeld en de situatie van nabij gevolgd. Analyse
gebeurt volgens vastliggende kwaliteitsprocedures door een gecertificeerd
laboratorium. In de loop van de maand september voerde de Vlaamse
omgevingsinspectie ook zelf opnieuw monsternames uit bij Indaver, deze
worden momenteel geanalyseerd door een gecertificeerd laboratorium.
Vlaanderen heeft aangegeven dat indien daaruit blijkt dat stappen nodig zijn
richting het bedrijf, de omgevingsinspectie die ook zal ondernemen.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid
Hagen (D66), ingezonden 9 september 2022 (vraagnummer 2022Z16605) en
de leden Bouchallikh, Bromet en Ellemeet (allen GroenLinks), ingezonden
12 september 2022 (vraagnummer 2022Z16710).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, Aanhangsel

4