Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3110
Vragen van het lid Paternotte (D66) aan de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat over de storing in het communicatiesysteem van
Luchtverkeersleiding Nederland (ingezonden 16 augustus 2018).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 6 september 2018).
Vraag 1, 2
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Schiphol getroffen door grote
storing»?1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Vliegverkeer Schiphol korte tijd plat
door storing»?2
Antwoord 1, 2
Ja.
Vraag 3
Hoeveel vluchten van en naar Schiphol zijn uitgeweken naar andere
luchthavens?
Antwoord 3
Het vliegverkeer dat op het moment van de storing in het door LVNL
gecontroleerde luchtruim vloog en een Nederlandse luchthaven als bestemming had, is geland op Nederlandse luchthavens. Tijdens de storing is met de
Europese netwerkmanager en omliggende luchtverkeersleidingscentra
afgesproken om tijdelijk geen nieuw vliegverkeer in het door LVNL gecontroleerde luchtruim toe te laten. Er zijn 22 vliegtuigen met bestemming Schiphol
uitgeweken naar Europese luchthavens en 2 met bestemming Rotterdam naar
Antwerpen. In coördinatie met de militaire luchtverkeersleiding is één
vliegtuig uitgeweken naar Eindhoven Airport. Nog niet vertrokken vliegtuigen
zijn op de luchthaven van vertrek aangehouden. De impact van de storing op
de overige luchthavens in Nederland was beperkt.

1

De Telegraaf, 15 augustus 2018 (https://www.telegraaf.nl/nieuws/2436770/schiphol-getroffendoor-grote-storing)
2
Algemeen Dagblad, 15 augustus 2018 (https://www.ad.nl/economie/vliegverkeer-schiphol-kortetijd-plat-door-storing~a26d7a45/)

ah-tk-20172018-3110
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 4, 5
Hoe kan het dat Rotterdam The Hague Airport, de eerste uitwijkluchthaven
voor verkeer dat door omstandigheden niet op Schiphol terecht kan, geen
vluchten kon opvangen, waardoor vliegtuigen noodgedwongen naar het
Verenigd Koninkrijk, Duitsland, België en Luxemburg moesten uitwijken?
Waarom zijn deze vliegtuigen niet uitgeweken naar een Nederlandse
luchthaven, zoals Groningen Eelde Airport, dat naar eigen zeggen paraat
stond om uitwijkende vluchten op te vangen?
Antwoord 4, 5
Bij het optreden van de storing heeft LVNL direct de procedures in werking
gezet om het vliegverkeer veilig te kunnen afhandelen. De procedure bij een
storing in het voice communicatiesysteem schrijft voor dat er veilig wordt
afgebouwd naar een situatie zonder vliegverkeer in het door LVNL gecontroleerde deel van het Nederlandse luchtruim. Daarom is er direct gestopt met
starten vanaf alle door LVNL gecontroleerde luchthavens (Schiphol, Rotterdam, Groningen en Maastricht), werd er geen nieuw vliegverkeer van
buitenaf toegelaten en lag de prioriteit bij het veilig laten landen van
vliegtuigen die al in het Nederlandse luchtruim vlogen.
Al het vliegverkeer dat tijdens het ontstaan van de storing in het door LVNL
gecontroleerde luchtruim was, en een Nederlandse luchthaven als bestemming had, is geland op Nederlandse luchthavens. Al dit vliegverkeer is veilig
via het back-upsysteem afgehandeld. Omdat het voice communicatiesysteem
ook wordt gebruikt door de radarverkeersleiding die het vliegverkeer vanaf de
grens begeleidt naar luchthavens werd er tijdelijk geen nieuw vliegverkeer
geaccepteerd. Luchtvaartmaatschappijen geven zelf voor vertrek in het
vliegplan aan wat de uitwijkluchthaven is in geval van een onvoorziene
situatie of noodgeval, dit kan tijdens de vlucht ook nog veranderen op
verzoek van de bemanning indien daar aanleiding toe is.
Vraag 6, 7
Kunt u verklaren waarom sommige vliegtuigen wel konden landen via het
back-upcommunicatiesysteem, maar andere niet?
Bent u met de D66-fractie van mening dat een back-upcommunicatiesysteem
op zijn minst voor een kort tijdbestek het volledige vliegverkeer ongestoord
moet kunnen afhandelen?
Antwoord 6, 7
Het back-upsysteem van het voice communicatiesysteem is bedoeld om bij
een storing van het hoofdsysteem de verkeersafhandeling veilig te kunnen
afbouwen. Bij de storing op 15 augustus jl. is het back-upsysteem direct
ingeschakeld, waardoor vliegtuigen in het Nederlandse luchtruim veilig
konden landen. Na het verhelpen van de storing heeft LVNL zo snel als
mogelijk de normale operatie hervat.
Omdat veiligheid altijd gewaarborgd moet zijn kan op dit moment niet de
volledige capaciteit worden afgehandeld op het back-upsysteem. Dat kan
alleen als er achter het back-upsysteem nog een extra systeem zit als buffer.
LVNL heeft daarom in 2015 besloten een dergelijk extra systeem aan te
schaffen om de continuïteit van de dienstverlening in het geval van systeemstoringen verder te verhogen. Dit voice communicatiesysteem zal over twee
jaar in gebruik worden genomen. Ik heb uw Kamer hierover geïnformeerd bij
het BIT-advies over de ontwikkeling en implementatie van een nieuw Civiel
Militair voice communication system3. Dan zijn voor de communicatie met de
piloten en omliggende luchtverkeersleidingen drie onafhankelijke systemen
beschikbaar waardoor een storing veel minder impact zal hebben op de
afhandelingscapaciteit.
Vraag 8
Is deze storing reden voor u om een onderzoek in te stellen naar het
functioneren van het back-upcommunicatiesysteem van Luchtverkeersleiding
Nederland (LVNL)?

3

Kamerstuk 31 936, nr. 393

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Indien zich storingen of andere onvoorziene omstandigheden voordoen, dan
onderzoekt LVNL deze altijd. LVNL doet op dit moment dan ook onderzoek
naar de oorzaak van deze storing in het hoofdcommunicatiesysteem, en laat
hier ook door externe partijen naar kijken.
Vraag 9
Bent u tevreden over de wijze waarop gecommuniceerd is door LVNL over
deze storing? Zo ja, hoe plaatst u de berichtgeving van Eurocontrol dat het
luchtverkeer weer opgestart zou worden tegenover de vrijwel gelijktijdige,
daarmee tegenstrijdige berichtgeving van LVNL dat er niet meer werd gestart
en geen nieuw verkeer werd geaccepteerd?
Antwoord 9
LVNL heeft direct na het inschakelen van het back-upsysteem contact
opgenomen met betrokken partijen om ze te informeren. Een groot deel van
deze communicatie is operationeel van aard. De Europese netwerkmanager
(Eurocontrol NM) biedt ondersteuning tijdens dit soort verstoringen. LVNL
bepaalt de capaciteit van het door haar gecontroleerde luchtruim en
Eurocontrol NM stelt de door LVNL verzochte maatregelen over de capaciteit
van het luchtruim in. Deze informatie komt direct vanuit de LVNL-operatie
zodat de luchtvaartmaatschappijen en luchtverkeersleidingsorganisaties hun
operatie hier adequaat op kunnen aanpassen en hun klanten zo min mogelijk
hinder ondervinden. Van tegenstrijdige operationele berichtgeving is geen
sprake geweest.
LVNL heeft daarnaast ook het publiek en de media via meerdere updates via
haar website en twitter over de actuele situatie geïnformeerd. Er kan
daardoor korte tijd zitten tussen de operationele communicatie en het tijdstip
dat de communicatie naar publiek en media op de website en Twitter is
gepubliceerd.
Vraag 10
Wanneer verwacht u van LVNL de resultaten van het onderzoek naar de
oorzaak van deze storing?
Antwoord 10
LVNL heeft aangegeven mij binnen drie maanden te zullen informeren over
de oorzaak van de storing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3