Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 545

Voordracht ter vervulling van een vacature in de
Commissie van Toezicht betreffende de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten

33 596

Voordracht ter vervulling van een vacature in de
Commissie van Toezicht betreffende de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten (CTivd)

Nr. 3

BRIEF VAN DE VICEPRESIDENT VAN DE RAAD VAN STATE
NAMENS DE AANBEVELINGSCOMMISSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 augustus 2013
1) Ingevolge artikel 64, eerste lid, van de Wet op de inlichtingen- en
veiligheidsdiensten (Wiv) is er een commissie van toezicht betreffende de
inlichtingen- en veiligheidsdiensten (CTIVD). Deze commissie bestaat uit
drie leden, onder wie de voorzitter. Artikel 65, tweede lid, van de Wiv
bepaalt dat voor de benoeming van de leden door de Tweede Kamer der
Staten-Generaal per vacature een voordracht van drie personen wordt
gedaan waaruit de betrokken Ministers (van Algemene Zaken, Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties en Defensie) een keuze maken. Bij haar
voordracht slaat de Tweede Kamer zodanig acht als haar dienstig
voorkomt op een door de vicepresident van de Raad van State, de
president van de Hoge Raad der Nederlanden en de Nationale ombudsman (verder te noemen: de aanbevelingscommissie) gezamenlijk
opgemaakte aanbevelingslijst van ten minste drie kandidaten per
vacature.
Bij brief van 13 februari 2013 heeft de Minister-President, Minister van
Algemene Zaken (AZ), de Voorzitter van de Tweede Kamer der StatenGeneraal1 en mij in kennis gesteld van het aanstaande vertrek van de heer
E.T. van Hoorn per 1 september 2013 en de Tweede Kamer en de
aanbevelingscommissie verzocht de benoemingsprocedure te starten,
teneinde per 1 september 2013, of zo spoedig na 1 september 2013 als
mogelijk een nieuw lid van de CTIVD te kunnen benoemen. Bij brief van
29 maart 2013 hebben de Voorzitter van de Tweede Kamer2 en ondergetekende een afschrift ontvangen van het Koninklijk Besluit houdende
ontheffing van de heer E.T. van Hoorn op zijn verzoek uit de functie van lid
van de CTIVD met ingang van 1 september 2013.

1
2

kst-33545-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Kamerstuk 33 545, nr. 1.
Kamerstuk 33 545, nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 545, nr. 3

1

De aanbevelingscommissie heeft zich in een eerste fase georiënteerd op
de samenstelling en werkwijze van de CTIVD, en de met het oog daarop
gezochte kwaliteiten van een nieuw lid. Daarbij werd duidelijk dat door het
vertrek van de heer Van Hoorn in het bijzonder de deskundigheid op het
punt van opsporing en recherche binnen de commissie zou wegvallen. In
het kader van de gesprekken bleek echter ook dat de benoemingstermijn
van de voorzitter van de commissie per eind 2013 zou aflopen. Aangezien
de mogelijkheid van twee vacatures, daaronder die van voorzitter, de
werving van een nieuw lid in een geheel andere context zou plaatsen
heeft de commissie de Minister-President verzocht eerst duidelijkheid te
scheppen over de vraag of de zittende voorzitter opnieuw benoemd zal
worden of dat er praktisch sprake was van twee vacatures in plaats van
een.
Bij brief van 27 maart 2013 heeft de Minister-President, de Minister van
AZ, de Voorzitter van de Tweede Kamer en de aanbevelingscommissie in
kennis gesteld van het feit dat ook de plaats van de voorzitter vacant zou
worden, omdat de heer mr. A.H. van Delden, voorzitter van de CTIVD,
heeft verzocht te bevorderen dat aan hem met ingang van 1 januari 2014
eervol ontslag wordt verleend als lid van de CTIVD (Kamerstuk 33 596, nr.
1). Bij brief van 26 april 2013 heeft mw. drs. K.H. Ollongren, coördinator
Inlichtingen- en veiligheidsdiensten, namens de Minister-President,
Minister van AZ, aan de leden van de aanbevelingscommissie, de
voorzitter van de Tweede Kamer en de Ministers van BZK en Defensie een
afschrift doen toekomen van het Koninklijk Besluit houdende ontheffing
op verzoek van mr. A.H. van Delden uit de functie van voorzitter, tevens lid
CTIVD, met ingang van 1 januari 2014 (Kamerstuk 33 596, nr. 2).
Uit artikel 65, eerste en tweede lid, van de Wiv kan worden afgeleid dat er
geen zelfstandige procedure gevoerd dient te worden voor de benoeming
van een voorzitter, maar dat uit de drie leden een voorzitter wordt
benoemd. Ingevolge artikel 65, vierde lid, van de WIV moeten ten minste
twee van de drie leden, onder wie de voorzitter, (kort gezegd) jurist zijn. In
het licht hiervan heeft de aanbevelingscommissie zich gezet aan de
werving van twee nieuwe leden van de CTIVD, waarvan ten minste één
over de kwaliteiten zou moeten beschikken om de rol van voorzitter te
kunnen vervullen.
2) De aanbevelingscommissie heeft zich ter uitvoering van haar taak in de
eerste plaats door navraag georiënteerd op personen die in aanmerking
zouden kunnen komen als lid van de CTIVD, teneinde te verzekeren dat in
het kader van de procedure iedereen die geschikt wordt geacht ook
bekend zou zijn met de werving van nieuwe leden. De commissie heeft
daarbij overigens geen van de door zegslieden genoemde potentiële
kandidaten zelf benaderd. Na de plaatsing van de advertentie over de
vacature is er slechts voor gezorgd dat personen die genoemd waren en
die voldeden aan het beeld van toekomstige leden dat de commissie voor
ogen stond, via de verschillende zegslieden gewezen zijn op de
advertentie.
Op basis van een beeld van het functioneren van de CTIVD heeft de
aanbevelingscommissie een eerste ruw profiel ontwikkeld van mogelijke
kandidaten. Functie van de CTIVD is om vertrouwen in het rechtmatig
functioneren van de inlichtingen en veiligheidsdiensten (AIVD en MIVD)
mogelijk te maken hoewel kennis en inzicht in de operaties noodzakelijkerwijze geheim moet blijven. Dit betekent dat leden van de CTIVD enerzijds
moeten beschikken over inzicht en ervaring die vertrouwen bieden dat zij
een beeld kunnen verwerven omtrent het functioneren van de diensten,
dat zij bekend moeten zijn met de afweging van de dilemma’s die zich
daarbij voor kunnen doen en dat zij door hun professionele en integere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 545, nr. 3

2

statuur naar buiten vertrouwen kunnen bieden. Kandidaten moeten om
die reden beschikken over kennis met het functioneren van grote
organisaties, toetsing en bewaken van het juridisch functioneren daarvan
en inzicht in de problematiek van opsporing en onderzoek. Het is de
aanbevelingscommissie voorts gebleken dat de werkzaamheden van de
CTIVD geen volle dagtaak omvatten, maar zich tegelijk minder lenen voor
een geconcentreerde uitoefening. De omvang van de werklast bedraagt
twee of drie dagen per week, maar tegelijk verdient het de voorkeur dat
deze in dagdelen gespreid over de hele week worden uitgeoefend.
Bovendien hebben de werkzaamheden een zodanig karakter dat zij
moeilijk verenigbaar zijn met nevenwerkzaamheden op strafrechtelijk,
politieel of bestuurlijk terrein.3 Implicatie van deze beperkingen gevoegd
bij de professionele eisen is dat de leden van de CTIVD veelal aan het
einde van een carrière staan en op een leeftijd zijn dat zij geen volle
dagtaak meer zoeken. De termijn van het lidmaatschap (benoeming voor
een tijdvak van zes jaar) en de mogelijke wenselijkheid om bij ommekomst daarvan een lid, bij gebleken geschiktheid, te herbenoemen4 om de
ervaring te behouden, maken dat de leden bij eerste benoeming ook weer
niet zo oud mogen zijn dat een eventuele herbenoeming onwaarschijnlijk
is.
3) De aanbevelingscommissie heeft op 7 juni 2013 een advertentie doen
plaatsen in het NJB, de SC en op de site van Binnenlands Bestuur5 waarin
beide vacatures bekend werden gemaakt en mogelijke kandidaten werd
gevraagd voor 22 juni 2013 te solliciteren. Ook op de site van de CTIVD
zijn de vacatures geplaatst. In totaal hebben veertig kandidaten
gereageerd.
Op basis van de bij de sollicitaties verstrekte informatie, het voorlopig
profiel dat de aanbevelingscommissie zich gevormd had omtrent de te
vervullen functie en hetgeen overigens bekend was omtrent de persoon
van de sollicitanten heeft de aanbevelingscommissie een aantal sollicitanten, onder dankzegging voor hun sollicitatie, onmiddellijk te kennen
gegeven dat zij niet zouden worden voorgedragen. Met tien kandidaten is
een sollicitatiegesprek gevoerd. Op basis van deze gesprekken heeft de
aanbevelingscommissie geconcludeerd dat zij daaruit tot een goede
voordracht zou kunnen komen, waarna de andere sollicitanten, onder
dankzegging voor hun sollicitatie, is meegedeeld dat zij niet zouden
worden voorgedragen.
4) Op basis van de verstrekte informatie en de gevoerde gesprekken komt
de aanbevelingscommissie uw Kamer in een vertrouwelijke bijlage tot de
voordracht van vijf kandidaten in alfabetische volgorde. Onder
voorbehoud van nader veiligheidsonderzoek door de AIVD zijn deze
kandidaten naar het oordeel van de aanbevelingscommissie geschikt voor
benoeming tot lid van de CTIVD behoudens mogelijke incompatibiliteit
van hun huidige functie(s) met het lidmaatschap van de CTIVD. Twee
kandidaten voldoen evenwel niet aan de wettelijke voorwaarden om in
aanmerking te komen voor benoeming als voorzitter van de CTIVD, omdat
zij geen jurist zijn.
Uw Kamer zal nu de aanbeveling aan de betrokken Ministers doen en
daarbij een prioriteitsvolgorde moeten aanbrengen in de lijst van de
voorgedragen kandidaten. Dat de aanbevelingscommissie de kandidaten
3

Ingevolge artikel 65, zevende lid, van de Wiv vervullen de leden geen betrekkingen waarvan de
uitoefening ongewenst is met het oog op een goede vervulling van hun functie of op de
handhaving van hun onpartijdigheid en onafhankelijkheid of van het vertrouwen daarin.
4
Zie artikel 65, tweede lid, van de Wiv.
5
Op 14 juni 2013 is de advertentie ook nog in het blad zelf verschenen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 545, nr. 3

3

in alfabetische volgorde voordraagt, wil niet zeggen dat de commissie van
oordeel is dat alle kandidaten geheel gelijkwaardig zijn naar ervaring en
kwaliteiten die bij hun benoeming een rol dienen te spelen. Er zal door de
Kamer een volgorde moeten worden aangebracht en door de Kroon
uiteindelijk een selectie moeten worden gemaakt bij de benoeming op
basis van factoren als ervaring, inzicht in de aspecten van rechtmatigheid
die bij het functioneren van de diensten in het geding zijn, de ervaring met
de handhaving van rechtmatigheidseisen bij het functioneren van
omvangrijke diensten, inzicht in de mogelijkheden en beperkingen van
moderne technieken die bij het verwerven van informatie worden ingezet.
De commissie is zich bewust dat de kandidaten, met betrekking tot de
aspecten die bij de uiteindelijke voordracht en benoeming de doorslag
zullen geven, onderling verschillen en dat wellicht sommige kandidaten
meer in aanmerking komen voor benoeming in de CTIVD dan andere. De
commissie heeft echter gemeend in deze schriftelijke rapportage over
haar werkzaamheden geen volgorde te moeten aanbrengen. Zij heeft haar
weging en keuze bij de volgorde van deze kandidaten mondeling
toegelicht in een overleg met (een delegatie van) de vaste Commissie
voor Binnenlandse Zaken van de Tweede Kamer op maandag 26 augustus
2013.
De vicepresident van de Raad van State,
J.P.H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 545, nr. 3

4

Bijlage:
De aanbevelingscommissie heeft de volgende aanbevelingslijst in
alfabetische volgorde opgesteld:
Voorzitter/jurist
Mr. H.N. Brouwer
Mr. R.S. Croll
Mr. D. Pijl

Lid CTIVD
A.J. Meijboom
Mr. D. Pijl
G.J.C.M. Verbeek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 545, nr. 3

5