Royal Dutch Airlines
Rondetafelgesprek luchthaven in zee 2 oktober 2019
Luchthaven in zee
De besluitvorming rondom de verdere ontwikkeling van de luchtvaart in Nederland staat nu
feitelijk al drie jaar stil. De luchtvaartwereld buiten Nederland echter gaat wel razendsnel
door. Ondertussen investeert de Nederlandse luchtvaartsector zelf ook miljarden in
vlootvernieuwing en verduurzaming van de sector.
Om te kunnen blijven investeren in ontwikkeling en verduurzaming en tegelijkertijd om onze
internationale positie te behouden, is het echt noodzakelijk om duidelijke besluitvorming te
verkrijgen over drie verschillende tijdshorizonnen:
1. Korte termijn: Spoedige opening van Lelystad Airport die ontwikkeling mogelijk moet
maken naar 45.000 vliegtuigbewegingen. Conform Alderakkoord van 2008.
2. Middellange termijn:
a. Afspraken over de condities voor de ontwikkeling van Schiphol naar 540.000
vliegtuigbewegingen vanaf 1 november 2020
b. Investeringen in de bereikbaarheid van Schiphol (zoals doortrekken
Noord/Zuidlijn en aanpassen trein/busstation Schiphol)
3. Lange termijn: Duidelijke visie over het luchtvaartlandschap richting 2050 dient in de
Luchtvaartnota beschreven te worden.
Het is essentieel om eerst binnen het komende jaar over bovenstaande punten een helder
besluit te nemen. Daarna, zodra de besluiten daadwerkelijk genomen zijn, kunnen ook nog
verdere lange termijn studies gedaan worden, zoals een luchthaven in zee.
Aandachtspunten eerst nader bestuderen
Eerdere studies en de recente Quickscan luchthaven in zee hebben aangetoond dat
praktische uitdagingen nog steeds de grootste aandachtspunten zijn:
 Toenemend gevaar van vogelaanvaringen en daarmee een verhoogd risico van de
vliegveiligheid.
 Zout (kunnen vliegtuigen niet tegen en zorgt voor significant hogere
onderhoudskosten).
 Extremere weersomstandigheden dan op land (o.a. harde wind en lagere
zichtwaarden).
 Negatieve uitwerking op het milieu en de haalbaarheid van klimaatdoelstellingen.
 Extreem hoge kosten en veel onzekerheden (desinvesteringen o.a. versneld
afschrijven infrastructuur huidig Schiphol, windmolenpark voortijdig afbreken).
In een eventuele vervolgstudie dient nadrukkelijk ook de aandacht gericht te worden op de
eerder geadresseerde praktische bezwaren om te bezien of deze opgelost kunnen worden
alvorens heel veel tijd, geld en energie in verder onderzoek te stoppen.
Problematiek bij opening luchthaven in zee mogelijk anders
Als je kijkt naar de lange termijn van het aanleggen van de Polderbaan (35 jaar) mag je niet
verwachten dat het eiland in de Noordzee eerder dan 2050 beschikbaar is. De voor 2050
afnemende woningbouwbehoefte rondom Schiphol, de technologische ontwikkelingen op het
gebied van geluid en duurzaamheid kunnen mogelijk een oplossing bieden voor de huidige
problematiek. Het kan niet worden uitgesloten dat als het eiland na vele jaren is aangelegd
de problematiek mogelijk al opgelost is door de komende ontwikkelingen.

Concurrentiepositie KLM Groep en partners onder druk
De bouw van een luchthaven in zee gaat voorbij aan alle investeringen die voor Schiphol op
korte en middellange termijn noodzakelijk zijn om de KLM Groep en partners competitief te
blijven ontwikkelen. Verdere studie naar een luchthaven in zee kan de focus van deze
broodnodige ontwikkelingen afhalen. Daarnaast zal de financierbaarheid van projecten op
Schiphol lastiger zijn vanwege onzekerheden in de afschrijvingstermijn of te hoge
afschrijvingskosten. Hierdoor komt de concurrentiepositie van KLM, Schiphol en BV
Nederland onder druk te staan.
Via de Wet Luchtvaart is geregeld dat de luchtvaartsector haar infrastructuur zelf volledig via
de luchthavengelden bekostigt. Een project, waarvan de begroting oploopt tot circa €46
miljard of tegen die tijd met inflatie nog veel meer, zal een extreme – niet te rechtvaardigen
– investering van de luchtvaartmaatschappijen vragen, wat alleen (financieel) verantwoord is
met een significante groei van het vliegverkeer. Deze groei staat haaks op een gematigde,
selectieve en duurzame ontwikkeling van de luchtvaart waar de sector voor staat en is
hoogstwaarschijnlijk ook helemaal niet nodig om de concurrentiepositie vast te houden. KLM
pleit voor een selectieve ontwikkeling van vlieg- en passagiersverkeer welke gelijke tred
houdt met de onderliggende economie en de daarbij behorende infrastructuur. Een duurzame
ontwikkeling betekent ook een onderbenutting bij een luchthaven in zee. Deze zal op de
luchtvaartmaatschappijen afgewenteld worden, waardoor de kosten voor KLM stijgen en haar
concurrentiepositie wordt aangetast.
Prima faciliteiten afbreken is kapitaalsvernietiging en schaadt KLM’s bedrijfsvoering
Schiphol beschikt over uitstekende uitgebreide faciliteiten voor onderhoud van vliegtuigen,
een zeer goede snelle bereikbaarheid voor passagiers en medewerkers, zeer korte
connectietijden in de terminal voor transferpassagiers en uitstekende
vrachtafhandelingsfaciliteiten. In de nieuwe situatie met een luchthaven in zee komen al
deze competitief sterke punten die Schiphol nu biedt onder druk te staan of worden zelfs
onmogelijk. Dit zal het bedrijfsmodel van KLM ernstig schaden zowel in operationeel als
financieel opzicht.
Nog beter maken wat al goed is
De regio rondom Schiphol is juist zo aantrekkelijk voor bedrijven en werkgelegenheid
vanwege de aanwezigheid van het wereldwijde netwerk op Schiphol. Het lijkt dan ook
praktischer, duurzamer en goedkoper om in het huidige Schiphol de komende decennia te
investeren en om de ontwikkeling selectief te doen. Schiphol heeft een fantastische
infrastructuur en is goed bereikbaar via de weg en het spoor.
Door goed te investeren in terminals, pieren en gates, het uitbreiden van het spoor voor
internationale treinverbindingen, het doortrekken van de Noord/Zuidlijn en een directe
spoorverbinding naar Lelystad, kan Schiphol nog beter worden gemaakt. De ontwikkelingen
van stillere en schonere vliegtuigen, vliegprocedures en duurzame maatregelen voor de
komende decennia zullen hinder en emissies verder doen afnemen.

Amstelveen, 1 oktober 2019