> Retouradres Postbus 20301 2500 EH Den Haag

Aan de Voorzitter van de Eerste Kamer
der Staten-Generaal
Postbus 20017
2500 EA DEN HAAG

Schedeldoekshaven 100
2511 EX Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/ministeri
es/venj

Ons kenmerk
5665218/10
Bijlagen
2

Datum
29 oktober 2010
Onderwerp Toezegging evaluatie rechtsbescherming bij verlenging huisverbod

Bij beantwoording de datum
en ons kenmerk vermelden.
Wilt u slechts één zaak in uw
brief behandelen.

Aanleiding voor de brief
Bij de behandeling van het Wetsvoorstel tijdelijk huisverbod door uw Kamer heb
ik, naar aanleiding van de moties van de leden Dölle (CDA) en Duthler (VVD),
toegezegd om binnen een jaar na inwerkingtreding van de Wet tijdelijk
huisverbod (Wth) te bekijken of en zo ja, hoe de rechtsbescherming kan worden
verhoogd bij verlenging van het huisverbod, bijvoorbeeld door de rechter de
verlenging verplicht te laten toetsen.
Bij brief van 17 november 2009 (Kamerstukken I 2009/10, 30657
nr. L; bijlage 1) heb ik uw Kamer bericht, ter invulling van deze toezegging,
aanvullend onderzoek te laten uitvoeren naar de ervaringen met de Wth, en in
het bijzonder met de procedure rond verlenging van het huisverbod.
Begin augustus is dit onderzoek, genaamd ‘Rechtsbescherming van
uithuisgeplaatsten, een verkennend onderzoek’, afgerond. Bijgaand treft u een
kopie van het rapport aan (bijlage 2).
Hierna licht ik de resultaten van het onderzoek nader toe.
Wet tijdelijk huisverbod
Per 1 januari 2009 is de W th in werking getreden. Deze wet voorziet in de
mogelijkheid om gedurende tien dagen een tijdelijk huisverbod op te leggen aan
een pleger van huiselijk geweld in situaties van acute dreiging (of een ernstig
vermoeden daarvan) voor het slachtoffer en eventuele kinderen. Met het
huisverbod wordt een moment van rust gecreëerd voor de uithuisgeplaatste en
het gezin. Dankzij deze maatregel is het voor de slachtoffers mogelijk om in hun
huis te blijven, terwijl de dader uithuisgeplaatst wordt. Gedurende de tien dagen
dat het huisverbod van kracht is, wordt voor alle betrokkenen een
hulpverleningstraject opgezet.
Het huisverbod wordt opgelegd door de burgemeester. In de praktijk mandateert
hij deze bevoegdheid meestal aan de hulpofficier van justitie. Het opgelegde
huisverbod kan binnen drie dagen door een rechter getoetst worden; hiertoe dient
een uithuisgeplaatste zelf het initiatief te nemen. De burgemeester kan na tien
dagen besluiten het huisverbod te verlengen tot maximaal vier weken. Ook deze
verlenging kan door een rechter worden getoetst, mits de uithuisgeplaatste er zelf
voor kiest om de verlenging aan te vechten.

Pagina 1 van 3

De resultaten van het onderzoek
In het onderzoek stond de vraag centraal of de W th in de huidige vorm voldoende
rechtsbescherming biedt voor uithuisgeplaatsten en of het wenselijk zou zijn om
een verplichte rechterlijke toets in te voeren bij verlenging van een huisverbod.
Tijdens het onderzoek is gebruik gemaakt van een combinatie van empirische
gegevens op basis van interviews en dossierstudies en een studie van literatuur
en jurisprudentie. Tot de geïnterviewden behoren uithuisgeplaatsten, advocaten,
burgemeesters, hulpverleners en rechters. Uit het onderzoek zijn de volgende
aandachtspunten naar voren gekomen.
Zorgvuldigheid procedure
Allereerst wordt veel nadruk gelegd op het belang van zorgvuldigheid. Met name
bij de verlenging van het opgelegde huisverbod is bijzondere aandacht vereist
voor een zorgvuldige procedure.
Een onderdeel daarvan is de dossiero pbouw en de wijze van horen. Naar de
mening van uithuisgeplaatsten is het dossier op basis waarvan de burgemeester
de beslissing neemt te eenzijdig opgebouwd. Zo zou het dossier teveel vanuit het
oogpunt van het slachtoffer zijn samengesteld. In een aantal gemeenten wordt
het dossier namelijk samengesteld door hulpverleners. Omdat hulpverleners niet
getraind zijn in het wegen van feiten waaraan juridische gevolgen verbonden
worden, doet hun verslag niet altijd recht aan de nuances van een bepaalde zaak.
Met name in gemeenten waarin de burgemeester volledig vertrouwt op het
dossier van de hulpverleners, kan dit nadelig zijn voor de uithuisgeplaatste. In
andere gemeenten wordt dit opgelost doordat de burgemeester zelf de zaak
onderzoekt, of doordat er juridische beleidsadviseurs zijn aangesteld die het
dossier behandelen.
Uithuisgeplaatsten hebben tevens aangegeven dat zij niet voldoende de kans
krijgen om hun verhaal te doen, voordat een beslissing tot verlenging wordt
genomen. In de praktijk blijkt dat uithuisgeplaatsten bij de voorbereiding van een
besluit over het verlengen van het huisverbod veelal te lefonisch gehoord worden.
Dit is toegestaan krachtens de Algemene wet bestuursrecht (art. 4:8 en 4:9),
maar dan moet de uithuisgeplaatste wel aangeven dat hij hiertegen geen bezwaar
heeft. Het is volgens de onderzoekers onduidelijk of dit in de praktijk altijd aan
uithuisgeplaatsten wordt gevraagd.
Een ander belangrijk punt betreft de informatievoorziening. Uithuisgeplaatsten
geven in het onderzoek aan dat zij vaak onvoldoende inzicht hebben in de
rechtsmiddelen die zij kunnen aanwenden tegen hun uithuisplaatsing en de
eventuele verlenging daarvan. Dit leidt er onder meer toe dat zij er voor kiezen
om geen advocaat in de arm te nemen of om geen beroep in te stellen.
Daarnaast komt het veelvuldig voor dat er naast het bestuursrechtelijke traject
van het huisverbod tevens een strafrechtelijke procedure tegen de
uithuisgeplaatste loopt. De verschillen tussen deze procedures zijn vaak
onduidelijk voor de uithuisgeplaatste . Ook bij goede voorlichting blijft de
informatie over de verschillende aspecten van het huisverbod niet altijd goed
hangen, vanwege de gemoedstoestand van de uithuisgeplaatste op het moment
dat hij of zij een huisverbod krijgt opgelegd.
Voor- en nadelen verplichte rechterlijke toets
Om de rechtsbescherming van uithuisgeplaatsten te verbeteren, kan overwogen
worden een rechter de verlengingsbeslissingen te laten nemen. Het bij de rechter
leggen van de beslissing tot verlenging van het huisverbod heeft een aantal

Pagina 2 van 3

voordelen. Een belangrijk voordeel is dat op die manier barrières worden
weggenomen die uithuisgeplaatsten ervaren bij het instellen van beroep.
Een nadeel van een dergelijke verplichte rechterlijke toets ligt echter in de extra
belasting die dit oplevert voor de rechterlijke macht, maar ook voor de
hulpverlening en de uithuisgeplaatsten zelf. Daarnaast kan een rechterlijke toets
ten koste gaan van de, in een situatie van huiselijk geweld gewenste , snelheid.
Conclusie
De vraag is of het introduceren van een rechterlijke toets het juiste middel is om
de rechtspositie van de uithuisgeplaatste te waarborgen. De voorzichtige
constatering op basis van het onderzoek is dat een zorgvuldiger inrichting van de
huidige besluitvormingsprocedure, met name waar het gaat om de
informatievoorziening, het horen en de dossieropbouw, meer kan betekenen voor
de rechtspositie van de uithuisgeplaatste dan een verplichte rechterlijke toets.
Ik deel deze conclusie. Zoals in het onderzoek helder wordt aangegeven heeft een
verplichte rechterlijke toets een aantal voor- en nadelen. Een extra nadeel is, dat
het realiseren van zo’n toets een wetswijziging vraagt, die de nodige tijd zal
kosten. Ook is het niet ondenkbaar dat een andere invulling van de
rechtsbescherming juist weer opstartproblemen met zich meebrengt en tot
hogere administratieve lasten leidt voor de betrokken instanties. Ik acht het
daarom efficiënter om niet de weg van een verplichte rechterlijke toets op te
gaan, maar de huidige procedure zorgvuldiger in te richten op de punten die in
het rapport worden aangegeven. Daarbij denk ik, na overleg met de politie en de
VNG, aan de volgende maatregelen:
-

-

aanpassen van de voorlichting en de presentatie ervan, teneinde de
rechten van uithuisgeplaatsten nog duidelijker te maken en zeker te
stellen dat zij hiervan op de hoogte zijn gesteld
nadere voorlichting/training van politie, hulpverlening en gemeenteambtenaren met betrekking tot zorgvuldigheid in de
verlengingsprocedure, bijvoorbeeld waar het het horen van de
uithuisgeplaatste ten aanzien van verlenging van het huisverbod betreft.

Deze maatregelen wil ik overigens inbedden in een breder traject van
optimalisatie van de Wth. Eind dit jaar wordt namelijk naar verwachting de
procesevaluatie van de Wth afgerond. Die evaluatie zal een doorlichting geven
van de hele procedure rondom het huisverbod, ook rond de verlenging. Het is
efficiënter om alle noodzakelijke aanpassingen in de procedure, dus ook die naar
aanleiding van het onderhavige onderzoek, dan in een keer mee te nemen.

De Minister van Veiligheid en Justitie ,
I.W. Opstelten

Pagina 3 van 3