FNV Position paper voor het Rondetafelgesprek WW fraude van de vaste Commissie voor Sociale
Zaken en Werkgelegenheid, d.d. 4 februari 2019

Als het niet om flexibel, maar om zo goedkoop mogelijk gaat
De FNV is tegen elke vorm van fraude door wie dan ook gepleegd. Deze hoorzitting gaat nu over de
grootste groep arbeidsmigranten in Nederland, de Poolse werknemers. Volgens de berichtgeving
over fraude met de WW door Poolse werknemers gaat het om vergrijpen als nepsollicitaties, valse
handtekeningen en adresfraude gefaciliteerd door tussenpersonen. Daar waar daadwerkelijk fraude
wordt gepleegd, dienen de onterecht betaalde uitkeringen te worden teruggevorderd en de
bijbehorende boetes te worden uitgedeeld (wet BMTI).
Fraude of rechtmatige aanspraak op WW?
Maar gaat het in alle gevallen wel om fraude of gaat het om een opgeklopt verhaal? Een
arbeidsmigrant die met behoud van WW naar zijn woonland terugkeert, heeft daar in bepaalde
gevallen het volste recht toe. Met een WW-uitkering mag je op vakantie naar het buitenland (max 20
dagen per jaar) én je mag sinds enkele jaren de WW-uitkering voor de duur van 3 maanden naar
ander EU/EER-land om daar werk te zoeken. Deze export van de WW-uitkering is wel aan regels
onderworpen. Zo moet je je onder andere inschrijven bij de uitkeringsinstantie in het land waar je
werk zoekt.
Tijdelijke contracten
Polen die naar Nederland komen, komen hier om geld te verdienen en niet om zo snel mogelijk een
uitkering te scoren. Dit blijkt ook uit recent onderzoek1. Het gaat hier vooral om de problematiek van
de tijdelijke contracten. Werknemers met tijdelijke contracten maken meer gebruik van de WW dan
werknemers met vaste contracten. Vandaar dat de FNV het voorstel van minister Koolmees van
harte ondersteunt om de premies WW voor tijdelijke contracten te verhogen ten opzichte van de
vaste contracten. Deze premiedifferentiatie naar type contract legt de rekening daar waar hij
thuishoort: bij de werkgevers die tijdelijke contracten aanbieden, waaronder de uitzendbranche.
De rol van de uitzendbranche
De uitzendbureaus houden in de meeste gevallen de arbeidscontracten bewust kort. Steeds vaker
wordt er gewerkt met repeterende dag/weekcontracten, ook als er werk genoeg is. De reden
hiervoor is dat de uitzend cao uitgaat van de gedachte dat er meer ‘zekerheid’ wordt opgebouwd
naarmate een contract langer duurt. De eerste fase (A) van maximaal 78 weken is het meest flexibel.
In deze fase worden alleen gewerkte uren betaald. In deze fase mag het werk zomaar worden
opgezegd zonder dat opzegging vereist is. De werkgever hoeft dus ook niet langs het UWV om
ontslag aan te vragen. In de tweede fase (B, na 78 weken) is er pas sprake van een tijdelijk contract.

1

A. Strockmeijer, P. de Beer en J. Dagevos; Stromen arbeidsmigranten vaker in de WW dan autochtone
Nederlandse werknemers? TPEdigitaal 2018 jaargang 12(2) 28-51. en
Financieel Dagblad, 24-12-2018, Migrant binnen EU wordt niet aangetrokken door sociaal vangnet, over RUG
promotieonderzoek P de Jong, Between welfare and farewell: The role of welfare systems in intra-European
migration decisions.

De werkgever kan in 4 jaar tijd maximaal 6 tijdelijke contracten aangaan. Pas in de derde fase (C) is er
sprake van een vast contract met de uitzendorganisatie. Grofweg is de verdeling over de
verschillende fasen al tientallen jaren: 80% A, 18% B en 2% C.
80% van de uitzendkrachten blijft dus in fase A steken. Bijna 60%2 daarvan komt niet over de 6
maanden heen omdat de uitzendbureaus geen verder gaande verplichtingen willen aangaan. Want
na 6 maanden uitzendwerk moet de werknemer aangesloten worden bij het pensioenfonds en moet
er 2,6% premie betaald gaan worden voor de basisregeling van het pensioenfonds Stipp.
En zo ontstaan in deze wereld van zo goedkoop mogelijke arbeid draaideurconstructies. Werknemers
worden naar huis gestuurd, terwijl er nog wel werk is. Na 6 maanden onderbreking kan men weer
terugkeren omdat er dan weer sprake is van 0 opgebouwd recht. Feitelijk worden ze door de
werkgever op ‘WW-vakantie’ gestuurd. De arbeidsmigrant/uitzendkracht wil liever aan het werk
blijven, maar heeft geen keus. Het feit dat er dan bij voldoende opbouw van WW-recht ook
aanspraak gemaakt wordt op die uitkering, is alleen maar logisch.
Geen werk meer, dan ook geen huisvesting
Een extra element dat meespeelt is dat huisvesting van arbeidsmigranten vaak gekoppeld is aan het
werk. Geen werk, dan ook geen huis! Ditzelfde geldt voor de collectieve ziektekostenverzekering die
via de werkgever loopt. De werkgever kan deze kosten aftrekken van het loon, wat hem weer extra
financieel voordeel oplevert, maar de arbeidsmigrant is het dak boven zijn hoofd kwijt en bovendien
niet meer verzekerd voor de ziektekosten mocht hem iets overkomen. De FNV ziet deze
afhankelijkheidsrelatie als onwenselijk.
Tot slot
Poolse werknemers zijn negatief in de publiciteit gekomen omdat zij massaal zouden frauderen met
de WW. De FNV vindt deze stemmingmakerij tegen Poolse werknemers laakbaar. De mensen komen
hier om geld te verdienen en een toekomst op te bouwen. De FNV wijst erop dat het juist de
werkgevers/uitzendbureaus zijn die weigeren fatsoenlijke banen aan te bieden die de werknemers
vastigheid bieden. Deze praktijken onttrekken zich voor een groot deel aan het zicht van het UWV
omdat er vaak geen ontslagvergunning hoeft te worden aangevraagd. Bij de WW-aanvraag zou wel
gecontroleerd moeten worden of het werk er daadwerkelijk niet meer is of dat hier sprake is van een
draaideurconstructie.

Nadere informatie:
Erik Pentenga erik.pentenga@fnv.nl of Caroline Rietbergen caroline.rietbergen@fnv.nl

2

ABU/KB Nijmegen, Uitzendmonitor 2018, afgeleid van tabel 2.6a Duur uitzendperiode