Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

29 521

Nederlandse deelname aan vredesmissies

Nr. 446

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN BUITENLANDSE ZAKEN, VAN
DEFENSIE, VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN ONTWIKKELINGSSAMENWERKING EN VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2022
Met uitzondering van de Nederlandse bijdrage aan de
NAVO-troepenmacht in Litouwen enhanced Forward Presence (eFP,
verlengd tot 31 december 2024) lopen de verschillende nationale
mandaten voor de Nederlandse civiele en militaire bijdragen aan missies
en operaties dit jaar af. De mandaten van de diverse kleine missiebijdragen lopen tot en met 31 juli 2022 en de Nederlandse bijdrage aan de
anti-ISIS-coalitie en brede veiligheidsinzet Irak eindigt 31 december 2022.
In het licht hiervan en zoals aangekondigd in de Beleidsbrief Buitenlandse
Zaken van 8 maart jl. (Kamerstuk 35 925 V, nr. 84) informeert het kabinet
uw Kamer in deze brief over de toekomst en samenhang van de Nederlandse inzet in missies en operaties tot medio 2025. Dit betreft militaire
inzet in het kader van hoofdtaak 1 (het beschermen van het eigen
grondgebied en dat van bondgenoten) en hoofdtaak 2 (bevordering van
de internationale rechtsorde en stabiliteit) en civiele inzet. De brief gaat in
op de beleidskaders en strategische context die ten grondslag liggen aan
de beoogde kabinetsinzet en vervolgens op de (voorgenomen) inzet per
regio.
Beleidskaders en strategische context
De inzet van het kabinet is gebaseerd op de in het coalitieakkoord
verwoorde noodzaak en ambitie om in een wereld met veranderende
machtsverhoudingen en instabiliteit rond Europa onze vrijheid, veiligheid
en welvaart alsmede de internationale rechtsorde en mensenrechten
actief te beschermen. Dit uitgangspunt heeft sinds aanvang van deze
kabinetsperiode onder andere verder invulling gekregen in de hoofdlijnenbrief Defensie d.d. 11 februari jl. (Kamerstuk 35 925 X, nr. 59), de beleidsbrief Buitenlandse Zaken d.d. 8 maart jl. (Kamerstuk 35 925 V, nr. 84) en de
Defensienota d.d. 1 juni jl. (Kamerstuk 36 124, nr. 1). Vanuit BHOS wordt
onder andere ingezet op Veiligheid & Rechtsorde voor vreedzame,
rechtvaardige en inclusieve samenlevingen. Het kabinet investeert

kst-29521-446
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

1

hiervoor onder meer in veiligheid voor mensen, toegang tot recht en
vredesopbouw. Hierbij trekt het kabinet ook in internationaal verband op
voor een geïntegreerde inzet op stabiliteit en veiligheid.
De aanval van Rusland op Oekraïne in februari van dit jaar markeert een
geopolitiek kantelmoment en heeft de Europese veiligheidsomgeving
sterk veranderd. Het dreigingsbeeld is de laatste jaren in omvang en
complexiteit toegenomen en de verwachting is dat deze instabiliteit zich
voortzet. Vanwege de situatie aan de oostflank van het
NAVO-verdragsgebied is het evident dat de komende periode veel nadruk
zal liggen op bescherming van het eigen en het bondgenootschappelijk
grondgebied (hoofdtaak 1). Dit betreft zowel daadwerkelijk ontplooide
eenheden, als eenheden die op afroep beschikbaar zijn of nog zullen
worden toegewezen aan de NAVO. De NAVO werkt op dit moment aan
plannen ter verdere versterking van de bondgenootschappelijke
afschrikking en verdediging op de langere termijn. Deze plannen zullen
besproken worden op de aankomende NAVO-top in Madrid op 28-30 juni.
Na de top dienen de plannen verder te worden uitgewerkt.
Tegelijkertijd blijft optreden in de tweede hoofdtaak relevant. Het brengen
van veiligheid en het beschermen van de internationale rechtsorde blijft
onverminderd van belang: dat vergroot de stabiliteit in de wereld en
draagt zo bij aan de veiligheid van het Koninkrijk en Europa. Het kabinet
streeft er zodoende naar om ook bij te dragen aan missies en operaties in
het kader van hoofdtaak 2. Voor deze inzet geldt dat gestreefd wordt naar
een geïntegreerde benadering, dat wil zeggen naar samenhang van de
inzet met Nederlandse of internationale diplomatieke initiatieven en
inspanningen op het gebied van ontwikkelingssamenwerking. Nederlandse inzet in militaire verbanden, missies en operaties dient dan ook te
geschieden in gezamenlijkheid en in nauwe afstemming met internationale partners. De inzet is daarmee ook in de bredere diplomatieke
relaties met internationale partners van belang.
De Nederlandse militaire inzetcapaciteit kent evenwel grenzen, zoals ook
in de hoofdlijnenbrief Defensie aan de orde komt. Nederland wil door het
verhogen van de gereedheid en inzetbaarheid in staat blijven een
waardevolle en evenredige bijdrage te leveren aan vredes- en stabiliteitsoperaties in EU-, NAVO- en VN-verband. De komende periode wordt
geïnvesteerd in het op orde brengen van de operationele gereedheid,
inzetbaarheid en ondersteuning. De voorziene maatregelen in de
Defensienota (Kamerstuk 36 124, nr. 1) zullen op termijn verbetering
brengen in de gereedheid en inzetbaarheid. Op dit moment lukt het niet
om proportioneel en in verhouding met vergelijkbare partners bij te
dragen aan alle gewenste verbanden. Verder toenemende dreiging aan de
oostflank en dientengevolge een grotere nadruk op bescherming van het
eigen en bondgenootschappelijk grondgebied kunnen bovendien de
beschikbaarheid van de krijgsmacht voor inzet in missies en operaties in
het kader van hoofdtaak 2 beperken. Dergelijke verdringingseffecten zijn
ongewenst, maar kunnen in de periode 2022–2025 niet worden
uitgesloten.
Naast grotere bijdragen aan missies en operaties, zijn ook kleinere civiele
en militaire bijdragen een wezenlijk instrument van de wereldwijde
Nederlandse veiligheidsinzet (zie ook de jaarlijkse voortgangsrapportage
kleine missiebijdragen d.d. 18 mei jl., Kamerstuk 29 521 nr. 444). Dergelijke bijdragen geven concrete invulling aan diverse Nederlandse
beleidsprioriteiten en vergroten voorts de Nederlandse strategische
informatiepositie en invloed. Ook hier geldt evenwel dat steeds kritisch
moet worden gekeken naar effectiviteit en meerwaarde.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

2

Tegen deze achtergrond kiest het kabinet vanuit een 360-graden
benadering, in aanvulling op versterking van de oostflank, voor civiele en
militaire inzet in missies en operaties in prioritaire regio’s waar eveneens
veiligheidsbelangen op het spel staan. Meer concreet gaat het om
(voornemens tot) bijdragen in de Balkan, het Midden-Oosten en NoordAfrika, de Sahel, de Hoorn van Afrika, de Golfregio en de Indo-Pacific.
Voor een deel betreft dit continuering, uitbreiding of bijstelling van
bestaande inzet. Voor een ander deel gaat het om nieuwe voorgenomen
inzet. Daarnaast wordt deelname aan een aantal missies beëindigd, omdat
die niet langer de vereiste effectiviteit en meerwaarde heeft.
Het kabinet hecht eraan op deze plaats de snelle machtsovername door de
Taliban in Afghanistan na de beëindiging van de Resolute Support
Mission te benoemen. Deze gebeurtenis heeft de internationale gemeenschap overvallen en dwingt tot zelfreflectie. Momenteel lopen verschillende evaluaties van de Nederlandse inzet in Afghanistan tussen
2001–2021. Uit tussentijdse evaluatierapporten (zowel in Nederland als
internationaal) zijn al verschillende lessons learned naar voren gekomen,
die worden meegenomen in besluitvorming over bestaande en toekomstige inzet. Zo zijn er in complexe conflictsituaties geen quick fixes en
vergt het uithoudingsvermogen om een bijdrage te leveren aan een
duurzame oplossing. Voldoende lokaal eigenaarschap en een realistisch
ambitieniveau zijn cruciaal voor het succes van missies en operaties. Het
meewegen en implementeren van dergelijke lessons learned dient een
structureel onderdeel te zijn van het voorbereiden, uitvoeren en rapporteren over inzet in missies. Meer inzet op gezamenlijke analyse van lokale
contexten en doorlopend kritisch reflecteren op effectiviteit van inzet kan
dit ondersteunen. Hieraan zal in toekomstige voortgangsrapportages
meer aandacht worden besteed. Hoewel er geen garanties op succes zijn,
acht het kabinet het onverminderd van belang om via missies en
operaties bij te dragen aan internationale vrede en veiligheid.
1. Oostflank
NAVO-inzet oostflank
NAVO-bondgenoten hebben na de illegale Russische invasie van Oekraïne
diverse maatregelen afgekondigd om het NAVO-verdragsgebied te
beschermen, Rusland af te schrikken en bondgenoten bij te staan. De
NAVO maakt op dit moment plannen voor de structurele versterking van
afschrikking- en verdedigingscapaciteiten aan de oostflank op langere
termijn. Ook van Nederland zal worden verwacht meer militaire capaciteiten aan de plannen toe te wijzen. Concreet betekent dit dat er, naast de
bestaande bijdragen1, naar zal worden gestreefd om tenminste evenredig
te blijven bijdragen aan versterking van de posture, voornamelijk aan de
oostflank van het NAVO-verdragsgebied (hoofdtaak 1). De precieze inhoud
van de versterkingsplannen van de NAVO bepaalt ook welk beroep zal
worden gedaan op de militaire capaciteiten van de NAVO-bondgenoten.
Derhalve moet het kabinet op dit moment het voorbehoud maken dat
sommige van de ambities die in het vervolg van deze brief aan de orde
komen mogelijk bijgesteld zullen moeten worden, aangezien de Neder-

1

De bijdrage aan eFP Litouwen (tot eind 2024), de Patriots in Slowakije (tot oktober 2022) en de
bijdrage aan de FRA geleide battle group in Roemenië (tot zomer 2023). Daarnaast levert
Nederland t/m 2024 een significante bijdrage aan de NAVO-reactiemacht (NRF) (2022–2024).
Ook levert Nederland in 2025 een bijdrage aan de EU Battle Group (snelle reactiemacht).
Nederland levert een bijdrage aan de Standing NATO Maritime Group 1 (SNMG1). Daarnaast
heeft Nederland een bijdrage geleverd aan het bewaken van het luchtruim aan de oostflank van
het NAVO-verdragsgebied en nam deel aan de NATO Mine Counter Measures Group
(SNMCMG1).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

3

landse inzetcapaciteit grenzen kent. In dat geval wordt uw Kamer daar
uiteraard over geïnformeerd.
EU Advisory Mission (EUAM) Oekraïne
Het kabinet acht het van belang om civiele steun aan Oekraïne voort te
zetten, met een bijdrage van maximaal acht civiele en politie-experts aan
EUAM Oekraïne tot en met 31 juli 2025. Het mandaat van EUAM ziet op
steun aan en advisering van de civiele veiligheidssector, onder meer op
het terrein van grensbeheer en onderzoek naar oorlogsmisdrijven. Dit sluit
aan op het bredere Nederlandse beleid van steun aan Oekraïne op
terreinen als cyber/hybride, humanitaire, financiële en justitiële steun,
evenals accountability voor internationale misdrijven. Politie-inzet biedt
voorts de mogelijkheid tot aansluiting op fenomenen als migratiecriminaliteit, witwassen, verdovende middelen, terrorisme en zich mogelijk
ontwikkelende wapensmokkel. Na de evacuatie van het internationale
missiepersoneel in februari jl., werkt de missie momenteel aan geleidelijke terugkeer naar Oekraïne, inclusief Nederlandse politiefunctionarissen
en civiele experts.
EU Monitoring Mission (EUMM) Georgië
Voorts wenst het kabinet in het licht van de Russische agressie meer te
investeren in conflictpreventie in de bredere regio, in casu Georgië. De EU
Monitoring Mission (EUMM) Georgia heeft ten doel de uitvoering van de
Six Point Agreement tussen Rusland en Georgië te monitoren en bij te
dragen aan stabilisatie in Georgië. Het kabinet heeft besloten de Nederlandse bijdrage te verlengen tot en met 31 juli 2025 en bovendien te
verhogen van tien naar vijftien civiele experts en politiefunctionarissen.
OVSE Special Monitoring Mission (SMM) in Oekraïne
Als gevolg van de oorlog in Oekraïne en de weigering van Rusland om
mee te werken aan verlenging van het op 31 maart jl. aflopende mandaat,
heeft de Organisatie voor Veiligheid en Samenwerking in Europa (OVSE)
moeten besluiten de Special Monitoring Mission in Oekraïne (SMM) te
beëindigen. De SMM was de grootste OVSE-missie en zag sinds 2014 toe
op uitvoering van de Minsk-akkoorden (staakt-het-vuren en terugtrekking
van zware wapens). Ook faciliteerde de missie onderhoud en reparatie
van nutsvoorzieningen. Nederland droeg acht experts bij aan de SMM. De
verwachting is niet dat op afzienbare termijn een nieuwe OVSE-missie in
Oekraïne tot stand zal komen.
Inzet Nederlands Forensisch- en Opsporingsteam m.b.t. oorlogsmisdrijven
gepleegd in Oekraïne
In mei 2022 heeft de Koninklijke Marechaussee een Forensisch- en
Opsporingsteam (FO) ingezet in Oekraïne onder de vlag van het International Strafhof (ICC). De taak van het team was om bewijs te verzamelen
dat bruikbaar is voor onderzoek naar oorlogsmisdrijven en in strafrechtelijke procedures. Het kabinet verkent de mogelijkheden om hier een
vervolg aan te geven en wil bezien of Nederland nogmaals een dergelijk
team naar Oekraïne kan sturen, in nauwe met het ICC, partnerlanden en
partnerorganisaties.
2. Westelijke Balkan
In het coalitieakkoord wordt benoemd dat Nederland binnen de EU zal
inzetten op intensievere samenwerking met en ondersteuning van landen
op de Westelijke Balkan. Dit voornemen heeft door de Russische inval in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

4

Oekraïne een extra dimensie gekregen. Er bestaat een risico op
verscherpte verhoudingen en in het ergste geval oplaaiend conflict, gezien
onder meer het gepolitiseerde etno-nationalistische sentiment en
buitenlandse inmenging van landen binnen en buiten de Balkan.
De Nederlandse doelstelling ten aanzien van de Westelijke Balkan is om
met partners bij te dragen aan de bevordering van de politieke en sociale
stabiliteit en vreedzame co-existentie in de regio, waardoor de kans op
een nieuw (gewapend) conflict kan worden verminderd. Nederland zet
zich diplomatiek onder andere in om in EU-kader de druk op het BosnischServisch leiderschap op te voeren, om zich te weerhouden van destabiliserende stappen die de eenheid van Bosnië-Herzegovina ondermijnen.
De militaire EU-operatie EUFOR Althea is sinds 2004 gemandateerd om de
militaire aspecten van de Dayton-overeenkomst te helpen implementeren,
met als concreet doel de veiligheid in Bosnië-Herzegovina (BiH) te
waarborgen (executief) en de capaciteit van de BiH-strijdkrachten te
bevorderen (non-executief). EUFOR Althea is nauw verbonden met het
kantoor van de Hoge Vertegenwoordiger (Office of the High Representative, OHR) die toeziet op civiele implementatie van het Daytonvredesverdrag. Mede als gevolg van de situatie aan de oostflank wordt op
dit moment in EU-verband gekeken naar uitbreiding van EUFOR, waar
aanvullende behoeften uit zullen voortkomen. Het mandaat van de missie
loopt tot november 2022. Verlenging van het mandaat vergt instemming
van de VN Veiligheidsraad.
Een en ander is voor het kabinet aanleiding om zich naast de diplomatieke
en civiele inzet op de Balkan, te oriënteren op een mogelijke Nederlandse
militaire bijdrage aan EUFOR Althea. Ook vanuit de wens om in
EU-verband een grotere militaire bijdrage te leveren.
Het kabinet richt zich op een bijdrage tot en met 31 juli 2025 en denkt op
dit moment aan een adviseur van commandant EUFOR, een aantal
stafofficieren in de commando- en inlichtingenstructuur van EUFOR en
inzet van een militaire eenheid, al dan niet in gezamenlijkheid met een
partnerland, en al naar gelang behoefte. Zodoende ontvangt de Kamer
gelijktijdig met deze Kamerbrief een kennisgevingsbrief, waarmee de
Kamer in overeenstemming met het Toetsingskader 2014 wordt geïnformeerd dat het kabinet de wenselijkheid en mogelijkheid van een bijdrage
met een militaire eenheid aan EUFOR Althea onderzoekt. Zoals gesteld in
de kennisgevingsbrief zal het kabinet, zodra het onderzoek daartoe
aanleiding geeft, de Kamer hierover nader informeren.
Complementair aan het bovenstaande stelt het kabinet tot en met 31 juli
2025 een nieuw mandaat vast voor uitzending van maximaal vijf civiele
experts naar de EU Special Representative (EUSR, gericht op het
ondersteunen van vooruitgang op het stabilisatie- en associatieproces in
BiH) en het Office of the High Representative in Bosnië-Herzegovina,
waarvan minimaal één expert bij EUSR en één bij OHR.2
Daarnaast verlengt het kabinet het bestaande mandaat van vijftien civiele
en politie-experts in Kosovo tot en met 31 juli 2025. Deze inzet betreft
EULEX Kosovo (gericht op de hervorming van de politie, versterking van
het justitieapparaat en bevordering van grensbewaking), de EU Special
Representative (gericht op het uitvoeren van het EU-beleid en implementatie van EU financiële bijstand) en het EU Office (gericht op de coördinatie van de EU-aanwezigheid in Kosovo en advisering inzake politieke
2

De drie bestaande civiele uitzendingen in BiH zijn individueel afgesproken. Voor civiele
uitzendingen in BiH gold vooralsnog geen overkoepelend Nederlands mandaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

5

processen en mensenrechten). Ook betreft het de lopende civiele bijdrage
van één persoon aan het NATO Advisory and Liaison Team (gericht op het
ondersteunen van de verdere ontwikkeling van de veiligheidsorganisaties)
in Kosovo. Met deze inzet beoogt het kabinet de rechtsstaat, stabiliteit en
veiligheid in Kosovo te ondersteunen.
Ten slotte wil het kabinet bezien of de OVSE-veldkantoren en -missies op
de Westelijke Balkan met een beperkte civiele bijdrage kunnen worden
versterkt.
3. Midden-Oosten en Noord-Afrika
3.1 Irak
Zoals het kabinet heeft geconstateerd in de voortgangsrapportage van
18 mei jl. (Kamerstuk 27 925, nr. 911) is een veiliger en stabieler Irak – in
de kern van een zeer instabiele regio aan de rand van Europa – nog altijd
van onverminderd strategisch belang voor Nederland. Gezien de in de
rapportage beschreven weerbarstige context behoeft de inzet in Irak
uithoudingsvermogen en een realistisch ambitieniveau. De inzet van de
internationale gemeenschap was de afgelopen jaren met name gericht op
het verslaan van ISIS via Operation Inherent Resolve (OIR) van de
anti-ISIS coalitie, en via acute stabilisatie, wederopbouw en humanitaire
hulp. Inmiddels is er een verschuiving ingezet van stabilisatie naar
preventie van hernieuwde escalatie. De internationale militaire presentie
richt zich derhalve in toenemende mate op een adviserende rol. Het
kabinet kiest ervoor het overkoepelende mandaat voor de brede veiligheidsinzet in Irak te verlengen tot en met 31 juli 2025.
Gezien de verschuiving naar advisering wil het kabinet het zwaartepunt
verplaatsen van OIR, die in de laatste fase van de militaire campagne zit,
naar de NAVO-missie in Irak (NMI), die gericht is op institutionele
versterking van de Iraakse veiligheidssector. Concreet komt dit neer op het
voornemen tot beëindiging van de bijdrage aan OIR met force protection
(inclusief Ground Movement Teams) ten behoeve van OIR-medewerkers
en -adviseurs in Erbil, ten gunste van een bijdrage aan NMI met force
protection en gepantserde transportcapaciteit in Bagdad en omgeving, ten
behoeve van NMI-medewerkers en adviseurs.
Gelijktijdig met deze Kamerbrief ontvangt de Kamer zodoende een
kennisgevingsbrief, waarmee de Kamer in overeenstemming met het
Toetsingskader 2014 wordt geïnformeerd dat het kabinet de wenselijkheid
en mogelijkheid van deze bijdrage met een militaire eenheid aan NMI
onderzoekt. Zoals gesteld in de kennisgevingsbrief zal het kabinet, zodra
het onderzoek daartoe aanleiding geeft, de Kamer hierover nader
informeren. Hoe dan ook beoogt het kabinet de Kamer ruim voor aflopen
van het mandaat voor Irak op 31 december 2022 nader te informeren over
de precieze invulling van het toekomstige mandaat.
3.2 Israël, Palestijnse gebieden en Libanon
De Nederlandse inzet in het Midden-Oosten is gericht op het bevorderen
van de internationale rechtsorde en het leveren van een bijdrage aan
de-escalatie in de regio. De bijdragen aan de verschillende missies in deze
regio sluiten aan bij de diplomatieke inspanningen en ontwikkelingssamenwerking van Nederland in het Midden-Oosten, dat onder meer gericht
is op veiligheid en rechtsorde. Nederland spant zich in voor verdere
synergie tussen de missiebijdragen aan USSC en EUPOL COPPS (zie
hieronder) en het bilaterale Nederlandse ontwikkelingsprogramma. Het
kabinet zet in de missies in op strategische functies die nauw aansluiten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

6

bij het bredere Nederlandse beleid in het Midden-Oosten, bijvoorbeeld op
het gebied van mensenrechten, rechtsstaatopbouw en gender. De
bijdragen zijn er tevens op gericht de Nederlandse invloed en informatiepositie in de regio te verbeteren. Dit geeft Nederland ook meer ruimte om
mee te praten over de inzet van internationale missies in VN- en
EU-verband en het past in het streven naar een evenredige bijdrage.
Voort te zetten inzet
De United Nations interim- Force in Lebanon (UNIFIL) richt zich op
beëindiging van vijandelijkheden in het grensgebied tussen Israël en
Libanon en het ondersteunen van de inzet van de Lebanese Armed Forces
(LAF). UNIFIL draagt bij aan het voorkomen van de aanwezigheid van
ongeautoriseerd personeel en wapens in de zuidelijke grensregio, het
ondersteunen van de LAF in het herstellen van het gezag in Zuid-Libanon
en het beschermen van de burgerbevolking aldaar. Het kabinet verlengt
de bijdrage met een genderadviseur aan UNIFIL tot en met 31 juli 2025,
vanwege het belang van deze missie voor stabiliteit in de regio en de
geconstateerde effectieve Nederlandse invulling van deze functie.
De United Nations Truce Supervision Organization (UNTSO) heeft als taak
toezicht te houden op de bestanden tussen Israël en de omringende
landen. Het kabinet verlengt de bijdrage met twaalf militairen aan UNTSO
tot en met 31 juli 2025, vanwege het belang van deze missie voor
stabiliteit in de regio, de goede informatiepositie als gevolg van deze
bijdrage, en de lange Nederlandse betrokkenheid in de missie.
De EU Mission for the Support of Palestinian Police and Rule of Law
(EUPOL COPPS) richt zich op training en advisering van de Palestijnse
civiele politie. Het kabinet verlengt de bijdrage aan EUPOL COPPS met vijf
personen (civiel/politie) tot en met 31 juli 2025, waarmee wordt beoogd bij
te dragen aan de levensvatbaarheid van een toekomstige stabiele
Palestijnse staat, en daarbinnen een functionerende veiligheidssector, ter
bevordering van stabiliteit in de regio en het Midden-Oostenvredesproces.
De United States Security Coordinator for Israel and the Palestinian
Authority (USSC) richt zich op de professionalisering van de Palestijnse
veiligheidssector. Daarmee beoogt USSC bij te dragen aan de
mogelijkheid van een stabiele Palestijnse staat. USSC heeft tevens een
belangrijke liaisonfunctie in de bevordering van de samenwerking tussen
de Palestijnse en de Israëlische veiligheidssector. Het kabinet heeft
besloten de bijdrage aan USSC tot en met 31 juli 2025 te verlengen en
inhoudelijk meer focus aan te brengen door zich te concentreren op
functies op het gebied van rechtsstaat, mensenrechten, gender en
wetshandhaving, ter vergroting van de effectiviteit van de bijdrage en
versterking van de link met EUPOL COPPS. Het mandaat wordt uitgebreid
van zes naar maximaal zeven personen (militair/civiel/politie).
Te beëindigen inzet
De United Nation Disengagement Observer Force (UNDOF) is een
gewapende waarnemingsmissie die sinds 1974 op de Golan-hoogvlakte
toeziet op het staakt-het-vuren tussen Syrië en Israël. Daarnaast heeft
UNDOF een beschermingstaak voor UNTSO-personeel op de Golan. Het
kabinet beëindigt de bijdrage met twee militairen aan UNDOF, vanwege
gebrek aan effectiviteit van de huidige inzet (zie ook de jaarlijkse voortgangsrapportage kleine missiebijdragen d.d. 18 mei jl., Kamerstuk 29 521,
nr. 444). De meerwaarde van deelname aan UNDOF lag voor Nederland
onder andere in de informatiepositie die het verwierf met functies aan
zowel de Syrische als Israëlische kant van de Golan. Nederland heeft in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

7

2021 echter de chief liaison-functie aan de Syrische zijde aan de VN
teruggegeven, vanwege herhaaldelijke afwijzing van Nederlandse
kandidaten door Syrië. De einddatum van de Nederlandse bijdrage wordt
in goed overleg met de VN vastgesteld.
De European Union Border Assistance Mission (EUBAM) Rafah richt zich
op de verbetering van de veiligheid van grensverkeer van personen bij de
grensovergang tussen Gaza en Egypte. Sinds Hamas in 2007 de macht
heeft overgenomen in de Gazastrook heeft de missie haar werkzaamheden grotendeels moeten stilleggen. Er is geen uitzicht op verandering
van de situatie. Het kabinet beëindigt daarom de (stand-by) bijdrage met
drie personen (civiel) aan EUBAM Rafah.
3.3 Libië
Gezien de mogelijke impact van grensoverschrijdende criminaliteit en
irreguliere migratie uit Noord-Afrika verdient Libië vanuit veiligheidsoogpunt aandacht. De EU ondersteunt Libië met een geïntegreerde
aanpak in de vooralsnog moeizame transitie naar een functionerende
rechtstaat. Nederland richt zich daarbij op mensenrechten en rechtstaatontwikkeling. Zowel politiek als met programma’s wordt nadruk gelegd op
ontwikkelen van de rechtsstaat, stabiliteit, mensenrechten en ondersteuning van de veiligheidssector. Civiel experts dragen bij aan de
Nederlandse doelstellingen op het vlak van mensenrechten en Security
Sector Reform in Libië en bevorderen coherentie op deze thema’s in de
internationale gemeenschap. De veiligheidssituatie en een gebrek aan
medewerking van Libische zijde blijven punten van zorg. Effectiviteit van
inzet is gemengd en sterk afhankelijk van de welwillendheid van Libische
actoren om voortgang te maken.
Voort te zetten inzet
De United Nations Support Mission in Libya (UNSMIL) vervult sinds 2011
een belangrijke rol in het ondersteunen van de Libische (transitie-)
autoriteiten en het faciliteren van dialoog tussen Libische partijen.
Daarnaast vervult UNSMIL ook een rol in het bijeenbrengen van de
(verdeelde) internationale gemeenschap, ter ondersteuning van het
Libische politieke proces. Het kabinet heeft besloten de bijdrage aan
UNSMIL met twee personen (civiel) tot en met 31 juli 2025 te verlengen.
De European Union Border Assistance Mission in Libya (EUBAM Libya)
heeft als taak de capaciteit van de Libische autoriteiten op het gebied van
grensbeheer, politie en de rechterlijke macht te bevorderen. Het kabinet
heeft besloten de bijdrage aan EUBAM Libya met vijf personen (civiel/
politie) tot en met 31 juli 2025 te verlengen, met het oog op voor
Nederland en de EU prioritaire thema’s als migratie en terrorisme.
De European Union Liaison and Planning Cell (EULPC) is een ad-hoc
overeenkomst dat in 2015 in het leven is geroepen om UNSMIL te
ondersteunen en te voorzien van planningscapaciteit waaraan het binnen
de VN-missie toentertijd ontbrak. In 2018 is de taak van de EULPC
aangepast. De nadruk ligt nu op steun aan de EU-aanwezigheid in Libië,
waaronder EUBAM en de EU-delegatie. Het kabinet heeft besloten de
bijdrage aan EULPC met een stafofficier tot en met 31 juli 2025 te
verlengen. Om taken beter uit te kunnen voeren wordt tijdelijke en op den
duur mogelijk volledige relocatie van de missie naar Tripoli voorbereid. De
verwachting is dat dit de effectiviteit van de missie ten goede zal komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

8

Te beëindigen inzet
Het kabinet heeft besloten de bijdrage met maximaal drie stafofficieren
aan de European Union Naval Force Mediterranean Operation Irini
(EUNAVFOR MED Irini) te beëindigen. Irini kan haar primaire taak
(handhaving van het wapenembargo dat geldt voor Libië) op dit moment
onvoldoende uitvoeren, wegens een gebrek aan capaciteit en het gegeven
dat niet alle in het missiegebied betrokken actoren het mandaat van Irini
accepteren. Een gebrek aan politieke wil en medewerking van de Libische
autoriteiten maken uitvoering van de secundaire taak (het ontwrichten van
mensensmokkelnetwerken door monitoring uit de lucht, het trainen van
de Libische kustwacht en marine en het tegengaan van illegale oliesmokkel) onmogelijk. De operationele impact van het beëindigen van de
Nederlandse inzet in Irini zal zeer beperkt zijn. De functies zullen, na de
laatste rotatie, door andere lidstaten moeten worden gevuld. De
einddatum van de Nederlandse bijdrage zal in goed overleg met de EU
worden vastgesteld.
4. Sahel
De Sahelregio kenmerkt zich door een hoge mate van fragiliteit en
instabiliteit op het gebied van veiligheid, politiek en ontwikkeling. Er is
sprake van een trendmatige verslechtering van de veiligheidssituatie met
toenemende risico’s op verspreiding van instabiliteit naar de
West-Afrikaanse kuststaten. Ook de politieke en humanitaire situatie
verslechtert. Zo vonden er in Mali en Burkina Faso staatsgrepen plaats en
is Mali medio mei 2022 uit de regionale samenwerkingsorganisatie van de
vijf Sahellanden (G5 Sahel) en haar gemeenschappelijke troepenmacht
(G5 Joint Force) getreden. Daarnaast neemt, tegen de achtergrond van
groeiende anti-Franse sentimenten, de invloed van Rusland in de regio
toe en worden het Malinese leger en Russische paramilitairen in verband
gebracht met ernstige mensenrechtenschendingen.
Het ontbreken van duurzame vrede, stabiliteit en ontwikkeling in de
Sahelregio brengt risico’s met zich mee voor Nederland, de EU en de
regio in de vorm van terroristische dreiging en irreguliere migratiestromen. In deze context blijft de Sahel voor het kabinet onverminderd
een prioritaire regio in het Nederlandse buitenland- en veiligheidsbeleid.
De zichtbare trend van verspreiding van instabiliteit naar de
West-Afrikaanse kuststaten brengt bovendien risico’s met zich mee voor
de Nederlandse en Europese belangen aldaar, waaronder handelsbelangen.
Het kabinet blijft derhalve bijdragen aan de militaire en civiele missies en
operaties in de Sahel. Samen met gelijkgezinde partners zet Nederland
zich tevens in om de grondoorzaken van instabiliteit en armoede in de
Sahellanden weg te nemen, de weerbaarheid van de bevolking in fragiele
regio’s te vergroten en het sociaal contract tussen burgers en staat te
herstellen. Dit doet Nederland door te streven naar een geïntegreerde
aanpak waarbij de beschikbare instrumenten van het buitenland- en
veiligheidsbeleid zoveel mogelijk in samenhang worden ingezet om
veiligheid, stabiliteit en duurzame vrede te bevorderen. Nederland richt
zich met name op lange termijn ontwikkelingsdoelstellingen als water,
klimaat, toegang tot recht en seksuele reproductieve gezondheid en
rechten, mensenrechten en de capaciteitsopbouw en hervorming van de
veiligheidssector. Conform toezegging aan uw Kamer op 12 mei jl.
ontvangt uw Kamer nog voor het zomerreces een brief over de bredere
Nederlandse inzet ten aanzien van de Sahelregio.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

9

De United Nations Multidimensional Integrated Stabilization Mission in
Mali (MINUSMA) is een geïntegreerde stabilisatiemissie, onder andere
gericht op ondersteuning van de implementatie van het Malinese
vredesakkoord en het beschermen van de burgerbevolking. Tot eind juli
2022 bedraagt de Nederlandse bijdrage twee tot drie stafofficieren,
maximaal tien Koninklijke Marechaussee- en politiefunctionarissen als
Individual Police Officer bij UNPOL en drie militairen ten behoeve van de
Duitse Intelligence, Surveillance and Reconnaissance-taakgroep. Het
kabinet heeft besloten deze bijdrage voorlopig ongewijzigd te verlengen
tot en met december 2022. MINUSMA heeft een strategische functie voor
de veiligheid en stabiliteit in Mali. Bovendien vormt de Nederlandse
bijdrage een belangrijk signaal van blijvende steun voor de VN-missie en
de Malinese bevolking en is deze bijdrage van strategische meerwaarde
voor de Nederlandse informatiepositie. Na de mandaatvernieuwing van
MINUSMA eind juni dit jaar en afhankelijk van de politieke en veiligheidsontwikkelingen in Mali zal de toekomst van de Nederlandse inzet voor het
einde van het jaar opnieuw worden gewogen.
Tevens informeert het kabinet de Kamer hierbij dat Nederland informeel
door Duitsland en de Verenigde Naties is benaderd om gevechtshelikopters te leveren aan MINUSMA. Deze inzet is militair haalbaar, levert de
noodzakelijke escalatiedominantie op en vergroot daarmee de effectiviteit
van MINUSMA. In de afweging die aan een inzet ten grondslag ligt,
worden echter meerdere factoren meegenomen. De (geo)politieke en
veiligheidscontext in Mali is zeer complex en de afgelopen periode verder
verslechterd. Naast de politieke instabiliteit in het land, de onzekerheid
rondom de duur van de Malinese transitieperiode, de aanwezigheid van
Russische paramilitairen – waarvan het kabinet het waarschijnlijk acht dat
een deel van deze paramilitairen behoren tot de private military company
Wagner Group – en berichten over grove mensenrechtenschendingen
begaan door het Malinese leger, wordt de missie door de Malinese
transitieautoriteiten in de bewegingsvrijheid beperkt. Daarom heeft het
kabinet besloten af te zien van deze additionele inzet met gevechtshelikopters.
De Europese capaciteitsopbouwmissies (EUCAP) Sahel Mali en Niger zijn
civiele missies gericht op capaciteitsversterking van de binnenlandse
veiligheidssector in Mali en Niger. Nederlandse experts (civiel, politie,
KMar) voeren (advies)werkzaamheden uit op prioritaire thema’s van het
Nederlandse buitenland- en veiligheidsbeleid (o.a. mensenrechten,
grensmanagement en vertrouwensrelaties met de bevolking). In het kader
van de voorziene strategische herziening van de EU-missies in de Sahel
zal de komende maanden een bredere discussie volgen over de
EU-veiligheidsinzet in Mali en de verdere regionalisering naar andere
Sahellanden en West-Afrikaanse kuststaten. In afwachting van de
uitkomsten van deze discussie heeft het kabinet besloten om het
Nederlandse mandaat voor deze civiele missies ongewijzigd te verlengen
tot en met december 2022. Door middel van de verlenging kunnen de
Nederlandse experts (gecombineerd mandaat van maximaal vijftien
functionarissen) een bijdrage blijven leveren aan de stabiliteit en de
capaciteitsopbouw van de veiligheidssector. Ook behoudt Nederland via
een bijdrage zijn informatiepositie binnen de missies.
De Europese trainingsmissie (EUTM) Mali richt zich op de capaciteitsopbouw van het Malinese leger door middel van trainings- en adviesactiviteiten. Het kabinet is van mening dat het in de huidige context onwenselijk is door te gaan met het trainen en ondersteunen van het Malinese
leger. Daarom is, mede als gevolg van deze Nederlandse positie, in
EU-verband besloten de operationele trainingsactiviteiten, zoals gevechtstrainingen, van EUTM Mali en EUCAP Sahel Mali aan het Malinese leger

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

10

en de Nationale Garde op te schorten. Een geloofwaardige en effectieve
voortzetting van de inzet van EUTM en EUCAP Sahel in Mali is wat
Nederland betreft alleen mogelijk als er politieke en veiligheidsvoorwaarden worden overeengekomen. Daarbij wordt gedacht aan
voorwaarden in relatie tot de lengte van de transitieperiode tot verkiezingen, de inzet van Russische paramilitairen en de bewegingsvrijheid van
de missies. In het kader van de voorziene strategische herziening van de
EU-missies in de Sahel vindt de komende maanden een bredere discussie
plaats over de EU-veiligheidsinzet in Mali en regionalisering naar andere
Sahellanden en West-Afrikaanse kuststaten. In afwachting van de
uitkomsten van deze discussie heeft het kabinet besloten om het
Nederlandse mandaat van maximaal zes personen voor EUTM Mali
vooralsnog te verlengen tot en met december 2022. Het betreft 4
stafofficieren en 2 trainers voor niet-operationele trainingen. Nederland
levert geen trainers voor de operationele trainingen aan het Malinese
leger en de Nationale Garde, die momenteel door de EU zijn opgeschort.
Zo behoudt het kabinet een goede informatiepositie en nauwe betrokkenheid bij de discussies over heroriëntatie van de EU-veiligheidsinzet in
de regio. Indien de ontwikkelingen daartoe aanleiding geven behoudt het
kabinet zich het recht voor om de Nederlandse bijdrage voortijdig terug te
trekken.
Taakgroep Takuba beoogde de Malinese strijdkrachten door middel van
advisering, assistentie en begeleiding te ondersteunen bij gevechtsoperaties tegen terroristische groeperingen in de Liptako-Gourma-regio
(grensgebied Mali, Niger, Burkina Faso). Op 17 februari jl. werd uw Kamer
geïnformeerd over het besluit van Takuba-partners om Taakgroep Takuba
uit Mali terug te trekken (Kamerstuk 29 521, nr. 440). Nederland heeft een
mandaat voor twee personen en levert momenteel een stafofficier binnen
het Takuba Special Operations Planning and Liaison Element, in het
hoofdkwartier van de Frans geleide operatie Barkhane in de hoofdstad
van Tsjaad, N’Djamena. Nederland wil Frankrijk ondersteunen bij het
vertrek (redeployment) van Taakgroep Takuba uit Mali. Daarnaast wenst
het kabinet een goede informatiepositie en nauwe betrokkenheid te
behouden bij de discussie over de toekomst en eventuele regionalisering
van de missie. Het kabinet heeft daarom besloten de bijdrage ongewijzigd
te verlengen tot en met december 2022.
5. Hoorn van Afrika
Stabiliteit in de Hoorn van Afrika is onder andere van belang met het oog
op maritieme en economische veiligheid (antipiraterij). Tevens kampen
landen in de regio met grote humanitaire noden. Er komen in deze regio
veel geopolitieke en veiligheidsbelangen samen. De Verenigde Staten
besloten onlangs 500 militairen permanent terug te plaatsen in Somalië
voor advise and assist-operaties in de strijd tegen terrorisme. Ook is er
sprake van toenemende interesse en bemoeienis van non-like-minded
landen.
De Nederlandse inzet in missies in de Hoorn van Afrika (Somalië en
Zuid-Soedan) is gericht op het opbouwen en versterken van de veiligheidssector. Ook is de inzet complementair aan de OS-inzet in Somalië
(met focus op humanitaire hulp en rechtsstaatontwikkeling) en in
Zuid-Soedan (met focus op rechtsstaatontwikkeling, mensenrechten,
voedselzekerheid en werkgelegenheid).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

11

Voort te zetten inzet
De primaire taak in het huidige mandaat van European Union Naval Force
Operation Atalanta (EUNAVFOR Atalanta) is piraterijbestrijding en
bescherming van kwetsbare scheepvaart, waaronder noodhulptransporten van het World Food Programme (WFP). Secundaire taken zijn de
bestrijding van andere vormen van maritieme criminaliteit en ondersteuning van andere EU-missies in Somalië. Het kabinet heeft besloten de
inzet in EUNAVFOR Atalanta met twee militairen en een POLAD voorlopig
voort te zetten tot en met 31 juli 2023. Dit najaar volgt in EU-verband een
strategische herziening van de missies in de Hoorn van Afrika. Die is van
belang aangezien in maart 2022 VNVR-resolutie 2608 inzake antipiraterij is
verlopen, waardoor Atalanta op dit moment zonder expliciete
toestemming van de autoriteiten niet kan optreden tegen piraterij in de
territoriale wateren van Somalië. Wel kan op open zee worden
opgetreden. Na de strategische herziening zal de bijdrage aan Atalanta
opnieuw gewogen worden.
De European Union Capacity Building Mission in Somalië (EUCAP
Somalia) is in 2012 opgericht om de capaciteiten van Somalische
instituties te versterken om zo meer stabiliteit in het land en de kustzone
te creëren. De missie richt zich specifiek op maritieme capaciteitsopbouw,
bijvoorbeeld door het opzetten van een Somalische kustwacht. Vanwege
het blijvende belang om te investeren in maritieme capaciteitsopbouw
heeft het kabinet besloten de bijdrage aan EUCAP Somalië met tien
personen (civiel/politie) voorlopig tot en met 31 juli 2023 te verlengen.
Omdat de missie slechts in beperkte mate vooruitgang boekt, onder meer
vanwege de complexe politieke context, en het de afgelopen jaren niet is
gelukt het hele mandaat van tien personen te vervullen, zal naar
aanleiding van de strategische herziening van EU-missies in de Hoorn van
Afrika in het najaar bezien worden of dit mandaat moet worden bijgesteld.
De United Nations Mission in South Sudan (UNMISS) is na de onafhankelijkheid van Zuid-Soedan in 2011 gestart met als oorspronkelijk doel het
bevorderen van stabiliteit. Na het uitbreken van de crisis in december
2013 heeft UNMISS een robuuster mandaat gekregen om in te spelen op
de sterk verslechterde veiligheidssituatie. In 2021 werd het mandaat
verder toegespitst op ondersteuning van rechtsstaatontwikkeling. Het
kabinet heeft besloten de bijdrage met twee civiele experts aan UNMISS
te verlengen tot en met 31 juli 2025. De Nederlandse experts in UNMISS
bekleden strategische functies op voor Nederland relevante thema’s
(senior adviseur Rule of Law en senior adviseur Women Peace and
Security) en dragen bij aan een sterke informatiepositie. Daarnaast is het
werk van de experts relevant voor het vredesproces in Zuid-Soedan,
waarmee de inzet in UNMISS aansluit bij de bredere Nederlandse inzet in
Zuid-Soedan.
6. Golfregio en Indo-Pacific
Het bevorderen van maritieme veiligheid in de Golfregio en de
Indo-Pacific is nadrukkelijk in het Nederlands belang, gezien de grote
economische en geopolitieke belangen in deze regio’s. Zodoende neemt
Nederland sinds begin 2020 deel aan het Frans geleide ad-hoc coalitieverband European Maritime Surveillance Mission in the Strait of Hormuz
(EMASoH), ter bevordering van de vrijheid van doorvaart en de-escalatie
in de Golfregio. Ook nam Nederland in 2021 deel aan het Britsgeleide
vlootverband Carrier Strike Group (CSG).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

12

De noordwestelijke Indo-Pacific is aangewezen als maritime area of
interest (MAI) in de EU-strategie voor de Indo-Pacific. Hiermee kan het
Coordinated Maritime Presence (CMP)-concept in deze regio worden
geïmplementeerd. Nederland heeft actief bijgedragen aan de vormgeving
van dit nieuwe concept. CMP is een instrument om maritieme inzet onder
Europese lidstaten te coördineren in de aangewezen maritime areas of
interest (MAIs) en het delen van informatie te faciliteren via een
gezamenlijk informatie-cel (Maritime Areas of Interest Coordination Cell,
MAICC) in Brussel. Naast de noordwestelijke Indo-Pacific is de Golf van
Guinee aangewezen als MAI.
Momenteel wordt in coalitieverband gesproken over verlenging van het
eind dit jaar aflopende mandaat van EMASoH. Er wordt onder andere
gekeken naar integratie van EMASoH in EU-verband. In afwachting van de
uitkomst van deze discussie verlengt het kabinet de personele bijdrage
aan EMASoH met twee (nu tijdelijk vier) militairen/stafofficieren voorlopig
tot en met 31 juli 2023. In aanvulling daarop onderzoekt het kabinet de
mogelijkheid van een bijdrage met een of twee stafofficieren aan de
MAICC, voor de voorlopige duur van een jaar (startdatum nog te bepalen).
Tot slot is het de ambitie van het kabinet om gedurende een nader te
bepalen tijdvak in deze kabinetsperiode een schip in te zetten in deze
regio’s. In dat kader onderzoekt het kabinet opties om deel te nemen aan
een reis naar Azië, samen met een (Europese) partner of in het kader van
een CSG, waarbij de mogelijkheid bestaat tot deelname aan de EU CMP
Maritime Area of Interest North West Indo Pacific.
Financiële aspecten
Behoudens de bijdragen met civiele uitzendingen vanuit de Civiele
Missiepool, die uit het Stabiliteitsfonds (BZ-begroting) worden gefinancierd, wordt het merendeel van de inzet uit het Budget Internationale
Veiligheid (BIV, Defensiebegroting) gefinancierd.
De raming is dat de additionele kosten van verlenging of uitbreiding van
bestaande missies in 2022 maximaal 1 miljoen euro extra gaat kosten. Dit
wordt gedekt vanuit het BIV, evenals de kosten voor deze inzetten in de
komende jaren.
Het kabinet onderzoekt mogelijke nieuwe bijdragen aan missies (EUFOR
Althea, NMI). Indien het kabinet hiertoe besluit dan wordt uw Kamer
hierover schriftelijk geïnformeerd conform Toetsingskader 2014, dit besluit
bevat een concrete indicatie van de kosten die met de inzet zijn gemoeid.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
W.B. Hoekstra
De Minister van Defensie,
K.H. Ollongren
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.N.A.J. Schreinemacher
De Minister van Justitie en Veiligheid,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 29 521, nr. 446

13