Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

36 124

Defensienota 2022 – sterker Nederland, veiliger
Europa

Nr. 6

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 oktober 2022
Inleiding
Munitie en de opslag in munitiegebouwen zijn randvoorwaardelijk voor
het functioneren van de krijgsmacht, maar brengen ook risico’s met zich
mee. Veiligheid van de medewerkers, de directe omgeving en de
maatschappij heeft voor Defensie prioriteit. Er is daarom een traject
ingezet om de veiligheid van de munitiegebouwen te verbeteren. Met
deze A-brief informeer ik u over de behoeftestelling van het defensiebrede
Programma Veiligheid Munitiegebouwen. Met dit programma zorgt
Defensie ervoor dat alle in gebruik zijnde munitiegebouwen weer voldoen
aan de meest actuele wet- en regelgeving en defensienormen en weer
volledig aansluiten bij de bedrijfsvoering. Het programma richt zich op het
aanpassen van de bliksembeveiliging aan nieuwe Europese normen, het
actualiseren van de risicoanalyses voor veiligheid rondom de gebouwen
en het waar nodig aanpassen van de bewaking en fysieke beveiliging. Het
gaat om ongeveer 800 munitiegebouwen verspreid over ongeveer
40 defensielocaties.
Bij Defensie lopen momenteel diverse trajecten om de munitieketen, de
veiligheid binnen het munitiedomein en de infrastructuur (munitiemagazijnen, -onderhoudsgebouwen en -werkplaatsen) te verbeteren. Over de
voortgang van deze verbeteringen in het munitiedomein bent u eerder
geïnformeerd in september 2020 (Kamerstuk 34 919 nr. 65) en in mei 2021
(Kamerstuk 27 830, nr. 337). Als vervolg daarop informeer ik u met deze
A-brief over de verbeteringen op het gebied van munitie gerelateerde
infrastructuur. Uw Kamer wordt met een afzonderlijke brief geïnformeerd
over de stand van zaken van de verbeteringen rondom veiligheid in het
munitiedomein en het proces van demilitarisatie (afvoeren van
onbruikbare munitie).

kst-36124-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 124, nr. 6

1

De komende jaren past Defensie de munitiegebouwen zo snel mogelijk
aan. De Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) dringt daar ook op aan.
Uiteraard wordt gekeken naar de samenhang met het Strategisch
Vastgoedplan 2022 (SVP 2022). In de contourenbrief is reeds uiteengezet
dat het uitgangspunt voor het SVP 2022 is dat Defensie blijft beschikken
over terreinen met specifieke vergunningen en strategische elementen,
zoals locaties ten behoeve van munitieopslag (Kamerstuk 34 919, nr. 89).
De beoogde infrastructurele aanpassingen op het gebied van veiligheid en
beveiliging van de munitiegebouwen zijn daarom doelmatig, onvermijdelijk en urgent (no-regret).
De komende jaren worden de munitievoorraden verhoogd, zoals gemeld
in de Defensienota 2022. De hiervoor eventuele benodigde uitbreidingen
en/of aanpassingen van munitiegebouwen maken geen deel uit van dit
programma maar zullen uiteraard bij dit programma aansluiten.
Behoefte
Het Programma Veiligheid Munitiegebouwen bestaat uit drie componenten:
1. Bliksembeveiligingsinstallaties (interne veiligheid – safety)
In 2018 is gemeld dat Defensie heeft besloten dat de bliksembeveiligingsinstallaties van alle munitiegebouwen aan de nieuwe Europese norm1
voor bliksembeveiliging moeten voldoen (Kamerstuk 27 830, nr. 337 en
Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nrs. 2254 en 2253). Het bepalen van
de juiste aanpassingen verschilt per gebouw en vereist onderzoek. Eind
2019 is het grootste deel van de munitiemagazijnen op munitiemagazijncomplex Veenhuizen op de Europese norm gebracht. Sindsdien onderzoekt Defensie met TNO en DNV-GL2 de bliksembeveiligingsinstallaties op
de andere munitiegebouwen en de maatregelen die nodig zijn om aan de
Europese norm te voldoen. Dit deel van het programma voorziet in het
laatste deel van het onderzoek, inclusief infrastructurele aanpassingen die
uit dat onderzoek volgen en loopt tot 2028. ILT zal op basis van de
voortgang van dit programma niet handhavend optreden met betrekking
tot de bliksembeveiligingsinstallaties. Hoewel de munitiegebouwen
momenteel nog niet aan alle eisen van de nieuwe Europese norm voldoen
zijn er, zoals ook bevestigd door ILT en TNO, geen gevolgen voor de
externe veiligheid van de omgeving
2. Quantitative risk assessments (externe veiligheid – safety)
De opslag van munitie mag geen onaanvaardbaar risico opleveren voor
de omgeving. In de omgevingsvergunningen is daarom opgenomen dat
munitiegebouwen over een actuele kwantitatieve risicoanalyse, een
quantitative risk assessment (QRA), moeten beschikken. Dit is een
beoordeling van de veiligheidssituatie en het risico van de activiteiten in
de directe omgeving van een militaire munitieopslagplaats. De QRA is
mede bepalend voor de maximale hoeveelheid munitie die mag worden
opgeslagen. De huidige QRA’s zijn veelal gebaseerd op verouderde
risicomodellen en regelgeving. Hoewel de externe veiligheid met de
huidige QRA’s is gewaarborgd, actualiseert Defensie met dit programma
alle QRA’s mede met het oog op de aanvulling van munitievoorraden.

1
2

NEN-EN-IEC 62305.
Det Norske Veritas Germanischer Lloyd is een wereldwijd opererend technisch advies en
certificeringsbureau waar de Nederlandse KEMA in op is gegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 124, nr. 6

2

3. Beveiliging munitiegebouwen (beveiliging – security)
Om te waarborgen dat munitie wordt opgeslagen in voldoende beveiligde
gebouwen wordt het beveiligingsniveau van een deel van de gebouwen
verhoogd. Het betreft hier de fysieke beveiliging en bewaking (security).
Voor de fysieke beveiliging van munitie moet sprake zijn van organisatorische, bouwkundige en elektronische maatregelen die samen zorgen voor
het juiste beveiligingsniveau. Afhankelijk van de locatie, de bouwwijze en
de reeds aanwezige maatregelen wordt per gebouw bepaald welke
maatregelen nodig zijn. De gebouwen die als gevolg van het herinrichten
van de munitieketen, waardoor versnippering van munitiegebouwen
wordt tegengegaan, en als gevolg van herzien beleid nog niet aan het
beveiligingsniveau voldoen worden met het programma op het juiste
beveiligingsniveau gebracht. Naar verwachting zijn op 175 van de 800
gebouwen elektronische of bouwkundige beveiligingsaanpassingen
nodig.
Financiële aspecten
Het programmabudget, inclusief risicoreservering, bedraagt tussen de
25 miljoen euro en 100 miljoen euro (prijspeil 2022). Deze investering
komt ten laste van het investeringsbudget van Defensie.
Risico’s
Voor het project is een risicobeoordeling gemaakt, waarbij onder meer
marktwerking, capaciteit, levertijden en beschikbaarheid van materialen
en verstoring van de bedrijfsvoering als risico’s zijn geïdentificeerd.
Hiervoor is binnen het projectbudget een risicoreservering opgenomen.
Vooruitblik
Het programma begint eind 2022 en wordt uitgevoerd tot en met 2028. De
eerste geactualiseerde QRA’s worden in de tweede helft van 2023
verwacht. Deze worden gebruikt voor nieuwe vergunningsaanvragen. De
infrastructurele aanpassingen zijn gepland in de periode 2024 tot en met
2028.
Omdat het programmavolume minder dan 100 miljoen euro bedraagt,
ben ik voornemens het Defensie Ondersteuningscommando te mandateren voor de uitvoering van het programma.
De Staatssecretaris van Defensie,
C.A. van der Maat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 36 124, nr. 6

3