Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

17 050

Misbruik en oneigenlijk gebruik op het gebied
van belastingen, sociale zekerheid en subsidies

Nr. 580

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 juli 2019
Aanleiding
Op 7 maart 2019 heeft de Centrale Raad van Beroep (CRvB) bepaald dat
het afwijzen van herzieningsverzoeken op boetebesluiten evident
onredelijk is, voor zover het boetebesluiten betreft die zijn opgelegd onder
het regime van de Wet handhaving en aanscherping sanctiebeleid
SZW-wetgeving (Fraudewet) en het Boetebesluit socialezekerheidswetten,
beide in werking getreden op 1 januari 2013. Dit betreft boetebesluiten
over de periode 1 januari 2013 tot en met 12 oktober 2014. Daarbij heeft
de CRvB richtlijnen1 gegeven voor de behandeling van herzieningsverzoeken. In deze brief geef ik aan wat de uitspraak behelst en hoe UWV en
SVB daar uitvoering aan zullen geven.
Historie
Op 1 januari 2013 is de Fraudewet in werking getreden. Met de invoering
van de Fraudewet en het bijbehorende boeteregime werd bij overtreding
van de inlichtingenplicht overwegend een boete van 100% van het
benadelingsbedrag2, de teveel betaalde uitkering, opgelegd. Op
24 november 2014 is naar aanleiding van een uitspraak van de CRvB3 het
boeteregime van deze wet aangepast. Deze uitspraak van de CRvB stelt
dat de hoogte van de boete in alle gevallen moet worden afgestemd op de
ernst van de overtreding, de mate van verwijtbaarheid en de (financiële)
omstandigheden van betrokkenen. Hierdoor kon niet langer standaard een
boete van 100% worden opgelegd. Uit de uitspraak volgde dat alleen in
gevallen waarin sprake is van opzet bij betrokkene nog een boete van
1

ECLI:2019:659, ECLI 2019:660, ECLI 2019:661
Indien er sprake was van recidive werd een boete van 150% van het benadelingsbedrag
opgelegd.
3
ECLI:NL:CRVB:2014:3754
2

kst-17050-580
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 17 050, nr. 580

1

100% opgelegd kan worden4. Daarnaast oordeelde de CRvB in de
uitspraak van 24 november 2014 dat boetes niet hoger mogen zijn dan de
overeenkomstige boetecategorieën in het Wetboek van Strafrecht.
De uitspraak van de CRvB is verwerkt in de gewijzigde Fraudewet en het
Boetebesluit socialezekerheidswetten, die in werking zijn getreden op
1 januari 2017. Tevens is geoordeeld dat er geen juridische verplichting
was om boetes die voor 24 november 2014 waren opgelegd en waar
tegen geen rechtsmiddel meer openstond (bezwaar en beroep) te herzien.
Dit is met uw Kamer gedeeld5. Bij boetes die na de uitspraak van
24 november 2014 zijn opgelegd, is reeds rekening gehouden met het
aangepaste boeteregime en zijn boetes conform de richtlijnen van de
CRvB opgelegd. Ook zijn de boetes die op 24 november 2014 in de
bezwaar- of beroepfase zaten, met terugwerkende kracht tot 12 oktober
2014, opnieuw beoordeeld volgens de nieuwe richtlijnen. Deze boetes
vallen zodoende niet onder de uitspraak van de CRvB van 7 maart 2019
over de herziening waardoor alleen boetes van 1 januari 2013 tot en met
12 oktober 2014 hoeven te worden herzien.
Uitspraak Centrale Raad van Beroep
De CRvB concludeert dat het onder bepaalde omstandigheden evident
onredelijk is om verzoeken tot herziening af te wijzen. Daarbij worden
twee situaties onderscheiden met verschillende richtlijnen voor
afhandeling:
1. De invordering van de boete was al voltooid op het moment dat het
herzieningsverzoek werd gedaan;
2. De invordering van de boete was nog gaande op het moment dat
herzieningsverzoek werd gedaan.
Invordering boete voltooid
Boetes die ten tijde van het herzieningsverzoek reeds volledig zijn
afbetaald hoeven niet herzien te worden tenzij de totale opgelegde boete
hoger was dan wat de strafrechter onder het strafrecht6 had kunnen
opleggen. De boete moet in dat geval verlaagd worden tot het maximum
zoals dit is vastgelegd in het Wetboek van Strafrecht. UWV, SVB en
gemeenten moeten de boete herzien naar deze maximale boete7.
Invordering boete niet voltooid
Indien de boete nog niet volledig is afbetaald, moeten UWV, SVB en
gemeenten de herzieningsverzoeken inhoudelijk beoordelen. De CRvB
heeft vuistregels meegegeven voor deze beoordeling. De boete moet
beperkt getoetst worden op de mate van verwijtbaarheid gerelateerd aan
het percentage van het oorspronkelijke boetebedrag. Boetes van 100%
van het benadelingsbedrag zoals deze tussen 1 januari 2013 en 12 oktober
2014 standaard opgelegd werden, worden aangepast aan de juiste mate
van verwijtbaarheid. Daarnaast moeten de maximum boetebedragen uit
artikel 23, lid 4, Wetboek van Strafrecht gerespecteerd worden.

4

100% boete bij opzet, 75% boete bij grove schuld, 50% bij normale verwijtbaarheid en 25% bij
verminderde verwijtbaarheid
5
Kamerstuk 17 050, nr. 504
6
Art. 23, vierde lid, wetboek van strafrecht
7
Bij gewone verwijtbaarheid derde categorie max. € 7.800, bij opzet vijfde categorie max.
€ 78.000

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 17 050, nr. 580

2

Gevolgen voor de uitvoering
De uitspraak van de CRvB verplicht de uitvoeringsorganisaties herzieningsverzoeken ten aanzien van boetebesluiten over de periode 1 januari
2013 tot en met 12 oktober 2014 conform de richtlijnen van de CRvB te
behandelen. UWV, SVB en gemeenten mogen herzieningsverzoeken
afwachten en hoeven klanten niet actief te benaderen of ambtshalve te
herzien. Ter bevordering van de afwikkeling van de herzieningsverzoeken
zullen UWV en SVB echter cliënten die onder de reikwijdte van de
uitspraak vallen, aanschrijven om een herzieningsverzoek in te dienen. In
het volgende Gemeentenieuws van SZW zal ik gemeenten over de
uitspraak en de benadering van cliënten informeren. In het kader van
klantvriendelijkheid en een soepele administratieve afhandeling zullen
UWV en SVB aan klanten een standaardbrief of -formulier zenden om het
indienen van een herzieningsverzoek te vereenvoudigen. Daarbij heb ik
besloten de datum van de uitspraak van de CRvB, 7 maart 2019, als
peildatum te hanteren voor alle herzieningsverzoeken. Hierdoor wordt
rechtsongelijkheid voorkomen voor cliënten die later aangeschreven
worden, daar de uitvoeringsinstanties nog enige tijd nodig hebben om de
zending voor te bereiden en niet alle cliënten tegelijkertijd kunnen
aanschrijven.
Totale aantal boetebesluiten
Een overzicht van het totaal aantal 100% boetes en 150% boetes (bij
recidive) in de periode 1 januari 2013 en 12 oktober 2014 dat ik voor de
zomer aan uw Kamer had toegezegd8 is op dit moment nog niet
beschikbaar. Ik heb UWV en SVB verzocht mij deze gegevens te leveren.
Zodra ik hierover duidelijkheid heb, zal ik uw Kamer hierover informeren.
De Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
T. van Ark

8

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2320

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 17 050, nr. 580

3