Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

332
Vragen van het lid Thieme (PvdD) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport en de Staatssecretaris van Economische Zaken over de
dreiging van ziekmakende en levensbedreigende bacteriën op vlees
(ingezonden 23 september 2014).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de Staatssecretaris van Economische Zaken (ontvangen 24 oktober
2014)
Vraag 1
Kent u het onderzoek van Wakker Dier, waarbij barbecuevlees is onderzocht
op voedselveiligheid en dierenwelzijn? Bent u op de hoogte van de resultaten
van dit onderzoek, waarbij op 80% van de kipproducten ESBL-producerende
bacteriën en Entereobacteriaceae zijn gevonden, en de bacteriën E.coli,
Listeria Monocytogenes, Campylobacter en Staphylococcus op varkens- en
kippenvlees zijn gedetecteerd?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Klopt het dat elke zomer honderdduizenden mensen bij barbecue’s een
voedselinfectie oplopen? Erkent u dat de aanwezigheid van de ziekmakende
en levensbedreigende bacteriën in het onderzochte vlees de gezondheid van
de consument ernstig kan bedreigen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Het RIVM schatte in 2012 dat jaarlijks ongeveer 680.000 mensen ziek worden
door het eten van besmet voedsel. Barbecueën is een bekende risicofactor
voor het optreden van voedselinfecties, maar het aandeel hiervan in de totale
ziektelast is niet bekend.
Voedselinfecties bij het barbecueën hebben verschillende oorzaken. Eén
oorzaak is dat pathogene bacteriën op rauw vlees door onvoldoende
verhitten niet onschadelijk worden gemaakt. Een andere oorzaak is kruisbesmetting van gegaard vlees door contact met materialen (borden, messen)

1

ah-tk-20142015-332
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.wakkerdier.nl/uploads/media_items/20140916-welzijnskeurmerken-en-bbqassortiment.original.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

die eerder in contact met rauw vlees zijn geweest. Ook kan besmetting met
virussen en bacteriën optreden door onvoldoende (hand)hygiëne bij het
snijden en klaarmaken van kant-en-klare levensmiddelen zoals rauwkost, fruit
en salades. Ook kan een risico ontstaan door het te lang buiten de koelkast
bewaren van kant-en-klare levensmiddelen, waardoor uitgroei van bacteriën
kan plaatsvinden.
De producent van levensmiddelen is er voor verantwoordelijk dat producten
aan de wetgeving voor voedselveiligheid voldoen. Maar zoals uit bovenstaande blijkt, heeft ook de consument een belangrijke rol bij het waarborgen
van de voedselveiligheid bij het barbecueën. Het Voedingscentrum informeert
de consument over de microbiologische risico’s van voedsel, geeft algemene
adviezen voor het veilig kopen, bereiden en bewaren van voedingsmiddelen
(«5x veilig») en besteedt aandacht aan bijzondere manieren van bereiding en
consumptie, zoals het barbecueën, het koken aan tafel en het picknicken.
Deze informatie zal ook terug komen in een campagne die eind dit jaar van
start zal gaan.
Vraag 3
Erkent u de bevindingen van Scienta Nova en de WUR dat de grens van tien
miljoen kolonievormende eenheden bacteriën (kve) per gram vlees aantoont
dat vlees bedorven is?
Klopt het dat de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bij
controles tevens uitgaat van deze grens? Kunt u bevestigen dat de aanwezigheid van meer dan tien miljoen kve’s in het door Wakker Dier onderzochte
vlees, met zelfs een 4,7 keer hogere waarde, de kwaliteit van het vlees
aantast en zelfs de voedselveiligheid bedreigt? Deelt u de conclusies van
Scienta Nova dat de uitkomsten van deze resultaten «erg verontrustend» zijn?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Nee.
Een levensmiddel is bedorven als kleur, geur, smaak of structuur onacceptabel aangetast zijn. Bij bedorven vlees zal het aantal bacteriën groot zijn, maar
een groot aantal bacteriën betekent niet automatisch dat vlees bedorven is.
Dit is ook de reden dat er geen wettelijke norm is voor het aantal bacteriën
per gram vlees. Sommige soorten bacteriën dragen meer bij aan bederf dan
andere. Het is aan het leverende bedrijf om het productieproces zo te
beheersen dat aan het eind van de bewaartermijn geen sprake is van bederf.
Producenten en de NVWA hanteren de aantallen bacteriën per gram vlees als
een indicator voor onhygiënische omstandigheden, te lange bewaartermijnen
of te hoge bewaartemperaturen. Het aantreffen van veel bacteriën op
producten heeft dus een belangrijke signaalwaarde. Een bedrijf moet dan
nagaan of het productieproces nog voldoende beheerst wordt en zekerstellen
dat geen bederf optreedt gedurende de bewaartermijn van de producten. Het
constateren van een hoog aantal kve’s alleen is dus geen reden om de
producten uit de handel te (doen) halen.
Vraag 4
Kunt u aangeven waarom er alleen voor gehakt en seperatorvlees een
wettelijke grens is voor de aanwezigheid van kve’s? Kunt u bevestigen dat
een wettelijke bepaling van grenswaarden duidelijkheid verschaft, en
voorkomt dat er bedorven vlees terecht komt op de borden van de consument? Bent u bereid een wettelijke grens in te stellen voor de aanwezigheid
van kve’s in vers vlees? Zo ja, op welke wijze en op welke termijn? Zo nee,
waarom niet?
Antwoord 4
Inderdaad bestaan er wettelijke criteria voor het aantal bacteriën in gehakt
vlees en separatorvlees. Deze zijn opgenomen in Verordening (EG) nr.
2073/2005 (microbiologische criteria). De criteria waaraan gerefereerd wordt,
zijn echter geen wettelijke grenzen voor het aantal bacteriën op een product
dat aan de consument wordt aangeboden. Het betreft grenswaarden voor het
aantal bacteriën op het product tijdens de productie. Als deze grenswaarden
worden overschreden, is dat een teken dat het bedrijf verbeteringen moet
doorvoeren in de proceshygiëne.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Een afdoende hygiëne bij het produceren en bewaren van voedingsmiddelen
kan voorkomen dat producten binnen de beoogde bewaartermijn onveilig
worden. Het stellen van normen aan het aantal kve per gram draagt daar niet
aan bij. Daarom stel ik ook geen wettelijke grens in voor het aantal bacteriën
op vlees.
Vraag 5
Kunt u aangeven of u de conclusies van Wakker Dier dat «veul voor weinig»
leidend is voor het BBQ-assortiment van supermarkten, en dat dit ten koste
gaat van het dierenwelzijn en de volksgezondheid? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Alle producten, inclusief aanduidingen op het etiket en de productiewijzen
dienen minimaal te voldoen aan de wettelijke normen, ook die van voedselveiligheid en dierenwelzijn. De keten en supermarkt zijn primair verantwoordelijk voor de veiligheid van hun producten en voor een correcte etikettering
volgens de wettelijke eisen. De NVWA houdt hier toezicht op. Het is aan de
keten, van boer tot supermarkt, om mede in het licht van een goed verdienmodel afspraken te maken over bovenwettelijke eisen, eventueel via een
privaat keurmerk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3