Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

926
Vragen van het lid Harbers (VVD) aan de Minister van Financiën over het
bericht «Italy’s cabinet approves Monte dei Paschi bailout» in de Financial
Times (ingezonden 27 december 2016).
Antwoord van Minister Dijsselbloem (Financiën) (ontvangen 13 januari 2017)
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Italy’s cabinet approves Monte dei Paschi
bailout»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2, 3 en 6
Kunt u, zodra deze informatie beschikbaar is, meer informatie verschaffen
over de precieze invulling van deze reddingsoperatie? Hoe verhoudt deze
reddingsoperatie zich tot de BRRD (Bank Recovery and Rescue Directive) en
de staatssteunregels?
Kunt u bevestigen dat Italië zich volledig committeert aan het nakomen van
de afspraken uit de Bankenunie, ondanks het eerdere verzet hiertegen?
Klopt de bewering in het artikel dat de Europese Commissie al toestemming
gegeven heeft voor het reddingsplan? Hoe kan de Commissie al akkoord zijn
als de details van het plan nog niet bekend zijn? Wordt de toestemming van
de Commissie, of de mogelijke bezwaren, openbaar gemaakt?
Antwoord 2, 3 en 6
In antwoord op eerdere vragen van het lid Harbers heb ik uiteengezet wat de
mogelijkheden zijn voor overheden om orde op zaken te stellen bij banken.
Mijn brief van 6 juli jl. maakte onderscheid tussen enerzijds liquiditeitssteun
en anderzijds kapitaalsteun, waarbij ik aangaf wat de voorwaarden hiervoor
zijn en hoe deze worden toegepast door de bevoegde autoriteiten.2
Het is aan de Europese Commissie om te beoordelen of er bij maatregelen
door een nationale overheid sprake is van staatssteun en zo ja of deze
geoorloofd is. Zodra de Europese Commissie een formeel oordeel geeft over

1

«Italy’s cabinet approves Monte dei Paschi bailout» https://www.ft.com/content/a018e818-c831–
11e6-9043-7e34c07b46ef
2
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 3097

ah-tk-20162017-926
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

een steunmaatregel wordt dit gepubliceerd op haar website. Inmiddels is op
de website van de Europese Commissie zichtbaar dat is besloten om geen
bezwaar te maken tegen liquiditeitssteun aan de Italiaanse bank Monte dei
Paschi di Siena.3
In het Financial Times artikel waar het lid Harbers naar verwijst wordt ook
gesproken over kapitaalsteun aan Monte dei Paschi di Siena. Hierover is nog
geen definitief oordeel door de Europese Commissie gegeven. Zoals
beschreven in mijn brief van 6 juli jl. is voor preventieve herkapitalisatie
goedkeuring van de Commissie op basis van de Europese staatssteunregels
vereist. Hiervoor dient aan een aantal voorwaarden uit de BRRD te worden
voldaan.4 Wanneer op grond van het oordeel van de toezichthouder en op
basis van het herstructureringsplan van een bank door de Commissie
toestemming wordt gegeven voor toepassing van preventieve herkapitalisatie
dan kan het oordeel van de Commissie terug worden gevonden op de
website van de Commissie.5
Vraag 4 en 5
Waaruit bestaat de uitzondering in de Europese regels ter bescherming van
kleine beleggers waar Italië gebruik van lijkt te willen maken? Welke
voorwaarden en eisen zijn daarop van toepassing? Wat wordt gekwalificeerd
als een «kleine spaarder»? Wat bedoelt u met uw opmerking dat «»De
Europese regels verzetten zich hier (het beschermen van kleine spaarders)
ook niet tegen, maar dat kost natuurlijk wel veel geld»«?6
Kunt u bevestigen dat de Italiaanse overheid ervoor kiest om de zogenaamde
«retail bondholders» te compenseren voor hun bijdrage aan de bail in? Is dit
geen omzeiling van het principe dat de primaire lasten gedragen dienen te
worden door investeerders en niet door de belastingbetaler?
Antwoord 4 en 5
In antwoord op eerdere Kamervragen heb ik aangegeven dat autoriteiten in
geval van «bail-in aanvullende maatregelen kunnen treffen ten behoeve van
kwetsbare groepen.7 In het Financial Times artikel waar het lid Harbers naar
verwijst staat dat Italiaanse ambtenaren zouden hebben gezegd dat sommige
retail obligatiehouders worden gecompenseerd indien zij worden geraakt. De
precieze vormgeving van een dergelijke compensatie is vooralsnog onbekend. De Europese regels voor banken kennen geen generieke uitzondering
voor de «bail-in» van «kleine spaarders». Compensatie kan in sommige
gevallen echter op zijn plaats zijn, bijvoorbeeld indien retail beleggers bij de
aankoop van kapitaalinstrumenten niet goed geïnformeerd zijn over de
risico’s. Uiteraard dient een eventuele compensatieregeling conform de
staatssteunregels te zijn.
Vraag 7
Heeft het plan consequenties voor de Italiaanse begroting, en zo ja, welke?
Indien ja, valt deze steun onder enige vorm van «flexibiliteit» uit het
Stabiliteits- en Groeipact?
Antwoord 7
De exacte uitwerking van een plan waar het Financial Times artikel over
spreekt is nog onzeker. Hierdoor is ook niet zeker wat de exacte gevolgen zijn
voor de Italiaanse begroting. In algemene zin verhoogt zowel een kapitaalinjectie in een financiële instelling als een eventuele compensatie van
retail-beleggers de EMU-schuld van een lidstaat. In hoeverre dit impact heeft
3

«Request for Liquidity Support by BMPS» http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/
case_details.cfm?proc_code=3_SA_47081
4
De voorwaarden voor preventieve herkapitalisatie staan beschreven in artikel 32(4)(d) van de
BRRD. Zie voor een opsomming van de in dit artikel genoemde voorwaarden ook het
Commissie besluit inzake «Piraeus Bank» http://ec.europa.eu/competition/state_aid/cases/
261238/261238_1733314_89_2.pdf
(regel #160) en regel #169 van het besluit inzake «National Bank of Greece»
http://ec.europa.eu/competition/state_aid/cases/261565/261565_1733770_121_2.pdf
5
«State Aids cases by date – Last 3 months»
http://ec.europa.eu/competition/elojade/isef/index.cfm?fuseaction=dsp_sa_by_date
6
www.telegraaf.nl 23 december 2016: Monte dei Paschi vraagt staatssteun aan.
7
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nrs. 2365 en 3079

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

op het (structurele) EMU-saldo van een lidstaat, en daarmee de naleving van
de preventieve arm, hangt af van de precieze vormgeving en de beoordeling
hiervan door de Europese Commissie.
Vraag 8 en 9
Kunt u toezeggen dat u zich er volledig voor zal inzetten om de (geloofwaardigheid van de) regels van de Bankenunie overeind te houden?
Ziet u de huidige gang van zaken als extra steun voor de inzet van de
Nederlandse regering om eerst tot substantiele risicoreductie in de financiële
sector te komen alvorens er zelfs maar overgegaan kan worden tot mogelijke
vormen van risicomutualisatie, bijvoorbeeld in relatie tot het Europees
Depositogarantiestelsel?
Antwoord 8 en 9
Ik blijf me inzetten voor een adequate en consequente toepassing van de
Europese regels voor banken. Er zijn inderdaad nog stappen te zetten als het
gaat om het verminderen van de risico’s in het Europese bankwezen,
alvorens over te gaan tot verdere risicodeling. De routekaart voor de
bankenunie, die tijdens het Nederlands voorzitterschap is afgesloten, is hierbij
voor de regering leidend.8

8

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1334

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3