Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

28 676

NAVO

Nr. 175

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 maart 2013
Hierbij bied ik u het verslag aan van de bijeenkomst van de
Navo-defensieministers te Brussel op 21 en 22 februari jl.
De minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

kst-28676-175
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 175

1

Op 21 en 22 februari 2013 kwamen de Navo-ministers van Defensie bijeen
in Brussel. De eerste dag van de bijeenkomst stond in het teken van de
nadere uitwerking van de opdrachten die voortvloeiden uit de Navo-Top in
Chicago. Op de tweede dag vond een bijeenkomst plaats van de
Navo-Oekraïne Commissie en spraken de ministers in aanwezigheid van
de partnerlanden over de International Security Assistance Force (ISAF).
En marge van de bijeenkomst ondertekenden de ministers van Defensie
van België, Luxemburg en Nederland het mandaat voor de Beneluxstuurgroep. Hieronder volgt een verslag van de bespreking van de
agendapunten. Ten slotte informeer ik u hierbij over de stand van zaken
van de ontplooiing van Patriot-systemen in Turkije.
Connected Forces Initiative (CFI)
De ministers zijn van mening dat het hoge niveau van interoperabiliteit
ook na afloop van de ISAF missie behouden moet blijven. De Navo moet
daartoe een oefenprogramma ontwikkelen waarbij het gehele spectrum
van missies beoefend kan worden. Bij de oefeningen moet gebruik
worden gemaakt van de NATO Response Force (NRF). De ministers
steunden het voorstel van de Secretaris-generaal om in 2015 een militaire
oefening (LIVEX) te organiseren. Ik heb onderstreept dat gezamenlijk
oefenen om interoperabiliteit te behouden van groot belang is. De
planning van nationale en Navo-oefeningen moet goed op elkaar worden
afgestemd. Enkele landen stelden voor om ook oefeningen te laten
plaatsvinden in Noord-Amerika. Hiermee wordt de trans-Atlantische link
versterkt en wordt ook na 2014 op eenvoudige wijze strategische
verplaatsing beoefend. De Secretaris-generaal zal de ministers tijdens de
bijeenkomst in oktober 2013 informeren over de uitwerking van het CFI.
Common Funding
De voorstellen van Secretaris-generaal Rasmussen om beter gebruik te
maken van common funding konden tijdens de ministeriële rekenen op
brede steun. De voorstellen zijn gericht op het handhaven van interoperabiliteit, het versterken van de collectieve deployability, het verbeteren van
het financieel management en het stimuleren van multinationale
capaciteitsontwikkeling. Ik heb de voorstellen van de Secretaris-generaal
gesteund en gepleit voor het slimmer inzetten van Navo-financiering en
een verbreding van het gebruik van common funding. Het voorstel van de
Secretaris-generaal om common funding te gebruiken voor de ondersteuning van de NRF, voor Navo-training en oefeningen en voor het Joint
Intelligence Surveillance & Reconnaisance (JISR) initiatief werd
verwelkomd door de landen. Tijdens de eerstvolgende ministeriële
bijeenkomst, naar verwachting in juni a.s., wordt dit onderwerp opnieuw
besproken.
Capaciteitenontwikkeling en Smart Defence
De commandanten van de strategische commando’s van de Navo hebben
de ministers geïnformeerd over de meest urgente tekorten van het
bondgenootschap en de benodigde investeringen in capaciteiten. Ik heb in
mijn interventie onderstreept dat nationale investeringen elkaar zouden
moeten aanvullen, en dat het belangrijk is dat bondgenoten elkaar
informeren over de planning van investeringen. De Secretaris-generaal
onderstreepte opnieuw het belang van samenwerking tussen de bondgenoten bij capaciteitenontwikkeling en riep hen op verdere mogelijkheden
voor samenwerking te onderzoeken. In het kader van de herziening van
het NDPP verzocht hij de bondgenoten te onderzoeken of samenwerking
kan helpen tegen tekorten aan een aantal strategische capaciteiten, zoals
JISR en Ballistic Missile Defence (BMD). De ontplooiing van de Patriotsys-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 175

2

temen in Turkije werd genoemd als succesvol voorbeeld van multinationale samenwerking. Ik heb gesteld dat multinationale samenwerking
inmiddels operationele noodzaak is geworden, bovendien leveren we
door samen te werken een bijdrage aan onze collectieve veiligheid.
De toekomst van de Navo
Tijdens het werkdiner schetste de Secretaris-generaal de toekomstige
uitdagingen voor de Navo. Het bondgenootschap moet gereed zijn voor
alle eventualiteiten en zal er voor moeten zorgen dat bestaande capaciteiten behouden worden. Daarnaast moeten capaciteitentekorten worden
ingevuld, onder andere door alle mogelijkheden voor multinationale
samenwerking te benutten. Rasmussen riep de Europese landen in de
Navo op hun bijdragen te verhogen (burden sharing). Navo-gelden
moeten efficiënt worden ingezet en het CFI moet verder worden
ontwikkeld. Secretaris-generaal Rasmussen sprak opnieuw zijn
bezorgdheid uit over de aanhoudende druk op de defensiebudgetten.
Navo-Oekraïne Commissie (NUC)
Op de tweede dag kwam de Navo-Oekraïne Commissie (NUC) voor de
eerste keer in drie jaar bijeen. De onlangs aangetreden Oekraïense
minister van Defensie Pavlo Lebedev memoreerde de ambitieuze
defensiehervormingen waar Oekraïne zich aan gecommitteerd heeft, die
moeten leiden tot een professionelere en kleinere krijgsmacht. In dit kader
werden verschillende bondgenoten, waaronder Nederland, bedankt voor
hun bijdragen op dit terrein. Diverse bondgenoten toonden waardering
voor de bijdrage die Oekraïne levert aan Navo-operaties. Sommige
bondgenoten, waaronder Nederland, spraken ook hun zorgen uit over de
politieke situatie in het land en de selectieve rechtspraak. Het
Khmelnitsky-project, dat zich richt op de omscholing van overbodig
geworden defensiepersoneel en zo een bijdrage levert aan de verkleining
van de Oekraïense krijgsmacht, is kort aan de orde gekomen. Dit project
gaat zijn laatste fase in, waarbij de lessons learned van het project zullen
worden toegepast in de nationale programma’s van Oekraïne. De
Navo-betrokkenheid bij Khmelnitsky zal eindigen. Nederland zal
€ 100.000,– bijdragen aan de laatste fase van het project.
Afghanistan
De ministers van Defensie van de 28 bondgenoten en hun 22 ISAFpartners
werden door de commandant van ISAF generaal Dunford en Senior
Civilian Representative (SCR) Maurits Jochems geïnformeerd over de
situatie in Afghanistan. Ook de minister van Defensie van Afghanistan
Generaal Bismillah Mohammadi informeerde de ministers over de stand
van zaken in Afghanistan en sprak waardering uit voor de bijdragen van
Navo-bondgenoten aan de ISAF-missie. Generaal Dunford beklemtoonde
dat het grootste deel van Afghanistan zich inmiddels in de transitiefase
bevindt. Dit voorjaar gaat naar verwachting ook in de laatste delen van
Afghanistan de transitie van start en daarmee zullen de Afghan National
Security Forces (ANSF) in het hele land verantwoordelijk worden voor de
veiligheid. ISAF zal hierbij steeds meer de nadruk leggen op begeleiding
en training van de ANSF en de transitie zal eind 2014 voltooid zijn. SCR
Jochems wees op het grote belang van de verkiezingen in 2014 en de
noodzaak om de Afghaanse regering hier op te blijven aanspreken.
De ministers namen kennis van een tussenrapport over de financiering
van de Afghan National Security Forces (ANSF) na 2014. De Navo is een
proces begonnen om het bestaande Trust Fund voor het Afghaanse leger
te herzien, zodat dit vanaf 2015 onderdeel kan gaan vormen van een
breder mechanisme voor de financiering van de gehele ANSF. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 175

3

contouren van dit bredere mechanisme zijn nog onderwerp van gesprek
tussen donoren en de Afghaanse regering en ook de Navo zal dit werk pas
in een later stadium voltooien.
Ten slotte werden de ministers geïnformeerd over het begin van de
planning voor de Navo-missie in Afghanistan na 2014. De missie zal zich
richten op de training en advisering van en de bijstand aan de ANSF en de
relevante ministeries. De ministers stemden ermee in dat voor de
planning wordt uitgegaan van een focus op training op het nationale
niveau en een beperkte regionale spreiding, die veel kleiner is dan de
huidige operatie. De Navo-planning verkeert in een vroeg stadium en een
Nederlands besluit over deelneming is nog niet aan de orde.
Overig
Ondertekening mandaat Benelux-samenwerking
En marge van de informele vergadering van Defensieministers van de
Navo in Brussel heb ik samen met mijn Belgische en Luxemburgse
collega’s met de ondertekening van een samenwerkingsmandaat een
nieuwe fase van de Benelux-samenwerking ingeluid. Dit mandaat is een
uitvloeisel van de Benelux-overeenkomst van 18 april 2012 over intensivering van de militaire samenwerking. Het afgelopen jaar is onderzocht
waar mogelijkheden voor samenwerking liggen. Op een groot aantal
terreinen lijkt samenwerking haalbaar. Het mandaat regelt de werkafspraken en procedures tussen de drie landen om de geïdentificeerde
samenwerkingsmogelijkhedeneen concreet vervolg te geven. Het betreft
bijvoorbeeld de oprichting van een Benelux parachute opleidings- en
trainingscentrum in Schaffen, België. Voorts worden plannen uitgewerkt
om de samenwerking op het gebied van trainingen, opleidingen en
medische ondersteuning te intensiveren.
Stand van zaken ontplooiing Patriotsystemen in Turkije
Zoals toegezegd aan uw Kamer tijdens het algemeen overleg van
20 december jl. over de ontplooiing van de Patriot-systemen informeer ik
u hierbij over de stand van zaken. Nederland levert gedurende een
periode van maximaal twaalf maanden bescherming aan de stad Adana
tegen aanvallen met ballistische raketten vanuit Syrië. Daartoe zijn twee
Patriot Fire Unit systemen inclusief een commandovoeringselement en
logistieke ondersteuning ontplooid die onderdeel zijn van de
Navo-commandovoeringsstructuur. Daarnaast staan er twee Duitse
Patriot-systemen nabij Kharamanmaras en een Amerikaans systeem nabij
Gaziantep. De Nederlandse systemen zijn opgesteld op de luchtmachtbasis Incerlik ten oosten van Adana en op een civiel vliegveld ten westen
van die stad. De samenwerking met Duitse en Amerikaanse partnereenheden verloopt goed en wordt aangestuurd vanuit het Navo-operatiecentrum in Ramstein. Turkije levert Host Nation Support (HNS), zodat de
Nederlanders zijn voorzien van toereikende Force Protection (FP) en
logistieke en medische ondersteuning. De eerstelijns-bewaking van de
wapensystemen wordt door eigen personeel verzorgd. Ook is de
bescherming van personeel bij een eventuele chemische aanval een
nationale aangelegenheid.
De Nederlandse Patriot-systemen zijn op de avond van 8 januari 2013 aan
boord van een schip geladen en zijn op 23 januari in de haven van
Iskenderun gelost. De Duitse systemen volgden een aantal dagen later op
een eigen schip. Een Duitse en Nederlandse Advance Party zijn samen op
8 januari met twee Nederlandse C-130 Hercules vertrokken om de
voorbereidingen te treffen voor de komst van de hoofdeenheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 175

4

Vervolgens vlogen op 18 januari Duitse en Nederlandse kwartiermakers
(met Duits transport) naar de Turks/Amerikaanse luchtmachtbasis Incerlik.
De Nederlandse hoofdeenheid is op 21 januari op vliegbasis Incerlik
gearriveerd en was, na de opbouw van de systemen en verbindingen, op
26 januari operationeel. Zij bestaat op dit moment uit een commandogroep (67 personen), een Fire Unit groep (116 personen) en een support
groep (90 personen). De staf van de Nederlandse eenheid rouleert om de
vier maanden, de operators en het personeel voor de directe ondersteuning van de wapensystemen rouleren om de drie maanden. Het
personeel verblijft op en werkt vanaf de Turks/Amerikaanse vliegbasis
Incerlik.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 676, nr. 175

5