JU

Aanwijzing Huiselijk Geweld
Categorie: Opsporing, vervolging, strafvordering
Rechtskarakter: Aanwijzing i.d.z.v. artikel 130, lid 4 Wet RO
Afzender: College van procureursgeneraal
Adressaat: Hoofden van de parketten
Registratienummer: 2008A011
Datum vaststelling: 14-07-2008
Datum inwerkingtreding: 01-08-2008
Geldigheidsduur: 31-07-2012
Publicatie in Stcrt.: PM
Vervallen: Aanwijzing huiselijk geweld
(2003A003)
Relevante beleidsregels OM: Aanwijzing slachtofferzorg (1999A019), Aanwijzing spreekrecht en schriftelijke
slachtofferverklaring (2004A013), Aanwijzing opsporing en vervolging inzake
seksueel misbruik (2005A001), Aanwijzing formulier risicoprofiel en executieindicator (2008A014)
Wetsbepalingen: Zie bijlage 1
Bijlage(n): 4

2. Probleemstelling
Huiselijk geweld betreft (ernstige) strafbare feiten. Uit diverse landelijke onderzoeken blijkt dat huiselijk geweld op
grote schaal voorkomt. Slechts in een
gering aantal gevallen wordt aangifte
gedaan 1. Een deel van de slachtoffers
durft geen aangifte te doen, of verkeert
in de veronderstelling dat politie en justitie daar geen gevolg aan zullen geven.
Een kenmerk van huiselijk geweld is
de omstandigheid dat dader en slachtoffer (waaronder het minderjarige slachtoffer) vaak desondanks – en soms
noodgedwongen – deel blijven uitmaken
van elkaars leefomgeving. Hiermee
hangt samen dat huiselijk geweld vaak
een stelselmatig karakter heeft en er een
hoog recidiverisico is.
Kinderen die getuige zijn van huiselijk
geweld, ondervinden daarvan veelal
schadelijke gevolgen. Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat kinderen die
getuige zijn geweest van huiselijk
geweld, later een aanzienlijk vergrote
kans hebben om zelf dader te worden of
(opnieuw) slachtoffer te worden.2
Deze aspecten vragen om een specifieke strafrechtelijke aanpak. In de kabinetsnota ‘Privé geweld, publieke zaak’
van april 2002 wordt een integrale aanpak onder regie van de gemeente bepleit
om huiselijk geweld beter te kunnen
bestrijden. Deze aanwijzing vloeit mede
voort uit de beleidslijn die met de kabinetsnota is ingezet. 3

Jeugdzorg en het Advies- en meldpunt
kindermishandeling (AMK), dat landelijk zal worden ingevoerd, houdt in dat
minderjarige kinderen die getuige zijn
geweest van huiselijk geweld én hun
ouders zo spoedig mogelijk na het optreden van het geweldsincident worden
verwezen naar de voor hen meest
geschikte vorm van hulpverlening, die
op een zeer korte termijn daadwerkelijk
start.
Ook de politie neemt actief deel aan
het samenwerkingsverband, en zorgt
voor verwijzing naar het Kindspoortraject, welke verwijzing – wanneer een
Kindspoortraject van toepassing is – in
de plaats komt van de AMK-melding,
genoemd onder punt 6. in de paragraaf
‘opsporing’.
Voor een effectief optreden van politie
en OM is – gelet op het recidiverisico –
ten eerste een voortvarende aanpak van
groot belang. Ten tweede is het noodzakelijk dat daderhulpverlening in beginsel in een zo vroeg mogelijk stadium
Samenvatting
geïntegreerd wordt in de strafrechtelijke
Deze aanwijzing stelt regels omtrent de
aanpak van huiselijk geweld. De reclassering 5 is de noodzakelijke verbindingsopsporing en vervolging van huiselijk
geweld. Daarbij worden randvoorwaarschakel tussen OM en daderhulpverlening. De strafrechtelijke reactie fungeert
den geformuleerd voor o.a. de invulling
van lokale samenwerking tussen politie,
als ‘stok achter de deur’ voor de dader
om deze hulpverlening aan te vangen en
OM en reclassering.
te voltooien. Daderhulpverlening moet
onder meer gericht zijn op herstel van
Achtergrond
de ontstane normvervaging bij de dader
en het aanleren van methodieken ter
1. Begripsomschrijving
voorkoming van recidive.
Huiselijk geweld is geweld dat door
3. Doel van de aanwijzing
iemand uit de huiselijke kring van het
Voorts is van belang dat het slachtofslachtoffer wordt gepleegd. Hieronder
Het doel van deze aanwijzing is het
fer adequaat wordt geïnformeerd over
vallen lichamelijke en seksuele geweldhet verloop van de procedure conform
bewerkstelligen van een effectiever
pleging, belaging en bedreiging (al dan
optreden van politie en Openbaar Minis- de Aanwijzing slachtofferzorg.
niet door middel van, of gepaard gaand
terie (OM) in reactie op huiselijk
Hoewel in het kader van een OMmet, beschadiging van goederen in en
geweld teneinde bij te dragen aan:
aanwijzing geen regels voor reclassering
om het huis). Zie bijlage 1 voor een
– het acuut stoppen van huiselijk geweld; en daderhulpverleningsinstellingen kunoverzicht van toepasbare strafbepalingen. – het voorkomen van recidive door mid- nen worden gesteld, zijn in deze aanwijAls verdachten van huiselijk geweld
zing in afstemming met de reclassering
del van gerichte interventies;
kunnen worden aangemerkt: (ex-)
– het herstellen van de geschonden norm; wel enkele hoofdlijnen voor de te volpartners, gezins- en familieleden en
gen werkmethode opgenomen, geba– het vergroten van de aangiftebereidhuisvrienden. Verdachten en slachtofseerd op bestaande landelijke taken en
heid van slachtoffers;
fers kunnen mannen en vrouwen zijn, en – het waarborgen van de veiligheid van
bevoegdheden van de reclassering. De
kunnen kind of volwassene (waaronder
het slachtoffer, in het bijzonder van min- realisering van de beschreven inzet van
ouderen) zijn.
de reclassering is overigens slechts
derjarige slachtoffers;
mogelijk voor zover passend binnen
Indien tevens sprake is van eergerela– het waarborgen van de veiligheid van
haar productie-afspraken met het ministeerd geweld, kan het zijn dat een andekinderen als getuige van huiselijk
terie van Justitie, en in afstemming met
re aanpak dan de onderhavige is
geweld.
de lokale ketenpartners (zie ook onder
geïndiceerd, waarbij de veiligheid van
‘randvoorwaarden’).
het slachtoffer voorop staat.
Het optreden van politie en OM dient
De term ‘daderhulpverlening’ omvat
mede ter behartiging van de belangen
in deze aanwijzing behandeling van
4. Kwetsbare positie minderjarige
van het slachtoffer en de eventuele kindaders en trainingen en cursussen voor
slachtoffers
deren die getuige zijn van het geweld.
daders.
Voor dit doel is mede het traject
In de praktijk is geregeld gebleken dat
Kindspoor ontwikkeld4. Dit traject, een
de specifieke positie van minderjarige
samenwerkingsverband tussen de Raad
slachtoffers van huiselijk geweld onvolvoor de Kinderbescherming, Bureau
doende onderkend wordt. Gezien de

Uit: Staatscourant 24 juli 2008, nr. 141 / pag. 13

1

kwetsbare positie van minderjarigen
dienen politie en OM bij de opsporing
en vervolging van huiselijk geweld
jegens minderjarigen rekening te houden met de volgende verschillen ten
opzichte van meerderjarige slachtoffers:
de verschillen in juridische uitgangssituatie (de positie bij het zelf doen van
aangifte versus aangifte doen namens
het slachtoffer);
de dubbele afhankelijkheidsrelatie van
minderjarigen (wettelijk en sociaal)
tegenover de vaak enkelvoudige afhankelijkheidsrelatie van meerderjarige
slachtoffers (alleen sociaal);
de diagnostische (on)mogelijkheden
bij medisch onderzoek naar letsel.
Gelet op de bijzondere positie van het
kind, hetzij als slachtoffer, hetzij als
getuige van huiselijk geweld, dient in al
die gevallen waarin door de politie
onderzoek wordt gedaan naar huiselijk
geweld en waar kinderen bij betrokken
zijn, een melding plaats te vinden aan
het Advies- en meldpunt Kindermishandeling als onderdeel van het Bureau
Jeugdzorg (AMK).
Het kind dat getuige is van huiselijk
geweld moet in de benadering
beschouwd worden als slachtoffer.
Randvoorwaarden
1. Lokale werkafspraken
Voor de verwezenlijking van een voortvarende, geïntegreerde strafrechtelijke
aanpak is nauwe samenwerking met
politie, reclassering en daderhulpverleningsinstellingen vereist. Daartoe dienen in elk arrondissement schriftelijke
werkafspraken te zijn gemaakt tussen
instantie(s) voor daderhulpverlening,
reclassering, politie en OM (zie verder
onder ‘Contactfunctionaris OM’)6. Deze
protocollen en afspraken moeten actueel
worden gehouden en regelmatig worden
gemonitord en geëvalueerd door de
Stuurgroep.
2a. Contactfunctionaris OM op het
arrondissementsparket
Bij elk arrondissementsparket wordt
door de parketleiding een contactfunctionaris aangewezen voor het coördineren
van het beleid inzake de aanpak van
huiselijk-geweldzaken. Dit dient een
officier van justitie te zijn, met beleidsondersteuning. Deze officier van justitie
heeft de volgende taken, waarvoor de
parketleiding eindverantwoordelijkheid
draagt:
– Het in samenwerking met de reclassering inventariseren van de mogelijkheden van daderhulpverlening in (of buiten) het arrondissement. Daar waar een
tekort aan mogelijkheden tot daderhulpverlening wordt geconstateerd, wordt
met de reclassering en instellingen op
het gebied van de geestelijke gezondheidszorg gezocht naar de totstandkoming van een toereikend aanbod. De
reclassering en de genoemde instellin-

gen zijn verantwoordelijk voor een
toereikend aanbod.
– Het actueel houden en monitoren van
werkafspraken (inclusief termijnen) met
instantie(s) voor daderhulpverlening,
reclassering en politie (nader te noemen
de ‘samenwerkingspartners’) met
betrekking tot de integratie van daderhulpverlening in de strafrechtelijke
aanpak van huiselijk geweld in het
arrondissement.
– In elke fase van de procedure is het
Openbaar Ministerie er verantwoordelijk voor dat sluitende afspraken worden
gemaakt om het slachtoffer van tevoren
te informeren over het tijdstip waarop
en de voorwaarden waaronder de verdachte in vrijheid wordt gesteld. In het
bijzonder wordt aandacht gevraagd voor
die gevallen waarin de rechtercommissaris of de raadkamer de voorlopige hechtenis schorst. De contactfunctionaris maakt hierover ten behoeve van
alle huiselijk-geweldzaken lokale
afspraken met de politie en de rechtbank
cq. rechter-commissaris.
– Het instellen van c.q. deelnemen aan
een stuurgroep huiselijk geweld bestaande uit afgevaardigden van de samenwerkingspartners voor het monitoren van de
hiervoor genoemde lokale afspraken.
– Het bevorderen van en toezien op een
uniforme en parketbrede voortvarende
afdoening van zaken van huiselijk
geweld, conform deze aanwijzing.
– Het onderhouden van contacten met
de gemeente en eventueel met andere
samenwerkingspartners over het onder
regie van de gemeente gevoerde integrale beleid inzake de aanpak van huiselijk
geweld, het signaleren van relevante
ontwikkelingen en het inbrengen van
eventuele knelpunten in het driehoeksoverleg.
2b. Contactfunctionaris OM op het ressortsparket
Bij elk ressortsparket wordt door de parketleiding een contactfunctionaris
aangewezen voor het coördineren van
het beleid inzake de aanpak van huiselijk-geweldzaken. Dit dient een advocaat- generaal te zijn, met beleidsondersteuning. Deze advocaat-generaal heeft
de volgende taken, waarvoor de parketleiding eindverantwoordelijkheid draagt:
– In elke fase van de procedure is het
Openbaar Ministerie er verantwoordelijk voor dat sluitende afspraken worden
gemaakt om het slachtoffer van tevoren
te informeren over het tijdstip waarop
en de voorwaarden waaronder de verdachte in vrijheid wordt gesteld.
– In elke fase van de procedure dient het
slachtoffer van tevoren geïnformeerd te
worden over het tijdstip waarop en de
voorwaarden waaronder de verdachte in
vrijheid wordt gesteld. In het bijzonder
wordt aandacht gevraagd voor die gevallen waarin de raadkamer van het
Gerechtshof de voorlopige hechtenis
schorst. De contactfunctionaris maakt

Uit: Staatscourant 24 juli 2008, nr. 141 / pag. 13

hierover ten behoeve van alle huiselijkgeweldzaken afspraken met de arrondissementsparketten en het Gerechtshof.
3. Deskundigheidsbevordering
Bij het voortduren van huiselijk geweld
zijn speciale mechanismen aan de orde.
Daarnaast kunnen er specifieke aspecten
gerelateerd zijn aan de culturele achtergrond van verdachte en slachtoffer.
Korps- en parketleiding zijn verantwoordelijk voor het bestaan van een adequaat
en structureel kennisniveau onder
medewerkers die belast zijn met de
afdoening van huiselijk-geweldzaken7.
4. Registratie
Het als zodanig registreren en ‘oormerken’ van huiselijk-geweldzaken is van
belang voor het in voorkomende gevallen kunnen aantonen van de stelselmatigheid van het geweld. Tevens dient
oormerken voor het verwijzen naar het
van toepassing zijn van een overeengekomen aanpak van huiselijkgeweldzaken.
De politie zorgt voor een eenduidige
registratie van huiselijk-geweldzaken,
en levert deze zaken geoormerkt aan bij
het OM. Het OM registreert de zaken
als huiselijk-geweldzaken in COMPAS /
GPS. Wanneer het OM in een huiselijkgeweldzaak een reclasseringsrapport
aanvraagt, oormerkt het de aanvraag.
Met het oormerken van huiselijkgeweldzaken wordt tevens gezorgd dat
deze zaken ook voor de ressortsparketten herkenbaar zijn. Het OM registreert
ook in tweede aanleg 8 dat het om een
huiselijk geweld zaak gaat.
Opsporing
1. Aanhouding9
De politie houdt de verdachte terstond
aan indien sprake is van een redelijk
vermoeden van schuld bij een heterdaadsituatie. De politie bekijkt (de omgeving
van) het huis als een ‘plaats delict’ en
maakt aantekeningen over de situatie.
Lichamelijk letsel en vernielingen worden – met toestemming van het slachtoffer – zoveel mogelijk fotografisch
vastgelegd. De gegevens worden in een
als ‘huiselijk geweld’ geoormerkt dossier gevoegd. Eventueel aanwezige
getuigen worden door de politie ter
plaatse kort gehoord en later zonodig
uitgebreid gehoord.
In geval van constatering buiten heterdaad wordt de verdachte, indien sprake
is van een feit waarvoor voorlopige
hechtenis is toegestaan en toestemming
is gekregen van de officier van justitie,
zo spoedig mogelijk aangehouden. Wanneer voor het (de) geconstateerde feit
(en) geen voorlopige hechtenis is toegestaan, wordt de verdachte ontboden op
het politiebureau.

2

2. Proces-verbaal van aangifte
Bij kennisneming van huiselijk geweld
informeert de politie het slachtoffer over
het strafproces, en beweegt de politie
het slachtoffer zoveel mogelijk tot het
doen van aangifte en bij belaging tot het
indienen van een klacht. Een slachtoffer
van huiselijk geweld wordt voor hulpverlening door de politie zoveel mogelijk
doorverwezen naar de door de burgemeester aangewezen instantie, als bv.
een Advies- en Steunpunt Huiselijk
Geweld. Ook in die arrondissementen
waarin het traject ‘Kindspoor’ nog niet
is uitgerold, worden door het Openbaar
Ministerie afspraken met de politie
gemaakt over de melding aan het AMK
betreffende kinderen, die getuige zijn
van huiselijk geweld.
Bij het opmaken van een procesverbaal wordt de checklist uit bijlage 2
gehanteerd. Bovendien laat de politie
het slachtoffer in de aangifte met redenen omkleed aangeven of hij/zij de
wens heeft dat een straat- of contactverbod wordt opgelegd aan de verdachte.
Wanneer sprake is van zedenproblematiek is de Aanwijzing opsporing en
vervolging inzake seksueel misbruik
onverkort van toepassing. Het is van
belang dat tijdig wordt onderkend of er
sprake is van samenloop van een zedendelict en huiselijk geweld. Op basis van
de vigerende regelgeving wordt in het
eerste geval slechts vervolging ingesteld
als het slachtoffer dat uitdrukkelijk te
wensen heeft gegeven. Uitzondering is
de situatie waarin ‘de geestelijke en/of
lichamelijke integriteit van het slachtoffer ernstig is/wordt bedreigd en het
slachtoffer zich evident in een afhankelijkheidspositie bevindt. Het is mogelijk
om tegelijkertijd zowel voor een zedendelict als voor huiselijk geweld te
vervolgen. Voor huiselijk-geweldzaken
geldt dat in beginsel ambtshalve vervolging plaatsvindt. Bij zedenzaken kan dat
anders liggen.
De politie wijst aangevers op de mogelijkheid domicilie te kiezen op het
politiebureau. De politie ziet erop toe
dat de adresgegevens van een slachtoffer desgewenst niet in het procesverbaal worden vermeld (de adresgegevens worden nooit in het proces-verbaal
opgenomen als het slachtoffer zich op
een schuiladres bevindt; dit geldt ook
voor de adresgegevens van minderjarige
kinderen die op een ander adres zijn
ondergebracht. De politie zorgt in die
gevallen voor vermelding van een postadres voor het slachtoffer. De politie
wijst het slachtoffer op de mogelijkheid
van verwijzing naar Slachtofferhulp
Nederland voor praktische hulp en bijstand tijdens het strafproces.
Alle aangiften van huiselijk geweld
worden onverwijld ter beoordeling voorgelegd aan een hulpofficier van justitie.

3. Verhoor verdachte / aangever / getuige
Het verhoor van de verdachte en/of aangever en/of getuige wordt toegespitst op
de data, tijdstippen en locaties waar de
precies benoemde strafbare feiten zouden hebben plaatsgevonden, mede ter
verkrijging van inzicht in de stelselmatigheid van het huiselijk geweld. Terzake van het horen van kinderen moet in
de regel terughoudendheid worden
betracht. Gelet op de loyaliteitsconflicten die kunnen ontstaan, worden kinderen alleen als getuige gehoord als dat
echt noodzakelijk is voor de bewijsvoering. Bij zo’n verhoor gelden de hiervoor bestaande protocollen.10 Hierbij
komen alle elementen uit de aangifte en/
of de verklaring van het slachtoffer en/
of de aangever en/of de getuige(n) aan
bod. In het proces-verbaal van verhoor
wordt de eventuele bereidheid van de
verdachte vermeld om deel te nemen
aan daderhulpverlening.
De politie verifieert tijdens of na het
verhoor de genoemde data, tijdstippen,
locaties enz. aan de hand van eerdere
mutaties, gegevens van de huisarts enz.

verlening en de noodzaak van bijzondere voorwaarden 11 ( Zie het ‘Overzicht
bijzondere voorwaarden’).
6. Melding Advies- en meldpunt kindermishandeling
In alle gevallen waarin een kind slachtoffer of getuige is van huiselijk geweld,
dient de politie een melding te doen aan
het AMK. Hiervan wordt in beginsel
melding gemaakt in het proces-verbaal.
Door opname van de AMK-melding in
het proces-verbaal zijn OvJ’s en rechters
terzake geïnformeerd. In bijzondere
gevallen moet het mogelijk zijn om van
deze standaardopname af te wijken, bv.
wanneer de veiligheid van de kinderen
in gevaar kan komen door de vermelding in het proces-verbaal.12
Vervolging

1. Aangifte
Uitgangspunt is dat in zaken van huiselijk geweld waarvan de politie kennis
krijgt, aangifte wordt gedaan door het
slachtoffer. Indien een slachtoffer in een
later stadium aangeeft de aangifte te
4. Inverzekeringstelling
willen intrekken, moet worden uitgelegd
dat dit juridisch niet mogelijk is, maar
Inverzekeringstelling van de verdachte
wordt door de politie onverwijld gemeld dat het slachtoffer wel een brief aan de
officier van justitie kan schrijven met de
aan de reclassering. Om de reclassering
eigen mening over de wenselijkheid van
te attenderen op de wenselijkheid van
strafvervolging. Ook wanneer het slachthet verlenen van vroeghulp aan de veroffer in een dergelijke brief de aangifte
dachte, dient de politie de melding te
nuanceert of aangeeft niet te willen dat
oormerken als huiselijk-geweldzaak.
de verdachte wordt gestraft, blijft verTijdens de inverzekeringstelling voert
de hulpofficier overleg met de piketoffi- volging in beginsel geïndiceerd.
cier van justitie over de vraag of de
Bij klachtdelicten kan de klacht op
verdachte moet worden voorgeleid aan
grond van artikel 67 Wetboek van Strafde RC, of moet worden heengezonden
recht binnen 8 dagen worden ingetrokmet een dagvaarding. In beide gevallen
ken, wat leidt tot het vervallen van de
doet de officier van justitie een geoorbevoegdheid tot opsporing en vervolging.
merkt verzoek aan de reclassering om
Wanneer naar aanleiding van een aanadvies uit te brengen.
gifte of een klacht sprake is van een
In geval van recidive wordt de verbewijsbaar strafbaar feit vindt in beginsel vervolging plaats.
dachte in beginsel voorgeleid. Bij
schorsing van de voorlopige hechtenis
De mogelijkheid van een voorwaardeworden in beginsel bijzondere voorlijk sepot bestaat in bewijsbare zaken
waarden in de vorm van een straat- of
van relatief geringe ernst, waarbij op
contactverbod en deelname aan dadergrond van het adviesrapport van de
hulpverlening opgelegd.
reclassering de bijzondere voorwaarde
kan worden opgelegd van toezicht door
5. Vroeghulp door reclassering
de reclassering en in het kader van dit
De melding inverzekeringstelling wordt
toezicht deelname aan een vorm van
daderhulpverlening (zie het ‘Overzicht
naar de Reclasseringsbalie gezonden,
bijzondere voorwaarden’). Bij de keuze
waar de eerste registratie en toedeling
van de afdoening moet een ‘kaal’ sepot
van de zaken plaats vindt. Naar aanleiding van de melding verricht de reclasse- worden vermeden. Een voorwaardelijk
sepot met bijzondere voorwaarde verring in beginsel vroeghulp op het
dient dan de voorkeur. In beginsel wordt
politiebureau of in het Huis van Bewade sepotcode ‘gewijzigde omstandighering of op de Reclasseringsbalie (bij
den’ toegepast. Ook ‘kale’ (geld)
voorgeleidingen die in de eerdere fase
transacties en ‘kale’ werkstraffen worzijn gemist). Tijdens een vroeghulpbezoek wordt een inschatting gemaakt van den in beginsel niet toegepast.
het recidiverisico en de beïnvloedbaarIn huiselijk-geweldzaken dient altijd
heid van de verdachte. Er wordt een
de executie-indicator te worden geplaatst.
adviesrapport voor het OM en/of de RC
opgesteld, waarin gerapporteerd wordt
2. Ambtshalve vervolging
over de mogelijkheden voor daderhulpWanneer het slachtoffer uitdrukkelijk
aangeeft geen aangifte te willen doen,
wordt zoveel mogelijk bewijs verzameld

Uit: Staatscourant 24 juli 2008, nr. 141 / pag. 13

3

ten behoeve van een eventuele ambtshalve vervolging. Het uitgangspunt is
dat ambtshalve vervolging in beginsel
plaatsvindt.
3. Taak politie ex artikel 2 Politiewet
In gevallen waarin het slachtoffer uitdrukkelijk geen aangifte wil doen en er
onvoldoende grond bestaat de verdachte
ambtshalve te vervolgen, kan de politie
een gesprek aangaan met de verdachte
en het slachtoffer om beiden te attenderen op hulpverleningsmogelijkheden.
Het is gewenst dat de weergave van een
dergelijk gesprek geregistreerd wordt
ten behoeve van de dossiervorming in
huiselijk-geweldzaken.
Art. 2 Politiewet biedt een basis voor
het aangaan van een dergelijk gesprek.
4. Inverzekeringstelling, heenzending
met dagvaarding, voorgeleiding RC
Indien een verdachte in verzekering is
gesteld neemt de hulpofficier van justitie contact op met de (piket)officier van
justitie teneinde de (verdere) aanpak van
de zaak te bespreken. De (piket)officier
van justitie verifieert of sprake is van
huiselijk geweld. Indien er gronden zijn
voor voorlopige hechtenis, wordt de
verdachte voorgeleid aan de rechtercommissaris.
Wanneer de (piket)officier van
mening is dat heenzending kan plaatsvinden, ziet deze erop toe dat een
geoormerkt adviesrapport van de reclassering wordt aangevraagd met het
verzoek.om te rapporteren over de mogelijkheden voor daderhulpverlening en de
noodzaak van bijzondere voorwaarden .
(Zie het overzicht bijzondere voorwaarden). De aanvraag wordt door het OM
geoormerkt als betrekking hebbend op
een huiselijk-geweldzaak.
Tevens ziet de (piket)officier van justitie toe op uitreiking van een dagvaarding aan de verdachte voor een (politierechter)zitting dan wel een oproeping
voor een TOM-zitting.
Wanneer de (piket)officier van justitie
van oordeel is dat de verdachte moet
worden voorgeleid aan de RC, ziet de
(piket)officier erop toe dat een geoormerkt reclasseringsrapport wordt aangevraagd (zie hiervoor voor de elementen
van deze aanvraag). Vervolgens ziet de
(piket)officier erop toe dat zowel de
raadsman van de verdachte als de RC
ten tijde van de voorgeleiding beschikken over een kopie van de aanvraag
reclasseringsrapport.
5. Dagvaarden in 6-uurszaken of na
heenzending
In geval van 6-uurszaken of heenzendingen na inverzekeringstelling benadert de
politie, indien mogelijk, een parketsecretaris die gemandateerd is tot het beslissen over dagvaarding. Deze parketsecretaris vergewist zich ervan of de zaak is
beoordeeld door een hulpofficier van
justitie en – in geval van inverzekering-

stelling – besproken is met de (piket)
officier van justitie. De parketsecretaris
beoordeelt de zaak op bewijsbaarheid en
het dossier op volledigheid.
In iedere zaak die voor dagvaarding in
aanmerking komt, vraagt de parketsecretaris een geoormerkt adviesrapport van
de reclassering aan met het verzoek. Om
te rapporteren over de mogelijkheden
voor daderhulpverlening en de noodzaak van bijzondere voorwaarden. (zie
het overzicht bijzondere
voorwaarden).De gemandateerde parketsecretaris laat, waar mogelijk, een
dagvaarding uitreiken aan de verdachte
voor een (politierechter)zitting of een
oproeping voor een TOM-zitting binnen
een termijn van drie maanden.
Een voorwaardelijk sepot wordt
slechts aangeboden na een gesprek met
de officier van justitie of een parketsecretaris.
Als er geen gronden zijn voor voorlopige hechtenis ziet de officier van justitie erop toe dat, waar mogelijk, de
verdachte wordt heengezonden met een
dagvaarding of een oproeping voor een
TOM-zitting. Hij vraagt in deze gevallen tevens een geoormerkt adviesrapport
van de reclassering aan.
6. Schorsing voorlopige hechtenis
Indien (nog) geen reclasseringsrapport
beschikbaar is met een beschrijving van
het eventuele hulpverleningsaanbod aan
de verdachte, verzet het OM zich tegen
schorsing van de voorlopige hechtenis.
Als schorsing van de voorlopige hechtenis geïndiceerd is, bevordert het OM
zoveel mogelijk het opleggen van bijzondere voorwaarden (zie het overzicht
bijzondere voorwaarden), zoals deelname aan daderhulpverlening of reclasseringsbegeleiding en/of een straat- of
contactverbod. Het OM ziet erop toe dat
het slachtoffer, de politie en eventueel
de reclassering tijdig van de beslissing
van de RC of van de raadkamer op de
hoogte worden gesteld.
Na schorsing van de voorlopige hechtenis ziet de officier erop toe dat de zaak
binnen zes maanden op zitting of een
TOM-zitting wordt aangebracht. Voor
zover mogelijk wordt ernaar gestreefd
de termijn van zes maanden te beperken
tot drie maanden.
Het Openbaar Ministerie maakt
afspraken met politie en reclassering ten
behoeve van de controle op de naleving
van de voorwaarden. Bij wetenschap
van overtreding door de verdachte van
de voorwaarden die gesteld zijn in de
beschikking tot schorsing van de voorlopige hechtenis, berichten politie of
reclassering onverwijld de piketofficier
van justitie. In die gevallen beveelt het
OM de aanhouding van de verdachte
(op grond van artikel 84 Wetboek van
Strafvordering). Vervolgens vordert het
OM de opheffing van de schorsing bij
de rechtbank.

Uit: Staatscourant 24 juli 2008, nr. 141 / pag. 13

7. Voorlichtingsrapport reclassering
Op aanvraag van het OM stelt de reclassering in beginsel in het kader van de
afhandeling van de strafzaak een voorlichtingsrapport op. Daarin wordt op
basis van een diagnose een inschatting
gemaakt van het recidiverisico, de mogelijkheden voor daderhulpverlening en de
noodzaak van bijzondere voorwaarden.
Standaard wordt in elk voorlichtingsrapport opgenomen wat de stand van zaken
van de behandeling tot nog toe is. Op
basis van de diagnose wordt een gericht
strafadvies afgegeven, waarbij wordt
ingegaan op de mogelijk te stellen bijzondere voorwaarden. De officier van
justitie of de advocaat-generaal ziet erop
toe dat ter zitting een actuele rapportage
overgelegd kan worden. In hoger beroep
en/of na langdurige aanhouding van de
zaak kan een aanvullende rapportage
worden aangevraagd.
Slachtofferbejegening
Het slachtoffer wordt conform de Aanwijzing slachtofferzorg13 op de hoogte
gesteld van het verloop van de procedure.
Ernstige gevallen van huiselijk geweld
vallen onder de in de Aanwijzing slachtofferzorg genoemde categorie delicten
waarin het slachtoffer schriftelijk door
het OM wordt gevraagd of hij/zij behoefte heeft aan een gesprek met de behandelend officier van justitie voorafgaand
aan de behandeling ter zitting. Het
slachtoffer wordt in de daartoe aangewezen gevallen tevens geïnformeerd over
het spreekrecht en de mogelijkheid om
een schriftelijke slachtofferverklaring op
te stellen.
Extra aandachtspunten bij de strafvordering
Indien de verdachte reeds is begonnen
aan een vorm van daderhulpverlening of
bereid is daaraan mee te werken, kan
een (deels) voorwaardelijke straf worden geëist met een proeftijd en een
bijzondere voorwaarde (op zorg gerichte
voorwaarde betreffende behandeling,
zie het Overzicht bijzondere voorwaarden).Tevens kan gevorderd worden dat
de verdachte zich houdt aan een straatof contactverbod.
Wanneer gebleken is dat de verdachte
niet in aanmerking komt voor daderhulpverlening richt het OM zich alleen
op de normhandhaving en is het vorderen van een zwaardere taakstraf of van
een vrijheidsstraf geïndiceerd. In huiselijk-geweldzaken is het eisen van een
geldboete ongewenst, wanneer daarmee
tevens het slachtoffer wordt getroffen of
hiervan geen positief effect op het
gedrag van de verdachte wordt verwacht.
Executie
1. Toezicht door reclassering
Indien bij een uitspraak een (deels)
voorwaardelijke straf met bijzondere
voorwaarden is opgelegd, oefent de
4

reclassering toezicht uit op de naleving
daarvan. Daarnaast kan de reclassering
aanwijzingen geven ten behoeve van het
gedrag die de reïntegratie en de beperking van de recidive ten goede komen.
Bij overtreding van de voorwaarden en/
of na afloop van de gestelde termijn van
toezicht, rapporteert de reclassering
schriftelijk aan het OM.

de SSR. Ook de politieacademie verzorgt opleidingen op

2. Reactie op niet-naleven bijzondere
voorwaarde(n)
Indien blijkt dat de verdachte niet heeft
voldaan aan de bijzondere voorwaarde
(n), wordt de zaak onverwijld op zitting
aangebracht voor inhoudelijke behandeling (bij voorwaardelijk sepot) of voor
tenuitvoerlegging van het voorwaardelijk gedeelte van de straf (bij een voorwaardelijke straf).

zing opsporing en vervolging inzake seksueel misbruik.

Informatieverstrekking
Het OM koppelt de beslissing om al dan
niet te vervolgen terug aan de politie,
die dit in het eigen dossier verwerkt. Het
slachtoffer wordt tevens door het OM
geïnformeerd over de redenen om niet
tot vervolging over te gaan. Het OM
wijst het slachtoffer daarbij uitdrukkelijk op de mogelijkheid om een klacht
ex 12 Sv bij het Gerechtshof in te dienen.
Overgangsrecht
De in deze aanwijzing vervatte beleidsregels hebben onmiddellijke gelding
vanaf de datum van inwerkingtreding.
1 In 1997 in naar schatting 6% van de gevallen, zie T. van
Dijk c.s., Huiselijk geweld, aard, omvang en hulpverlening,
Intomart, Den Haag.
2 Onder kindermishandeling wordt ook verstaan het getuige
zijn van partnergeweld; Kinderen Veilig Thuis. Actieplan
voor de aanpak van kindermishandeling. Programma Ministerie voor Jeugd en Gezin en het Ministerie van Justitie, juli
2007.
3 Het Kabinet is inmiddels bezig met de ontwikkeling van
een ‘Plan van aanpak huiselijk geweld 2008-2011, de volgende fase’.
4 Zie bijlage 4.
5 Op basis van art. 14d, lid 2, WSr kan de rechter aan een
krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen
reclasseringsinstelling dan wel aan een bijzondere reclasseringsambtenaar opdracht geven de veroordeelde bij de
naleving van de voorwaarden hulp en steun te verlenen.
6 Achtergrondinformatie over de lokale aanpak van huiselijk geweld is te vinden in de eerdergenoemde kabinetsnota
Privé geweld - publieke zaak van april 2002 (p. 15) en de
daarbij behorende bijlage Model handelingsprotocol &
randvoorwaarden zorgprogramma’s (m.n. p. 11 e.v.).
7 Hierbij wordt verwezen naar bijvoorbeeld kortdurende
opleidingen zoals die reeds bestaan in verschillende politieregio’s, en naar de cursus zoals die wordt aangeboden door

het gebied van huiselijk geweld.
8 Ook in NIAS kunnen allerlei zaaksoorten aan zaken
gehangen worden. Het is echter wel een lokale (d.w.z. niet
een landelijke) registratie.
9 Zie voor eventueel afwijkende regels voor minderjarigen
de Aanwijzing effectieve afdoening strafzaken jeugdigen en
de Richtlijn voor strafvordering jeugd.
10 Zie de protocollen m.b.t. studioverhoren in de Aanwij11 Overal waar gesproken wordt over bijzondere voorwaarden, betekent dit dat de reclassering toezicht houdt op de
naleving ervan.
12 Bijvoorbeeld als verwacht wordt dat een van de ouders
het kind of de kinderen onder druk zal zetten om bepaalde
zaken wel of niet te vertellen.
13 De Aanwijzing slachtofferzorg wordt herzien; de gewijzigde versie treedt naar verwachting per 1 januari 2009 in
werking.

Bijlage 1. Overzicht toepasbare strafbepalingen bij huiselijk geweld
Dit overzicht is niet limitatief.
Delicten uit het Wetboek van Strafrecht waarbij voorlopige hechtenis
mogelijk is:
art. 300: ingeval van recidive: mishandeling (inclusief verzwarende omstandigheden ex art. 304)
art. 300 lid 2: mishandeling, zwaar
lichamelijk letsel ten gevolge hebbend
art. 302 (jo 45): (poging tot) zware
mishandeling
art. 303: zware mishandeling met
voorbedachte rade
art. 304: betrekking hebbend op art.
300 t/m 303 indien begaan jegens vader,
moeder, echtegeno(o)t(e), levensgezel
of kind, ambtenaar of door toediening
van voor de gezondheid schadelijke stoffen
art. 350: ingeval van recidive: beschadiging goederen; hierbij zijn op grond
van art. 353 de vervolgingsuitsluitingsgrond (bij echtgenoten die niet van tafel
en bed of goederen zijn gescheiden) en
het klachtvereiste (bij van tafel en bed
of goederen gescheiden echtgenoten) ex
art. 316 van toepassing.
art. 242 (jo 45): (poging tot) verkrachting
art. 243: gemeenschap met een bewusteloze of onmachtige
art. 246: feitelijke aanranding der eerbaarheid
art. 257: iemand tot wiens onderhoud
verdachte verplicht is in hulpeloze toestand brengen of laten, zwaar lichamelijk letsel ten gevolge hebbend
art. 282: wederrechtelijke vrijheidsberoving, al dan niet zwaar lichamelijk
letsel ten gevolge hebbend
art. 285: bedreiging
art. 285b: belaging (klachtdelict)
art 287: moord
art 289: doodslag
Delicten uit het Wetboek van Strafrecht waarbij geen voorlopige hechtenis
mogelijk is:

Uit: Staatscourant 24 juli 2008, nr. 141 / pag. 13

art. 138: huisvredebreuk
art. 255: iemand tot wiens onderhoud
verdachte is verplicht in hulpeloze toestand brengen of laten
art. 284: dwang
Bijlage 2. Checklist proces-verbaal
van aangifte huiselijk geweld
In het proces-verbaal van aangifte wordt
vermeld / worden beschrijvingen vermeld van:
De wijze waarop de relatie is ontstaan
en het moment waarop en de aanleiding
waardoor geweld in de relatie ontstond.
Eventueel alcohol en/of drugsgebruik
door de verdachte.
Eventueel thuiswonende kinderen,
waarbij in het bijzonder wordt vermeld
of zij hetzij slachtoffer, hetzij getuige
zijn van het strafbaar feit.
De financiële situatie.
Het eerste huiselijk-geweldsincident,
een geweldsincident dat typerend is
voor de wijze van mishandelen, het
meest ernstige geweldsincident en het
laatste geweldsincident. Deze feiten
moeten met data, tijd en plaats worden
aangeduid om inzicht te kunnen geven
in de aard en het patroon van het huiselijk geweld. Andere gepleegde delicten
worden daar naar tijd tussen geplaatst.
Alle voorkomende elementen van de
delicten moeten worden omschreven.
Eventuele getuigenverklaringen over
het geweldsincident en/of het daardoor
ontstane letsel.
De mate van angst bij het slachtoffer
voor herhaling van het huiselijk geweld.
De ideeën van het slachtoffer over
diens toekomstige contact met de verdachte.
De eventuele expliciete overweging
van het slachtoffer dat hij/zij aangifte
doet omdat hij/zij wil dat de dader wordt
gestraft.
De eventuele wens van het slachtoffer
tot het opleggen van een straat- of contactverbod aan de verdachte. Daarbij
wordt met redenen omkleed wat de indicatoren voor herhaling van het plegen
van huiselijk geweld jegens het slachtoffer zijn (b.v. het aantal meldingen,
levensgevaar, belaging of onberekenbaar gedrag).
Indien beschikbaar worden bij het proces-verbaal van aangifte gevoegd:
foto’s van lichamelijk letsel en eventuele beschadigingen in en om het huis;
een letselbeschrijving en/of medische
verklaring over het letsel;
processen-verbaal ter zake van eerdere
waarnemingen van huiselijk geweld in
dezelfde huiselijke kring (ter onderbouwing van een vermeend stelselmatig
karakter van het geweld).

5

Bijlage 3. Overzicht bijzondere voorwaarden
Herstellende voorwaarden
1 Vergoeding van de door het strafbare
feit veroorzaakte schade
Verplichting om de schade die de veroordeelde door zijn delict heeft aangericht te vergoeden.
2 Herstel van de door het strafbare feit
veroorzaakte schade.
Verplichting om de onrechtmatige
toestand die een veroordeelde door zijn
delict heeft veroorzaakt weer terug te
brengen in de staat voorafgaand aan het
strafbare feit
3 Storting van een geldbedrag in
bepaalde fondsen die zich ten doel stellen belangen van slachtoffers van strafbare feiten te behartigen
Verplichting om een ‘vergoeding’ te
betalen in die gevallen dat slachtoffers,
bijvoorbeeld van zedenmisdrijven, geen
behoefte hebben aan schadevergoeding.
Vrijheidsbeperkende voorwaarden
(geboden en verboden)
4 Contactverbod
Het verbod om contact te (laten) leggen met bepaalde personen of instellingen.
5 Locatieverbod
Het tijdelijke verbod om zich, op
bepaalde tijden, op één of meer locaties
of gebieden te bevinden.
6 Locatiegebod
Het tijdelijke gebod om zich, op
bepaalde tijden, op één of meerdere locaties te bevinden.
7 Drugs- en alcoholverbod
Het verbod om drugs of alcohol te
gebruiken.
8 Meldingsgebod
Het gebod om zich op bepaalde tijden
of gedurende bepaalde perioden te melden bij een persoon of instelling.
Gedragsbeïnvloedende voorwaarden
9 Gedragsinterventies
Inzet van gedragsinterventies die de
dynamische risicofactoren van de veroordeelde aanpakken.
Op zorg gerichte voorwaarden
10 Behandeling in een inrichting
De verplichting om zich voor een
bepaalde stoornis te laten behandelen in
een inrichting.
11 Ambulante behandeling
De verplichting om zich voor een
bepaalde stoornis ambulant te laten
behandelen.

12 pname in een (24-uurs)voorziening
(bijvoorbeeld een Exodushuis)
De verplichting om te verblijven in
een (24-uurs)voorziening.
Overige
13 Andere voorwaarden het gedrag van
de veroordeelde betreffende
De verplichting om zich aan de aanwijzingen van de begeleidende instelling te houden; alleen op te leggen als in
het bepaalde geval de andere bijzondere
voorwaarden niet afdoende zijn.
14 Storting van een waarborgsom
De verplichting een bedrag te storten
om naleving van een andere voorwaarde
te verzekeren.
Bijlage 4. Traject kindspoor
Het Kindspoor
Het belang van het kind als getuige van
huiselijk geweld staat in het kindspoor
centraal. Het risico van ontwikkelingsproblemen, op korte of langere termijn,
is bij deze kinderen dermate groot dat
vroegtijdig effectief ingrijpen noodzakelijk is.
De politie hanteert bij meldingen van
huiselijk geweld hun protocol met als
doel het geweld te stoppen en te verwijzen naar hulpverlening ( met of zonder
strafrechtelijk traject). De kinderen die
bij deze meldingen betrokken zijn hebben recht op bescherming. Daarnaast is
het van belang dat deze kinderen en hun
opvoeders tijdig hulp krijgen aangeboden om scheefgroei in de pedagogische
situatie en in de ontwikkeling van de
kinderen te voorkomen.
De politie maakt deze kinderen vanuit
de dag-, avond en nachtrapporten zichtbaar en verzamelt relevante informatie
uit het politiesysteem. De politie meldt
kinderen die getuige zijn van geweld
binnenshuis aan voor het vervolgtraject,
het Kindspoor.
Het getuige zijn van huiselijk geweld
is een vorm van (psychische) kindermishandeling.
Het Advies en Meldpunt Kindermishandeling neemt een dergelijke melding
dan ook als zijnde ‘een vermoeden van
kindermishandeling’ in behandeling.
Het Bureau Jeugdzorg biedt deze
gezinnen begeleiding aan bij het verkrijgen van inzicht in de pedagogische
betekenis van het gezinsgeweld en doet
het kind (en de opvoeders), op basis van
verkregen informatie over de situatie
van het kind, een hulpverleningsaanbod.

Uit: Staatscourant 24 juli 2008, nr. 141 / pag. 13

De Raad voor de Kinderbescherming
verricht onderzoek bij het niet accepteren van vrijwillige hulpverlening, waarbij vanuit de drang en dwang functie
van de Raad benodigde hulp alsnog op
gang moet worden gebracht (met of zonder juridische maatregel) met voldoende
garanties ten aanzien van de veiligheid
van het kind.
Het doel van alle ketenpartners bij de
afgesproken aanpak is het in beeld brengen van kinderen die een reëel risico
lopen op een verstoorde ontwikkeling.
De interventies vanuit deelnemende
instellingen zijn gericht op:
– Het creëren van een veilige situatie
voor het kind;
– Het terugdringen van risico’s op een
verstoorde ontwikkeling van deze kinderen;
– Het vroegtijdig signaleren van ontwikkelingsproblematiek zodat hulp in een
vroegtijdig stadium geboden kan worden met een zo groot mogelijke kans op
herstel;
– Een adequaat hulpaanbod aan het kind
en de opvoeders, zo mogelijk zonder en
zo nodig met dwang.
Naast de genoemde partners worden zo
nodig andere instellingen ingeschakeld,
zoals maatschappelijk werk, de Waag,
verslavingszorg, geestelijke gezondheidszorg, reclassering.
Het bovenstaande wordt uitgevoerd op
basis van een daartoe strekkend convenant waarbij in elk geval de politie in de
desbetreffende regio, het Advies- en
Meldpunt Kindermishandeling, het
Bureau Jeugdzorg en de Raad voor de
Kinderbescherming partij zijn. Afhankelijk van per regio verschillende wensen
en behoeften kunnen andere instellingen
partij zijn bij het Kindspoorconvenant.
Eenvoudige schematische weergave van
het Kindspoor (bijgevoegd als voorbeeld en afkomstig uit het protocol
Kindspoor van de politieregio Holland
Midden)
Uitgangspunt: getuige zijn van huiselijk
geweld schaadt de ontwikkeling van het
kind.
Politie: Handelt conform protocol huiselijk geweld. Plus voert kinderen in in
BPS.

6