Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 420

Noodpakket banen en economie

Nr. 278

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 mei 2021
Inleiding
Hierbij zend ik uw Kamer de zevende editie van de brief «monitoring
arbeidsmarkt en beroep steun- en herstelpakket». In de zesde editie van
deze brief1 heb ik toegezegd uw Kamer eind mei te informeren over het
beroep op de SZW-maatregelen uit het steun- en herstelpakket en over
het beeld op de arbeidsmarkt. Met deze brief kom ik tegemoet aan deze
toezegging.
Iets meer dan een jaar geleden stuurde ik uw Kamer de eerste editie van
deze brief2. Ik informeer uw Kamer met de huidige brief zoals gebruikelijk
over de voortgang ten opzichte van de vorige brief. Daarnaast gebruik ik
deze brief graag om terug te blikken op het afgelopen jaar.
Met deze brief informeer ik uw Kamer over verschillende onderwerpen.
Deze onderwerpen zijn het beroep op de SZW-maatregelen uit het steunen herstelpakket, zoals de NOW, de Tozo, de TONK en het aanvullend
sociaal pakket. Verder geeft deze brief een actualisatie van de aanpak
rondom misbruik en oneigenlijk gebruik. Ten slotte geeft deze brief een
beeld van de situatie op de arbeidsmarkt.
Beroep op de SZW-maatregelen uit het steun- en herstelpakket
In deze paragraaf blik ik terug op een jaar NOW en een jaar Tozo. Ik
besteed specifieke aandacht aan de meest recente ontwikkelingen. Als
laatste geef ik een overzicht van de ontwikkelingen rondom de TONK en
het aanvullend sociaal pakket.

1
2

kst-35420-278
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Kamerstuk 35 420, nr. 236.
Kamerstuk 35 430, nr. 34.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

1

Tijdelijke Noodmaatregel Overbrugging Werkgelegenheid (NOW)
Ongeveer een jaar geleden kondigde het kabinet de NOW aan. Inmiddels
is het derde tijdvak van de NOW 3 geopend. In de tabel hieronder is de
actuele stand van de NOW 1, NOW 2 en de NOW 33 weergegeven.
Tabel 1: Voorlopige stand van zaken aanvragen NOW

Aanvragen behandeld
(x 1.000)
Toekenningen
(x 1.000)
Afwijzingen
(x 1.000)
Werknemers
(x 1.000.000)
Totaal voorschotten
(€ 1.000.000.000)
Subsidiebedrag
(€ 1.000.000.000)

Totaal

NOW 1
(mrt–mei)

NOW 2
(jun–sep)

NOW 3.1
(okt–dec)

NOW 3.2
(jan–mrt)

NOW 3.3
(apr–jun)

393,3

148,3

65,4

81,6

78,3

19,7

374,8

139,5

63,7

77,8

74,8

19,0

18,4

8,8

1,7

3,8

3,4

0,7

7

2,7

1,3

1,3

1,3

0,4

18,7

7,9

4,3

2,8

3,3

0,4

24,3

9,9

5,4

3,5

4,1

1,4

Het aantal aanvragen, toekenningen en het bijbehorende subsidiebedrag
is het grootst in de NOW 1. In de NOW 2 lopen de aantallen iets verder af,
waarna ze weer stijgen in het eerste tijdvak van de NOW 3. Het aantal
toekenningen in het tweede tijdvak van de NOW 3 ligt iets lager, maar de
bijbehorende subsidie ligt hoger. Deze bedragen en aantallen kunnen in
de vaststelling nog wijzigen, afhankelijk van de gerealiseerde omzet en de
gerealiseerde loonsommen. Het beeld van de NOW 3, derde tijdvak is
incompleet. Het loket sluit eind juni.
Zoals uit de tabel blijkt zijn er bij de NOW 3, het derde tijdvak, ongeveer
700 aanvragen afgewezen4. De voornaamste redenen van afwijzing zijn
dat de onderneming die de NOW aanvraagt is gestart na 1 februari 2020
of dat de onderneming een loonsom van € 0 had in de maand juni5. Het
totaalbedrag aan aangevraagde subsidie bedraagt momenteel ongeveer
€ 1,4 miljard voor een periode van 3 maanden6.
Als losse bijlage bij deze brief wordt een factsheet van het UWV meegezonden7. Hierin zijn onder andere cijfers opgenomen over de toekenningen naar arbeidsmarktregio, het gemiddeld opgegeven omzetverlies
per sector en de verstrekte voorschotbedragen per sector.
Uit de onderstaande tabel blijkt dat het beeld van waar de voorschotten
terecht komen zeer vergelijkbaar is tussen de verschillende tijdvakken van
de NOW. Het voorschot voor werkgevers met meer dan 250 werknemers
ligt iets hoger binnen de NOW 3, het derde tijdvak. Het is niet duidelijk of
dit een representatief beeld is, aangezien het loket voor dit tijdvak nog
open staat.

3

De cijfers rondom het eerste tijdvak van de NOW 3, eerste en tweede tijdvak zijn beperkt
gewijzigd ten opzichte van de vorige editie van deze brief. Zo is door de beperkte toename in
het aantal verwerkte aanvragen ook het aantal toekenningen, afwijzingen, aantal betrokken
werknemers het totale voorschot en de totale subsidie beperkt toegenomen.
4
Dit zijn bruto afwijzingen, in sommige gevallen kunnen deze bij vaststelling alsnog tot een
toekenning leiden.
5
Dit is de stand van donderdag 20 mei.
6
Het bedrag kan nog wat oplopen als eerdere afwijzingen alsnog tot een toekenning leiden.
Daarnaast geldt dat bij de vaststelling de definitieve subsidie nog kan wijzigen, bijvoorbeeld als
blijkt dat de loonsom bij werkgevers is afgenomen of als de omzetdaling lager of hoger uitvalt
dan verwacht.
7
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

2

Tabel 2: Aandeel eerste voorschot NOW
Aantal medewerkers

Totaal

NOW 1
(mrt–mei)

NOW 2
(jun–sep)

NOW 3.1
(okt–dec)

NOW 3.2
(jan–mrt)

NOW 3.3
(apr–jun)

Minder dan 10
10 tot en met 25
26 tot en met 50
51 tot en met 150
151 tot en met 250
Meer dan 250

14,3%
17,3%
14,4%
17,7%
6,2%
30,1%

14,0%
16,8%
14,1%
18,1%
6,7%
30,3%

13,6%
17,0%
14,6%
18,8%
6,4%
29,5%

16,4%
18,2%
14,6%
16,8%
5,6%
28,4%

15,3%
18,3%
14,7%
16,5%
5,7%
29,5%

11,7%
16,7%
12,9%
14,3%
5,2%
39,1%

De sectoren met het hoogste aantal toekenningen, het hoogste voorschot
en de meeste werknemers die onder de regeling vielen verschillen tussen
de tijdvakken. In de NOW 1 was de sector met de meeste toekenningen de
«detailhandel». In de NOW 2 was dit de «overige commerciële dienstverlening». In het eerste, tweede en derde tijdvak van de NOW 3 was dit de
sector «horeca en catering». De figuren 9, 10 en 11 in de bijlage geven een
overzicht van de toekenningen, voorschotten en bereikte medewerkers
per sector.
Vaststelling NOW 1 en NOW 2
In de vorige editie van de brief heb ik u geïnformeerd over de voortgang
van de vaststellingen NOW 1, de eindberekening van de definitieve
subsidie. Inmiddels is ook de vaststelling van de NOW 2 begonnen. Zoals
hiervoor genoemd ontvangen bedrijven van UWV in eerste instantie een
voorschot van tachtig procent. Deze is gebaseerd op een schatting van het
omzetverlies door de werkgever. Bij de vaststelling wordt het definitieve
subsidiebedrag berekend op basis van het daadwerkelijke omzetverlies en
de loonsom in de subsidieperiode. Het doel van de NOW is immers het
behoud van werkgelegenheid.
In de tabel hieronder staan de belangrijkste gegevens van de vaststelling
van de NOW 1 en NOW 2.
Tabel 3: Voorlopige stand van zaken vaststellingen NOW

Toekenningen (x 1.000)
Subsidiebedrag (x € 1.000.000)
Vaststellingsaanvragen ingediend (x 1.000)
Vaststellingsaanvragen verwerkt (x 1.000)
Nabetalingen (x 1.000)
Terugbetalingen (x 1.000)

NOW 1
(maart–mei)

NOW 2
(juni–september)

139,5
9.887
52,8
43
15,6
27,5

63,7
5.361
8,9
6,2
2,5
3,7

De NOW 1 had het grootste aantal aanvragen tot nu toe. In totaal zijn er
voorschotten verstrekt aan 139,5 duizend bedrijven en bij de NOW 2 aan
63,7 duizend bedrijven. Nog lang niet al deze werkgevers hebben een
aanvraag voor een vaststelling van NOW 1 en 2 gedaan. Werkgevers
hebben nog ruim de tijd om een aanvraag tot vaststelling in te dienen,
namelijk tot 31 oktober 2021 voor de NOW 1 en tot 5 januari 2022 voor de
NOW 2. De vaststelling van de NOW 3 start volgens planning op 4 oktober
2021 en loopt tot 26 juni 2022. Hierover zal ik u later informeren.
Voor de NOW 1 hebben nu circa 53 duizend bedrijven een vaststellingsaanvraag ingediend. Van circa 90 duizend bedrijven heeft UWV deze nog
niet binnen. Voor de NOW 2 hebben ongeveer 9 duizend bedrijven een
vaststellingsaanvraag ingediend en is deze door 55 duizend bedrijven nog
niet gedaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

3

Gezien de grote variëteit in bedrijven en in de subsidiebedragen is het niet
goed te duiden of het huidige beeld van de definitieve vaststellingen een
representatief beeld geeft. Zodra er meer vaststellingen hebben plaatsgevonden kan een beter beeld gegeven worden over de terugbetalingen en
de nabetalingen. Ik zal uw Kamer hierover later weer informeren.
Grofweg 40% van de verwerkte vaststellingen van de NOW 1 en NOW 2
betreft een nabetaling en 60% een terugbetaling.
De werkgevers die nu een definitieve subsidievaststelling hebben
ontvangen, hebben in de subsidieperiode van NOW 1 (maart, april, mei
2020) in totaal een voorschotbedrag van bijna € 1,1 miljard ontvangen. De
vastgestelde definitieve subsidie is in totaal ongeveer € 702 miljoen. Voor
de NOW 2 zijn de al verwerkte vaststellingen goed voor een voorschot van
€ 174 miljoen. De definitieve subsidie is voor deze werkgevers vastgesteld
op € 52 miljoen.
De totale hoogte van de terugbetaling van de afgehandelde vaststellingen
voor NOW 1 bedraagt tot nu toe € 488 miljoen. De nabetaling NOW 1 is in
totaal € 93 miljoen. De totale hoogte van de terugbetaling NOW 2
bedraagt € 131 miljoen. Voor de nabetaling NOW 2 is het totaalbedrag
€ 9 miljoen.
Bij ongeveer 80% van de terugvorderingen van de NOW 1 wordt het
terugvorderingsbedrag voor het grootste gedeelte8 bepaald doordat het
omzetverlies lager is dan door de werkgever werd ingeschat. Voor de
NOW 2 is dit beeld hetzelfde.
Het overgrote deel van de terugvordering komt doordat een groep
werkgevers een omzetverlies van minder dan 20% heeft gerealiseerd. Bij
de NOW 1 moet 71% van het totale terugvorderingsbedrag (488 miljoen)
terugbetaald worden om deze reden. Bij de NOW 2 moet 94% van het
totale terugvorderingsbedrag (131 miljoen) terugbetaald worden om deze
reden.
Bij ongeveer 20% van de terugvorderingen van de NOW 1 wordt het
terugvorderingsbedrag voor het grootste gedeelte9 door de loonsomdaling bepaald. Voor de NOW 2 is dit ook 20%. De wijze waarop deze
terugvordering wordt berekend, is in lijn met de doelstelling van de NOW,
het behoud van zoveel mogelijk banen. Zie ook mijn antwoorden op de
vragen van de leden Bruins en Stoffer10.
In de tabel hieronder staan enkele gegevens over de terugbetalingen en
bezwaren samengevat. Hieruit blijkt dat een groot aantal werkgevers de
terugvordering al heeft betaald.

8

Dit betekent niet dat omzetdaling alleen bij 80% van de terugvorderingen een rol speelt. Dit
percentage laat zien dat bij 80% van de terugvorderingen de omzetdaling de meeste invloed
had op de hoogte van het terugvorderingsbedrag.
9
Dit betekent niet dat loonsomdaling alleen bij 20% van de terugvorderingen een rol speelt. Dit
percentage laat zien dat bij 20% van de terugvorderingen de loonsomdaling de meeste invloed
had op de hoogte van het terugvorderingsbedrag.
10
Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 1793 en Aanhangsel Handelingen II 2020/21, nr. 1794.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

4

Tabel 4: Terugbetalingen en bezwaren NOW
NOW 1
(maart–mei)

NOW 2
(juni–september)

27,5
15,6
7,5
2,3
1,8
29%
47%
19%
5%

3,7
2,5
0,5
0,1
0,05
Niet bekend
Niet bekend
Niet bekend
Niet bekend

Terugbetalingen (x. 1000)
Reeds betaald (x. 1000)
Betalingsregelingen (x. 1000)
Bezwaren ingediend (x. 1000)
Bezwaren afgehandeld (x. 1000)
– Waarvan gegrond
– Waarvan ongegrond
– Waarvan ingetrokken
– Waarvan niet ontvankelijk verklaard

UWV stelt zich bij een terugbetaling coulant op. De ondernemer kiest in
goed overleg zelf welke terugbetalingstermijn het beste bij zijn omstandigheden past. De ondernemer kan hiertoe digitaal of telefonisch een
verzoek indienen of wordt in geval dat een ondernemer niet reageert
proactief benaderd. UWV neemt de ruimte voor maatwerk en biedt
termijnen aan tot en met vijf jaar, afgestemd op de situatie van de
ondernemer. Het meest voorkomende bezwaar heeft betrekking op een
lagere loonsom bij werkgevers.
Tijdelijke overbruggingsregeling zelfstandig ondernemers (Tozo)
Er zijn vier tijdvakken van de Tozo. De tabel hieronder geeft het geschatte
aantal aanvragen per regeling weer11. Het hoogste aantal aanvragen werd
gedaan voor de Tozo 1. Sinds de Tozo 2, waarin de partnerinkomenstoets
werd toegevoegd, ligt het aantal aanvragen lager. Het aandeel inkomensondersteuning blijft ongeveer hetzelfde, maar ligt iets hoger in de Tozo 4.
Bij de laatste gestratificeerde schatting van Tozo 3 zijn de cijfers van 136
gemeenten verwerkt. De schatting van Tozo 3 komt uit op 166.000
aanvragen. Voor de Tozo 4 gaat het om 131 gemeenten en 60.000
aanvragen. Vanwege verschil in looptijd zijn de totalen per regeling niet
met elkaar te vergelijken.
Tabel 5: Schatting totaalaantal aanvragen Tozo

Totaal aantal aanvragen
Aandeel inkomensondersteuning1

Tozo 1
(maart–mei)

Tozo 2
(juni–september)

Tozo 3
(oktober–maart)

Tozo 4
(april–juni)

374.000
Ongeveer 90%

119.000
Ongeveer 90%

166.000
Ongeveer 90%

60.000
Ongeveer 95%

1
Het aandeel inkomensondersteuning in het totaal aantal aanvragen varieert per gemeente en verschilt enigszins tussen Tozo 1, Tozo 2 en Tozo 3.
De basisgegevens voor de snelle monitoring zijn niet voldoende gedetailleerd en nauwkeurig om deze verschillen zichtbaar te maken.

Naast de schatting van het aantal aanvragen die wij zelf monitoren,
publiceert het CBS over de maandelijks verstrekte uitkeringen Tozo
zogeheten registratiecijfers.
– Ten behoeve van een snel inzicht publiceert het CBS eerst voorlopige
cijfers. Recentelijk publiceerde het CBS deze cijfers over de maanden
januari12, februari13 en maart14.
– Daarnaast publiceert het CBS nadere voorlopige cijfers, waarin
correcties op de voorlopige cijfers zijn uitgevoerd en administratief
vertraagde informatie van drie maanden is verwerkt. De laatste
11

Eerder heb ik uw Kamer geïnformeerd over de snelle monitoring (gestratificeerde schatting)
die vanuit SZW is opgezet om een indicatie te geven van het beroep op de Tozo. Zie
Kamerstuk 35 420, nr. 11.
12
Deze cijfers zijn hier te vinden.
13
Deze cijfers zijn hier te vinden.
14
Deze cijfers zijn hier te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

5

–

publicatie had betrekking op de laatste periode van Tozo 2, het derde
kwartaal van 2020 (juli, augustus en september).
Recent verschenen de definitieve gegevens over de periode maart tot
en met juni 202015, met uitsplitsingen naar gemeenten, achtergrondkenmerken van mensen met een Tozo uitkering en de sectoren waarin
ze werkzaam zijn.

In de figuur hieronder wordt een overzicht gegeven van de beschikbare
cijfers per maand.
Figuur 1: CBS-registratiecijfers uitkeringen levensonderhoud (Tozo en Bbz)

Uit de grafiek blijkt dat het aantal uitkeringen van de Tozo 1 in mei 2020
hoger ligt dan die van de Tozo 2 in juni 2020. Daarnaast blijkt uit de tabel
in de bijlage dat het beroep op de Tozo hoger is dan de eerste indicaties
die volgen uit (nadere) voorlopige cijfers. Dit verschil wordt veroorzaakt
door administratieve vertraging bij gemeenten in de verwerking van
aanvragen en aanlevering van gegevens aan het CBS. Bij de start van
Tozo 1 speelde dit in hoge mate, maar ook in de latere maanden zien we
aanzienlijke verschillen. Het signaleren en duiden van trends op basis van
(nader) voorlopige gegevens is door deze vertekening met grote
onzekerheid omgeven.
Deze CBS-cijfers over verstrekte uitkeringen kunnen niet zonder meer
vergeleken worden met de geschatte aantallen aanvragen uit de snelle
monitoring. Naast de nodige verwerkingstijd, worden er ook aanvragen
afgewezen of teruggetrokken. Ook geldt dat een aanvraag op meerdere
maanden uitkering betrekking kan hebben. In de CBS-cijfers komt deze
uitkering iedere maand terug. Desalniettemin blijkt uit tabel 5 en figuur 1
dat het aantal aanvragen en definitieve cijfers van verstrekte uitkeringen
elkaar benaderen.
Het CBS geeft ook het aantal Tozo verstrekkingen per gemeente en naar
sector weer. Hierin zien we het beeld uit de snelle monitoring terug dat er
een relatief groter beroep op de Tozo wordt gedaan in de G4 en andere
grote steden dan in middelgrote en kleine gemeenten. Uit figuur 12 in de
bijlage blijkt dat de sectoren die relatief veel van de Tozo gebruik maken
vergelijkbaar zijn bij de Tozo 1 en Tozo 2.

15

Deze cijfers zijn hier te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

6

Verrekening uitgaven 2020 gemeenten
Gemeenten ontvingen voor de financiering van de Tozo meerdere
voorschotten. Op basis van het verschil tussen het voorschot en de
voorlopige realisatiecijfers vindt dit jaar een voorlopige verrekening plaats
met gemeenten. Gemeenten ontvangen een nabetaling als zij meer
hebben uitgegeven dan verwacht. Andersom moeten zij een bedrag
terugbetalen als ze minder hebben uitgegeven dan verwacht. In de zomer
leveren gemeenten definitieve realisaties aan (inclusief accountantscontrole). Op basis daarvan zal in 2022 een definitieve verrekening over 2020
plaatsvinden.
Per saldo hebben gemeenten € 710 miljoen minder uitgegeven dan het
toegekende voorschot (€ 3,2 miljard). Een deel van de gemeenten
ontvangt een nabetaling, van totaal € 225 miljoen. Een ander deel van de
gemeenten moet in totaal € 935 miljoen terugbetalen.
Daarnaast ontvangen gemeenten een compensatie voor uitgegeven
voorschotten op aanvragen die voor de publicatiedatum van de
Tozo-AMvB (22 april) zijn ingediend en later zijn teruggevorderd.
Gemeenten krijgen 30% van deze terugvorderingen vergoed om te
compenseren voor oninbaarheid. Deze compensatie kost € 10,5 miljoen
en is onderdeel van bovenstaande verrekeningen.
Het gemiddelde bedrag van de Tozo per aanvrager ligt lager dan
verwacht. Voor levensonderhoud wordt dat waarschijnlijk vooral
veroorzaakt door verrekeningen van (partner)inkomen en omdat er relatief
meer alleenstaanden zijn dan verwacht. De uitkering per alleenstaande is
namelijk lager dan voor paren. Bij kapitaalverstrekkingen blijkt dat er vaak
lagere leningen zijn uitgegeven dan het maximumbedrag (€ 10,157).
Gemiddeld is er ruim € 5.000 per aanvraag verstrekt.
Tijdelijke Ondersteuning Noodzakelijke Kosten (TONK)
De TONK is bedoeld voor huishoudens die door een inkomensterugval
vanwege de Coronacrisis de noodzakelijke (woon)kosten niet meer
kunnen betalen. Gemeenten voeren de TONK uit. Zij hebben daarbij de
ruimte om rekening te houden met lokale omstandigheden, wat tot uiting
komt in toelatingscriteria en de hoogte van de uitkering. De gemeente
heeft tevens beleidsvrijheid met betrekking tot het vaststellen van de
draagkracht van de aanvrager. Hierbij kan de gemeente zelf bepalen in
welke mate het inkomen of vermogen wordt betrokken bij het beoordelen
van de aanvraag
Tot dusver zijn er minder aanvragen dan waar vooraf rekening mee werd
gehouden. Dit is een gedeeld aandachtspunt voor Rijk en gemeenten,
waarbij ook UWV, de sociale partners en de Landelijke Cliëntenraad (LCR)
betrokken worden.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid voert regelmatig
overleg met VNG, Divosa en gemeenten over mogelijkheden om de TONK
ruimhartig toe te passen en de bekendheid en het bereik van de TONK te
vergroten conform de wensen van uw Kamer. De gemeenten Rotterdam,
Den Haag en Utrecht hebben al aangekondigd hun TONK-regeling per
25 mei te gaan verruimen met een terugwerkende kracht tot 1 januari.
Reeds gedane aanvragen zullen hierbij worden herbeoordeeld.
Om gemeenten meer ruimte te geven de TONK uit te voeren, is het
beschikbare budget van de TONK al verdubbeld van € 130 miljoen naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

7

€ 260 miljoen. De eerste tranche van € 65 miljoen is inmiddels over
gemeenten verdeeld.
Met gemeenten is afgesproken dat de komende tijd de vinger aan de pols
gehouden wordt over de ontwikkelingen van de TONK. Volgende maand
stuur ik een brief aan uw Kamer met de laatste stand van zaken over de
TONK. In die brief zal tevens worden ingegaan op de verdeelsleutel
waarmee het resterende budget van € 195 miljoen over gemeenten
verdeeld wordt.
Aanvullend sociaal pakket
Vorig jaar is het aanvullend sociaal pakket van € 1,4 miljard aangekondigd
en nader toegelicht.16 Doel van dit pakket is om mensen die in
onzekerheid verkeren de zekerheid te bieden dat ze aanspraak kunnen
maken op passende begeleiding bij het zoeken naar werk of nieuwe
bedrijfsactiviteiten en inkomen. Deze ondersteuning bestaat uit vier
bouwstenen. Hieronder is, voor zover beschikbaar, per bouwsteen een
korte weergave van het gebruik van de beschikbare budgetten gegeven. In
bijlage 3 is een meer uitgebreide toelichting gegeven over de voortgang
van de verschillende maatregelen binnen de bouwstenen van het
aanvullend sociaal pakket.
Bouwsteen 1: Intensieve ondersteuning en begeleiding en naar nieuw
werk/activiteiten
De intensiveringen van het re-integratiebudget ter ondersteuning van de
dienstverlening door gemeenten zijn overgemaakt aan het gemeentefonds. Om ook bij het UWV inzet mogelijk te maken zijn ook extra
middelen aan het UWV beschikbaar gesteld ten behoeve van de werkgeversdienstverlening. De werkgeversdienstverlening wordt opgeschaald
met 105 fte. Tot en met april 2021 zijn er 75 adviseurs bijgekomen en de
werving loopt nog door. Het verwachte totaal van 20.000 vacaturevervullingen loopt op schema; er zijn 6.323 vacatures met indicering WW en
mensen met een arbeidsbeperking (WIA en Wajong) vervuld. Ook lopen
de werkgeverscontacten op schema; er is contact geweest met 15.932
werkgevers, 55% van het verwachte totaal van 29.250 werkgevers dit jaar.
Voor de ondersteuning via regionale mobiliteitsteams worden nadere
afspraken gemaakt tussen partijen in de regio. Sommige regio’s zijn
daarin verder dan andere. Vanaf 26 maart jl. kunnen partijen kosten
maken en vergoed krijgen vanuit de middelen van het aanvullend sociaal
pakket. Declaraties hebben zich nog niet voorgedaan, maar deze lopen
achter op de daadwerkelijke inzet doordat kosten achteraf worden
gedeclareerd. Mensen worden al wel geholpen, maar er is nog geen zicht
op de aantallen.
De regionale mobiliteitsteams bieden ook inzet, middels regionale
aanspreekpunten, op werkfitbehoud voor de doelgroep banenafspraak. In
overleg met de VNG en in samenwerking met Cedris worden de Sociale
Werkbedrijven gemonitord om te bezien of aanvullende compensatie in
2021 nodig is.17
Daarnaast worden via de regionale mobiliteitsteams extra mogelijkheden
geboden voor het aanbieden van praktijkleren in het mbo voor werkzoekenden en werkenden. Hier zijn nog geen cijfers voor beschikbaar. Ook het
16
17

Kamerstuk 35 420, nrs. 105, 134 en 228.
In lijn met het verzoek motie van de leden Bruins en Palland (Kamerstuk 35 420, nr. 124) en de
motie van de leden Peters en Jasper van Dijk (Kamerstuk 35 570 XV, nr. 470).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

8

UWV biedt WW-gerechtigden tijdelijk extra mogelijkheden voor scholing
richting een krapteberoep of in combinatie met een baangarantie of
-intentie. Het aantal aanvragen tot en met week 20 is 2.539. Deze
aanvragen vertegenwoordigen een aangegane verplichting van ongeveer
€ 7,7 miljoen en daarmee is 30% van het beschikbare budget 2021
uitgeput. De gemiddelde kosten per opleiding zijn € 3.032.
Vanaf 1 januari wordt er door gemeenten en/of samenwerkende partijen
in de regio’s ook hulp bij heroriëntatie geboden aan zelfstandig ondernemers. Op dit moment zijn geen cijfers beschikbaar over het gebruik van
de hulp.
Bouwsteen 2: Scholing en ontwikkeling
In het aanvullend sociaal pakket zijn middelen beschikbaar gesteld voor
heroriëntatie en het aanpassen en/of uitbreiden van competenties.
Hiermee worden mensen ondersteund richting een nieuwe toekomst.
Met de subsidieregeling NL leert door met inzet van ontwikkeladvies is het
mogelijk gemaakt voor werkenden, werkzoekenden en zelfstandigen om
kosteloos een ontwikkeladviestraject te volgen bij een loopbaanadviseur.
In totaal zijn door loopbaanadviseurs 72.000 ontwikkeladviestrajecten
geregistreerd.
Op dit moment is er voor ruim 45.000 afgeronde trajecten subsidie
aangevraagd, wat neerkomt op ongeveer € 31,5 miljoen. Tot nu toe is
voor ongeveer 34.500 trajecten de subsidie toegekend en uitbetaald; het
gaat om € 24 miljoen subsidie die reeds is uitbetaald. Het is voor
loopbaanadviseurs nog mogelijk om tot 30 september 2021 subsidie aan
te vragen voor de door hun gegeven en afgeronde ontwikkeladviestrajecten. De verwachting is dat voor de resterende trajecten de komende
maanden ook subsidie wordt aangevraagd.
Voor de subsidieregeling NL leert door met inzet van scholing zijn in totaal
90 aanvragen ingediend door opleiders/opleiderscollecten, waarvan er
uiteindelijk 14 aanvragen zijn toegekend. Het tweede aanvraagtijdvak
stond open voor samenwerkingsverbanden, waarvoor 30 aanvragen zijn
ingediend en 11 aanvragen zijn toegekend. Subsidiëring vindt plaats op
basis van het aantal deelnemers dat een traject heeft afgerond, de
(financiële) uitputting van de regeling wordt via een aparte monitor
bijgehouden. De verwachting is dat voor de zomer het definitieve
monitoringsrapport wordt opgeleverd op basis van de eerste twee
aanvraagperiodes. Wanneer deze monitor afgerond is, zal ik uw Kamer
hierover informeren. Op dit moment is van 12 opleiders uit de eerste
aanvraagperiode informatie beschikbaar over aantallen ingeschreven,
gestarte, gestopte en afgeronde opleidingen. Zie voor nadere informatie
bijlage 3.
Met de regeling NL leert door met inzet van sectoraal maatwerk konden
samenwerkingsverbanden een subsidieaanvraag indienen. Het aanvraagtijdvak is op 26 april jl. gesloten. In totaal zijn er 35 aanvragen ingediend
voor in totaal bijna € 74 miljoen. Voor de regeling is € 70 miljoen
beschikbaar. De ontvangen aanvragen worden momenteel beoordeeld op
volgorde van binnenkomst.
De effectiviteit van het gehele pakket NL leert door wordt via een evaluatie
onderzocht. Dit pakket bestaat uit de drie hiervoor beschreven subsidieregelingen. Zie voor nadere informatie hierover bijlage 3.
Om de intersectorale mobiliteit te stimuleren is er voor werkgevers die
een functie voor een krapteberoep in de techniek of ICT aanbieden een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

9

subsidie van € 3.750 beschikbaar. De regeling wordt in de komende
maanden gepubliceerd en zal kort daarna worden opengesteld.
Op grond van de Subsidieregeling Tel mee met Taal 2021–2024 kunnen
werkgevers subsidie aanvragen om (digitaal) laaggeletterde werknemers
opleidingstrajecten aan te bieden. In de eerste aanvraagronde hebben
werkgevers voor ruim € 5,5 miljoen aan subsidie toegekend gekregen.
Van 1 juni tot en met 30 juni vindt een tweede aanvraagronde plaats.
Bouwsteen 3: Bestrijding van jeugdwerkloosheid
Met de Aanpak Jeugdwerkloosheid zetten gemeenten, scholen en andere
partners zich in om jongeren te ondersteunen naar vervolgonderwijs of
werk. Voor nazorg en ondersteuning naar werk van schoolverlaters uit het
mbo van afgelopen jaar met een grote kans op werkloosheid hebben de
centrumgemeenten van de 35 arbeidsmarktregio’s extra geld gekregen.
Om aankomende schoolverlaters uit het mbo met een grote kans op
werkloosheid te ondersteunen heeft het Ministerie van OCW subsidie
verstrekt aan 54 mbo-instellingen. Met deze middelen verwachten de
scholen aan 28.604 studenten extra begeleiding te bieden en aan 16.115
schoolverlaters nazorg te leveren. Voor het ondersteunen van jongeren uit
het praktijkonderwijs en voortgezet special onderwijs en voortijdige
schoolverlaters heeft het Ministerie van OCW eveneens aanvullende
middelen beschikbaar gesteld. Voor ondersteuning van voortijdige
schoolverlaters hebben centrumgemeenten eveneens extra geld
ontvangen.
Bouwsteen 4: Aanpak armoede en schulden
Over de stand van zaken van de armoede- en schuldenaanpak heeft de
Kamer op 11 maart jl. een brief ontvangen.18 Zoals aangekondigd in het
aanvullend sociaal pakket hebben gemeenten extra middelen ontvangen
voor het gemeentelijk schuldenbeleid en de bijzondere bijstand.
Voor diverse maatregelen uit het aanvullend sociaal pakket is op dit
moment geen inzicht in het gebruik, bijvoorbeeld omdat de uitvoering
decentraal bij gemeenten is belegd en verantwoording op het niveau van
gemeenten plaatsvindt. Veelal wordt via diverse overlegstructuren wel
(kwalitatief) informatie verkregen over de voortgang en inzet van
maatregelen. Daarnaast is vaak een monitor en/of evaluatie voorzien die
later wordt opgemaakt. Hierover zal uw Kamer voor die maatregelen later
worden geïnformeerd. In bijlage 3 is hierover per maatregel een nadere
toelichting opgenomen.
Misbruik en oneigenlijk gebruik
In eerdere edities van de monitoringsbrief heb ik uw Kamer geïnformeerd
over de aanpak van misbruik en oneigenlijk gebruik (M&O) omtrent de
SZW-noodregelingen. In deze brief ga ik op de verdere ontwikkelingen in.
Hierbij blijf ik benadrukken dat de noodregelingen onder enorme druk tot
stand zijn gekomen. Hierdoor zijn mogelijk zaken over het hoofd gezien en
kunnen de noodregelingen onvoorziene consequenties hebben, waarbij
meer restrisico’s op misbruik en oneigenlijk gebruik worden aanvaard dan
gebruikelijk is.

18

Kamerstuk 24 515, nr. 600.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

10

Het is daarbij belangrijk om het proportionaliteitsdilemma in acht te
nemen: het afdekken van risico’s met beheersmaatregelen levert
administratieve- en controlelasten bij werkgevers en ondernemers én
kosten voor uitvoerders en gemeenten op, die moeten opwegen tegen de
mate waarin er daarmee misbruik wordt voorkomen.
NOW
In de vorige editie van deze brief19 zijn het proces en de verschillende
signalen en meldingen van mogelijk misbruik met de NOW over 2020 en
de aanpak daarvan beschreven. De ontwikkelingen ten opzichte van de
vorige brief zijn beperkt.
Misbruik van de NOW-regeling wordt zoveel mogelijk beperkt door
voorwaarden te stellen in de regeling, zoals vermeld in de derde editie
van deze brief20. Daarnaast worden er risicoanalyses uitgevoerd op
ingediende aanvragen en worden ontvangen signalen nader geanalyseerd. Eerder is uw Kamer geïnformeerd over het samenwerkingsverband
tussen UWV, Inspectie SZW, Uitvoering van Beleid (UVB, een directie van
SZW), FIOD en Belastingdienst21. De grootste risico’s betreffen mogelijke
manipulatie van de omzet en mogelijke manipulatie van de loonsom. Als
er vermoeden is van ernstig misbruik en oneigenlijk gebruik of als er niet
aan de subsidievoorwaarden wordt voldaan, dan worden er, zoals
vermeld in de derde editie van deze brief22, passende stappen
ondernomen.
UVB verricht in samenwerking met de data-analisten van Inspectie SZW
en UWV op risicogerichte wijze onderzoeken naar de ingediende
vaststellingsaanvragen. Bij dergelijke onderzoeken wordt regelmatig
vastgesteld dat de verantwoorde omzetdaling in de aanvraag tot
definitieve berekening onjuist is. Wanneer UWV constateert dat de
loonaangiften onjuist zijn wordt de werkgever verzocht om deze te
corrigeren zodat er niet een onjuist subsidiebedrag wordt vastgesteld. Bij
de vaststellingsaanvraag wordt gecontroleerd of werkgevers hier gehoor
aan hebben gegeven. Er is ook een groep werkgevers waar de loonaangiften ontbreken of niet tijdig worden ingediend. UWV onderzoekt
momenteel wat de aard en omvang is van deze groep en indien nodig
welke maatregelen gepast zijn.
Er zijn signalen binnengekomen dat er relatief meer omzetsuppleties
worden ingediend dan gebruikelijk. Verder zijn er enkele signalen rondom
mogelijke faillissementsfraude. Er is op dit moment extra aandacht voor
deze signalen. Omzetsuppletie betreft het na afloop van een periode
aanpassen van de omzetaangifte. Hierbij is van belang om te melden dat
omzetsuppletie niet noodzakelijkerwijs wijst op misbruik of oneigenlijk
gebruik, aangezien dit ook onderdeel kan zijn van normale bedrijfsvoering. Faillissementsfraude betreft mogelijk oneigenlijk gebruik van de
NOW via een faillissement in combinatie met een doorstart. Dit zijn beide
reeds eerder onderkende M&O-risico’s binnen de NOW23. Onderzocht
wordt wat de omvang en de impact van deze signalen zijn, zeker nu
19

Kamerstuk 35 420, nr. 236.
Kamerstuk 35 420, nr. 74.
21
Zoals in de vierde editie van deze brief (Kamerstuk 35 420, nr. 108) is aangegeven, worden
interne en externe signalen bij de Belastingdienst sinds juli 2020 niet verwerkt totdat er een
gegevensbeschermingseffectbeoordeling (GEB) is vastgesteld en de passende beheersmaatregelen zijn geïmplementeerd. Zoals in de Kamerbrief van 27 januari 2021 is gemeld loopt dit
traject nog.
22
Kamerstuk 35 420, nr. 74.
23
Uw Kamer is hierover geïnformeerd bij de vertrouwelijke technische briefing over het
vaststellingsproces van de NOW en de M&O-risico’s op 21 januari 2021.
20

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

11

inmiddels meer vaststellingen voor de NOW 1 zijn binnenkomen. Ik zal uw
Kamer in een volgende editie van de monitoringsbrief hierover
informeren.
Tozo
De tweede helft van 2020 zijn gemeenten gestart met controles van de
Tozo. Dit doen zij volgens hun eigen vastgestelde M&O beleid. Er bestaan
verschillende instrumenten voor M&O-controle, waarvoor de signalen van
Stichting Inlichtingenbureau (IB) een belangrijke bron zijn. Ondertussen
hebben alle gemeenten ten behoeve van controles van Tozo 1 en 2
informatie opgevraagd bij Stichting Inlichtingenbureau. Een deel van de
gemeenten is reeds gestart met de controle van Tozo 3. Het beeld dat deze
IB signalen oplevert is stabiel ten opzichte van de vorige monitoringsbrief
die ik u stuurde. Uit monitoring van de VNG blijkt dat vooral het inkomen
van aanvrager en / of partner tot nu toe leidt tot correcties op de
Tozo-uitkering.
Door het verschil in toegepaste methodiek bij de M&O aanpak verschilt
het percentage Tozo-uitkeringen dat achteraf wordt aangepast per
gemeente. Een deel van de gemeenten heeft al bij de aanvraag controles
uitgevoerd door bijvoorbeeld het inzien van Suwinet-Inkijk of door het
inlezen van Digitaal Klantdossier (DKD)-gegevens van het IB in de
systemen van de gemeente. Voor bepaalde voorwaarden, zoals het
urencriterium, is dan achteraf nog wel controle nodig. Andere gemeenten
kiezen voor een controle achteraf. Dat leidt tot een snelle uitbetaling, maar
ook een grotere kans op terugvordering van (een deel van) de
Tozo-uitkering.
Het CBS rapporteert per kwartaal het aantal vorderingen dat in het
betreffende kwartaal door gemeenten aan zelfstandigen is opgelegd in het
kader van het Bbz. In deze rapportage wordt geen onderscheid gemaakt
tussen terugvorderingen n.a.v. uitkeringen Tozo en leningen Bbz levensonderhoud. Het eerste kwartaal van 2020 bevat vermoedelijk geen
terugvorderingen van Tozo-uitkeringen. In de overige kwartalen kunnen
enige vorderingen uit lopende Bbz-trajecten voorkomen. Het verschil in
opgelegde vorderingen tussen het eerste kwartaal en de overige
kwartalen in 2020 wijst erop dat het merendeel van de terugvorderingen
in het tweede, derde en vierde kwartaal correcties op Tozo-uitkeringen
betreft. Daarbij zijn de posten «Onverschuldigde betaling» (correcties op
hoogte van de uitkering) en «Overtreding inlichtingenplicht» (correcties
op de hoogte van de uitkering vanwege het verstrekken van onjuiste
informatie) in de onderstaande tabel met name indicatief voor de
hoeveelheid terugvorderingen op verstrekte Tozo-uitkeringen.
Gemeenten hebben in 2020 45.920 vorderingen ten gevolge van correcties
en 1.560 vorderingen ten gevolge van overtredingen opgelegd in het
kader van het Bbz en de Tozo, voor een gezamenlijk bedrag van
€ 74,7 miljoen. Aangezien nog niet alle IB-signalen zijn opgevolgd door
gemeenten geeft dit geen definitief beeld van het aantal terugvorderingen
dat over de in 2020 verstrekte Tozo-uitkeringen kan worden verwacht.
Uit de tabel blijkt tevens dat gemeenten coulant omgaan met aanpassingen van de Tozo-uitkering naar aanleiding van geconstateerde
afwijkingen. De aanpassing wordt in de meeste gevallen geregistreerd als
correctie («onverschuldigde betaling»). Dat wil zeggen dat er een
aanpassing in de vaststelling van de hoogte van de uitkering is doorgevoerd waarbij geen overtreding is geconstateerd. In de gevallen dat er wel
een overtreding is vastgesteld, heeft dit slechts in enkele gevallen geleid
tot oplegging van een boete.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

12

Tabel 6: Nieuwe vorderingen Bbz levensonderhoud en Tozo1
Q1 2020
Aantal

Q 2 2020

Beginschuld2

Aantal

mln. €
Totaal nieuwe vorderingen
Onverschuldigde betaling
Overtredingen inlichtingenplicht
Boete wegens overtreding
inlichtingenplicht
Andere ontstaansgronden3

Q3 2020

Beginschuld

Aantal

mln. €

Q4 2020

Beginschuld

Aantal

mln. €

Totaal 2020

Beginschuld

Aantal

mln. €

Beginschuld
mln. €

1.360
20
0

2,4
0,0
0,0

4.840
3.590
10

6,1
5,6
0,0

12.020
11.140
110

21,4
19,4
0,2

33.970
31.170
1.440

54
45,3
4,2

52.190
45.920
1.560

83,9
70,3
4,4

0
1.340

0,0
2,4

0
1.240

0,0
0,5

10
760

0,0
1,8

50
1.310

0,0
4,5

60
4.650

0,0
9,2

1

Bron: Maatwerktabellen Bijstandsdebiteuren en -fraudestatistiek van het CBS.
De beginschuld is het bedrag dat terugbetaald moet worden door de debiteur aan het begin van de vordering. Dit is het bedrag dat in een
kwartaal gevorderd wordt. De hoogte van de beginschuld is in sommige gevallen gelijk aan 0. Dit kenmerk hoeft pas 3 maanden na het opvoeren
van de vordering gevuld te worden en bij sommige ontstaansgronden hoeft het kenmerk in het geheel niet gevuld te worden. De totale beginschuld
is dus een onderschatting van de werkelijkheid.
3
Andere ontstaansgronden: leningen; krediethypotheken; verhaal op onderhoudsplichtige voor kind of ex-partner; rente en incassokosten; en
overige vorderingen.
2

Hoewel de verschillende tegemoetkomingsregelingen kinderopvang24
geen onderdeel zijn van het steun- en herstelpakket, en ik derhalve in deze
brief niet in ga op het gebruik van deze regeling, informeer ik uw Kamer
graag over M&O bij de tegemoetkomingsregelingen kinderopvang die het
Rijk uitvoert.
Voor de regeling «Tijdelijke Tegemoetkomingsregeling Kinderopvang»
voor ouders met kinderopvangtoeslag en de regeling «Tijdelijke
Tegemoetkomingsregeling Kinderopvang Zonder Overheidsvergoeding»
voor ouders zonder overheidsbijdrage zijn vooraf de M&O-risico’s
geanalyseerd. Er zijn voor zover mogelijk passende beheersmaatregelen
getroffen om de risico’s te voorkomen, dan wel te verkleinen. Het gaat dan
bijvoorbeeld om situaties waarin wel kinderopvangtoeslag aangevraagd
is, maar de facturen niet daadwerkelijk zijn doorbetaald. Tot op heden
hebben wij geen signalen dat de betalingen meer dan gebruikelijk zijn
gestorneerd door ouders. De meeste risico’s zijn zeer beperkt van aard, al
dan niet door het treffen van beheersmaatregelen. Dat is ook zichtbaar in
de praktijk; er zijn over de eerste sluitingsperiode geen signalen dat op
grote schaal misbruik of oneigenlijk gebruik heeft plaatsgevonden.
Desalniettemin zal altijd sprake zijn van restrisico’s.
Beeld van de arbeidsmarkt
Het is inmiddels meer dan een jaar geleden dat de economie en de
arbeidsmarkt werden getroffen door het coronavirus. In deze paragraaf
blik ik terug op het afgelopen jaar. Ik ga, voor zover relevant, specifiek in
op de ontwikkelingen in de meest recente maanden (februari, maart, april)
en het laatste kwartaal (eerste kwartaal van 2021).

24

Ouders ontvangen over de periode dat zij de facturen hebben doorbetaald terwijl de kinderopvang gesloten was een tegemoetkoming. Hiertoe zijn drie verschillende tegemoetkomingen
in het leven geroepen, voor drie verschillende doelgroepen: 1) ouders met kinderopvangtoeslag ontvangen een tegemoetkoming via de Tijdelijke Tegemoetkomingsregeling KO
(TTKO); (2) personen die de kinderopvang geheel zonder overheidssubsidie betalen ontvangen
een tegemoetkoming via de Tijdelijke tegemoetkomingsregeling KO zonder overheidsvergoeding (TTKZO), en (3) ouders die worden gesubsidieerd via een gemeentelijke regeling (dit
loopt via de gemeente die hiervoor vanuit de rijksoverheid een decentrale uitkering
ontvangen).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

13

Algemeen beeld
Het gaat over het algemeen beter dan verwacht op de arbeidsmarkt. De
werkloosheid ligt lager dan in eerste instantie verwacht en het aantal
werkenden ligt bijna op het niveau van voor de crisis. Dat komt door het
omvangrijke steunpakket, door de snelle opleving van de arbeidsmarkt in
de periodes dat het weer beter ging met de economie en doordat de
coronacrisis heel divers uitwerkt voor verschillende sectoren: er zijn ook
sectoren die het heel goed doen
Tegelijkertijd is de impact van de economische crisis op de levens van
mensen fors. Er gaat persoonlijk leed schuil achter deze cijfers. Dat kan
slechts beperkt worden gevangen in de indicatoren die in deze brief
behandeld worden.
De klappen vallen bij specifieke groepen, waaronder jongeren, laagopgeleiden, mensen met een migratie-achtergrond en mensen met een
arbeidsbeperking. Deze groepen werken vaker op onzekere contracten of
werken in de sectoren die hard geraakt zijn. Het zijn ook veelal groepen
die voor de coronacrisis een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt
hadden.
Werkenden en werklozen
De uitgangssituatie van de arbeidsmarkt voor de crisis was uitzonderlijk
goed. Voor de crisis lag het aantal werkenden en werklozen namelijk op
recordniveaus25. Begin 2020 was het aantal werkenden 9,059 miljoen
(januari) en het aantal werklozen 273 duizend (maart), ofwel 2,9%. Dat is
sinds het CBS deze cijfers meet, begin deze eeuw, niet eerder
voorgekomen.
De arbeidsmarkt verslechterde door de crisis, maar herstelde op den duur.
Zie hiervoor de figuur hieronder. Het aantal werkenden daalde van
februari tot en met mei 2020 met ongeveer 200 duizend personen. Hierna
trok het aantal werkenden aan tot februari 2021. De daling van het aantal
werkenden was toen voor ongeveer 85% hersteld. Het aantal werkenden
bleef hierna min of meer gelijk. Het aantal werklozen steeg van maart tot
augustus 2020, het hoogste niveau in de crisis tot nu toe. Hierna daalde de
werkloosheid tot april 2021.

25

In deze brief worden de seizoengecorrigeerde cijfers van CBS Statline gebruikt. Er wordt
gebruik gemaakt van de bronnen StatLine – Arbeidsdeelname en werkloosheid per maand
(cbs.nl) en StatLine – Arbeidsdeelname; wisselingen arbeidspositie na drie maanden, per
maand (cbs.nl). Als er gebruik wordt gemaakt van andere bronnen, dan wordt dat specifiek
aangegeven in een voetnoot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

14

Figuur 2: Aantal werkenden en werklozen, x 1.000

Al met al is de daling van het aantal werkenden en de stijging van de
werkloosheid relatief beperkt gebleven. Het aantal werkenden is in een
jaar tijd gemiddeld gezien stabiel gebleven. In 2019 bedroeg het aantal
werkenden 8,953 miljoen, terwijl dit 8,951 miljoen in 2020 was. Daarmee is
de voorspelling dat het aantal werkenden met 1% af zou nemen niet
uitgekomen26. Daarnaast is de daadwerkelijke werkloosheid in 2020
(3,8%)27 lager uitgevallen dan in de verschillende ramingen van het CPB.
Het CPB heeft de werkloosheidsramingen voor 2020 gedurende het jaar
dan ook neerwaarts bijgesteld28.
Ook in internationaal opzicht staat Nederland er relatief goed voor. De
netto-arbeidsparticipatie in 2020 lag in Nederland (77,8%) fors hoger dan
in de EU27 (67,6%)29. In maart was de werkloosheid in Nederland 3,6%,
terwijl het gemiddelde in de EU27 op 8,1% lag30.
Gewerkte uren en uitkeringsgebruik
Het aantal gewerkte uren per persoon was voor de crisis relatief stabiel,
maar nam in de beginperiode van de crisis fors af. Zie de figuur hieronder.
Aanpassing op de arbeidsmarkt vond eerst plaats in het aantal gewerkte
uren, omdat door het steunpakket werkgelegenheid behouden bleef31. In
het derde kwartaal van 2020 veerde het aantal gewerkte uren weer terug,
waarna het weer afnam. Hoewel het aantal werkzame personen bijna
volledig hersteld is, geldt dat niet voor het aantal gewerkte uren.

26

De MEV 2021 is in november 2020 gepubliceerd op deze CPB-website. Bijlage bij Kamerstuk
35 570, nr. 2.
27
Deze CBS-cijfers zijn hier te vinden.
28
In de vorige edities van deze brief heb ik gerapporteerd over de verschillende ramingen van
het CPB. Aan het begin van de crisis raamde het CPB in een scenario-analyse een
werkloosheid in 2020 van 4,0% tot 6,1%. In de daaropvolgende basisramingen lag de
werkloosheid op 4,4%, 4,3% en 4,1%. Ook voor 2021 zijn de ramingen neerwaarts bijgesteld
namelijk van 4,5% tot 9,4% (scenario-analyse), tot 6,5%, 5,9%, 6,1% en 4,4%.
29
Deze OECD-cijfers zijn hier te vinden.
30
Deze OECD-cijfers zijn hier te vinden.
31
Zie de MEV 2021 van het CPB.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

15

Figuur 3: Gewerkte uren per persoon, indexcijfers eerste kwartaal 2016

Het aantal lopende WW-uitkeringen nam aan het begin van de crisis fors
toe, maar nam daarna weer af32. Zie de figuur hieronder. Het is door
seizoenpatronen gebruikelijk dat het aantal lopende uitkeringen in de
periode rond de jaarwisseling stijgt. Na een beperkte afname volgde er
rond augustus een afname van de WW-uitkeringen. Het aantal personen
in de bijstand laat een vergelijkbaar, maar vlakker patroon zien33. Het is
nog niet bekend hoe de bijstand zich in april 2021 heeft ontwikkeld.
Figuur 4: Uitkeringsgebruik

Al met al volgen het aantal gewerkte uren en het aantal uitkeringen
hetzelfde patroon als het aantal werkenden. Na een initiële verslechtering
volgt herstel, al is het herstel van gewerkte uren en het aantal uitkeringen
minder sterk dan het herstel van het aantal werkzame personen.
Rol steunpakket
Hoewel er nog geen empirische evaluatie is van het steunpakket, geven
verschillende analyses een indicatie dat het omvangrijke steunpakket een

32
33

Deze CBS-cijfers en UWV-cijfers zijn hier en hier te vinden.
Deze CBS-cijfers zijn hier te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

16

belangrijke rol heeft gespeeld bij het beperken van de verslechtering op
de arbeidsmarkt34.
Internationale vergelijkingen suggereren dat in landen met omvangrijke
loonsubsidieregelingen sprake is van een beperkte afname van het aantal
werkenden. Zo schrijft het CPB aan het begin van de crisis dat de beperkte
daling van het aantal werkzame personen samenhangt met een hoog
gebruik van werktijdverkorting35. UWV trekt halverwege september
dezelfde conclusie36. Beide studies onderschrijven dat het ingewikkeld is
om landen te vergelijken en dat ook andere factoren en economische
ontwikkelingen een rol spelen. Zo zorgt de internationaal bezien hoge
ontslagbescherming ervoor dat de afname van werkenden ook beperkt
blijft.
UWV maakt een sectorale vergelijking37. Hoewel de contactbeperkende
maatregelen door de coronacrisis veel sectoren raken, leidt dit volgens
het UWV niet in al deze sectoren tot dezelfde mate van baanverlies.
Volgens UWV zijn er door de NOW veel banen behouden gebleven.
Tegelijkertijd spelen ook andere factoren een rol, zoals de mate waarin
sectoren gebruik maken van flexwerk en de mate waarin werkgevers
rekening houden met langdurige vraaguitval.
Sectoren
De coronacrisis heeft per sector zeer verschillende gevolgen. In de ene
sector zijn er banen verloren, terwijl er in de andere juist banen bij zijn
gekomen. Of het met de werkgelegenheid goed of slecht gaat, verschilt
dus erg per sector. Dat heeft in grote mate te maken met de lockdown, de
vraag van consumenten en de mogelijkheid om fysiek (volgens de
coronaregels) te werken of juist thuis te werken.
Ongeveer driekwart van de werkgevers (74%) geeft aan dat de coronapandemie in redelijke, hoge of zeer hoge mate impact heeft gehad op het
werk38. Dit aandeel ligt aanzienlijk hoger in de sectoren «cultuur, sport,
recreatie, overige dienstverlening» (97%), «horeca» (93%), «onderwijs»
(93%) en in de sector «gezondheids- en welzijnszorg» (90%). Bij bedrijven
en instellingen waar de pandemie een redelijke of (zeer) hoge impact had,
zijn er verschillen in de wijze waarop sectoren geraakt zijn. In de eerste
twee genoemde sectoren kwam het werk bijvoorbeeld deels of volledig
stil te liggen, terwijl werkenden in de sector «onderwijs» thuis moesten
werken. In de sector «gezondheids- en welzijnszorg» kwam een verminderde beschikbaarheid van personeel vaak voor.
In sommige sectoren is er een forse afname van banen, terwijl het aantal
banen in andere sectoren juist toeneemt. De afname van banen van
werknemers van 2019 op 2020 bedroeg per saldo 109 duizend39. De
afname zit vooral bij de sector «verhuur en overige zakelijke diensten»
34

Verschillende instanties delen deze conclusie, zoals het SCP in de publicatie een jaar met
corona. Uit een literatuurstudie naar regelingen vergelijkbaar met de NOW komt het CPB
daarnaast tot de conclusie dat dergelijke instrumenten een korte termijn werkgelegenheidswinst kennen.
35
Deze studie is op 12 juni 2020 gepubliceerd en is hier te vinden.
36
Deze studie is op 24 september 2020 gepubliceerd en is hier te vinden.
37
Deze studie is op 10 november 2020 gepubliceerd en is hier te vinden.
38
Deze studie is op 2 februari 2021 en is hier te vinden.
39
Deze CBS-cijfers zijn hier te vinden. Er is een afname van banen, omdat er meer beëindigde
banen zijn dan nieuwe banen. Zowel het aantal nieuwe banen als het aantal beëindigde banen
ligt lager. Uit de arbeidsmarktprognose van het UWV, die rond 10 juni uitkomt, blijkt dat het
aantal nieuwe banen 14% lager ligt en het aantal beëindigde banen 9% lager ligt in de periode
maart tot december 2020 dan het jaar daarvoor. Het UWV-onderzoek gebruikt echter een
andere statistiek dan die van het CBS.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

17

(119 duizend) en de «horeca» (46 duizend). In de sector «gezondheids- en
welzijnszorg» en bij de sector «openbaar bestuur en overheidsdiensten» is
er juist een toename van banen van respectievelijke 35 duizend en
14 duizend. In de andere sectoren is de toename of afname van banen in
absolute zin kleiner. Van maart tot oktober 2020 is er geen sprake van een
hogere of lagere sectorale mobiliteit dan het jaar daarvoor40. De meeste
baanverliezers vinden opnieuw werk in eigen sector.
Contractvormen
Het aantal werkenden met een flexibel contract daalt, maar het aantal
personen met een vast contract en het aantal zelfstandigen stijgt. Zie
hiervoor de onderstaande figuur.
Figuur 5: werkenden naar contractvorm, x 1.000

De afname van het aantal werkenden concentreert zich bij de mensen met
een flexibel contract41. In bijna anderhalf jaar tijd is het aantal personen
met een flexibel contract met ongeveer 180 duizend afgenomen.
Halverwege deze periode steeg deze groep beperkt.
Het aantal personen met een vast contract en het aantal zelfstandigen is in
deze periode toegenomen. In het laatste kwartaal is het aantal zelfstandigen echter iets gedaald. Een stijgende hoeveelheid zelfstandigen
betekent niet dat de situatie van zelfstandigen op de arbeidsmarkt is
verbeterd. Zelfstandigen hebben een grotere urenterugval dan
werknemers. Zo lag het aantal gewerkte uren per persoon bij zelfstandigen in het tweede kwartaal van 2020 ongeveer 10% lager dan twee
kwartalen daarvoor. Bij werknemers was dit 4%. Daarnaast is uit het
verleden bekend dat het uurtarief van zelfstandigen daalt tijdens een
crisis. Tegelijkertijd veert het aantal gewerkte uren weer sterker terug als
het goed gaat met de economie.
In hoeverre de ontwikkeling van het aantal vaste arbeidsrelaties, flexibele
arbeidsrelaties en zelfstandigen een gevolg is van de coronacrisis of een
effect van de Wet arbeidsmarkt in balans is, is nog niet duidelijk. Een
40

Dat blijkt uit de arbeidsmarktprognose van het UWV, die rond 10 juni 2021 uitkomt. Er zijn
twee deelsectoren waar de sectorale mobiliteit na de eerste lockdown wel sterk is toegenomen, namelijk de reisbranche en de luchtvaart.
41
Een flexibele contract is een arbeidsovereenkomst voor bepaalde tijd of met een flexibel
aantal uren per week, zoals een tijdelijk contract of een oproepcontract. Deze CBS-cijfers zijn
hier te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

18

gedegen evaluatie is nodig, al is ook dan te verwachten dat niet alle
effecten uit elkaar zijn te halen.
Demografische groepen
Bij jongeren, lager opgeleiden, mensen met een migratie-achtergrond en
mensen met een arbeidsbeperking is er sprake van zorgelijke arbeidsmarktontwikkelingen. Zo is de afname van het aantal werkenden bij deze
groepen groter of is de toename van de werkloosheid of de instroom in de
sociale zekerheid groter. Volgens het SCP is er vooral bij de groepen die al
kwetsbaar waren voor de coronacrisis sprake van een hogere
werkloosheid dan daarvoor42. Zie de bijlage voor een uitgebreide analyse
naar demografische groepen.
Deze groepen werken namelijk vaker op onzekere contracten43 en in hard
geraakte sectoren, namelijk de sector «horeca» en «verhuur en overige
zakelijke diensten». Sectoren met banengroei, zoals de gezondheids- en
welzijnszorg, spelen ook een rol in het verklaren van het beeld op de
arbeidsmarkt. Het aantrekken van de arbeidsparticipatie bij vrouwen, in
tegenstelling tot die van mannen, kan hierdoor verklaard worden. Zie de
onderstaande figuren.
Figuur 6: werkenden naar contractvorm, vierde kwartaal 2019

Figuur 7: Verhouding leeftijdsgroepen over sectoren, vierde kwartaal 2019

42

Zie hiervoor de SCP-studie een jaar met corona. Deze bevindingen komen overeen met wat we
zien in andere landen, zoals in de VS. Een studie van het Institute of Labor Economics vindt
bijvoorbeeld een toenemend verschil in arbeidsparticipatie tussen etnische groepen.
43
Deze CBS-cijfers zijn hier te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

19

Figuur 8: Verhouding achtergrond over sectoren, vierde kwartaal 2019

Figuur 9: Verhouding gender over sectoren, vierde kwartaal 2019

Vooruitblik
Uitgaande van de ramingen zal de werkloosheid verder oplopen. Het CPB
verwacht volgens het CEP 202144 een werkloosheid van 4,4% in 2021 en
een werkloosheid van 4,7% in 2022. Omdat de economie sneller herstelt
dan verwacht is de raming ten opzichte van de vorige positiever45. De
werkloosheid zal volgens deze raming vanaf 2022 afnemen naar 4,5% in
2023, 2024 en 2025.
Het verloop van de pandemie en de economische vooruitzichten zijn
echter onzeker. Daarom publiceert het CPB naast een basisraming ook een
«pessimistisch scenario» en een «optimistisch scenario». In het optimistische scenario is het werkloosheidspercentage in 2021 onveranderd,
maar lager in 2022 (4,2%). In het pessimistische scenario ligt het niveau
hoger, 4,6% in 2021 en 6,1% in 2022.
Tot slot
De impact van de coronacrisis op de arbeidsmarkt is beperkt gebleven
door het omvangrijke steunpakket, waar mensen en bedrijven massaal
beroep op hebben gedaan. De cijfers zijn gemiddeld genomen gunstig,
zowel internationaal bezien als vergeleken met de verwachtingen van aan
het begin van de crisis. Desalniettemin heeft de crisis grote gevolgen voor
de arbeidsmarkt en op de levens van mensen, met name voor mensen
met een kwetsbare arbeidsmarktpositie en mensen die hun baan verloren.
De cijfers in deze brief laten dus niet alles zien. Het kabinet heeft vorige
week een verlenging van het steunpakket aangekondigd, om onzekerheid
bij ondernemers en werkenden tijdens deze uitzonderlijke crisis weg te
nemen en bij te dragen aan herstel.
44
45

Deze raming is gepubliceerd op 31 maart en is hier te vinden.
De vorige raming was de novemberraming en is hier te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

20

Het kabinet blijft de situatie op de arbeidsmarkt en het beroep op het
steun- en herstelpakket op de voet volgen en u hierover via deze brief
informeren. De volgende editie van de monitoringsbrief staat gepland
voor eind september. Het loket voor de NOW 4 is dan een aantal maanden
open.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
W. Koolmees

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

21

Bijlage 1

– Tabellen en figuren
Figuur 10: NOW-toekenningen per sector, voor de 5 sectoren met hoogste toekenningen

Figuur 11: NOW-voorschotten per sector, voor de 5 sectoren met hoogste
voorschotten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

22

Figuur 12: Bereikte medewerkers NOW per sector voor de 5 sectoren met hoogste
aantal bereikte medewerkers

Tabel 7: CBS-registratiecijfers uitkeringen levensonderhoud (Tozo en Bbz) per maand
Voorlopig

Nader voorlopig

Definitief

TOZO 1

maart
april
mei

7.020
99.730
179.240

198.470
252.370
254.300

257.650
288.770
278.540

TOZO 2

juni
juli
augustus
september

64.510
68.710
84.200
84.790

73.470
87.970
90.400
83.620

119.730

TOZO 3

oktober
november
december
januari
februari
maart

49.920
72.910
87.810
101.740
107.390
102.960

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

23

Bijlage 2

– Analyse demografische groepen
Figuur 13: Tozo en Bbz uitkeringen levensonderhoud per sector

Gender
De ontwikkeling van de arbeidsmarktpositie van mannen en vrouwen laat
een gemengd beeld zien. De afname van het aantal werkende mannen en
vrouwen is ongeveer even groot. De grootste afname lag voor beide
groepen vooral aan het begin van de corona crisis (maart-mei 2020),
namelijk -2,2%. In de maanden daarna herstelt het aantal werkenden
gedeeltelijk. Het herstel ging sneller voor vrouwen, aangezien de
arbeidsparticipatie voor deze groep in februari slechts 0,2% (7 duizend)
achter loopt op het jaar daarvoor. Voor mannen was dit 0,5% (26 duizend).
Echter, het aantal werkende vrouwen loopt in de meest recente maanden
beperkt terug.
Figuur 14: Werkenden en werklozen naar gender, indexcijfers (duizendtallen)

Deze ontwikkeling is internationaal gezien opvallend, aangezien vrouwen
in vergelijkbare landen veel vaker hun baan kwijtraakten dan mannen. Het
World Economic Forum46 spreekt van een «shecession» om de recente
achteruitgang van de positie van vrouwen te beschrijven.
Tegelijkertijd is de toename van de werkloosheid groter bij vrouwen. De
piek lag voor beide groepen in de zomer van 2020. Tot voor kort was de
toename van de werkloosheid onder vrouwen groter dan de afname van
het aantal werkenden. Dit betekent dat er meer vrouwen vanuit de
niet-beroepsbevolking (inactieven) beschikbaar zijn of opzoek gaan naar
een baan. Dit is in april veranderd, toen was de toename van het aantal
werklozen min of meer gelijk aan de afname van het aantal werkenden.
Het is onduidelijk of dit de komende maanden ook zo zal zijn. Voor
mannen was dit sinds het begin van de crisis al het geval; de toename van
46

Zie dit artikel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

24

de werkloosheid is kleiner dan de afname van het aantal werkenden. Dit
betekent dat er meer mannen zich terugtrokken van de arbeidsmarkt en
niet meer beschikbaar of opzoek waren naar werk.
De afname van gewerkte uren is relatief groter bij vrouwen47. Het
gemiddeld aantal gewerkte uren per week is van maart tot december 2020
bij mannen gedaald met 3,3 uur, en bij vrouwen met 3,1 uur. Hoewel de
absolute afname groter is bij mannen, is de afname van uren bij vrouwen
relatief gezien groter. In percentage van het aantal gewerkte uren is de
daling bij vrouwen namelijk 10,9%, terwijl dit bij mannen 8,9% is.
Leeftijd
De afname van het aantal werkenden ligt vooral bij jongeren (15 tot 25
jaar) en in mindere mate bij de ouderen (45 tot 75 jaar). Zie de figuur
hieronder. De initiële afname in het aantal werkenden lag bij jongeren
(9,9%) ook hoger dan bij de leeftijdsgroep 25 tot 45 jaar (0,7%) en 45 tot 75
jaar (1,3%).
Figuur 15: Werkenden en werklozen naar leeftijdsgroep, indexcijfers (duizendtallen)

De toename van de werkloosheid en de instroom in de WW is ook groter
bij jongeren. De werkloosheid van jongeren is sinds het piekmoment
halverwege 2020 ook in mindere mate hersteld dan bij de andere groepen.
Op het piekmoment lag de werkloosheid van jongeren 75% hoger dan in
februari, voor de groep 25 tot 45 en 45 tot 75 jaar was dit respectievelijk
47% en 53%. De instroom in de WW in 2020 bestond vooral uit jongeren48.
Opleidingsniveau
Het aantal werkenden is vooral afgenomen voor mensen met een laag49
of middelbaar opleidingsniveau. Zie het figuur hieronder.

47

Zie hiervoor https://www.cpb.nl/sites/default/files/omnidownload/CPB-AchtergronddocumentThuiswerken-voor-tijdens-en-na-de-coronacrisis_1.pdf.
48
Zie de duiding arbeidsmarktontwikkelingen van UWV.
49
Deze CBS-cijfers zijn hier te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

25

Figuur 16: Werkenden en werklozen naar onderwijsniveau, indexcijfers (duizendtallen)

Het aantal werklozen neemt voor alle groepen van het eerste kwartaal op
het vierde kwartaal van 2020 toe. Ondanks dat het aantal werkenden met
een hoog opleidingsniveau stijgt, neemt het aantal werklozen ook toe met.
Van deze groep zijn er dus meer mensen de arbeidsmarkt op gekomen.

Migratie-achtergrond
Het beeld over de arbeidsmarktpositie van personen uitgesplitst naar
migratieachtergrond is wisselend50. De afname van werkenden en de
toename van de werkloosheid is het grootst bij mensen met een Nederlandse nationaliteit, zie het figuur hieronder. Het aantal werkende
personen met een Nederlandse achtergrond is flink afgenomen, maar het
aantal werklozen is in mindere mate toegenomen. Het aantal personen dat
zich niet aanbiedt op de arbeidsmarkt is opvallend genoeg gelijk
gebleven. Hoewel het aantal werkende personen met een migratieachtergrond en het aantal werklozen toeneemt, is er daarnaast maar een
beperkte afname zichtbaar van het aantal personen dat zich niet aanbiedt
op de arbeidsmarkt zichtbaar.

50

Deze CBS-cijfers zijn hier te vinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

26

Figuur 17: Werkenden en werklozen naar migratieachtergrond, indexcijfers (duizendtallen)

Dit opvallende beeld is te verklaren op basis van de ontwikkelingen in de
totale omvang van beide groepen. Het totaalaantal mensen met een
Nederlandse nationaliteit op de arbeidsmarkt is in dezelfde periode
namelijk met ongeveer 130 duizend mensen afgenomen. Het totaalaantal
mensen met een migratie-achtergrond is in diezelfde periode met 190
toegenomen. Als de omvang van de groepen wordt meegewogen, dan is
de afname van de arbeidsparticipatie en de toename van de werkloosheid
nog steeds groter onder personen met een Nederlandse achtergrond. Het
verschil is echter kleiner51.
Uit een studie van Atlas voor Gemeenten blijkt echter dat de positie van
personen met een migratie-achtergrond zorgelijk is52. De instroom in de
WW is voor personen met een Westerse en niet-Westerse migratieachtergrond namelijk (relatief) groter dan die voor personen met een
Nederlandse nationaliteit. Deze conclusies blijven staan als er gecorrigeerd wordt voor gender, leeftijd, het hebben vaneen laag of middelbaar
opleidingsniveau en het hebben van een vast contract.
Mensen met een arbeidsbeperking
In de eerste helft van 2020 nam het aantal werkenden met een arbeidsbeperking af53. Voor Wajongers met arbeidsvermogen daalde het aantal
werkenden, van 56,8 duizend in januari 2020 naar 55,3 duizend in juni. Het
ging vooral om uitzendbanen en tijdelijke contracten die werden
beëindigd. Het aantal werkenden vooral af omdat minder Wajongers aan
het werk kwamen dan het jaar daarvoor. Het aantal werkende jonggehandicapten (Participatiewetters) nam af in de eerste helft van 2020, de
participatie daalde tussen januari en juni 2020 46,5% naar 44%. Ook dit
komt vooral omdat deze groep geen werk weet te vinden en niet zozeer
door baanverlies.

51

Zulke patronen komen niet terug bij de andere demografische uitsplitsingen. Het corrigeren
voor de omvang van de totale beroepsbevolking heeft daarom geen invloed op de conclusies.
Atlas voor gemeenten kijkt naar personen tussen de 18 en 55 jaar oud. Deze publcatie is hier te
vinden.
53
Deze studie is gepubliceerd op 28 april 2021 en is hier te vinden.
52

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

27

Bijlage 3

– Nadere toelichting maatregelen aanvullend sociaal pakket
Bouwsteen 1: Intensieve ondersteuning en begeleiding en naar nieuw
werk/activiteiten
a. Re-integratiebudget gemeenten (incl. additionele impuls):
De intensiveringen in het re-integratiebudget van gemeenten zijn
overgemaakt aan het gemeentefonds. Voor 2021 gaat het in totaal om
€ 140 miljoen (inclusief afdracht aan het BTW Compensatiefonds).
Gemeenten hebben beleidsvrijheid om deze middelen te besteden en
verantwoording vindt plaats via de gemeenteraden. Over de inzet van
deze specifieke budgetten is geen landelijke data voorhanden. In
algemene zin wordt met de Statistiek Re-integratie door Gemeenten (SRG)
bijgehouden welke re-integratievoorzieningen door gemeenten zijn
ingezet.
b. Werkgeversdienstverlening UWV:
Voor werkgeversdienstverlening bij het UWV is € 11 miljoen gereserveerd. Gemeenten en UWV zullen deze middelen inzetten voor hun
reguliere werkgevers- en werkzoekendendienstverlening, ook in het kader
van de regionale mobiliteitsteams. De werkgeversdienstverlening wordt
opgeschaald met 105 fte adviseurs. Tot en met april 2021 zijn er 75
adviseurs bij gekomen, de werving van adviseurs loopt momenteel door.
Het verwachte totaal van 20.000 vacaturevervullingen loopt op schema; er
zijn 6.323 vacatures met indicering WW en mensen met een arbeidsbeperking (WIA en Wajong) vervuld. Ook lopen de werkgeverscontacten op
schema; er is contact geweest met 15.932 werkgevers, 55% van het
verwachte totaal van 29.250 werkgevers dit jaar.
c. Regionale mobiliteitsteams en extra crisisdienstverlening in de regio:
De regionale mobiliteitsteams ondersteunen mensen naar (ander) werk en
zijn een samenwerking tussen werkgeversorganisaties, vakbonden,
gemeenten, UWV, regionaal onderwijs en SBB.
Voor de opstartfase van de regionale mobiliteitsteams heeft elke
centrumgemeente, vanuit de middelen uit het aanvullend sociaal pakket,
in 2020 € 480 duizend ontvangen via een decentralisatie uitkering.
Daarmee hebben zij een start kunnen maken met het regionale overleg
tussen alle betrokken partijen ten behoeve van de inrichting en uitvoering
van de regionale mobiliteitsteams. Het overige budget voor de aanvullende crisisdienstverlening door regionale mobiliteitsteams verloopt via
de Tijdelijk Regeling Aanvullende Dienstverlening COVID-19. Op basis van
de regeling werken partijen in de arbeidsmarktregio’s op dit moment
nadere samenwerkingsafspraken en begrotingen uit, sommige regio’s zijn
daarin verder dan andere regio’s.
Vanaf 26 maart jl. kunnen partijen, indien ze aangetoond hebben te
voldoen aan de voorwaarden van de regeling, kosten maken en vergoed
krijgen vanuit de middelen uit het aanvullend sociaal pakket. De
vergoeding verloopt op declaratiebasis en loopt daarom achter op de
daadwerkelijke inzet. Declaraties hebben zich nog niet voorgedaan. Er
worden inmiddels wel mensen geholpen, maar de toestroom valt tot nu
toe erg mee, waarschijnlijk vanwege de steunpakketten. Het is vanwege
de opstartfase nog te vroeg om te zeggen of en hoeveel mensen er al naar
werk zijn begeleid. Momenteel worden samen met een onderzoeksbureau
de criteria voor monitoring verder vormgegeven, zodat de voortgang
goed gemeten kan worden. Tevens wordt er een evaluatie opgezet, zodat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

28

inzichtelijk wordt wat het effect is geweest van deze aanpak en welke
elementen hebben bijgedragen aan een succesvol traject van
werk(loosheid) naar werk.
d. Tijdelijke impuls re-integratie banenafspraak:
Ter ondersteuning van de doelgroep banenafspraak worden regionale
aanspreekpunten ingezet en is er aanvullende dienstverlening werkfitbehoud voor de doelgroep. Uitvoering verloopt via de regionale mobiliteitsteams die in de opstartfase zijn. Over het gebruik zijn op dit moment
geen cijfers beschikbaar. Monitoring van deze diensten loopt mee in de
monitoring zoals hierboven beschreven.
e. Praktijkleren in het mbo:
Bij praktijkleren in het mbo voor werkzoekenden en werkenden wordt
werken (bij een werkgever die als erkend leerbedrijf een praktijkplaats
biedt) gecombineerd met het doen van een deel van een mbo-opleiding.
Via de Tijdelijke regeling aanvullende crisisdienstverlening COVID-19
kunnen partijen in een regionaal mobiliteitsteam mbo-opleidingen
inkopen bij mbo-instellingen. Voor de gerichte inzet van de middelen
maken de regionale mobiliteitsteams in de opstartfase afspraken. Over het
gebruik zijn op dit moment geen cijfers beschikbaar. Ook dit onderdeel
loopt mee in de monitoring zoals hierboven beschreven. Daarnaast volgt
een subsidieregeling voor vergoedingen voor de werkgever die als erkend
leerbedrijf de kandidaat een praktijkplaats biedt, die naar verwachting
voor de zomer wordt gepubliceerd.
f. Tijdelijk scholingsbudget WW:
De Regeling Tijdelijk Scholingsbudget WW is verlengd voor 2021 en dient
als voortzetting van de eerdere regeling. Met het scholingsbudget WW
kan UWV arbeidsmarkt relevante scholing inkopen voor WW-gerechtigden
richting een krapteberoep of in combinatie met een baangarantie of
-intentie. Voor de inzet van deze vorm van scholing is € 26 miljoen
beschikbaar.
Het aantal aanvragen tot en met week 20 is 2.539. Deze aanvragen
vertegenwoordigen een aangegane verplichting van ongeveer
€ 7,7 miljoen en daarmee is 30% van het beschikbare budget 2021
uitgeput. De gemiddelde kosten per opleiding zijn € 3.032.
g. Ondersteuningstrajecten zelfstandigen:
Vanaf 1 januari 2021 is een nieuwe fase in de Tozo ingegaan waarbij de
gemeente niet alleen inkomensondersteuning of bedrijfskapitaal verleent
aan de zelfstandig ondernemer maar ook hulp bij heroriëntatie biedt. Hulp
bij heroriëntatie kan bestaan uit coaching en training en hulp bij financiële, psychische en praktische problemen die door de corona situatie zijn
ontstaan en het ondernemen belemmeren. Daarnaast kan het bestaan uit
om- en bijscholing en hulp bij het zoeken naar een (bij)baan in loondienst.
Gemeenten en/of de samenwerkende partijen in de arbeidsmarktregio
bieden de ondersteuning aan en maken daarbij vaak gebruik van de
diensten van gespecialiseerde ondernemersadviesorganisaties.
Diverse budgetten en aanpakken zijn beschikbaar gesteld voor deze
ondersteuning; zo mag de additionele impuls van het re-integratiebudget
van de gemeente ook ingezet worden om te voorkomen dat de ondernemer op termijn een beroep moet gaan doen op het reguliere Besluit
bijstandverlening zelfstandigen (Bbz 2004). Onder meer de dienstver-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

29

lening door de regionale mobiliteitsteams wordt zo ingericht dat de
zelfstandig ondernemers er gebruik van kunnen maken als zij aanvullende
ondersteuning nodig hebben. Ook het budget met aanvullende crisismiddelen vanuit het ESF (ESF-REACT EU, regeling gepubliceerd op 23 april
2021) kan ingezet worden voor ondersteuning aan de zelfstandig
ondernemers. Waar mogelijk wordt gebruik gemaakt van het bestaande
aanbod vanuit Nederland leert door, KVK, Ondernemersklankbord en
andere instrumenten. Daarnaast wordt via de mei-circulaire budget
beschikbaar gesteld voor aanvullend maatwerk voor de ondernemer.
Gemeenten is gevraagd de gemeentelijke ondersteuning aan zelfstandig
ondernemers op te nemen in de Statistiek Re-integratie door Gemeenten
(SRG). Dit geeft op dit moment nog geen zicht op het gebruik van de hulp
bij heroriëntatie. Uit signalen van gemeenten blijkt dat zij de ondersteuning veelal gestart zijn bij de Tozo doelgroep en dat in het tweede
kwartaal de activiteiten meer gericht zijn op het bereiken van ondernemers die problemen hebben om hun huidige bedrijf of zelfstandig
beroep in de nieuwe tijd economisch rendabel te maken en zich daarom
moeten heroriënteren op aanvullende en/of andere activiteiten. De vraag
van ondernemers is, ondanks een veelal proactieve benadering door
gemeenten, vooralsnog lager dan verwacht.
h. Tegemoetkoming SW-bedrijven:
In 2020 is het kabinet de gemeenten tegemoetgekomen in de loonkosten
van de Sociale Werkbedrijven als gevolg van de coronamaatregelen. Het
betrof een bedrag van in totaal € 140 miljoen voor de periode van 1 maart
tot en met 31 december 2020. In samenwerking met Cedris en in overleg
met de VNG worden ook de gevolgen van de coronamaatregelen in 2021
gemonitord zoals ook verzocht in de motie van de leden Bruins en Palland
(Kamerstuk 35 420, nr. 124 van 29 september 2020) en de motie van de
leden Peters en Jasper van Dijk, (Kamerstuk 35 570 XV, nr. 47 van
19 november 2020) en zal worden bezien of dit aanleiding geeft tot
aanvullende compensatie in 2021.
Bouwsteen 2: Scholing en ontwikkeling
a. NL leert door met inzet van ontwikkeladvies:
Met de subsidieregeling NL leert door met inzet van ontwikkeladvies is het
mogelijk gemaakt voor werkenden, werkzoekenden en zelfstandigen om
kosteloos een ontwikkeladviestraject te volgen bij een loopbaanadviseur.
De eerste tranche voor ontwikkeladviezen is opengesteld in augustus
2020: in vier weken tijd werden 22.000 adviestrajecten geregistreerd.
In het 3e steun- en herstelpakket is een verlenging van de regeling
opgenomen, zodat mensen ook in 2021 gebruik kunnen maken van
kosteloze ontwikkeladviezen en scholing. Naar aanleiding van een motie
van leden Smeulders en Tielen is de regeling per 1 december 2020
opnieuw opengesteld voor nog eens 50.000 kosteloze ontwikkeladviestrajecten.54
Op dit moment is er voor ruim 45.000 afgeronde trajecten subsidie
aangevraagd, wat neerkomt op ongeveer € 31,5 miljoen. Tot nu toe is
voor ongeveer 34.500 trajecten de subsidie toegekend en uitbetaald; het
gaat om € 24 miljoen subsidie die reeds is uitbetaald.

54

Kamerstuk 35 420, nr. 119.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

30

Het is voor loopbaanadviseurs nog mogelijk om tot 30 september 2021
subsidie aan te vragen voor de door hun gegeven en afgeronde ontwikkeladviestrajecten. De verwachting is dat voor de resterende trajecten de
komende maanden ook subsidie wordt aangevraagd. Daarbij wordt
verwacht dat de volledige afwikkeling van deze regeling, dat wil zeggen
afhandeling en betaling van alle aanvragen die tot en met 30 september
binnenkomen, nog dit jaar wordt afgerond.
b. NL leert door met de inzet van scholing:
De subsidieregeling NL leert door met inzet van scholing zorgt voor een
kosteloos aanbod van scholingsactiviteiten via opleiders(collectieven) en
samenwerkingsverbanden verdeeld over drie categorieën: categorie A
gaat om scholingsactiviteiten met een studiebelasting van minimaal acht
uur; categorie B is gericht op het verkrijgen of verbeteren van basis-,
arbeidsmarkt- en sociaal-communicatie vaardigheden met een studiebelasting van minimaal zestien uur en categorie C richt zich vooral op
scholingsactiviteiten waar een certificaat of diploma aan verbonden is.55
Voor deze regeling was in 2020 € 34 miljoen beschikbaar, verdeeld over
twee aanvraagperiodes. Het eerste aanvraagtijdvak stond open voor
opleiders/opleiderscollectieven (categorie A en B). Er zijn in totaal 90
aanvragen ingediend, waarvan er uiteindelijk 14 aanvragen zijn
toegekend. Het tweede aanvraagtijdvak stond open voor samenwerkingsverbanden (categorie C), waarvoor 30 aanvragen zijn ingediend en 11
aanvragen zijn toegekend. Subsidiëring vindt plaats op basis van het
aantal deelnemers dat een traject heeft afgerond, waarbij er maximaal
€ 1,5 miljoen per opleider/opleidercollectief en € 2 miljoen per samenwerkingsverband kon worden aangevraagd. Opleiders moesten daarbij al in
de aanvraag aangegeven hoeveel deelnemers zij verwachten een
scholingsactiviteit afronden.
De (financiële) uitputting van de regeling wordt via een aparte monitor
bijgehouden. De verwachting is dat voor de zomer het definitieve
monitoringsrapport wordt opgeleverd op basis van de eerste twee
aanvraagperiodes. Wanneer deze monitor afgerond is, zal ik uw Kamer
hierover informeren. Op dit moment is van 12 opleiders uit de eerste
aanvraagperiode informatie beschikbaar. Deze is in de tabel hieronder
weergegeven.
Tabel 8: Aantallen deelnemers voor de 12 (collectieven van) opleiders enquête

Aantal deelnemers ingeschreven voor het scholingstraject
Aantal deelnemers gestart met een scholingstraject
Aantal deelnemers voortijds gestopt
Aantal deelnemers afgerond scholingstraject
Doelstelling af te ronden scholingstrajecten

Categorie A & B

Categorie A

Categorie B

31.031
22.420
2.597
6.525
34.570

5.219
3.868
46
1.083
8.800

25.812
18.552
2.551
5.442
25.770

Voor de andere twee opleiders uit de eerste aanvraagperiode, geldt dat de
vorm van scholing die zij aanbieden op dit moment lastig op te nemen
zijn in de cijfers zoals hierboven gepresenteerd. Het gaat om opleiders die
zogenaamde leerabonnementen aanbieden: online scholing via een
platform dat toegang geeft tot een groot aanbod aan scholingsactiviteiten
waardoor deelnemers meerdere kortere cursussen konden volgen. Deze
opleiders hebben in totaal subsidie aangevraagd voor 15.100 deelnemers,
55

In lijn met de motie van de leden Palland en Tielen1(Kamerstuk 35 570 XV, nr. 41), ingediend
tijdens de begrotingsbehandeling SZW 2021, kunnen NL leert door met inzet van scholing, NL
leert door met de inzet van sectoraal maatwerk en vanuit het ontschot budget van de
Regionale Mobiliteitsteams worden ingezet voor scholingsactiviteiten bij bedrijfsscholen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

31

maar de leerabonnementen blijken een groot succes te zijn. Op dit
moment zijn er al 50.330 inschrijvingen voor een cursus uit de leerabonnementen gedaan. Het gaat daarbij om inschrijvingen over het totale
aanbod van de leerabonnementen en niet om unieke deelnemers.
Uit de gegevens van de tabel is op te maken dat op dit moment iets
minder dan 20 procent van de deelnemers een scholingstraject heeft
afgerond. Dit heeft ermee te maken dat scholingsactiviteiten pas in de
loop van 2021 zijn opgestart waardoor veel scholingstrajecten nu nog
lopen of nog opgestart moeten worden. Mede hierdoor is besloten om de
uitvoeringsperiode van de activiteiten te verlengen naar eind 2021,
waarbij de verwachting is dat in het tweede helft van het jaar meer
activiteiten afgerond zullen worden. De verlenging zal meegenomen
worden in de wijziging van de regeling. Daarnaast is er een grote groep
deelnemers die zich wel inschrijft, maar die niet start. Redenen hiervoor
zijn het vrijblijvende karakter van de regeling, de tijdsinvestering van de
activiteit alsmede de coronacrisis. Veel opleiders proberen dit op te lossen
door een gesprek aan te gaan met de deelnemers voorafgaand aan de
start van de scholingsactiviteit om deelnemers zo bewust te maken van de
inhoud van de scholingsactiviteit.
c. NL leert door met inzet van sectoraal maatwerk:
Met de regeling NL leert door met inzet van sectoraal maatwerk is
€ 70 miljoen beschikbaar gesteld voor doelgerichte ondersteuning,
begeleiding en scholing voor behoud en overgang naar werk van ten
minste 35.000 werkenden via sectorale samenwerkingsverbanden van
sociale partners, O&O fondsen en andere sectorale partijen.
Vanaf 15 maart 2021 konden samenwerkingsverbanden een subsidieaanvraag indienen bij Uitvoering van Beleid. Het aanvraagtijdvak is op
26 april jl. gesloten. In totaal zijn er 35 aanvragen ingediend voor in totaal
bijna € 74 miljoen. Voor de regeling is € 70 miljoen beschikbaar. De
ontvangen aanvragen worden momenteel beoordeeld op volgorde van
binnenkomst. Na beoordeling van alle aanvragen zal duidelijk worden in
hoeverre de regeling volledig wordt uitgeput. Op dat moment zullen ook
alle toegekende aanvragen openbaar worden gemaakt. Aanvragers
kunnen met terugwerkende kracht declareren en zouden dus in
afwachting van de beoordeling, op eigen risico, reeds van start kunnen
gaan met de uitvoering van de trajecten waarvoor zij subsidie hebben
aangevraagd.
De effectiviteit van het gehele pakket NL leert door wordt via een evaluatie
onderzocht. Dit pakket bestaat uit de drie hiervoor beschreven subsidieregelingen. De evaluatie heeft een looptijd van bijna twee jaar in verband
met de looptijd van de regelingen. In de eerste helft en tweede helft van
2022 zullen deelrapportages worden opgeleverd waarbij vooral ingaan zal
worden op de subsidieregeling NL leert door met inzet van ontwikkeladvies en de regeling met inzet van scholing. Het definitieve rapport zal in
het tweede kwartaal van 2023 volgen waarbij ook de regeling met inzet
van sectoraal maatwerk wordt meegenomen. De rapportages zullen met
uw Kamer gedeeld worden.
d. omscholingsregeling naar tekortberoepen:
De omscholingsregeling is bedoeld om intersectorale mobiliteit te
stimuleren. Hiervoor is € 37,5 miljoen beschikbaar. De aanvragers van de
subsidie zijn werkgevers die een functie voor een krapteberoep in de
techniek of ICT aanbieden. Zij kunnen € 3.750,- aanvragen om een
(nieuwe) medewerker, die nog niet in dat beroep werkzaam is, omscholing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

32

en een functie binnen het krapteberoep te bieden. De regeling wordt in de
komende maanden gepubliceerd en zal kort daarna worden opengesteld.
e. Werkgeverssubsidie basisvaardigheden:
Op grond van de Subsidieregeling Tel mee met Taal 2021–2024 kunnen
werkgevers subsidie aanvragen om (digitaal) laaggeletterde werknemers
opleidingstrajecten aan te bieden. Dit moet leiden tot betere basisvaardigheden (taal, rekenen en/of digitale vaardigheden). In het kader van het
derde steunpakket is er in 2021 bijna € 6 miljoen extra beschikbaar voor
laaggeletterde werknemers. Daarmee komt het totaal beschikbare budget
voor laaggeletterde werknemers in 2021 op € 8.8 miljoen. Van 1 januari
tot en met 28 februari heeft de eerste aanvraagronde plaatsgevonden.
Werkgevers hebben al voor ruim € 5,5 miljoen aan subsidie toegekend
gekregen. Van 1 juni tot en met 30 juni vindt een tweede aanvraagronde
plaats. Voor alle activiteiten geldt dat deze moeten worden afgerond
binnen 18 maanden na het moment van subsidieverstrekking. Voor de
eerste aanvraagronde betekent dat uiterlijk eind 2022; voor de tweede
aanvraagronde betekent dat uiterlijk begin 2023.
Bouwsteen 3: Bestrijding van jeugdwerkloosheid
a. Begeleiding door scholen en gemeenten en b. Reservering langere
verblijfsduur:
Met de Aanpak Jeugdwerkloosheid zetten gemeenten, scholen en andere
partners zich in om jongeren te ondersteunen naar vervolgonderwijs of
werk. De centrumgemeenten van de 35 arbeidsmarktregio’s hebben
€ 3,5 miljoen gekregen, via een decentralisatie-uitkering met de decembercirculaire gemeentefonds 2020, voor het coördineren van een
regionale aanpak van de jeugdwerkloosheid. De regio’s kunnen daarbij
gebruikmaken van verschillende budgetten uit het steun- en herstelpakket.
Dit zijn de middelen voor aanvullende crisisdienstverlening en scholing
via praktijkleren in het mbo voor de regionale mobiliteitsteams en de
extra middelen voor gemeentelijke dienstverlening. Gemeenten kunnen
deze middelen ook inzetten om kwetsbare jongeren in beeld te houden,
bijvoorbeeld door middel van de door het Ministerie van SZW en
gemeenten ontwikkelde tool Jongeren in Beeld. Voor de schoolverlaters
met een groot risico op werkloosheid zijn er daarnaast specifieke,
financiële middelen beschikbaar voor scholen en gemeenten om nazorg
en vroegtijdige begeleiding naar vervolgonderwijs of werk te bieden.
Voor het ondersteunen naar vervolgonderwijs en werk van schoolverlaters is € 82 miljoen verstrekt aan scholen en gemeenten. De wijze
waarop de financiële middelen zijn verstrekt, zie hieronder, bepaalt tevens
in hoeverre inzicht bestaat over de inzet ervan. In aanvulling hierop zullen
de Ministeries van SZW en OCW nog voorzien in een onderzoek naar de
uitvoering. Daarnaast zal inzicht worden verkregen in de uitvoeringspraktijk door de ondersteuning die geboden zal worden aan partijen in de
regio door de Ministeries van SZW en OCW, en de landelijke partners,
zoals de Programmaraad Regionale Arbeidsmarkt, Ingrado, SBB, de VNG,
de Sectorraad Praktijkonderwijs, de Sectorraad Gespecialiseerd
Onderwijs, de MBO Raad en het Expertisepunt LOB.
Voor nazorg en ondersteuning naar werk van schoolverlaters uit het mbo
van afgelopen schooljaar met een grote kans op werkloosheid hebben de
centrumgemeenten van de 35 arbeidsmarktregio’s € 5 miljoen in 2020
ontvangen en is € 27 miljoen voor 2021 beschikbaar. Het geld is verstrekt
via een decentralisatie-uitkering met de decembercirculaire gemeente-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

33

fonds 2020. Over de inzet van deze middelen leggen gemeenten verantwoording af aan de gemeenteraad.
Om aankomende schoolverlaters uit het mbo met een grote kans op
werkloosheid te ondersteunen heeft het Ministerie van OCW
€ 24,5 miljoen subsidie verstrekt aan 54 mbo-instellingen via de subsidieregeling Extra begeleiding en nazorg mbo. Met deze middelen verwachten
de scholen aan 28.604 studenten extra begeleiding te bieden en aan
16.115 schoolverlaters nazorg te leveren. In de jaarverslaglegging leggen
de scholen verantwoording af over de inzet van de middelen. Om voorts
de mbo-gediplomeerden die dat nodig hebben te ondersteunen naar werk
hebben de centrumgemeenten extra geld gekregen via een
decentralisatie-uitkering met de decembercirculaire gemeentefonds 2020.
Voor het ondersteunen van jongeren uit het praktijkonderwijs en
voortgezet speciaal onderwijs van afgelopen en aankomend schooljaar
ontvangen de scholen van het Ministerie van OCW € 1 miljoen aanvullende bekostiging. Verantwoording over deze middelen gaat via de
reguliere verantwoording. Gemeenten kunnen gebruik maken van het
budget gekoppeld aan hun wettelijke taak op grond van de Participatiewet, van ESF-middelen en van de extra € 17 miljoen die via een
decentralisatie-uitkering met de meicirculaire gemeentefonds 2020
beschikbaar is gesteld.
Voor het ondersteunen van voortijdig schoolverlaters heeft het Ministerie
van OCW een specifieke uitkering van € 4 miljoen voor 2020 en
€ 4 miljoen in 2021 verstrekt aan de RMC-contactgemeenten. Zij leggen
verantwoording af in de SiSa-bijlage bij de jaarrekening over de besteding
van de specifieke uitkering. Om voorts de voortijdig schoolverlaters die
dat nodig hebben te ondersteunen naar werk hebben de centrumgemeenten € 13 miljoen extra geld gekregen via een decentralisatieuitkering met de decembercirculaire gemeentefonds 2020.
Bouwsteen 4: Aanpak armoede en schulden
Over de stand van zaken omtrent de armoede- en schuldenaanpak heeft
de Kamer op 11 maart jl. een brief ontvangen.56 Ten aanzien van de
maatregelen zoals aangekondigd in het aanvullend sociaal pakket geldt
dat gemeenten extra middelen (€ 20 miljoen in 2020 en € 40 miljoen in
2021) hebben ontvangen voor het gemeentelijk schuldenbeleid en de
bijzondere bijstand. Deze middelen zijn verstrekt via een algemene
uitkering van het gemeentefonds. Verantwoording over deze middelen
vindt plaats op het niveau van gemeenten. Het Ministerie van Sociale
Zaken en Werkgelegenheid blijft, onder meer via een stuurgroep
intensivering armoede- en schuldenbeleid waarin onder andere de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten en Divosa participeren, op de
hoogte van landelijke ontwikkelingen. Zoals in de recente kamerbrief
toegelicht, is de versnelling van de brede schuldenaanpak en aanpak van
armoede inmiddels in volle gang. De projecten die voortkomen uit de
rondetafelgesprekken zullen in 2021 gemonitord worden en in 2022
geëvalueerd worden. De oprichting van het Waarborgfonds vordert
gestaag. In overleg met o.a. de NVVK en kredietbanken wordt de
juridische vormgeving en structuur van het fonds uitgewerkt. Onderdeel
daarvan is ook de wijze van financiering van een dergelijk fonds. Zoals
reeds in de brief aan de Kamer van 11 maart 2021 is gemeld, is het
streven is dat het Waarborgfonds medio 2021 beschikbaar komt.

56

Kamerstuk 24 515, nr. 600.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 420, nr. 278

34