Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

32 637

Bedrijfslevenbeleid

Nr. 414

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 maart 2020
Conform het verzoek van het lid Aartsen (VVD) op 11 februari 2020,
informeer ik uw Kamer hierbij over de uitvoering van twee moties die op
diezelfde dag zijn aangenomen, te weten de motie van het lid Aartsen1 die
verzoekt om de BMKB-regeling zo aan te passen dat deze beter en meer
beschikbaar is voor alternatieve financiers en specifiek werkbaar te maken
voor crowdfunding, en de motie van de leden Aartsen en Amhaouch2 om
te komen met een voorstel om deelverpanding mogelijk te maken
(Handelingen II 2019/20, nr. 52, stemmingen).
Aanpassing van de BMKB-regeling
De motie van het lid Aartsen roept op om de BMKB-regeling zo aan te
passen dat deze beter en meer beschikbaar is voor alternatieve financiers
en specifiek werkbaar te maken voor crowdfunding. In reactie op zijn
verzoek, heb ik in het VAO van 4 februari 2020 aangegeven dat nader
onderzoek nodig is naar of er mogelijkheden zijn om dit te doen en hem
gevraagd of hij bereid is om deze motie zo aan te passen dat verzocht
wordt te kijken naar de mogelijkheden om de BMKB-regeling, of in andere
regelingen, te bezien hoe crowdfunding daarin een plek kan krijgen
(Handelingen II 2019/20, nr. 49, VAO Ondernemen en bedrijfsfinanciering).
Na een negatief antwoord van het lid Aartsen op dit voorstel, heb ik deze
motie moeten ontraden. Aangezien nadere verkenning echt nodig is om
de juiste keuzes te kunnen maken ten aanzien van aanpassingen in de
regeling – in aanvulling op wat reeds mogelijk is – kan ik deze motie nu
niet onverkort uitvoeren.

1
2

kst-32637-414
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Kamerstuk 32 637, nr. 404
Kamerstuk 32 637, nr. 408

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 637, nr. 414

1

Relevante ontwikkelingen m.b.t. de mogelijkheden voor alternatieve
financiers
Na een pilotfase vanaf 2012 staat de BMKB-regeling sinds 2017
permanent open voor alternatieve financiers, inclusief crowdfundingplatforms. Sindsdien zijn diverse alternatieve financiers (waaronder
crowdfunding-platforms) geaccrediteerd voor de regeling. Daarnaast zijn
subsidies toegekend aan onder meer de Stichting MKB Financiering en de
branchevereniging Nederland Crowdfunding, met als doel de alternatieve
financieringssector te professionaliseren en de bekendheid en toegankelijkheid van alternatieve financiering te vergroten. Dit heeft o.a. geleid tot
een Gedragscode MKB Financiers waarin concrete uitgangspunten zijn
geformuleerd op gebied van (maximale) rentetarieven, transparante
provisies en verantwoord financieren.
Dit zijn positieve ontwikkelingen.
Mijn ministerie heeft, samen met Stichting MKB Financiering, oriënterende gesprekken gevoerd met de directies van enkele grote
crowdfunding-platforms in Nederland. Uit deze gesprekken is gebleken
dat de crowdfunding-platforms relatief onbekend zijn met de mogelijkheden en de werking van de BMKB-regeling (en voor grotere leningen de
regeling Garantie Ondernemingsfinanciering). Daarnaast blijkt dat
crowdfunding-platforms divers zijn in hun bedrijfsmodellen, ondere
andere op gebied van risicobeoordeling, het al dan niet vestigen van
zekerheden en deelfinanciering door een professionele partij. Daardoor is
onduidelijk welke aanpassingen van de BMKB-regeling wenselijk c.q.
noodzakelijk zijn om de beschikbaarheid en de werking van de regeling te
verbeteren, en welke waarborgen nodig zijn om bovenmatige schade te
voorkomen. Daarvoor is diepere consultatie nodig, zowel van de
crowdfunding-platforms als van andere alternatieve financiers. Ook zal
moeten worden onderzocht wat de budgettaire effecten zijn van eventuele
aanpassingen van de regeling.
In mijn Kamerbrief van 28 januari 2020 heb ik aangegeven dat ik samen
met RVO.nl onderzoek wil doen naar de mogelijkheden van verdere
stimulering van alternatieve (niet-bancaire) financiering van het mkb
(Kamerstuk 32 637, nr. 403). Hierbij wil ik goed kijken naar de mogelijkheden binnen de BMKB, maar ook naar andere
EZK-financieringsinstrumenten. Ik wil op korte termijn daarover, in
samenwerking met Stichting MKB Financiering en branchevereniging
Nederland Crowdfunding, verder in gesprek gaan met de crowdfundingplatforms en andere alternatieve financiers. Ik zal de Kamer over de
uitkomsten van deze gesprekken nader te informeren in de voortgangsrapportage over het MKB-actieplan in de zomer van 2020.
Mogelijk maken deelverpanding
In reactie op de motie Aartsen-Amhaouch, die mij verzoekt om met een
voorstel te komen om deelverpanding mogelijk te maken, heb ik in het
VAO van 4 februari 2020 aangegeven dat – juridisch gezien – niets
deelverpanding in de weg staat en deelverpanding dus al mogelijk is.
In beginsel hebben partijen contractvrijheid. Niettemin hebben ontwikkelingen in de mkb-financieringsmarkt, die ik hieronder nader toelicht,
aanleiding gegeven tot een nog lopend onderzoek naar praktische
knelpunten in de huidige situatie, en heb ik in het VAO van 4 februari 2020
verzocht om de motie aan te houden totdat de resultaten van het
onderzoek bekend zijn. Daarop heeft het lid Aartsen aangegeven de motie
niet aan te willen houden en heb ik de motie moeten ontraden. Aangezien
deelverpanding juridisch gezien al mogelijk is, en daarbij een eventueel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 637, nr. 414

2

voorstel ter verbetering van de positie van mkb-ondernemingen in de
praktijk geheel afhankelijk is van de uitkomsten van het reeds lopende
onderzoek, kan ik deze motie nu niet uitvoeren.
Relevante ontwikkelingen op het gebied van zekerhedenrecht
In het verleden werd de volledige financiering van een mkb-onderneming
meestal door één (bancaire) financier ingevuld die dan ook doorgaans
zekerheden vestigde op alle activa van de onderneming. Daarnaast
werden in kredietovereenkomsten vaak clausules opgenomen die het
aangaan van andere financieringsverplichtingen en het verstrekken van
zekerheden aan andere financiers verbieden of daarvoor toestemming
vereisen van de eerste financier. Doel van dit soort clausules is vooral om
overcreditering en daarmee verhoging van het kredietrisico te voorkomen.
Door de opkomst van alternatieve (niet-bancaire) financiers neemt
stapelfinanciering toe. Gestapeld financieren houdt in dat de financiering
wordt samengesteld uit meerdere financieringsbronnen, inclusief vormen
van alternatieve financiering. Meestal vormt gedeeltelijke bancaire
financiering daarbij nog wel de basis. Door de Basel-regelgeving worden
hogere risicogewogen vermogenseisen gesteld aan de banken. Dit heeft
er onder andere voor gezorgd dat leningen aan het mkb zwaarder wegen
op de bankbalansen. Gevolg is dat banken nog wel een deel van de
financiering op zich willen nemen, maar niet altijd meer alleen het
volledige kredietrisico willen lopen. Inmiddels stimuleren bijna alle
Nederlandse banken mkb-ondernemers om ook te kijken naar alternatieve
financieringsvormen zoals crowdfunding. Dat maakt het financieringsvraagstuk echter wel complexer, omdat iedere financier zijn eigen normen
en criteria hanteert op gebied van risicobeoordeling, tarieven en
zekerheden.
Mede naar aanleiding van de motie van de leden Wörsdörfer en Sneller3
heb ik overleg geïnitieerd met banken en alternatieve financiers over
knelpunten bij zekerheden aan de hand van casuïstiek. Verder laat ik
onderzoek uitvoeren naar de actuele praktijk van zekerhedenstelling door
bancaire en niet-bancaire financiers bij mkb-financiering in Nederland en
enkele andere EU-lidstaten. Het onderzoek richt zich ook op de verbeteringsmogelijkheden van zekerhedendeling. De uitkomsten van dit
onderzoek verwacht ik aan het eind van het tweede kwartaal 2020 met de
Kamer te kunnen delen.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

3

Kamerstuk 35 200-XIII, nr. 12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 32 637, nr. 414

3