Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 317

JBZ-Raad

Nr. 399

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 februari 2016
Mede namens de Minister van Buitenlandse Zaken en de Staatssecretaris
van Veiligheid en Justitie stuur ik u hierbij nadere informatie over de
uitvoering van motie-Teeven/Knops (Kamerstuk 34 300 X, nr. 62). De motie
verzoekt de regering «de krijgsmacht een relevante, substantiële en
langdurige bijdrage te laten leveren aan het bewaken van de Europese en
Nederlandse grenzen, alsmede de bestrijding van mensensmokkel en de
informatie daarover effectief uit te wisselen.»
Zoals bekend, treedt de Koninklijke Marechaussee (KMar) van oudsher op
als grenspolitie. Een van de hoofdtaken is het bewaken van de EU-buitengrenzen en het Nederlandse deel daarvan. De KMar is hiertoe opgeleid,
getraind en bevoegd. Waar nodig ondersteunen de andere defensieonderdelen de grensbewakingstaak van de KMar.
In deze brief gaat de aandacht uit naar de recente en voorgenomen
bijdragen aan het bewaken van de Nederlandse en EU-buitengrenzen. Aan
de orde komen de bijdragen aan de intensivering van het Mobiel Toezicht
Veiligheid (MTV), de versterking van het liaisonnetwerk, het gemeenschappelijke mensensmokkelteam (GMST) en de activiteiten in het kader
van Frontex, inclusief de inzet van het Border Security Team (BST). Ook
komen bestaande en toekomstige crisisbeheersingsoperaties aan de orde.
Mobiel Toezicht Veiligheid (MTV)
In de brieven van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van
18 september en 9 november 2015 (Kamerstuk 32 317, nr. 322 en
Kamerstuk 19 63, nr. 2077) en van 8 februari 2016 (Kamerstuk 19 637,
nr. 2122) is uw Kamer reeds over de intensivering van het MTV
geïnformeerd.
Het MTV richt zich op personen die vanuit een ander Schengenland bij de
Belgische en Duitse grens naar Nederland reizen. Zoals uiteengezet in de
politiewet en de vreemdelingenwet, is de KMar hiervoor de aangewezen

kst-32317-399
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 399

1

instantie. De KMar wordt hierbij ondersteund door personeel van het
Commando Landstrijdkrachten en het Commando Luchtstrijdkrachten.
Sinds de start van de intensivering op 17 september 2015 tot midden
januari 2016 zijn ruim 6.500 persoonscontroles uitgevoerd, op de weg en
in treinen. In totaal zijn ruim 200.000 personen gecontroleerd. Ruim
tweehonderd van mensensmokkel verdachte personen zijn aangehouden.
Versterking liaisonnetwerk
Om illegale migratie en mensensmokkel beter aan te pakken worden ook
de «ogen en oren» in relevante landen in de periode tot 2018 uitgebreid.
Om beter zicht te krijgen op de migratiestromen is het voornemen om
liaisons te plaatsen in onder meer de landen in de westelijke Balkan,
Duitsland, Griekenland en Italië. Dit liaisonnetwerk versterkt de informatiepositie over de voornaamste migratieroutes en daarbij voorkomende
mensensmokkel. Daarnaast is een uitbreiding van de analysecapaciteit in
Nederland voorzien. Op basis van de ingewonnen informatie kunnen
aanvullende opsporings- en preventiemaatregelen worden genomen,
zoals het oprollen van mensensmokkelnetwerken.
Gemeenschappelijk mensensmokkelteam (GMST)
Het GMST is een bestaand en volwaardig opsporingsteam. Dit team is
samengesteld uit experts van de KMar en de Nationale Politie (NP), en zal
worden versterkt met het openbaar ministerie en externe specialistische
onderzoekers. Het team richt zich op de strafrechtelijke aanpak van de
criminele netwerken die zich bezighouden met het smokkelen van
mensen. Het doel is om de mensensmokkel en illegale immigratie naar de
EU tegen te gaan. Het GMST onderzoekt de stromen, netwerken en
routes, en daarmee de redenen van mensensmokkelorganisaties om juist
voor Nederland te kiezen.
Frontex
Het EU-agentschap Frontex heeft als belangrijkste taak de EU-lidstaten te
ondersteunen bij de bewaking van de EU-buitengrenzen en gemeenschappelijke operaties te coördineren. Tientallen grenswachters van de KMar en
de Zeehavenpolitie (ZHP), tolken van de IND en medewerkers van Dienst
Justitiële Inrichtingen (DJI) worden hiervoor ingezet. Hiermee ondersteunt
Nederland de grensbewaking aan de zuidelijke buitengrens in Italië, Malta
en Spanje en aan de oostelijke buitengrens in Bulgarije en Griekenland.
Zo helpt de KMar onder meer bij de registratie van illegale migranten en
bij document- en identiteitscontrole. Ook worden er trainingen verzorgd.
Op het gebied van internationale opleidingen werken het opleidingscentrum van de KMar en de Nederlandse Defensie Academie nauw samen
met Frontex. Ook heeft Nederland de afgelopen jaren honden, patrouilleboten en voertuigen ingezet voor zee- en landoperaties, bijvoorbeeld in
Bulgarije, Griekenland en Italië.
In de brief van 12 januari 2016 van de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie bent u geïnformeerd over de voorgenomen bijdragen aan Frontex
in 2016 (Kamerstuk 32 317, nr. 379). De Nederlandse inzet concentreert
zich vooral op de operaties in het Middellandse Zeegebied. De Nederlandse krijgsmacht levert in 2016 de volgende bijdrage: gemiddeld
20 grenswachten continu beschikbaar, in het voorjaar de inzet van
Zr. Ms. Groningen, de inzet van een snel vaartuig (Fast Raiding Interception Special Forces Craft, Frisc), en aan de Turkse grens met
Griekenland en Bulgarije de inzet van twee landvoertuigen met
bemanning.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 399

2

Border Security Team (BST)
Vanaf begin januari tot en met juni 2016 zet Nederland een BST in op het
eiland Chios om de Griekse autoriteiten te helpen bij grensbewaking,
screening, identificatie en registratie. Chios is als één van de hotspots
aangemerkt. Het BST wordt ingezet onder Frontex-vlag en het agentschap
coördineert de operatie. Het BST is ontwikkeld als een multidisciplinair
samenwerkingsverband van verschillende departementen en organisaties.
Personeel van de KMar vormt de kern en wordt ondersteund door andere
defensieonderdelen en uitvoeringsorganisaties. U bent hierover geïnformeerd met de brief van de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie van
12 januari 2016 (Kamerstuk 32 317, nr. 379). Op 10 februari 2016
(Kamerstuk 19 637, nr. 2124) bent u geïnformeerd over de voorgenomen
uitbreiding van de BST-capaciteit. De uiteindelijke omvang van deze
uitbreiding zal 250 à 300 personen bedragen. Deze capaciteit kan,
afhankelijk van de behoefte, kan worden ingezet in herkomst- en
transitlanden of binnen de EU.
Operaties
Een groot deel van de migranten die in Nederland arriveren, is afkomstig
uit de landen die gelegen zijn in de gordel van instabiliteit ten zuiden en
zuidoosten van Europa. Nederlandse militairen die aan crisisbeheersingsoperaties in deze regio deelnemen, leveren (indirect) een bijdrage aan het
terugdringen van deze migratiestromen. Deze missies zijn immers veelal
gericht op het creëren van stabiliteit en het versterken van het staatsgezag, in het bijzonder de veiligheidsorganen van de staat. Met andere
woorden, de inzet is om de omstandigheden te verbeteren waardoor
mensen naar huis kunnen terugkeren of zich niet genoodzaakt zien te
vertrekken. Bij de verlenging van of deelneming aan nieuwe operaties
wordt bezien of deze «migratiegevoeliger» kunnen worden gemaakt, door
bijvoorbeeld het mandaat uit te breiden met taken die verband houden
met migratie. Hierbij kan worden gedacht aan het verzamelen van
informatie over en het tegengaan van mensensmokkel evenals de training
van veiligheidsorganen voor betere grensbewaking. Dit geldt specifiek
voor nieuwe operaties in bron- en transitlanden. Een gerichte aanpak
vanaf de bron is immers cruciaal.
Tot slot
De migratiecrisis raakt het werkterrein van Defensie in vele opzichten. Van
het bestrijden van instabiliteit, het bewaken van de Europese- en nationale grenzen, het verzamelen van informatie over migratiestromen tot het
oprollen van mensensmokkelbendes en het patrouilleren op zee. Defensie
is breed inzetbaar, zowel nationaal als internationaal, en werkt in dezen
veelal nauw samen met de civiele autoriteiten.
Geheel in overeenstemming met de motie-Knops/Teeven zijn genoemde
maatregelen een uitvloeisel van de wens om de krijgsmacht een
relevante, substantiële en langdurige bijdrage te laten leveren aan het
bewaken van de Europese en Nederlandse grenzen, inclusief de
bestrijding van mensensmokkel. De situatie is zeer dynamisch. Als
daartoe aanleiding bestaat, zullen de bijdragen van de krijgsmacht
worden aangepast. Indachtig de motie zal de Kamer daarover terstond
worden geïnformeerd.
De Minister van Defensie,
J.A. Hennis-Plasschaert

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 317, nr. 399

3