Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

34 481

EU-voorstellen: Verordening visumliberalisatie
Oekraïne COM (2016) 236, verordening
visumliberalisatie Kosovo COM (2016) 277,
verordening visumliberalisatie Turkije COM
(2016) 279 en verordening voor herziening van
het opschortingsmechanisme COM (2016) 290

Nr. 2142

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 mei 2016
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij vijf fiches, die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche 1: Wijziging verordening afschaffing visumplicht Oekraïne
Fiche 2: Wijziging Dublinverordening (Kamerstukken 22 112 en 34 482, nr.
2143)
Fiche 3: Verordening EU-agentschap voor asiel (Kamerstukken 22 112 en
34 482, nr. 2144)
Fiche 4: Wijziging EURODAC-verordening (Kamerstukken 22 112 en
34 482, nr. 2145)
Fiche 5: Mededeling Trans-Atlantische gegevensstromen (Kamerstuk
22 112, nr. 2146)
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

kst-22112-2142
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

1

Fiche: Wijziging verordening afschaffing visumplicht Oekraïne
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Verordening van het Europees parlement en de Raad tot wijziging van
Verordening (EG) nr. 539/2001 tot vaststelling van de lijst van derde
landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen
waarvan de onderdanen van die plicht zijn vrijgesteld (Oekraïne).
b) Datum ontvangst Commissiedocument
20 april 2016
c) Nr. Commissiedocument
COM(2016) 236
d) EUR-Lex
http://eur-lex.Europa.eu/procedure/NL/
2016_125?qid=1463064879122&rid=1
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad
Raad Justitie en Binnenlandse Zaken
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Buitenlandse Zaken
h) Rechtsbasis
Artikel 77, lid 2 onder a, VWEU
i) Besluitvormingsprocedure Raad
Gekwalificeerde meerderheid
j) Rol Europees parlement
Medebeslissing
2. Essentie voorstel
a) Inhoud voorstel
De Commissie stelt voor Verordening 539/2001, waarin is geregeld welke
nationaliteiten visumplichtig zijn en welke daarvan zijn vrijgesteld, te
wijzigen middels een verordening teneinde Oekraïne over te hevelen van
de lijst van visumplichtige nationaliteiten naar de lijst van nationaliteiten
die daarvan zijn vrijgesteld. Visumliberalisatie is het afschaffen van de
visumplicht voor burgers van een land met een biometrisch paspoort voor
een verblijf van maximaal 90 dagen. Het gaat dan om toeristen, zakenreizen en familiebezoek. De visumplicht wordt alleen afgeschaft voor de
burgers van het betreffende land, niet voor in dat land regulier of
irregulier verblijvende vreemdelingen. De houders van dienst- en
diplomatieke paspoorten uit Oekraïne zijn reeds uitgezonderd van de
visumplicht. Visumliberalisatie gaat niet over het openen van grenzen of
Schengen: grenscontrole en vreemdelingentoezicht blijven ongewijzigd
van kracht. Ook geeft het afschaffen van de visumplicht geen recht om in
de Europese Unie te werken of te wonen. Om in de Europese Unie te
mogen werken is een tewerkstellingsvergunning nodig. Oekraïne verleent
aan EU-burgers al vrijstelling van de visumplicht voor de verblijfsduur van
90 dagen. De visumvrije status zal pas worden ingevoerd wanneer de
Raad (met gekwalificeerde meerderheid) hiertoe besluit en het Europees
parlement ermee heeft ingestemd.
Het voorstel vindt zijn oorsprong in de tijdens de Top van het Oostelijk
Partnerschap (OP) op 7 mei 2009 in Praag gemaakte afspraken, alwaar ten
behoeve van het verbeteren van de mobiliteit tussen OP-landen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

2

(waaronder Oekraïne) en de EU uitzicht is geboden op visumliberalisatie
op de langere termijn.1
Na het afsluiten van een visumfacilitatie-overeenkomst en een terug- en
overname overeenkomst tussen de EU en Oekraïne, die op 1 januari 2008
in werking traden, evenals de start van een visumdialoog in oktober 2008,
is in november 2010 een visumliberalisatie-actieplan (VLAP) gepresenteerd aan Oekraïne. Hierin worden op vier terreinen diverse voorwaarden
gesteld.
1) documentveiligheid, inclusief biometrie;
• wettelijk en institutioneel kader voor de afgifte van (via machine)
leesbare biometrische paspoorten, in overeenstemming met de
normen van de International Civil Aviation Organization (ICAO);
• gedragscode en instelling van opleidingsprogramma’s op het
gebied van anticorruptie, veilige omgang met persoonsdocumenten en gegevensbeveiliging.
• systematische rapportage aan Interpol/Lost And Stolen Passports
(LASP)database over verloren en gestolen paspoorten, reguliere
uitwisseling van paspoort specimen en samenwerking op
documentveiligheid in de EU.
2) geïntegreerd grensbeheer met inbegrip van asiel;
• effectieve implementatie van wetgeving over grenscontrole, door
middel van adequate grenscontroles en grensbewaking, inclusief
de implementatie van risico analyses en directe toegang en
consultatie met relevante nationale en internationale databases;
• effectieve implementatie van trainingsprogramma’s en anticorruptie maatregelen;
• wettelijk en institutioneel kader voor grensbeheer overeenkomstig
de EU- en internationale normen en doeltreffende interinstitutionele samenwerking;
• blijvende effectieve implementatie van de EU-Oekraïne readmissie
overeenkomst en maatregelen voor de re-integratie van Oekraïense burgers;
• wettelijk en institutioneel kader voor migratiebeleid overeenkomstig de EU- en internationale normen, ook op het gebied van
regelmatige migratie/arbeidsmigratie, maatregelen voor de
integratie van vreemdelingen en re-integratie van Oekraïense
onderdanen en de bestrijding van onregelmatige migratie;
• nationale migratiestrategie en een daaraan verbonden actieplan,
die voorzien in een tijdschema, specifieke doelstellingen,
activiteiten, resultaten, resultaatindicatoren en voldoende
personele en financiële middelen.
3) openbare orde en veiligheid;
• wettelijke en institutionele kaders voor de voorkoming en
bestrijding van georganiseerde criminaliteit, mensenhandel,
corruptie, geld witwassen, financiering van terrorisme, drugshandel, samen met nationale strategieën en actieplannen die, binnen
een duidelijk tijdschema, voorzien in specifieke doestellingen,
activiteiten, resultaten, resultaatindicatoren en voldoende
personele en financiële middelen;
• ondertekening, ratificatie en omzetting in nationale wetgeving van
alle relevante verdragen en daaraan verbonden protocollen van
de Verenigde Naties en de Raad van Europa op deze gebieden;

1

Zie tevens de Kamerbrief en bijlage: Kamerstuk 31 702, nr. 21.
Tijdens de meest recente Top van het Oostelijk Partnerschap in Riga op 21 en 22 mei, werd dit
streven naar
Visumliberalisatie meest recentelijk bevestigd, mits aan alle voorwaarden is voldaan:
Kamerstuk 21 501-20, nr. 985

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

3

•

4)

operationele en onderzoekende capaciteit om grensoverschrijdende criminaliteit te bestrijden;
• wettelijk en institutioneel kader voor wederzijdse rechtshulp;
• wettelijk en institutioneel kader voor gegevensbescherming,
ondertekening, ratificatie en omzetting in nationale wetgeving van
de relevante internationale verdragen, protocollen en aanbevelingen op dit gebied en vaststelling van een onafhankelijke toezichthoudende autoriteit voor gegevensbescherming.
externe betrekkingen en grondrechten;
• rechts- en regelgevingskader voor de registratieprocedures voor
legaal op het grondgebied van Oekraïne verblijvende vreemdelingen of staatlozen;
• rechts- en regelgevingskader ter waarborging van een volledige
en doeltreffende toegang tot reis- en identiteitsdocumenten
zonder discriminatie;
• effectieve implementatie van het actieplan voor het bestrijden van
discriminatie;
• ondertekening, ratificatie en omzetting in nationale wetgeving van
de relevante instrumenten op het gebied van de bestrijding van
discriminatie, training van wetshandhavers voor het vervolgen
van haatmisdrijven.

Deze scherpe voorwaarden zien zowel op het creëren van het benodigde
wettelijke, beleidsmatige en institutionele kaders als op de effectieve en
duurzame implementatie hiervan.
De Commissie heeft tussen september 2011 en december 2015 zes
voortgangsrapportages uitgebracht, waarin is beschreven welke stappen
Oekraïne op alle bovengenoemde deelonderwerpen heeft gezet om aan
de voorwaarden te voldoen.2 De Commissie oordeelt dat Oekraïne voldoet
aan alle benchmarks die waren vastgesteld voor elk van de vier terreinen.
Hiermee is Oekraïne – na Moldavië, waarvoor de visumplicht in april 2014
werd afgeschaft, en Georgië – het derde Oostelijk Partnerschapsland dat
het VLAP heeft afgerond.
Ten slotte zegt de Commissie in haar voorstel toe de voortdurende
implementatie van de voorwaarden van het VLAP door Oekraïne actief te
blijven monitoren, via de bestaande associatiestructuren en dialogen.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Nederland ziet het Oostelijk Partnerschap als een belangrijk instrument
voor politieke en economische samenwerking van de betreffende landen
met de EU (zonder dat daarbij een lidmaatschapsperspectief in het
vooruitzicht wordt gesteld). Visumvrij reizen draagt daar aan bij.
Daarnaast draagt visumvrijheid ook bij aan het versterken van het
economisch verkeer. Als grote investeerder in de regio ligt hier ook een
eigen belang.
Het visumbeleid voor maximaal 90 dagen is een EU-bevoegdheid. Bij
voorstellen voor visumliberalisatie ziet Nederland erop toe dat is voldaan
aan de in het VLAP (of de roadmap) gestelde voorwaarden. Ook na een
besluit tot opheffing van de visumplicht moeten landen die zijn vrijgesteld
2

Zie voor de stand van zaken in de visumliberalisatietrajecten de brieven van 7 oktober 2011
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1096)27 november 2013 (Kamerstuk 21 501-20, nr. 818), alsmede de
Kamerbrieven met de Nederlandse inzet voor de Top Oostelijk Partnerschap in Vilnius, 28 en
29 november 2013 van 4 oktober 2013 (Kamerstuk: 21 501-20-810) en de Top Oostelijk
Partnerschap in Riga, 21 en 22 mei 2015 van 8 mei 2015 (Kamerstuk: 21 501-20-982).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

4

van de visumplicht blijven voldoen aan de strikte voorwaarden van het
visumliberalisatie-actieplan. Dit vergt adequate monitoring door de
Europese Commissie. In het geval dat visumliberalisatie leidt tot bijvoorbeeld een hoge instroom van asielaanvragers en/of illegale immigranten,
kan een beroep worden gedaan op de zogenaamde noodremprocedure
voor (tijdelijke) opschorting van de visumliberalisatie waarin is voorzien in
de EU-wetgeving3.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet sluit zich aan bij het oordeel van de Commissie dat Oekraïne
aan alle voorwaarden van het visumliberalisatie-actieplan voldoet en staat
dan ook positief tegenover het voorstel. Wel acht het kabinet het van
belang dat de Commissie de behaalde benchmarks blijft monitoren.
Daarnaast ziet het kabinet toe op aanscherping van het bestaande zgn.
noodremmechanisme, zoals beschreven in 3a, voor herinvoering van de
visumplicht indien afschaffing van de visumplicht leidt tot ongewenste
effecten.
De Commissie stelt in het zesde en laatste voortgangsrapportage dat
Oekraïne in de voorafgaande maanden de inspanningen om aan de
voorwaarden te voldoen verder heeft geïntensiveerd. De Commissie stelt
dat de geboekte voortgang vaststaand en effectief is, wat aantoont dat de
Oekraïense regering zich gecommitteerd heeft aan het voldoen aan de
gestelde voorwaarden.
In de vijfde voortgangsrapportage gaf de Commissie aan dat Oekraïne aan
nog een aantal benchmarks moest voldoen. De Commissie deed hierbij
een aantal aanbevelingen die door Oekraïne zijn opgevolgd zoals
aangegeven in de zesde voortgangsrapportage. De enige zorg die door de
Commissie nog geuit werd waren de hervormingen op het gebied van
anti-corruptie. In het voorstel voor visumliberalisatie van 20 april 2016
heeft de Commissie aangegeven dat aan de verplichtingen op het gebied
van corruptiebestrijding, waaraan Oekraïne zich in de zesde voortgangsrapportage van december 2015 gecommitteerd had om aan deze zorg
tegemoet te komen, is voldaan.
Hieronder zal per blok met benchmarks worden ingegaan op het oordeel
van de Commissie over de implementatie van de benchmarks die na de
vijfde voortgangsrapportage van 8 mei 2015 nog niet vervuld waren en de
visie van het kabinet daarop. Voor een volledig overzicht van de visie van
de Commissie op de voortgang van Oekraïne wordt verwezen naar de
voortgangsrapporten en bijgaande Staff Working Documents.
1) Benchmarks op het gebied van documentveiligheid, inclusief biometrie;
De Commissie stelt dat Oekraïne de benchmarks in dit blok heeft
vervuld. Na de vijfde voortgangsrapportage stonden de volgende
punten nog open:
• maatregelen op het gebied van grenscontrole, waaronder de
garantie dat grenscontroles uitgerust zijn met het noodzakelijke
materiaal om second-line controles uit te kunnen voeren aan de
hand van vingerafdrukken;
• om de uitgifte van biometrische paspoorten te kunnen reguleren en
voor efficiënte informatievoorziening een verbinding leggen tussen
3

Verordening (EU) nr. 1289/2013 van het Europees parlement en de Raad van 11 december 2013
tot wijziging van Verordening (EG) nr. 539/2001 van de Raad tot vaststelling van de lijst van
derde landen waarvan de onderdanen bij overschrijding van de buitengrenzen in het bezit
moeten zijn van een visum en de lijst van derde landen waarvan de onderdanen van die plicht
zijn vrijgesteld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

5

de database van de State Migration Service en de Unified State
Demographic Register;
• effectieve maatregelen implementeren om mogelijke side-effecten
van naamsverandering te kunnen ondervangen.
Het kabinet is het eens met het oordeel van de Commissie in het zesde
voortgangsrapport van december 2015 dat Oekraïne nu ook de laatste
openstaande punten heeft afgerond. Zo zijn de Oekraïense autoriteiten
begonnen met de uitgifte van biometrische paspoorten en er zijn
stappen ondernomen om mogelijke neveneffecten van naamswijzigingen te kunnen ondervangen. Het kabinet hecht eraan dat visumliberalisatie alleen geldt voor personen van wie de reisdocumenten aan hoge
veiligheidsstandaarden voldoen en zal er dan ook nauwgezet op
toezien dat de Commissie monitort dat Oekraïne blijft voldoen aan de
gestelde benchmarks op dit terrein.
2) Benchmarks op het gebied van geïntegreerd grensbeheer met inbegrip
van asiel;
Het kabinet deelt de visie van de Commissie dat er substantiële
stappen zijn genomen door Oekraïne om aan de aanbevelingen zoals
gedaan in de vijfde voortgangsrapportage te voldoen. Op het terrein
van geïntegreerd grensbeheer met inbegrip van asiel deelt het kabinet
de conclusie van de Commissie dat Oekraïne nu ook de laatste
openstaande punten, zoals verwoord in de vijfde voortgangsrapportage, heeft vervuld, te weten:
• maatregelen op het gebied van grenscontrole, waaronder toegang
tot Interpol databases bij grensovergangen garanderen, de
efficiëntie van grenscontrole implementeren door samen te werken
met buurlanden, implementeren van geïntegreerde grensbeheerstrategieën en actieplannen;
• maatregelen op het gebied van migratie, waaronder aanpassing
van wetgeving voor externe arbeidsmigratie, versterken van de
capaciteit van de State Migration Service, aanpassing van
wetgeving voor afwijzing van asielaanvragen, instellen van een
database om de efficiëntie van het gebruik van informatie van
herkomstlanden te versterken;
• voorzien in financiële middelen om in duurzame verbetering te
voorzien voor tijdelijke accommodatie voor mensen die internationale bescherming nodig hebben.
De vooruitgang die is geboekt behelst onder andere de toegang tot
Interpol databases bij grensovergangen, de samenwerking met
buurlanden op grenscontrole, en het aanbod van juridische assistentie
aan voor vluchtelingen. De Commissie ziet echter nog wel punt van
zorg in het in hechtenis houden van bepaalde categorieën asielzoekers,
wat niet gegrond is op de wet. Er zijn stappen genomen door het
Oekraïense parlement ter bescherming van aanvragen voor internationale bescherming. Verdere stappen om deze situatie te verbeteren
worden door de Commissie verwacht en zullen worden gemonitord.
Het kabinet sluit zich op basis hiervan ook aan bij de conclusie dat ook
op dit terrein aan de voorwaarden is voldaan. Het kabinet acht het
blijvend behalen van resultaat van belang en zal volgen dat er door de
Commissie nauwgezet op toegezien wordt dat er voortgang geboekt
wordt op dit terrein. Het kabinet acht het blijvend behalen van
resultaten van essentieel belang en zal nauwgezet volgen dat de
Commissie op vooruitgang zal toezien.
3) Benchmarks op het gebied van openbare orde en veiligheid;
Ten aanzien van openbare orde en veiligheid, sluit het kabinet zich aan
bij de conclusie dat ook op dit terrein aan de laatste, nog openstaande
voorwaarden, zoals verwoord in de vijfde voortgangsrapportage, is
voldaan, te weten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

6

•

maatregelen op het gebied van georganiseerde misdaad, waaronder opstellen van een goed gestructureerd actieplan om voorgang
in de bestrijding van georganiseerde misdaad in de gaten te
kunnen houden, de hervorming van het onderzoeksproces om een
duidelijk overzicht te hebben van de verantwoordelijkheden voor de
verschillende stappen in het onderzoeks- en vervolgingsproces; het
garanderen van meer specialisatie van rechters en openbare
aanklagers voor zaken die gaan over georganiseerde misdaad;
• maatregelen op het gebied van mensenhandel, waaronder het
monitoren van potentiele trends in mensenhandel, vaststellen
waarom er een vermindering is in slachtoffers gerelateerd aan
sekshandel, de garantie van transparante financiering voor het
bestrijden van mensenhandel, het implementeren van een systeem
om het bestaande actieplan en komende plannen te monitoren en
evalueren;
• maatregelen op het gebied van geld witwassen en financiering van
terrorisme, waaronder het garanderen dat de Nationale Bank van
Oekraïne maatregelen blijft nemen tegen banken en het oprichten
van een gespecialiseerde unit die zich bezighoudt met de coördinatie van onderzoeken aangaande witwassen en het financieren van
terrorisme;
• maatregelen op het gebied van drugs, waaronder het overwegen
van bepalingen die drugs gerelateerde zaken in één wetgevend
instrument reguleren, en het garanderen dat er voldoende
maatregelen worden genomen die zich richten op het opsporen van
criminele activiteit;
• maatregelen op het gebied van corruptiebestrijding, waaronder een
anti-corruptie coördinatiemechanisme, een operationeel en
onafhankelijk Nationaal Anti-Corruptie Bureau, en het voortzetten
van hervormingen verwant aan rechters en parlementsleden.
Zo is er een Nationale Veiligheidsstrategie aangenomen in mei 2015, is
geïnvesteerd in verdere specialisatie van rechters die oordelen in
zaken over georganiseerde misdaad, en is er een gespecialiseerde
eenheid aangesteld die onderzoeken naar het witwassen van geld
coördineert.
De Commissie was in de zesde voortgangsrapportage van oordeel dat
Oekraïne belangrijke stappen heeft genomen in het blok van openbare
orde en veiligheid, maar dat er nog stappen moesten worden
genomen om aan de benchmark te voldoen die zich richt op corruptiebestrijding. In het voorstel voor Visumliberalisatie van 20 april 2016
beoordeelt de Commissie dit opnieuw. De Commissie was van oordeel
dat de benchmark aangaande de bestrijding van corruptie zou zijn
behaald zou wanneer Oekraïne zal voldoen aan de verplichtingen
waaraan het zich had gecommitteerd, te weten:
– het National Anti-Corruptie Bureau moet volledig operationeel zijn
in het eerste kwartaal van 2016;
– het anti-corruptie bureau dat zich zal richten op vervolgingen zal in
het eerste kwartaal van 2016 onafhankelijk en integer zijn;
– het Nationale Agentschap voor de Preventie van Corruptie zal
geheel of volledig operationeel zijn in het eerste kwartaal van 2016;
– er is een gegarandeerd budget voor 2016 voor een goed-werkend
anti-corruptie institutioneel framework.
Het kabinet onderschrijft de conclusie van de Commissie in het
voorstel voor visumliberalisatie dat Oekraïne sinds het laatste
voortgangsrapport opnieuw vooruitgang geboekt heeft op het
anti-corruptie terrein en hiermee aan deze voorwaarden voor corruptie
bestrijding in de context van visumliberalisatie heeft voldaan. De
bestrijding van corruptie is voor het kabinet erg belangrijk en daarom
zal het kabinet er op toezien dat de Commissie dit aspect goed blijft
monitoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

7

4) Benchmarks op het gebied van externe betrekkingen en grondrechten;
Ten aanzien van externe betrekkingen en grondrechten, sluit het
kabinet zich aan bij de conclusie van de Commissie dat op dit terrein
aan de laatste, nog openstaande voorwaarden is voldaan, zoals
verwoord in de vijfde voortgangsrapportage, te weten:
• maatregelen op het gebied van bewegingsvrijheid in Oekraïne,
waaronder de garantie dat een HIV/aids status geen invloed mag
hebben op de bewegingsvrijheid wanneer er een verzoek wordt
gedaan op een verblijfsvergunning en er mogen geen wettelijke
criteria zijn die een last worden voor inwoners van Oekraïne;
• maatregelen op het gebied van burgerrechten, inclusief de rechten
van minderheden, waaronder het aannemen van een antidiscriminatie wetgeving in lijn met internationale en Europese
standaarden, voldoende financiële middelen beschikbaar stellen
om het anti-discriminatie beleid uit te kunnen voeren, intensiveren
van bewustwordingscampagnes, meer training aan overheidsfunctionarissen over anti-discriminatie wetgeving en beleid.
Oekraïne voldeed al eerder aan de voorwaarden op het gebied van de
uitgifte van reis- en identificatiedocumenten.
Conclusie kabinetsappreciatie
Met de behaalde vooruitgang op het realiseren van de benchmarks sluit
het kabinet zich aan bij het oordeel van de Commissie dat Oekraïne aan
alle voorwaarden van het VLAP voldoet. Het kabinet staat dan ook positief
tegenover het voorstel. Wel acht het kabinet het van belang dat de
Commissie de behaalde benchmarks blijft monitoren.
Het kabinet acht het van belang dat ook ná een besluit tot opheffing van
de visumplicht wordt zeker gesteld dat landen die zijn vrijgesteld van de
visumplicht blijven voldoen aan de strikte voorwaarden die werden
gesteld aan visumliberalisatie. Op 17 mei 2016 is het BNC fiche over de
versterking van de noodremprocedure naar de kamer verstuurd
(Kamerstuk 22 112, nr. 2138). De Commissie heeft op 4 mei 2016 een
voorstel ingediend voor versterking van het opschortings-, oftewel
noodrem-mechanisme in de verordening. Deze wijziging zal van
toepassing zijn op alle landen waarmee visumliberalisatie overeen is
gekomen. Het reeds bestaande noodrem-mechanisme voorziet al in
tijdelijke schorsing van visumliberalisatie in bepaalde noodsituaties:
indien er sprake is van een toename van irreguliere migratie, ongegronde
asielaanvragen of afgewezen terug- en overnameverzoeken van eigen
onderdanen. Het voorstel van de Commissie versterkt het noodremmechanisme op de volgende drie wijzen:
1) Het mechanisme kan worden ingeroepen in het geval dat een derde
land niet meewerkt aan de terugname van andere derdelanders die
door dat land zijn gereisd (nu ziet dat enkel op eigen onderdanen).
2) De Commissie moet de mogelijkheid krijgen om zelf het noodremmechanisme te activeren. De Commissie mag het mechanisme
inroepen om dezelfde redenen als de lidstaten, maar ook als een
derde land meer in het algemeen niet meewerkt aan een overnameovereenkomst die met de EU is gesloten.
3) De referentieperiodes moeten zodanig worden ingekort dat veel
sneller een beroep kan worden gedaan op het mechanisme (van zes
naar twee maanden).
Het kabinet heeft zich hard ingezet voor versterking van de noodremprocedure en is hier dan ook is groot voorstander van verdere versterking
van deze noodremprocedure (zie BNC-fiche van 17 mei 2016).
Tevens kondigt de Commissie in dit voorstel aan de monitoring van de
migratie- en veiligheidssituatie na besluiten tot visumliberalisatie op te
voeren. Dit wordt eveneens door het kabinet omarmd. Bij de behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

8

van dit voorstel zet Nederland er op in dat het versterkte mechanisme
adequaat bijdraagt aan bestendiging van de afspraken voorafgaand aan
en effecten van visumliberalisatie. De inzet van het kabinet op snelle
aanpassing van deze verordening heeft er in geresulteerd dat hierover in
de JBZ-Raad op 20 mei een Raadspositie is aangenomen waarna
bespreking met het Europees parlement zal plaatsvinden.
Blijvende monitoring van de criteria van visumliberalisatie en een
versterkt noodremmechanisme vormen samen een krachtig vangnet voor
het geval visumliberalisatie leidt tot ongewenste effecten, bij alle landen
waar visumliberalisatie mee wordt overeengekomen.
Visumliberalisatie voor Oekraïne volgt rechtstreeks uit het in 2010
aangeboden VLAP en de voortgangsrapportages. Besluitvorming staat los
van het EU-associatieakkoord met Oekraïne. Voor wel of niet afschaffen
van de visumplicht is op grond van het EU-recht een apart voorstel van de
Commissie nodig, waarna volgens de gebruikelijke procedures een besluit
wordt genomen door het Europees parlement en de Raad. Het kabinet
baseert zich in dit geval dan ook op de in 2010 gemaakte afspraken en de
opvolging die Oekraïne aan de strikte voorwaarden van het VLAP heeft
gegeven.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Op basis van de besprekingen van de voortgangsrapportages in Brussel
lijkt een meerderheid van de lidstaten het voorstel van de Commissie te
steunen.
De Raad heeft op 20 mei ingestemd met de aanscherping van het
bestaande zgn. noodrem-mechanisme voor herinvoering van de visumplicht indien afschaffing van de visumplicht leidt tot ongewenste effecten.
Dit is algemeen geldende wetgeving, van toepassing op alle landen
waarbij is overgegaan tot visumliberalisatie.
4. Beoordeling bevoegdheid, subsidiariteit en proportionaliteit
a) Bevoegdheid
De EU is bevoegd maatregelen vast te stellen op het terrein van visa en
andere verblijfstitels van korte duur (artikel 77, lid 2 onder a). Dit maakt
onderdeel uit van de ruimte van vrijheid, veiligheid en recht, een gedeelde
bevoegdheid van de EU en de lidstaten (artikel 4 VWEU). Het kabinet kan
zich vinden in de gekozen rechtsgrondslag.
b) Subsidiariteit
Het kabinet beoordeelt de subsidiariteit van het voorstel als positief. Op
het beleidsterrein van het instellen en afschaffen van de visumplicht is
handelen door de EU als geheel effectiever en efficiënter dan handelen
door de lidstaten afzonderlijk, temeer daar in de Schengenzone in
beginsel geen controles op binnengrenzen plaatsvinden.
c) Proportionaliteit
Aanpassing van Verordening 539/2001 dient plaats te vinden middels een
verordening. Het kabinet beoordeelt de proportionaliteit van het voorstel
als positief. De aanpassingen in de verordening gaan niet verder dan
nodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

9

5. Financiële implicaties, gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
a) Consequenties EU-begroting
Geen.
b) Financiële consequenties (incl. personele) voor rijksoverheid en/ of
decentrale overheden
Beperkt: besparing van één, mogelijk twee, fte als gevolg van het
vervallen van behandeling van visumaanvragen.
c) Financiële consequenties (incl. personele) voor bedrijfsleven en burger
Voor bedrijfsleven en burgers in Nederland zijn er geen financiële
consequenties. Voor personen uit Oekraïne die Nederland willen bezoeken
vervalt betaling van visumleges, wat voor hen positieve financiële
consequenties heeft.
d) Gevolgen voor regeldruk/administratieve lasten voor rijksoverheid,
decentrale overheden, bedrijfsleven en burger
Voor rijksoverheid, decentrale overheden en bedrijfsleven en burgers in
Nederland geen consequenties. Voor personen uit Oekraïne die Nederland
willen bezoeken vervalt de visumplicht, dus positieve consequenties ten
aanzien van administratieve lasten.
e) Gevolgen voor concurrentiekracht
Afschaffing van de visumplicht zal zakenreizen van zakenlieden vereenvoudigen, hetgeen de kansen voor handel en het bedrijfsleven vergroot.
6. Implicaties juridisch
a) Consequenties voor nationale en decentrale regelgeving en/of
sanctionering beleid (inclusief toepassing van de lex silencio positivo)
Geen. Afschaffing van de visumplicht voor Oekraïne leidt niet tot wijziging
van bevoegdheden, verantwoordelijkheden en/of taken van de overheid.
Reguliere taken als grenscontrole en vreemdelingentoezicht blijven
ongewijzigd van kracht.
b) Gedelegeerde en/of uitvoeringshandelingen, incl. NL-beoordeling
daarvan
Niet van toepassing (betreft voorstel tot wijziging van Verordening
539/2001).
c) Voorgestelde implementatietermijn (bij richtlijnen), dan wel voorgestelde datum inwerkingtreding (bij verordeningen en besluiten) met
commentaar t.a.v. haalbaarheid
Voorgesteld wordt de verordening 20 dagen na publicatie in werking te
laten treden. Deze termijn is voor Nederland toereikend.
d) Wenselijkheid evaluatie-/horizonbepaling
Een evaluatiebepaling is wenselijk. De Commissie zegt toe actief te blijven
monitoren hoe Oekraïne de benchmarks van het VLAP uitvoert. Verder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

10

vormt de noodremprocedure bij plotselinge toename van illegaliteit en/of
asielaanvragen, of bij tegenwerking bij terugkeer als gevolg van visumliberalisatie, een mogelijkheid tot opschorting.
Het kabinet acht de toegezegde monitoring door de Commissie na
visumliberalisatie nodig, opdat eventuele negatieve effecten van
visumliberalisatie snel en effectief kunnen worden geïdentificeerd en
tegengegaan, in het bijzonder als die zich zouden voordoen op het terrein
van illegale immigratie, asiel en grensoverschrijdende criminaliteit.
7. Implicaties voor uitvoering en/of handhaving
Monitoring van eventuele gevolgen van afschaffing van de visumplicht
voor Oekraïners zal door de Europese Commissie worden gedaan (zie 6.a
en 6.d).
8. Implicaties voor ontwikkelingslanden
Er zijn geen implicaties voor ontwikkelingslanden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 112, nr. 2142

11