Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-28

Defensieraad

Nr. 74

BRIEF VAN DE MINISTER VAN DEFENSIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 september 2011
Geannoteerde agenda
EU informele ministeriële in Polen
Op 22 en 23 september a.s. komen de ministers van Defensie van de
EU-lidstaten bijeen voor een informele vergadering in Wroclaw, Polen. De
agenda betreft vooral een voortzetting van de eerdere discussies over
defensiesamenwerking, de GVDB-agenda en piraterijbestrijding.
Capaciteiten
Capaciteitsversterking en de bevordering van defensiesamenwerking
staan hoog op de agenda. Zo moet het Europese Defensie Agentschap
een lijst met mogelijke samenwerkingsgebieden opstellen waarop landen
kunnen intekenen. Naast dit EU-spoor, waaraan landen uiteraard op
vrijwillige basis deelnemen, blijft het belangrijk dat landen ook op
bilaterale en regionale basis hun defensiesamenwerking versterken. Om
deze twee sporen samen te brengen zou een buitengewone ministeriële
conferentie, zoals ik eerder heb voorgesteld, een belangrijk richtpunt
kunnen zijn. De ministers zouden daar hun concrete voornemens op
gebied van defensiesamenwerking kunnen toelichten. De aankondiging
van een dergelijke conferentie kan landen aanmoedigen initiatieven te
ontwikkelen. Hoge Vertegenwoordiger (HV) Ashton heeft een ministeriële
conferentie als optie opgenomen in haar GVDB-rapport van 11 juli jl.
GVDB-agenda: civiel-militaire samenwerking
Civiel-militaire samenwerking is een belangrijk aandachtspunt voor het
Poolse EU-Voorzitterschap. Ook HV Ashton besteedde er aandacht aan in
het GVDB-rapport dat tijdens de RBZ op 18 juli jl. met de ministers werd
besproken (zie Kamerstuk 21 501-02, nr. 1081). Tijdens de informele
ministeriële in Polen kan het onderwerp opnieuw aan de orde komen,
overigens zonder dat besluitvorming aan de orde is. Zoals bekend steunt

kst-21501-28-74
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-28, nr. 74

1

Nederland het streven om GVDB-missies en operaties meer geïntegreerd
en efficiënter te plannen. Verbeterde planningsstructuren dienen wat
Nederland betreft vooral in plaats te komen van bestaande structuren, en
er niet bovenop.
EU Battlegroups
Het rooster voor de gereedstelling van EU Battlegroups kent in 2012 en
2013 nog onvoldoende aanbiedingen om per semester twee EU Battlegroups gereed te hebben. Gelet op de korte tijd die nog resteert, is het
niet waarschijnlijk dat landen alsnog eenheden aanbieden om de gaten in
het rooster te vullen. De oorzaak van dit tekort ligt voor een deel in de
afgenomen capaciteit bij de lidstaten, onder andere vanwege operationele
verplichtingen elders. Vandaar dat enkele maatregelen zijn voorgesteld,
zoals langere gereedheidstermijnen (bijvoorbeeld twaalf maanden) of
verschillende reactietermijnen voor de twee Battlegroups die gelijktijdig
gereed staan, zodat in totaal minder EU Battlegroups nodig zijn om het
rooster te vullen.
In Nederlandse optiek kunnen deze voorstellen verder worden bezien, al
gaat het niet alleen om een capaciteitstekort. In de praktijk is gebleken dat
landen terughoudend zijn om hun aangeboden Battlegroup in te zetten,
mede omdat een Battlegroup gevormd wordt door een klein groepje
landen dat (in het bijzonder de lead nation) in voorkomend geval
buitenproportioneel wordt belast met de politieke risico’s en de financiële
lasten. Vandaar dat Nederland zich verder zal inzetten voor een eerlijker
lastendeling, bijvoorbeeld door vooral op logistiek gebied te streven naar
meer samenwerking tussen de verschillende Battlegroups. Vanuit de
gedachte dat het expeditionaire vermogen van de Europese krijgsmachten
moet worden bevorderd, moeten de betrokken landen, in het bijzonder de
lead nation, zelf voor hun Battlegroup alle logistiek beschikbaar maken.
Inmiddels wordt echter juist op logistiek gebied gestreefd naar allerlei
vormen van samenwerking (EATC, NAMSA, etc). Door het accent te
verleggen naar samenwerking wordt het meer landen mogelijk gemaakt
een bijdrage te leveren aan een Battlegroup-operatie dan in de huidige
situatie waarin de landen van een EU Battlegroup in beginsel zelf alle
capaciteiten moeten opbrengen. Zo kunnen de lasten dus beter worden
verdeeld. Ook de bilaterale en multilaterale defensiesamenwerking in
Europa zou hiermee, in overeenstemming met het kabinetsbeleid,
mogelijk een impuls krijgen. Voorts zou nadere samenwerking met de
Navo denkbaar zijn, aangezien de Nato Response Force met vergelijkbare
problemen kampt.
Piraterijbestrijding / Hoorn van Afrika
De ministers zullen van gedachten wisselen over de operatie Atalanta en
de stand van zaken van de strijd tegen de piraterij voor de kust van
Somalië. Er wordt een begin gemaakt met de activiteiten die moeten
leiden tot een proactiever en effectiever militair optreden, als onderdeel
van een bredere, geïntegreerde internationale aanpak. Ik zal me sterk
blijven maken voor slimmer en proactiever optreden in de operatie
Atalanta. De EU moet evenals de Navo het initiatief zien te behouden,
terwijl piraten steeds hun tactieken aan het optreden van de internationale
gemeenschap aanpassen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-28, nr. 74

2

Libië
Gelet op de actualiteit zou ook de EU-inzet in Libië aan de orde kunnen
komen. Hierover verwijs ik u kortheidshalve naar de brief van het kabinet
van 6 september jl.
De minister van Defensie,
J. S. J. Hillen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-28, nr. 74

3