Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1079
Vragen van het lid Kuiken (PvdA) aan de Staatssecretaris van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport en de Minister voor Rechtsbescherming
over sluiten van jeugdzorginstelling Intervence (ingezonden 3 december 2020).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) en van Staatssecretaris
Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) (ontvangen 11 december 2020).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de beslissing om de jeugdzorginstelling
Intervence «op te heffen» en de daarop volgende woede van vakbonden over
de gang van zaken?1
Antwoord 1
Ja
Vraag 2, 3 en 4
Vindt u het verantwoordelijk om deze jeugdzorginstelling te sluiten, in acht
nemend de intensive care afdeling en de schaarsere keuze wat betreft
jeugdzorg in de provincie Zeeland? Zo nee, hoe grijpt u zo snel mogelijk in?2
In hoeverre is deze beslissing gemotiveerd door de kwaliteit van de zorg of is
dit enkel gedwongen door financiële redenen? Hoeveel ruimte zagen de
betrokken gemeenten in hun keuze deze instelling te sluiten?
Acht u de tijdlijn van sluiting haalbaar waarin nieuwe, goede plekken kunnen
worden gevonden voor zowel de kwetsbare kinderen als de medewerkers in
deze instelling? Zo nee, wat gaat u eraan doen om te voorkomen dat
kinderen en medewerkers op straat worden gezet?
Antwoord 2, 3 en 4
Zoals uiteengezet in onze brief van 3 december jl. verkeert Intervence al
meerdere jaren in een moeilijke situatie3. De financiële positie is precair en er
is sprake van personele problemen (hoog verloop en verzuim). Naar het zich
1

Omroep Zeeland, 1 december 2020, «Vakbonden woedend over opheffen Intervence: «Ze zijn
besodemieterd» (https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/124103/Vakbonden-woedend-overopheffen-Intervence-Ze-zijn-besodemieterd)
2
Omroep Zeeland, 1 december 2020, «Ernstige zorgen over het verdwijnen van «de Zeeuwse IC
op het gebied van jeugdzorg» (https://www.omroepzeeland.nl/nieuws/124110/Ernstige-zorgenover-het-verdwijnen-van-de-Zeeuwse-IC-op-het-gebied-van-jeugdzorg)
3
1794986–215519-J

ah-tk-20202021-1079
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

laat aanzien is het verloop in 2020 gedaald van ruim 30% naar ruim 10% en is
het ziekteverzuim toegenomen tot meer dan 11%. Het hoge verzuim en
verloop hebben negatieve consequenties op de kwaliteit en de continuïteit
van de uitvoering. Hierdoor moeten bijvoorbeeld kinderen tussen jeugdbeschermers worden overgedragen indien er sprake is van langdurig verzuim of
verloop. De gemeenten zijn daarom ruim voor de zomer van dit jaar een
intensief traject gestart met Intervence om verschillende scenario’s uit te
werken voor een duurzame inrichting van de jeugdbescherming en jeugdreclassering in Zeeland. Bij het uitwerken van deze scenario’s is ondersteuning
geboden door het Ondersteuningsteam Zorg voor de Jeugd (OZJ). Vanuit het
Rijk hebben we dit traject intensief gevolgd.
Verantwoordelijkheid gemeenten
De gemeenten hebben een wettelijke jeugdhulpplicht. Zij zijn daarmee
verantwoordelijk voor een passend aanbod van jeugdbescherming en
-reclassering in hun regio. De gemeenten hebben 3 verschillende scenario’s
afgewogen om te komen tot een voorgenomen besluit: 1. Zelfstandig
voortbestaan Intervence, 2. Intervence wordt onderdeel van een andere
gecertificeerde instelling (GI) en 3. Jeugdbescherming en -reclassering
onderbrengen bij drie andere GI’s. Ze hebben gekozen voor het scenario
waarbij de drie gecertificeerde instellingen – die naast Intervence al in
Zeeland actief zijn – verantwoordelijk worden voor de uitvoering van de
jeugdbescherming en – reclassering in Zeeland en de relatie met Intervence
te beëindigen.
Continuïteit van zorg na 1 januari
De voorgenomen keuze van gemeenten betekent niet dat de zorg vanuit
Intervence per 1 januari stopt of dat vóór die datum alle cliënten moeten
worden overgedragen. Dat beeld is niet juist. De gemeenten gaan ervanuit
dat een ruime periode in 2021 nodig is (minimaal zes maanden) om cliënten
op zorgvuldige wijze bij een andere GI onder te brengen. Totdat de laatste
kinderen zijn overgedragen, zal Intervence de zorg voortzetten en zullen de
gemeenten zorgen voor een adequate financiering om dat op zorgvuldige
wijze mogelijk te maken.
Het voorgenomen besluit van gemeenten is ingrijpend voor de kinderen en
hun naasten, de medewerkers van Intervence en alle betrokken partijen in
Zeeland. Zij mogen hier niet de dupe van worden. Het gaat hier om de meest
kwetsbare kinderen binnen de jeugdzorg. Daarom is het van belang dat dit
besluit en de uitvoering van dit besluit met grote zorgvuldigheid gebeurt
waarbij de continuïteit en kwaliteit van zorg gewaarborgd moet zijn. Dit
betekent onder meer dat er maximaal op ingezet wordt om de huidige
medewerkers van Intervence te laten overgaan naar de drie GI’s zodat hun
trajecten met cliënten kunnen doorlopen.
Stappen die nog gezet moeten worden – transitieplan
Er moet nog een aantal belangrijke stappen worden gezet voordat het
voorgenomen besluit van de gemeenten in Zeeland kan worden omgezet in
een definitief besluit en uiteindelijk zorgvuldig ten uitvoer kan worden
gebracht. Om tot een zorgvuldig besluit te komen, is door ons en de
gemeenten aan de Jeugdautoriteit (JA) en Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd en de Inspectie Justitie en Veiligheid (hierna: de inspecties) gevraagd
om een advies respectievelijk oordeel te geven over de vraag of het door de
gemeenten gekozen scenario een verantwoord en duurzaam scenario is met
name bezien vanuit het belang van de continuïteit en kwaliteit van de zorg.
Ook is gevraagd aan welke voorwaarden moet worden voldaan om de
continuïteit en kwaliteit van de zorg te borgen.
De JA en de inspecties hebben inmiddels aangegeven dat ze op basis van de
beschikbare informatie nog geen advies/oordeel hierover kunnen geven en
dat eerst een uitgewerkt integraal transitieplan beschikbaar moet komen.
Integraal in de zin dat diverse perspectieven aan de orde moeten komen
zoals: cliëntperspectief, medewerkersperspectief, kwaliteit, ketenpartners,
governance, bedrijfsvoering/financiën. De JA en de inspecties hebben
voorwaarden opgesteld waaraan het transitieplan moet voldoen. Ik zal u het
advies en het oordeel van de JA en de inspecties toesturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Op 15 december beslissen de colleges van de 13 betrokken gemeenten over
het voorgestelde scenario waarmee het mandaat wordt verkregen om het
transitieplan uit te werken en goedkeuring voor de financiering van de
jeugdreclassering en -bescherming in 2021. Gemeenten en alle betrokken GI’s
zullen dit transitieplan opstellen. Hiertoe zijn de voorbereidingen gestart. De
gemeenten geven aan dat dit zeker enige weken en mogelijk maanden in
beslag kan nemen. Het is van belang dat dit plan zo snel mogelijk wordt
afgerond zodat de gemeenten aan alle betrokkenen de gewenste helderheid
bieden over een verantwoorde transitie.
Beoordeling transitieplan
Als het transitieplan gereed is, zullen de inspecties en de JA hun oordeel c.q.
advies geven over het transitieplan met name vanuit het uitgangspunt van
continuïteit en kwaliteit van zorg. Hierbij zullen wij erop toezien dat het
definitieve transitieplan in lijn is met het advies/oordeel van de JA en de
inspecties. Pas nadat dit plan definitief is vastgesteld kan worden overgegaan
tot een zorgvuldige overdracht van de kinderen die door Intervence worden
begeleid. Vooruitlopend hierop mogen er geen onomkeerbare stappen
worden gezet. Ook tijdens de uitvoering van het transitieplan zullen de JA en
de inspecties toezicht houden op een zorgvuldige uitvoering en ons daarover
informeren.
In het bestuurlijk overleg dat we op 11 december 2020 met bestuurders van
de vier GI’s en de betrokken wethouders over de ontstane situatie hebben
gevoerd, hebben we de volgende afspraken gemaakt:
gemeenten en de GI Intervence hebben aangegeven dat zij op zeer korte
termijn een overbruggingscontract voor in ieder geval het 1e half jaar van
2021 afsluiten;
er worden geen onomkeerbare beslissingen genomen totdat een transitieplan
is goedgekeurd door de inspecties en de JA;
teneinde de continuïteit en kwaliteit van de zorg voor kinderen maximaal te
waarborgen nemen de gemeenten en de GI’s maatregelen om het verloop
van het personeel van Intervence te minimaliseren.
Als de continuïteit en kwaliteit van zorg volgens de JA en de inspecties niet
geborgd is, zullen wij de gemeenten daarop aanspreken en zo nodig
maatregelen treffen in het kader van het interbestuurlijk toezicht.
Vraag 5 en 7
Zijn er naar uw mening geschikte en voldoende plekken om jongeren te
herplaatsen en medewerkers naar nieuw werk te begeleiden in de regio? Kunt
u garanderen dat zij allen in de provincie Zeeland zullen kunnen blijven? Kunt
u een indicatie geven voor de verandering in reistijd voor de kinderen en hun
familie en medewerkers?
Hoe gaat u erop toezien dat deze jeugdzorgmedewerkers de sector niet
verlaten, gezien het grote personeelstekort waar wij nu al mee kampen?
Antwoord 5 en 7
Voor de kinderen is het van belang dat de bestaande hulpverleningsrelaties
zoveel als mogelijk in stand blijven en dat de kinderen in de nieuwe situatie
zo veel mogelijk bij dezelfde jeugdbeschermer of -reclasseerder kunnen
blijven. We vinden het belangrijk dat de jeugdbeschermers en -reclasseerders
die het werk nu uitvoeren dit ook kunnen blijven doen. Dit hebben we ook
besproken met de wethouders. Dit zal dan ook een belangrijk onderdeel zijn
bij de beoordeling door de JA en de inspecties.
De gemeenten hebben de wettelijke plicht om erop toe te zien dat overnemende partijen in overleg treden met bestaande partijen en erop toe te zien
dat zich daarbij zoveel als mogelijk inspannen voor het overnemen van
personeel en het zoveel mogelijk voortzetten van bestaande hulpverleningsrelaties. De wethouders hebben aangegeven dat ze hierop gaan toezien.
De Zeeuwse gemeenten hebben aangegeven dat de andere drie in Zeeland
gecontracteerde GI’s hun medewerking willen verlenen aan overname van
medewerkers van de GI Intervence. Omdat de GI’s al in Zeeland gecontracteerd zijn, heeft het naar verwachting geen effect op verplaatsingen van
kinderen buiten Zeeland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 6
Bent u ook wederom teleurgesteld over de effecten van marktwerking op de
zorg voor kwetsbare kinderen? Zo ja, welke concrete stappen gaat u nu zetten
om hier eindelijk een einde aan te maken? Zijn er stappen die u zet behalve
de toekomstige wetgeving waar u naar refereerde op 6 oktober 2020?4
Antwoord 6
De evaluatie van de Jeugdwet5, rapportages van de Transitie Autoriteit
Jeugd6, een rapport over de knelpunten bij jeugdhulp in het strafrechtelijk
kader7, recente onderzoeken naar de financiële positie van specialistische
aanbieders8 en recente ervaringen in de praktijk laten zien dat zich in de
uitvoering knelpunten voordoen die naar het oordeel van het kabinet om
aanpassingen vragen in het jeugdstelsel. Bij brieven van 20 maart jl.9, 17 juni
jl.10 en 16 november jl.11 hebben we u hierover uitgebreid geïnformeerd.
Naast het wetsvoorstel «verbetering beschikbaarheid zorg» werken wij ook op
verschillende manieren aan het op de korte termijn borgen van de continuïteit van jeugdhulp, kinderbeschermingsmaatregelen en jeugdreclassering.
Daartoe hebben wij per 1 januari 2019 de Jeugdautoriteit ingericht. Mede op
basis van een Early Warning System signaleert en analyseert de JA, vanuit
haar neutrale positie, continuïteitsrisico’s op organisatie- en op stelselniveau.
Daarnaast werken wij met specialistische aanbieders, gemeenten en de JA
aan het convenant continuïteit jeugdhulp. Daarin zullen wij gezamenlijk
aanvullende afspraken maken om de continuïteit van zorg te borgen.
Vraag 8
Deelt u de mening dat zorginstellingen niet overeind moeten worden
gehouden enkel voor het voortbestaan, maar dat zij ondersteund dienen te
worden als de zorg voor kwetsbare kinderen anders in het geding komt? Zo
ja, vreest u ervoor dat kinderen door deze situatie wederom de rekening gaan
betalen zoals we ook hebben gezien bij de gang van zaken bij bijvoorbeeld de
Hoenderloo Groep?
Antwoord 8
Bij het beleid rondom zorgaanbieders in financiële problemen staat inderdaad
altijd de zorgcontinuïteit van kinderen voorop en niet de continuïteit van een
individuele zorgaanbieder.12 Daarnaast geldt dat jeugdzorgaanbieders en GI’s
zelf verantwoordelijk zijn voor hun bedrijfsvoering en de borging van de
kwaliteit van zorg. Gemeenten zijn wettelijk verantwoordelijk voor een
toereikend aanbod van jeugdhulp voor elk kind en jongere die dat nodig heeft
(jeugdhulpplicht). Dat neemt echter niet weg dat dergelijke situaties zeer
ingrijpend zijn voor de betrokken kinderen. Om die reden zijn de JA en de
inspecties nauw betrokken. Als de continuïteit en kwaliteit van zorg volgens
hen niet geborgd zijn, zullen wij de gemeenten daarop aanspreken en
maatregelen treffen in het kader van het interbestuurlijk toezicht.
Vraag 9
Heeft u al contact gehad met de betrokken gemeenten? Zo nee, bent u bereid
zo snel mogelijk met hen in contact te treden en hen zo nodig bij te staan in
de opdracht te voorkomen dat de jeugdzorgmedewerkers over 30 dagen
4

Handelingen II, documentnr. 2020D39111, mondelinge vragen van het lid Kuiken aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over scheefgroei in jeugdzorg en enorme
winsten voor kleine aanbieders
5
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2018/01/30/rapport-eerste-evaluatiejeugdwet
6
Zie: https://www.pianoo.nl/nl/rapportages-transitie-autoriteit-jeugd-taj https://
www.rijksoverheid.nl/documenten/jaarverslagen/2018/12/19/vierde-jaarrapportage-transitieautoriteit-jeugd
7
Zie: https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/07/09/tk-voortgang-aanpakjeugdcriminaliteit
8
https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/brieven_regering/
detail?id=2020Z20221&did=2020D43458
9
Kamerstuk 31 839, nr. 723
10
Kamerstuk 31 839, nr. 730
11
Kamerstuk 31 839, nr. 751
12
Kamerstuk 31 839, nr. 703PM

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

ontslagen zijn? Bent u bereid een garantstelling daaromtrent af te spreken?
Zo nee, waarom niet?
Antwoord 9
Voor het antwoord op deze vraag verwijs ik u naar ons antwoord op vraag
twee, drie, vier, vijf en zeven.
Vraag 10
Bent u bereid een uitspraak te doen over de tekenen van financieel wanbeleid
zoals we dat ook bij andere organisaties hebben moeten constateren? Kunt u
toelichten hoe het mogelijk is dat deze financiële problemen zo ontsporen dat
een jeugdzorginstelling binnen een maand plots moet worden opgeheven?
Antwoord 10
De financiële problemen bij Intervence zijn al meerdere jaren onderwerp van
gesprek tussen Intervence en de Zeeuwse gemeenten. De gemeenten zijn dan
ook ruim voor de zomer van dit jaar een intensief traject gestart met
Intervence om verschillende scenario’s uit te werken voor een duurzame
inrichting van de jeugdbescherming en jeugdreclassering in Zeeland. Deze
beslissing is dan ook niet binnen een maand genomen en Intervence blijft
ook na 1 januari zorgen voor de kinderen die zij begeleiden. De gemeenten
hebben expliciet aangegeven dat zij zorgdragen voor een adequate financiering van Intervence tot een volledige overdracht van kinderen aan de 3 GI’s
op een zorgvuldige wijze heeft kunnen plaatsvinden. Zie verder het antwoord
bij vraag 2, 3 en 4.
In het algemeen geldt dat van aanbieders wordt verwacht dat ze tijdig
maatregelen nemen om eventuele financiële en/of organisatorische problemen te voorkomen en, wanneer dit niet lukt, met betrokken stakeholders
zoals gemeenten (inkopers) in overleg gaan over een oplossing. Recente
inspectierapporten en casuïstiek van jeugdhulpaanbieders in financiële
problemen laten zien dat er nog belangrijke stappen kunnen worden gezet in
de kwaliteit, professionalisering van het bestuur, van het interne toezicht, van
de bedrijfsvoering en van het externe toezicht. Daarom zijn in het wetsvoorstel «Verbetering beschikbaarheid zorg voor de jeugd» nadere eisen
opgenomen ten aanzien van het intern toezicht en de financiële bedrijfsvoering van jeugdhulpaanbieders. Daarnaast werken wij met aanbieders en
gemeenten aan het convenant continuïteit jeugdhulp.
Vraag 11
Kunt u aangeven wat kwetsbare kinderen die nu in de knel komen aan
wetgeving hebben waar nog aan gewerkt wordt zoals u stelde op 6 oktober
jl.: «Ik heb aangegeven dat er wetgeving komt waarin dingen worden
aangescherpt»?13 Ziet u naast de rol van de Jeugdautoriteit ook een rol voor
uzelf in het borgen van de zorg voor kwetsbare kinderen in deze jeugdzorginstelling? Zo ja, welke?
Antwoord 11
De JA en de inspecties zijn op dit moment intensief betrokken bij Intervence.
Zoals beschreven in het antwoord op vraag 2, 3 en 4 hebben zij een eerste
advies/oordeel gegeven op basis van de beschikbare informatie. Zij zullen ook
een advies/oordeel geven op het transitieplan (op verzoek van ons en de
gemeenten) gericht op een duurzame oplossing voor het borgen van de
kwaliteit en continuïteit van zorg in deze situatie.
Als de continuïteit en kwaliteit van zorg volgens de JA en de Inspecties niet
geborgd is, zullen wij de gemeenten daarop aanspreken. Waar nodig zullen
wij maatregelen treffen in het kader van het interbestuurlijk toezicht richting
betreffende gemeenten.

13

Idem

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5