i-NUPdate 05

i-NUPdate 05
pagina 1

Eén digitale overheid: betere service, meer gemak is het motto van de overheidsbrede implementatieagenda
voor dienstverlening en e-overheid: i-NUP. Via deze krant delen we inspirerende praktijkverhalen.
http://e-overheid.nl

“Een agent moet weten wie hij achter de
voordeur tegen kan komen”
Het gegevensbeheer bij de politie vanaf de basis goed inrichten. CIO Dick Heerschop legt
uit waarom dat zo belangrijk is en hoe de politie dat aanpakt in samenwerking met ICTU.
Heerschop vertelt ook wat we volgens hem moeten weten over betrouwbare informatie­
voorziening bij de politie.

De politieagent van nu moet
‘always connected’ zijn
“Burgers en bedrijven doen steeds meer
digitaal. Via internet en social media, met
hun smartphone of tablet. Dat is met de
criminaliteit net zo. Die digitaliseert ook.
Oplichting via Marktplaats, wereldwijd
vertakte kinderpornonetwerken…
Als politiebedrijf willen we voorop
lopen in de strijd tegen de misdaad.
Dat betekent dat we moeten meegroeien
met deze ontwikkelingen. Daarom kiezen
we voor het principe ‘mobiel’.
Elke politieagent krijgt 24 uur per dag
7 dagen per week informatie op elk

gewenst ‘device’. Even zelf checken
voordat je een huis binnengaat om
te weten wie zich achter de voordeur
bevinden. Of snel een kenteken zelf
opzoeken van een auto.”
Goede informatie wordt nóg
belangrijker voor de politie
“Goede, betrouwbare informatie was
altijd al belangrijk voor de politie. Maar
met de ontwikkelingen waar ik het net
over had, wordt dat belang alleen maar
groter. Tegelijk wordt de maatschappij
kritischer op het gebruik van informatie.
Het moet wel allemaal legitiem gebeuren.

De gegevenshuishouding van de politie
moet daarom meer dan ooit op orde
zijn. Het gaat dan om kwaliteit en
betrouwbaarheid van gegevens, maar
ook om correct gebruik. We moeten
bijvoorbeeld heel goed letten op hoe
we gegevens verwerken, waarvoor we
ze gebruiken en verstrekken en hoe
lang we ze mogen bewaren.”
Met de Gegevensautoriteit richten
we het vanaf de basis goed in
“Tot de oprichting van één
Nationale Politie was het gegevens­
beheer versnipperd over 26 korpsen.

Met één zoekvraag toegang tot 16 registraties
Veel politieagenten werken al met mobiele ‘devices’. Wat voor hen het grote voordeel is? Dat ze – wanneer het nodig is
voor het uitvoeren van hun politietaak – met één zoekvraag nu op 16 onderliggende registers kunnen zoeken, ook het BRP
en het kentekenregister. Vroeger moest je steeds apart inloggen, maar dat is nu allemaal geïntegreerd in één bevraging.

Die hadden allemaal hun eigen syste­
men en registraties. Niet iedereen hield
de gegevens op dezelfde manier bij.
Nu ligt de verantwoordelijkheid voor
goed gegevensbeheer op één plek.
We hebben besloten dat we het vanaf
de basis helemaal goed doen. Dat is
een dominant inrichtingsprincipe,
dat heeft geleid tot het opzetten
van een Gegevensautoriteit Politie.
Deze Gegevensautoriteit stelt definities,
kaders en richtlijnen op voor het
invoeren en genereren van gegevens
uit de politiesystemen. De dingen
worden zo meer gestandaardiseerd.”
We gaan geen dingen vastleggen
die elders worden geregistreerd
“De politie staat niet op zichzelf.
We functioneren in de keten van onder
meer Justitie. Het is belangrijk dat we
de dingen zó doen, dat het in de hele
keten soepel loopt. Daarom gaan we
geen dingen vastleggen die al ergens
anders worden geregistreerd. We maken
al veel gebruik van basisregistraties
als Gemeentelijke Basisadministratie
(GBA), nu de Basis Registratie Personen
(BRP), Handelsregister (NHR), Basis­
registratie Voertuigen (BRV), de
Basisregistraties Topografie (BRT en
BGT), de Basisregistratie Adressen en
Gebouwen (BAG). Onze aansluiting op
de basisregistraties kan trouwens ook
voor die basisregistraties meerwaarde
hebben. Als politie komen wij nogal
eens ergens, en soms zien we dan dat de
informatie die in zo’n basisregistratie zit
niet klopt. Dat kunnen we dan ook weer
teruggeven. Dat komt de kwaliteit van
de registraties ten goede.”
De samenleving profiteert,
maar ook onze medewerkers
“Een goede, stabiele gegevenshuis­
houding, daar wordt iedereen beter van.
Wat burgers en bedrijven ervan merken?
Dat de politie sneller ter plaatse kan
zijn, dat we meer zaken oplossen.
De samenleving profiteert ook nog
op een andere manier. Als wij kunnen
vertrouwen op gegevens, dan scheelt dat
tijd en dus geld omdat we sneller dingen
boven tafel krijgen, en het scheelt geld
voor gegevensbeheer omdat we het niet
op allerlei plekken gegevens hoeven op

Inhoud

2

“Wij stellen extra
hoge eisen aan de
kwaliteit van
gegevens”
“Het geeft inzicht in
de kwaliteit van
leveranciers.”

3
4

“Bij een uithuis­
plaatsing is adequate
en snelle gegeven­s­
uitwisseling
essentieel.”
Forse besparing
dankzij de
Berichtenbox op
MijnOverheid
“Kies voor de
Berichtenbox op
MijnOverheid om je
dienstverlening te
verbeteren”

5
6
7
8

“Ik kan de
releasedata van de
bouwstenen nu
sneller terugvinden”.
“Het is de keten die
dit succes tot stand
heeft gebracht”
“Geef antwoord op
de vraag van de
burger”
Mensen wegwijs
maken in de digitale
overheid

te slaan. Een goede informatiepositie is
ook cruciaal voor de veiligheid van de
medewerkers. Het is belangrijk dat een
politieman weet wanneer hij met een
mogelijk gevaarlijke burger van doen
heeft. Alleen daarom al moeten we er
vol op inzetten.”

i-NUPdate 05
pagina 2

“Wij stellen extra hoge
eisen aan de kwaliteit van
gegevens”
Dick Heerschop, CIO bij de Nationale Politie stelt zich voor
Dick Heerschop is sinds 1 januari 2013 CIO bij de Nationale Politie. Daarvoor was Heerschop
werkzaam bij Dienst Justitiële Inrichtingen (DJI) en bij Justitie. En dáárvoor vele jaren in het
bedrijfsleven, tot hij op z’n 50e besloot de overstap te maken naar de overheid. Wat doet
een CIO bij de Nationale Politie?
Waarom de overstap naar de overheid?
“Op m’n 50e besloot ik iets te gaan
doen wat maatschappelijk iets meer
hout snijdt dan alleen aandeelhouders
tevreden houden. Ik heb er nog geen
moment spijt van gehad. Het is mijn
eerste baan die ik aan m’n moeder kan
uitleggen. En ik vind werken voor de
overheid heel eervol. Ik kom elke dag
met buitengewoon veel plezier naar
mijn werk.”

makkelijk. De uitdaging is net die
dingen eruit te halen, waar meer
mensen wat mee kunnen. Als CIO zie
ik het als mijn taak om innovaties te
stimuleren waar dat kan. Daar geldt
wel een zekere terughoudendheid,
want het blijft een vak waar toch
risico’s aan zitten.”

Wat doet een CIO bij de
Nationale Politie?
“Als CIO ben ik lid van de korpsleiding.
Mijn belangrijkste taak is de informatie­
voorziening bij de politie op orde
krijgen en netjes ontwikkelen.”

“Stel dat we ergens
optreden en registraties
niet op orde zijn.
Daar hangen letterlijk
mensenlevens vanaf.”

Hoe zorgt u dat de politie een beetje
bij de digitale tijd blijft?
“Ik heb in dit bedrijf 64.000 collega’s
en daarmee ook 64.000 innovators.
Vanuit privé zie je een toenemend
gebruik van mobiele ‘devices’
(apparaten). In een grote organisatie
waar je heel zorgvuldig met informatie
moet omgaan, gaat dat niet zo

Waarover heeft u als CIO zorgen?
“Wij zijn een frontlijnorganisatie.
Dat betekent dat we extra hoge eisen
moeten stellen aan de kwaliteit van
gegevens. Stel dat we ergens optreden
terwijl de registraties niet op orde zijn!
Daar hangen letterlijk mensenlevens
vanaf. Dat zie ik wel als keerzijde van

het gebruik van basisregistraties: dat we
mede afhankelijk zijn van anderen waar
het gaat om de kwaliteit van gegevens.”
Stel, het is vijf jaar later.
Wanneer kijkt u dan tevreden terug?
“Wat ik hoop, is dat ik een blijvende
infrastructurele beweging op gang kan
brengen. Vergelijk het met de spoorlijn
die in Amerika werd aangelegd, van de
ene kust naar de andere. Daarlangs
is van alles ontstaan. Steden, water­
voorzieningen, houthandels… alleen
maar omdat die spoorlijn daar lag.
Zoiets hoop ik hier ook voor elkaar
te krijgen. Mijn ambitie is dat de
ontwikkelrichting die we als korps
voor ogen hebben voor iedereen
helder en onomstreden is, waarbij
informatievoorziening niet alleen het
onderwerp van de CIO is maar van de
hele organisatie. De infrastructurele
benadering moet zorgen voor het
afschudden van ballast uit het verleden
en ruimte maken voor innovatie. Als ze
over vijf jaar zeggen ‘Die infrastructurele
beweging heeft hij goed neer gezet’, nou, dan
ben ik tevreden”.

Dick Heerschop, CIO bij de Nationale Politie

De icoontjes in deze krant
De praktijkverhalen in deze krant zijn voorzien van icoontjes. Deze icoontjes
vormen samen het symbool van één digitale overheid en visualiseren wat de
digitale overheid concreet oplevert:
Sneller zaken regelen met de overheid.
Prettig contact met de overheid, service, dicht bij de overheid.
Eén samenwerkende, transparante overheid die gegevens deelt.
Gebruik digitale kanalen en vooringevulde schermen.
Lagere administratieve lasten en besparingen.
Veilig digitaal zakendoen met de overheid.
Eenvoudig met ‘één druk op de knop’
digitaal bereikbaar.
Meer weten? Lees verder op http://e-overheid.nl/1overheid

Layar - zie het kader op de pagina hiernaast.

“Het geeft inzicht in de kwaliteit van leveranciers.”
GEMMA-softwarecatalogus helpt gemeenten bij implementatie i-NUP
Als je kijkt naar de ambities, doelen en verplichtingen op het
vlak van dienstverlening, uitvoering en ketensamenwerking,
dan staan gemeenten voor een stevige veranderingsopgave
in organisatorische zin en op het vlak van digitalisering.
De GEMMA-softwarecatalogus geeft inzicht bij de keuze
van leveranciers.
Gemeenten besteden gezamenlijk
jaarlijks circa 1,2 miljard euro aan ICT.
Een gezonde gemeentelijke ICT-markt
biedt oplossingen die aansluiten
op de behoefte en doelstellingen
van die gemeenten. Voor een goed
functionerende markt moeten aan­
bieders en afnemers inzicht hebben in
de vraag en het aanbod. Daaruit komt
de prijs tot stand. Dat werkt het beste
in een markt met veel aanbieders

van homogene en vergelijkbare
producten.
Door heterogeniteit van de ICT-markt
gaat dit mechanisme niet op. Het bieden
van meer transparantie en inzicht
kan wél. Bijvoorbeeld wanneer je wilt
weten welke leveranciers gemeentelijke
softwareproducten aanbieden, wat de
planning is en voor welke standaarden
ondersteuning beschikbaar is.

GEMMA-softwarecatalogus
Met het oog op de implementatie van de
i-NUP-bouwstenen is in het najaar van
2012 de GEMMA-softwarecatalogus
gelanceerd, een door KING ontwikkeld
instrument waarin meer dan 550
bestaande en 150 verwachte software­
producten opgenomen zijn van meer
dan 120 ICT-leveranciers. Het instru­ment
geeft per softwareproduct aan wat de
globale functionaliteit is, wat de
productplanning is en welke standaarden
worden ondersteund. Daarmee geeft het
onder meer antwoorden op vragen als
‘Heeft een leverancier de nodige
software?’ en ‘Voldoet die software aan
de gestelde standaarden?’.
In maart 2014 is een nieuwe versie
van de Softwarecatalogus gelanceerd.

Die versie is onder meer uitgebreid
met de optie voor gemeenten om het
softwarelandschap in te voeren.
Begin mei hadden meer dan 200
gemeen­ten een account aangevraagd
waarmee de eigen applicatieportfolio
kan worden ingevoerd.
‘Actueel houden’
Jos Heijmans, burgemeester van Weert
en voorzitter van de PinkRoccade Local
Government is blij met het instrument.
“Daarbij is het wel zaak dat gemeenten
die gebruikmaken, of dat van plan
zijn te doen, hun gegevens zo actueel
mogelijk houden. Daardoor krijgt de
Softwarecatalogus nog meer waarde.”
Ook Hans Harskamp, informatie­manager
bij de gemeente Woerden, is content met
de vernieuwde voorziening.

“In deze versie is het onder meer
mogelijk om te kijken welke collegagemeente al ervaring hebben met
bepaalde software. Als gemeente kun je
nu in je eigen omgeving zoeken zodat je
ook nog eens buiten de leveranciers om
erachter kunt komen of toepassingen
wel goed werken.”

Heeft u uw
Berichtenbox
al geactiveerd?
Dit kan door op mijn.overheid.nl in
te loggen met uw DigiD.

i-NUPdate 05
pagina 3

“Bij een uithuisplaatsing is adequate en
snelle gegevensuitwisseling essentieel”
Gebruik CORV mogelijk door Digikoppeling
Op 1 januari 2015 gaat de Jeugdwet in: gemeenten worden verantwoordelijk voor het hele
domein van de jeugdzorg. Maar hoe komen zij aan de juiste informatie om hun taak goed
te kunnen uitvoeren? Renate van Drunen van het programma Stelselherziening Jeugd en
Wil Fabri van de gemeente Leiden vertellen hoe dat straks in z’n werk gaat.
Zorg dichterbij brengen
Renate van Drunen, projectleider
Keteninformatie Stelselherziening
Jeugd, legt uit: “De zorg moet zo
dicht mogelijk bij het kind worden
georganiseerd, zo kort mogelijk duren
en zo licht mogelijk zijn. Om dat in de
praktijk te kunnen brengen, krijgen
gemeenten meer verantwoordelijkheid.
Zo ontstaat er meer samenhang in de
zorg en komt de hulp aan jongeren en
gezinnen letterlijk dichterbij.”

“Met de komst van
de Jeugdwet komt er
meer samenhang in
de zorg en komt de
hulp aan jongeren
en gezinnen letterlijk
dichterbij.”
Wil Fabri, informatiemanager bij de
gemeente Leiden: “Gemeenten worden
verantwoordelijk voor het begeleiden,
behandelen en beschermen van de
jeugd tot 18 jaar. De gemeente krijgt
zo het meeste zicht op wat er rondom
een jongere of gezin gebeurt, en kan
daardoor een regisserende rol op zich
nemen.”
Zo snel mogelijk hulp bieden
Renate van Drunen: “Om regisseur
te kunnen zijn, hebben gemeenten
natuurlijk informatie nodig.
Zodat ze in staat zijn om hun
verantwoordelijkheden op zich te
kunnen nemen. Stel, er gaat iets

Digikoppeling
Om CORV te kunnen
ge­bruiken, moeten gemeenten
aangesloten zijn op Digikoppeling.
Het handige van Digikoppeling
is dat gemeenten het ook kunnen
gebruiken voor gegevens­
uitwisseling in andere processen.
Bijvoorbeeld om berichten te
versturen via de Berichtenbox
van MijnOverheid. Of voor
gegevensaanlevering voor de
landelijke voorziening WOZ
(LV WOZ).

helemaal mis in een gezin en de
rechter besluit dat een kind uit huis
moet worden geplaatst. Zodra die
maatregel is uitgesproken, moet er
een hulpverlener voor de deur van dat
gezin staan. Zo snel mogelijk, en niet
bij wijze van spreken pas drie weken
later. Dat kan alleen bij een snelle en
adequate gegevensuitwisseling. Je
moet niet vergeten: het gaat vaak om
zeer kwetsbare kinderen. Ze hebben
bescherming of bijsturing nodig.
Dat kan snel als het moet.”
Digitaal knooppunt
Met CORV komt er zo’n snelle en
adequate gegevensuitwisseling.
CORV – Collectieve Opdracht
Routeer Voorziening – is een digitaal
knooppunt waarbinnen berichten
kunnen worden verstuurd. Diverse
justitiële partijen gaan aansluiten
op CORV. Denk aan de politie, het
Openbaar Ministerie, de Raad voor
de Kinderbescherming, maar ook
gecertificeerde instellingen voor de
uitvoering van Jeugdreclassering en
Jeugdbescherming, het Advies- en
Meldpunt Huiselijk geweld en Kinder­
mishandeling, én de gemeenten.
Wil Fabri: “CORV heeft een aantal be­
langrijke voordelen. In de eerste plaats
is het efficiënt. Is een bericht bestemd
voor drie partijen? Dan hoeft het maar
één keer verstuurd te worden. Binnen
CORV komt het dan vanzelf bij de juiste
ontvangers terecht. Daarnaast is CORV
een beveiligde omgeving. Het gaat
om zeer privacygevoelige informatie
– daar moeten we heel zorgvuldig
mee omgaan. En tot slot biedt het
de zekerheid dat een bericht altijd
afgeleverd wordt en nooit kwijtraakt.”
In de praktijk
Wil Fabri vervolgt: “Een voorbeeld van
hoe het straks gaat werken met CORV?
Stel, een jongere wordt opgepakt door
de politie. De zaak komt voor de rechter
en die besluit dat dit kind begeleiding
moet krijgen. Bovendien moet de
Raad voor de Kinderbescherming
onderzoeken wat er aan de hand is
met hem of haar. Via CORV gaat er een
bericht naar de Raad, naar de instelling
die de jeugdreclassering uitvoert, en
naar de gemeente.”
Renate van Drunen vult aan:
“De berichten die via CORV worden
verstuurd zijn sec gericht op de taak
die een instantie moet uitvoeren.
Bijvoorbeeld: de gemeente geeft de

Raad voor de Kinderbescherming de
opdracht om een onderzoek uit te
voeren. Dossiers worden overigens
niet verstuurd via CORV. Die blijven
altijd bij de bronhouder.”
Keuzes maken
Wil Fabri: “Samen met 14 gemeenten
van de regio Holland Rijnland
bereiden we ons voor op de nieuwe
Jeugdzorgwet. De samenwerking
gaat prima, maar we moeten nog
wel belangrijke keuzes maken.
Bijvoorbeeld: gaan we gezamenlijk
aansluiten op CORV, of gaat elke
gemeente dat apart doen?”

“CORV heeft een
aantal belangrijke
voordelen: het is
efficiënt, het is
veilig en het biedt
de zekerheid dat
een bericht altijd
afgeleverd wordt en
nooit kwijtraakt.”
“En hoe gaan we vervolgens het proces
van berichten doorsturen inrichten?
Willen we dat de meldingen recht­streeks
bij de Jeugd- en Gezinsteams binnen­
komen of centraal bij de gemeente?
Kiezen we voor de eerste mogelijkheid,
dan is de vraag of de teams – die nog
in opbouw zijn – er op dit moment
al klaar voor zijn. Maar kiezen voor
de laatste mogelijk­heid, dan moeten
we een goede manier vinden om de
berichten door te sturen binnen de
gemeente. Kortom, zowel technisch als
inhoudelijk moeten we nog belangrijke
keuzes maken. Daar zijn we nu druk
mee bezig.”
Samenwerking staat voorop
CORV is een belangrijk hulpmiddel
voor de justitiële keten, besluit Renate
van Drunen. “Maar een CORV-bericht
komt natuurlijk nooit zomaar uit de
lucht vallen. Er is een heel traject van
samenwerken en overleg aan vooraf
gegaan. En ook ná zo’n bericht hebben
de ketenpartners altijd onderling
contact over de aanpak en het verloop.
Digitale gegevensuitwisseling is mooi,
maar wel als aanvulling op goede
samenwerking.”

Wat komt er op gemeenten af?
Gemeenten waren al verantwoordelijk voor het preventieve jeugdbeleid
en voor onderwijs. Nu komt daar een heel aantal zaken bij, waaronder:
• de geïndiceerde jeugdhulpverlening
• GGZ jeugd
• zorg voor jeugd met een verstandelijke beperking
• jeugdbescherming
• jeugdreclassering
• jeugdzorgplus
• de Kindertelefoon
• het Advies- en Meldpunt Huiselijk geweld en Kindermishandeling
• begeleiding en kortdurend verblijf van langdurig zieke kinderen
met een lichamelijke beperking (overgeheveld uit de AWBZ)
• begeleiding van mensen met en zonder beperking naar werk.
Verder lezen?

Bij het aansluiten op CORV worden gemeenten ondersteund door
het programma Beleidsinformatie Jeugd. Dit programma wordt
uitgevoerd door KING, in opdracht van de VNG en in nauwe
samenwerking met de ministeries van Veiligheid en Justitie (VenJ)
en Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

De i-NUPdate digitaal
Deze krant is verrijkt met een digitale laag, een zoge­
naamde ‘layar’. Als u beschikt over een smartphone
of tablet heeft u met behulp van de ‘augmented
reality’- applicatie Layar toegang tot extra online
content. Denk aan achtergrondinformatie op een
website, een blog, een digitale nieuwsbrief, een
filmpje dat online staat of diverse social media.

Hoe werkt Layar?
1. Ga naar de App store of de Play store en download de Layar-app
op uw smartphone of tablet.
2. Open de App en houd uw smartphone of tablet op zo’n 30cm
afstand boven één van de pagina’s van de i-NUPdate.
3. Druk op ‘Scan’.
4. Na enige seconden verschijnt de digitale laag
die u toegang biedt tot de extra online content.
Veel (digitaal) leesplezier!

INTERACTIVE PRINT

i-NUPdate 05
pagina 4

Forse besparing dankzij
de Berichtenbox op
MijnOverheid
Rob Toet
Waar?
Gemeentelijk Belastingkantoor
Twente, 90 medewerkers

De Berichtenbox is de persoonlijke, beveiligde postbus waarin burgers officiële
mededelingen van overheidsorganisaties kunnen ontvangen. Iedereen met
een DigiD kan via MijnOverheid inloggen in zijn Berichtenbox. Brieven,
aanslagen, vergunningen – alle correspondentie van overheidsorganisaties
naar burgers kan via de Berichtenbox als men hier op aangesloten is. Op dit
moment hebben ruim 1,2 miljoen burgers op MijnOverheid een Berichtenbox
geactiveerd. De verwachting is dat dit er uiteindelijk zo’n 7 miljoen worden.
In deze i-NUPdate vertellen overheidsorganisaties over hun ervaringen.
Waarom hebben ze zich aangesloten? En welk advies hebben zij voor
aankomende gebruikers? Deze keer: het Gemeentelijke Belastingkantoor
Twente (GBT) en ‘grote broer’ de Belastingdienst.

Inwoners van Enschede, Almelo, Hengelo, Losser, Haaksbergen, Borne en Oldenzaal ontvangen sinds begin
dit jaar hun aanslag gemeentelijke belastingen digitaal. Tenminste, als ze op MijnOverheid een persoonlijke
Berichtenbox hebben aangemaakt. Vijf vragen aan Rob Toet, directeur van het Gemeentelijk
Belastingkantoor Twente (kortweg GBT), dat voor de genoemde gemeenten de belastingen verzorgt.

Wat?
Sinds begin dit jaar 20.000
aanslagen verstuurd via de
Berichtenbox op MijnOverheid.
Waarom?
“Vanwege de forse besparingen.
Ook het werkproces is heel ‘lean’
geworden. En voor burgers
kunnen we onze service op deze
manier verbeteren.”
Toekomst?
“Ambitie op termijn is 300.000
van de 500.000 documenten
digitaal via de Berichtenbox.”
Besparing?
1 euro per aanslag, 50 cent per
brief.
Investering?
“10.000 euro voor Digikoppeling,
5.000 euro voor certificaat
beveiligde verbinding. Die inves­
tering hebben we er nu al uit.”
Advies voor nieuwe gebruikers?
“Neem de tijd! Het hele
aansluitproces kan zomaar een
jaar tot anderhalf jaar in beslag
nemen.”

In het Gemeentelijk
Belastingkantoor Twente (GBT)
hebben Enschede, Borne, Hengelo,
Almelo, Haaksbergen, Losser en
Oldenzaal hun belastingproces in
één organisatie samengebracht.
Het GBT voert voor deze gemeenten
alle gemeentelijke belastingen uit.
Het hele proces, van A tot Z.

Altijd op de
hoogte met
de nieuwsbrief
Wilt u twee keer per maand op de
hoogte gebracht worden van de
laatste ontwikkelingen op het
gebied van de e-overheid?
Meld u dan aan voor de digitale
i-NUP nieuwsbrief via
www.e-overheid.nl/nieuwsbrief

Vijf vragen aan Rob Toet
1. Wat doet het GBT met de

Berichtenbox?
“Sinds februari hebben we zo’n 20.000
belastingaanslagen via de Berichtenbox
op MijnOverheid verstuurd. Het gaat om
combi-aanslagen: alle gemeentelijke
belastingen die je moet betalen staan op
één aanslag. Dus WOZ, rioolbelasting,
hondenbelasting, noem maar op.
Het werkt heel eenvoudig. Wij maken
de aanslagen klaar. En met één druk op
de knop versturen we ze automatisch
via Digikoppeling naar de Berichtenbox.
Mensen die gebruikmaken van de
Berichtenbox hebben ‘m direct digitaal.
Ze krijgen een mailtje naar het
e-mailadres dat ze hebben opgegeven:
uw belastingaanslag staat klaar.”

Via de Berichtenbox is het gratis.
Volgend jaar hopen we tussen de
120 en 150 duizend digitale aanslagen
te kunnen versturen – ook afhankelijk
van het aantal aanmeldingen van
burgers voor Berichtenbox. Dus reken
maar uit. We gaan ook reacties op
bezwaar en kwijstscheldingsbrieven
via de Berichtenbox versturen.
Dat scheelt 50 cent per brief. Ook het
werkproces wordt heel ‘lean’. Je hebt
geen printwerk meer, dus dat hoeven
we niet meer aan te besteden aan
externe partijen. En we zijn niet meer
gebonden aan deadlines voor het
aanleveren van printwerk. Het is nu
echt: de aanslag gereed zetten.
Een druk op de knop en hij is weg.”

2. Wat levert het op?

3. Wat hebben burgers er aan?

“Een forse besparing. Een papieren
aanslag kost ons 1 euro per stuk aan
print-, handling- en portokosten.

“Via de Berichtenbox kunnen burgers
hun aanslag altijd en overal online
bekijken. En: als je inlogt heb je

al je documenten van de overheid
overzichtelijk bij elkaar. We kunnen de
service voor mensen ook verbeteren.
Als mensen bijvoorbeeld niet op
tijd betalen, of de deadline nadert
en het blijft stil. Dan sturen we een
herinneringsmailtje: vergeet u niet uw
gemeentelijke belastingen te betalen?
En in de nabije toekomst zal nog meer
mogelijk worden. Burgers kunnen dan
bijvoorbeeld ook de voortgang van
een bezwaarschriftprocedure of een
kwijtscheldingsverzoek volgen.”

4. Wat brengt de toekomst?

“Onze ambitie is om op termijn
300.000 van de 500.000 documenten digitaal via de Berichtenbox te
versturen. Daarvoor moeten
mensen natuurlijk wel een
Berichtenbox op MijnOverheid
activeren. We voeren zelf geen
campagne om het gebruik onder

burgers te promoten. Daar liften we
dankbaar mee op de campagne van
de Belastingdienst. En we moeten het
hebben van mond-tot-mondreclame.
Dat mensen tegen hun buurman
zeggen: handig, ik krijg dat soort
papierwerk tegenwoordig digitaal.”

5. Nog een tip voor

aankomende aanbieders?
“Neem de tijd! Het kan een jaar tot
anderhalf jaar duren. Denk goed
na over hoe dit past in je ambitie
om te digitaliseren en wat het
betekent voor je werkprocessen.
En, heel belangrijk, zorg direct voor
een goed resultaat onder de streep.
Begin dus met een product waarmee
je het snelste kunt besparen. Bij ons
waren dat de aanslagen van 1 euro per
stuk. Wij hebben onze investering nu
al terugverdiend. Dan heb je een goed
verhaal, een goede businesscase.”

i-NUPdate 05
pagina 5

“Kies voor de Berichtenbox op MijnOverheid
om je dienstverlening te verbeteren”
Frans la Housse is al jaren werkzaam bij de Belastingdienst
‘in allerlei hoedanigheden’. Op dit moment is hij plaats­
vervangend directeur Informatiemanagement Dienstver­
lening (‘IMDV’). In een gesprek over de aansluiting van de
Belastingdienst op de Berichtenbox van MijnOverheid gaat
vooral over het belang van samenwerken. “De kunst is om
de eigen belangen niet te zwaar te laten wegen.”

Geen los dingetje
La Housse maakt het meteen duidelijk:
voor de Belastingdienst is de Berichten­
box meer dan een – op zich mooie
– voorziening: “De Berichtenbox is
onderdeel van de manier waarop
de Belastingdienst zijn digitale

Volg ons
op Twitter
U kunt nu ook het laatste nieuws
over de e-overheid en i-NUPdate
volgen via Twitter.

dienstverlening aan het ontwikkelen
is. Het is niet een los dingetje. Neem
de belastingaangifte: 98% gebeurt al
digitaal. Het is belangrijk om vanuit
burgerperspectief naar het totaal te
blijven kijken.”
Burger als gemeenschappelijke deler
Die digitalisering speelt bij de hele
overheid. Onvermijdelijk dus dat
overheidsorganisaties steeds meer
gezamenlijk optrekken. Dat is niet
altijd eenvoudig, maar la Housse
heeft een duidelijke opvatting over
hoe je zo’n samenwerking tussen
‘ongelijke grootheden’ succesvol kunt
laten verlopen: “De kunst is om in
de samenwerking de eigen belangen
niet te zwaar te laten wegen. Wat goed

werkt, is het besef dat we allemaal
voor dezelfde burger werken. De
burger is onze gemeenschappelijke
deler.” Dat neemt niet weg dat het voor
iedereen voordelen heeft als een grote
speler als de Belastingdienst besluit
de Berichtenbox op MijnOverheid
te gebruiken. “DigiD heeft ook een
stimulans gekregen op het moment dat
je het nodig had om je digitale aangifte
te kunnen doen.”
Bewuste keuze voor
gezamenlijke infrastructuur
De Belastingdienst heeft gekozen voor
stapsgewijze invoering van digitale
post via de Berichtenbox. Als eerste
stap ontvingen eind vorig jaar 6 miljoen
toeslagontvangers hun beschikking
op papier én digitaal. Een half miljoen
mensen had al een Berichtenbox,
nu hebben 1,2 miljoen mensen daad­
werkelijk hun Berichtenbox geactiveerd.
Uiteindelijk doel is op termijn zoveel
mogelijk van de papierenstromen
richting burger te digitaliseren.
“Dat doen we om onze dienstverlening
te verbeteren, maar ook uit kosten­
overwegingen. We hebben het over
160 miljoen poststukken per jaar!”
Is het bij zulke aantallen niet makke­lijker
om zelf iets te ontwikkelen? “Ja” beaamt
la Housse, “maar we hebben er bewust
voor gekozen om aan te sluiten op de ge­
nerieke infrastructuur van MijnOverheid.”
De belangrijkste overweging daarbij?
“We willen de dienstverlening vanuit het
perspectief van de burger verbeteren. Die
zit niet te wachten op een apart elektro­
nisch postbusje met een aparte inlog bij
elke overheidsinstantie.”
Geen twee-richtingen kanaal
De Berichtenbox moet besparingen
opleveren aan papier en porti.

“Denk maar aan die 160 miljoen
poststukken! Maar ook voor de burger
is het prettiger. Die kan straks op
één plek alle mededelingen van alle
overheidsinstanties terugvinden.
Dat is winst. Belangrijk is wel dat we
ons realiseren dat de Berichtenbox geen
twee-richtingen communicatie­kanaal
is.” La Housse: “bij de Belastingdienst is
het een postbus, waar formele berichten
worden afgeleverd. Je kunt geen dingen
terug sturen.”
Dat lijkt misschien beperkt, maar
la Housse legt uit dat het juist de kracht
van het kanaal is. Naast de Berichtenbox
zijn er immers nog andere kanalen,
zoals de portals Mijn Belastingdienst
en Mijn Toeslagen. “De portals zijn
echt van de Belastingdienst. Bedoeling
is dat de Berichtenbox en de portals
elkaar versterken. In die portals vind
je de verdieping.” Door burgers vanuit
de Berichtenbox – over enige tijd:
zonder opnieuw uit- en inloggen door te leiden naar de achterliggende
portalen, kun je de informatie veel
gelaagder aanbieden. La Housse:
“In print kun je nooit zo compleet
zijn.”
Sleutel voor succes
Of la Housse nog een advies heeft voor
nieuwe aanbieders van de dienst?
“Jawel: kies voor de Berichtenbox op
MijnOverheid om je dienstverlening
te verbeteren.” En verder wil hij nog
één ding kwijt: “De ontwikkeling van
generieke voorzieningen is de sleutel
voor succes. Als we serieus aan de slag
willen met de kabinetsplannen, dan
moeten we het gezamenlijk doen.
Daarom investeren wij als grootge­
bruiker in het gemeenschappelijke.
Belangrijk is dan wel dat alle partijen
in de keten de boel goed blijven

Frans la Housse
Waar?
Belastingdienst,
29.000 medewerkers
Wat?
“6 miljoen toeslagontvangers
ontvingen eind 2013 hun
beschikking op papier én
digitaal via de Berichtenbox op
MijnOverheid. Op dit moment
hebben ruim 1,2 miljoen burgers
hun Berichtenbox daadwerkelijk
geactiveerd.”
Waarom?
“Om het de burger stap voor stap
makkelijker te maken, om onze
dienstverlening te verbeteren,
en ook uit (overheidsbrede)
kostenoverwegingen: we hebben
het over 160 miljoen poststukken
per jaar.”
Toekomst?
“Volgende stap: dit jaar de
1ste stroom berichten over
inkomstenbelasting aansluiten
(op de berichtenbox), daarna
stapsgewijze uitbreiding.”
Besparing?
“Vooral potentiële besparing
(denk aan al die poststukken!).
Nu vooralsnog naast digitale
stroom nog papier.”
Investering?
“Ja, kosten voor e-mededelen en
voor een bescheiden campagne
om gebruik Berichtenbox te
promoten.”
Advies voor nieuwe aanbieders?
“Kies voor de Berichtenbox om je
dienstverlening te verbeteren.”

ondersteunen. Want het is niet alleen
cruciaal dat de overheidsbrede voorzie­
ningen tot stand komen. Ze moeten ook
goed onderhouden worden.”

“Ik kan de releasedata van de
bouw­stenen nu sneller terugvinden”
Eerder dit jaar is de nieuwe versie van de Releasekalender
e-overheid gepresenteerd. De Releasekalender biedt (plannings)
informatie over de verschillende bouwstenen van de e-overheid
met bijbehorende producten en releases. Op basis van deze
gegevens kan een afnemer of leverancier bepalen welke releases
relevant zijn voor de eigen implementatieplanning.
Met de hulp van de feedback van een
groot aantal gebruikers is de
toegankelijkheid en de bruikbaarheid
van de Releasekalender nu nog beter
geworden. Zo staat alle releaseinformatie per product gebundeld op
één overzichtelijke pagina. Bovendien
maakt een tijdbalk inzichtelijk welke
afhankelijkheden er tussen releases

bestaan. Ook worden alle releases in
kalendervorm getoond. Een RSS-feed
maakt het mogelijk dat gebruikers
automatisch op de hoogte blijven van
wijzigingen in de Releasekalender.
Roderik Bijlard, stelselregisseur
basisregistraties bij Waternet:
“Een groot voordeel van de nieuwe

vormgeving is dat alle recente
wijzigingen en aankomende releases nu
in één oogopslag inzichtelijk zijn. Wil je
bijvoorbeeld weten welke releases de
komende maanden worden verwacht of
recent zijn gewijzigd, dan kan ik dit nu
snel terugvinden”.

Zelf een kijkje
nemen?
Bekijk de vernieuwde
Releasekalender e-overheid op
het Stelselinformatiepunt.

i-NUPdate 05
pagina 6

“Het is de keten die dit succes
tot stand heeft gebracht”
Gebruik BRP en NHR maakt onderwijsinschrijvingen simpeler en goedkoper
We zijn meteen begonnen met bouwen.
Elke vier weken ontwikkelden we een
klein informatieketentje. Na vier weken
kwamen we bij elkaar, vervolgens
beoordeelden we samen, als keten,
het resultaat. Wat we samen hadden
ontwikkeld boden we vervolgens ter
test aan de betrokken partijen aan.
Dat hebben we zo 40 x 4 weken gedaan.
Het is niet OCW of DUO geweest die het
succes tot stand heeft gebracht, het is de
hele keten geweest.”

“De aanpak is geschikt
voor elke willekeurige
keten die ergens op
een basisregistratie wil
aansluiten”
Dat Bert Wolthuis (projectleider Basisregister Hoger Onderwijs) en Mariska Zwinkels
(senior beleidsadviseur strategisch informatiebeleid bij OCW) enthousiast zijn over de
recente digitaliseringstrajecten in het onderwijs is wel duidelijk. Opvallend is dat het
enthousiasme maar voor een deel van het resultaat geldt. Wolthuis en Zwinkels zijn vooral
positief over de aanpak. “Deze aanpak is geschikt voor elke willekeurig keten die ergens
op een basisregistratie wil aansluiten.”
I Het project
BRON HO staat voor Basis Register Onderwijs
(BRON) Hoger Onderwijs. BRON HO is
een ketenproces waarbij inschrijvingen
en diploma’s van studenten in het Hoger
Onderwijs worden vastgelegd in registers bij
DUO. Deze inschrijvingen en diploma’s zijn
de basis voor de bekostiging van de hoger
onderwijsinstellingen.
Bert Wolthuis:
“Drie jaar geleden werd ik gevraagd
voor het project Basis Register Hoger
Onderwijs. Een prachtige klus! Niet eens
vanwege de inhoudelijke complexiteit,
maar meer omdat er zoveel verschillende
partijen bij betrokken zijn. Meer dan
55 onder­wijsinstellingen, elk met
hun eigen kenmerken. Het ministerie

De i-NUP
Buzz tour
Welke resultaten zijn er met
behulp van i-NUP behaald?
Tijdens de Buzz Tour reizen we
langs verschillende projecten in
het land om te zien wat er is
bereikt, welke uitdagingen
overwonnen zijn en wat het
uiteindelijk in de praktijk
oplevert. Mee-Buzzen?
Bekijk de website en de filmpjes.

en uitvoeringsorganisatie DUO. En
natuurlijk de softwareleveranciers die
in het hoger onderwijs werken, en de
ontwikkelaars van Studielink.”

“Er waren toen nog
650 gemeenten en
die stuurden ons
enveloppen met
diskettes.”
Mariska Zwinkels:
“Twaalf jaar geleden kwam ik bij OCW
voor de invoering van het persoons­
gebonden nummer in het onderwijs.
Ha! De Belastingdienst stuurde toen
brieven aan kinderen vanaf 10 jaar om
hun sofinummer bekend te maken.
Die hadden ze nodig bij het inschrijven
in het voortgezet onderwijs. Er waren
toen nog 650 gemeenten en die
stuurden ons enveloppen met diskettes
met GBA gegevens. Dat kunnen we ons
nu niet meer voorstellen, toch? Ik zie
BRON HO als een geweldig sluitstuk
van dat traject. Bijzonder is, dat we bij
elk traject van implementatie, eerst
voortgezet onderwijs, daarna middel­
baar beroepsonderwijs en toen primair
onderwijs, nieuwe technieken gebrui­
ken door de snelle ontwikkelingen.
Het Hoger onderwijs is nu voorloper.
Over de hele keten is het proces
gedigitaliseerd. Van de eerste aan­
melding tot de bekostigingsbeslissing.”

II De aanpak
In de keten wisselen DUO, Studielink en
de onderwijsinstellingen gegevens uit.
Daarbij wordt gebruikt gemaakt van
verschillende basisregistraties, zoals de
BRP en NHR. De uitwisseling van de
inschrijf- en diplomagegevens gaat door
middel van webservices. Dit betekent dat
er een rechtstreekse koppeling is tussen
het administratieprogramma van Hoger
onderwijsinstellingen, Studielink en de registers
bij DUO en vice versa. Het project koos voor een
stapsgewijze invoering: vorig voorjaar ging het
aanmeldproces live. In december volgde de rest.
Beide keren ging de live gang probleemloos.

“Wij hebben gekozen
voor een register dat
functioneert op basis
van de vraag om
gegevens.”
Wolthuis:
“Dat een automatiseringstraject bij
de overheid van deze omvang zó soepel
is verlopen, komt door de aanpak.
Die was fundamenteel anders. Eind 2010
zijn we met alle ketenpartners bij elkaar
gekomen en hebben we een masterplan
opgesteld. Daarin hebben we duidelijk
gesteld: in december 2013 is alles klaar
en gaan we live. We hebben bewust
géén programma van eisen opgesteld.
De enige eis die er gold was: voldoet
het aan de wet?

Zwinkels:
“Het Basisregister Onderwijs is formeel
geen onderdeel van het Stelsel van
Basisregistraties. We hebben ons afge­
vraagd of we daar geen onderdeel van
willen uitmaken, maar het antwoord
is nee. We willen de aansluiting en het
gebruik van het register niet verplicht
opleggen. Wij hebben gekozen voor een
register dat functioneert op basis van de
vraag om gegevens. Het oorspronkelijke
doel van het BRON was: zorgen voor een
beter bekostigingsproces. Het gaat om
miljarden! Vervolgens kwam de vraag of
we niet iets konden doen met school­
verzuim. Daarna was de aansluiting van
het diplomaregister een wens. En zo
hebben we het langzaam opgebouwd.
Vanuit de vraag.”

De voordelen van de BRON
HO-ontwikkelaanpak
1 Het belang van de keten staat
centraal (en niet dat van 1 van
de partijen)
2 Korte iteraties leveren snel
resultaat op: dat motiveert en
stimuleert
3 Omdat elke partij gelijkwaardig
is, doorbreek je de
ongelijkvormigheid die er in
een keten altijd is (het grote
ministerie vs de lokale of
regionale spelers).

III Het resultaat
Vroeger moest een scholier die zich aanmeldde
bij het WO of HBO een enorme hoeveelheid
bewijsstukken opsturen. Diploma,
cijferlijsten, certificaten, etc… Terwijl veel
van deze informatie al bij DUO bekend
was. Instellingen sturen namelijk van alle
leerlingen een kopie van behaalde resultaten

naar DUO. Als een scholier zich nu aanmeldt,
worden persoonsgegevens (via de BRP) en
studieresultaten realtime opgehaald bij DUO.
De scholier geeft met vinkjes aan of de getoonde
informatie klopt, en daarna verzendt hij de
aanmelding. Zo gaat de hele set in één keer naar
de instelling. De instellingen zelf krijgen – direct
na verzending van inschrijvingen en diploma’s
– van DUO een bericht of de inschrijvingen
en diploma’s voor bekostiging in aanmerking
komen.
Wolthuis:
“Je hoort mij nu heel enthousiast
zijn. Dat komt natuurlijk door het
eindresultaat. Daar ben ik heel blij
mee. Alle partijen zijn een zware
administratieve last kwijt. Ik word nog
dagelijks gefeliciteerd vanwege het
succes. Mijn standaardantwoord is dan:
ik neem de felicitaties graag namens
de hele keten in ontvangst. Want mijn
enthousiasme geldt vooral de manier
van samenwerken die we op de kaart
hebben gezet. En met samenwerken
bedoel ik echt fundamenteel anders
met elkaar omgaan. Het gaat erom te
investeren in vertrouwen, en dat mag
tijd kosten. Het Ministerie heeft daarbij
een belangrijke rol gespeeld. Ze hebben
de keten de ruimte gegeven. Die open
houding heeft goed gewerkt. Weg van
het hiërarchische top down-denken.”
Zwinkels:
“De voordelen zijn helder denk ik.
Besparingen, snellere doorlooptijden,
etc... Aankomende studenten zijn
tevreden, onderwijsinstellingen
méér dan. Heeft Bert je verteld van
Hogeschool Utrecht? Dat er afgelopen
zomer 25 minder uitzendkrachten
nodig waren om de inschrijvingen te
verwerken? Nou, dat is maar één van
de voorbeelden. Het nieuwe systeem
werkt ook in de bestrijding van fraude.
Het gaat er steeds om de juiste balans
te vinden tussen de dienstverlening aan
studenten, hun ouders en instellingen
en het voorkomen van fraude.”
Wolthuis:
“Voor de medewerkers van DUO is het
ook een grote verandering. Ze werken
nu met een realtime proces, waarbij
allerlei controles niet meer nodig zijn.
Dat vraagt om een andere manier van
denken. De medewerker komt veel meer
in de regisserende rol. Er komt minder
druk op fatale deadlines. Instellingen
najagen hoeft niet meer, de contacten
zijn nu veel positiever. Het scheelt de
medewerker een hoop tijd. Tijd die hij
goed kan gebruiken voor de nieuwe
dienstverlening die is toegevoegd.”
IV De toekomst
Wolthuis:
“OCW wil deze vorm van digitalisering
graag in de volle breedte van het onder­
wijsveld uitrollen. Te beginnen bij het

i-NUPdate 05
pagina 7

MBO. Dat is inhoudelijk complexer,
daar spelen nog meer partijen een
rol, zoals leerwerkbedrijven en
stagebegeleiders. En ook kom ik weer
terug op de aanpak. Ik ben ervan
overtuigd dat deze aanpak geschikt is
voor willekeurig welke keten die ergens
op een basisregistratie wil aansluiten.
Een aanpak waar het denken wordt
omgezet in maken en realiseren.
Die aanpak, dat is wat mij betreft de
toekomst.”
Zwinkels:
“Het stelsel van basisregistraties
bestaat uit een harde kern – met
wie doet de overheid zaken en waar
ze te vinden – en uit aanvullende
informatie – je inkomen, je diploma’s.
Dat onderscheid tussen kerninformatie
en aanvullende informatie moeten
we eerst héél goed maken, vóórdat
we een volgende stap zetten in
invoering van het stelsel. Maar wat
betreft de toekomst van OCW. Als we in
samenwerking met het onderwijs een
gezamenlijke i-agenda hebben opgezet
en gelijkwaardig samenwerken in het
realiseren van de mogelijkheden, dan
hebben we het goed gedaan. Daarbij
gaat het er ook om dat we bewuste
keuzes maken over de informatie die
we nodig hebben voor de taak die we
moeten volbrengen. En ja: dat is nog
een hele kunst.”

Niels gaat studeren! Lees mee hoe hij dit digitaal regelt
Moest men vroeger nog een stapel aan formulieren invullen en kopieën van
diploma’s opsturen, tegenwoordig is het aanmelden voor een studie een fluitje
van een cent. Dankzij BRON HO. En in de toekomst wordt het alleen nog maar
makkelijker. Want een scholier die het diploma binnen heeft en gaat studeren
regelt straks niet alleen de studie online en ‘realtime’, maar ook alle zaken
eromheen.

17 mei 2016
21.10 - Eén site, met één account
Niels gaat naar ikwiliets.nl en logt in op zijn account, met DigiD. Al zijn
persoonlijke gegevens verschijnen in beeld. Nou ja: alleen de gegevens die bij de
overheid bekend zijn natuurlijk. Waar hij woont (Eemnes), met wie (zijn
ouders), zijn geboortedatum...
21.15 - Life event kiezen
Niels vinkt ‘ik ga studeren’ aan. Relevante keuzes en opties komen in beeld.
Studeren, verhuizen, verzekeren. En een niveau dieper: opleiding kiezen,
huurtoeslag aanvragen, zorgverzekering afsluiten. Bij elke keuze hoort een
handig stappenplan. Niels begint bij het begin: hij meldt zich aan voor
Economie in Rotterdam.

dat hij welkom is. Tenminste, als hij zijn inschrijving definitief maakt.
Dit doet hij meteen.
11.40 - Kamer zoeken
Nu Niels toch bezig is: direct maar even kamers kijken in Rotterdam. Op een
plattegrond ziet hij alle beschikbare studentenhuisvesting, met het aantal
vierkante meters, de huurprijs en de gegevens van de verhuurder. Hij mailt er
een paar. Kan hij daar vóórdat hij vier weken gaat reizen nog net langs.
11.50 - Studiefinanciering regelen
Als Niels wil uitloggen verschijnt er een checklist: wat te regelen vóórdat zijn
studie start op 15 augustus? De meeste dingen komen later wel. Wel handig
dat hij een reminder kan instellen. Alleen die studiefinanciering… Voor de
zekerheid toch maar vast even chatten via een videoverbinding met een
recruiter. Die legt uit hoe het zit met het terugbetalen van leningen. Om de
studietoelage en ouderbijdrage te berekenen zijn inkomensgegevens van de
ouders nodig. Niels’ ouders moeten daarvoor nog wel (online) toestemming
geven. Komt op het interactieve To Do lijstje.

1 augustus 2016

21 juni 2016

16.30 - Inschrijven in Rotterdam
Niels is gisteren verhuisd, vandaag schrijft hij zich in bij de gemeente Rotterdam.
Online natuurlijk. Ook de studiefinanciering is aangevraagd (en toegekend)
en de zorgverzekering geregeld. Maar hoe zit dat eigenlijk als hij gaat bijver­
dienen als fietskoerier? Niels klikt op ‘Studiefinanciering’ en daarna
op ‘bijverdienen’...

11.30 - Inschrijving definitief maken
Hoera! Niels is geslaagd. Gauw weer inloggen op zijn account, en checken of
zijn resultaten goed zijn ingevoerd. Leuk! De decaan Economie laat Niels weten

Zo regelt Niels zelf alles online op één site, met één account.
En is zo helemaal klaar voor zijn nieuwe leven in de nieuwe stad.

21.25 - Aanmelden voor opleiding
Niels kiest opleiding en universiteit, de rest gaat vanzelf. De aanmelding is zó
geregeld. Daarna logt Niels weer uit. Voor nu is hij klaar.

“Geef antwoord op de vraag van de burger”
www.tilburg.nl voldoet aan webrichtlijnen
Een betere, transparantere en snellere online dienstverlening:
dat was het doel in 2012 van Michiel Duijsings, adviseur
nieuwe media bij de gemeente Tilburg. Hij stuurde aan op
een spiksplinternieuwe website. Een site waar de burger snel
en soepel met de gemeente zakendoet.
het onoverzichtelijk en konden niet
vinden wat ze zochten.” Daarom koos
Tilburg voor een nieuwe website.
Tijdens het bedenken en het bouwen
lag de focus op de vraag van de burger.
En natuurlijk zijn de webrichtlijnen, één
van de i-NUP-bouwstenen, gehandhaafd.
Na een jaar hard werken ging de site in
november 2013 live.
Weet wat de burger wil
Wat zijn de webstatistieken? Wat typen
mensen in op Google? Wat gebeurt er in
het callcenter en in de Stadswinkel? Door
antwoord op dit soort vragen te zoeken
en een online enquête onder zo’n
400 burgers te houden, kwam Tilburg
erachter wat inwoners en ondernemers
willen. “Het was heel helder. Mensen
willen snel online een afspraak maken.
Een paspoort regelen. Of een verhuizing
doorgeven”, legt Duijsings uit.

De vorige website van de gemeente
Tilburg had haar ‘lifecycle’ volbracht,
vond adviseur nieuwe media Michiel
Duijsings. “We hadden véél te veel
inhoud op de website. Mensen vonden

Antwoord op de vraag
Deze uitkomsten pasten goed bij het
gedachtegoed van de gemeente over de
nieuwe website. “In plaats van te focussen
op wat wij de stad willen vertellen, richten
we ons op de vraag van de burger.

Die willen wij beantwoorden. En met onze
nieuwe website moeten mensen datgene
wat ze willen doen, soepel kunnen doen.
Een paspoort aanvragen doe je namelijk
niet voor je lol.”

“We krijgen
complimenten van de
gebruiker op Twitter”
Efficiënte informatie
Door de website op te ruimen, vindt de
bezoeker nu soepel wat hij nodig heeft,
laat Duijsings daar direct op volgen.
“Als mensen hun parkeervergunning
willen regelen, zitten ze niet te wachten
op informatie om een leuk uitstapje
te plannen. Of hoe je als organisatie
in elkaar zit. Dat is voor de bezoeker
helemaal niet interessant. Die wil
gewoon zakendoen met de gemeente
Tilburg.” Dat zakendoen moet in een
paar simpele clicks gebeuren. Daarom
licht Tilburg op de homepage de
belangrijkste taken voor mensen uit
op dat moment. “In de eerste week van
januari was de absolute toptaak: waar
moet ik met mijn kerstboom heen?”,
vertelt Duijsings.
Focus op toptaken
Tilburg focust met de toptaken op de
vraag van de burger en daarmee op de

gebruiksvriendelijkheid van de site.
“Wat dat betreft loopt het helemaal
parallel aan de webrichtlijnen”,
zegt Duijsings. “We hebben ze dan
ook steeds bij de hand gehad. Onze
webteksten zijn bijvoorbeeld op
taalniveau B2 en de kleurcontrasten
volgen precies de regels. Onder andere
daardoor is de site voor iedereen
toegankelijk. Ook is onze website
op tablet, telefoon of apparaat met
voorleessoftware goed te bekijken.”
Lijst van 50 dingen
Tilburg weet dat ze nu een goede website
heeft. Maar ze wil blijven verbeteren,
vertelt Duijsings. “Ik heb een lijst van
50 dingen die beter kunnen. Een lijst
die altijd blijft. Continu komen er
nieuwe ideeën en is nieuwe technologie
beschikbaar. We willen bijvoorbeeld
locatiegebonden informatie aanbieden
aan de burger: waar kan ik parkeren en
waar is nog plaats in de stad? Ook blijven
we nagaan wat de vraag is van onze
inwoners.”
Wat het oplevert
Duijsings denkt dat de nieuwe site
oplevert: een betere, transparantere
en snellere online dienstverlening.
Dat krijgen ze ook terug van de
gebruiker die complimenten geeft op
bijvoorbeeld Twitter. “En we zien dat de
informatie op onze site overeenkomt
met wat mensen op Google zoeken,
of als vraag intypen. Toch zijn we nog

steeds op zoek waarom mensen afhaken
als ze bijvoorbeeld online een afspraak
maken. Daarom houden we binnen­kort een enquête in ons callcenter.
We vragen aan klanten of ze het online
hebben geprobeerd. En als dat zo is,
willen we weten wat er mis ging
waardoor diegene nu aan de telefoon
hangt.”
Webrichtlijnen
Net voordat deze i-NUPdate is gedrukt,
ontving de gemeente Tilburg het
bericht dat ze het driesterrenlogo mag
voeren. De website van Tilburg voldoet
nu officieel aan de webrichtlijnen.
De gemeente Tilburg is wat betreft
haar website een voorloper op vele
overheidsinstanties, die nog aan de
slag moeten met de webrichtlijnen.
Het lijkt misschien een hele opgave,
maar Duijsings zegt: “Het is absoluut
mogelijk om het te halen. Het is gewoon
een kwestie van eraan beginnen. Haal er
iemand bij die weet hoe de richtlijnen
in elkaar zitten en ga het gewoon doen.
Want je website wordt er echt beter van!”

Benieuwd hoe
de website
eruitziet?
Kijk dan op www.tilburg.nl.

i-NUPdate 05
pagina 8

Mensen wegwijs maken in
de digitale overheid

Reacties op
de cursus
“Al die digitale dingen, dat ging
voor mijn gevoel buiten mij om.
Alsof ik er geen controle over
had. Dat is nu veranderd. Ik heb
er nu wel vertrouwen in dat als ik
iets doorgeef via internet, dat het
goed komt.“

Cursist: “Ik schrik nu niet meer als ik een foutmelding krijg.”

“We oefenen veel, ook thuis. Dat
is voor mij heel goed, zo raak ik
gewend aan waar dingen staan en
hoe je dingen doet. En ik schrik
ook niet meer als ik een
foutmelding krijg. Dat kan nou
eenmaal gebeuren.”
“Ik vind internet en e-mail
geweldig. Maar zaken regelen,
dat doe ik liever niet via de
computer. Alleen, hoe lang hou
ik dat vol? Steeds meer gaat
digitaal. Daarom doe ik deze
cursus.”

‘Digisterker’. De complimenten
zijn echt voor hen. Het programma
‘Digisterker’ is ook belangrijk geweest
voor Ede in de opzet en de organisatie
van de cursus. Zo hebben ze de
docententraining verzorgd en hebben
ze geholpen met het aanvragen van
Verklaringen Omtrent Gedrag van de
docenten.”

“We bieden steeds meer diensten digitaal aan. Dan moeten we er ook voor zorgen dat iedereen mee kan komen.“
Esther Hoogendoorn, medewerker Ondersteuning en Ontwikkeling E-dienstverlening, vertelt enthousiast over de
speciale cursussen die de gemeente Ede aanbiedt. Samen met de Senioren Welzijns Organisatie en Cultura Ede.
Heel aardig
“Ede doet het heel aardig als het
gaat om het digitaliseren van de
dienstverlening. Met de implementatie
van de NUP-bouwstenen liggen we iets
boven het landelijk gemiddelde. We
hebben nu

Over Esther
Hoogendoorn
“Ik ben steeds op zoek naar de
verbinding tussen techniek en
de klant. Veel oplossingen
worden vooral vanuit de techniek
bedacht. Ik doe dat liever
ander­som, ik kijk eerst waar
mensen behoefte aan hebben.
Ik zit hier dan ook voortdurend
vanuit de dienstverlening aan de
interne onderhandelingstafel
met degenen die alles technisch
realiseren.“

Colofon
i-NUPdate juni 2014
Gezamenlijk stelden overheden de
overheidsbrede implementatieagenda
voor dienstverlening en e-overheid op
waarop i-NUP is gebaseerd.

9 van de 13 bouwstenen gerealiseerd.
Een up to date Klant Contact Centrum,
het 14+-nummer, een uitgebreid
e-loket. Dat we steeds meer digitaal
doen is natuurlijk prettig voor de
meeste burgers. Maar wat we hier in Ede
merkten, is dat er nog heel wat mensen
zijn die opzien tegen de elektronische
overheid. Die willen wel, maar ze zijn
een beetje angstig om via internet
dingen door te geven aan de overheid.
Daarom bieden we een cursus aan.
Mensen wegwijs maken in de digitale
overheid, dat is wat we doen.”
Doorverwijzen
“De cursus is niet bedoeld voor mensen
die nog nooit achter een computer
hebben gezeten. Internet moet bekend
zijn, net als e-mail. Mensen kiezen
voor de cursus omdat ze het spannend
vinden om zaken te doen met de
overheid via de computer. Wij helpen
ze daarin vertrouwen te krijgen. En dat
lukt heel goed, als ik op de reacties afga!
Echte digibeten die zich aanmelden

Motto van de agenda is Eén digitale
overheid: betere service, meer gemak.
In deze krant delen we succesvolle
i-NUP en e-overheid praktijkverhalen.
Deze i-NUPdate is een uitgave van
programma i-NUP van het ministerie
van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties en is tot stand

voor de cursus verwijzen we door naar
het inloopspreekuur van de Senioren
Welzijns Organisatie. Daar kunnen ze
eerst basisvaardigheden opdoen.”
Olievlek
“Van de 180 deelnemers zijn de meeste
wat ouder. Maar we hebben ook een
aantal jongere cursisten. Die hebben
een partner die alles voor ze regelt,
maar die zeggen: dat wil ik ook zelf
kunnen. En we hebben een cursist die
in een Begeleid Wonen project zit. Tot
nu toe deed zijn casemanager alles voor
hem, maar hij wilde meer zelf doen.
Via die 180 deelnemers bereiken we
veel meer mensen. De cursus heeft een
olievlekwerking. Deelnemers leggen
thuis graag uit wat ze hebben geleerd.
Aan vrienden, familie, kennissen.“
Enthousiast
“De cursus is heel praktisch. Dingen zelf
doen staat centraal. Tijdens de eerste
bijeenkomst helpen we de deelnemers
om zelf DigiD aan te vragen. De keer

gekomen met de samenwerkende
partijen ICTU, KING, Logius, VNG,
ministerie van Infrastructuur en Milieu
en ministerie van Economische Zaken.
Een digitale versie van deze krant is te
downloaden op de pagina Publicaties
op http://e-overheid.nl/publicaties

daarop kan de deelnemer dan met zijn
DigiD aan de slag. De cursisten zijn heel
enthousiast. Ook over het werkboek dat
bij de cursus hoort. Daarvoor hebben
we dankbaar gebruik gemaakt van het
materiaal van het landelijke programma

Participatiemaatschappij
“Weet je wat ik zo mooi vind aan de
cursus? Dat het een echt samenspel is
met andere organisaties. De gemeente
Ede faciliteert de organisatie van de
cursus, de bibliotheek en welzijnswerk
bieden cursusruimte aan, docenten
werken op vrijwillige basis. Zo bekeken
is dit een mooi voorbeeld van de
participatiemaatschappij. De samen­
leving neemt het initiatief, de gemeente
faciliteert en regisseert.”

De cursus ‘Werken met de
elektronische overheid’ in Ede
Tijdens de cursus leren inwoners hoe
ze een DigiD kunnen aanvragen en
gebruiken, waar ze informatie
kunnen vinden en hoe ze zaken met
de overheid regelen, bijvoorbeeld
met de website www.ede.nl. Ook
krijgen ze te zien wat de overheid
allemaal al over iemand weet, zoals
de opbouw van de AOW.
De cursus duurt vier dagdelen van
ongeveer 2,5 uur en wordt tot de

Teksten
Marjan Derksen (Nawwara)
Gabie Oostervink (MinBZK)
Frits de Jong (KING)
Vormgeving
Optima Forma bv, Voorburg

zomer georganiseerd onder
verantwoordelijkheid van de
Gemeente Ede, samen met de
Senioren Welzijns Organisatie en
Cultura Ede.
In de cursus wordt gebruik gemaakt
van cursusmateriaal dat is
ontwikkeld door het programma
Digisterker. Interesse?
Kijk op www.digisterker.nl.

Druk
Opmeer Drukkerij bv, Den Haag
Redactie
info@e-overheid.nl