Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2427
Vragen van de leden Lodders en Teeven (beiden VVD) aan de Staatssecretaris
van Economische Zaken en de Minister voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking over de berichten «Welzijn scharrelvarken niet
beter dan gangbaar» en «Welzijn straalt uit naar buren» (ingezonden 6 mei
2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Economische Zaken) mede namens
de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking
(ontvangen 29 mei 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2014–2015, nr. 2274.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Welzijn straalt uit naar buren»1 en het bericht
«Welzijn scharrelvarken niet beter dan gangbaar»?2 Wat is uw reactie?
Antwoord 1
Ja.
Het artikel «Welzijn straalt uit naar de buren» beschrijft de ontwikkelingen op
het terrein van dierenwelzijn in Duitsland, Nederland en Denemarken. In
Duitsland worden verdere verbeteringen van het dierenwelzijn steeds meer
bepaald door een veranderende markt- en consumentenvraag naar duurzamer geproduceerde producten. Dit is vergelijkbaar met de situatie in
Nederland. In deze drie landen zijn vergelijkbare dierenwelzijn thema’s
actueel. Zoals bekend ben ik in gesprek met onder meer mijn Duitse en
Deense collega om de komende jaren gezamenlijk op te trekken om in
Europees verband de dierwelzijnsstandaarden op een hoger niveau te krijgen
en het welzijn van varkens in Europa verder te verbeteren.
Het bericht over het welzijn van scharrelvarkens heeft betrekking op de
resultaten van slachtkeuringen in een Deense slachterij. Ik heb geen
aanwijzingen dat in Nederland dergelijke verschillen in slachtkeuringsresultaten voorkomen.

1
2

ah-tk-20142015-2427
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Boerderij, nummer 31, 29 april 2015, pp.48–51
Nieuwe Oogst, 29 april 2015, http://www.nieuweoogst.mobi/scripts/edoris/
edoris.dll?tem=LTOM_TEXT_VIEW&doc_id=223864&utm_source=nieuwsbrief-29-042015&utm_medium=email&utm_campaign=nieuwsbrief_dagelijks

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Vraag 2
Deelt u de mening dat de Nederlandse varkenshouders zorgdragen voor
betaalbare en kwalitatief goede varkens (vlees)producten, met oog voor
milieu en welzijnseisen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Vanwege de hoge kwaliteitseisen vanuit de (export)markten en de maatschappelijke eisen ten aanzien van milieu en dierenwelzijn produceert de Nederlandse varkensketen door ondernemerschap, innovatie en verduurzaming
varkensvleesproducten tegen een betaalbare consumentenprijs.
Vraag 3, 5
Ziet u net als de varkenssector, Wageningen UR (Universiteit en Researchcentrum) en het LEI (Landbouw Economisch Instituut) dat door het opleggen van
extra welzijns- en milieumaatregelen de kostprijs in de afgelopen jaren is
toegenomen? Het verschil in kostprijs tussen de Nederlandse boer zijn
collega’s in Europa is inmiddels opgelopen tot 19 cent per kilogram slacht
gewicht (Interpig rapport 2013) en zal met aanvullende regels verder
toenemen met als gevolg een verslechterende concurrentiepositie; wat is de
reactie van het kabinet op dit verschil en de verslechterende concurrentiepositie van de Nederlandse varkensboer?
Wat is uw reactie op de opmerking van Robert Hoste, econoom van
Wageningen UR dat de Nederlandse kostprijspositie onder druk staat; «We
raken achterop ten opzichte van directe concurrenten»?3 Wat betekent dit
voor de concurrentie positie in Europees verband en wat betekent dit voor de
concurrentiepositie in relatie tot derde landen waar recent handelsverdragen
mee zijn gesloten?
Antwoord vraag 3, 5
Nederlandse varkenshouders produceren in Europa tegen een redelijk
gunstige kostprijs. Uit het Interpigrapport uit 2013 blijkt dat de totale
Nederlandse kostprijs in 2011 € 1.60 per kilogram geslacht gewicht was. Dit
was enkele centen hoger dan Denemarken en Spanje en lager dan de
kostprijs in andere lidstaten.
De kostprijs van Nederlands varkensvlees als gevolg van overheidsmaatregelen in 2013 bedroeg 19 cent per kilogram geslacht gewicht. In andere
belangrijke varkensproducerende EU-lidstaten was dit 7 à 8 cent. Het grootste
deel van de Nederlandse kostprijs als gevolg van overheidsmaatregelen (13
cent) hangt samen met de extra kosten van de implementatie van Europese
milieuregelgeving (mestafvoer, ammoniakemissie beperkende maatregelen en
productierechten). Deze extra kosten zijn een gevolg van de relatief hoge
veebezetting en milieubelasting in Nederland waardoor verdergaande
maatregelen nodig zijn om de milieudoelen te kunnen realiseren. Een beperkt
deel (circa 2 cent) is toe te schrijven aan nationale maatregelen op het terrein
van dierenwelzijn die rond het jaar 2000 zijn ingevoerd.
Tegenover de hogere kosten voor maatschappelijke eisen in Nederland staan
voordelen op het gebied van productie efficiëntie, sectorstructuur, logistiek,
kennisinfrastructuur en nabijheid van consumentenmarkten, die niet apart zijn
gekwantificeerd.
Het kostprijsverschil van de Europese varkenshouderij ten opzichte van
belangrijke varkensproducerende derde landen is aanzienlijk vanwege de
lagere voer- en arbeidskosten in deze derde landen. De overheidsmaatregelen
van de EU vergroten dit kostprijsverschil slechts in geringe mate. Naast de
kostprijs hangt de concurrentiepositie van de Europese varkenssector ten
opzichte van derde landen sterk af van de ontwikkeling van de wisselkoers
tussen de munten van derde landen en de euro. De sterke daling van de
koers van de euro in de afgelopen periode ten opzichte van de Amerikaanse
dollar heeft de exportpositie van Europese varkensvleesproducten gunstig
beïnvloed.

3

Ibid, pp. 51

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 4
Deelt u de mening van de voorzitter van de LLTB-vakgroep varkenshouderij
dat extra wetgeving kan leiden tot een verplaatsing van Nederlandse
productie naar andere landen? Zo nee, waarom niet? Deelt u de mening dat
een vertrek van de varkenssector uit Nederland dient te worden voorkomen?
Antwoord 4
Ik ben voorstander van het aanscherpen van dierwelzijnseisen op Europees
niveau vanwege de gevolgen voor de concurrentiepositie en het toekomstperspectief van de Nederlandse varkenssector. Dit is niet alleen van belang voor
eerlijke concurrentieverhoudingen (level playing field) maar ook voor de
verbetering van dierenwelzijn in andere lidstaten. Innovaties en verbeteringen
op het terrein van dierenwelzijn moeten deel uit gaan maken van onderscheidende marktconcepten en worden betaald uit de markt. Het verplicht
eenzijdig aanscherpen van wettelijke eisen voor dierenwelzijn maakt nieuwe
verdienmodellen voor verduurzaming van de varkensketen in de praktijk
nagenoeg onmogelijk.
Vraag 6
Deelt u de zorgen om de handelspositie van de Nederlandse varkenssector?
Wat gaat u doen om de Nederlandse varkenssector concurrerend te laten
blijven zijn? Wat gaat u doen om Europa internationaal concurrerend te laten
zijn?
Antwoord 6
Bij de onderhandelingen over handelsverdragen heeft het kabinet oog voor
de handelspositie van de Nederlandse en Europese varkenssector. Innovatie,
verduurzaming, onderscheidende ketenconcepten van varkensproducten,
nieuwe marktstrategieën en verdienmodellen zijn nodig voor een toekomstbestendige en concurrerende Nederlandse varkensketen. Het initiatief hiervoor
ligt primair bij het bedrijfsleven. Ik faciliteer en ondersteun het bedrijfsleven
door onderzoek en innovatie via de Topsector Agri & Food en het financieel
ondersteunen van koplopers met fiscale regelingen.
Vraag 7
Kunt u aangeven wat de gevolgen zijn van de steeds hogere standaarden
binnen Europa in relatie tot de verschillende (gesloten) handelsverdragen?
Deelt u de mening dat Nederland en Europa zich uit de markt prijzen door
deze steeds hogere standaarden? Zo nee, waarop baseert u dit? Zo ja, welke
acties gaat het kabinet ondernemen om dit te voorkomen? Bent u bereid op
de RBZ-Raad (Raad Buitenlandse Zaken) van 7 mei a.s. bij de andere lidstaten
aandacht te vragen voor de specifieke problematiek van de standaarden en
de Kamer daarover te berichten?
Antwoord 7
Gelet op het feit dat de kosten van de Europese standaarden voor dierenwelzijn, milieu en gezondheid relatief beperkt zijn (circa 5% van de kostprijs in
belangrijke varkensproducerende lidstaten) en de relatief hoge milieukosten
van de Nederlandse varkenssector een gevolg zijn van de specifieke situatie
in Nederland (zie antwoord op vragen 3 en 5), zal het kabinet voor deze
kosten van de varkenshouderij geen specifieke aandacht vragen bij andere
lidstaten in het kader van handelsverdragen. Ik wil benadrukken dat het
kabinet zich inzet voor het handhaven van de EU-standaarden op het gebied
van milieu, gezondheid en dierenwelzijn in multilaterale en bilaterale
handelsovereenkomsten. Daarnaast zet het kabinet zich er voor in om via de
EU derde landen in het kader van handelsverdragen te bewegen tot
verbetering van dierwelzijnsstandaarden naar het niveau van de Europese
Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3