2
Energie
Aan�de�orde�is�de�behandeling�van:
- het�wetsvoorstel�Wijziging�van�de�Wet�milieubeheer,
de�Wet�op�de�economische�delicten�en�de�Elektriciteitswet�1998�ter�implementatie�van�richtlijn�nr.�2009/28/EG,
richtlijn�nr.�2009/30/EG�en�richtlijn�nr.�2009/33/EG�(implementatie�van�de�EG-richtlijn�energie�uit�hernieuwbare�bronnen,�de�EG-richtlijn�brandstofkwaliteit�en�de
EG-richtlijn�schone�en�energiezuinige�wegvoertuigen)
(32357).
De�voorzitter:
Een�hartelijk�woord�van�welkom�aan�de�staatssecretaris,�de�heer�Atsma.�Voor�de�eerste�termijn�van�de�Kamer
hadden�wij�gerekend�op�de�heer�Koopmans�van�het�CDA,
maar�die�fractie�heeft�besloten�de�heer�Haverkamp�af�te
vaardigen.�Hij�heeft�een�spreektijd�van�vijf�minuten.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geopend.

De�heer�Haverkamp�(CDA):
Voorzitter.�Wij�hebben�ingetekend�in�het�besef�dat�de�heer
Koopmans�het�woord�zou�voeren.�Ik�zal�iets�langer�het
woord�voeren,�maar�ik�probeer�toch�voor�de�eindtijd�af�te
ronden.
Vorige�week�stelde�onze�staatssecretaris�in�Utrecht�40
elektrische�taxi's�in�gebruik.�Deze�taxi's�maken�onderdeel
uit�van�een�studie,�gedaan�door�vijf�autofabrikanten,�de
kennisinstituten�TNO�en�TU�Delft,�de�ANWB�en�energieleverancier�Essent.�Doel�van�dit�onderzoek�is�om�ervoor
te�zorgen�dat�elektrische�auto's�toepasbaar�worden�in�het
dagelijks�gebruik.�Met�hun�taxi's�lopen�de�Utrechtse�taxichauffeurs�voorop�in�kennisontwikkeling�en�toepassing
ten�behoeve�van�verduurzaming�van�de�brandstofmix�en
van�aandrijfsystemen�die�het�wegvervoer�de�komende�decennia�zullen�veranderen.
Het�voorbeeld�van�de�taxi's�laat�wat�mij�betreft�zien�dat
hoe�saai�en�ontoegankelijk�richtlijnen�ook�geformuleerd
worden,�zij�invloed�hebben�op�het�dagelijks�leven�in�het
land.�Die�invloed�kan�positief�zijn,�maar�soms�ook�negatief.�Het�is�aan�ons�als�volksvertegenwoordigers�om�bij
de�implementatie�van�deze�richtlijnen�positieve�kanten�te
benadrukken�en�waar�wenselijk�en�mogelijk�de�negatieve
kanten�te�verminderen.
Niet�alleen�laat�het�voorbeeld�van�de�taxi's�zien�hoe�Europese�wet-�en�regelgeving�concreet�kan�worden�in�het
Utrechtse�straatbeeld,�het�laat�ook�zien�dat�we�de�doelstelling�om�in�2020�minimaal�14%�van�onze�energie�uit
hernieuwbare�bronnen�te�halen,�alleen�kunnen�realiseren�als�we�de�handen�ineenslaan.�Kennisinstituten�zoals
TNO,�onze�technische�universiteiten,�grote�consumentenorganisaties�als�de�ANWB,�maar�ook�fabrikanten�van�bijvoorbeeld�auto's�en�niet�te�vergeten�de�energieproducenten�zullen�de�handen�ineen�moeten�slaan�om�met�concrete�voorbeelden,�zoals�die�taxi's,�samen�te�werken�aan
de�realisatie�van�onze�doelstellingen.�Dat�roept�wel�de
vraag�op�wanneer�elektrisch�rijden�een�echte�businesscase�wordt�en�naar�verwachting�niet�meer�subsidiebehoeftig�zal�zijn.

Tweede�Kamer

Energie

Onze�regering�heeft�zich�onderworpen�aan�bindende
nationale�doelstellingen�om�ervoor�te�zorgen�dat�het�aandeel�energie�uit�hernieuwbare�bronnen�in�de�EU�in�2020
ten�minste�20%�bedraagt�en�in�Nederland�14%.�Mijn�eerste�vraag�aan�de�staatssecretaris�is�hoe�de�rit�in�de�elektronische�taxi�beviel.�Mijn�tweede�vraag�is�hoe�realistisch�de�nationale�doelstelling�voor�Nederland�is.�Gaat�de
staatssecretaris�ervan�uit�dat�we�deze�doelstellingen�halen?�Hij�heeft�het�contractje�ondertekend�in�Brussel.�Hoe
ziet�de�tijdslijn�eruit�om�ook�daadwerkelijk�die�doelstelling
te�halen?�Heeft�hij�het�gevoel�dat�we�nog�op�schema�lopen?
Op�welke�wijze�wordt�omgegaan�met�de�lidstaten�die
deze�doelstellingen�niet�halen?�Hoe�groot�is�de�kans�op
doelbereik�in�andere�landen?�We�hebben�gezien�dat�financiële�duurzaamheid�soms�wat�anders�wordt�ingevuld�in
de�verschillende�lidstaten.�Mogen�we�ervan�uitgaan�dat
we�elkaar�wel�scherp�houden�wat�betreft�ecologische
duurzaamheid?�Hoe�zit�het�met�de�ecologische�duurzaamheid�van�die�hernieuwbare�energie�in�de�verschillende�lidstaten,�zeker�omdat�er�nog�geen�door�de�Europese�Commissie�goedgekeurd�Europees�certificeringssysteem�bestaat?
Voor�de�CDA-fractie�is�een�gelijk�speelveld�in�Europa
van�het�grootste�belang.�Daarnaast�hebben�wij�er�vertrouwen�in�dat�het�Nederlandse�bedrijfsleven�zijn�maatschappelijke�verantwoordelijkheid�neemt.�Bij�het�nemen�van�die
verantwoordelijkheid�helpt�het�als�individuele�bedrijven
het�wiel�niet�elke�keer�hoeven�uit�te�vinden�en�er�gebruik
kan�worden�gemaakt�van�certificering.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Het�is�goed�dat�de�heer�Haverkamp�interesse�heeft�over
de�grens,�maar�zijn�inbreng�suggereert�een�beetje�dat
Nederland�op�dit�punt�ver�zou�voorlopen�op�onze�EUcollega's.�Hij�kent�toch�ook�het�lijstje�dat�Nederland�op�het
gebied�van�duurzame�energie�vijf-na-laatste�is�van�alle
EU-lidstaten?�Vanwaar�deze�grote�broek�die�hij�aantrekt?
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Nee,�ik�trek�geen�grote�broek�aan.�Ik�heb�ook�aan�de�regering�gevraagd:�beste�regering,�u�hebt�zelf�bepaalde�doelstellingen�geaccepteerd,�hoe�staat�het�met�het�realiseren�van�die�doelstellingen?�Wij�houden�de�regering�ook
scherp,�want�afspraak�is�afspraak�geldt�ook�voor�Nederland.�Daarom�vind�ik�ook�dat�de�staatssecretaris�mag�uitleggen�hoe�hij�omgaat�met�deze�afspraak.�Wanneer�je�in
Europa�iets�afspreekt�waarover�je�lang�met�elkaar�hebt
gesproken,�vind�ik�dat�er�ook�een�verantwoordelijkheid
is�om�elkaar�daar�scherp�op�te�houden.�Wij�hebben�op
een�ander�terrein,�financiële�duurzaamheid,�gezien�dat�afspraken�op�papier�soms�een�wassen�neus�blijken�te�zijn.
Ik�lees�in�de�stukken�dat�men�zich�heeft�verplicht�tot�bepaalde�maatregelen�en�ik�vraag�nu�aan�de�staatssecretaris�of�er�sancties�zijn�afgesproken.�Is�afgesproken�hoe
wordt�opgetreden�als�een�lidstaat�zich�niet�aan�de�afspraken�houdt?
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Mijn�vraag�is�ook�wat�de�ambitie�is�van�de�CDA-fractie.�Zij
roept�voortdurend�dat�zij�grote�ambities�heeft�op�het�gebied�van�bijvoorbeeld�innovatie;�Nederland�zou�in�de�top
tien�van�de�meest�innoverende�landen�ter�wereld,�dus�niet
alleen�van�Europa,�moeten�komen.�Op�welke�positie�van
het�lijstje�van�Europese�landen�wat�betreft�duurzaamheid
zou�Nederland�naar�de�mening�van�de�heer�Haverkamp

26 januari 2011
TK�44

44-2-1

Haverkamp
moeten�staan?�Acht�hij�de�vijfde�plaats�van�onder�acceptabel?
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Wat�mij�betreft�zijn�alle�lidstaten�gelijk.�Wij�hebben�met�elkaar�afgesproken�wat�wij�moeten�doen�en�iedere�lidstaat
moet�zijn�afspraken�nakomen.�Dit�houdt�in�dat�iedereen
precies�doet�wat�is�afgesproken.�De�vraag�is�dus�nu�hoever�de�Nederlandse�regering�is�gevorderd�met�de�uitvoering�van�de�afspraken�die�zij�heeft�gemaakt.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Is�het�naar�de�mening�van�de�CDA-fractie�prima�als�dit�betekent�dat�wij�over�vier�jaar,�aan�het�einde�van�deze�kabinetsperiode,�op�de�vijfde�plaats�van�onder�blijven�hangen?
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Wij�moeten�onze�afspraken�nakomen,�daarvan�moeten�wij
eerst�werk�maken.�Ik�meen�dat�wij�dan�nog�een�redelijke
ambitie�hebben.
Wij�weten�dat�Nederland�voorop�loopt�in�duurzame
handel�en�multi-stakeholderinitiatieven�om�de�duurzaamheid�van�grondstoffen�te�borgen,�niet�het�minst�door�de
versterkte�steun�van�het�kabinet�aan�het�Initiatief�Duurzame�Handel.�Er�is�de�CDA-fractie�om�twee�redenen�veel
aan�gelegen�om�de�hier�ontwikkelde�standaarden�ingang
te�doen�vinden�in�Europa:�uit�duurzaamheidsoptiek,�omdat�Nederlandse�standaarden�in�principe�deugen,�maar
ook�uit�economisch�belang,�omdat�op�die�manier�de�inzet
van�Nederlandse�bedrijven,�ngo's�en�kennisinstellingen
wordt�beloond�doordat�zij�vervolgens�met�de�Nederlandse�standaard�in�heel�Europa�terechtkunnen.�Daarom�heb
ik�drie�vragen�voor�de�staatssecretaris.
Wil�hij�toezeggen�dat�de�regering�zich�tot�het�uiterste
zal�inspannen�om,�indien�Nederlandse�sectorpartijen�komen�tot�certificering�zoals�eerder�is�gelukt�voor�palmolie,
dit�certificeringssysteem�door�de�Europese�Commissie�te
laten�toetsen�en�goedkeuren�zodat�het�door�de�overige
lidstaten�moet�worden�geaccepteerd?�Ziet�de�staatssecretaris�een�rol�voor�zich�weggelegd�om�te�voorkomen�dat
de�Europese�Commissie�certificeringssystemen�uit�andere
landen�accepteert�die�de�Nederlandse�concurrentiepositie
eventueel�kunnen�schaden?�Is�de�staatssecretaris�bereid
de�Kamer�op�de�hoogte�te�houden�van�de�ontwikkelingen
hieromtrent?
Zoals�eerder�aangegeven�onderschrijft�de�CDA-fractie
nut�en�noodzaak�van�een�reductie�van�de�CO2-uitstoot.�Zij
heeft�veel�vertrouwen�in�het�innovatieve�karakter�van�de
Nederlandse�sector�en�zij�onderschrijft�de�doelstellingen
van�de�richtlijn�ter�bevordering�van�schone�en�energiezuinige�voertuigen�dan�ook�volledig.�Ik�maak�mij�wel�zorgen
dat�los�van�deze�richtlijn,�door�aanbestedende�overheden
aanvullende�eisen�worden�gesteld�die�soms�een�tegengesteld�effect�hebben.�Enige�tijd�geleden�bleek�dat�regionale�vervoerbedrijven�zich�bij�de�aanbesteding�niet�zozeer
richtten�op�de�uitstoot,�maar�meer�op�het�type�verbrandingsmotor.�Dit�kan�schadelijk�zijn�voor�de�Nederlandse
industrie;�als�wij�innovatieve�motoren�hebben�die�voldoen
aan�de�emissie-eisen�dan�zouden�die�ook�een�kans�moeten�krijgen.
Ik�ben�niet�gerustgesteld�door�het�antwoord�van�de�regering�op�onze�vragen�in�het�verslag.�Wil�de�staatssecretaris�toezeggen�dat�hij�samen�met�zijn�collega's�in�het�kabinet�zal�streven�naar�bronbeleid,�maar�dan�wel�op�basis�van�output�en�niet�op�basis�van�input?�Het�gaat�om�de

Tweede�Kamer

Energie

vraag�wat�uit�de�uitlaat�komt�en�niet�wat�in�de�brandstoftank�gaat.
De�fractie�van�het�CDA�heeft�al�in�een�eerder�stadium
laten�weten�dat�zij�betrokken�wil�worden�bij�de�nadere�invulling�van�wet-�en�regelgeving.�Het�venijn�zit�vaak�in�de
details.�Op�welke�wijze�zal�de�regering�de�Kamer�betrekken�bij�de�invulling�van�deze�regelgeving?�Het�kan�voor
de�staatssecretaris�zo�vanzelfsprekend�zijn�dat�hij�vergeten�is�om�zijn�gedachten�hierover�aan�het�papier�toe�te
vertrouwen.�Ik�verneem�die�gedachten�dan�graag�in�deze
plenaire�zaal.�Wij�hebben�overwogen�een�amendement
in�te�dienen�om�een�voorhangprocedure�te�starten,�maar
intussen�blijkt�een�deel�van�de�regelgeving�al�bij�de�Raad
van�State�te�liggen�en�wij�willen�dat�proces�niet�doorkruisen.�Als�de�staatssecretaris�kan�toezeggen�dat�de�Kamer
toch�op�de�een�of�andere�manier�hierbij�wordt�betrokken,
hoeft�dit�amendement�niet�in�stemming�te�worden�gebracht.
Namens�mijn�fractie�complimenteer�ik�de�staatssecretaris�met�de�nota�van�wijziging�waarin�wordt�voorgesteld�de
uitvoerende�taken�als�gevolg�van�de�richtlijn�energie�zoals
de�rapportage�over�broeikasgasemissiereductie,�neer�te
leggen�bij�de�Nederlandse�emissieautoriteit.�Mijn�fractie
heeft�in�een�eerder�stadium�gesteld�dat�zij�tegen�de�eerder�voorgestelde�nieuw�op�te�richten�organisatie�is.�Het
is�goed�om�te�zien�dat�de�regering�ook�weinig�voelt�voor
nieuw�op�te�richten�organisaties�en�heeft�gezocht�naar
een�bestaande�organisatie�om�de�taken�op�zich�te�nemen
die�voortvloeien�uit�de�implementatie.
De�ambtsvoorganger�van�de�staatssecretaris�heeft�in
een�brief�aan�de�Kamer�geschreven�dat�zij�de�rapportage
over�de�herkomst�van�duurzame�biomassa�op�bedrijfsniveau�wil�regelen.�Mijn�fractie�vond�dat�verstandig,�maar
gek�genoeg�lijkt�die�toezegging�in�deze�wet�nog�niet�verwerkt.�Weliswaar�is�alle�in�Nederland�bijgemengde�biomassa�wettelijk�gegarandeerd�duurzaam,�maar�we�weten�allemaal�dat�biomassa�in�een�kwade�reuk�is�komen�te
staan�door�een�aantal�incidenten�in�de�afgelopen�jaren.
Door�transparantie�op�bedrijfsniveau�over�de�herkomst
van�bijgemengde�biomassa,�zoals�in�Engeland�succesvol
is�geregeld,�kan�iedereen�in�één�oogopslag�zien�dat�Nederlandse�biomassa�deugt.�Dat�bevordert�het�draagvlak
voor�deze�belangrijke�bijdrage�aan�de�energietransitie�en
bovendien�beloont�het�importeurs�en�bijmengers�die�het
nog�beter�doen�dan�het�gemiddelde.�Daarom�heb�ik�met
steun�van�collega�Leegte�–�dank�daarvoor�–�een�amendement�ingediend�dat�transparantie�op�bedrijfsniveau�regelt.�Wat�ons�betreft�vloeien�daar�geen�administratieve
lasten�uit�voort,�er�wordt�slechts�openbaarheid�gegeven
aan�informatie�die�de�acht�à�tien�bijmengers�nu�al�aan�de
Nederlandse�Energie�Autoriteit�leveren.�Ik�reken�op�steun
van�de�Kamer.
De�voorzitter:
U�had�het�over�het�amendement�dat�nu�is�genummerd�op
nr.�12?
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Ja,�dat�klopt.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Voorzitter.�Dat�amendement�kan�in�ieder�geval�op�de�sympathie�van�de�SP-fractie�rekenen.�Maar�als�het�amendement�wordt�aangenomen,�denk�ik�dat�er�nog�wel�een
maasje�in�de�wet�zit:�het�gaat�dan�namelijk�nog�steeds�om
papieren�controle.�We�weten�inmiddels,�onder�andere�na

26 januari 2011
TK�44

44-2-2

Haverkamp
de�brand�bij�Chemie-Pack,�dat�we�niet�alleen�moeten�vertrouwen�op�mooie�diploma's�aan�de�muur,�maar�dat�we
ook�af�en�toe�moeten�gaan�kijken.�Is�de�heer�Haverkamp
het�met�mij�eens�dat,�aanvullend�op�die�papieren�controle,�steekproefsgewijs�zou�moeten�worden�bemonsterd?
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Ik�vind�dat�een�goed�punt.�In�het�amendement�hebben
wij�beoogd�dat�de�details�uiteindelijk�bij�ministeriële�regeling�worden�geregeld,�zodat�flexibel�kan�worden�omgegaan�met�veranderde�inzichten.�Ik�voel�dat�er�een�Kamermeerderheid�gaat�komen�voor�dit�amendement,�dus
de�staatssecretaris�mag�er�rekening�mee�gaan�houden�dat
het�wordt�aangenomen.�Ik�wil�uw�vraag�daarom�doorgeleiden�naar�de�staatssecretaris:�zal�de�staatssecretaris�in
de�ministeriële�regeling�daadwerkelijk�fysieke�controles
meenemen?

De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Voorzitter.�Dit�wetsvoorstel�is�voor�mij�een�aardige�illustratie�van�een�discussie�over�het�halfvolle�of�halflege
glas.�Je�kunt�de�drie�Europese�richtlijnen�die�via�dit�wetsvoorstel�worden�uitgewerkt�naar�Nederlands�recht,�een
stap�vooruit�noemen,�omdat�er�nu�duurzaamheidscriteria�voor�biobrandstoffen�en�vloeibare�biomassa�worden
verankerd�in�de�wet.�Dat�is�natuurlijk�mooi.�Je�kunt�echter�ook�heel�goed�staande�houden�dat�dit�wetsvoorstel
broddelwerk�is,�met�een�scala�aan�open�einden�en�ontsnappingsmogelijkheden�voor�marktpartijen�die�geld�willen�verdienen�en�zich�daarbij�weinig�gelegen�laten�liggen�aan�duurzaamheidsoverwegingen�anders�dan�windowdressing.�Zo�formuleert�het�wetsvoorstel�geen�duurzaamheidscriteria,�laat�staan�eisen,�voor�transportmiddelen�en�vaste�biomassa.�Vindt�de�staatssecretaris�dat�erg
chic,�als�hij�weet�dat�zijn�eigen�kabinet�zwaar�wil�gaan�leunen�op�extra�bijstook�van�biomassa�in�kolencentrales,�om
de�14%-duurzaamheidsdoelstellingen�van�de�EU�in�2020
te�halen?�Is�het�aannemelijk�dat�het�bedrijfsleven�vrijwillig,�zonder�wettelijke�stok�achter�de�deur,�duurzame�houtpallets�gaat�verstoken?�De�praktijk�van�het�afgelopen�decennium�leerde�ons�toch�dat�wetgeving�bij�biobrandstoffen�en�vloeibare�biomassa�noodzakelijk�is�om�een�minimaal�CO2-rendement�te�verzekeren�en�tropische�oerwouden�en�andere�kostbare�ecosystemen�te�beschermen�tegen�vernieling?�Waarom�wordt�dat�dan�nu�niet�direct�ook
geregeld�voor�vaste�biomassa?�En�als�dat�niet�mag�van
Europa�–�ik�kan�dit�soort�antwoorden�namelijk�inmiddels
wel�dromen�–�kan�de�staatssecretaris�dan�aangeven�wat
de�Nederlandse�regering�heeft�ondernomen�en�nog�gaat
ondernemen�om�dit�Brusselse�gat�te�dichten?
Een�tweede�discutabel�onderdeel�van�de�wet�is�de
handhaafbaarheid�van�de�duurzame�herkomst�van�biobrandstoffen�die�worden�geblend�met�fossiele�brandstoffen.�Die�handhaving�is�op�dit�moment�een�100%�papieren
operatie,�waarbij�deze�staatssecretaris�tevreden�is�als�de
verantwoordingsboekhouding�op�sectorniveau�per�jaar
voldoet�aan�de�eisen�van�de�wet.�Wij�hebben�vorige�week
een�debat�gehad�over�de�handhaving�in�het�licht�van�de
brand�in�Moerdijk�en�constateerden�toen�dat�een�basisniveau�van�publieke�controle,�en�deels�ook�onverwachte�controle,�cruciaal�is�om�te�voorkomen�dat�de�muur
van�het�kantoor�volhangt�met�ISO-certificaten,�maar�ondertussen�de�feitelijke�veiligheid�onder�de�maat�is.�Vindt
de�staatssecretaris�de�controle�op�de�herkomst�van�bio-

Tweede�Kamer

Energie

brandstoffen�in�dat�licht�overtuigend,�of�zelfs�maar�voldoende?�Ik�verwijs�naar�de�schriftelijke�vragen�die�ik�samen�met�collega's�Samsom,�Neppérus�en�Spies�in�2009
stelde�over�dit�onderwerp.�Sindsdien�is�voor�mijn�gevoel�de�situatie�niet�verder�verbeterd.�De�heer�Haverkamp
diende�een�amendement�in�dat�de�administratieve�controle�iets�verbetert�en�op�bedrijfsniveau�legt.�Dat�lijkt�mij�een
stap�vooruit,�maar�het�blijft�een�papieren�controle.�Waarom�wordt�er�niet�steekproefsgewijs�bemonsterd?�Die�controle�is�er�helemaal�niet�voor�brandstoffen�die�in�geblende
staat�geïmporteerd�worden.�Erkent�de�staatssecretaris�dat
de�herkomst�van�het�biobrandstofdeel�daarin�nauwelijks
met�zekerheid�is�vast�te�stellen?�Zo�ja,�moeten�we�dan�de
import�van�de�reeds�geblende�brandstoffen�wel�toestaan
of�moeten�we�als�aanvullende�eis�stellen�dat�het�bijmengen�op�Nederlands�grondgebied�moet�plaatsvinden,�zodat
de�controle�ook�hier�kan�plaatsvinden?
Een�volgend�lek,�lijkt�mij,�is�dat�het�binnen�de�kaders
van�de�wet�mogelijk�blijft�om�biobrandstof�en�vloeibare
biomassa�te�verwerken�die�niet�voldoen�aan�de�wettelijke
duurzaamheidseisen.�Dit�telt�alleen�niet�mee�voor�het�realiseren�van�het�wettelijk�bijmengpercentage.�Bij�de�huidige�prijsverhouding�tussen�fossiele�en�duurzame�brandstoffen,�is�gebruik�van�biomassa�en�biobrandstof�in�de
grijze�keten�niet�interessant.�Dat�kan�de�komende�jaren
echter�zomaar�veranderen.�Waarom�wordt�het�gebruik
van�niet-duurzame�stroom�in�Nederland�niet�categorisch
verboden?�In�een�nota�naar�aanleiding�van�het�verslag
wordt�als�argument�gesteld�dat�we�voor�kolen�toch�ook
geen�duurzaamheidscriteria�stellen.�Tegen�de�staatssecretaris�zou�ik�willen�zeggen:�hallo,�wakker�worden!�De�commissie-Heemskerk�is�toch�juist�bezig�om�die�te�ontwikkelen?�Hoever�staat�het�daarmee?
Ik�sluit�af�met�een�ander�aspect�van�handhaving:�de
versnippering.�Blijkens�de�nota�naar�aanleiding�van�het
verslag�gaan�twee�partijen�zich�bemoeien�met�de�controle:�de�VROM-Inspectie�en�de�Nederlandse�Emissieautoriteit.�Is�dat�handig?�Hoeveel�mensen�zijn�er�straks�bij�de
VROM-Inspectie�en�de�NEa�met�deze�taak�bezig?�Waarom
wordt�er,�als�dat�een�handjevol�mensen�is,�niet�voor�gekozen�om�deze�mensen�binnen�één�organisatie�te�plaatsen,
zodat�de�slagkracht�met�de�beperkte�middelen�zo�groot
mogelijk�wordt?
Voorzitter.�Na�deze�beschouwingen�laat�ik�het�aan�uw
wijsheid�over�om�te�concluderen�of�het�glas�halfvol�of
halfleeg�is.�Dank�u�wel.
De�voorzitter:
Ook�zonder�bril�kan�ik�zien�dat�uw�glas�helemaal�vol�is.
Het�woord�is�nu�aan�de�heer�Leegte�van�de�VVD�die�twaalf
minuten�spreektijd�heeft.

De�heer�Leegte�(VVD):
Voorzitter.�Vandaag�voeren�wij�een�bijzonder�debat.�Later�zullen�we�op�deze�dag�terugkijken�en�ons�realiseren
dat�we�vandaag�grote�stappen�hebben�gezet�in�het�verduurzamen�van�onze�economie.�Wij�zullen�dan�terugkijken�en�ons�realiseren�dat�we�ons�niet�hebben�laten�afleiden�door�bijzaken,�maar�gekeken�hebben�naar�echte�oplossingen.�Na�vandaag�komen�de�doelstellingen�om�in
2020�14%�duurzame�energie�en�20%�CO2-reductie�te�halen
dichterbij.�Ik�ben�er�dan�ook�van�harte�van�overtuigd�dat
dit�kabinet�het�groenste�kabinet�ooit�kan�zijn�en�dat�het
glas�inderdaad�nog�vol�is.

26 januari 2011
TK�44

44-2-3

Leegte
De�voorzitter:
Een�seconde,�de�heer�Jansen�wil�zijn�glas�terug.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
De�heer�Leegte�is�aan�het�begin�van�zijn�betoog�al�tevreden�over�wat�we�vandaag�doen,�maar�volgens�mij�zijn�we
gewoon�bezig�om�drie�Europese�richtlijnen�die�verplicht
geïmplementeerd�moeten�worden�om�te�zetten�in�Nederlandse�wetgeving,�zonder�kop�ook�nog.�Hoezo�is�er�reden
voor�grote�tevredenheid�en�het�uitroepen�van�historische
stappen?
De�heer�Leegte�(VVD):
De�reden�daarvoor�is�dat�we�daarmee�van�de�huidige�4%
naar�14%�zullen�groeien�en�we�het�voor�het�eerst�daadwerkelijk�in�de�wetgeving�verankeren.�Dat�zijn�grote�stappen�voorwaarts.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
De�heer�Leegte�lijkt�wel�iemand�die�in�het�verleden�voortdurend�bekeuringen�kreeg�wegens�te�hard�rijden,�die�zich
nu�een�keer�aan�120�km�houdt�en�vervolgens�vol�tevredenheid�zegt:�ik�doe�het�nu�goed.�Het�is�toch�geen�grote
prestatie�als�je�je�houdt�aan�Europese�afspraken?�Waar
blijft�de�ambitie�van�de�VVD�om�echt�een�voortrekkersrol
op�dit�punt�te�hebben?
De�heer�Leegte�(VVD):
In�het�verleden�werd�ook�wel�de�vergelijking�gemaakt�met
zware�rokers�die�beloven�nu�echt�te�gaan�stoppen;�ook
dat�blijkt�altijd�moeilijk�te�zijn.�Tot�nu�toe�hebben�we�ons
altijd�laten�afleiden�door�andere�dingen.�Wanneer�we�zagen�dat�de�doelstelling�om�die�40%�te�halen�verder�uit
beeld�raakte,�reageerden�we�met�het�verhogen�van�de
ambities�en�het�geven�van�meer�subsidies.�Na�vandaag
hebben�we�eindelijk�handvatten�om�dat�anders�te�doen.�Ik
zal�daar�straks�inhoudelijk�ook�iets�over�zeggen.
De�heer�Samsom�(PvdA):
De�heer�Leegte�zei�iets�heel�interessants�en�wel�dat�wij
vandaag�die�14%�in�de�wetgeving�gaan�verankeren.�Waar
dan?
De�heer�Leegte�(VVD):
Volgens�mij�heeft�de�heer�Samsom�mij�niet�goed�gehoord.�Ik�heb�niet�gezegd�dat�wij�het�gaan�verankeren,
maar�dat�wij�de�doelstelling�voor�het�aandeel�duurzame
energie�een�stuk�dichterbij�halen.
De�heer�Samsom�(PvdA):
In�uw�spreektekst�staat�het�niet,�maar�u�zei�het�in�antwoord�op�een�interruptie�van�de�heer�Jansen.�U�zei�toen
echt�dat�wij�die�14%�vandaag�in�de�wet�gaan�verankeren.
Mijn�vraag�blijft:�waar�dan?
De�heer�Leegte�(VVD):
Dat�moet�een�"slip�of�the�tongue"�zijn�geweest.�Dank�voor
uw�oplettendheid.
De�heer�Samsom�(PvdA):
Mag�ik�u�misschien�een�suggestie�aan�de�hand�doen?
Waarom�verankeren�wij�het�niet�gewoon�in�de�wet?�Het
is�een�nationale�verplichtende�doelstelling�die�wij�net�zo
goed�in�de�wet�kunnen�verankeren.�Bij�biobrandstoffen
doen�wij�dat�voor�een�deel�al,�maar�die�14%�als�geheel
kun�je�ook�in�de�wet�verankeren.�Zullen�wij�dat�niet�ge-

Tweede�Kamer

Energie

woon�doen?�Als�wij�dat�vandaag�doen,�is�uw�inleiding
meer�dan�gebakken�lucht.�Die�is�dan�zelfs�terecht�en�wij
zouden�dan�later�inderdaad�op�deze�dag�kunnen�terugkijken�als�ons�"spoetnikmoment".�Gaan�wij�dat�doen?
De�heer�Leegte�(VVD):
Ik�hoor�wat�de�heer�Samsom�zegt.�Het�staat�echter�al�met
grote�letters�in�het�regeerakkoord�en�dat�is�bijna�hetzelfde
als�wetgeving.�Verder�gaat�het�hier�vandaag�niet�over.�Dat
debat�zullen�wij�overigens�ongetwijfeld�voeren�wanneer
wij�hierover�met�de�minister�voor�energie�in�debat�gaan.
Vandaag�spreken�wij�hier�niet�over,�omdat�het�vandaag
over�milieu�en�infrastructuur�gaat.
Voorzitter.�Het�voorliggende�wetsvoorstel�strekt�tot�implementatie�van�drie�richtlijnen,�richtlijnen�die�ik�een�voor
een�zal�langslopen.�De�eerste�richtlijn�betreft�de�herwinbare�bronnen.
Het�aandeel�duurzame�energie�is�opgedeeld�in�twee
delen.�Een�deel�betreft�elektriciteit�en�het�andere�transport.�Voor�de�transportsector�ligt�het�percentage�op�10%
duurzame�biobrandstoffen.�Mijn�CDA-collega�wees�er�terecht�op�dat�de�discussie�hierover�beladen�was,�omdat�biobrandstoffen�gemaakt�worden�van�biomassa�en�zij�daarmee�mogelijkerwijs�een�hypotheek�leggen�op�het�grondgebruik.�Grond�is�immers�het�speelveld�van�de�concurrentie�tussen�"fiber,�food�en�fuel".�Of�in�goed�Nederland:�tussen�vezels,�voedsel�en�brandstof,�maar�dat�bekt�iets�minder�goed�dan�in�het�Engels!
Deze�lastige�discussie�over�concurrentie�op�schaarse
grond�is�de�reden�dat�in�het�verleden�de�bijmengpercentages�voor�biobrandstoffen,�mede�met�steun�van�de�VVDfractie,�naar�beneden�zijn�gebracht.�Inmiddels�is�onder
voorzitterschap�van�Dorette�Corbey,�oud-Europarlementariër�van�de�PvdA,�een�commissie�aan�de�slag�gegaan�die
criteria�heeft�opgesteld�voor�duurzame�biobrandstoffen.
Ook�de�brandstofkwaliteit�zoals�vastgelegd�in�de�NENrichtlijnen�is�op�orde.�Vandaar�dat�de�VVD-fractie�de�tijd
rijp�acht�om�de�staatssecretaris�te�vragen,�de�percentages
voor�bijmengen�te�verhogen�en�daarmee�af�te�stappen
van�het�vertraagde�groeipad.�Wij�vragen�dat,�omdat�wij
daarmee�een�bulldozereffect�voorkomen�in�2020.�Dat�effect�zou�op�kunnen�treden�als�wij�vanaf�2017/2018�ineens
onze�inspanningen�moeten�verhogen�om�te�voldoen�aan
de�vereiste�percentages.�Dat�zou�ons�dwingen�tot�noodgrepen�en�paniekvoetbal,�iets�wat�wij�met�mijn�voorstel
kunnen�voorkomen.
Tegelijkertijd�is�het�een�belangrijke�stap�voorwaarts�om
Nederland�duurzamer�te�maken,�sneller�minder�afhankelijk�van�fossiele�brandstoffen�en�de�CO2-uitstoot�te�verminderen.�Volgens�de�VVD-fractie�is�dat�de�weg�die�wij
moeten�gaan.�Het�is�ook�duurzaam�op�z'n�VVD's.�Ik�kan�nu
al�zeggen�dat�ik�een�motie�overweeg�op�dit�punt.
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
De�heer�Leegte�zegt�dat�voor�zijn�fractie�de�duurzaamheidseffecten�van�biobrandstoffen�erg�belangrijk�zijn.�Dat
geldt�ook�voor�de�fractie�van�GroenLinks.�Is�hij�het�dan
ook�met�mij�eens�dat�eigenlijk�alleen�biobrandstoffen�die
worden�geproduceerd�uit�afval,�de�zogenaamde�tweede
generatie�biobrandstoffen,�echt�duurzaam�zijn?
De�heer�Leegte�(VVD):
Nee,�dat�ben�ik�niet�met�u�eens.�Ik�vind�het�overigens�lastig�om�te�definiëren�wat�nu�precies�eerste,�tweede�en�derde�generatie�brandstoffen�zijn.�Het�is�mij�niet�goed�duidelijk�wat�dat�is.�De�afvalstroom�is�verder�niet�zo�groot�dat�je

26 januari 2011
TK�44

44-2-4

Leegte
aan�de�totale�vraag�zou�kunnen�voldoen.�Bovendien�zou
het�de�verkeerde�incentive�voor�de�markt�zijn�en�een�onnodige�kop�op�de�Europese�regelgeving.�Dorette�Corbey
heeft�prachtige�duurzaamheidscriteria�opgesteld�met�haar
commissie,�criteria�die�voorkomen�dat�het�de�verkeerde
kant�opgaat�met�de�concurrentie�op�het�grondgebruik.�Wij
zijn�daarmee�tevreden.
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Dat�begrijp�ik,�maar�de�duurzaamheidscriteria�van�de
commissie-Corbey�gaan�wel�veel�verder�dan�de�duurzaamheidscriteria�die�vandaag�voorliggen�en�die�in�de
richtlijn�voor�hernieuwbare�energie�zijn�opgenomen.�Ik
herhaal�daarom�mijn�vraag:�zijn,�gezien�de�huidige�duurzaamheidscriteria,�slecht�die�biobrandstoffen�die�geproduceerd�zijn�uit�afval�en�dus�niet�concurreren�met�de
voedselproductie,�echt�duurzaam�te�noemen?
De�heer�Leegte�(VVD):
Dat�kunt�u�vinden.�Mijn�mening�is�dat�wij�ons�niet�moeten
focussen�op�het�stoppen�van�die�stoffen�in�de�biobrandstoffen.
Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
Voorzitter.�De�heer�Leegte�zei�net�terecht�dat�de�VVD-fractie�eerst�een�heel�ander�standpunt�had�op�dit�punt.�In
2007�is�door�de�VVD-fractie�een�motie�ingediend,�en�die
is�ook�aangenomen,�om�niet�te�komen�tot�verhoging�van
het�verplichte�percentage.�De�heer�Leegte�refereert�aan
mevrouw�Corbey�en�de�bevindingen�van�de�commissie,
maar�aanbeveling�één�is:�garandeer�eerst�kwaliteit�en�ga
daarna�pas�voor�kwantiteit.�De�commissie�stelt�dat�de�bioeconomie�nog�te�veel�onzekerheden�kent,�te�hoge�doelstellingen�niet�helpen�om�de�kwaliteit�te�garanderen�en
er�geen�reden�is�om�ambitieuzer�te�zijn�dan�de�Europese�verplichting�van�10%.�Waar�haalt�de�heer�Leegte�dan
vandaan�dat�mevrouw�Corbey�zou�zeggen:�nu�kan�het�wel
meer�worden�dan�10%?
De�heer�Leegte�(VVD):
Volgens�mij�zijn�de�fracties�van�D66�en�de�VVD�het�volledig�met�elkaar�eens.�Ik�pleit�ook�niet�voor�het�verhogen
boven�die�10%.�Ik�pleit�ervoor�om�onder�die�10%�–�wij�zitten�nu�op�4%,�Duitsland�en�Frankrijk�zitten�op�7%,�dus�wij
zitten�in�de�achterhoede�op�het�punt�van�de�bijmengpercentages�–�wat�eerder�te�verhogen.�Mevrouw�Corbey�stelt
dat�als�je�dat�netjes�kunt�aantonen,�en�daartoe�strekt�de
motie�van�de�fracties�van�het�CDA�en�de�VVD,�er�niets�aan
de�hand�is.�Er�moet�echter�geen�kop�op�Europese�wetgeving�worden�gezet�door�een�soort�versnelling�boven�die
10%�op�te�leggen.�Dat�zou�onverstandig�zijn�en�dat�steunt
de�VVD-fractie�niet.
Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
De�heer�Leegte�stelt�voor�om�zorgvuldig�door�te�gaan�op
het�ingeslagen�pad.�Er�is�dus�eigenlijk�niets�nieuws�onder
de�zon.�De�doelstelling�blijft�hetzelfde.�Wij�staan�allemaal
achter�het�zo�snel�en�duurzaam�mogelijk�bereiken�van�die
doelstelling.�Ik�snap�dan�eigenlijk�niet�welk�nieuw�punt�de
heer�Leegte�hier�aankaart.
De�heer�Leegte�(VVD):
Ik�ga�niet�over�het�begrip�van�de�D66-fractie.�Als�het�tot
een�motie�mocht�komen,�reken�ik�in�elk�geval�op�de�uitgebreide�steun�van�die�fractie.

Tweede�Kamer

Energie

De�heer�Samsom�(PvdA):
Voorzitter.�Het�blijft�spannend�met�de�heer�Leegte.�Voordat�hij�aantrad�in�dit�parlement�vond�de�VVD-fractie�de�klimaatverandering�wel�een�probleem�en�wilde�zij�geen�verhoging�van�doelstellingen�voor�biobrandstoffen.�Sinds�de
heer�Leegte�het�parlement�heeft�betrokken,�is�klimaatverandering�voor�de�VVD�geen�enkel�probleem�meer,�maar
wil�hij�wel�een�verhoging�van�het�aandeel�biobrandstoffen.�De�juiste�combinatie�is�dat�klimaatverandering�een
probleem�is�en�dat,�inderdaad,�de�biobrandstoffendoelstelling�zo�hoog�mogelijk�moet�zijn�binnen�duurzaamheidscriteria.�Laten�wij�ons�op�dat�laatste�concentreren.
Als�de�heer�Leegte�de�doelstelling�voor�biobrandstoffen
wil�verhogen�–�ik�ben�er�nog�niet�helemaal�uit�wat�hij�precies�wil�–�zullen�wij�dan�kiezen�voor�uitsluitend�tweede
generatie�biobrandstoffen?�Dan�zijn�wij�ook�sneller�thuis
in�relatie�tot�die�duurzaamheidscriteria.�Wij�verhogen�de
doelstelling�een�beetje,�bovenop�die�4%,�en�zeggen�daarbij:�uitsluitend�tweede�generatie�biobrandstoffen�mogen
daaraan�bijdragen.
De�heer�Leegte�(VVD):
Een�ware�liberaal�is�nooit�bang�om�afstand�te�nemen,�ook
niet�van�zijn�eigen�overtuigingen.�Ik�plaats�mij�in�die�traditie.�De�grote�valkuil�voor�de�politiek,�en�ik�heb�dat�wel
eens�eerder�gezegd,�is�dat�politici�een�ooit�ingenomen
standpunt�meenemen�tot�in�het�graf.�Ik�denk�echter�dat�de
wereld�verandert.�Toen�wij�bezig�waren�met�die�klimaatdiscussie�werden�daarvoor�Nobelprijzen�voor�de�vrede
uitgereikt.�Iedereen�die�daarbij�vraagtekens�zette,�werd
met�pek�en�veren�overladen.�Dat�is�niet�een�positie�waarin�een�politicus�zich�wil�bevinden.�Inmiddels�is�er�wat�nuance�in�gebracht.�Klimaatverandering�is�belangrijk,�maar
ik�heb�wel�eens�gezegd:�klimaatverandering�is�zo'n�groot
probleem�dat�het�prima�voor�zichzelf�kan�zorgen.�Het�gaat
erom�dat�wij�de�dingen�doen�in�Nederland�die�van�belang
zijn,�waaronder�goed�kijken�naar�die�energiemix:�hoe�kunnen�wij�minder�afhankelijk�worden�van�fossiele�importen,
van�olie,�gas�en�kolen?�Met�minder�CO2-uitstoot�verbruiken�wij�minder�olie.�Het�gebruik�van�biobrandstoffen�zit
in�dezelfde�lijn.�Wij�komen�elkaar�dus�weer�tegen,�zoals
de�heer�Samsom�dat�eerder�beeldend�heeft�gezegd,�in�het
midden.�De�aanvliegroute�is�net�wat�anders,�maar�het�belang�is�groot.�Volgens�mij�onderschrijven�de�PvdA�en�de
VVD�dat�allebei.
De�heer�Samsom�(PvdA):
Maar�nu�het�antwoord�op�mijn�vraag.�Als�wij�dan�de�doelstelling�verhogen,�zullen�wij�dat�dan�uitsluitend�voor
tweede�generatie�biobrandstoffen�doen?
De�heer�Leegte�(VVD):
De�PvdA-fractie�stelt�nu�eigenlijk�dezelfde�vraag�als�de
fractie�van�GroenLinks�zo-even.�Ik�weet�niet�goed�wat�de
definitie�is�van�"tweede�generatie"�en�evenmin�van�"derde"�of�"zesde".�Er�wordt�van�alles�gezegd,�maar�volgens
mij�is�niet�bekend�wat�dat�zou�moeten�zijn.�De�VVD-fractie
wil�een�duurzame�weg�inslaan�via�een�logisch�groeipad.
Ik�wil�geen�kop�op�Europese�wetgeving.�Ik�wil�niet�die
10%�verhogen.�Ik�wil�ervoor�zorgen�dat�die�onderliggende
bijmengpercentages�op�duurzame�en�verantwoorde�wijze
iets�eerder�worden�verhoogd�in�plaats�van�in�2018�paniekvoetbal�te�moeten�spelen�om�die�percentages�te�halen.

26 januari 2011
TK�44

44-2-5

Leegte
De�voorzitter:
Ik�zie�de�heer�Van�den�Berge�en�mevrouw�Van�Veldhoven
bij�de�interruptiemicrofoon�staan.�Zij�zijn�echter�al�geweest�in�dit�rondje.�De�heer�Leegte�vervolgt�zijn�betoog.
De�heer�Leegte�(VVD):
Voorzitter.�Tot�zover�over�deze�richtlijn.�De�zorg�van�de
VVD-fractie�zit�hem�met�name�in�de�onderliggende�wetgeving.�Zij�deelt�die�zorg�met�de�fractie�van�het�CDA. Ik
begrijp�dat�het�nu�alleen�in�een�nahangprocedure�wordt
besproken,�terwijl�er�zorgen�leven�bij�de�VVD-fractie�over
de�onderliggende�wetgeving.�Het�kabinet�is�tegen�koppen
op�Europese�wetgeving.�In�de�onderliggende�wetgeving
is�echter�sprake�van�het�verbieden�van�de�internationale�tickethandel.�Daarmee�slaat�de�schrik�ons�om�het�hart.
Nederlandse�ondernemers�die�nu�aan�Luxemburg�tickets
verkopen�omdat�Luxemburg�zelf�niet�fysiek�bijmengt,�kunnen�dat�niet�meer�doen.�De�Luxemburgse�ondernemers
kunnen�dan�in�België�of�Frankrijk�hun�tickets�kopen,�terwijl�Frankrijk�een�slechte�reputatie�heeft�op�het�gebied
van�de�kwaliteit�van�biobrandstoffen.�De�VVD-fractie�ziet
dit�als�een�beperking�van�het�Nederlandse�ondernemerschap�en�als�een�extra�kop�op�Europese�wetgeving�die
geen�enkel�doel�dient,�anders�dan�dat�Nederlandse�ondernemers�worden�ingeperkt.�Ik�hoop�dat�de�staatssecretaris
mij�kan�geruststellen�door�te�zeggen�dat�de�internationale
tickethandel�gewoon�kan�doorgaan.
Daarnaast�schijnt�in�de�onderliggende�wetgeving�te
worden�gesproken�over�het�beperken�van�de�zogenaamde
carry-over,�dus�de�balans�tussen�het�ene�jaar�en�het�andere�jaar�waarmee�bedrijven�op�een�efficiënte�en�effectieve
manier�kunnen�zorgen�dat�het�groeipad�van�de�duurzame
bijmeng�wordt�geregeld.�Door�het�beperken�van�het�carry-overbegrip�tot�zo'n�25%�neem�je�de�flexibiliteit�van�de
bedrijven�weg.�Als�het�argument�is�dat�je�daardoor�mooiere�grafieken�krijgt�in�de�groei�van�bijmengpercentages
en�de�afname�van�CO2,�vraagt�de�VVD-fractie�zich�af�of�dat
niet�eerder�een�argument�is�voor�een�kunstacademie�dan
voor�een�kabinet�dat�staat�voor�echte�oplossingen�en�dus
op�een�zo�effectief�en�efficiënt�mogelijke�manier,�zonder
Europese�koppen,�dit�doel�wil�halen.�Graag�hoor�ik�dan
ook�van�de�staatssecretaris�dat�mijn�zorgen�onterecht�zijn
en�dat�dit�allemaal�geruchten�zijn�die�niet�waar�zijn.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
De�heer�Leegte�maakt�zich�druk�over�de�beperking�van�de
tickethandel�die�wellicht�de�Nederlandse�brandstofhandel
voor�wat�beperkingen�zal�stellen.�Maakt�hij�zich�ook�druk
over�het�in�mijn�ogen�veel�grotere�probleem�dat�er�in�Nederland�volop�reeds�geblende�brandstoffen�worden�geïmporteerd�en�dat�de�herkomst�van�het�geclaimde�biobrandstofdeel�daarvan�buitengewoon�vaag�is?�Deze�praktijken
wordt�geen�strobreed�in�de�weg�gelegd.
De�heer�Leegte�(VVD):
Volgens�mij�is�dat�inherent�aan�de�internationale�oliehandel�en�kun�je�dat�moeilijk�voorkomen.�Wij�moeten�ervoor�zorgen�dat�de�Nederlandse�biomassabalans�op�orde
is.�Daarover�kunnen�wij�gaan.�Daarom�is�er�het�amendement�inzake�de�transparantie,�zodat�wij�kunnen�zien�dat
wij�het�in�Nederland�in�ieder�geval�goed�doen.�Als�ik�tank
in�Frankrijk�en�daar�zit�iets�in�en�ik�kom�naar�Nederland,
heb�ik�eigenlijk�in�het�klein�het�probleem�dat�de�SP-fractie
nu�schetst.

Tweede�Kamer

Energie

De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Ook�de�VVD-fractie�was�aanwezig�op�de�hoorzitting�over
kolen,�waar�de�algemene�conclusie�was�dat�wij�moesten
proberen�om�duurzaamheidscriteria�te�ontwikkelen,�ook
voor�de�kolenstromen.�Dit�gaat�om�geblende�brandstoffen�die�worden�geïmporteerd.�De�heer�Leegte�is�voorstander�van�transparantie.�Het�is�evenwel�volledig�onduidelijk
waar�de�biobrandstof�die�hierin�zit,�vandaan�komt�en�of
die�wel�voldoet�aan�de�criteria.�Als�dit�wordt�toegestaan
dan�wordt�de�achterdeur�toch�volledig�opengezet?�Dat�is
toch�concurrentievervalsing�ten�opzichte�van�bedrijven
die�zich�wel�netjes�willen�gedragen?
De�heer�Leegte�(VVD):
Ik�geleid�deze�vraag�door�naar�de�staatssecretaris�omdat
ik�er�zelf�geen�antwoord�op�heb,�anders�dan�dat�wij�in�Nederland�ervoor�moeten�zorgen�dat�wij�de�dingen�doen�die
wij�kunnen�doen�en�dat�wij�dat�goed�doen.�Met�de�vraag
hoe�het�zit�met�de�internationale�handel�overvraagt�de�SPfractie�mij.�Daarom�geleid�ik�de�vraag�door�naar�de�staatssecretaris.�In�tweede�termijn�kunnen�wij�er�dan�wellicht
verder�op�doorgaan.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
De�heer�Leegte�vindt�het�dus�wel�een�discussie-�of�vraagpunt?�Als�hij�het�ook�als�een�potentieel�probleem�ziet,�is
dat�het�begin�van�de�mogelijkheid�om�er�iets�aan�te�doen.
De�heer�Leegte�(VVD):
Nogmaals,�ik�kan�dat�niet�goed�inschatten.�Ik�heb�geen
idee�over�welke�volumes�wij�het�hebben.�Als�ik�met�mijn
auto�in�Frankrijk�heb�getankt�en�niet�weet�wat�er�dan�binnenkomt,�is�dat�geen�probleem.�Als�het�grote�volumes
zijn,�moeten�wij�er�echter�over�nadenken.�Het�gaat�er�natuurlijk�om�dat�het�zorgvuldig�gebeurt.�Daarover�zijn�we
het�met�elkaar�eens;�in�het�verleden�zijn�de�SP�en�de�VVD
daar�ook�altijd�samen�in�opgetrokken.�In�een�dergelijk�systeem�moeten�geen�lekken�zitten.�In�die�zin�kunnen�we�elkaar�goed�vinden.
Voorzitter.�Over�duurzame�elektriciteit�en�met�name
over�de�voorrang�van�duurzaam�opgewekte�stroom�en
de�plicht�van�netbeheerders�om�producenten�op�het�net
aan�te�sluiten,�heeft�de�VVD�een�aantal�vragen.�Als�het�namelijk�gaat�om�energie�en�milieu,�heeft�de�VVD�een�duidelijk�perspectief.�Zoals�ik�al�zei,�wil�de�VVD�een�energiemix�die�minder�afhankelijk�van�olie,�kolen�en�gas�is�en
die�tegelijkertijd�een�robuuste�leveringszekerheid�kent.
De�VVD�wil�een�energiemix�die�schoon,�betaalbaar�en�betrouwbaar�is.�Gezien�de�duurzame�fantasieën�uit�het�verleden,�lijkt�de�betaalbaarheid�nog�wel�eens�een�ondergeschoven�kind.�Vandaar�dat�ik�de�volgende�vragen�in�dit�kader�aan�de�staatssecretaris�stel.�In�hoeverre�leidt�de�voorrang�voor�duurzame�stroom�tot�een�extra�kostenverhoging�voor�de�consument�en�het�bedrijfsleven?�In�hoeverre
staan�die�eventueel�hogere�kosten�in�verhouding�tot�een
groter�aandeel�van�duurzame�stroom?�Met�andere�woorden:�helpt�dat�systeem�of�maken�we�alleen�maar�extra
kosten?
Daarnaast�wil�ik�de�staatssecretaris�vragen�of�de�aansluitverplichting�van�duurzame�producenten�tot�een�efficiënte�plaatsing�van�duurzame�centrales�leidt.�Ik�bedoel:�we
kennen�al�een�exploitatiesubsidie�in�de�SDE�en�de�SDEplusregeling,�die�volgens�de�VVD�nauwelijks�stimuleert
tot�het�efficiënt�produceren�van�energie,�maar�ook�zo'n
verplichte�aansluiting�lijkt�niet�te�stimuleren�tot�het�zoeken�naar�een�optimale�inpassing�vanuit�kostenoogpunt.

26 januari 2011
TK�44

44-2-6

Leegte
Maken�wij�het�allemaal�niet�onnodig�duur,�staatssecretaris?�Als�ik�kijk�naar�de�plannen�voor�wind�op�zee,�zie�ik
een�aantal�verschillende�parkjes�staan�die�allemaal�aangesloten�moeten�worden.�Er�komen�dus�weer�kosten�bij
de�consument�terecht�zonder�dat�die�kan�meebeslissen
over�waar�die�molens�moeten�komen�te�staan�of�überhaupt�kan�zeggen�wat�hij�ervan�vindt.�Inmiddels�bestaat
de�energierekening�al�slechts�voor�een�bepaald�deel�uit
de�hoeveelheid�energie.�Als�die�verhouding�nog�schever
gaat�worden�door�dit�soort�extra�kosten,�ben�ik�bang�dat
de�incentive�of�prikkel�om�energie�te�gaan�besparen,�voor
consumenten�minder�groot�wordt.�Ik�hoor�graag�hoe�de
staatssecretaris�hier�tegenaan�kijkt.
Hiermee�kom�ik�op�de�brandstofrichtlijn.�Die�beperkt
zich�tot�het�wegverkeer.�Er�zijn�andere�richtlijnen�voor�de
binnenvaart�en�de�luchtvaart.�Voor�de�binnenvaart�is�de
richtlijn�opgeschort�totdat�er�overeenstemming�is�met
België.�Dat�is�goed,�want�Nederland�moet�niet�eenzijdig
biomassa's�in�de�binnenvaart�bijmengen.�Mijn�vragen�zijn
wel�hoe�het�met�de�onderhandelingen�met�België�staat�en
hoe�dat�proces�wordt�versneld.
Nu�kom�ik�op�de�bevordering�van�schone�en�energiezuinige�voertuigen.�Het�doel�van�de�richtlijn�is,�te�komen
tot�schonere�en�energiezuiniger�voertuigen.�Het�gaat
daarbij�om�CO2�en�andere�verontreinigende�stoffen,�al�ligt
de�focus�op�CO2.�De�VVD�vraagt�zich�af�hoe�de�afweging
tussen�de�verschillende�emissies�is.�Ik�bedoel:�als�de�ene
daalt,�kan�de�andere�toenemen.�Hoe�moet�dat�worden�beoordeeld?
Een�toenemend�aantal�voertuigen�wordt�in�de�fabriek
van�een�lpg-installatie�voorzien.�Een�voertuig�dat�op�lpg
rijdt,�stoot�ongeveer�10%�minder�CO2�uit�dan�datzelfde
voertuig�op�benzine�doet.�Daarmee�krijgt�zo'n�"af-fabriek",
in�dus�de�technische�term,�lpg-voertuig�een�lager�energielabel�dan�zijn�broertje�op�benzine.�Dat�is�goed�en�logisch.�In�Nederland�is�de�markt�echter�anders,�want�bij
ons�bouwen�veel�mensen�achteraf�pas�een�lpg-installatie�in.�Die�installatie�wordt�ingebouwd�onder�de�strengste
specificatie�van�R115,�een�technische�term�voor�een�Europese�specificatie.�Bovendien�wordt�daarbij�een�importeursgarantie�gegeven.�De�installatie�is�dus�feitelijk�dezelfde�als�die�in�de�fabriek�wordt�ingebouwd,�alleen�gebeurt
het�dan�op�een�plek�in�Nederland.�Kan�de�staatssecretaris�deze�lpg-voertuigen,�dus�met�importeursgarantie�onder�R115,�datzelfde�lagere�energielabel�geven�als�dezelfde
auto�die�in�de�fabriek�voorzien�is�van�een�dergelijke�installatie?�Dat�zou�logisch�zijn,�omdat�je�10%�minder�CO2-uitstoot�hebt.�Verder�wordt�lpg�in�Europa�ook�gezien�als�established�alternative�fuel�vanwege�het�feit�dat�60%�van�de
lpg�uit�aardgas�gewonnen�wordt�en�daarmee�dus�een�bijdrage�levert�aan�de�CO2-doelstellingen�die�we�hebben.
Ten�slotte�merk�ik�op�dat�de�richtlijn�ook�van�invloed�op
de�aanbestedingen�is.�We�kijken�naar�het�openbaar�vervoer�en�naar�de�wagenparken�van�publieke�partijen.�In�de
praktijk�leidt�die�aanbesteding�soms�tot�het�voorschrijven
van�technieken�door�overheden.�Dat�vindt�de�VVD�zeer
onwenselijk.�In�de�voorbereiding�van�dit�debat�heeft�zij
dan�ook�onderzocht�of�zij�een�amendement�kon�maken
om�normvoorschriften�verplicht�voor�te�schrijven,�maar
dat�mag�al�niet,�dus�dat�bleek�het�probleem�niet�te�zijn.
Je�mag�dus�in�de�huidige�wet�al�geen�techniek�voorschrijven.�Kennelijk�is�er�dus�een�ander�probleem�waardoor�gemeenten�zoals�Den�Haag�een�aardgasbus�aanschaffen�of
andere�overheden�Priussen�aanschaffen.�Onze�mening�is
dat�je�moet�kijken�naar�de�norm,�want�wij�weten�dat�het
een�nauwelijks�een�milieuvoordeel�en�het�ander�zelfs�een

Tweede�Kamer

Energie

milieunadeel�heeft,�maar�toch�wordt�dat�dan�voorgeschreven�door�zo'n�overheid.�Dus�de�vraag�aan�de�staatssecretaris�is�hoe�wij�dit�in�de�toekomst�kunnen�voorkomen�en
ervoor�kunnen�zorgen�dat�er�gewoon�wordt�aanbesteed
op�basis�van�normen�en�niet�op�basis�van�technieken.
De�voorzitter:
Dan�is�nu�het�woord�aan�de�heer�Van�den�Berge�van�de
fractie�van�GroenLinks.�Zijn�speech�is�geen�gewone�bijdrage�maar�een�heuse�maidenspeech.�U�weet�wat�dat�betekent.�U�mag�hem�niet�interrumperen�en�na�afloop�zullen�wij�even�schorsen�voor�de�felicitaties.�Ik�zie�al�dat�heel
veel�mensen�in�de�wandelgangen�klaarstaan.�Ik�wens�u
heel�veel�succes,�mijnheer�Van�den�Berge!

De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Voorzitter.�Vandaag�mag�ik�mijn�maidenspeech�houden.
Dat�mag�ik�doen�over�een�onderwerp�dat�mij�en�mijn�fractie�zeer�aan�het�hart�gaat,�namelijk�over�het�vergroenen
van�onze�economie.
Toen�ik�drie�jaar�geleden�als�beleidsmedewerker�van�de
Europese�fractie�van�GroenLinks�meeonderhandelde�over
het�klimaat-�en�energiepakket�had�ik�natuurlijk�niet�kunnen�vermoeden�dat�ik�drie�jaar�later�hier�in�de�Tweede�Kamer�zou�staan�om�te�debatteren�over�de�Nederlandse�implementatie�ervan.�Het�is�een�bijzonder�moment.
Het�Europese�klimaat-�en�energiepakket�schrijft�ons
voor�dat�wij�in�2020�minimaal�14%�van�onze�energie�uit
groene�energiebronnen�moeten�halen.�Om�dat�even�in
perspectief�te�plaatsen:�op�dit�moment�halen�wij�in�Nederland�slechts�4%�van�onze�energie�uit�groene�bronnen.�Dat
betekent�dat�er�dus�nog�flink�werk�aan�de�winkel�is.�Vandaag�kunnen�wij�een�stapje�in�de�goede�richting�zetten,
want�het�wetsvoorstel�waarover�wij�vandaag�debatteren,
heeft�tot�doel�om�een�vergroeningsslag�te�maken�in�de
vervoerssector.
De�vervoerssector�veroorzaakt�ongeveer�een�vijfde�van
de�CO2-uitstoot�in�Nederland�en�het�is�dus�goed�dat�wij
nu�praten�over�voorstellen�om�daar�iets�aan�te�veranderen.�Wij�hebben�in�Europa�met�elkaar�afgesproken�dat�uiterlijk�in�2020�10%�van�de�brandstoffen�in�de�vervoerssector�groen�geproduceerd�moet�zijn.�Dat�is�een�mooie
stap,�maar�de�fractie�van�GroenLinks�maakt�zich�wel�zorgen�over�het�feit�dat�er�bij�de�invulling�van�die�10%-doelstelling�in�de�praktijk�voornamelijk�gebruik�wordt�gemaakt
van�de�eerste�generatie�biobrandstoffen.�Wij�hadden�het
er�net�in�het�interruptiedebatje�al�even�over�met�de�heer
Leegte.�Die�eerste�generatie�biobrandstoffen�is�namelijk
geproduceerd�uit�voedselgewassen�en�concurreert�derhalve�met�de�voedselproductie.�Dit�leidt�met�name�tot�problemen�in�ontwikkelingslanden,�stijgende�voedselprijzen
en�toenemende�voedseltekorten.�Dat�baart�de�fractie�van
GroenLinks�zorgen.
Wij�zouden�veel�liever�willen�inzetten�op�de�tweede
generatie�biobrandstoffen,�geproduceerd�uit�afval,�die
dus�niet�concurreren�met�voedselproductie,�op�elektrisch
rijden,�in�de�toekomst�wellicht�op�auto's�op�waterstof,
maar�dus�niet�de�eerste�generatie�biobrandstoffen,�omdat
voedsel�in�je�maag�hoort�en�niet�in�de�tank�van�je�auto.
Met�de�duurzaamheidscriteria�uit�de�Europese�richtlijn,�die�hier�vandaag�met�dit�wetsvoorstel�geïmplementeerd�worden,�zetten�wij�weliswaar�een�stap�in�de�goede�richting�op�weg�naar�goede�biobrandstoffen,�maar�het
is�nog�niet�genoeg.�Want�waar�de�Europese�duurzaam-

26 januari 2011
TK�44

44-2-7

Van�den�Berge
heidscriteria�helaas�nog�in�tekortschieten,�is�in�het�stellen
van�sociale�criteria�voor�de�lokale�bevolking,�in�het�stellen
van�criteria�ten�aanzien�van�lokale�milieueffecten�van�biobrandstoffen.�GroenLinks�vindt�het�daarom�een�stapje
in�de�goede�richting,�maar�het�gaat�nog�niet�ver�genoeg.
Daarom�heb�ik�ook�een�aantal�vragen�aan�de�staatssecretaris.
Is�de�staatssecretaris�bereid�om�zich�ervoor�in�te�zetten
dat�wij�de�Nederlandse�10%-doelstelling�in�de�vervoerssector�gaan�invullen�met�alternatieven�voor�de�eerste�generatie�biobrandstoffen,�dus�met�elektrisch�rijden,�met
biobrandstoffen�uit�afvalstromen�et�cetera,�met�de�echt
groene�alternatieven?�De�Europese�richtlijn�biedt�daarvoor�namelijk�de�ruimte.�Niemand�dwingt�ons�om�in�te
zetten�op�de�eerste�generatie�biobrandstoffen.
Is�de�staatssecretaris�het�met�GroenLinks�eens�dat�de
duurzaamheidscriteria�die�vandaag�voorliggen�niet�het
eindstation�mogen�zijn,�maar�slechts�een�eerste�stap�in�de
goede�richting?�En�dat�wij�dus�in�Europa�verder�moeten
werken�aan�het�verder�versterken�van�die�duurzaamheidscriteria?�Met�criteria�op�sociaal�gebied,�om�te�voorkomen
dat�mensen�in�ontwikkelingslanden�de�dupe�worden�van
de�productie�van�biobrandstoffen�hier?�Is�de�staatssecretaris�bereid�om�zich�ook�in�Europa�in�te�zetten�voor
duurzaamheidscriteria�die�negatieve�lokale�milieueffecten
moeten�tegengaan?�Ik�denk�aan�bodemvervuiling�en�waterschaarste.�Ik�hoop�het�van�harte.
Dan�kom�ik�op�de�biomassa�die�wordt�gebruikt�voor�de
opwekking�van�elektriciteit.�GroenLinks�vindt�het�vreemd
dat�wij�vandaag�wel�duurzaamheidscriteria�in�de�wet�vastleggen�voor�de�productie�van�biobrandstoffen,�maar�niet
voor�de�productie�van�elektriciteit�met�behulp�van�biomassa.�De�heer�Jansen�refereerde�daar�in�zijn�betoog
ook�al�aan.�Dat�is�natuurlijk�een�vreemde�situatie,�want�of
je�de�biomassa�nu�in�de�tank�van�je�auto�stopt�of�in�een
energiecentrale,�als�het�biomassa�is�die�onder�de�foute
omstandigheden,�onder�grijze,�vervuilende�omstandigheden�geproduceerd�is,�maakt�het�voor�het�milieu�natuurlijk
niet�uit�of�je�ze�in�de�tank�van�je�auto�stopt�of�in�je�energiecentrale.�In�beide�gevallen�is�dit�een�probleem�voor�het
milieu.
De�fractie�van�GroenLinks�zou�het�dan�ook�logisch�vinden�dat�wij�wel�duurzaamheidscriteria�in�de�wet�vastleggen�voor�vloeibare�biomassa�die�wij�gebruiken�in�energiecentrales,�en�dat�wij�in�Europa�ervoor�gaan�pleiten�om
duurzaamheidscriteria�op�te�stellen�voor�vaste�biomassa.
Natuurlijk�heeft�de�staatssecretaris�een�punt�als�hij�zegt
dat�er�geen�oneerlijke�concurrentie�moet�ontstaan�tussen
vaste�biomassa�en�fossiele�brandstoffen,�maar�dit�lijkt�mij
juist�een�extra�argument�om�in�Brussel�haast�te�maken
met�het�opstellen�van�duurzaamheidscriteria�voor�fossiele�brandstoffen.�De�fractie�van�GroenLinks�is�hierin�heel
consequent;�of�het�nu�gaat�om�uranium,�kolen�of�biomassa,�in�alle�gevallen�moeten�er�strikte�sociale�en�ecologische�criteria�gelden.�Dat�wij�het�bij�de�fossiele�brandstoffen�niet�goed�geregeld�hebben,�is�geen�argument�om�het
bij�de�biomassa�ook�maar�even�half�te�doen.�Het�betekent
dat�wij�nu�door�moeten�pakken�en�voor�zowel�de�fossiele�brandstoffen�als�de�biomassa�die�gebruikt�wordt�voor
energieopwekking,�goede�en�rechtvaardige�sociale�en
ecologische�criteria�moeten�opstellen.�Ik�vraag�de�staatssecretaris�dan�ook�of�hij�bereid�is,�zich�hiervoor�in�Europees�verband�sterk�te�maken.
Dan�kom�ik�op�het�punt�van�het�groen�aanbesteden,
een�ander�onderdeel�van�dit�wetsvoorstel.�Het�voorliggende�wetsvoorstel�regelt�dat�aanbestedende�diensten,

Tweede�Kamer

Energie

overheden�en�semioverheden�bij�het�aanbesteden�voortaan�rekening�moeten�houden�met�hoe�energiezuinig,�hoe
milieuvriendelijk�een�voertuig�is.�Dat�is�een�goede�zaak,
maar�voor�de�fractie�van�GroenLinks�is�dit�nog�wat�te�vrijblijvend.�Wij�zouden�graag�een�stapje�verdergaan.�Juist
overheden�en�semioverheden�moeten�vraag�creëren�naar
groene�voertuigen�en�groene�producten,�en�zo�de�groene
innovatie�in�de�vervoerssector�stimuleren.�Wij�willen�de
staatssecretaris�dan�ook�vragen�om�een�norm�vast�te�leggen�in�de�wet�waarmee�wij�overheden�en�semioverheden
dwingen�om�altijd�voor�het�schoonste�en�energiezuinigste
voertuig�te�kiezen,�tenzij�er�heel�zwaarwegende�redenen
zijn�om�daarvan�af�te�wijken.�De�norm�moet�echter�zijn:�altijd�het�schoonste�en�energiezuinigste�voertuig�voor�overheden�en�semioverheden,�om�zo�een�boost�te�geven�aan
de�markt�voor�groene�innovaties�in�de�vervoerssector.
Ik�ga�afronden.�Met�het�wetsvoorstel�dat�vandaag�voorligt,�kunnen�wij�–�ik�zei�het�al�–�een�stap�in�de�goede�richting�zetten�om�de�vervoerssector�en�onze�economie�te
vergroenen.�Echter,�technische�wetswijzigingen�en�inzetten�op�biobrandstoffen�alleen�zijn�niet�het�antwoord�op
de�CO2-uitstoot�van�de�vervoerssector.�De�modellen�van
het�Planbureau�voor�de�Leefomgeving�zijn�wat�dat�betreft�glashelder:�zonder�kilometerheffing,�zonder�investeringen�in�openbaar�vervoer�komen�wij�er�niet.�Dit�kabinet�heeft�de�kilometerheffing�taboe�verklaard�en�bezuinigt
op�stads-�en�streekvervoer.�Ik�ben�heel�benieuwd�hoe�de
staatssecretaris�het�Europese�doel�voor�de�non-ETS-sector,�voor�de�vervoerssector�in�Nederland,�het�klimaatdoel,
wil�halen�zonder�de�maatregelen�die�noodzakelijk�zijn.�Immers,�met�deze�technische�wetswijzigingen�en�het�stimuleren�van�groen�aanbesteden�en�het�stimuleren�van�duurzame�biobrandstoffen�alleen�zullen�wij�er�niet�komen.
De�voorzitter:
Dank�u,�mijnheer�Van�den�Berge.�Dit�was�een�interessant
verhaal,�met�passie�gebracht,�mooi�binnen�de�tijd�ook.
Qua�duurzaamheid�scoort�u�dus�ook�hoog.�Voorzitters�zijn
daar�altijd�gek�op.�Kortom,�een�mooie�parlementaire�carrière�kan�voor�u�niet�meer�misgaan.
U�kunt�nu�gefeliciteerd�worden�door�de�andere�leden
en�door�uw�fractiemedewerkers.�De�eerste�felicitaties�zijn
echter�altijd�van�de�voorzitter.
De�vergadering�wordt�enkele�ogenblikken�geschorst.

De�heer�Van�Vliet�(PVV):
Voorzitter.�Mijn�welgemeende�felicitaties�aan�collega
Van�den�Berge�met�zijn�maidenspeech�daarnet.�De�traditie�schrijft�voor�dat�je�iemand�even�feliciteert�vanaf�het
spreekgestoelte�als�je�daarna�aan�de�beurt�bent.�Het�was
een�helder�verhaal.�Complimenten.�Ik�geef�ook�even�de
felicitaties�aan�mijzelf�want�ik�vervang�collega�De�Mos.
Als�fiscalist�is�het�altijd�interessant�om�betrokken�te�raken
bij�een�milieu-�en�klimaatdiscussie.�Het�is�dus�een�leerzame�ervaring�voor�mij.
De�PVV�is�goed�voor�haar�handtekening�onder�het�gedoogakkoord.�Zij�verdedigt�dan�ook�de�ambitie�om�de
CO2-uitstoot�met�20%�te�verlagen,�waar�onder�andere�de
SDE-plusregeling�aan�zou�moeten�bijdragen.�Tegelijkertijd�zijn�wij�qua�CO2-reductie�gelukkig�niet�meer�het�allerbeste�jongetje�van�de�klas�en�hebben�wij�onze�ambities
op�een�verstandige�wijze�wat�naar�beneden�bijgesteld.
Datzelfde�geldt�voor�de�doelstellingen�ten�aanzien�van�de

26 januari 2011
TK�44

44-2-8

Van�Vliet
transportsector.�Daar�is�de�PVV�blij�mee.�De�staatssecretaris�heeft,�anders�dan�zijn�voorgangster�mevrouw�Cramer,
oog�en�oor�voor�de�klimaatsceptische�geluiden,�die�naar
onze�mening�ook�aandacht�behoeven.
Maar�een�groot�misverstand,�dat�vooral�door�partijen
op�de�linkervleugel�graag�in�stand�wordt�gehouden,�is�dat
de�PVV�niet�zou�geven�om�de�natuur.�Dat�dit�echt�flauwekul�is,�hebben�wij�PVV'ers�in�het�verleden�vaak�genoeg
bewezen.�Dat�wil�ik�in�dit�debat�graag�ook�weer�doen.�Ik
ben�namelijk�benieuwd�of�in�het�bijzonder�de�collega's
van�de�linkse�partijen�in�de�Kamer�ons�zullen�helpen�bij
het�redden�van�de�oerbossen.�Zijn�zij�namelijk�ook�bekend
met�de�nadelen�van�de�hier�besproken�vormen�van�biomassa?
Om�het�geheugen�even�op�te�frissen:�biomassa�dient
als�vervanger,�waarmee�CO2-uitstoot�wordt�tegengegaan,
maar�het�zal�genoegzaam�bekend�zijn�dat�biomassa�buitengewoon�slecht�is�voor�het�milieu�en�ten�koste�gaat�van
vruchtbare�landbouwgrond.�Dit�betekent�dat�wij�het�risico�lopen�dat�voedselprijzen�onnodig�gaan�stijgen.�Landbouwproducten�die�op�een�eetbord�behoren,�belanden�nu
in�de�benzinepomp.�Om�aan�de�biomassawensen�te�voldoen�moeten�veel�bossen,�vooral�de�oerbossen,�eraan�geloven.�Om�aan�de�gestelde�normen�te�voldoen�is�namelijk�een�landbouwoppervlakte�nodig�die�twee�keer�groter
is�dan�de�oppervlakte�van�België,�tenminste�als�wij�onze
vrienden�van�Greenpeace�mogen�geloven.
Is�de�staatssecretaris�bekend�met�deze�visie�van�Greenpeace�en,�zo�ja,�wat�vindt�hij�daarvan?�Het�geeft�voor�de
PVV�in�ieder�geval�aanleiding�om�straks�in�tweede�termijn
te�overwegen�een�motie�in�te�dienen�die�ertoe�zou�moeten�leiden�dat�alleen�biomassa�geïmporteerd�wordt�die
niet�ten�koste�gaat�van�oerbossen�en�landbouwgrond.�Zo
kan�ten�minste�door�de�bomen�het�oerbos�nog�steeds�gezien�worden.�Het�zou�mooi�zijn�als�de�partijen�die�altijd
beweren�op�te�komen�voor�klimaat�en�milieu,�die�motie
zouden�steunen.
Het�is�eigenlijk�merkwaardig�dat�de�overheid�biomassa�subsidieert�en�zo�bijdraagt�aan�de�vernietiging�van�oerbossen�en�de�stijging�van�voedselprijzen.�Dat�kan�nooit�de
bedoeling�zijn.�Door�middel�van�een�tweede�motie�straks
zullen�wij�de�regering�oproepen�om�in�ieder�geval�alternatieve�vormen�van�biomassa�te�onderzoeken�om�de�bossen�te�sparen�en�de�voedselprijzen�niet�onnodig�te�laten
stijgen.
Door�de�vele�nieuwe�regels�uit�het�door�de�PVV�zo�geliefde�Europa�komen�ondernemers�steeds�vaker�onder
(regel)druk�te�staan.�Zij�moeten�zich�in�allerlei�bochten
wringen�om�aan�de�gestelde�eisen�te�voldoen.�Die�regeldruk�en�de�bijbehorende�kosten�zijn�voor�ondernemers�in
de�transportsector�weer�een�extra�last.�Als�je�daarbij�optelt�dat�er�voor�transportondernemers�ook�nog�een�boete
in�het�vooruitzicht�wordt�gesteld�als�zij�niet�tijdig�voldoen
aan�de�gestelde�normen,�dan�is�Leiden�in�last.�Die�boete,
zo�hebben�wij�gezien,�kan�oplopen�tot�een�paar�maandsalarissen�van�Matthijs�van�Nieuwkerk.�Dat�is�echt�buitensporig�hoog.�Hoe�wil�de�staatssecretaris�deze�regeldruk�in
goede�banen�leiden�zodat�ondernemers�niet�weer�de�dupe�worden�van�het�niet�tijdig�invoeren�van�de�vele�door
Europa�opgelegde�regels�en�de�vele�hoge�boetes,�die�in
het�vooruitzicht�worden�gesteld?�En�hoe�gaan�andere�lidstaten�om�met�die�boetes?
De�PVV�staat�voor�onze�bossen�en�onze�ondernemers.
Daarom�hoopt�zij�dat�de�oerbossen�niet�worden�ingeruild
tegen�de�aanplant�van�biomassa�en�dat�ondernemers�ge-

Tweede�Kamer

Energie

woon�kunnen�blijven�ondernemen�zonder�dat�Brussel�het
zoveelste�zwaard�van�Damocles�boven�hun�hoofd�hangt.

Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
Voorzitter.�D66�neemt�het�klimaatprobleem�serieus.�Het
gebruik�van�duurzame�biomassa�kan�een�bijdrage�leveren�aan�het�terugdringen�van�CO2-uitstoot.�Vandaag�spreken�we�over�de�implementatie�van�de�Europese�regels�op
het�gebied�van�hernieuwbare�energie�en�biobrandstoffen.
Met�biobrandstoffen�kunnen�we�op�papier�beginnen�met
het�afbouwen�van�onze�olieverslaving.�Op�papier,�want
het�is�nog�maar�moeilijk�vast�te�stellen�hoe�duurzaam�je
tank�nu�werkelijk�is.�Als�je�twee�stappen�vooruitzet�ten
opzichte�van�fossiele�brandstoffen�maar�weer�anderhalve�stap�terug�door�concurrentie�met�natuur�of�landbouw,
schiet�je�er�niet�veel�mee�op.�Overigens�geldt�dat�niet�alleen�voor�biobrandstoffen,�maar�voor�het�gebruik�van�biomassa�in�het�algemeen,�zoals�de�commissie-Corbey�terecht�heeft�opgemerkt.�Dat�betekent�voor�D66�vooral�werk
aan�de�winkel.
Zorg�allereerst�dat�alle�biomassa�onder�duurzaamheidscriteria�valt,�niet�alleen�biomassa�voor�brandstoffen,
maar�ook�biomassa�voor�de�bijstook�in�kolencentrales.
Mijn�fractie�overweegt�een�motie�op�dit�punt,�zeker�als�het
kabinet�een�bijstookverplichting�overweegt.
Voorkom�daarnaast�concurrentie�tussen�verschillend
gebruik�van�biomassa.�Daarom�vraag�ik�de�staatssecretaris�of�hij�eens�op�een�rij�kan�laten�zetten�welke�duurzaamheidscriteria�er�gebruikt�worden�om�ervoor�te�zorgen�dat
alle�biomassa�in�Nederland,�waar�relevant�uiteraard,�aan
dezelfde�standaarden�voldoet�met�het�oog�op�een�level
playing�field�tussen�verschillende�sectoren�in�de�"bio-based�economy".�Graag�een�toezegging�van�de�staatssecretaris�op�dit�punt.
Ik�kom�bij�de�dubbeltelling�van�de�tweede�generatie�biobrandstoffen.�Een�prikkel�die�de�nu�nog�duurdere�tweede�generatie�biomassa�aantrekkelijk�maakt�is�erg�belangrijk,�maar�het�dubbeltellen�van�CO2-reductie�betekent�in
feite�jezelf�rijk�rekenen�met�een�CO2-reductie�die�je�niet
realiseert.�Wellicht�is�het�slimmer�om�de�invloed�van�de
eerste�generatie�biobrandstoffen�wat�naar�beneden�bij�te
stellen,�aangezien�daarbij�effecten�van�"indirect�land�use"
veel�groter�zijn.�Is�de�staatssecretaris�bereid,�hier�eens
over�na�te�denken�en�dit�in�Brussel�aan�te�kaarten?
Lidstaten�zijn�zelf�verantwoordelijk�voor�de�certificering
van�duurzame�brandstoffen,�gebaseerd�op�de�criteria�uit
de�Europese�richtlijn.�Dat�is�vanuit�het�internemarktdenken�natuurlijk�suboptimaal.�Ik�begrijp�ook�eigenlijk�niet
goed�waarom�die�beoordeling�nu�zo�zou�moeten�verschillen.�Maar�goed,�ik�heb�uit�de�richtlijn�begrepen�dat�als�de
Europese�Commissie�een�nationaal�certificaat�erkent,�dit
ook�door�andere�overheden�zal�moeten�worden�erkend.
Dat�is�een�belangrijk�gegeven.
Specifiek�ten�aanzien�van�rode�diesel.�D66�is�voor�het
afschaffen�van�maatregelen�die�fossiele�brandstoffen�extra�goedkoop�maken.�We�vertrouwen�erop�dat�ook�de�binnenvaart�haar�bijdrage�wil�leveren�aan�de�verduurzaming
van�transport.�Natuurlijk�heeft�het�weinig�zin�om�in�een
sector�die�zo�internationaal�is�als�de�binnenvaart�maatregelen�te�nemen�die�direct�weglekken�naar�het�buitenland.
Hoe�groot�is�het�effect�van�de�invoering�van�de�bijmengnorm�versus�de�accijnsvrijstelling?�Het�afbouwen�van�de
accijnsvrijstelling�zou�pas�echt�een�impuls�geven�aan�de
sector�om�te�investeren�in�duurzaamheid.�Hebben�ande-

26 januari 2011
TK�44

44-2-9

Van�Veldhoven
re�landen�ook�zo'n�accijnsvrijstelling?�Zo�ja,�laten�we�dan
van�de�nood�een�deugd�maken.�Ik�vraag�de�staatssecretaris�dan�ook�om�met�zijn�internationale�collega's�te�overleggen�om�ook�op�dit�punt�te�komen�tot�een�verdere�verduurzaming�van�de�sector.
Twee�kleine�punten�bij�de�voorgestelde�implementatie.
Ten�eerste.�Artikel�3a,�artikel�1,�eerste�lid,�gaat�over�"residuen�van�biologische�oorsprong".�Ik�vraag�de�staatssecretaris�om�een�toelichting�of�hier�"residuen�van�plantaardige�oorsprong"�bedoeld�is,�omdat�"biologisch"�in�Nederland�ook�staat�voor�"volgens�specifieke�criteria�geproduceerde�producten".�Ik�neem�aan�dat�hier�een�bredere�toepassing�is�beoogd.
Ten�tweede�de�papieren�handel.�D66�is�voorstander�van
het�verlagen�van�administratieve�lasten.�Handel�op�papier
toestaan�kan�daar�een�heel�belangrijke�bijdrage�in�leveren.�Maar�zoals�eerder�bij�interruptie�ook�door�anderen�is
aangekaart,�hoe�gaat�de�staatssecretaris�zorgen�voor�voldoende�controle�op�het�systeem�om�de�duurzaamheid�effectief�te�waarborgen?
Nog�een�blik�op�de�toekomst.�De�eerste�generatie�biobrandstoffen�brengt�een�groot�aantal�discussies�met�zich,
zeker�in�de�context�van�de�voedselbehoefte�van�een�groeiende�wereldbevolking.�Wat�D66�betreft,�gaat�food�altijd
voor�fuel�of�fiber;�laat�dat�duidelijk�zijn.�Voedsel�is�immers
de�enige�brandstof�waar�de�mens�echt�niet�zonder�kan.
Overigens�is�nu�veel�olie�nodig�om�een�bord�eten�te�produceren,�maar�dat�is�een�ander�debat.
Voor�ons�is�als�stip�aan�de�horizon�dat�we�in�2020�de
doelstelling�volledig�zouden�moeten�halen�met�tweede,
derde�en�wellicht�tegen�die�tijd�vierde�generatie�biobrandstoffen.�Het�moet�in�ieder�geval�drie�kwart�zijn,�in�lijn�met
wat�daar�in�het�rapport�van�de�commissie-Corbey�over
staat.�Daarom�vraag�ik�de�staatssecretaris�om�te�komen
met�een�duidelijke�indeling�van�de�beschikbare�technologieën�in�de�eerste�en�latere�categorieën,�die�hij�als�leidraad�voor�deze�doelstelling�zal�hanteren�om�ondernemers�in�de�markt�duidelijkheid�te�geven�waar�zij�op�moeten�koersen�bij�het�verduurzamen�van�biobrandstoffen.

De�heer�Samsom�(PvdA):
Voorzitter.�Mijn�collega�Leegte�heeft�gelijk�dat�dit�een�historische�dag�zou�kunnen�worden,�met�een�historisch�debat�waarin�wij�historische�resultaten�boeken.�Althans,�hij
zou�gelijk�kunnen�krijgen�als�wij�erin�slagen�om�de�vage�doelstellingen�uit�het�regeerakkoord,�die�vage�cijfers,
vast�te�leggen�in�de�wet.�Ik�waarschuw�de�heer�Leegte�en
de�heer�Haverkamp,�want�ik�heb�enige�ervaring�met�de
hardheid�van�regeerakkoorden:�die�valt�reuze�tegen.�De
heer�Leegte�zou�gelijk�krijgen�als�wij�een�stip�aan�de�horizon�creëren�voor�ons�bedrijfsleven;�als�wij�dit�ons�"spoetnikmoment"�laten�zijn,�waarop�Nederland�besluit�om�in
plaats�van�achterhoedespeler�te�zijn�op�het�gebied�van
duurzame�energie,�koploper�te�willen�worden.�Op�die�manier�kunnen�wij�ons�milieu,�onze�energieafhankelijkheid,
een�dienst�bewijzen,�maar�ook�ons�bedrijfsleven�en�onze�werknemers.�Wij�kunnen�zo�ook�onze�innovatie�bevorderen�en�groei�en�werkgelegenheid�creëren.�Dat�zou�allemaal�kunnen�als�wij�doen�wat�de�heer�Leegte�zelf�in�zijn
eerste�termijn�voorstelde:�wij�verankeren�de�nationale
bindende�doelstelling�uit�de�Europese�regelgeving�gewoon�in�de�wet.
Dat�doen�wij�eigenlijk�al�voor�een�klein�onderdeeltje,
namelijk�de�biobrandstoffen.�Vrijwel�heel�dit�debat�gaat

Tweede�Kamer

Energie

over�biobrandstoffen,�maar�een�veel�belangrijker�aspect
van�deze�wetgeving�is�de�implementatie�in�de�Nederlandse�wetgeving�van�de�richtlijn�met�de�14%-doelstelling
voor�Nederland.�Wat�is�er�eenvoudiger�dan�de�14%-doelstelling�gewoon�om�te�zetten�in�Nederlandse�wetgeving?
Dat�kan�bijvoorbeeld�in�de�Elektriciteitswet�worden�opgenomen.
Gisteren�kwamen�er�antwoorden�op�Kamervragen�van
een�aantal�fractievoorzitters�over�doelstellingen�en�hoe
die�worden�vertaald.�Uit�die�antwoorden�blijkt�dat�als�je
14%�duurzame�energie�wilt�halen�in�dit�land,�en�je�je�richt
op�10%�biobrandstoffen,�je�30%�van�je�elektriciteitsvoorziening�moet�verduurzamen.�Een�overzichtelijke�hoeveelheid,�gelet�op�het�feit�dat�president�Obama�vannacht�voor
80%�ging.�Die�doelstelling�moet�weliswaar�in�2035�behaald�worden,�maar�iedereen�die�terug�rekent�kan�zien
dat�30%�in�2020�een�gematigd�realistische�doelstelling�is.
Ik�wil�wel�verdergaan,�maar�ik�zal�de�coalitiegenoten�niet
tarten�en�wil�hun�eigen�regeerakkoord�gewoon�vastleggen�in�de�wet.�Dat�wil�ik�doen�via�een�amendement�dat�ik
bijna�toevallig�drie�minuten�na�de�suggestie�van�de�heer
Leegte�indiende.�Ik�bied�hem�aan�om�het�amendement�te
meeondertekenen.
Met�dat�amendement�wordt�in�artikel�68�van�de�Electriciteitswet�vastgelegd�dat�in�Nederland�in�2020�30%�van
de�elektriciteit�duurzaam�moet�worden�opgewekt.�Dat
moet�nog�wel�worden�uitgewerkt,�bij�voorkeur�in�een�systeem�van�een�leveranciersverplichting.�Dat�is�al�voorbereid�in�artikel�77d,�e�en�f�van�diezelfde�Electriciteitswet.
Die�artikelen�hoeven�alleen�nog�maar�even�in�werking�gezet�te�worden.�Wat�mij�betreft�doen�wij�dat,�maar�dat�is
aan�de�minister�van�ELI,�die�over�dat�type�wetgeving�gaat.
Dat�zou�de�staatssecretaris�even�moeten�doorgeven.�Tot
zover�het�belangrijkste�deel�van�deze�wetgeving.
De�heer�Leegte�(VVD):
Ik�heb�de�fractie�van�de�PvdA�gehoord.�Wij�zijn�het�eens
dat�wij�de�duurzaamheidsdoelstelling�moeten�halen.�Dat
staat�niet�voor�niets�met�grote�letters�in�het�regeerakkoord.�Er�staat�niet�heel�veel�over�in�het�regeerakkoord,
maar�dit�staat�erin�en�daarom�is�het�zo�belangrijk.�Ik�geef
de�heer�Samsom�echter�in�overweging�dat�hetgeen�hij
met�zijn�amendement�wil�regelen,�exact�de�vraag�behelst
die�de�minister�van�ELI�van�deze�Kamer�gekregen�heeft.
De�Kamer�krijgt�een�antwoord�terug�op�de�vraag�hoe�het
zit�met�de�leveranciersverplichting,�want�daar�gaat�het
amendement�over.�Het�lijkt�mij�netjes�dat�wij�even�wachten�hoe�de�minister�het�doet�en�regelt,�in�plaats�van�vooruit�te�lopen�op�een�ander�debat�met�een�andere�bewindspersoon�en�dit�nu�ook�proberen�te�regelen,�hoewel�bewindspersonen�met�één�mond�spreken.
De�heer�Samsom�(PvdA):
De�vraag�aan�de�minister�van�ELI�was�hoe�hij�precies�de
nationale�doelstelling�invult.�Ik�wacht�rustig,�met�enig�ongeduld,�op�het�antwoord.�Hierbij�gaat�het�om�de�doelstelling�zelf.�Het�gaat�om�de�implementatie�van�een�Europese�richtlijn,�die�Nederland�en�alle�andere�Europese�lidstaten�tot�een�bepaald�percentage�duurzame�energie�in
2020�verplicht.�Wat�is�er�logischer�dan�die�verplichting�om
te�zetten�in�nationale�wetgeving?�Met�grote�instemming
van�de�heer�Leegte�–�dat�heb�ik�in�zijn�eerste�termijn�vernomen�–�hebben�wij�dat�voor�bijvoorbeeld�biobrandstoffen�ook�gedaan.�Wij�hebben�gewoon�een�getal�in�de�wet
gezet.�De�heer�Leegte�wil�dat�zelfs�verhogen.�Dank�daarvoor.�Wij�gaan�daarin�mee,�mits�aan�alle�tweede�genera-

26 januari 2011
TK�44

44-2-10

Samsom
tie�voorwaarden�wordt�voldaan,�et�cetera.�Dat�kunnen�wij
voor�elektriciteit�ook�doen.�We�moeten�het�voor�warmte
ook�nog�doen,�maar�de�warmtewet�ligt�nog�bij�de�Raad
van�State.
De�heer�Leegte�(VVD):
De�heer�Samsom�van�de�Partij�van�de�Arbeid�is�nu�semantisch�bezig.�De�wat-�en�de�hoe-vraag�lopen�door�elkaar
heen.�Mijn�voorstel�is�om�het�amendement�aan�te�houden
totdat�wij�de�antwoorden�hebben�hoe�wij�het�kunnen�invullen.�Anders�wordt�het�een�leeg�iets�en�daar�heeft�niemand�iets�aan.�Dat�is�nu�juist�de�les�uit�het�verleden.�Laten�wij�geen�loze�woorden�neerzetten,�maar�bekijken�hoe
wij�de�zaken�die�wij�zo�belangrijk�vinden,�kunnen�aanpakken.
De�heer�Samsom�(PvdA):
Moties�worden�aangehouden,�omdat�zij�op�elk�gewenst
moment�weer�kunnen�worden�ingediend.�Bij�amendementen�is�dat�ingewikkeld,�want�als�het�wetsvoorstel�is
aangenomen,�kunnen�wij�niet�alsnog�achteraf�een�amendement�erin�fietsen.�Dan�moeten�wij�aan�initiatiefwetgeving�beginnen.�Ik�ben�tot�alles�bereid,�maar�laten�wij�het
nu�een�beetje�handig�doen.�Wij�wijzigen�nu�de�Elektriciteitswet�1998�op�basis�van�een�richtlijn�die�ons�verplicht
om�een�bepaalde�doelstelling�te�halen.�Ik�vond�het�raar
dat�die�verplichting,�nota�bene�de�belangrijkste�inzet�van
de�richtlijn,�niet�wordt�omgezet�in�wetgeving.�Wij�kunnen
dat�nu�doen.
Het�is�eigenlijk�heel�eenvoudig�maar�daarmee�–�daarin
geef�ik�de�heer�Leegte�gelijk�–�moet�de�hoe-vraag�nog�wel
beantwoord�worden.�Wij�hebben�daarover�een�opvatting.
Die�hebben�wij�aan�de�minister�laten�weten.�Desnoods�ga
ik�zelf�tot�initiatiefwetgeving�over,�maar�dan�krijgen�wij
weer�nieuwe�debatten.
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Ik�wil�even�meeredeneren�met�de�heer�Samsom.�Nederland�heeft�zich�al�verplicht�aan�het�eindresultaat.�Dat
staat.�Wij�hebben�aan�de�Europese�tafel�gezegd�dat�wij
onze�handtekening�zetten.�De�heer�Samsom�wil�het�nu�in
de�wet�zetten,�waarmee�hij�eigenlijk�zegt�dat�hij�de�toezegging�die�de�regering�in�Europa�heeft�gedaan,�niet�vertrouwt.�Wat�is�nu�echter�deze�wet?�Hoe�gaan�wij�die�straks
afdwingen?�Wie�gaan�wij�hiervoor�verantwoordelijk�houden?�De�wet�zal�ook�gehandhaafd�moeten�worden.�Als�wij
straks�op�29%�zitten,�wie�halen�wij�dan�op�met�de�politie?
De�heer�Samsom�(PvdA):
Ik�vertrouw�de�regering�op�haar�woord�zoals�wij�dat�hier
altijd�doen,�in�deze�Kamer�en�ook�als�zij�in�het�Europese
circuit�toezeggingen�doet�namens�de�Nederlandse�bevolking,�die�wordt�vertegenwoordigd�door�ons.�Daarna�moet
het�echter�nog�wel�handen�en�voeten�krijgen�en�worden
omgezet�in�instrumentarium.�Daarvoor�maken�wij�wetten.
In�de�wet�kan�bijvoorbeeld�een�zorgplicht�voor�de�minister�worden�opgenomen.�De�minister�krijgt�dan�de�wettelijke�taak�om�ervoor�te�zorgen�dat�de�doelstelling�wordt�gehaald.�Die�wettelijke�taak�biedt�de�minister�aanknopingspunten�om�desnoods,�als�het�tegenzit,�met�aanvullende
regelgeving�te�komen.
Daarbij�heb�ik�het�echter�niet�gelaten,�want�ik�wil�zo
veel�mogelijk�instrumenten�in�het�systeem�brengen�opdat
wij�de�doelstelling�halen.�Ik�heb�ook�een�taakstelling�opgenomen�voor�producenten�en�leveranciers.�Het�interessante�van�deze�wet�is�dat�er�al�een�taakstelling�voor�pro-

Tweede�Kamer

Energie

ducenten�en�leveranciers�in�staat,�namelijk�om�zo�schoon
mogelijk�elektriciteit�op�te�wekken.�Dat�was�in�de�jaren�zeventig�natuurlijk�wel�voldoende.�Tegenwoordig�hebben
wij�iets�meer�haast�door�de�klimaatverandering�en�oprakende�energievoorraden.�Nu�maken�wij�van�"zo�schoon
mogelijk"�gewoon�een�getal.�In�principe�is�dat�niets�anders,�maar�praktisch�maakt�het�een�groot�verschil.�Wij
gaan�nu�namelijk�meters�maken.
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Ik�constateer�allereerst�dat�de�heer�Samsom�en�ik�het�met
elkaar�eens�zijn�dat�de�regering�zich�al�gecommitteerd
heeft�in�Europa.�Daarvoor�is�deze�wet�niet�nodig.�Vervolgens�wil�de�heer�Samsom�de�regering�helpen�om�die
doelstelling�te�bereiken.�Dat�waardeer�ik�zeer,�zeker�gezien�de�rol�die�hij�nu�heeft�ten�opzichte�van�het�moment�–
toen�nog�als�lid�van�een�coalitiepartij�–�dat�het�wetsvoorstel�aan�de�Kamer�werd�gestuurd.�Is�het�echter�niet�handiger�om�middelen�te�schrijven?�Hij�schrijft�wel�30%�neer
–�dat�is�eigenlijk�een�copy-paste�van�een�Europese�richtlijn�–�maar�het�gaat�ook�nog�om�de�middelen�waarmee�de
staatssecretaris�straks�de�doelstelling�zou�kunnen�halen.
De�heer�Samsom�(PvdA):
In�2003�diende�Kamerlid�Samsom�een�amendement�in
om�in�de�wet�aan�artikel�77�de�onderdelen�d,�e�en�f�toe�te
voegen.�Die�staan�er�ook�in.�Zo�hoort�dat�natuurlijk�ook.
Dat�zijn�de�middelen.�Het�enige�dat�de�minister�hoeft�te
doen�en�waar�ik�hem�ook�om�heb�gevraagd,�is�die�in�werking�zetten.�De�heer�Leegte�zegt�terecht�tegen�mij�dat�er
nog�een�onderzoek�aan�vooraf�moet�gaan.�Dat�hoeft�dan
niet�vandaag,�maar�als�wij�deze�wet�hebben�aangenomen,
is�het�gehele�palet�gereed.�We�hebben�een�toezegging�in
Europa,�een�commitment.�Dat�is�mooi.�Wij�hebben�dat
omgezet�in�een�zorgplicht�in�de�wet�en�vervolgens�hebben�wij�in�dezelfde�wet�–�mooier�kan�het�bijna�niet�–�ook
de�middelen�toegevoegd,�namelijk�een�leveranciersverplichting�om�de�doelstelling�te�halen.�Wij�zijn�klaar.
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Ik�probeerde�mee�te�wandelen�met�de�heer�Samsom,
maar�nu�is�hij�mij�kwijt�in�het�bos.�Hij�heeft�in�2002�een
amendement�ingediend,�waardoor�er�middelen�in�de�wet
kwamen�om�doelstellingen�te�halen�waarover�wij�ooit�samen�in�een�coalitie�hebben�gezegd�dat�wij�ze�zouden�gaan
halen.�Ik�begrijp�nu�dat�geen�enkele�regering�die�middelen�ooit�gebruikt�heeft�en�dat�zij�eigenlijk�hebben�gezegd
deze�terzijde�te�schuiven.
De�heer�Samsom�(PvdA):
Daar�hebt�u�helemaal�gelijk�in.�Dat�is�buitengewoon�teleurstellend�van�de�kabinetten-Balkenende�II,�III�en�IV. Het
interessante�is�dat�ik�maar�één�antwoord�heb�op�iedere
mislukking,�namelijk�een�nieuwe�poging,�en�dit�is�er�weer
een.
De�heer�Van�Vliet�(PVV):
Voorzitter.�Ik�heb�hier�de�tekst�van�het�amendement�van
de�heer�Samsom�voor�mij,�die�bestaat�uit�twee�delen:�artikel�68�en�daarna�een�voorstel�om�artikel�68a�in�te�voeren.
Dat�ziet�er�voor�mij�paradoxaal�uit,�want�in�artikel�68,�lid
1,�letter�b,�staat�dat�producenten�en�leveranciers�tot�taak
hebben�te�bevorderen�dat�met�ingang�van�2020�minimaal
30%,�enz.�Vervolgens�wordt�in�artikel�68a�gezegd:�onze
Minister�draagt�zorg�dat�30%�enz.�Dat�vind�ik�een�discrepantie.�De�heer�Samsom�legt�de�volledige�verantwoor-

26 januari 2011
TK�44

44-2-11

Samsom
delijkheid�bij�de�minister,�terwijl�de�sector�zelf�alleen�bevordert.�De�sector�zelf�speelt�toch�een�cruciale�rol?�Als�hij
met�windenergie�aan�de�slag�moet�om�aan�die�30%�te�komen,�moeten�er�centrales�worden�gesloten.�Die�bedrijven
gaan�voor�de�helft�failliet,�want�dat�kost�nogal�een�cent.
Moeten�de�bedrijven�dan�ook�niet�zelf�de�eerste�snaar�op
die�viool�spelen?�Hoe�kan�de�minister�daarvoor�zorg�dragen,�als�de�energiebedrijven�zelf�alleen�maar�hoeven�te
bevorderen,�terwijl�zij�toch�echt�aan�de�knoppen�zitten?
Dat�was�vraag�1�en�dan�nu�vraag�2.�Als�fiscalist�werk
ik�altijd�met�keiharde�cijfers.�Mijn�vraag�aan�de�heer
Samsom�is�hoe�hij�kan�onderbouwen�dat�bij�14%�duurzaam�opwekken�in�2020�30%�van�de�elektriciteitsproductie�duurzaam�moet�zijn.�Waar�is�die�30%�nu�precies�keien�keihard�onderbouwd?�Kunnen�we�zoiets�in�Nederland
überhaupt�meten,�weten�of�verwachten?
De�heer�Samsom�(PvdA):
Het�antwoord�op�vraag�2�is:�die�onderbouwing�is�geleverd
door�uw�premier,�en�ook�de�mijne,�overigens,�de�heer
Rutte.�Die�geloven�we�toch�wel?�Gisteren�gaf�hij�antwoord
op�Kamervragen�van�een�aantal�van�onze�collega's.�Een
van�die�Kamervragen�luidde:�hoeveel�duurzame�elektriciteit�is�er�nodig�om�14%�duurzame�energie�te�halen?�Het
antwoord�was:�minimaal�30%,�dus�dat�heb�ik�vertaald.
Dan�het�antwoord�op�de�eerste�vraag.�Dit�zijn�zogenaamde�beginnende�artikelen�van�een�hoofdstuk.�Bij�die
producenten�zeggen�we�dat�zij�de�taak�hebben�om�dit�te
bevorderen.�Daarmee�waren�we�nog�niet�klaar,�maar�dat
hebben�we�al�in�een�ander�interruptiedebatje�afgehandeld.�Hieraan�wordt�direct�invulling�gegeven�in�artikel
77d,�e�en�f.�De�heer�Van�Vliet�heeft�gelijk�dat�het�uiteindelijk�de�producenten�en�leveranciers�zijn�die�daadwerkelijk
duurzame�energie�maken�en�leveren.�Tegelijkertijd�geven
we�de�minister�in�artikel�68a�de�zorgplicht,�en�dat�heeft
nog�meer�substantie,�zoals�je�ook�gemeenten�zorgplicht
geeft,�bijvoorbeeld�voor�het�opruimen�van�afval.�Een�gemeente�of�een�minister�is�daarop�dan�aanspreekbaar,�allereerst�door�ons.�Ik�geef�hiermee�de�Tweede�Kamer�ook
een�extra�middel�in�handen�om�de�minister�of�de�regering
aan�te�spreken�op�het�halen�van�deze�doelen.�Dat�is�wettelijk�relevant,�dat�kan�de�heer�Van�Vliet�in�andere�wetten
nazoeken.�Dat�is�een�belangrijk�onderdeel�om�een�doelstelling�dichter�bij�te�brengen,�maar�hiermee�regel�je�niet
alles,�vandaar�die�andere�artikelen�in�dezelfde�wet,�zoals
ik�al�eerder�zei.
De�heer�Van�Vliet�(PVV):
Het�is�fijn�dat�de�heer�Samsom�onze�premier�gelooft,
maar�wat�vindt�hij�nu�zelf�van�die�30%?
De�heer�Samsom�(PvdA):
Ik�vind�het�nog�een�beetje�minimaal,�maar�dat�woord
staat�er�ook�gewoon�in.�Ik�dacht:�ik�tart�het�lot�niet.�Ik�wil
het�regeerakkoord�op�dit�punt�nog�wel�als�bodem�in�het
systeem�nemen,�maar�dan�ook�wel�als�harde�bodem,
vastgelegd�in�de�wet.
Ik�kan�verder�iets�korter�zijn,�omdat�de�meeste
collega's,�dank�daarvoor,�hebben�gesproken�over�de
duurzaamheid�van�biobrandstoffen�en�dergelijke.�Het�is
uiteindelijk�vrij�simpel.�De�meesten�van�ons�willen�wel
een�hogere�doelstelling�dan�4%�in�2010,�zoals�Nederland
nu�heeft,�want�daarmee�kom�je�niet�echt�tot�10%�of�misschien�meer�in�2020.�Iedereen�wil�die�stip�op�de�horizon,
maar�iedereen�wil�ook�dat�die�biobrandstoffen�duurzaam
zijn�en�dat�daarvoor�geen�oerbossen�hoeven�te�worden

Tweede�Kamer

Energie

gekapt,�zodat�er�CO2-verlies�wordt�geleden�in�plaats�van
winst.�We�weten�dat�die�biobrandstoffen�inmiddels�beschikbaar�zijn.�Sterker�nog,�we�weten�dat�zij�in�grote�mate
door�Nederlandse�bedrijven�worden�gemaakt.�BioMCN�in
Delfzijl�koopt�voor�een�paar�euro�een�oude�fabriek�van�Akzo�en�bouwt�deze�om�tot�een�fabriek�voor�een�duurzame
toekomst,�met�veel�banen,�groei�en�innovatie.�Dat�zijn�dingen�die�ik�graag�wil�bevorderen�en�liefst�zo�direct�mogelijk.
Het�voorstel�van�de�fractie�van�de�Partij�van�de�Arbeid
zou�zijn�om�met�die�4%�die�criteria�in�te�vullen,�waar�we
heel�ingewikkeld�over�doen.�Dat�moeten�we�ook�gewoon
doen,�dat�ben�ik�met�iedereen�eens,�maar�we�tellen�er�wat
bij�op.�We�zeggen�dat�er�nog�een�paar�procent�biobrandstof�in�nieuwe�benzine�moet�en�dat�deze�uitsluitend�moet
komen�uit�de�tweede�generatie,�of�uit�de�derde�of�vierde,
als�deze�er�is,�maar�dat�is�voorlopig�nog�niet�het�geval.
Dan�hogen�wij�niet�alleen�de�doelstelling�op,�maar�ook�de
duurzaamheidsambitie�van�ons�biobrandstoffensysteem
en�daarmee�–�ik�kan�het�niet�vaak�genoeg�benadrukken�–
creëren�wij�banen�en�werkgelegenheid.�Het�is�bovendien
aardig�dat�dit�vooral�in�het�noorden�het�geval�zal�zijn,�een
regio�die�dat�hard�kan�gebruiken.
Tot�slot�nog�twee�kleinere,�maar�niet�onbelangrijke
punten.�De�eerste�is�groen�gas.�Via�deze�richtlijn�moet�ook
worden�geregeld�dat�groen�gas�toegang�krijgt�tot�het�Nederlandse�aardgasnet.�Wij�hebben�hierover�al�gesproken
tijdens�eerdere�debatten,�maar�nu�ligt�wetgeving�voor�om
dit�handen�en�voeten�te�geven.�Dit�moet�wel�door�middel
van�een�ministeriële�regeling�gebeuren�–�ik�kan�het�dus
alleen�via�een�motie�regelen�–�maar�voorafgaand�daaraan
is�de�vraag�of�de�staatssecretaris�wil�toezeggen�dat�de�regering�op�zo�kort�mogelijke�termijn�de�Regeling�aansluittarieven�gas�zodanig�zal�wijzigen�dat�groen�gas�de�aansluiting�krijgt�op�het�gasnetwerk.�Dit�zou�dan�niet�moeten�gebeuren�tegen�de�volle�honderd�procent�van�de�kosten�van�die�aansluiting�zoals�voor�gewone�aansluitingen
geldt.�Bij�groen�gas�worden�veel�extra�kosten�gemaakt,
omdat�het�gas�moet�worden�omgewerkt�tot�methaan�zoals�wij�dat�kennen�uit�het�gasfornuis.�Ik�zou�graag�zien�dat
die�extra�kosten�worden�verdeeld�tussen�de�producent,
die�wel�een�deel�daarvan�moet�dragen,�en�de�netbeheerder�volgens�een�verdelingsformule�75%-25%.�Op�die�manier�wordt�de�aansluiting�van�groen�gas�bevorderd.
Als�wij�dan�toch�duurzamer�gaan�inkopen,�dat�is�de
derde�richtlijn,�moet�dat�ook�in�de�wet�worden�opgenomen.�Tot�nu�toe�is�er�geen�enkele�wet�gewijzigd;�er�worden�alleen�Algemene�Maatregelen�van�Bestuur�gewijzigd.
Daarom�ook�hier�de�vraag�of�in�de�AMvB�spijkers�met
koppen�worden�geslagen.�Wordt�in�de�AMvB�neergelegd
dat�de�personenauto's�die�het�Rijk�koopt�via�directe�aankoop�of�via�aanbesteding,�altijd�label�A�zullen�hebben�en
geen�label�minder�dan�dat?�A�is�eigenlijk�nog�ruim�genomen,�je�zou�ook�een�harde�CO2-ondergrens�kunnen�nemen,�maar�laten�wij�proberen�om�in�ieder�geval�label�A
vast�te�leggen.�Dit�geldt�ook�voor�uw�eigen�auto,�zeg�ik�tegen�de�staatssecretaris.

Staatssecretaris�Atsma:
Voorzitter.�Dank�voor�hetgeen�is�ingebracht,�de�gestelde
vragen�en�natuurlijk�ook�voor�de�niet-gestelde�vragen,
want�er�hadden�er�meer�gesteld�kunnen�worden.
Ik�feliciteer�de�fractie�van�GroenLinks�die�de�afgelopen
dagen�een�nieuw�lid�heeft�kunnen�verwelkomen.�De�mai-

26 januari 2011
TK�44

44-2-12

Atsma
denspeech�van�de�heer�Van�den�Berge�is�die�gelukwens
alleszins�waard;�een�aantal�afgevaardigden�heeft�daarop
al�gewezen.�Ik�ben�blij�hem�hier�in�dit�huis�te�mogen�ontmoeten�en�met�hem�van�gedachten�te�mogen�wisselen.
Zijn�bijdrage�bevat�elementen�die�mogelijk�effect�en�invloed�zullen�hebben�op�de�uitkomsten�van�datgene�waaraan�het�kabinet�en�het�land�werken.�Dat�is�in�de�kern�ook
het�werk�van�een�Kamerlid.�Dus�van�harte�welkom!
Wij�spreken�vandaag�over�de�implementatie�van�een
aantal�richtlijnen.�Voor�zover�ze�door�de�leden�naar�voren
zijn�gebracht,�hoef�ik�ze�niet�opnieuw�in�algemene�zin�te
bespreken.�De�uitgangspunten�die�ertoe�hebben�geleid
dat�de�richtlijnen�nu�voorliggen,�zijn�volstrekt�helder.�Het
zal�volstrekt�helder�zijn�waarom�wij�nu�bijvoorbeeld�komen�met�het�feit�dat�voor�de�biobrandstoffen�wordt�uitgaan�van�een�aantal�duurzaamheidscriteria.�Sterker�nog,
wij�hadden�net�als�een�aantal�leden�graag�gezien�dat�de
implementatie�van�de�richtlijnen�eerder�was�behandeld
opdat�een�en�ander�per�1 januari�2011�bij�wet�geëffectueerd�had�kunnen�worden.�Nu�wordt�de�richtlijn�met�terugwerkende�kracht�geïmplementeerd�en�ik�hoop�van�harte
dat�de�vaart�die�er�nu�in�zit,�er�ook�in�blijft.�Dit�geldt�zowel
voor�deze�Kamer�als�voor�de�Senaat.
Wij�vinden�het�belangrijk�om�nu�de�richtlijnen�te�implementeren,�niet�alleen�vanwege�het�belang�voor�het�mondiale�klimaatbeleid�en�de�bijdrage�die�Nederland�daaraan�kan�leveren,�maar�ook�vanwege�de�betekenis�voor
de�economie,�voor�het�bedrijfsleven.�In�algemene�zin�is
duurzaamheid�de�essentie�van�verschillende�richtlijnen,
maar�tegelijk�vinden�wij�dat�de�implementatie�ook�van�belang�is�voor�het�kunnen�blijven�garanderen�van�een�gelijk
speelveld�voor�het�bedrijfsleven.�En�bij�een�gelijk�speelveld�geldt�ook�dat�het�bedrijfsleven�zekerheid�wil�hebben
over�consistent�beleid�van�de�overheid.�Ik�vind�dat�ook�dat
element�bij�de�implementatie�van�deze�richtlijnen�bij�iedereen�tussen�de�oren�moet�gaan�zitten:�het�bedrijfsleven
vraagt�terecht�om�zekerheid�van�de�overheid�en�de�overheid�moet�die�voor�de�komende�jaren�kunnen�en�willen
geven.�Kortom,�in�onze�beleidsbenadering�kiezen�wij�voor
die�zekerheid,�wat�in�algemene�zin�betekent�dat�via�een
aantal,�soms�kleine,�stappen�bij�de�Europese�doelstellingen�willen�komen.�Het�bedrijfsleven�kan�zich�ook�in�die
stappen�vinden.�Een�aantal�leden�wees�al�op�de�inspanningen�van�de�commissie-Corbey�samen�met�bedrijfsleven�en�betrokken�ngo's�in�de�afgelopen�tijd.�Het�lijkt�me
goed�om�te�benadrukken�dat�je�het�brede�draagvlak�dat
juist�daardoor�is�gecreëerd�voor�de�implementatie�van�de
richtlijn�zou�moeten�willen�koesteren.�Als�er�zo'n�steun�is
vanuit�de�breedte�van�de�samenleving�–�ngo's,�bedrijfsleven,�commissie-Corbey�–�weet�je�in�ieder�geval�dat�je�heel
zwaarwegende�redenen�moet�hebben�om�deze�wet�en�de
implementatie�ervan�te�willen�aanpassen�of�wijzigen.
In�het�licht�van�wat�is�gezegd,�lijkt�het�mij�goed�om�er
altijd�bewust�van�te�zijn�dat�het�Europese�speelveld�voor
het�bedrijfsleven�belangrijk�is,�maar�dat�met�de�stap-voorstapbenadering�ook�iedereen�mee�kan�komen.�Dat�heeft
het�grootste�effect�en�leidt�ook�tot�een�breder�draagvlak,
dat�weer�absoluut�nodig�is�om�de�doelstelling�te�kunnen
halen.�Een�aantal�leden�stelde�de�algemene�vraag�of�we
de�Europese�doelstellingen,�zoals�de�14%�bij�de�duurzame-energieambitie,�wel�gaan�halen.�Ik�hecht�eraan�om
te�zeggen�dat�de�overheid�zo'n�ambitie�kan�formuleren,
maar�wel�16�miljoen�Nederlanders�en�vele�bedrijven�nodig�heeft�om�die�gezamenlijk�te�realiseren.�Vandaar�mijn
appel�aan�allen�om�daarmee�nadrukkelijk�rekening�te�houden.

Tweede�Kamer

Energie

Ik�kom�hiermee�bij�de�afronding�van�mijn�algemene
deel�en�wil�nu�overgaan�tot�het�beantwoorden�van�een
aantal�vragen.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Voorzitter.�De�staatssecretaris�heeft�op�zich�natuurlijk�volkomen�gelijk�dat�alle�Nederlanders�te�maken�hebben�met
het�realiseren�van�die�doelstelling,�net�zoals�alle�Nederlanders�te�maken�hebben�met�het�zich�houden�aan�een
bepaalde�maximumsnelheid.�Maar�in�die�laatste�situatie�zegt�de�rijksoverheid�wel�wat�de�democratisch�gelegitimeerde�grens�is:�tot�hier�en�niet�verder,�en�als�je�daaroverheen�gaat,�zwaait�er�wat.�Het�is�dus�logisch�dat�ook
anderen�dan�de�overheid�verantwoordelijkheid�dragen,
maar�er�moet�worden�gesanctioneerd�als�mensen�zich�ergens�niet�aan�houden.�Is�de�staatssecretaris�het�daarmee
eens?
Staatssecretaris�Atsma:
Daarmee�ben�ik�het�zeker�eens.�Als�wetten�en�regels�zijn
vastgesteld,�hoort�daar�een�toezicht-�en�sanctiebeleid�bij;
dat�lijkt�mij�volstrekt�helder.�Als�hier�wordt�besloten�tot
wet-�en�regelgeving,�moet�iedereen�zich�daar�natuurlijk
aan�houden.�U�hebt�daarover�een�aantal�algemene�vragen
gesteld,�maar�voor�de�implementatie�van�Europese�richtlijnen�geldt�exact�hetzelfde�als�voor�alle�wetten:�wetten
zijn�er�om�je�aan�te�houden.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
In�dat�geval�kan�de�staatssecretaris�toch�ruimhartig�verklaren�dat�wij�die�14%�gaan�halen,�evenals�die�30%�duurzame�elektriciteit?�Hij�gaat�namelijk�alle�wetten�en�alle
flankerende�beleidsmaatregelen�zodanig�regelen,�dat�die
percentages�worden�gehaald.�De�staatssecretaris�kan�hier
dus�toch�gewoon�toezeggen�dat�wij�dat�gaan�doen?
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�geloof�niet�dat�hier�iemand�is�geweest�die�heeft�gezegd
dat�wij�de�doelstellingen�niet�gaan�halen;�ik�ben�dat�althans�niet�geweest.�Sterker�nog,�ik�zeg�dat�wij�de�ambities
en�doelstellingen�gaan�halen.�Over�de�weg�daarnaartoe
is�nu�met�de�Kamer�discussie,�over�een�procentje�meer�of
een�procentje�minder.�De�weg�naar�het�doel�is�één�ding,
zoals�gezegd�een�stip�aan�de�horizon.�Die�stippen�op�de
horizon�voor�verschillende�doelstellingen�zijn�concreet,
daar�houd�je�je�aan.�Daar�heeft�Nederland�zich�aan�te�houden,�evenals�de�26�andere�Europese�lidstaten.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Mag�ik�concluderen�dat�het�realiseren�van�het�doel�niet
afhankelijk�is�van�het�al�dan�niet�invullen�van�de�green
deal?�Gaan�de�staatssecretaris�en�zijn�collega's�regelen
dat�we�die�doelen�hoe�dan�ook�halen?
Staatssecretaris�Atsma:
Natuurlijk,�want�de�ambitie�is�om�de�doelen�te�halen.�Je
moet�zorgen�dat�het�doel�gehaald�kan�worden�op�een�manier�die�voor�iedereen�mee�te�maken�is:�bedrijven,�particulieren,�kortom�de�breedte�van�de�samenleving.�Het�is
juist�daarom�zaak�om�te�proberen,�en�het�woord�green
deal�brengt�dat�al�met�zich�mee,�vooraf�een�zo�breed�mogelijk�draagvlak�te�creëren.�Dat�dient�te�gebeuren�voordat�je�een�aantal�concrete�stappen,�maatregelen�of�initiatieven�neemt.�Ik�heb�niet�voor�niets�eerder�gewezen�op
datgene�wat�de�commissie-Corbey�heeft�gedaan.�Daardoor�is�draagvlak�gecreëerd�binnen�de�ngo's�en�het�be-

26 januari 2011
TK�44

44-2-13

Atsma
drijfsleven�die�gezien�mogen�worden�als�vertegenwoordiging�van�een�groot�deel�van�de�samenleving.�Compromissen�en�afspraken�die�een�breed�draagvlak�hebben,�moet
je�dan�ook�koesteren.�Dat�is�de�beste�garantie�om�de�doelstelling�voor�2020�te�halen.�Daarom�hecht�ik�daar�zeer�aan
en�heb�ik�daarover�geen�twijfel:�die�doelstelling�wordt�gehaald.�We�zouden�geen�knip�voor�de�neus�waard�zijn�als
we�daaraan�zouden�twijfelen.�Sterker�nog,�ik�twijfel�er�in
elk�geval�niet�aan.
De�heer�Samsom�(PvdA):
De�staatssecretaris�twijfelt�er�niet�aan,�maar�zijn�eigen
planbureau�wel.�Sterker�nog,�het�planbureau�twijfelt�niet,
maar�heeft�zwart�op�wit�gezet�dat�de�doelstelling�niet
wordt�gehaald.�Wanneer�de�staatssecretaris�hier�stellig
beweert�dat�de�doelstelling�wel�wordt�gehaald,�dan�zal�er
op�zijn�minst�een�aanvulling�moeten�komen�en�zal�moeten�worden�aangegeven�waarom�zijn�eigen�planbureau
volstrekt�ongelijk�heeft.�Kan�de�staatssecretaris�daar�een
antwoord�op�geven?
Staatssecretaris�Atsma:
Als�ik�kijk�naar�de�ambitie�en�het�stappenplan�van�Schoon
en�Zuinig�uit�de�vorige�kabinetsperiode,�dan�zitten�we�op
koers.�Wat�dat�betreft�heb�ik�geen�enkele�reden�om�eraan�te�twijfelen�de�14%-ambitie�te�halen�in�het�jaar�2020.
Dit�kabinet�zal,�en�een�aantal�Kamerleden�heeft�daar�ook
op�gewezen,�op�korte�termijn�ook�met�een�aantal�vervolgstappen�komen.�Ik�heb�de�agenda�voor�dit�jaar�van
het�ministerie�van�I&M�aangeven.�Verder�zal�de�minister
van�ELI�in�april�met�een�beleidsbrief�komen�met�elementen�die�er�allemaal�toe�leiden�dat�de�stappen�richting�2020
hoe�dan�ook�gehaald�zullen�worden.
De�heer�Samsom�(PvdA):
Mag�ik�van�u�dan�de�toezegging�dat�u�bij�het�leveren�van
aanvullende�beleidsinstrumenten�ook�een�nieuwe�analyse�van�het�planbureau�geeft,�waarbij�dit�keer�het�gewenste�eindresultaat�wel�onder�de�streep�staat?
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�heb�gezegd�dat�de�minister�van�ELI�op�verschillende
momenten�met�passende�maatregelen,�suggesties�en
voorstellen�komt.�En�verder�heeft�een�aantal�Kamerleden
al�aangegeven�dat�de�minister�van�ELI�heeft�aangekondigd�in�april�met�een�beleidsdocument�te�komen�dat�met
name�de�duurzame�energievoorziening�raakt.�Ik�vind�dat
de�heer�Samsom�even�zijn�geduld�moet�kunnen�bewaren
en�niet�al�te�snel�moet�concluderen�dat�we�het�niet�halen.
Wij�zitten�op�koers.�Ik�heb�verder�al�aangegeven�dat�de
ambities�uit�het�beleidsdocument�van�het�vorige�kabinet,
Schoon�en�Zuinig,�nog�steeds�staan.�Wij�zitten�op�schema
om�te�komen�tot�die�14%.�Ik�zie�dan�ook�geen�reden�om
te�betwijfelen�of�wij�die�doelstelling�halen.�Dat�de�praktijk�soms�weerbarstiger�is�dan�wij�achter�ons�bureau�veronderstellen,�is�ook�niet�iets�van�vandaag�of�morgen.�Het
is�en�blijft�noodzakelijk�om�te�anticiperen,�maar�dat�laat
onverlet�dat�er�geen�reden�is�om�te�betwijfelen�of�wij�de
14%-doelstelling�gaan�halen.
De�voorzitter:
Ik�stel�voor�dat�de�staatssecretaris�verder�gaat�met�de�beantwoording�van�de�vragen.

Tweede�Kamer

Energie

Staatssecretaris�Atsma:
Voorzitter.�Er�zijn�nogal�wat�vragen�gesteld.�Zonder�iemand�tekort�te�willen�doen,�reageer�ik�om�te�beginnen�op
de�opmerkingen�die�de�heer�Van�den�Berge�namens�de
GroenLinks-fractie�in�zijn�maidenspeech�heeft�gemaakt.
Andere�afgevaardigden�deden�het�ook,�maar�hij�wees�nadrukkelijk�en�terecht�op�het�belang�van�de�sociale�criteria
voor�de�richtlijnen�die�wij�vandaag�bespreken.�Ik�ben�het
dan�ook�met�hem�eens�dat�wij�in�de�meest�brede�zin�moeten�kijken�naar�die�sociale�criteria.
Hoe�ga�ik�dat�doen?�Mijns�inziens�ligt�het�voor�de�hand
dat�ik�dat�ga�doen�in�het�gremium�van�de�Europese�raden
en�in�het�bijzonder�bij�de�bewindslieden�die�betrokken�zijn
bij�de�Milieuraad.�Er�zijn�natuurlijk�nog�tal�van�andere�mogelijkheden�om�deze�problematiek�aan�te�kaarten.�Ik�denk
dan�bijvoorbeeld�aan�het�ministerie�van�ELI,�want�dat�ministerie�heeft�ook�de�nodige�opties�om�aandacht�te�vragen�voor�de�sociale�criteria.�Ten�slotte�zijn�de�zogenaamde�"round�tables"�een�mogelijkheid,�maar�daar�wordt�toch
vooral�gesproken�over�generieke,�wereldwijde�afspraken,
wat�een�zekere�vrijblijvendheid�met�zich�brengt.
Al�met�al�vind�ik�het�dus�met�het�oog�op�de�toekomst
terecht�dat�mij�is�gevraagd�om�het�element�van�de�sociale
criteria�nadrukkelijk�mee�te�nemen.�Ik�denk�dat�ik�dat�het
beste�kan�doen�via�het�Europese�podium.�Het�heeft�namelijk�geen�zin�dat�Nederland�die�weg�alleen�zou�gaan�bewandelen,�omdat�er�geen�zekerheid�is�dat�de�buurlanden
ons�op�een�gegeven�moment�volgen.�Noch�Nederland,
noch�onze�buurlanden,�noch�de�landen�waarop�wij�ons
hierbij�vooral�richten,�is�hierbij�gebaat.�Ik�neem�de�suggestie�van�de�heer�Van�den�Berge�dus�graag�over�en�zeg
hem�toe�dat�wij�het�mee�zullen�nemen�in�onze�overleggen
met�onze�collega's�in�Brussel.
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Ik�bedank�de�staatssecretaris�voor�deze�toezegging.�Ik
vraag�hem�wel�de�Kamer�hierover�in�de�volgende�geannoteerde�agenda�van�de�Milieuraad�te�informeren.�Wij�kunnen�naar�aanleiding�van�die�agenda�vervolgens�van�gedachten�wisselen�over�de�precieze�invulling�van�die�criteria�en�het�traject�op�weg�naar�die�criteria.
Staatssecretaris�Atsma:
Verschillende�momenten�lenen�zich�ervoor�om�dit�onderwerp�aan�de�orde�te�stellen.�De�Milieuraad�is�er�daar�inderdaad�een�van.�Ik�zeg�toe�dat�ik�terugkoppel�naar�de�Kamer�wat�de�reacties�waren�wanneer�dit�onderwerp�daar
aan�de�orde�is�geweest.�De�agenda�moet�zich�hier�echter�wel�voor�lenen�en�ik�weet�niet�of�dat�het�geval�is�bij
de�volgende�Milieuraad.�Ik�zei�echter�al�tegen�de�heer�Van
den�Berge�dat�wij�dit�onderwerp�niet�alleen�in�de�Milieuraad�aan�de�orde�kunnen�stellen,�maar�ook�bij�tal�van�andere�overleggen�waarbij�de�overheid�betrokken�is.
De�Kamer�heeft�vorige�week�mogen�overleggen�met
Eurocommissaris�Hedegaard�die�verantwoordelijk�is�voor
het�klimaatbeleid.�Ik�kan�mij�voorstellen�dat�dit�soort�informele�overleggen�van�de�Kamer�met�een�Eurocommissaris�als�Hedegaard�wordt�aangegrepen�om�het�aspect
van�de�sociale�criteria�aan�de�orde�te�stellen.�Ik�zal�dat
zelf�zeker�doen�en�uiteraard�rapporteer�ik�de�Kamer�daarover.�Aan�de�hand�van�de�agenda�bepalen�wij�of�de�Milieuraad�zich�leent�voor�dit�onderwerp.�Het�is�waar�dat�wij
dit�onderwerp�ook�sec�aan�de�orde�kunnen�stellen,�maar
in�mijn�beleving�is�het�beter�om�expliciet�aandacht�te�vragen�voor�een�onderwerp�als�er�een�goed�gedocumenteerd

26 januari 2011
TK�44

44-2-14

Atsma
stuk�voorligt.�Overigens�doen�wij�het�nooit�alleen�maar
met�andere�partijen.�Die�heb�je�daar�echt�bij�nodig.
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Het�is�heel�mooi�dat�de�staatssecretaris�zegt�dat�hij�het
niet�alleen�in�de�Milieuraad�aan�de�orde�zal�stellen,�maar
ook�in�allerlei�andere�overleggen.�Dank�daarvoor!�Is�de
staatssecretaris�bereid�om�de�Kamer�daarover�vooraf�te
informeren,�opdat�wij�daarover�uitgebreid�met�elkaar�van
gedachten�kunnen�wisselen?�Ik�vraag�dat,�omdat�ik�hierover�niet�alleen�achteraf�wil�worden�geïnformeerd.�Of�de
minister�ons�informeert�in�een�brief�of�een�geannoteerde
agenda,�maakt�mij�niet�uit,�als�hij�ons�maar�vooraf�informeert.
Staatssecretaris�Atsma:
Dat�is�geen�probleem.�De�agenda's�van�alle�raden,�of�ze
nu�in�Luxemburg�of�in�Brussel�worden�gehouden,�en�de
inzet�daarbij�van�de�Nederlandse�regering,�worden�immers�met�de�Kamer�gedeeld.�Ik�meen�uw�Kamer�goed�genoeg�te�kennen�om�vast�te�kunnen�stellen�dat�de�Kamer
dat�soort�momenten�absoluut�niet�ontgaat.�Ik�twijfel�niet
aan�de�alertheid�van�uw�kant.�Ik�zal�er�ook�zeker�voor�zorgen�dat�daaraan�in�de�voorbereiding�op�de�raden�aandacht�wordt�besteed.�Dat�is�geen�probleem.
Voorzitter.�De�heer�Haverkamp�heeft�in�zijn�inleidende
opmerkingen�als�eerste,�gevolgd�door�de�heer�Leegte�en
mevrouw�Van�Veldhoven�en�anderen,�aandacht�gevraagd
voor�het�elektrisch�rijden.�Waar�staan�wij�nu,�wat�gaan�wij
doen�en�op�welke�manier�kan�dat�gestimuleerd�worden?
Ik�ben�niet�in�Utrecht�geweest�bij�de�start�van�het�project
met�de�taxi's,�maar�ik�heb�daar�wel�kennis�van�genomen.
Ik�heb�ook�van�nabij�gevolgd�wat�daar�is�gebeurd.�Ons�ministerie�heeft�ook�proactief�een�bijdrage�geleverd�aan�het
mogelijk�maken�van�het�project.�Wij�zijn�daarbij�in�die�zin
betrokken.�Ik�heb�vorige�week�zelf�via�de�dienst�Rijkswaterstaat�een�zestal�elektrische�auto's�symbolisch�in�ontvangst�mogen�nemen�omdat�wij�vinden�dat�je�als�rijksoverheid�in�proactieve�zin�het�voortouw�kunt�nemen�in
het�stimuleren�van�schoon�en�zuinig�rijden�op�een�milieuverantwoorde�manier.�Wij�hebben�zes�elektrische�auto's
aangeschaft�voor�onze�dienst�Rijkswaterstaat.�De�ambitie
is�erop�gericht�om�dat�aantal�de�komende�jaren�substantieel�uit�te�breiden�naar�een�aantal�van�honderden.
Ik�heb�evenwel�bij�de�presentatie�van�het�initiatief�aangegeven�dat�er�best�een�aantal�dilemma's�is�waardoor�de
wens�soms�een�klein�beetje�de�vader�van�de�gedachte�is.
Een�van�de�grote�problemen�is�de�actieradius�van�de�elektrische�auto;�de�elektrische�auto�is�prima�te�gebruiken�als
alternatief�voor�het�woon-werkverkeer,�maar�de�langere
afstanden�vormen�gewoon�nog�een�probleem.�De�accucapaciteit�vormt�een�probleem.�De�oplaadcapaciteit�en
de�oplaadmogelijkheden�van�de�accu's�vormen�een�probleem.�Het�aantal�oplaadpunten�in�Nederland�vormt�een
probleem.�De�standaardisering�van�het�systeem,�kijkend
naar�de�verschillende�types,�modellen�en�merken,�vormt
een�probleem.�Dat�zijn�problemen�die�op�te�lossen�zijn.
Voor�een�deel�kan�de�overheid�daarop�een�stimulerend
beleid�voeren,�maar�het�betekent�wel�dat�de�ontwikkeling
van�elektrische�auto's�dan�niet�heel�snel�gaat.
Op�het�moment�gaat�het�in�Nederland�nog�maar�om
een�zeer�beperkt�aantal.�Wij�moeten�ons�daarvan�goed
bewust�zijn.�Een�schaalsprong�van�1000�elektrische�auto's
naar�enkele�honderdduizenden�kan�de�overheid�niet�afdwingen.�De�overheid�wil�dat�ook�niet�afdwingen.�De�industrie,�technologie�en�de�innovatie�moeten�vooral�uit�de

Tweede�Kamer

Energie

sectoren�zelf�komen.�Alleen�door�toename�van�de�massa
kan�de�noodzakelijke�prijsdaling�van�de�elektrische�auto
worden�bewerkstelligd.�Kortom,�het�is�niet�zo�dat�binnen
een�paar�jaar�een�ontwikkeling�op�gang�komt�die�tegemoetkomt�aan�wat�hier�wordt�gesuggereerd.�De�overheid
stimuleert�en�faciliteert,�bijvoorbeeld�met�het�bekende�Eteam.�Overigens�zit�de�elektrische�auto�bij�collega�Verhagen�op�het�ministerie�van�ELI. De�vraag�kan�natuurlijk�zijn:
wat�gebeurt�er�verder?�Er�is�fiscaal�een�aantal�maatregelen�getroffen.�De�heer�Van�Vliet�zal�dat�als�financieel�specialist�van�de�fractie�van�de�PVV�ongetwijfeld�herkennen.
Er�is�een�aantal�fiscale�maatregelen�die�een�impuls�moeten�geven�aan�het�bevorderen�van�de�elektrische�auto.
Sneller�dan�snel�gaan�wij�op�dit�moment�echter�niet.�Wij
zijn�vooral�afhankelijk�van�marktfactoren.
De�heer�Leegte�(VVD):
Voorzitter.�Voor�de�geschiedenisboekjes�merk�ik�op�dat�de
VVD-fractie�geen�pleidooi�heeft�gehouden�voor�het�stimuleren�van�elektrische�auto's.�Ik�heb�wel�gevraagd�om�ervoor�te�zorgen�dat�de�overheid�niet�kiest�voor�technieken
maar�voor�normen.�Bij�de�nadelen�van�elektrische�auto's
die�de�staatssecretaris�schetst,�hoort�in�mijn�beleving�ook
het�energieverbruik.�Dat�zou�best�hoger�kunnen�zijn�dan
dat�van�conventionele�auto's.�Om�al�deze�redenen�vindt
de�VVD-fractie�het�onverstandig�dat�de�overheid�nu�een
techniek�wil�voorschrijven.
Staatssecretaris�Atsma:
Dit�raakt�ook�aan�de�opmerkingen�van�de�heer�Haverkamp,�die�nadrukkelijk�heeft�gepleit�voor�een�outputbenadering.�Ook�mevrouw�Van�Veldhoven�en�andere�afgevaardigden�hebben�gezegd�dat�je�vooral�moet�kijken�naar
de�uitstoot�en�dat�je�die�moet�aanpakken.�In�die�zin�ben�ik
met�de�heer�Leegte�van�mening�dat�je�niet�per�definitie�de
techniek�moet�voorschrijven,�maar�dat�je�moet�kijken�naar
de�doelen�die�je�wilt�bereiken.�Ik�denk�dat�wij�het�op�dat
punt�volstrekt�met�elkaar�eens�zijn.�Ik�waarschuw�de�Kamer�dat�wij�de�aanbestedingsmogelijkheden�die�vanuit�de
overheden�op�ons�bord�liggen,�niet�te�snel�moeten�benutten�om�techniekvoorschriften�erin�te�fietsen.�Dat�lijkt�mij
absoluut�het�verkeerde�signaal.�Ik�ben�dus�erg�voor�het
werken�met�de�doelen�die�je�wilt�bereiken.�Er�zijn�verschillende�middelen�om�een�en�ander�te�realiseren.�Sec�kijken
naar�de�technische�mogelijkheden�is�echter�een�risicovolle�weg.�Ik�heb�dat�al�geïllustreerd�aan�de�hand�van�de
elektrische�auto.�Dat�is�een�fantastisch�initiatief,�maar�wel
met�zijn�eigen�beperkingen.�Dat�moet�dus�zijn�tijd�hebben.�Dat�kan�de�overheid�niet�afdwingen;�hoe�graag�wij
dat�ook�zouden�willen.�Ik�kijk�naar�de�prijzen,�de�actieradius�en�de�mogelijkheid�om�de�accu's�van�de�elektrische
auto's�te�laden.�Dat�zijn�zaken�waaraan�je�volop�moet�blijven�werken.�Er�kan�wel�een�beroep�op�het�kabinet�en�op
andere�overheden�worden�gedaan�in�de�zin�dat�de�overheid�het�voorbeeld�geeft�waar�dat�kan.�Ik�heb�het�voorbeeld�gegeven,�of�het�nu�gaat�om�de�elektrische�auto�of
om�andere�initiatieven.�Waar�het�kan�en�waar�het�verantwoord�is,�moet�je�het�zeker�niet�laten.�De�branche�is�er
overigens�ook�blij�mee.
De�voorzitter:
Mag�ik�de�staatssecretaris�ter�overweging�geven�om�kort
en�puntig�op�de�diverse�vragen�te�reageren?

26 januari 2011
TK�44

44-2-15

Atsma
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�ga�heel�snel,�voorzitter.�De�heer�Haverkamp�heeft�gevraagd�of�wij�het�doel�halen.�Ik�heb�naar�aanleiding�van
een�interruptie�van�de�GroenLinks-fractie�al�gezegd�dat
wij�het�doel�halen.
De�heer�Haverkamp�heeft�ook�gevraagd�wat�er�gebeurt
als�de�EU-lidstaten�het�doel�niet�halen.�In�algemene�zin:
als�de�doelen�van�richtlijnen�waartoe�iedereen�is�verplicht
niet�worden�gehaald,�is�er�uiteraard�sprake�van�een�ingebrekestelling.�Deze�ingebrekestelling�vanuit�de�EU�ten�opzichte�van�de�lidstaten�liegt�er�niet�om.�Ik�kan�uit�het�recente�verleden�een�aantal�voorbeelden�geven�waarin�wij
daarmee�zijn�geconfronteerd.�De�heer�Haverkamp�kent
ze�ongetwijfeld�ook.�De�wet�is�de�wet.�Ook�de�Europese
wet�is�de�Europese�wet.�De�richtlijn�wordt�geïmplementeerd�en�dan�is�het�ook�volstrekt�helder�hoe�je�je�daaraan
moet�houden.�Mevrouw�Van�Veldhoven�heeft�een�opmerking�gemaakt�over�de�certificeringssystemen.�Zij�heeft�eigenlijk�het�antwoord�al�gegeven�dat�ik�zou�geven�aan�de
heer�Haverkamp.�Als�de�EU�een�certificeringssysteem�in
Nederland�erkent,�is�het�ook�helder;�dan�is�het�klaar.�In�die
zin�moet�je�elkaars�certificeringssystemen�ook�accepteren,
wat�mij�betreft.�Er�is�ook�geen�reden�om�daaraan�te�tornen.�Ten�aanzien�van�de�aanbestedingen�heb�ik�al�tegen
de�heer�Haverkamp�gezegd�dat�de�emissie-eisen�het�vertrekpunt�moeten�zijn.�Het�gaat�dus�niet�om�de�techniekbenadering.
De�heer�Haverkamp�heeft�een�aantal�opmerkingen
gemaakt�over�transparantie.�Het�gaat�dan�om�datgene
wat�hij�heeft�gezegd�over�de�jaarlijkse�of�de�halfjaarlijkse�check�van�de�grondstoffen�van�de�brandstof.�Is�daarop�voldoende�zicht?�Moet�het�nog�beter?�De�toezegging
die�mijn�voorganger�aan�de�Kamer�heeft�gedaan�hield
in�dat�de�transparantie�inderdaad�moet�worden�gewaarborgd�door�een�jaarlijkse�rapportage.�Wij�hebben�dat�tot
nu�toe�op�vrijwillige�basis�gedaan.�Met�de�implementatie�van�deze�richtlijn�wordt�datgene�wat�moet�worden�gerapporteerd,�vanaf�2011�onderdeel�van�de�wet.�Wij�hebben�de�NEa,�de�Nederlandse�Emissieautoriteit,�gevraagd
om�dat�te�doen.�De�transparantie�heeft�daarmee�zijn�beslag�gekregen.�Ik�zou�u�willen�vragen�om�ook�dat�als�zodanig�als�vertrekpunt�te�nemen�bij�de�suggestie�die�wordt
gedaan�om�bijvoorbeeld�twee�maal�per�jaar�een�dergelijke�rapportage�te�laten�overleggen.�Ik�weet�niet�of�dat
verstandig�is�en�ook�niet�of�dat�nodig�is,�zeker�niet�als�ik
het�koppel�aan�de�opmerkingen�van�de�heer�Leegte�over
het�naar�een�volgend�jaar�kunnen�meenemen�van�ambities,�doelstellingen�en�hoeveelheden,�dus�over�de�mogelijkheid�tot�verevening,�als�het�ware.�Dan�is�bij�mij�onmiddellijk�de�vraag�aan�de�orde�wat�de�meerwaarde�is�van
een�halfjaarlijkse�rapportage.�Ik�vraag�de�heer�Haverkamp
dus�met�klem�om�nog�eens�na�te�denken�over�die�halfjaarlijkse�rapportage.�De�richtlijn�verplicht�het�bedrijfsleven
tot�het�opstellen�van�een�jaarrapportage.�Daarvoor�is�ook
binnen�het�bedrijfsleven�op�zich�draagvlak,�al�moet�dat
dan�soms�dingen�publiceren�die�het�bedrijfsvertrouwelijke�heel�dicht�naderen.�Ik�kan�mij�dus�voorstellen�dat�bedrijven�daar�in�eerste�instantie�huiverig�voor�zijn�en�dat
zij�zeggen:�goed,�we�spreken�af�dat�we�de�gevraagde�jaarrapportage�aanleveren,�maar�een�halfjaarlijkse�rapportage�...�Ook�ik�zie�daarvan�de�meerwaarde�op�dit�moment
niet�in.�Ik�zou�de�heer�Haverkamp�dus�willen�vragen�om
daarover�toch�nog�eens�na�te�denken,�zeker�ook�met�het
oog�op�de�kosten.

Tweede�Kamer

Energie

De�voorzitter:
Er�is�een�vraag�van�de�heer�Haverkamp.
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Voorzitter.�Die�vraag�had�ik�al�enige�tijd�geleden�willen
stellen,�want�we�hebben�het�hier�wel�over�wetgeving�en
het�is�wel�goed�om�zeker�te�weten�waarover�wij�het�hebben.�Als�u�het�goed�vindt,�verzoek�ik�u�om�in�de�toekomst
iets�eerder�interrupties�toe�te�staan.
Het�antwoord�van�de�staatssecretaris�op�mijn�vragen
over�de�certificering�was�mij�bekend,�want�dat�stond�ook
in�de�stukken.�Als�Europa�iets�verplicht�stelt,�iets�erkent
als�certificering,�werkt�dat�door.�De�vraag�is�alleen�hoe�de
staatssecretaris�daarmee�omgaat.�Zodra�wij�in�Nederland
een�certificaat�hebben,�draagt�de�staatssecretaris�dat�dan
actief�voor�aan�de�Europese�Commissie?�Dat�was�mijn
eerste�vraag.�Ik�wacht�het�antwoord�van�de�staatssecretaris�daarop�af�en�stel�dan�mijn�tweede�vraag.
Staatssecretaris�Atsma:
Ja,�en�dan�zal�Brussel�dat�uiteraard�moeten�beoordelen.
Het�gaat�dus�actief�naar�Brussel.
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Dank�u�voor�de�toezegging�dat�u�dat�actief�zult�inbrengen.
In�het�kader�van�het�amendement�merk�ik�op�dat�ons
informatie�heeft�bereikt�dat�bedrijven�de�informatie�al
tweejaarlijks�aanleveren.�Het�enige�wat�wij�zeggen�is:
maak�die�informatie�ook�bekend.�Begrijp�ik�goed�van�de
staatssecretaris�dat�die�tweejaarlijkse�aanlevering�niet
plaatsvindt,�maar�dat�die�maar�eens�per�jaar�plaatsvindt?
Staatssecretaris�Atsma:
Bedoelt�u�tweejaarlijks�of�halfjaarlijks?�Twee�keer�per�jaar
of�...
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Twee�keer�per�jaar.
Staatssecretaris�Atsma:
Dat�is�wat�anders�dan�eens�in�de�twee�jaar.�Als�het�gaat
om�de�wijze�van�rapporteren,�gaan�wij�eigenlijk�al�een
stap�verder�dan�wat�Europa�strikt�genomen�vraagt.�Europa�vraagt�aan�de�landen�om�te�rapporteren,�terwijl�wij�de
bedrijven�nu�vragen�om�soms�ook�bedrijfsgevoelige�informatie�te�rapporteren.�Op�grond�van�wat�in�een�eerder
debat�met�de�Kamer�is�gewisseld�en�van�de�toezegging
die�mijn�voorganger�heeft�gedaan�dat�er�transparantie
moest�zijn,�hebben�wij�de�afspraak�met�het�bedrijfsleven
gemaakt�dat�er�jaarlijks�wordt�gerapporteerd.�Dat�heb�ik
al�gezegd.�Het�bedrijfsleven�rapporteert�aan�de�NEa�en�de
NEa�koppelt�het�vervolgens�terug�naar�de�overheid,�zodat
zij�aan�Brussel�kan�rapporteren.�Als�de�heer�Haverkamp
nu�vraagt�om�in�plaats�van�een�jaarlijkse�rapportage�een
halfjaarlijkse�rapportage�door�te�voeren,�dan�is�mijn�vraag
echt�of�dat�inderdaad�die�substantiële�meerwaarde�heeft
die�hij�daarin�ziet.�Ik�wijs�daarnaast�op�het�feit�dat�bedrijven�daar�grote�moeite�mee�hebben.�In�de�praktijk�zal�het
bovendien�kostenverhogend�werken.
De�heer�Haverkamp�(CDA):
Juist�vanwege�de�toezegging�van�de�ambtsvoorganger
van�de�staatssecretaris,�waarmee�mijn�fractie�zo�blij�was,
heeft�zij�gezegd,�dat�ook�terug�te�verwachten�in�de�wetgeving.�In�de�wetgeving�staat�daarover�echter�niets.�De
staatssecretaris�verwijst�naar�de�reactie�van�het�bedrijfs-

26 januari 2011
TK�44

44-2-16

Atsma
leven,�maar�het�bedrijfsleven�zegt:�we�hebben�hard�onderhandeld�en�die�verplichting�is�van�tafel,�dus�we�hoeven�niet�meer�op�bedrijfsniveau�te�rapporteren;�het�wordt
geaggregeerd.�Mijn�fractie�vindt�juist�die�transparantie�zo
belangrijk�en�heeft�daarom�dat�amendement�ingediend.
In�de�hoop�de�bezwaren�van�de�staatssecretaris�weg�te
nemen,�ben�ik�best�bereid,�te�overwegen�"eens�per�jaar"
te�zetten�waar�nu�"twee�keer�per�jaar"�in�het�amendement
staat.
Staatssecretaris�Atsma:
De�eventuele�veronderstelling�van�ondernemers�dat�zij
niet�jaarlijks�hoeven�te�rapporteren�aan�de�NEa,�is�fout.�Zo
heb�ik�de�afspraken�althans�niet�verstaan;�ik�heb�verstaan
dat�er�jaarlijks�wordt�gerapporteerd.�Dat�geldt�dus�voor�alle�betrokken�bedrijven.�Die�betrokken�bedrijven�–�de�aantallen�staan�in�de�stukken�–�accepteren�dat�volgens�mij
ook.�Het�is�een�direct�gevolg�van�de�richtlijn.�Als�de�heer
Haverkamp�het�nog�eens�in�de�wet�verankerd�wil�zien,
dan�dring�ik�er�erg�bij�hem�op�aan�om�het�te�beperken�tot
een�jaarlijkse�rapportage.�Dat�is�ook�het�meest�effectief,
het�meest�logisch�en�het�voorkomt�een�onnodige�lastenverhoging.�Dat�is�de�handreiking�die�ik�in�uw�richting�kan
doen:�geen�halfjaarlijkse�maar�een�jaarlijkse�rapportage.
Wat�mij�betreft�hoeft�het�niet�in�de�wet.�Ik�laat�het�oordeel
graag�aan�uw�Kamer,�want�wij�hebben�die�afspraak�gemaakt�en�de�commissie-Corbey�heeft�daar�uitdrukkelijk
ook�naar�gekeken.�Maar�als�u�zegt�dat�u�die�borgstelling
nog�eens�extra�erin�wilt�hebben,�laat�ik�het�oordeel�over
het�amendement�aan�uw�Kamer.
Dan�heb�ik�van�de�heer�Jansen�een�aantal�vragen�gekregen�die�in�algemene�zin�het�onderwerp�raken�en�vooral�ook�het�element�van�de�vaste�biomassa.�Daarnaar�heeft
uw�Kamer�in�den�breedte�gevraagd.�Wij�spreken�vandaag
vooral�over�de�biobrandstoffen�en�niet�zozeer�over�de�vaste�biomassa.�Dat�komt�ook�doordat�wij�het�hier�hebben
over�de�interpretatie�van�een�drietal�Europese�richtlijnen,
waarin�nadrukkelijk�ook�over�de�biobrandstoffen�wordt
gesproken�en�met�name�ook�over�de�vloeibare�en�de�gasvormige.�Over�de�vaste�biomassa�heb�ik�bij�mijn�weten
ook�tijdens�de�begrotingsbehandeling�al�laten�doorschemeren�dat�het�goed�is�dat�wij�kijken�naar�duurzaamheidscriteria.�Ik�zal�bevorderen�dat�de�minister�van�ELI�ook�aan
deze�wens,�die�Kamerbreed�leeft,�tegemoetkomt�door
daarover�in�zijn�brief�van�april�opmerkingen�te�maken.�Ik
kan�mij�daar�alles�bij�voorstellen�en�het�is�goed�dat�wij
daarnaar�kijken.�Alleen,�om�dat�nu�bij�deze�wetgeving
hieraan�te�koppelen�via�een�haakje�of�anderszins,�lijkt�mij
niet�verstandig.�Ik�geef�graag�aan�u�mee�dat�ik�bereid�ben
om�bij�de�collega�van�ELI�uw�wens�onder�de�aandacht�te
brengen�en�hem�te�verzoeken�om�hierop�in�de�aprilbrief
nader�in�te�gaan.

gen,�nieuwe�technieken�en�nieuwe�voorschriften�manifesteert�en�vervolgens�nieuwe�vragen�oproept,�moet�je
niet�meteen�in�bijna�verwijtende�zin�spreken�over�een
maas�in�de�wet.�Maar�ik�denk�dat�wij�met�ons�allen�vinden
dat�het�goed�is�om�naar�vaste�biomassa�te�kijken,�vooral�ook�in�de�wetenschap�dat�wij�straks�daar�op�tal�van�terreinen�mee�geconfronteerd�worden,�als�het�gaat�om�bijvoorbeeld�de�kolengestookte�centrales.�Dan�is�het�natuurlijk�goed�om�vooraf�met�alle�betrokkenen�te�weten�hoe
wij�een�en�ander�handen�en�voeten�geven.�Uiteindelijk
gaat�het�erom�dat�wij�juist�biomassa�en�biobrandstof�allemaal�willen�benutten�om�onze�CO2-doelstellingen�te�halen.�Wanneer�je�daar�een�duurzaamheidslabel�aan�hangt,
weet�je�ook�dat�dat�letterlijk�houdbaar�en�duurzaam�is.�Ik
zeg�u�overigens�wel�dat�het�ook�weinig�zin�heeft�om�het
alleen�als�Nederland�te�doen.�Dus�ik�vind�ook�dat�je�dit,
vooruitlopend�op�wat�er�in�Europees�verband�gebeurt,�op
de�agenda�moet�zetten.�Vandaar�ook�de�suggestie�om�dit
op�korte�termijn�met�uw�Kamer�te�delen.�Maar�vervolgens
moet�je�wel�proberen�om�er�internationale�afspraken�over
te�maken.�Ik�ben�er�overigens�van�overtuigd�dat�dat�gaat
gebeuren.�Dus�ik�denk�dat�deze�discussie�die�vanuit�Nederland�wordt�aangewakkerd,�een�steuntje�in�de�rug�is.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Ik�beluister�dit�lange�antwoord�als�een�voorzichtig�ja.�Ik
krijg�graag�een�bevestiging�of�ik�dat�goed�hoor.�Om�de
staatssecretaris�nog�iets�aan�te�moedigen,�wijs�ik�erop
dat�Nederland�zelf�bij�de�subsisidieregeling�in�het�kader
van�de�SDE�altijd�heeft�gezegd�dat�daarbij�wel�duurzaamheidscriteria�gelden�voor�vaste�biomassa.�Kortom,�het�kan
wel�degelijk.�Alleen�gaat�het�nu�over�de�niet-gesubsidieerde�stromen�biomassa,�die�erg�groot�worden.�Vandaar�dus
dat�ik�in�dit�geval�vraag�om�daar�in�de�aprilbrief�speciaal
aandacht�aan�te�besteden.
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�heb�al�gezegd�dat�ik�dit�graag�wil�stimuleren�omdat�ik
het�ermee�eens�ben.�Bovendien�moeten�wij�voor�de�lange�termijn�de�zekerheid�hebben�dat�ook�de�biomassa�onder�de�duurzaamheidscriteria�valt,�waardoor�wij�op�lange
termijn�een�bijdrage�gegarandeerd�hebben�aan�het�terugdringen�van�de�CO2-uitstoot.�Wij�hebben�allemaal�belang
bij�die�borging.�Je�moet�alleen�proberen�deze�borging�in
een�Europees�kader�te�gieten,�zodat�je�er�naderhand�geen
discussie�over�krijgt.�Daar�hebben�de�bedrijven�ook�belang�bij.�Kortom,�volgens�mij�zijn�wij�het�met�elkaar�eens.
Ik�zal�graag�de�minister�stimuleren�om�hier�proactief�mee
om�te�gaan.�Zelf�doe�ik�dat�waar�mogelijk.

Staatssecretaris�Atsma:
Ik�weet�niet�of�je�dit�een�maas�in�de�wet�moet�noemen,
omdat�het�een�onderwerp�is�dat�eigenlijk�van�vrij�recente�datum�is.�Bij�alles�wat�zich�aan�nieuwe�ontwikkelin-

Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
Nu�de�staatssecretaris�het�heeft�over�die�aprilbrief,�heb
ik�een�vraag�aan�hem.�Kan�hij�bij�zijn�collega�aankaarten
om�hierin�niet�alleen�in�te�gaan�op�de�vaste�biomassa�die
gebruikt�wordt�voor�energievoorziening,�maar�op�het�gebruik�van�biomassa�überhaupt?�Op�die�manier�kan�worden�voorkomen�dat�er�oneerlijke�concurrentie�gaat�ontstaan�tussen�het�gebruik�van�biomassa�voor�bijvoorbeeld
de�chemie,�waar�dan�eventueel�geen�duurzaamheidscriteria�aan�gesteld�worden,�en�het�gebruik�van�biomassa�voor
vaste�brandstoffen�of�het�bijstoken�van�kolencentrales.
Wellicht�kan�de�staatssecretaris�van�ELI�het�zelfs�nog�breder�trekken,�namelijk�door�in�te�gaan�op�de�duurzaamheid
van�grondstoffen�überhaupt�en�aan�te�geven�welke�criteria�hiervoor�gehanteerd�worden.�Wij�willen�immers�ook
niet�dat�op�basis�van�de�duurzaamheidscriteria�weer�een

Tweede�Kamer

26 januari 2011
TK�44

De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Dat�is�positief�en�dat�waardeer�ik�van�de�staatssecretaris.
Zou�hij�ook�willen�bevorderen�dat�de�aprilbrief�dan�ingaat
op�enerzijds�de�inspanningen�in�Europees�verband�–�daar
zal�denk�ik�het�accent�wel�op�liggen�–�maar�anderzijds�ook
op�de�mogelijkheden�die�wij�als�Nederland�zelf�nog�hebben�om�aanvullend�te�kijken�of�wij�de�mazen�in�de�wet
toch�iets�eerder�kunnen�dichten?

Energie

44-2-17

Atsma
verslechtering�van�het�level�playing�field�ontstaat,�tussen
op�hernieuwbare�grondstoffen�gebaseerde�energievoorziening�en�op�niet-hernieuwbare�grondstoffen�gebaseerde
energievoorziening.
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�begrijp�uw�punt,�mevrouw�Van�Veldhoven.�Ik�denk�dat
wij�het�in�algemene�zin�met�elkaar�eens�zijn.�Ik�kan�de�totale�reikwijdte�niet�overzien,�dat�is�ook�niet�wat�u�vraagt.
U�vraagt�mij�of�ik�de�minister�erop�zou�willen�wijzen�dat
het�goed�is�om�in�de�breedte�naar�duurzaamheidscriteria
voor�biomassa�te�kijken.�Ik�denk�dat�hetgeen�wij�voor�de
biobrandstoffen�hebben�vastgelegd,�op�zich�al�een�goed
reflectiepunt�is.�Mijn�antwoord�is�concreet�en�helder:�ik
zal�het�doen.
Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
Heel�specifiek�wil�ik�graag�een�vergelijking�hebben�op
basis�van�de�criteria�die�gesteld�worden:�welke�criteria
worden�gesteld�aan�welke�grondstoffenstromen?�Het�zou
heel�fijn�zijn�als�de�staatssecretaris�kan�vragen�of�dit�in�de
aprilbrief�kan�worden�opgenomen.
Staatssecretaris�Atsma:
Binnen�acht�weken�zitten�wij�in�april.�Ik�weet�niet�of�dat
mogelijk�is,�maar�de�achtergrond�van�de�vraag�is�mij
helder.�Wat�de�duurzaamheidscriteria�in�de�richtlijn�betreft:�een�en�ander�is�vrij�kort�door�de�bocht.�Het�is�niet�al
te�specifiek�gemaakt,�maar�wel�helder.�Zeker�als�het�bijvoorbeeld�gaat�om�de�bijdrage�aan�de�reductie�van�de
CO2-emissie,�is�volstrekt�helder�wat�je�onder�duurzaamheidscriteria�kunt�verstaan.�De�heer�Van�Vliet�heeft�een
aantal�opmerkingen�gemaakt�die�volgens�mij�breed�door
de�Kamer�worden�gedeeld,�namelijk�dat�je�ten�aanzien
van�ontbossing�letterlijk�op�je�tellen�moet�passen�met�wat
je�daar�doet.�Dat�zijn�criteria�die�voor�de�biomassa�kunnen
gelden.�Ik�ben�het�met�mevrouw�Van�Veldhoven�eens�en
ik�zal�haar�vraag�bij�minister�Verhagen�onder�de�aandacht
brengen.�Sterker�nog,�wij�zullen�er�zelf�ook�over�meedenken.
De�heer�Jansen�vraagt�hoe�de�beoordeling�van�wat
door�bedrijven�gedaan�wordt,�plaatsvindt:�wie�doet�dat?
Wij�hebben�de�overtuiging�dat�het�aantal�fte's�–�dit�vroeg
de�heer�Jansen�heel�concreet�–�beperkt�kan�blijven�tot
tien.�Het�gaat�om�een�overzichtelijk�aantal�bedrijven.�Wij
denken�dat�het�aantal�fte's�dat�zich�hiermee�gaat�bezighouden,�tot�tien�beperkt�kan�blijven.�Inderdaad�is�het
vooral�een�papieren�handhaving.�Bedrijven�zijn�verplicht
om�dingen�aan�te�leveren.�Natuurlijk�zijn�er�de�reguliere
inspecties�et�cetera.�Wij�denken�dat�dit�voldoende�moet
kunnen�zijn.�Er�zijn�ook�harde�afspraken�over�gemaakt.
Daarnaast�geldt�dat�als�wordt�vastgesteld�dat�men�zich
niet�aan�de�aanspraken�houdt�–�de�heer�Van�Vliet�stelde
een�vraag�in�een�wat�andere�context�–�je�onmiddellijk�het
handhavingsinstrumentarium�achter�de�hand�hebt.�Dan
moet�je�denken�aan�bestuurlijke�boetes�of�anderszins.
Men�kent�het�handhavingskader.�Dat�geldt�hier�net�zo
goed�voor�als�voor�alle�andere�zaken�waarbij�de�wet�niet
wordt�gevolgd.�Op�dit�moment�denken�wij�dat�wij�kunnen
volstaan�met�de�audits�die�voorzien�zijn.
De�heer�Leegte�heeft�zijn�standpunt�over�elektrische
auto's�al�verduidelijkt.�Daarnaast�ging�hij�met�name�in�op
onze�ambitie�voor�de�weg�waarlangs�we�naar�de�10%�biobrandstof�zouden�moeten�komen.�De�heren�Leegte�en
Samsom�hebben�gezegd�dat�we�nu�op�4%�zitten.�De�heer
Leegte�zei:�we�moeten�sneller;�we�moeten�de�lat�voor�de

Tweede�Kamer

Energie

ambitie�hoger�leggen.�De�ambitie�moet�inderdaad�hoog
zijn,�maar�je�moet�er�wel�verstandig�mee�omgaan.�Om
met�mevrouw�Van�Veldhoven�te�spreken:�de�stip�aan�de
horizon�is�2020�wat�betreft�de�10%.�Nu�zitten�we�op�4%.
Het�voorstel�is�om�de�komende�jaren�er�0,25%�per�jaar�bij
te�doen.�Op�het�moment�dat�de�evaluatie�plaatsvindt�–�ik
meen�in�2014�–�kijken�we�wat�de�vervolgstappen�moeten
zijn�wat�betreft�het�tempo.
De�heer�Samsom�en�de�fracties�van�D66,�GroenLinks�en
de�SP�hebben�gewezen�op�de�wijze�van�formuleren.�Het
gaat�natuurlijk�ook�om�de�vraag:�als�je�nu�te�grote�stappen�gaat�zetten,�loop�je�dan�niet�het�risico�dat�je�te�veel
eerste�generatie�gebruikt,�terwijl�je�daar�later�wellicht�spijt
van�hebt�omdat�je�de�tweede�generatie�en�misschien�wel
een�derde�of�vierde�generatie�meer�kansen�biedt�als�het
gaat�om�de�duurzaamheidsagenda?�Daarom�ben�ik�enigszins�terughoudend�jegens�de�op�zich�te�rechtvaardigen
ambitie�van�de�heer�Leegte�dat�we�sneller�naar�10%�zouden�moeten�gaan.�We�moeten�het�kind�immers�niet�met
het�badwater�weggooien.�De�ontwikkelingen�van�de�eerste,�tweede�en�derde�generatie�gaan�snel.�Ik�zou�ervoor
willen�waken�dat�we�nu�een�stap�gaan�zetten�die�over
twee�of�drie�jaar�wordt�betreurd.�Daarom�hebben�we�heel
bewust�voor�het�evaluatiemoment�in�2014�gekozen.�Op
dat�moment�kun�je�altijd�bijschakelen�als�dat�nodig�is.
Om�te�zeggen�dat�de�eerste�generatie�volledig�ter�discussie�zou�moeten�worden�gesteld,�gaat�mij�te�ver.�Dat
kun�je�niet�doen.�In�brede�kring�wordt�bijvoorbeeld�gezegd�dat�ethanol�uit�Brazilië�alleszins�verantwoord�is.�Er
zijn�echter�ook�voorbeelden,�zeker�als�het�gaat�over�de
foodgrondstoffen,�waarvan�we�allemaal�vinden�dat�we
dat�niet�zouden�moeten�willen.�Kortom,�ik�ben�terughoudend�om�nu�de�ambitie�wat�betreft�het�percentage�hoger
te�leggen.�Ik�zie�liever�dat�we�het�verder�ontwikkelen�van
de�tweede�generatie�stimuleren.�Dat�heeft�namelijk�meer
effect�en�is,�kijkend�naar�de�duurzaamheidsambitie,�beter.�Dat�staat�nog�los�van�de�financiële�consequentie.�Als
je�doet�wat�de�heer�Leegte�bepleit,�heeft�dat�wellicht�ook
financiële�consequenties�voor�bedrijven�en�particulieren.
Die�moet�je�ook�in�dat�afwegingskader�betrekken.�Kortom,
ik�ben�er�niet�voor.
Ik�spreek�tegen�dat�wij�in�de�achterhoede�van�Europa
zitten,�zoals�de�heer�Leegte�suggereerde.�Volgens�mij�is
dat�niet�helemaal�aan�de�orde.�Dat�Duitsland�en�Frankrijk�vooroplopen,�kan�weleens�te�maken�hebben�met�het
feit�dat�ze�nogal�wat�biobrandstoffen�van�de�eerste�generatie�in�eigen�huis�kunnen�produceren.�Dat�ligt�in�Nederland�toch�een�tikkeltje�anders�op�een�aantal�terreinen.�Mij
is�niet�de�mening�toegedaan�dat�we�achterlopen.�We�zijn
een�goede�middenmoter.�Ik�ga�liever�voor�het�op�termijn
steviger�inzetten�van�de�tweede�generatie�dan�het�nu�volop�inzetten�op�de�eerste�generatie.
De�heer�Leegte�(VVD):
Ik�dank�de�staatssecretaris�voor�zijn�antwoord,�maar�ik
deel�zijn�mening�niet.�Scandinavië�heeft�hogere�percentages,�net�als�Zwitserland.�Ik�weet�niet�goed�waarmee
vergeleken�wordt�om�te�constateren�dat�we�in�de�middenmoot�zitten.�We�hebben�nu�de�advanced�biofuels�en
de�RED-richtlijn,�die�juist�de�duurzaamheidscriteria�aangeeft�en�zorgt�dat�ontbossing�uitgesloten�is.�Dat�lijkt�mij
een�goede�weg�en�er�zit�ruimte�in.�Dat�geeft�de�commissie-Corbey�toe.�Vervolgens�wordt�er�gezegd�dat�we�wachten�op�de�eerste,�tweede�en�derde�generatie,�maar�mij�is
onduidelijk�wat�dat�zou�zijn.�Ik�ken�die�begrippen�niet.�Ik
ken�ze�alleen�uit�de�kranten�en�het�wordt�gezegd,�maar

26 januari 2011
TK�44

44-2-18

Atsma
het�is�mij�onbekend�wat�de�definitie�daarvan�is.�Ik�weet
wel�dat�er�advanced�biofuels�zijn,�dat�de�RED-richtlijn
daarin�voorziet�en�dat�daar�ruimte�inzit�zolang�wij�niet�boven�de�10%�komen.
Over�de�kosten�merk�ik�het�volgende�op.�Ik�zeg�niet�dat
wij�meteen�2%�omhoog�moeten.�Wij�moeten�de�percentages�echter�verhogen,�zodat�je�aan�het�eind�geen�hoge
kosten�maakt�en�paniekvoetbal�gaat�spelen.
Staatssecretaris�Atsma:
Voor�het�voorgestelde�tijdtempo�bestaat�een�breed�draagvlak,�ook�bij�de�commissie�die�zich�met�dit�onderwerp
heeft�beziggehouden.�Dat�heb�ik�al�vaker�gezegd.�Dat�zegt
iets.�Het�is�aan�de�heer�Leegte�om�een�afweging�te�maken,�maar�er�is�een�breed�draagvlak�voor�het�gekozen
tempo.�De�heer�Leegte�weet�niet�wat�de�eerste�of�tweede
generatie�is.�Volgens�mij�heeft�mevrouw�Van�Veldhoven
heel�scherp�aangegeven�wat�wij�moeten�gebruiken�voor
de�biobrandstoffen.�Daar�moeten�wij�naartoe,�maar�wij
weten�dat�wij�op�dit�moment�nog�niet�zover�zijn�dat�wij�de
food-basisgrondstof�kunnen�uitsluiten.�Het�zou�jammer
zijn�dat�wij�ondernemers�nu�al�laten�investeren�in�een�andere�technieken�en�mogelijkheden,�als�wij�dat�over�een
paar�jaar�wel�kunnen.
De�heer�Leegte�betwijfelt�dat�wij�in�de�middenmoot�van
Europa�staan.�Ik�heb�het�lijstje�even�erbij�gepakt.�Frankrijk�staat�nu�als�enige�op�7%.�Het�is�nog�niet�bekend�wat
Frankrijk�vanaf�2012,�2013,�2014�gaat�doet.�Daarna�komen�Spanje,�Oostenrijk,�Duitsland�en�Zweden.�Vervolgens
komt�Nederland.�Je�zit�dus�niet�in�de�Europese�achterhoede.�Direct�achter�ons�staan�Italië,�België,�Ierland,�het�Verenigd�Koninkrijk�en�nog�een�reeks�andere�landen.�Je�kunt
dus�niet�zeggen�dat�wij�achterlopen.�Gelet�op�de�ambitie,�halen�wij�andere�landen�in�door�ons�groeiritme.�Ik�zeg
nogmaals�dat�wij�op�de�kosten�moeten�letten.�Volgens�mij
heeft�de�VVD�uitgesproken�meningen�over�de�kosten�voor
het�bedrijfsleven�en�de�particulieren,�de�huishoudens.�Elke�0,5%�die�wij�schoksgewijs�omhoog�gaan,�leidt�volgens
de�berekeningen�tot�een�lastenverzwaring�van�zo'n�25
mln.�Als�je�1,5%�bijplust,�zoals�de�heer�Leegte�zei,�dan�zit
je�op�75�mln.�Het�moet�echter�linksom�of�rechtsom�gefinancierd�worden.�Ik�pleit�nogmaals�voor�kleine�stappen
tot�en�met�2014.�Dan�moeten�wij�opnieuw�de�balans�opmaken�en�bekijken�welke�vervolgstappen�nodig�zijn.�De
stip�aan�de�horizon�van�10%�blijft�recht�overeind�staan.�De
verwachting�is�echter�dat�met�name�de�tweede�generatie
de�komende�jaren�meer�wind�in�de�zeilen�krijgt,�om�het
met�een�andere�vorm�van�duurzame�energie�te�realiseren.
De�heer�Leegte�(VVD):
Ik�heb�een�andere�berekening.�Als�wij�in�Nederland�15
miljard�liter�benzine�en�diesel�verstoken,�waarvan�1,5
miljard�door�de�binnenvaart�wordt�verstookt,�kun�je�een
berekening�als�die�van�staatssecretaris�hanteren�als�het
prijsverschil�zo'n�€ 0,60�per�liter�zou�zijn.�Dat�is�echter�niet
zo,�dat�prijsverschil�is�lager.�Ik�verwacht�dus�dat�de�kosten
lager�zullen�zijn.�Het�gaat�erom�wat�de�vermeende�kosten�van�CO2-uitstoot�zijn.�Wat�zijn�de�kosten�als�je�aan�het
eind�opeens�de�percentages�moet�ophogen?�Dat�zijn�de
afwegingen.�Nogmaals,�de�VVD-fractie�ziet�ruimte�om�de
bijmengverplichting�iets�te�verhogen,�omdat�er�advanced
biofuels�zijn.�Dat�zijn�duurzame�biobrandstoffen�die�niet
concurreren�met�voedsel�en�waarvoor�zeker�geen�oerbossen�moeten�worden�gekapt.�Zoals�de�staatssecretaris�zelf
al�zei,�komt�de�ethanol�uit�Brazilië�uit�stroop�die�bij�suikerrietverwerking�ontstaat.�De�VVD-fractie�heeft�dus�het�ver-

Tweede�Kamer

Energie

moeden�dat�er�wel�wat�ruimte�inzit.�Ik�zeg�niet�dat�het�om
vele�procenten�gaat,�maar�iets�meer�kleine�stapjes�aan�het
begin�kunnen�goed�helpen.
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�kan�daar�weinig�aan�toevoegen.�Ik�heb�al�aangegeven
waarom�wij�denken�dat�het�verstandig�is�om�kleine�stapjes�te�zetten�richting�2014,�waarmee�wij�overigens�andere
Europese�landen�inhalen.�Ik�zal�mijn�argumenten�niet�herhalen.�Ik�heb�ook�nog�gewezen�op�de�kosten.�Het�is�niet
onbelangrijk�dat�juist�het�bedrijfsleven�en�de�ngo's�deze
benadering�steunen.�Het�zou�mij�zeer�spijten�als�wij�daar
een�streep�doorhalen,�want�dan�moet�je�dus�opnieuw
draagvlak�zien�te�verwerven.�Gelet�op�het�werk�van�de
commissie-Corbey,�wens�ik�dat�de�commissie�niet�toe.�Ik
weet�namelijk�hoe�weerbarstig�dit�onderwerp�is�geweest.
Ik�ben�blij�dat�er�nu�een�breed�draagvlak�bestaat.
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Ik�hoor�de�staatssecretaris�heel�kritische�noten�kraken
over�de�eerste�generatie�biobrandstoffen.�Dat�juich�ik�natuurlijk�toe.�De�commissie-Corbey�constateert�dat�de�10%doelstelling�voor�Nederland�voor�een�groot�deel�ook�is�te
halen�met�alternatieven�voor�de�eerste�generatie.�Zal�de
inzet�van�de�staatssecretaris�zijn�dat�wij�slechts�minimaal
gebruikmaken�van�de�eerste�generatie�en�voor�het�overgrote�deel�inzetten�op�elektrisch�rijden,�op�tweede�generatie�biobrandstoffen�in�de�toekomst,�op�waterstof�et�cetera
en�op�alle�goede�alternatieven�die�er�wel�zijn?
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�heb�al�aangegeven�dat�wij�nu�praten�over�de�stip�op
de�horizon.�De�horizon�is�2020.�Natuurlijk�is�het�geweldig
en�willen�wij�allemaal�dat�elektrisch�rijden�in�de�richting
van�2020�wordt�gestimuleerd.�Natuurlijk�willen�wij�rijden
op�waterstof�stimuleren.�Ik�heb�echter�niet�de�illusie�dat
wij�tussen�nu�en�tien�jaar�die�grote�slagen�gemaakt�kunnen�hebben.�Daarin�moet�je�ook�realistisch�zijn.�De�ambitie�om�in�2020�honderdduizenden�elektrische�auto's�in�Nederland�te�laten�rijden�mogen�wij�delen,�maar�die�moet
wel�realistisch�zijn.�Als�de�praktijk�uitwijst�dat�het�kan,�zal
de�heer�Van�den�Berge�een�ieder�aan�zijn�zijde�vinden,
maar�wij�moeten�wel�met�beide�benen�op�de�grond�blijven�staan.�De�praktijk�op�dit�moment�is�dat�het�niet�haalbaar�is.�Je�zult�dus�de�eerste�generatie�nodig�hebben.�Ik
heb�ook�al�gezegd�dat�een�aantal�grondstoffen�van�de�eerste�generatie�voldoet�aan�de�duurzaamheidscriteria�die
wij�in�de�toekomst�willen�blijven�hanteren.�Kortom:�het�is
niet�zwart-wit.�Alles�wat�je�kunt�doen�om�nieuwe�technieken�te�stimuleren,�moet�je�doen.�Ik�hoop�van�harte�dat�de
ambitie�voor�elektrische�auto's�een�realiteit�wordt,�maar
op�dit�moment�moet�je�dat�niet�als�een�vaststaand�gegeven�aannemen.�De�overheid�kan�het�wel�willen,�maar�zij
kan�het�niet�afdwingen.
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Dan�constateer�ik�dat�de�staatssecretaris�een�andere�conclusie�trekt�dan�de�commissie-Corbey.
Staatssecretaris�Atsma:
Op�dit�punt�wel.
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
De�staatssecretaris�geeft�het�toe.�De�commissie-Corbey
zegt�namelijk�dat�de�10%-doelstelling�wel�degelijk�grotendeels�te�halen�is�met�alternatieven�voor�de�eerste�genera-

26 januari 2011
TK�44

44-2-19

Atsma
tie�biobrandstoffen.�In�de�Europese�richtlijn�staat�ook�dat
elektrisch�rijden�op�groene�elektriciteit�dubbel�geteld�mag
worden.�Dat�telt�dus�twee�keer�zo�hard�aan�als�eerste�generatie�biobrandstoffen.�Je�kunt�dus�met�inzetten�op�elektriciteit�en�op�de�tweede�generatie�wel�degelijk�het�grootste�deel�van�die�10%�behalen.�Ik�begrijp�echter�dat�de
staatssecretaris�een�andere�conclusie�trekt�dan�de�commissie-Corbey,�die�daarnaar�gedegen�onderzoek�heeft�gedaan.
Staatssecretaris�Atsma:
Wij�delen�elkaars�opvatting�dat�je�elektrisch�rijden�moet
stimuleren.�Wij�delen�waarschijnlijk�ook�de�hoop�dat�het
heel�snel�van�de�grond�komt.�Wij�weten�echter�ook�hoe
weerbarstig�de�praktijk�is.�Wij�weten�wat�de�prijs�van�een
elektrische�auto�is,�wij�weten�wat�de�actieradius�is�en�wij
weten�wat�de�praktische�problemen�zijn.�Daaraan�kun�je
werken.�Wij�doen�dat�ook�graag,�maar�je�moet�niet�veronderstellen�dat�je�tussen�nu�en�2020�honderdduizenden�elektrische�auto's�in�Nederland�op�de�weg�zult�zien.�Ik
hoop�het�wel,�maar�het�is�niet�verstandig�om�dit�voor�vast
aan�te�nemen.
Over�de�alternatieven�voor�de�eerste�generatie�heb�ik
al�gezegd�dat�er�binnen�de�eerste�generatie�een�paar�goede,�duurzame�opties�zijn.�Die�moet�je�niet�weggooien.
Vervolgens�heb�ik�gezegd�dat�de�ontwikkelingen�zo�snel
gaan�dat�wij�goede�hoop�hebben�dat�wij�met�de�tweede
generatie�biobrandstoffen�uit�de�voeten�kunnen.�Ik�vind
dit�geen�tegenstelling�met�hetgeen�de�commissie-Corbey�heeft�gezegd.�Je�moet�aan�alle�alternatieven�werken,
maar�je�moet�tegelijkertijd�ook�nuchter�blijven.�Ik�heb�van
de�commissie�vastgesteld�dat�zij�vooral�ook�nuchter�is.�Laten�wij�die�nuchterheid�er�wel�in�houden.
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Waarom�spreken�wij�vandaag�niet�gewoon�af�dat�wij�die
foute�generatie�biobrandstoffen�niet�gaan�gebruiken?�Wij
kunnen�dan�nog�discussiëren�over�de�vraag�welke�dat
zijn,�maar�ik�zou�heel�terughoudend�te�zijn�met�de�eerste
generatie�biobrandstoffen.�Wij�hebben�die�namelijk�niet
nodig.�Uit�de�rapportage�van�de�commissie-Corbey�blijkt
ook�dat�wij�ze�niet�nodig�hebben.
Staatssecretaris�Atsma:
Als�je�dat�doet,�moet�je�wel�beseffen�waarmee�je�bezig
bent.�Wij�praten�over�"fout".�Wij�vinden�dat�er�betere�alternatieven�zijn.�Dat�is�een�zuiverder�formulering.�Ik�vind
dat�voedsel�ten�principale�moet�worden�ingezet�waarvoor
het�is�bedoeld,�namelijk�om�mensen�te�voeden,�en�niet
om�te�verstoken.�Op�dit�moment�is�de�realiteit�echter�een
andere.�Je�kunt�het�wel�vinden,�maar�verbieden�gaat�dit
kabinet�te�ver.�Wij�stimuleren�de�volgende�generaties.�De
Kamer�heeft�in�het�verleden�al�meerdere�malen�steun�ervoor�uitgesproken�om�daar�waar�stappen�gezet�kunnen
worden,�dat�ook�te�doen.�Maar�afdwingen�zal�heel�erg�lastig�worden.
De�heer�Leegte�vroeg�waarom�een�beperking�van�de
carry-overbalans�aan�de�orde�zou�zijn.�In�een�bijzin�in�de
richting�van�de�heer�Haverkamp�heb�ik�al�gezegd�dat�je�je
kunt�afvragen�wat�een�halfjaarlijkse�rapportage�nog�toevoegt.�In�de�jaarrapportage�vertekent�het�beeld�zelfs�al
door�de�carry-over,�maar�wij�vinden�wel�dat�het�realistisch
is�om�die�verevening�tussen�een�aantal�jaren�haalbaar�te
maken.�Vandaar�dat�wij�het�maximum�op�25%�hebben�gesteld,�waaraan�wij�ook�willen�vasthouden.

Tweede�Kamer

Energie

De�heer�Leegte�en�mevrouw�Van�Veldhoven�hebben
met�betrekking�tot�de�biobrandstoffenverordening�gewezen�op�de�binnenvaart�en�de�afspraken�met�de�Belgen
ter�zake.�Het�opschorten�van�de�maatregelen�ten�aanzien
van�de�binnenvaart�heeft�alles�te�maken�met�de�scheve
concurrentieverhoudingen�binnen�Europa.�Als�Nederland
eenzijdig�wel�een�en�ander�zou�introduceren,�zou�de�Nederlandse�binnenvaart�daardoor�een�geweldige�concurrentieachterstand�krijgen�ten�opzichte�van�andere�landen,
met�name�België.�Er�is�ambtelijk�en�ministerieel�overleg
met�de�Belgen�over�dit�probleem�en�wij�zijn�van�plan�dat
ook�te�blijven�voeren,�want�uiteindelijk�zal�het�er�toe�moeten�leiden�–�de�Kamer�heeft�dat�ook�afgelopen�donderdag
nog�gehoord�van�de�Europees�commissaris�voor�klimaatbeleid�–�dat�ook�de�binnenvaart�wat�dat�betreft�stappen
gaat�zetten.�Dat�moet�je�dan�wel�doen�als�het�gelijke�Europese�speelveld�is�gewaarborgd.�Dat�is�wat�wij�willen.�Ik
hoop�dat�ik�daarmee�ook�de�heer�Leegte�gerust�kan�stellen.
Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
In�mijn�inbreng�ben�ik�ook�ingegaan�op�de�lagere�accijns
op�rode�diesel.�Neemt�de�staatssecretaris�dat�ook�mee�in
zijn�overleg�over�het�creëren�van�het�level�playing�field
teneinde�ook�deze�subsidie�op�het�gebruik�van�fossiele
brandstoffen�te�verminderen?
Staatssecretaris�Atsma:
De�rode�diesel�is�de�afgelopen�jaren�een�veelbesproken
onderwerp�in�dit�huis�geweest�en�zal�dat�de�komende�jaren�ongetwijfeld�ook�blijven.�De�rode�diesel�blijft�voor�een
aantal�sectoren�bestaan.�Dat�laat�onverlet�dat�ook�de�bijmenging�voor�rode�diesel�geldt.�Ten�aanzien�van�de�accijnsvrijstelling:�als�ik�zeg�dat�rode�diesel�voor�een�aantal�sectoren�blijft�bestaan,�geldt�ook�hiervoor�dat�je�heel
sterk�naar�dat�level�playing�field�moet�kijken.�De�heer�Van
Vliet�weet�als�geen�ander�wat�het�betekent�als�je�financieel�woordvoerder�bent.�Dat�betekent�dat�je�als�Kamer�bij
het�Belastingplan�aan�het�eind�van�het�jaar�dit�type�onderwerpen�bij�de�staatssecretaris�van�Financiën�aan�de�orde
kunt�stellen.�Ik�ben�niet�van�plan�om�op�korte�termijn�de
accijnsaccenten�ten�aanzien�van�brandstoffen�aan�te�kaarten.�Ik�ben�wel�van�plan�om�de�bijmengverplichting�voor
rode�diesel�aan�de�orde�te�stellen.
Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
De�staatssecretaris�heeft�natuurlijk�gelijk�dat�dit�in�het�kader�van�het�Belastingplan�als�effectieve�maatregel�eventueel�zou�moeten�worden�besproken,�maar�voordat�zo'n
onderwerp�concreet�op�tafel�komt�bij�het�Belastingplan
en�het�niet�meteen�wordt�afgewimpeld�met�het�argument
van�het�level�playing�field,�is�het�wel�belangrijk�dat�hierover�in�ieder�geval�indicatief�gesprekken�plaatsvinden�tussen�partners�op�internationaal�niveau.�De�staatssecretaris�heeft�mij�net�ook�horen�zeggen�dat�ik�ook�vind�dat�wij
geen�maatregelen�moeten�nemen�die�direct�weglekken
over�de�grens.�Dus�vandaar�mijn�vraag�of�hij�bereid�is�om,
wanneer�hij�met�zijn�partners�spreekt�over�verduurzaming
van�onder�andere�deze�sector,�te�polsen�hoe�men�staat�tegenover�dit�soort�maatregelen�die�fossiele�brandstoffen
nog�steeds�stimuleren.
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�ben�niet�van�plan�om�in�internationaal�verband�een-opeen�te�pleiten�voor�het�afschaffen�van�rode�diesel�of�voor
voorzieningen�die�dit�zouden�kunnen�raken.�Het�is�een

26 januari 2011
TK�44

44-2-20

Atsma
accijnsdiscussie�en�het�is�dus�ook�niet�aan�mij�om�daarover�te�spreken.�Het�is�aan�de�Kamer�om�dit�onderwerp
te�agenderen.�In�de�landbouw�wordt�op�grote�schaal�rode
diesel�gebruikt.�Afschaffing�daarvan�betekent�een�enorme�lastenverzwaring�voor�de�bedrijfstakken�die�daarmee
te�maken�hebben.�Voor�een�deel�zijn�het�bedrijfstakken
die�in�een�internationale�omgeving�opereren,�denk�aan
de�scheepvaart,�en�voor�een�deel�zijn�het�bedrijfstakken
die�deze�gebruiken�voor�de�eigen�huishouding.�Dat�zijn
twee�verschillende�elementen�die�je�kunt�onderscheiden.
Rode�diesel�blijft�onderwerp�van�discussie�in�de�Kamer,
dat�weet�ik.�Ik�spreek�slechts�over�de�bijmengverplichting,
want�ik�ga�niet�over�de�accijnzen�en�wat�mij�betreft�blijft
rode�diesel�voor�de�landbouw�overeind.
De�heer�Leegte�is�van�mening�dat�er�meer�kan�worden
gedaan�wat�betreft�het�energielabel�voor�lpg-voertuigen
op�basis�van�de�regeling�met�115�eisen.�De�heer�Leegte�kent�de�lpg-problematiek�uit�een�vorig�leven�volgens
mij�beter�dan�een�aantal�anderen.�Lpg�is�in�mijn�beleving
slechts�schoon�als�de�installatie�precies�is�afgestemd�op
de�desbetreffende�auto.�Als�je�verdergaande�maatregelen
wilt�treffen,�zul�je�altijd�afhankelijk�blijven�van�de�installatietechniek,�de�installateur,�de�garage�en�degene�die�een
en�ander�inbouwt.�De�sector�voelt�er�zelf�helemaal�niet
voor,�heb�ik�begrepen,�dus�dat�is�al�een�tweede�argument
om�er�vraagtekens�bij�te�zetten.�Verder�leidt�het�tot�nogal
wat�extra�regelgeving.�Daarom�weet�ik�niet�of�het�verstandig�is.�Tegelijkertijd�zien�we�dat�de�vraag�naar�lpg-installaties�in�auto's�terugloopt.�Dat�heeft�alles�te�maken�met�de
prijs�die�voor�lpg�wordt�betaald.
De�heer�Leegte�vroeg�ook�of�duurzame�energie�leidt�tot
een�prijsverhoging�voor�de�consument.�Ik�kan�hem�geruststellen�want�uit�alle�berekeningen�blijkt�dat�deze�voor
de�consument�niet�duurder�is.�Ik�denk�dat�de�heer�Leegte�dat�antwoord�kende�of�in�elk�geval�had�verwacht,�want
dat�betekent�dat�wij�kunnen�doorgaan�op�de�ingeslagen
weg.�De�prijs�die�wordt�gevraagd�van�consumenten�of
huishoudens�is�in�alle�gevallen�relevant�bij�de�maatregelen�die�je�treft.�Wanneer�er�sprake�zou�zijn�van�een�buitensporige�kostenverhoging,�moet�je�een�en�ander�nog�een
keer�overwegen.
Over�de�aanbestedingsproblematiek�heb�ik�al�gezegd
dat�het�onverstandig�is�om�techniek�voor�te�schrijven.�Uit
de�richtlijnen�blijkt�dat�iedereen�zich�bij�aanbestedingen
bewust�moet�zijn�van�de�emissies�die�een�voertuig�kan
veroorzaken.�Dat�bewustzijn�is�er,�maar�vervolgens�vind�ik
dat�het�aan�de�aanbestedende�partijen�is�om�eigen�eisen
te�stellen,�bijvoorbeeld�in�het�openbaar�vervoer,�dat�vooral�regionaal�is�georganiseerd.�In�algemene�zin�zou�ik�erop
tegen�zijn�om�techniekvoorschriften�te�stellen,�omdat�deze�andere�ontwikkelingen�kunnen�tegenwerken.�Het�gaat
uiteindelijk�om�de�output,�zoals�de�heer�Haverkamp�ook
zei,�dus�om�datgene�wat�uit�het�voertuig�komt.
De�voorzitter:
Er�is�wat�input�van�de�heer�Leegte.
De�heer�Leegte�(VVD):
Zeer�kort.�Ik�denk�dat�we�later�nog�wel�een�keer�over�lpg
zullen�spreken,�maar�het�is�niet�zo�dat�de�sector�daar�tegen�zou�zijn.�Sterker�nog,�hij�is�er�erg�voor,�want�de�techniek�die�achteraf�wordt�ingebouwd,�is�exact�dezelfde�als
bij�de�fabriek.�Die�vraag�komt�eruit�voort�dat�het�de�uitstoot�goed�doet,�als�het�management�van�de�motor�daarop�is�afgestemd.

Tweede�Kamer

Energie

Ik�heb�ook�een�opmerking�over�de�aanbestedingen.�Er
loopt�nu�een�aanbesteding�in�Arnhem-Nijmegen,�waarbij�de�concessieverlener�zegt�dat�er�niet�aangeboden�mag
worden�op�diesel�of�fossiele�brandstoffen.�Dat�lijkt�mij
toch�een�techniekvoorschrift�waarvan�wij�afstand�zouden
moeten�nemen,�omdat�dat�niet�een�doel�dient�dat�wij�hier
met�z'n�allen�onderschrijven.
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�heb�al�gezegd�dat�ik�in�het�algemeen�niet�enthousiast
ben�over�techniekvoorschriften.�Uiteindelijk�gaat�het�om
de�vraag�wat�het�beste�is.�Wanneer�een�aanbestedende
partij�wel�techniekvoorschriften�hanteert,�weet�men�ook
dat�het�bij�de�huidige�stand�van�de�technologie�navenant
meer�kosten�met�zich�kan�brengen.�Die�moeten�linksom
of�rechtsom�worden�betaald.�Als�ze�worden�betaald�door
de�partij�die�de�aanbesteding�binnenhaalt,�zullen�ze�ongetwijfeld�weer�via�het�kaartje�worden�verhaald�op�de�gebruiker,�want�er�moet�altijd�een�rendabele�businesscase
zijn.�Ik�kan�hierover�niets�zeggen�in�inhoudelijke�zin,�omdat�ik�er�niet�direct�bij�betrokken�ben.�Het�is�aan�de�aanbestedende�partij�om�dat�te�beoordelen,�maar�het�is�naar
mijn�mening�onverstandig�om�dit�soort�techniekvoorschriften�in�generieke�zin�te�verstrekken.�Ik�kan�mij�voorstellen�dat�je�daar�wel�in�heel�specifieke�situaties�naar
kijkt.�De�Kamer�heeft�in�het�verleden�wel�suggesties�gedaan�voor�techniekvoorschriften�bijvoorbeeld�op�de�Waddeneilanden�of�voor�het�vervoer�van�passagiers�over�water.�Dit�is�van�een�iets�andere�orde�dan�generieke�techniekvoorschriften.�Ik�zou�dit�niet�toejuichen,�maar�het�is
aan�de�aanbestedende�partij�omdat�het�linksom�of�rechtsom�moet�worden�betaald.�Als�daar�een�prijskaartje�aan
hangt,�moet�het�uiteindelijk�door�de�consument�worden
betaald.�Dit�naar�aanleiding�van�de�opmerkingen�van�de
heer�Leegte�in�eerste�termijn.�Als�ik�onverhoopt�zaken�heb
laten�liggen,�hoor�ik�het�wel.
De�heer�Van�den�Berge�van�de�fractie�van�GroenLinks
heeft�in�zijn�maidenspeech�een�aantal�zaken�aangestipt.�Ik
heb�al�uitgebreid�gereageerd�op�de�vragen�en�opmerkingen�op�het�terrein�van�de�sociale�criteria.
In�het�kader�van�de�tienprocentsverplichting�heb�ik�al
gezegd�dat�ik�geen�voorstander�ben�van�het�louter�inzetten�op�de�tweede�generatie�biobrandstoffen.�Dit�leidt�niet
direct�tot�het�resultaat�dat�wij�allen�beogen.�Bovendien
zou�je�daarmee�ook�die�eerste�generatie�biobrandstoffen
buitensluiten�die�wel�een�plus�opleveren.�Dat�zou�ik�jammer�vinden.
De�heer�Van�den�Berge�heeft�ook�nog�gevraagd�waarom�in�de�wet�geen�norm�wordt�opgenomen�voor�semioverheden�opdat�bij�aanbestedingen�altijd�de�schoonste
en�zuinigste�voertuigen�worden�aangeschaft.�Dit�gaat�nog
een�slag�verder�dan�de�vraag�van�de�heer�Leegte.�Als�je
per�definitie�in�de�wet�zou�opnemen�dat�altijd�de�schoonste�en�de�zuinigste�voertuigen�moeten�worden�aangeschaft,�kom�je�al�snel�terecht�bij�de�fiets�en�de�autoped�en
dat�is�niet�de�bedoeling.�De�schoonste�en�de�zuinigste�is
niet�direct�een�haalbare�en�betaalbare�kaart.�Daarom�zeg
ik�dat�wij�dit�niet�moeten�willen.�Daarmee�bereik�je�niet
dat�er�nog�mensen�of�goederen�worden�vervoerd.
De�heer�Van�Vliet�heeft�een�aantal�opmerkingen�gemaakt�over�de�ontbossing.�Hij�heeft�mij�gevraagd�te�reageren�op�een�uitspraak�van�Greenpeace.�Ik�ben�ervan
overtuigd�dat�de�Kamer�als�collectief�van�mening�is�dat
ontbossing�moet�worden�tegengegaan�in�het�kader�van
het�behalen�van�de�doelstellingen�van�de�richtlijn.�Sterker
nog,�dit�is�in�algemene�zin�al�meermalen�uitgesproken,

26 januari 2011
TK�44

44-2-21

Atsma
zowel�in�dit�type�debat�als�tijdens�debatten�in�internationaal�verband.�Ik�bestrijd�daarom�de�suggestie�dat�dit�niet
de�aandacht�heeft�van�het�kabinet,�de�Kamer�en�de�Europese�Unie.�De�vraag�hoe�ontbossing�kan�worden�tegengegaan�en�welke�garanties�kunnen�worden�geboden,�was
juist�een�van�de�belangrijkste�thema's�tijdens�de�laatstgehouden�klimaatconferentie�in�Mexico.�Ik�weet�niet�beter
dan�dat�Greenpeace�zich�daaraan�heeft�gecommitteerd,
meer�dan�veel�andere�ngo's.�Ik�ga�ervan�uit�dat�dit�nog
steeds�het�geval�is.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Ik�neem�aan�dat�de�heer�Van�Vliet�niet�alleen�benieuwd
is�naar�de�intenties�van�de�staatssecretaris,�maar�ook
naar�de�materiële�invulling;�die�belangstelling�heb�ik�als
SP'er�in�ieder�geval�wel.�Ik�constateer�dat�er�geen�materiële�invulling�voor�vaste�biomassa�is,�daarvoor�zijn�geen
duurzaamheidscriteria,�dat�is�juist�het�probleem.�Ik�heb
in�eerste�termijn�gezegd�dat�er�weinig�controlemogelijkheden�zijn�voor�de�vloeibare�biomassa,�de�biobrandstoffen,�op�basis�van�de�papieren�controle�van�geplande�import�brandstoffen.�Wat�gaat�de�staatssecretaris�materieel
doen,�in�het�kader�van�het�wetsvoorstel�of�aanvullende
voorstellen,�om�de�zorgen�van�de�heer�Van�Vliet�en�van
mij�weg�te�nemen?
Staatssecretaris�Atsma:
Met�ontbossing�hebben�we�het�niet�zozeer�over�ontbossing�hier,�maar�vooral�elders,�in�derde�landen.�Ik�denk�dat
zoiets�alleen�echt�hard�kan�worden�als�je�strikt�de�hand
houdt�aan�internationale�afspraken�die�al�zijn�gemaakt�en
die�in�mijn�beleving�via�de�duurzaamheidscriteria�worden�bevestigd.�Dat�is�één�element,�maar�ik�heb�ook�aangegeven�dat�juist�over�de�ontbossing�wereldwijd,�in�het
kader�van�de�klimaatconferentie,�tal�van�afspraken�zijn�gemaakt.�Die�afspraken�mogen�geen�papieren�tijgers�zijn,
maar�moeten�letterlijk�handen�en�voeten�kunnen�krijgen.
Daarvoor�is�het�van�belang�dat�je�wereldwijd�tot�afspraken�komt,�zoals�de�afgelopen�maanden�in�Mexico�is�geprobeerd�en�later�dit�jaar�een�vervolg�krijgt.�Het�is�slechts
één�element�om�de�ontbossing�wereldwijd�op�de�agenda�te�zetten.�Ontbossing�kan�vele�redenen�hebben�en�je
moet�nadere,�concrete�afspraken�maken�met�de�landen
waarin�dat�aan�de�orde�is.�Wij�hebben�dit�in�deze�Kamer
meermalen�uitgewisseld.�Binnenkort�voeren�we�in�de�Kamer�nog�een�discussie�over�tropisch�hardhout,�in�het�kader�van�wat�tijdens�de�begroting�is�uitgewisseld�over�Maleisië.
Ga�mij�dus�niet�vertellen�dat�ontbossing�niet�aan�de�orde�is.�Sterker�nog,�voor�een�deel�gaat�het�met�certificering.�Intussen�zijn�wij�al�zo�ver�dat�wij�onderling�ruziemaken�over�welk�certificaat�of�welke�vorm�van�certificering
het�beste�is.�De�kern�is�wat�de�heer�Van�Vliet�bepleit,�namelijk�dat�het�ons�doel�is�om�te�proberen�ontbossing�tegen�te�gaan.
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Ik�heb�nog�steeds�geen�antwoord�gehad�op�mijn�vraag
over�de�materiële�invulling,�hier�in�Nederland,�dus�in�het
nationale�beleid.�Concreet�heb�ik�daaraan�toegevoegd:
hoe�gaat�deze�staatssecretaris�materieel�invullen�dat�die
controle�op�de�import�van�geblende�biobrandstoffen�geen
papieren�tijger�is�–�dat�is�ze�nu�namelijk�wel�–�en�dat�er
echt�wordt�gecontroleerd�of�het�percentage�erin�zit�en
waar�het�vandaan�komt?

Tweede�Kamer

Energie

Staatssecretaris�Atsma:
Ik�heb�een-�en�andermaal�gezegd�dat�duidelijk�moet�worden�gemaakt�of�geïmporteerde�producten�aan�de�duurzaamheidscriteria�voldoen�door�middel�van�certificaten,
schriftelijke�papieren�bewijsstukken.�Als�je�die�hebt,�is�dat
voor�mij�het�bewijs.�Dit�betekent�ook�dat�je�moet�werken
aan�import�uit�landen�waar�die�certificeringsmethodieken�zijn�geaccepteerd.�Wij�moeten�dus�die�stap�zetten.�In
de�afgelopen�jaren�zijn�we�daarmee�in�dit�huis�volop�bezig�geweest�en�u�heeft�daaraan�zelf�een�actieve�bijdrage
geleverd.�En�wij�zijn�er�nog�steeds�mee�bezig,�ik�heb�net
een�voorbeeldje�genoemd:�in�eigen�huis�hebben�wij�op
dit�moment�een�discussie�over�wat�het�beste�certificaat�of
de�beste�vorm�van�certificering�is.�Dat�laat�echter�onverlet
dat�ons�doel�is�–�en�daarop�ging�de�heer�Van�Vliet�met�name�in�–�dat�wij�ontbossing�willen�tegengaan.�Hoe�kun�je
dat�het�best�borgen?�Ik�blijf�bij�mijn�standpunt�dat�dit�het
best�kan�door�internationale�afspraken�te�maken,�waarbij
zowel�de�leverende�partijen�en�landen,�als�de�ontvangende�landen�en�partijen�zich�committeren�aan�datgene�wat
we�allen�willen.
De�heer�Van�Vliet�waarschuwde�dat�we�vooral�oog�en
oor�moeten�houden�voor�het�Nederlandse�bedrijfsleven.
Ik�deel�die�mening�voor�de�volle�honderd�procent.�In�dat
verband�wijs�ik�ook�op�hetgeen�het�bedrijfsleven�zelf�heeft
ingebracht�via�de�commissie-Corbey.�Ik�ben�blij�dat�in�de
richtlijn�een�vertaalslag�is�opgenomen,�waarin�het�bedrijfsleven�zegt�wat�het�kan�accepteren,�omdat�dat�uitvoerbaar�en�betaalbaar�is.�Ik�maak�mij�dus�geen�zorgen
over�de�implementatie�van�de�regelgeving�aan�die�kant
van�de�medaille.�We�blijven�overigens�ook�keurig�binnen
het�Europese�speelveld.
En�hoe�hoog�zijn�de�boetes?�Aan�het�beleidskader�voor
de�sanctionering�wordt�nog�gewerkt,�maar�de�boetes�zijn
altijd�recht�evenredig�met�de�mate�van�overtreding.�Eenieder�mag�zelf�invullen�wat�dit�gaat�betekenen,�maar�daarvoor�bestaat�natuurlijk�een�breed�afwegingskader.�Ik�kan
daar�inhoudelijk�verder�niets�over�zeggen�en�volgens�mij
is�dat�nu�ook�niet�aan�de�orde.�Je�moet�kijken�naar�de
aard�en�omvang�van�de�overtreding�en�de�boete�en�sanctie�zijn�daar�altijd�op�afgestemd.�Overigens,�als�Nederland
in�gebreke�blijft,�dreigen�er�ook�de�nodige�sancties�vanuit
Brussel.�In�die�zin�kunnen�we�elkaar�ook�wel�overtuigen
van�het�belang�van�goede�en�deugdelijke�wetgeving�op
dit�punt.
Mevrouw�Van�Veldhoven�heeft�een�aantal�vragen�gesteld�dat�de�biomassa�raakt�en�waarop�ik�al�uitvoerig�heb
gereageerd.�Ik�deel�in�algemene�zin�haar�zorg�over�de�eerste�generatie.�Ik�zeg�haar�daarbij�wel�om�niet�alles�wat�nu
onder�de�eerste�generatie�valt,�meteen�weg�te�zetten�als
niet-deugdelijk�en�niet-duurzaam.�Ik�ben�dat�niet�met�haar
van�mening.�Verder�had�mevrouw�Van�Veldhoven�een
heel�specifieke�vraag,�namelijk�wat�nu�precies�duurzaam
is�en�wat�ik�bedoel�met�biologisch.�Met�biologisch�bedoel
ik�alles�wat�een�plantaardige�of�dierlijke�afkomst�zou�kunnen�hebben,�met�name�een�plantaardige.�Dat�was�ook�de
suggestie�van�mevrouw�Van�Veldhoven.�Ik�kan�haar�daarin�bevestigen;�dit�zou�absoluut�de�interpretatie�moeten
zijn.
De�heer�Samsom�heeft�in�een�aantal�opzichten�gepleit
voor�de�30%-ambitie�binnen�de�14%-duurzaamheidsdoelstelling.�Het�gaat�daarbij�om�30%�elektriciteit.�Ik�vind�dat
op�dit�moment�prematuur�en�ook�niet�nodig.�In�een�eerdere�interruptie�heb�ik�al�aangegeven�dat�wij�ten�aanzien
van�de�14%�duurzame�energie�op�koers�zitten.�Ik�ga�ervan
uit�dat�die�ambitie�voor�de�volle�honderd�procent�wordt

26 januari 2011
TK�44

44-2-22

Atsma
gerealiseerd,�maar�dan�herhaal�ik�mezelf.�Het�is�dus�niet
nodig�om�daaraan,�nota�bene�bij�wet,�aanvullende�eisen
te�stellen.�Wanneer�de�heer�Samsom�dat�wel�vindt,�is�dat
zijn�goed�recht,�maar�ik�vind�het�prematuur�en�het�hoeft
ook�niet.�We�kunnen�beter�zorgen�dat�we�de�hoofddoelstelling,�14%�duurzaam,�realiseren.�Dan�zetten�we�een�belangrijke�stap�die�door�velen,�inclusief�de�heer�Samsom,
wordt�onderschreven.
De�heer�Samsom�(PvdA):
Kan�de�staatssecretaris�mij�uitleggen�wat�het�verschil�is
tussen�biobrandstof�en�elektriciteit?�Daar�waar�hij�het�bij
biobrandstoffen�wel�nodig�vindt�een�en�ander�in�de�wet
vast�te�leggen,�en�dat�dus�ook�doet,�vindt�hij�dat�bij�elektriciteit�niet.
Staatssecretaris�Atsma:
Wat�dit�laatste�punt�betreft�hebben�we�de�Europese�richtlijn�gezien.�We�conformeren�ons�allemaal�aan�de�10%doelstelling�met�betrekking�tot�de�biobrandstof.�Tegen�dat
Europese�speelveld�hebben�we�allemaal�ja�gezegd.�Als
de�heer�Samsom�binnen�de�14%-doelstelling�voor�duurzame�energie�ook�elektriciteit�expliciet�aan�de�orde�wil�laten
komen,�kan�dat�in�het�debat�in�april�met�de�minister�van
ELI. Ik�zie�echter�niet�in�waarom�we�dit�nu�bij�wet�zouden
moeten�vastleggen.�Het�heeft�voor�mij�ook�geen�enkele
meerwaarde.�Sterker�nog,�het�zou�ook�andere�ontwikkelingen�kunnen�tegengaan.�Met�andere�woorden:�die�14%doelstelling�is�voor�mij�de�leidraad�en�het�antwoord�op�de
vraag�van�de�heer�Samsom�heb�ik�gegeven.

De�heer�Leegte�(VVD):
Ik�ben�het�eens�met�het�antwoord�van�de�staatssecretaris,
maar�ik�zou�een�punt�graag�scherper�krijgen.�Ik�noem�dit
kabinet�nu�juist�het�groenste�kabinet�dat�Nederland�ooit
heeft�gehad�vanwege�die�doelstelling�van�14%.�Het�amendement�legt�echter�een�zorgplicht�bij�de�overheid,�terwijl
wij�nu�juist�willen�dat�dit�soort�zorgplichten�met�alle�kosten�en�extra�regels�van�dien�niet�bij�de�overheid,�maar�bij
de�samenleving�worden�neergelegd.�Deelt�de�staatssecretaris�mijn�standpunt?
Staatssecretaris�Atsma:
Ja,�ja,�ik�vind�het�...�Kan�de�heer�Leegte�zijn�vraag�iets
scherper�stellen?�Ik�moet�wel�heel�lang�nadenken�om�te
begrijpen�wat�hij�precies�bedoelt.�Dat�wij�het�groenste�kabinet�zijn,�ben�ik�natuurlijk�met�hem�eens.�Dat�standpunt
deel�ik!
De�heer�Leegte�(VVD):
Wij�delen�heel�veel,�staatssecretaris!
Dit�amendement�regelt�dat�de�zorgplicht�voor�het�halen�van�de�doelstelling�bij�de�overheid�komt�te�liggen.�Volgens�mij�is�het�echter�het�standpunt�van�dit�kabinet�dat
die�verantwoordelijkheid�bij�de�sector�hoort�te�liggen�en
dat�wij�die�verantwoordelijkheid�met�alle�kosten�van�dien
niet�naar�ons�toe�moeten�trekken.

Staatssecretaris�Atsma:
Ik�zeg�niet:�doe�het�straks.�Ik�zeg:�als�u�erover�wilt�praten,
is�het�goed�om�daarover�ook�met�de�minister�die�over
elektriciteit�gaat�van�gedachten�te�wisselen.�U�kunt�mij
niet�verwijten�dat�ik�dat�suggereerde.�Ik�weet�nu�eenmaal
dat�er�binnenkort�een�aantal�debatten�over�dit�specifieke
thema�aan�de�orde�komt.�Ik�vind�het�echter�niet�nodig�om
het�bovenop�de�bestaande�wetgeving�over�specifiek�datgene�wat�u�in�uw�amendement�op�stuk�nr.�13�bepleit,�aan
de�wet�toe�te�voegen.�Dat�zou�betekenen�dat�er�nu�al�extra�wet-�en�regelgeving�geïmplementeerd�wordt�om�de
doelstelling�van�14%�te�halen.�Een�doelstelling�waarvan�ik
zeg�die�te�zullen�halen�op�grond�van�datgene�wat�we�nu
al�een�en�andermaal�hebben�vastgesteld.�Daar�gaan�we
elkaar�aan�houden.�Ik�zou�het�dus�niet�doen�en�het�is�niet
nodig.�Bovendien�zeggen�we�vaker�tegen�elkaar:�onnodige�wet-�en�regelgeving�heeft�geen�zin.�Ik�vind�het�veel�belangrijker�om�te�onderzoeken�hoe�wij�vaste�biomassa�kunnen�benutten�bij�de�elektriciteitscentrales�die�nu�in�aanbouw�zijn.�Het�is�veel�verstandiger�om�daar�een�slag�te
maken.�Ik�zeg�daarmee�iets�wat�een�aantal�afgevaardigden�terecht�heeft�bepleit.�Ik�zal�daaraan�dan�ook�graag
meewerken,�onder�meer�door�het�onder�de�aandacht�van
de�minister�te�brengen.

Staatssecretaris�Atsma:
Nu�begrijp�ik�u.�Die�opvatting�deel�ik�natuurlijk�volkomen.
Sterker�nog:�ik�juich�het�zeer�toe�dat�de�sector�in�haar�volle�breedte�de�duurzaamheidsambities�onderschrijft.�Afgelopen�weekend�sprak�ik�iemand�die�betrokken�is�bij�de
bouw�en�de�exploitaties�van�centrales.�In�die�gedachtewisseling�ging�onze�aandacht�vooral�uit�naar�biomassa.
Wij�waren�namelijk�beiden�bezorgd�of�het�wel�mogelijk
is�om�voldoende�biomassa�te�produceren�voor�de�elektriciteitsproductie.�Die�biomassa�moet�er�wel�komen,�want
daarmee�kunnen�wij�een�enorme�impuls�geven�aan�de
reductie�van�de�CO2-uitstoot.�Het�bedrijfsleven�deelt�deze�zorg�en�ik�wil�de�mensen�daar�niet�ontmoedigen�met
een�soort�motie�van�wantrouwen.�Dat�is�het�amendement
dat�de�heer�Samsom�op�tafel�heeft�gelegd,�echter�wel.�Dat
amendement�straalt�immers�uit�dat�de�sector�en�het�bedrijfsleven�meer�in�het�algemeen�zich�niet�bewust�zijn�van
hun�verantwoordelijkheid.�Ik�werp�die�gedachte�verre�van
mij�en�als�de�heer�Leegte�mij�eigenlijk�vraagt�of�ik�vertrouwen�heb�in�het�bedrijfsleven,�dan�kan�ik�hem�zeggen�dat
ik�het�volste�vertrouwen�heb�dat�men�hieraan�werkt.�Ik
heb�hiermee�het�zestiende�argument�geleverd�waarom
ik�het�amendement�van�de�heer�Samsom�op�stuk�nr.�13
moet�ontraden.
Duurzame�inkoop�en�de�verplichting�om�alleen�auto's
met�een�A-label�te�rijden.�De�heer�Samsom�zei�daarbij:�inclusief�uw�eigen�auto.�Ik�weet�niet�welke�auto�hij�daarbij
voor�ogen�heeft,�maar�volgens�mij�heb�ik�een�auto�met
een�A-label.�In�mijn�geval�is�het�dus�geen�probleem.�Wil
ik�het�verplicht�stellen?�Dat�wil�ik�niet,�want�het�is�aan�de
overheden�zelf�om�te�bepalen�wat�ze�willen.�Ik�verwacht
van�elke�overheid,�elk�bedrijf,�elke�ondernemer�en�elk
huishouden�dat�men�hiermee�op�een�zorgvuldige�manier
aan�de�gang�gaat.
Duurzame�inkoop�in�algemene�zin.�Binnenkort�komen
wij�hierover�met�elkaar�te�spreken.�Het�recente�Actalrapport�hierover�zal�de�heer�Samsom�ongetwijfeld�niet�ontgaan�zijn.�Over�de�criteria�voor�duurzame�inkoop�in�algemene�zin�zullen�wij�ongetwijfeld�snel�met�elkaar�van�ge-

Tweede�Kamer

26 januari 2011
TK�44

De�heer�Samsom�(PvdA):
De�staatssecretaris�zegt�dat�een�subdoelstelling�geen�zin
heeft�en�zelfs�de�gehele�doelstelling�in�gevaar�brengt.�Bij
biobrandstoffen�gaat�het�ook�om�een�subdoelstelling,
maar�daarvan�zegt�hij�dat�niet.�Wel�zegt�hij�dat�we�het�later�met�de�minister�ven�ELI�af�kunnen,�maar�we�hebben
nu�met�de�staatssecretaris�te�maken.�Dat�is�niet�mijn�en
zijn�keuze,�maar�zo�werkt�de�wetgeving.�We�implementeren�nu�een�wet�en�het�kan�nu,�en�niet�over�drie�maanden,
want�dan�kan�het�dus�niet�meer.

Energie

44-2-23

Atsma
dachten�wisselen,�want�om�het�nu�te�doen�is�te�kort�door
de�bocht.
De�heer�Samsom�(PvdA):
Met�dat�"u"�sprak�ik�natuurlijk�het�kabinet�aan.�Ik�loop�wel
eens�langs�een�paar�auto's�waarvan�ik�zeker�weet�dat�ze
geen�A-label�hebben!�Daarover�ging�mijn�eerste�vraag.
U�zegt�dat�het�aan�overheden�is�om�daarvoor�zorg�te
dragen.�U�vertegenwoordigt�wel�één�van�die�overheden,
namelijk�de�rijksoverheid.�Daar�had�ik�het�dan�ook�over.
Schopt�u�het�balletje�nu�niet�meteen�uit�het�veld�door�te
zeggen�dat�u�hierover�niet�gaat�of�dat�wij�hierover�later
komen�te�spreken,�want�wij�praten�vandaag�over�de�implementatie�van�wetgeving!�U�doet�wel�heel�nonchalant
over�dit�soort�zaken�en�op�een�gegeven�moment�–�dit�is
niet�het�eerste�debat�waarin�u�dit�doet�–�wordt�dat�irritant.
Echt�waar!�Ik�vroeg�naar�de�rijksoverheid�en�naar�uw�verantwoordelijk�om�te�komen�tot�een�verplichting�om�duurzaam�in�te�kopen.�U�zegt�dan�alleen�maar�dat�alle�overheden�daarop�moeten�letten�en�dat�wij�daarover�later�nog
wel�komen�te�spreken.�Dat�is�toch�geen�antwoord!
Staatssecretaris�Atsma:
Misschien�irriteert�mijn�antwoord�hem,�maar�toen�ik
vroeg�om�welke�auto�het�ging,�zei�hij:�uw�auto.�Ik�heb
slechts�een�auto�en�die�heeft�naar�mijn�weten�een�A-label.
Zijn�opmerking�is�dus�wel�wat�gemakkelijk.
Als�de�heer�Samsom�spreekt�over�dienstauto's�in�algemene�zin,�dan�zeg�ik�nog�maar�een�keer�dat�het�aan�de
overheden�is�om�te�bepalen�welke�eisen�ze�stellen�aan
hun�auto's.�Laat�ik�het�anders�formuleren.�Wij�zetten�bij
Rijkswaterstaat�–�ik�herhaal�wat�ik�eerder�heb�gezegd�–�bewust�in�op�het�aanschaffen�van�400�elektrische�auto's�de
komende�jaren.�Dat�is�nogal�wat.�Daarmee�probeer�je�als
overheid�het�voorbeeld�te�geven�van�wat�je�zou�kunnen
doen.�Wij�weten�ook�heel�goed�dat�de�auto's�die�je�daarvoor�gebruikt,�niet�voor�alle�activiteiten�kunnen�worden
ingezet.�Ik�heb�al�gewezen�op�de�actieradius,�maar�ik�kan
ook�wijzen�op�de�pk's.�Zo�zijn�er�meer�voorbeelden.�Indien�voertuigen�voor�een�specifiek�doel�moeten�worden
gebruikt,�moet�het�aan�de�overheden�zelf�worden�overgelaten�welk�type�voertuigen�ze�aanschaffen.�Dat�zet�je�keurig�in�het�bestek.�Vervolgens�is�er�een�aanbesteding.�Natuurlijk�is�het�verstandig�–�er�is�bij�mijn�weten�geen�overheid�die�dat�niet�doet�–�dat�je�binnen�de�kaders�waarvoor
je�de�voertuigen�moet�gebruiken,�kijkt�naar�elementen�die
te�maken�hebben�met�milieu,�zuinig,�schoon,�duurzaam�et
cetera.�Laat�dat�alsjeblieft�over�aan�de�verschillende�overheden�zelf.�Een�vuilniswagen�vereist�toch�andere�criteria
dan�een�dienstauto.�Een�auto�van�een�inspecteur�vereist
wellicht�weer�andere�criteria.�De�heer�Samsom�zegt�dat
hij�zich�eraan�ergert;�ik�probeer�duidelijk�te�maken�dat�het
heel�breed�is.

tandje�bij�te�zetten.�Dat�is�mijn�goed�recht�als�volksvertegenwoordiger.�Als�de�staatssecretaris�dat�dan�weer�zo
nonchalant�wegspeelt,�blijf�ik�mijn�vraag�gewoon�herhalen.�Is�hij�bereid�om�de�inkoopregeling�voor�dienstauto's
van�het�kabinet,�die�specifiek�onder�zijn�eigen�verantwoordelijkheid�valt,�aan�te�scherpen,�ja�of�nee?
Staatssecretaris�Atsma:
Ik�herhaal�wat�ik�heb�gezegd.�Ik�vind�dat�het�aan�de�aanbestedende�overheid�zelf�is�om�te�bepalen�welke�eisen�zij
stelt.�Natuurlijk�zou�de�overheid�geen�knip�voor�de�neus
waard�zijn�als�zij�geen�rekening�hield�met�datgene�wat
er�op�het�gebied�van�techniek,�innovatie,�emissie-eisen,
fijnstof�et�cetera�aan�de�orde�is.�Je�moet�kijken�welk�type�voertuig�je�waarvoor�nodig�hebt.�Daarop�baseer�je�je.
Natuurlijk�is�het�verstandig�om�de�lat�dan�zo�hoog�mogelijk�te�leggen.�Dat�kan�echter�niet�altijd�in�elke�situatie;�dat
heb�ik�een-�en�andermaal�uitgelegd.
Voorzitter:�Verbeet
Staatssecretaris�Atsma:
Voorzitter.�De�laatste�vraag�van�de�heer�Samsom�betrof�het�groene�gas.�Hij�heeft�gevraagd�naar�een�regeling�waarmee�het�leveren�van�groen�gas�een-op-een�kan
worden�afgenomen.�Dat�is�mij�uit�het�hart�gegrepen.�Ik
hoop�niet�dat�dit�een�antwoord�is�dat�irriteert!�Ik�ben�het
er�zeer�mee�eens�dat�dit�waar�mogelijk�moet�worden�gestimuleerd.�Sterker�nog:�als�wij�kijken�naar�de�ambities
met�betrekking�tot�de�green�deal�en�andere�zaken,�moet
het�groene�gas�als�een�kans�voor�Nederland�worden�beschouwd.�Die�kans�kun�je�alleen�optimaal�benutten�als�je
ook�weet�dat�er�een-op-een�afzetmogelijkheden�zijn�voor
het�groene�gas.�Ik�breng�deze�suggestie�dus�graag�onder
de�aandacht�van�de�minister�van�ELI�en�ondersteun�haar
warmhartig.
Voorzitter.�Hiermee�heb�ik�getracht�datgene�wat�in�eerste�termijn�aan�de�orde�is�gesteld,�van�een�reactie�te�voorzien.
De�voorzitter:
Net�nu�ik�binnenkom,�is�de�staatssecretaris�klaar.�Dat�is�nu
weer�jammer.�Ik�dank�hem�voor�de�beantwoording.�Ik�zie
dat�er�behoefte�bestaat�aan�een�tweede�termijn.�Het�lijkt
mij�verstandig�om�deze�zo�kort�mogelijke�tweede�termijn
af�te�ronden�voor�de�schorsing�voor�de�lunch.�Tijdens�de
schorsing�kan�de�staatssecretaris�dan�broeden�op�eventuele�voorstellen�voor�Kameruitspraken.

De�heer�Samsom�(PvdA):
Het�gaat�gewoon�om�A-labels.�De�staatssecretaris�zegt
vervolgens�dat�een�personenwagen�anders�is�dan�een
vuilniswagen.�Nee,�het�ging�om�A-labels�en�dan�gaat�het
over�personenwagens.�Ik�hoef�toch�niet�elke�vraag�helemaal�uit�te�spellen�voordat�de�staatssecretaris�hem�wil�begrijpen?�Hij�speelt�hem�nu�weer�weg�op�een�manier�die�ik
echt�niet�vind�kunnen.�Als�ik�het�heb�over�de�dienstauto's
van�het�kabinet�dan�gaat�het�over�A-labels.�Er�is�een�regeling�voor�dienstauto's�van�het�kabinet�die�voorschrijft
dat�er�tot�en�met�een�D-label�mag�worden�gekocht.�Ik�wil
in�deze�wetgevende�behandeling�proberen�om�daar�een

De�heer�Haverkamp�(CDA):
Voorzitter.�Ik�wil�de�beantwoording�van�de�staatssecretaris
niet�diskwalificeren,�maar�misschien�is�het�nog�vervelender�voor�u�dat�u�de�maidenspeech�van�onze�collega�Van
den�Berge�hebt�gemist.�Dat�was�een�historisch�moment.
Ik�wil�hem�ook�namens�de�CDA-fractie�daarmee�van�harte
feliciteren.�Het�zal�niet�iedereen�overkomen�dat�hij�na�zijn
maidenspeech�al�een�harde�toezegging�krijgt�dat�zijn�ideeën�in�de�Milieuraad�naar�voren�worden�gebracht.�Ik�heb
dat�niet�voor�elkaar�gekregen,�dus�chapeau!�Bij�mijn�maidenspeech�ging�het�overigens�over�andere�zaken.�In�de
Milieuraad�worden�belangrijke�dingen�besproken.�Ik�ben
blij�dat�de�staatssecretaris�duidelijk�heeft�toegezegd�dat
wij�voor�de�afspraken�die�wij�op�Europees�niveau�maken,
geldt:�afspraak�is�afspraak.�Ook�ben�ik�blij�dat�er�mecha-

Tweede�Kamer

26 januari 2011
TK�44

Energie

44-2-24

Haverkamp
nismes�zijn�afgesproken,�zodat�wij�elkaar�daarop�scherp
houden.�De�staatssecretaris�heeft�ook�in�onze�ogen�naar
volle�tevredenheid�geantwoord�dat�de�Nederlandse�handtekening�staat�en�dat�hij�zich�ervoor�inspant�om�die�te�realiseren.�Wel�heb�ik�nog�een�vraag�aan�hem�over�de�certificering,�waarover�wij�het�even�kort�in�een�interruptiedebat�hebben�gehad.�Ik�wil�de�duidelijke�toezegging�van�de
staatssecretaris�dat�zodra�Nederland�een�certificaat�heeft,
de�staatssecretaris�dat�actief�inbrengt�in�het�Europese
platform�en�dat�hij�omgekeerd�alert�is�op�wat�eventuele
certificaten�in�andere�landen�voor�een�impact�hebben�op
het�Nederlandse�bedrijfsleven.�Ik�krijg�hierover�graag�een
toezegging.
In�de�inleiding�van�mijn�amendement�staat�iets�over�de
audits.�Voor�zover�ik�de�toekomst�kan�voorspellen,�heb�ik
het�gevoel�dat�collega�Paulus�Jansen�daarover�een�motie�gaat�indienen.�Ik�ben�heel�erg�benieuwd�naar�de�beantwoording�daarvan�door�het�kabinet.
De�Kamer�deed�rondom�de�aanbesteding�het�klemmende�beroep�op�deze�Kamer�om�zich�te�realiseren�dat�het
gaat�om�doelen�en�niet�om�middelen.�Mijn�vraag�betrof
specifiek�de�aanbestedende�overheden�zelf.�Is�de�staatssecretaris�bereid�om�daarover�met�de�medeoverheden�in
overleg�te�treden?
Dit�is�een�soort�parapluwet,�dus�er�zal�nog�veel�regelgeving�uit�voortvloeien.�Ik�heb�de�staatssecretaris�gesuggereerd�dat�het�kon�zijn�dat�wij�het�liefst�voorhang�hadden�gehad.�Dat�lukt�niet�vanwege�de�late�behandeling�in
de�Kamer,�want�we�zitten�met�implementatietermijnen.
Hoe�gaat�de�staatssecretaris�de�Kamer�betrekken�bij�de�regelgeving�die�voortvloeit�uit�de�behandeling�van�dit�wetsvoorstel?
De�voorzitter:
Ik�voeg�mijn�felicitaties�aan�de�heer�Van�den�Berge�bij�die
van�u,�want�ik�heb�inderdaad�zijn�maidenspeech�moeten
missen.
Ik�geef�het�woord�aan�de�heer�Paulus�Jansen�van�de�SPfractie.�Hij�krijgt�ook�een�derde�van�zijn�spreektijd�in�eerste�termijn.

De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
Voorzitter.�Ook�ik�complimenteer�de�heer�Van�den�Berge�graag�met�zijn�maidenspeech.�Ik�vind�het�goed�dat�er
weer�een�Zeeuw�extra�in�het�parlement�zit,�al�woont�hij
niet�meer�in�Zeeland,�dacht�ik,�maar�zo�zijn�hier�ook�de
kleine�provincies�vertegenwoordigd.
Net�als�collega's�heb�ik�in�eerste�termijn�veel�aandacht
besteed�aan�het�feit�dat�er�geen�duurzaamheidscriteria
voor�vaste�biomassa�in�dit�wetsvoorstel�staan.�Hoewel
het�mij�lief�zou�zijn�geweest,�dat�nu�te�regelen,�zit�het�er
helaas�niet�in.�Ik�waardeer�in�ieder�geval�de�toezegging
van�de�staatssecretaris,�hierop�in�de�aprilbrief�terug�te�komen.�Overigens�ga�ik�ervan�uit�dat�in�de�aprilbrief�ook�de
onderbouwing�van�het�Planbureau�voor�de�Leefomgeving
van�het�feit�dat�die�40%�wordt�gehaald,�wordt�geleverd.
Dat�vindt�de�SP-fractie�een�heel�belangrijk�aanvullend�gegeven�op�de�discussie�over�de�invulling�van�de�energieambities.
Een�ander�punt�waarop�ik�in�eerste�termijn�heb�gehamerd,�is�de�handhaafbaarheid�van�wat�wij�hier�in�deze
wet�gaan�afspreken.�Eerlijk�gezegd,�valt�de�reactie�van�de
staatssecretaris�hierop�mij�tegen,�want�hij�geeft�eigenlijk
met�zo�veel�woorden�toe�dat�er�uitsluitend�sprake�is�van

Tweede�Kamer

Energie

een�papieren�tijger.�Alle�afspraken�in�deze�wet�worden�alleen�op�papier�gecontroleerd.�Er�kunnen�dan�wel�stempels�van�accountants�op�staan,�maar�in�een�aantal�gevallen�zullen�die�afkomstig�zijn�uit�allerlei�curieuze�oorden�in
het�buitenland�aangezien�er�geblende�brandstoffen�kunnen�worden�geïmporteerd,�zoals�ik�net�zei.�Ik�denk�dat�de
praktijk�van�de�handhaving�op�milieugebied�ons�nu�juist
heeft�geleerd,�ook�heel�recentelijk�nog,�dat�je�niet�alleen
op�papier�moet�vertrouwen,�maar�je�er�ook�steekproefsgewijs�met�een�minimale�pakkans�voor�moet�zorgen�dat�papier�wordt�gecontroleerd.�De�staatssecretaris�zei�tijdens
het�debat�over�Chemie-Pack�dat�er�een�bodem�in�de�markt
zat�voor�wat�betreft�controles,�ook�onverwachte�controles.�Waarom�dan�hier�niet?�Om�de�staatssecretaris�daartoe�aan�te�sporen,�heb�ik�de�volgende�motie.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
overwegende�dat�een�deugdelijke�handhaving�essentieel
is�voor�een�succesvolle�invoering�van�duurzaamheidscriteria�voor�biobrandstoffen�en�biomassa;
overwegende�dat�de�handhaving�op�dit�moment�nog�louter�bestaat�uit�controle�"op�papier";
overwegende�dat�de�transparantie�van�de�duurzame�herkomst�van�biobrandstoffen,�indien�deze�in�geblende�vorm
geïmporteerd�worden,�nog�onvoldoende�geborgd�is;
verzoekt�de�regering�om�binnen�zes�maanden�een�voorstel�aan�de�Kamer�voor�te�leggen�om�de�handhaving�verder�uit�te�werken,�in�de�vorm�van�een�sluitende�controle
op�geblende�importstromen�en�een�aanvulling�van�de�papieren�controle�met�steekproefsgewijze�bemonstering,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Paulus�Jansen,
Samsom,�Van�Veldhoven�en�Van�den�Berge.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�15�(32357).
De�heer�Paulus�Jansen�(SP):
De�staatssecretaris�zal�zien�dat�ik�hem�dus�nog�heel�veel
ruimte�bied�om�zelf�een�invulling�te�geven�aan�die�handhaving.�De�essentie�van�de�boodschap�is�dat�er�niet�alleen
op�papier�maar�ook�in�de�praktijk�moet�worden�gecontroleerd.�Dat�zou�de�staatssecretaris�als�praktijkman�moeten
aanspreken.�Als�het�verweer�is�dat�dit�geld�gaat�kosten,
wijs�ik�erop�dat�iedere�vorm�van�handhaving�geld�gaat
kosten.�Als�suggestie�geef�ik�de�staatssecretaris�mee�dat
de�SP-fractie�één�keer�per�jaar�informatie�aanleveren�op
papier�eigenlijk�wel�voldoende�vindt.�In�dat�opzicht�houden�wij�ook�niet�van�nodeloze�bureaucratie.�De�besparing
die�wij�daarmee�bereiken,�zouden�wij�kunnen�inzetten�om
de�echte�handhaving�en�controle�in�de�praktijk�handen�en
voeten�te�geven.
Ik�heb�in�eerste�termijn�nog�twee�vragen�gesteld�die�de
staatssecretaris�volgens�mij�niet�heeft�beantwoord.�Allereerst�heb�ik�gezegd�dat�het�binnen�de�kaders�van�de�wet

26 januari 2011
TK�44

44-2-25

Paulus�Jansen
mogelijk�blijft�om�biobrandstof�en�vloeibare�biomassa�te
verwerken�die�niet�voldoen�aan�de�wettelijke�duurzaamheidseisen.�Als�je�die�niet�meetelt�voor�het�halen�van�die
doelstelling,�mag�je�ze�namelijk�wel�degelijk�gebruiken�in
de�grijze�stroom.�Dat�is�weliswaar�financieel�op�dit�moment�niet�aantrekkelijk,�maar�waarom�zou�de�staatssecretaris�dat�gewoon�niet�categorisch�uitsluiten�in�deze�wet?
Of�in�ieder�geval�aankondigen�dat�hij�dit�op�een�zodanige
termijn�gaat�regelen�dat�op�het�moment�dat�de�prijs�zich
ontwikkelt�–�ik�voorspel�dat�die�prijs�zich�gaat�ontwikkelen
–�in�ieder�geval�dat�achterdeurtje�op�tijd�is�afgesloten.
Mijn�tweede�vraag�die�niet�beantwoord�was,�ging�over
de�versnippering.�De�staatssecretaris�heeft�gezegd�dat�hij
tien�fte�gaat�inzetten�voor�die�papieren�controle.�Dat�zit�nu
bij�twee�partijen,�de�VROM-Inspectie,�hoe�die�straks�ook
mag�gaan�heten,�en�daarnaast�de�NEa.�Is�het�nu�verstandig�om�dat�als�je�al�zo�weinig�mensen�hebt�voor�de�handhaving�ook�nog�eens�over�twee�partijen�te�gaan�versnipperen?�Dat�lijkt�de�SP-fractie�niet�erg�effectief.
Ten�slotte�de�discussie�of�je�nu�wel�of�niet�in�de�wet�de
doelstelling�van�30%�duurzame�elektriciteit�moet�opnemen.�De�staatssecretaris�zegt�daarover�dat�hij�het�bedrijfsleven�vertrouwt�dat�het�die�30%�zal�halen.�Als�de�staatssecretaris�dat�serieus�meent,�denk�ik�dat�wij�geen�wetgeving
meer�nodig�hebben�in�Nederland.�Als�hij�vertrouwt�op�het
bedrijfsleven�–�dan�neem�ik�aan�dat�hij�de�bevolking�toch
zeker�vertrouwt�–�kan�hij�gewoon�zeggen�dat�wij�volstaan
om�hier�uitspraken�te�doen�over�wat�wij�denken�dat�nodig
is�en�vervolgens�gaan�achteroverleunen�tot�dit,�al�dan�niet
met�groene�of�andere�deals,�wordt�ingevuld,�maar�dat�wij
er�in�ieder�geval�niet�allerlei�moeilijke�wettelijke�mechanismen�op�gaan�zetten.�Die�redenering�volgt�de�staatssecretaris�op�andere�terreinen�ook�niet,�dus�mijn�slotvraag
is�waarom�hij�dat�niet�in�de�wet�verankert�als�zijn�minister-president�zegt�dat�wij�30%�duurzame�elektriciteit�nodig
hebben�om�die�40%�te�halen.

De�heer�Leegte�(VVD):
Voorzitter.�Ook�ik�feliciteer�mijn�collega�Van�den�Berge,
niet�alleen�met�zijn�snelle�maidenspeech�maar�ook�met�de
toezeggingen�die�hij�voor�elkaar�krijgt.�Je�zult�ook�maar
de�opvolger�van�Femke�Halsema�zijn!�Welkom.�Ik�verheug
mij�op�onze�debatten�in�deze�zaal.
Ook�ik�dank�aan�de�staatssecretaris�voor�de�antwoorden�op�de�vragen,�ook�de�antwoorden�op�de�niet-gestelde
vragen.�Dat�geeft�een�hoop�licht�op�de�zaak�wat�nuttig�en
nodig�is.
Ik�heb�twee�punten�in�mijn�tweede�termijn.�Op�de�lpg
komen�wij�nog�een�keer�terug.�Ik�ben�ervan�overtuigd�dat
Nederland�in�de�innovatieve�lpg-sector�vooroploopt.�Je
ziet�het�in�de�buitenlanden�groeien�en�in�Nederland�dalen.
Dat�vind�ik�jammer,�omdat�het�een�effectieve�manier�kan
zijn�voor�het�halen�van�onze�CO2-doelstelling.�Ik�zeg�u�toe
dat�wij�hierover�nog�uitgebreid�zullen�spreken.
Met�betrekking�tot�de�biobrandstoffen�ben�ik�niet�helemaal�overtuigd�door�de�antwoorden�in�onze�interruptiedebatjes.�Vandaar�dan�ook�dat�ik�de�staatssecretaris�wil
vragen�om�met�de�sector�in�overleg�te�treden�om�te�kijken
hoe�je�hiermee�het�beste�kunt�omgaan.�Vandaar�ook�de
motie�die�ik�samen�met�mijn�collega�Haverkamp�van�het
CDA�indien.

Tweede�Kamer

Energie

Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�eerder�bijmengpercentages�van�biobrandstoffen�bewust�zijn�verlaagd�vanwege�twijfels�over
de�duurzaamheid;
overwegende�dat�het�niet�verhogen�van�het�bijmengpercentage�ertoe�zal�leiden�dat�Nederland�in�2020�de�10%-eis
niet�haalt;
constaterende�dat�de�hoeveelheid�in�Nederland�beschikbare�tweede�generatie�biobrandstoffen�de�benodigde
hoeveelheid�biobrandstoffen�vanwege�de�bijmengverplichting�inmiddels�overschrijdt,�en�dat�de�actuele�en�potentiële�biomassa-importen�uit�het�buitenland�die�voldoen
aan�de�duurzaamheidscriteria�van�de�commissie-Corbey,
inmiddels�eveneens�significant�zijn;
spreekt�als�haar�mening�uit�dat�het�bijmengpercentage
voor�biobrandstoffen�verhoogd�kan�worden�met�als�doel
10%�bijmengen�in�2020;
verzoekt�de�regering,�in�overleg�te�treden�met�de�sector�om�te�kijken�of�het�mogelijk�is�om�over�te�gaan�tot
een�verdere�verhoging�van�het�bijmengpercentage�en�zo
spoedig�mogelijk�de�doelstelling�te�verbreden�naar�meer
sectoren,�zoals�de�binnenvaart�en�de�luchtvaart,�en�de�Kamer�uiterlijk�1 september�2011�op�de�hoogte�te�brengen
van�de�uitkomst�van�dit�overleg,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Leegte�en�Haverkamp.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�16�(32357).

De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Voorzitter.�Allereerst�hartelijk�dank�aan�alle�collega's�voor
de�mooie�welkomstwoorden�en�de�felicitaties.�Ik�voel�me
meteen�helemaal�thuis,�dat�wil�ik�graag�met�u�delen;�dank
daarvoor.
Ik�dank�de�staatssecretaris�voor�de�toezegging�–�er
werd�al�een�paar�keer�aan�gerefereerd�–�naar�aanleiding
van�mijn�vraag�om�het�belang�van�sociale�criteria�en�verdere�duurzaamheidscriteria�op�het�gebied�van�lokale�milieueffecten�aan�de�orde�te�stellen�in�de�Europese�Milieuraad�en�om�daar�samen�met�zijn�Europese�collega's�echt
werk�van�te�maken.�Ik�ben�hier�heel�erg�blij�mee�en�ik�zie
uit�naar�de�verdere�debatten�hierover�met�de�staatssecretaris.
Ik�ben�blij�dat�de�staatssecretaris�heeft�toegezegd�dat
hij�met�zijn�collega,�de�minister�van�ELI,�gaat�overleggen
over�de�aprilbrief,�met�name�over�het�feit�dat�hierin�ook
aandacht�moet�worden�besteed�aan�criteria�voor�vaste�en
vloeibare�biomassa.�Dit�gaat�mij�echter�nog�net�niet�ver
genoeg.�Daarom�wil�ik�de�toezegging�van�de�staatssecretaris�op�dit�punt�graag�ondersteunen�met�een�motie�waar-

26 januari 2011
TK�44

44-2-26

Van�den�Berge
in�de�regering�wordt�opgeroepen�om�aan�de�slag�te�gaan
met�de�duurzaamheidscriteria�voor�vaste�en�vloeibare�biomassa�gebruikt�in�energiecentrales.
De�motie�luidt�als�volgt.

De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,

Motie

overwegende�dat�groene�innovatie�in�de�vervoerssector
gestimuleerd�dient�te�worden;

De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�Nederland�conform�de�EU-richtlijn�ter
bevordering�van�het�gebruik�van�energie�uit�hernieuwbare�bronnen�een�doelstelling�heeft�om�per�2020�10%�van
de�energie�in�de�vervoerssector�uit�hernieuwbare�energiebronnen�te�halen;
overwegende�dat�er�geen�wettelijke�duurzaamheidscriteria�zijn�opgesteld�voor�fossiele�brandstoffen�en�voor�vaste
en�vloeibare�biomassa�voor�energieopwekking;
van�mening�dat�de�Cramer-criteria�een�goede�basis�vormen�voor�duurzaamheidscriteria�voor�de�certificering�van
zowel�vaste�biomassa,�vloeibare�biomassa�en�biobrandstoffen�en�dat�deze�zijn�vastgelegd�in�NTA�8080;
verzoekt�de�regering,�in�EU-verband�ernaar�te�streven�om
wettelijke�duurzaamheidscriteria�op�te�stellen�voor�fossiele�brandstoffen�en�vaste�en�vloeibare�biomassa�voor�energietoepassingen,�en�deze�te�baseren�op�de�Cramer-criteria
zoals�uitgewerkt�in�NTA�8080,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Van�den�Berge,
Van�Veldhoven�en�Samsom.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�17�(32357).
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Voorzitter.�Ik�ga�door�naar�het�punt�groen�aanbesteden
waarover�ik�ook�in�mijn�eerste�termijn�gesproken�heb.�Ik
vind�het�jammer�dat�de�staatssecretaris�zegt:�ik�ben�niet
van�plan�om�overheden,�met�name�lagere�overheden,�te
gaan�voorschrijven�wat�voor�voertuigen�ze�moeten�aanschaffen�en�hoe�energiezuinig�die�zouden�moeten�zijn.�Ik
vind�dat�jammer�omdat�de�staatssecretaris�zelf�in�de�memorie�van�toelichting�bij�het�wetsvoorstel�aangeeft�dat�er
een�belangrijke�rol�is�weggelegd�voor�overheden�om�de
vraag�naar�groene�innovatieve�producten�te�stimuleren.
Daarom�kom�ik�met�een�motie,�een�motie�waarin�in�ieder
geval�van�de�rijksoverheid�wordt�gevraagd�om�voor�de
schoonste�en�zuinigste�voertuigen�te�kiezen.�Ik�hoop�hiermee�tegemoet�te�komen�aan�de�opmerking�van�de�staatssecretaris�dat�hij�niet�bereid�is�om�lagere�overheden�voor
te�schrijven�welke�voertuigen�ze�aan�moeten�schaffen.�Ik
betreur�dat,�maar�ik�vind�het�belangrijk�om�bij�de�rijksoverheid�te�beginnen,�opdat�de�rijksoverheid�in�ieder�geval�wel�een�bijdrage�gaat�leveren�aan�de�vraag�naar�schonere�voertuigen.�Vandaar�de�volgende�motie.

Tweede�Kamer

Motie

Energie

overwegende�dat�de�rijksoverheid�altijd�voor�de�schoonste�en�energiezuinigste�voertuigen�zou�moeten�kiezen,
tenzij�ze�zwaarwegende�argumenten�heeft�om�dat�niet�te
doen;
verzoekt�de�regering,�te�regelen�dat�de�rijksoverheid
voortaan�alleen�nog�voertuigen�met�een�energielabel�A�of
B�aan�mag�schaffen,�tenzij�er�zwaarwegende�argumenten
zijn�om�daarvan�af�te�wijken,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Van�den�Berge,�Van�Veldhoven,�Samsom�en�Paulus�Jansen.�Naar�mij
blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�18�(32357).
De�heer�Van�den�Berge�(GroenLinks):
Aan�het�eind�van�mijn�inbreng�in�eerste�termijn�heb�ik�gezegd�dat�ik�heel�benieuwd�ben�op�welke�wijze�de�staatssecretaris�het�Europese�deel�van�14%�duurzame�energie
wil�gaan�halen.�Ik�heb�de�staatssecretaris�in�eerste�termijn
horen�zeggen�dat�Nederland�op�koers�zou�liggen�om�die
bindende�norm,�die�we�in�Europees�verband�met�elkaar
hebben�afgesproken,�te�gaan�halen.�Collega�Samsom�refereerde�er�al�aan�dat�de�analyses�van�het�Planbureau
voor�de�Leefomgeving�een�heel�ander�beeld�schetsen.
Daaruit�blijkt�heel�duidelijk�dat�zonder�kilometerheffing,
zonder�forse�investeringen�in�openbaar�vervoer�en�zonder�het�stimuleren�van�thuiswerken�en�andere�aanvullende�maatregelen,�die�doelstelling�voor�duurzame�energie
ver�buiten�bereik�is.�Ik�ben�dan�ook�heel�benieuwd�welke
maatregelen�de�staatssecretaris�wel�denkt�te�gaan�nemen
om�dat�Europese�doel�alsnog�te�halen.
In�het�verlengde�daarvan�staat�nog�een�vraag�van�mij
uit�eerste�termijn�open,�namelijk�op�welke�wijze�de�staatssecretaris�denkt�het�CO2-doel�voor�de�non-ETS-sector,
waaronder�verkeer,�te�gaan�halen�zonder�aanvullende
maatregelen�te�nemen�die�specifiek�gericht�zijn�op�de�vervoerssector.�In�eerste�termijn�heb�ik�gezegd�dat�we�het
niet�gaan�halen�met�uitsluitend�het�stimuleren�van�biobrandstoffen�en�van�groen�aanbesteden.�Aanvullende
maatregelen�zijn�echt�nodig.�We�weten�ondertussen�wat
de�regering�niet�wil�en�zouden�graag�horen�wat�de�regering�wel�wil�op�dit�vlak,�wat�zij�gaat�doen�om�dit�Europese
doel�te�halen.

De�heer�Van�Vliet�(PVV):
Voorzitter.�Ik�had�reeds�mijn�felicitaties�uitgesproken�richting�de�heer�Van�den�Berge.�Daarom�kan�ik�direct�naar�de
staatssecretaris�gaan.�Ik�dank�hem�voor�de�beantwoording�van�de�vragen�en�voor�zijn�toelichting.�Ik�ben�bijzonder�verheugd�dat�de�staatssecretaris�het�eens�is�met�de

26 januari 2011
TK�44

44-2-27

Van�Vliet
doelstelling�om�ontbossing,�waar�wij�ons�zorgen�over�maken,�tegen�te�gaan.�Een�prachtig�middel�om�ontbossing
tegen�te�gaan�is�dat�er�geen�bomen�meer�gekapt�worden�voor�biobrandstofgewassen.�In�die�zin�willen�we�de
staatssecretaris�een�aanmoediging�geven�in�de�vorm�van
de�volgende�motie.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,
constaterende�dat�er�veel�(oer)bos�moet�wijken�voor�het
verbouwen�van�grondstoffen�van�biomassa;
overwegende�dat�het�behoud�van�(oer)bossen�vele�malen
belangrijker�is�dan�het�vervaardigen�van�biomassa;
overwegende�dat�de�Nederlandse�overheid�een�voorbeeld
kan�stellen�door�geen�biomassa�in�te�kopen�die�ten�koste
is�gegaan�van�(oer)bossen;
verzoekt�de�regering�om�alleen�biomassa�te�importeren
als�onomstotelijk�vaststaat�dat�deze�biomassa�niet�ten
koste�is�gegaan�van�(oer)bossen,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Van�Vliet�en�De
Mos.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende
ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�20�(32357).

Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
Voorzitter.�Bij�alle�warme�en�bemoedigende�woorden
aan�de�collega�van�GroenLinks�kan�ik�mij�uiteraard�alleen
maar�aansluiten.�Niels,�heel�veel�succes.
Ik�dank�de�staatssecretaris�voor�zijn�antwoorden�en
voor�zijn�toezegging�om�in�de�aprilbrief�in�te�gaan�op
de�duurzaamheid�van�alle�grondstoffen�en�op�het�level
playing�field�voor�het�gebruik�van�biomassa.�Met�elkaar
zijn�we�hier�vandaag�van�mening�dat�het�stimuleren�van
zowel�het�gebruik�als�verduurzaming�van�biobrandstoffen�een�belangrijke�doelstelling�is.�Maar�D66�wil�de�ambities�graag�wat�concreter�maken�en�meer�duidelijkheid�creëren�welke�biobrandstoffen�we�nu�wel�en�niet�moeten�willen.�De�staatssecretaris�geeft�terecht�aan�dat�ook�binnen
de�brandstoffen�die�onder�de�eerste�generatie�vallen,�verschillen�zijn�in�de�mate�waarin�deze�duurzaam�zijn,�of�niet
duurzaam�zijn,�zou�ik�beter�kunnen�zeggen.�Veel�aspecten,
veel�zorgvuldige�afwegingen�en�toch�een�stap�willen�zetten,�leidden�tot�een�enigszins�lange�motie.�Dank�voor�uw
geduld.
Motie
De�Kamer,
gehoord�de�beraadslaging,

Tweede�Kamer

Energie

constaterende�dat�Nederland�conform�de�EU-richtlijn�ter
bevordering�van�het�gebruik�van�energie�uit�hernieuwbare�bronnen�een�doelstelling�heeft�om�per�2020�10%�van
zijn�energie�in�het�vervoer�te�behalen�uit�hernieuwbare
bronnen;
overwegende�dat�zowel�de�commissie�Duurzaamheidsvraagstukken�als�het�Planbureau�voor�de�Leefomgeving
vraagtekens�heeft�geplaatst�bij�de�duurzaamheid�van�veel
van�de�eerste�generatie�biobrandstoffen;
van�mening�dat�het�van�groot�belang�is�om�alternatieven
voor�eerste�generatie�biobrandstoffen�te�stimuleren�zoals
elektrisch�rijden,�groen�gas�en�biobrandstoffen�op�basis
van�reststromen;
verzoekt�de�regering,�voor�de�zomer�in�overleg�met�de
commissie-Corbey�te�komen�met�een�indeling�van�beschikbare�technologieën�in�eerste,�tweede�en�verdere�generaties�biobrandstoffen�en�een�oordeel�te�geven�over
de�duurzaamheid�daarvan,�om�duidelijkheid�te�scheppen
voor�de�markt�over�het�onderscheid�daartussen;
verzoekt�de�regering�tevens,�in�haar�beleid�ernaar�te�streven�om�de�verplichting�voor�hernieuwbare�energie�in�het
vervoer�in�2020�volledig�te�voorzien�uit�alternatieven�voor
niet-duurzame�biobrandstoffen�van�de�eerste�generatie�en
ervoor�te�zorgen�dat�in�dat�jaar�minimaal�75%�van�de�verplichting�uit�dergelijke�alternatieven�wordt�ingevuld;
verzoekt�de�regering�tevens,�in�de�jaren�tussen�nu�en�2020
specifiek�te�benoemen�welk�aandeel�van�de�energie�in
het�vervoer�uit�alternatieven�voor�de�eerste�generatie�biobrandstoffen�zij�nastreeft�en�de�Kamer�te�informeren�over
het�aandeel�dat�deze�alternatieven�in�die�jaren�vertegenwoordigen,
en�gaat�over�tot�de�orde�van�de�dag.
De�voorzitter:
Deze�motie�is�voorgesteld�door�de�leden�Van�Veldhoven,
Van�den�Berge�en�Samsom.�Naar�mij�blijkt,�wordt�de�indiening�ervan�voldoende�ondersteund.
Zij�krijgt�nr.�19�(32357).
Mevrouw�Van�Veldhoven�(D66):
Net�als�mijn�collega's�doe�ik�een�oproep�aan�de�staatssecretaris.�Mijn�fractie�heeft�al�sinds�het�bekend�worden�van
het�regeerakkoord�gevraagd�om�afrekenbare�doelen,�onder�andere�voor�het�halen�van�het�percentage�hernieuwbare�energie�en�CO2-uitstoot.�Graag�krijg�ik�van�de�staatssecretaris�meer�duidelijkheid�op�dit�punt,�gezien�zijn�uitspraken�hierover�in�dit�debat.

De�heer�Samsom�(PvdA):
Voorzitter.�Ook�ik�feliciteer�onze�nieuwe�collega�Van�den
Berge.�De�hoeveelheid�moties�die�wij�samen�hebben�ondertekend,�belooft�nog�veel�goeds�voor�de�samenwerking
in�de�toekomst!
Ik�dank�de�staatssecretaris�voor�zijn�antwoorden.�Ik�sluit
mij�aan�bij�de�heer�Leegte:�de�antwoorden�op�de�niet�gestelde�vragen�waren�indrukwekkender�dan�de�antwoorden�op�de�wel�gestelde�vragen.�Helemaal�indrukwekkend
was�natuurlijk�het�een-tweetje�tussen�de�heer�Leegte�en

26 januari 2011
TK�44

44-2-28

Samsom
de�staatssecretaris.�Vindt�de�staatssecretaris�ook�niet�dat
vooral�het�bedrijfsleven�verantwoordelijk�is�voor�het�uitvoeren�van�de�doelstelling?�Natuurlijk�vindt�hij�dat!�Daarmee�is�de�bal�van�de�stip�toch�in�het�doel�beland.�Tegen
de�heer�Leegte�en�de�staatssecretaris�zeg�ik:�luistert�u�beiden�eens�naar�het�bedrijfsleven!�Het�bedrijfsleven�roept
continu,�keer�op�keer,�indringend�om�een�doelstelling
die�de�overheid�stelt;�dan�pas�gaat�het�en�kan�het�in�het
bekende�level�playing�field�aan�de�slag�om�de�toekomst
veilig�te�stellen.�Met�mijn�amendement�had�ik�die�doelstelling�graag�in�de�wet�laten�vastleggen.�Dat�wil�ik�nog
steeds.�Als�de�VVD-fractie�zo�gelooft�in�de�kracht�van�het
bedrijfsleven,�moet�zij�ook�luisteren�naar�wat�het�bedrijfsleven�daarvoor�nodig�heeft:�een�harde�doelstelling�die
door�de�overheid�wordt�vastgesteld.�Van�mij�zal�het�bedrijfsleven�dan�geen�last�meer�hebben�en�van�de�VVDfractie�zeker�niet!�Dan�kan�het�bedrijfsleven�immers�zijn
gang�gaan�om�innovatie�te�realiseren.
De�heer�Leegte�(VVD):
Wat�de�heer�Samsom�zegt,�is�volledig�waar.�Vandaar�ook
dat�wij�de�minister�van�ELI�de�vraag�hebben�gesteld:�is
dat�mogelijk�en�op�welke�manier�moet�dat�worden�ingevuld?�Het�amendement�kan�niet�opgeschort�worden,�omdat�wij�nu�over�deze�wet�spreken,�maar�het�komt�aan�de
orde.�De�fracties�van�de�VVD�en�de�PvdA�trekken�hierin
nog�steeds�gelijk�op.

net,�waarbij�de�kosten�voor�de�aansluiting�die�normaal�gesproken�voor�de�producent�zijn,�in�het�geval�van�groen
gas�niet�en�zeker�niet�volledig�door�de�producent�gedragen�moeten�worden,�maar�voor�een�deel,�wat�ons�betreft
75%,�gesocialiseerd�worden�in�de�netbeheerderskosten
waardoor�je�groen�gas�een�extra�stimulans�biedt�ten�opzichte�van�grijs�gas.
De�algemene�beraadslaging�wordt�geschorst.
De�vergadering�wordt�van�13.30�uur�tot�14.15�uur�geschorst.

De�voorzitter:
Op�de�tafel�van�de�Griffier�ligt�een�lijst�van�ingekomen
stukken.�Op�die�lijst�staan�voorstellen�voor�de�behandeling�van�deze�stukken.�Als�voor�het�einde�van�de�vergadering�daartegen�geen�bezwaar�is�gemaakt,�neem�ik�aan�dat
daarmee�wordt�ingestemd.

De�heer�Samsom�(PvdA):
Over�het�doel�zijn�wij�het�dus�eens.
Dan�ga�ik�in�op�de�timing.�Wij�zijn�medewetgever.�Op
dit�moment�ligt�in�de�Kamer�de�implementatie�voor�van
een�richtlijn�die�Nederland�verplicht�tot�het�halen�van�een
bepaald�percentage�duurzame�energie.�De�implementatie�ligt�niet�alleen�voor�bij�de�staatssecretaris,�al�heeft�hij
wel�het�initiatief�genomen.�Deze�Kamer�kan�echter�medewetgever�zijn�bij�het�realiseren�van�die�mooie�doelen,�als
wij�het�eens�zijn�over�de�inhoud.�Over�de�timing�kan�geen
misverstand�bestaan.�Die�is�nu,�die�is�vandaag.
Ik�kan�het�verder�vrij�kort�houden.�Ik�heb�nog�gesproken�over�de�duurzaamheid�van�biobrandstoffen�en�onze
wens�om�die�te�bevorderen,�samen�met�het�verhogen�van
de�doelstelling�of�het�in�elk�geval�halen�van�de�doelstelling.�Daarvoor�is�door�D66�een�motie�ingediend�die�wij
medeondertekend�hebben.�Over�de�duurzaamheid�van
de�overige�vormen�van�biomassa�is�door�GroenLinks�een
motie�ingediend.�Ook�die�hebben�wij�medeondertekend.
Een�wat�geïrriteerd�debatje�tussen�ondergetekende�en
de�staatssecretaris�over�duurzaam�inkopen�leidde�ertoe
dat�de�staatssecretaris�zei�dat�overheden�daar�zelf�over
gaan.�Precies,�dus�de�rijksoverheid�gaat�over�haar�inkopen.�Daarom�hebben�wij�de�motie�op�dat�punt,�die�door
GroenLinks�is�ingediend,�medeondertekend.
Ik�eindig�met�een�heel�optimistische�noot.�De�staatssecretaris�onderschreef�wel�degelijk�zijn�brandende�ambitie
om�groen�gas�toe�te�laten.�Hij�moet�daarvoor�helaas�weer
iets�doorspelen�naar�een�andere�minister.�Hij�kan�het�niet
regelen�in�deze�wetgeving,�waarin�nota�bene�die�verplichting�in�een�richtlijn�aan�de�regering�wordt�opgedragen.
Het�had�hier�gekund.�In�dit�geval,�omdat�het�niet�over�de
wet�zelf�gaat�maar�over�een�onderliggende�regeling,�kan
ik�het�geduld�bewaren.�Wij�kunnen�op�dit�moment�geen
amendement�daarop�indienen.�Ik�neem�genoegen�met�de
toezegging�van�de�staatssecretaris�dat�hij�bij�zijn�collega
onder�de�aandacht�zal�brengen�–�ik�formuleer�het�nu�heel
specifiek�–�dat�groen�gas�onbeperkt�toegang�krijgt�tot�het

Tweede�Kamer

Energie

26 januari 2011
TK�44

44-2-29