Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 544

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 juli 2013
Met deze brief informeer ik u over de volgende onderwerpen met
betrekking tot de OV-chipkaart:
− Het besluit van het bestuurlijke Nationaal Openbaar Vervoer Beraad
(hierna: NOVB) naar aanleiding van het advies van kwartiermaker
Meijdam over het enkelvoudig in- en uitchecken;
− Incomplete transacties (Motie Haverkamp, Kamerstuk 23 645, nr. 430);
− Toegankelijkheid voor visueel gehandicapten (Motie Dik-Faber,
Kamerstuk 23 645, nr. 536);
− Anonieme chipkaart met kortingsproduct voor kinderen (toezegging
tijdens AO OV 28 februari 2013).
Voor een aantal acties zijn de stadsregio’s, provincies, stads- en streekvervoerders verantwoordelijk. Deze partijen werken samen in het Regionaal
Openbaar Vervoer Beraad (hierna: ROVB). In bijlage 1 Kamerstuk is de
brief van het ROVB bijgevoegd. Voor acties die naast de partijen in het
ROVB ook het Rijk en de NS aangaan, vindt de bespreking plaats in het
NOVB. Ik heb het NOVB daarom gevraagd eveneens te reageren op een
aantal onderwerpen. In de 8e Voortgangsbrief OV-chipkaart verwacht ik in
te kunnen gaan op overige openstaande moties en toezeggingen met
betrekking tot de OV-chipkaart. Ik zal de Voortgangsbrief tijdig voor het AO
OV/OV-chipkaart van 1 oktober a.s. aan uw Kamer sturen.
Besluit NOVB enkelvoudig in- en uitchecken op het spoor
Mijn voorganger heeft kwartiermaker Meijdam de opdracht gegeven
onderzoek te doen naar enkelvoudig in- en uitchecken op het spoor om
inzicht te krijgen in onder meer de maakbaarheid, de financiering en de
doorlooptijd. De resultaten van dit onderzoek zijn verwerkt in het rapport
«Enkelvoudig in- uitchecken in de treinketen». Na afronding van het
onderzoek heeft de kwartiermaker nadrukkelijk het draagvlak getoetst bij
alle betrokken partijen. Op basis van de reacties van deze partijen heeft de
kwartiermaker zijn advies opgesteld.

kst-23645-544
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 23 645, nr. 544

1

Omdat enkelvoudig in- en uitchecken een concessieoverstijgend
OV-chipkaartonderwerp met landelijke impact betreft en alle partijen een
rol en verantwoordelijkheid hebben bij de te treffen maatregelen, is het
rapport en het advies onlangs in het bestuurlijk NOVB besproken. Dit
heeft geleid tot het onderstaande besluit van het bestuurlijke NOVB. Het
advies van kwartiermaker Meijdam en het door hem uitgevoerde
haalbaarheidsonderzoek zijn bijgevoegd (bijlage 2 en 3)1. Hiermee voldoe
ik aan mijn toezegging op dit punt.
Besluit van het NOVB op 24 juni 2013 inzake het haalbaarheidsonderzoek
en advies van de kwartiermaker over enkelvoudig in- en uitchecken op het
spoor
Vooraf
• Alle partijen zijn de kwartiermaker erkentelijk voor het werk dat hij
heeft verzet. Het haalbaarheidsonderzoek geeft een duidelijk inzicht in
onder meer de (technische) maakbaarheid, de kosten en baten en de
afspraken die nodig zijn voor de invoering van enkelvoudig in- en
uitchecken. Voorts doet de kwartiermaker in zijn advies een waardevol
voorstel voor een gefaseerde aanpak.
• Het onderzoek en advies hebben betrekking op een concessieoverstijgend OV-chipkaart onderwerp met landelijke impact. Het is daarom
een gezamenlijke besluit van overheden en (trein)vervoerders in het
NOVB hoe hier gevolg aan te geven.
Besluit
• Alle partijen erkennen dat er momenteel een serieus overstapprobleem is voor de reiziger die overstapt van de ene vervoerder op het
spoor naar de andere en vinden oplossingen voor deze groep
noodzakelijk.
• Aangezien de invoering van enkelvoudig in- en uitchecken erg
complex is en we nog volop bezig zijn met het verbeteren van het
recent ingevoerde systeem heeft een gefaseerde aanpak de voorkeur.
• Vervoerders zullen op korte termijn een start maken met de volgende
maatregelen om het overstapprobleem te verkleinen:
o Verdere verbetering van de inrichting en communicatie op stations
met meerdere vervoerders en met een hoger percentage foutieve
in- en uitcheckhandelingen. Hierbij hoort het evalueren van
looptrajecten en signing op de stations en het inzetten van
medewerkers die reizigers helpen;
o Het mogelijk maken om een enkele interoperabale reis te laden op
de OV-chipkaart;
o Het invoeren van een landelijk interoperabele papieren chipkaart
voor eenmalig gebruik;
o Automatiseren van een compensatieproces bij een «missing check
out».
• Het effect van deze maatregelen zal met de consumentenorganisaties
één jaar na invoering worden geëvalueerd.
• Na evaluatie van de maatregelen zal het NOVB op basis van de
volgende voorwaarden bezien in hoeverre enkelvoudig in- en
uitchecken een nuttige en noodzakelijke, alsmede realistische en
haalbare mogelijkheid is. De voorwaarden betreffen:
o De mate waarin de korte termijn maatregelen voldoende effect
sorteren;
o De kosten-batenanalyse van enkelvoudig in- en uitchecken is niet
(zeer) negatief;
o Het voortraject van de wettelijke verankering van tarieven en
producten moet hebben geleid tot een vaststaande basis ten
1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 23 645, nr. 544

2

•

aanzien van producten en tarieven waar van uit kan worden gegaan
bij het realiseren van enkelvoudig in- en uitchecken.
Hierbij geldt dat het uitgangspunt van het systeem is en blijft dat per
direct per vervoerder kan worden afgerekend.

Incomplete transacties
De motie Haverkamp2 uit april 2011 verzoekt ondermeer om streefcijfers
voor maximale percentages gemiste check-outs en een benchmark naar
de beschikbaarheid van de OV-chipkaart apparatuur. Ondanks eerdere
toezeggingen van de vervoerders was er nog geen invulling gegeven aan
deze motie. Ik heb dit punt besproken in het NOVB met als gevolg dat er
nu concrete afspraken zijn gemaakt om de cijfers inzichtelijk te maken. Het
NOVB laat mij weten dat de vervoerders na overleg met decentrale
overheden, consumentenorganisaties en IenM hebben aangegeven een
onafhankelijk onderzoek te laten uitvoeren naar de financiële effecten van
gemiste check-outs (incomplete transacties). Dit onderzoek moet een
totaalbeeld geven van opbrengsten en kosten (waaronder uitvoeringskosten van compensatieregelingen en fraude). Het uit te voeren onderzoek
beslaat de periode juli 2012 t/m juni 2013. De verwachting is dat het
onderzoek dit najaar is afgerond. Ik heb de vervoerders gevraagd mij zo
snel mogelijk over de uitkomsten van het onderzoek te berichten. Ik zal dit
vervolgens met uw Kamer delen.
Toegankelijkheid visueel gehandicapten
Met het oog op de uitvoering van de motie Dik-Faber3 die gaat over de
uitbreiding van specifieke reisproducten (Sentirekaart en OV-chip Plus)
voor blinden en slechtzienden, heb ik gesproken met de Oogvereniging en
u daarvan verslag gedaan4. Daarnaast heb ik het ROVB een reactie
gevraagd over de mogelijkheden van het Sentireproduct en de uitbreiding
daarvan naar een bredere groep. In de bijgevoegde brief van het ROVB
wordt hierop ingegaan (bijlage 1). De kern daarvan is dat op het spoor
blinden en slechtzienden een treinreis van tevoren kunnen bestellen en zij
ontvangen de rekening achteraf. Decentrale overheden en vervoerders
concluderen dat voor het stads- en steekvervoer deze methode om
verscheidene redenen niet uitvoerbaar is. Een treinreis wordt meestal van
tevoren gepland, maar bijvoorbeeld veel busreizen met het stads- en
streekvervoer worden spontaan ondernomen. Het vooraf reserveren is
dan dus minder klantvriendelijk. Bovendien is er een groot verschil tussen
het spoornetwerk en dat van het stads- en streekvervoer. Het spoor heeft
400 stations, het stads- en streekvervoer 50.000 haltes, die anders dan bij
het spoor niet door een eenduidige route en tarief met elkaar verbonden
zijn. Tussen twee haltes is dus lang niet altijd een eenduidig tarief vast te
stellen.
Tegen deze achtergrond wordt er gekeken of de mogelijkheden voor
saldobeheer kunnen worden verbeterd. Momenteel worden verschillende
opties daartoe met de Oogvereniging bekeken. Wat betreft de uitbreiding
van de doelgroep van het Sentireproduct geeft het ROVB aan onder
voorwaarden bereid te zijn een dergelijke uitbreiding te overwegen.
Verder geeft het ROVB aan dat overheden en vervoerders met elkaar in
gesprek zijn om te komen tot verbeteringen in de in- en uitcheckapparatuur. Daarbij gaat het onder andere om de «piepjes». Zoals ook door de
Oogvereniging gewenst, is het de bedoeling te komen tot twee piepjes bij
het uitchecken.

2

Kamerstuk 23 645, nr. 430
Kamerstuk 23 645, nr. 536
4
Kamerstuk 23 645, nr. 543
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 23 645, nr. 544

3

Anonieme kortingskaart voor kinderen
Mevrouw Van Veldhoven heeft tijdens het AO OV op 28 februari 2013
gesproken over het ontwikkelen van een anonieme kortingskaart voor
kinderen. Ik heb haar toegezegd na te gaan wat de mogelijkheden zijn
voor de ontwikkeling van een anonieme kortingskaart voor kinderen in
relatie tot controle en handhaving, en of het concept van het railrunner
kaartje ook toegepast kan worden in het stad- en streekvervoer.
De bijgevoegde brief van het ROVB (bijlage 1) gaat hierop in. Overheden
en vervoerders bezien momenteel op welke punten het huidige producten tariefstelsel kan en moet worden aangepast. Zij zullen het idee van
mevrouw Van Veldhoven hierbij betrekken.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
Wilma J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 23 645, nr. 544

4