Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

27 295

Positionering algemene ziekenhuizen

29 247

Acute zorg

Nr. 173

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR MEDISCHE ZORG
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 juni 2019
Op 22 mei jl. heeft u mij namens de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport verzocht om een reactie op het artikel
«Ziekenhuizen: eisen aan spoedzorg voor ouderen te hoog, kosten dreigen
uit de hand te lopen» uit de Volkskrant van 6 mei 2019 (https://
www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/ziekenhuizen). Dit artikel heeft
betrekking op het proces van totstandkoming van het kwaliteitskader
spoedzorgketen. Tijdens het AO stand van zaken ziekenhuisfaillissementen d.d. 25 april 2019 heb ik toegezegd dat ik uw Kamer zal informeren over hoe dit proces is verlopen (Kamerstuk 31 016, nr. 228). In deze
brief geef ik een reactie op beide verzoeken (waarmee ik tevens de
genoemde toezegging af doe).
Proces totstandkoming kwaliteitskader spoedzorgketen
Het (concept) kwaliteitskader spoedzorgketen is opgesteld door de bij de
spoedzorg betrokken organisaties1. Dit concept kwaliteitskader richt zich
op de acute huisartsenzorg, ambulancezorg, zorg geleverd door de
mobiele medische teams en de acute ziekenhuiszorg en heeft dan ook
betrekking op de kwaliteit van de spoedzorgketen vanaf de eerste acute
klacht tot uitstroom uit de acute keten.2 Het kader beschrijft bestaande
landelijke normen en richtlijnen en nieuwe normen, en het doet aanbevelingen die de kwaliteit van de spoedzorg die zorgverleners in ketenverband leveren bevorderen.

1

Ambulancezorg Nederland (AZN), Federatie Medisch Specialisten (FMS), InEen, Landelijk
Netwerk Acute Zorg (LNAZ), Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU),
Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), Nederlandse Vereniging van Spoedeisende Hulp
Artsen (NVSHA), Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen (NVZ), Patiëntenfederatie
Nederland, Verpleegkundigen & Verzorgenden Nederland (V&VN), Zorgverzekeraars Nederland
(ZN).
2
De ambitie van partijen is om in een volgende versie van het kwaliteitskader verbinding te
maken met de partijen die de andere vormen van spoedzorg leveren.

kst-27295-173
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 295, nr. 173

1

Op 14 januari 2019 heb ik uw Kamer per brief geïnformeerd over hoe het
proces van totstandkoming van het kwaliteitskader vanaf de eerste
bijeenkomst op 1 mei 2015 tot op dat moment is verlopen (Kamerstukken
27 295 en 29 247, nr. 171). Ik verwijs in dit kader graag naar deze brief.
Medio januari 2019 was de stand van zaken kort samengevat als volgt.
In januari 2018 hebben de bij de spoedzorg betrokken organisaties het
kwaliteitskader spoedzorgketen in concept aan Zorginstituut Nederland
(het Zorginstituut) aangeboden. Daarbij hebben de betrokken partijen een
voorbehoud gemaakt ten aanzien van (de financiële impact van) een paar
normen die betrekking hebben op de inzet van mensen en middelen, die
in het concept kwaliteitskader zijn opgenomen. Zij hebben aangegeven
eerst een analyse te willen van de financiële impact van deze normen,
voor zij wilden besluiten over opname van de normen in het kwaliteitskader en de (eventuele) datum van implementatie. In dit kader heeft het
Zorginstituut het kwaliteitskader aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
voorgelegd, voor het uitvoeren van de «Budget Impact Analyse» of «BIA».
Met mijn brief van 14 januari 2019 heb ik deze BIA ter informatie aan de
Kamer toegezonden (Kamerstukken 27 295 en 29 247, nr. 171).
In deze BIA heeft de NZa in beeld gebracht wat de mogelijke meerkosten
van vier onderzochte normen zijn. De NZa verwacht dat implementatie
van de voorgestelde normen ook besparende effecten zal hebben, maar
heeft deze nog niet kunnen kwantificeren. Ook heeft de NZa aangegeven
in hoeverre ziekenhuizen nu en in 2020 / 2023 (verwachten te) kunnen
voldoen aan deze normen. De NZa schat de maximale meerkosten van het
doorvoeren van de vier normen in op een bedrag tussen 26,8 en 31,4
miljoen euro per jaar (afhankelijk van de vraag of wordt uitgegaan van de
inzet van specialisten die in loondienst zijn, of van het percentage
specialisten dat niet in loondienst is). Eventuele meerkosten zullen
uiteraard moeten worden ingepast binnen de financiële kaders zoals
afgesproken in de Hoofdlijnenakkoorden.
Zoals ik in mijn brief van 14 januari jl. heb aangegeven was het
vervolgens aan de 11 partijen die het kwaliteitskader spoedzorgketen
hebben opgesteld om, onder voorzitterschap van het Landelijk Netwerk
Acute Zorg (LNAZ), met elkaar te overleggen over de inhoud van de BIA.
Naar aanleiding van dat overleg konden de partijen het concept kwaliteitskader desgewenst aanpassen, en moesten zij het definitieve kwaliteitskader binnen 3 maanden aan het Zorginstituut toezenden.
In april 2019 hebben de partijen het kwaliteitskader spoedzorgketen
aangeboden aan het Zorginstituut. Dit kwaliteitskader beschrijft de
minimale vereisten voor de (regionale) organisatie van spoedzorg. Het
bevat circa 100 bestaande en nieuwe normen en aanbevelingen voor de
verschillende stappen in de spoedzorgketen: melding, triage, zorgcoördinatie, diagnostiek en behandeling, coördinatie en uitstroom. De partijen
zijn het eens over de knelpunten die goede kwaliteit van spoedzorg in de
weg staan. Ook zijn ze het eens over de belangrijkste uitgangspunten en
ambities:
• Het perspectief van de patiënt staat voorop.
• Een patiënt met een acute zorgvraag moet zo snel mogelijk op de
juiste plek in de spoedzorgketen terecht komen: dichtbij huis als het
kan, maar verder weg als dat beter is voor de patiënt.
• De organisatie van de spoedzorg volgt uit dat wat nodig is om de
patiënt goede zorg te bieden.
Ondanks dat het overgrote deel van de in het kwaliteitskader opgenomen
normen en aanbevelingen door alle partijen wordt onderschreven, is op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 295, nr. 173

2

twee normen geen overeenstemming bereikt met twee van de elf partijen,
te weten de FMS en V&VN.
Het gaat om:
a. de norm inzake expertise van de arts op de SEH: de FMS kan zich als
enige partij niet vinden in een norm uitgedrukt in ervaringsjaren en
wil alleen competenties genormeerd zien.
b. de norm inzake geriatrische expertise op de SEH: de FMS heeft
steeds gepleit voor geriatrische expertise op het niveau van een
medisch-specialist in plaats van een verpleegkundig specialist. Begin
2019 heeft V&VN zich bij het standpunt van de FMS aangesloten.
Het artikel in de Volkskrant heeft betrekking op de discussie tussen de
FMS en V&VN enerzijds, en de andere 9 bij de opstelling van dit kwaliteitskader betrokken partijen anderzijds, over deze laatste norm met
betrekking tot de geriatrische expertise op de SEH.
Omdat er twee normen zijn waarover partijen geen overeenstemming
hebben bereikt, kan het Zorginstituut het kwaliteitskader nog niet
inschrijven in het register. Het Zorginstituut zal daarom gebruik maken
van de wettelijke bevoegdheid om doorzettingsmacht in te zetten om de
twee normen nader in te vullen en definitief vast te stellen. In dat kader
heeft het Zorginstituut aan de Kwaliteitsraad3 gevraagd om te onderzoeken op welke wijze deze normen geformuleerd moeten worden en
vervolgens de betreffende twee normen vast te stellen, zodat het
Kwaliteitskader alsnog kan worden ingeschreven in het register van het
Zorginstituut en juridisch geborgd en bindend is.4 De Kwaliteitsraad zal in
dit kader onder meer een gesprek met alle bij het kwaliteitskader
betrokken partijen voeren.
Kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van zorg
De afgelopen tijd hebben uw Kamer en ik veelvuldig gesproken over de
balans tussen de drie publieke belangen: kwaliteit, toegankelijkheid en
betaalbaarheid van zorg. In dat kader noem ik onder meer mijn Kamerbrief van 12 juni 2018 (Kamerstuk 27 295, nr. 166), en de gewijzigde motie
van de leden Van den Berg en Kerstens (Kamerstuk 27 295, nr. 167) en
mijn reactie daarop (Kamerstuk 27 295, nrs. 168 en 171 en Kamerstuk
35 138, nr. 3). Alle drie deze publieke belangen moeten in de zorg worden
geborgd. Indien hogere eisen worden gesteld aan één van deze drie
publieke belangen, dan heeft dat impact op de andere twee belangen. De
BIA van de NZa maakte dit reeds duidelijk.
Naar aanleiding van de BIA heb ik de partijen die betrokken zijn bij de
totstandkoming van het kwaliteitskader spoedzorgketen per brief gewezen
op de gewijzigde motie Van den Berg-Kerstens, en hen verzocht om in het
vervolg van dit traject alle publieke belangen goed af te wegen. Daarnaast

3

De Kwaliteitsraad is een onafhankelijke commissie die het Zorginstituut gevraagd en
ongevraagd adviseert op het gebied van de kwaliteit van gezondheidszorg. De Kwaliteitsraad
heeft ook een wettelijke taak op het gebied van de doorzettingsmacht; het Zorginstituut kan de
Kwaliteitsraad vragen om een kwaliteitsstandaard, een meetinstrument of een informatiestandaard voor een specifieke vorm van zorg op te stellen.
4
Zoals ik in mijn brief van 14 januari jl. heb aangegeven moeten de veldpartijen vervolgens de
verplichtingen die uit deze kwaliteitsstandaard voortvloeien naleven (zodra de implementatietermijn is verstreken) en onderling afspraken maken over de invulling daarvan. De IGJ zal
toezien op de naleving van de verplichtingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 295, nr. 173

3

heb ik, naar aanleiding van een verzoek van Kamerlid Dik-Faber,5 met de
Samenwerkende Algemene Ziekenhuizen (SAZ, de koepel van de
regionale ziekenhuizen) en de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen
(NVZ) gesproken over de wijze waarop het concept kwaliteitskader
spoedzorgketen uitpakt voor streekziekenhuizen.
Ik heb begrepen dat de partijen naar aanleiding van de BIA een aantal
wijzigingen in de voorgestelde normen hebben aangebracht met het oog
op de betaalbaarheid en toegankelijkheid van de zorg. Van de SAZ heb ik,
zoals ik uw Kamer tijdens het AO stand van zaken ziekenhuisfaillissementen op 25 april jl. vertelde, begrepen dat zij zich kunnen vinden in het
kwaliteitskader spoedzorgketen, zoals dat nu is aangeboden (Kamerstuk
31 016, nr. 228). Door de aanpassingen die naar aanleiding van de BIA
hebben plaatsgevonden zit er voor de regionale ziekenhuizen iets meer
«regelruimte» in het kwaliteitskader, en ook is er een implementatieperiode aan een aantal belangrijke normen gekoppeld. Het feit dat de koepel
van de regionale ziekenhuizen mij heeft laten weten dat zij zich goed kan
vinden in het kwaliteitskader dat nu is ingediend, bevestigt dat de
regionale belangen goed aan bod zijn gekomen in dit proces.
Op verschillende onderdelen hebben de partijen dus overeenstemming
bereikt, maar ten aanzien van de twee genoemde normen is dat nog niet
gelukt. Daarbij is er met name discussie over de kwaliteit van zorg
enerzijds, en de haalbaarheid van de normen voor met name de regionale
ziekenhuizen (en dus de toegankelijkheid van zorg), gelet op de betaalbaarheid en de beschikbaarheid van personeel, anderzijds.
Zoals ik reeds heb aangegeven zal het Zorginstituut gebruik maken van de
wettelijke bevoegdheid om doorzettingsmacht in te zetten om de twee
normen nader in te vullen en definitief vast te stellen. In dat kader heeft
het Zorginstituut de Kwaliteitsraad gevraagd om te onderzoeken op welke
wijze deze normen geformuleerd moeten worden en vervolgens de
betreffende twee normen vast te stellen. Daartoe zal de Kwaliteitsraad
onder meer een gesprek met alle bij het kwaliteitskader betrokken partijen
voeren. Zodra meer bekend is over de uitkomsten van dit proces zal ik u
daarover informeren.
De Minister voor Medische Zorg,
B.J. Bruins

5

Verzoek van het Lid Dik-Faber, gedaan tijdens het Algemeen Overleg Ziekenhuiszorg op
13 februari 2019, dat zij in aanvulling op de informatie van het Zorginstituut over het proces
met betrekking tot de totstandkoming van kwaliteitskaders toch ook graag de regionale
ziekenhuizen meer bij dit traject betrokken wilde hebben (Kamerstukken 31 765 en 31 016, nr.
369).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 27 295, nr. 173

4