Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

32 637

Bedrijfslevenbeleid

Nr. 242

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 juni 2016
Zoals toegezegd aan uw Kamer ontvangt u hierbij de periodieke
rapportage over het gebruik van het financieringsinstrumentarium door
ondernemers. Deze rapportage gaat over het gebruik in 2015. Sinds de
financiële crisis wordt uw Kamer halfjaarlijks per brief geïnformeerd over
het gebruik van het financieringsinstrumentarium door ondernemers. Na
de zomer zullen de actuele gebruikscijfers worden gepubliceerd op de
website www.volginnovatie.nl. Dit houdt in dat uw Kamer na de zomer op
ieder gewenst moment de kwartaalcijfers in kan zien. De gebruikscijfers
worden dan niet meer separaat per brief kenbaar gemaakt.
Gebruik van het financieringsinstrumentarium
In het afgelopen jaar (2015) lag het gebruik van het financieringsinstrumentarium hoger dan in 2014. Daarmee heeft het bedrijfsleven meer
financiering kunnen aantrekken. In de periode 2010–2015 is via de
EZ-financieringsinstrumenten meer dan € 5,2 mld. aan garantstellingen
en financieringen verstrekt, waarmee bedrijven in staat worden gesteld
om te starten, groeien en innoveren. Omdat de overheid maar een deel
van de financiering of garantstelling doet van de totale investering die
gedaan wordt, leidt dit tot een totale financiering in de markt van op zijn
minst € 10,4 mld., die anders niet van de grond zou zijn gekomen.
Met een gebruik van € 788 mln. in 2015 ligt het gebruik van de
EZ-financieringsinstrumenten 22,6% hoger dan in 2014.
Borgstelling MKB kredieten (BMKB)
De BMKB kan banken een gedeeltelijke staatsborgstelling geven op
kredieten tot circa € 3 mln. om een zekerhedentekort aan te vullen. In
onderstaande tabel wordt het gebruik van de BMKB aangegeven over de
periode 2010 tot en met 2015. Ten opzichte van 2014 is in 2015 20% meer
gebruikgemaakt van de BMKB.

kst-32637-242
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 637, nr. 242

1

Garantie Ondernemingsfinanciering (GO)
De GO kan banken een staatsgarantie van 50% geven op middelgrote
leningen van € 1,5 mln. tot maximaal € 150 mln. De regeling is gericht op
(middel)grote ondernemingen met substantiële activiteiten in Nederland.
Sinds 2013 nemen de fiatteringen weer toe. In 2015 werd er voor 12%
meer gefiatteerd ten opzichte van 2014.

Groeifaciliteit
De Groeifaciliteit helpt ondernemingen bij het aantrekken van risicodragend vermogen, door een staatsgarantie van 50% op achtergestelde
leningen van banken en op aandelen van participatiemaatschappijen te
verstrekken. Dit risicokapitaal kan worden aangewend door ondernemingen om te groeien, bedrijfsovernames te doen en voor herstructurering. Het gefiatteerde bedrag is ten opzichte van 2013 aanzienlijk
toegenomen. In 2015 is € 6 mln. minder gefiatteerd dan in 2014.

Vroegefasefinanciering (VFF)
Met de regeling VFF kunnen ondernemers in de vroege of vernieuwingsfase een risicodragende geldlening ontvangen. Met een lening uit
de VFF onderzoeken starters en mkb-ondernemingen of hun idee (of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 637, nr. 242

2

concept) een kans van slagen heeft op de markt. De lening en de hierop
berekende rente moeten worden terugbetaald. RvO.nl voert de regeling
uit voor innovatieve starters en het bestaand mkb. Dit volgens het first
come – first serve-principe.
STW/NWO voert de regeling uit voor academische innovatieve starters en
werkt daarbij met tenders. In 2015 was het gebruik bijna drie maal zo
hoog als in 2014. Dit is vooral te verklaren doordat de regeling pas sinds
de tweede helft van 2014 bestaat.
Per 1 juli 2015 is de regeling op twee punten aangepast:
1. Er zijn regionale teams gestart die ideeën screenen en scouten en
voorlichting geven aan ondernemers die van VFF gebruik willen
maken. De ROM’s vervullen daarbij een coördinerende rol.
2. Per juli 2015 is gestart met een landelijke VFF-adviescommissie die
het Ministerie van Economische Zaken adviseert welke aanvragen
van mkb-ondernemers en innovatieve starters toe te kennen.
Per 1 januari 2016 is de regeling ook opengesteld voor innovatieve
HBO-starters.

Qredits
Microkredieten (tot € 50.000) en mkb-kredieten (€ 50.000- € 250.000)
worden verstrekt door Qredits, een onafhankelijke stichting die is
opgericht in 2009 en gesteund wordt door EZ, banken en sinds 2012
verzekeraars. Qredits verstrekt kredieten aan ondernemers met een
haalbaar ondernemersplan, die niet bij de banken terecht kunnen. Het
mkb-krediet is eind 2013 geïntroduceerd, en sinds eind 2014 is de
bovengrens van het mkb-krediet verhoogd van € 150.000 naar € 250.000.
Ondernemers kunnen ook gebruik maken van coaching. Het gebruik van
microkredieten en mkb-kredieten in 2015 ligt 33% hoger dan in 2014, wat
deels verklaard kan worden door het openstellen voor mkb-kredieten eind
2014. Qredits biedt 1-op-1 coaching aan vanuit haar vrijwillige
coachingpool en internetmodules (e-learnings) om ondernemersvaardigheden te verbeteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 637, nr. 242

3

Innovatiekrediet (IK)
Het IK is een faciliteit die risicodragende geldleningen verstrekt om
innovatieve projecten van ondernemers te financieren. Per 1 januari 2014
is de omvang van de financiering vanuit het IK voor kleine ondernemingen verhoogd van 35% naar 45%. Per 1 januari 2015 is de maximale
financiering per onderneming verhoogd van € 5 mln. naar € 10 mln. In
2014 is voor een bedrag van € 49,8 mln. aan kredieten toegekend. In 2015
was dit € 53,0 mln.

SEED Capital
Met de SEED Capital-regeling worden investeerders in staat gesteld om
technostarters en creatieve starters te helpen met het omzetten van
technologische en creatieve kennis in toepasbare producten of diensten.
De regeling verbetert de risico-rendementsverhouding voor investeerders
in venture capital-fondsen en vergroot de financieringsmogelijkheden
voor de betreffende starters. De SEED Capital-regeling levert een
cofinanciering met private partijen, die zelf minimaal een zelfde bedrag
inleggen en de fondsen met gespecialiseerde kennis uitvoeren. In 2015
waren er vijf nieuwe fondsen en werd er 34 maal in bedrijven geparticipeerd. Er werd € 24 mln. aan nieuwe fondsen verleend in het afgelopen
jaar. Zowel het verleende bedrag als het aantal nieuwe participaties ligt
hoger dan in 2014.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 637, nr. 242

4

Garantstelling Landbouw en Landbouw Plus
De Garantstelling Landbouw kan banken een garantstelling geven voor
leningen aan agrarische productiebedrijven, die te weinig zekerheden
kunnen bieden aan de bank. De overheid staat voor 80% van de leningen
garant met een maximale lening van € 1,2 mln. De Garantstelling
Landbouw Plus is een faciliteit voor leningen waarmee duurzame en
milieuvriendelijke investeringen kunnen worden gedaan met een
maximaal bedrag van € 2,5 mln. per lening. Ook hierbij staat de overheid
voor maximaal 80% garant. In 2015 is voor € 16,2 mln. gebruik gemaakt
van de Garantstelling Landbouw (tegen € 13,3 mln. in 2014) en voor
€ 12,2 mln. (tegen € 12,7 mln. in 2014) van de Garantstelling Landbouw
Plus.

Garantieregeling Scheepsnieuwbouwfinanciering (GSF)

In maart 2013 is de huidige GSF gestart. De GSF is bedoeld ter ondersteuning van bouwfinanciering van nieuw te bouwen schepen in
Nederland. De garantstelling wordt voor maximaal 80% van de contractprijs van het schip gegeven. In 2014 is geen gebruik gemaakt van de GSF,
omdat er geen aanvragen zijn ingediend. Mede vanwege de geringe vraag
naar het GSF is het garantieplafond voor 2015 verlaagd van € 1 mld. naar
€ 400 mln. In 2015 is voor een bedrag van € 42 mln. aan garantstellingen
gefiatteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 637, nr. 242

5

Dutch Venture Initiative (DVI) en European Angels Fund (EAF-NL)
Het DVI is één van de maatregelen om het aanbod van risicokapitaal voor
het mkb in Nederland te vergroten. DVI bestaat uit een fonds van € 202,5
mln dat risicodragend kapitaal verstrekt aan private investeringsfondsen,
die zich richten op jonge innovatieve mkb-bedrijven die willen
doorgroeien.
De vraag uit de markt ten tijde van de openstelling van DVI I was groot.
Dit heeft geleid tot volledige allocatie van beschikbare middelen aan de
geselecteerde fondsen en de lancering van DVI II per 31 maart 2016 als
opvolger van DVI I.
Eind 2015 stond de totale committering op een bedrag van € 136,5 mln. in
12 verschillende venture capital en groeikapitaalfondsen. Mede met
behulp van deze fondsen is meer dan € 1 mrd. aan financiering in de
markt mogelijk gemaakt. Daarnaast heeft DVI I € 45 mln. gecommitteerd
in de co-investeringsfaciliteit voor business angels (EAF-NL). Dit brengt
het totaal aan DVI I committeringen op € 181,5 mln.
Exportkredietverzekering (EKV) en Fonds Opkomende Markten
(FOM)
Naast het financieringsinstrumentarium van het Ministerie van Economische Zaken zijn er ook financieringsinstrumenten van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken, namelijk de EKV en het FOM. De EKV biedt de
mogelijkheid om bij hele grote transacties, lange looptijden of wanneer
een land waarnaar een Nederlands bedrijf wil exporteren minder stabiel
is, toch te verzekeren waar een marktpartij geen dekking kan bieden. Het
gebruik in 2015 van de EKV was € 14.291 mln., bijna 16% hoger dan het
jaar ervoor. Het FOM verstrekt (middel-)lange termijn financieringen aan
dochterondernemingen of samenwerkingsverbanden van Nederlandse
bedrijven die een financieringsbehoefte hebben voor de ontwikkeling van
hun activiteiten, waar de markt geen financiering wil of kan verstrekken.
Voorwaarde is dat het Nederlandse bedrijf zelf ook controlerend zeggenschap heeft en risicodragend mee-investeert in de dochter of samenwerking. De financiering bedraagt maximaal € 10 mln. en varieert in
looptijd van 3 tot 12 jaar. Het FOM kan zowel (achtergestelde) lening,
garantie als participatie zijn. In 2015 was het gebruikssaldo van het FOM
€ 78 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 637, nr. 242

6

De Minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 32 637, nr. 242

7