27
Voedselzekerheid
Aan de orde is het VAO Voedselzekerheid (AO d.d. 27/01).

Mevrouw Thieme (PvdD):
Voorzitter. Dat was even rennen! Ik dien twee moties in.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,

van de mondiale voedselproductie en het zeker stellen van
het recht op voedsel,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Thieme. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 195 (33625).

Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Voorzitter. Ik sta hier als vervanger, dus ik zal mij beperken
tot het voorlezen van de moties. Kunt u mijn tijd misschien
wel gewoon laten lopen?

constaterende dat naast de klimaatcrisis en het toenemend
grondstoffentekort, de wereldbevolking zal groeien met als
gevolg meer vraag naar voedsel;

De voorzitter:
Die zullen we even opnieuw laten instellen.

overwegende dat vanwege deze ontwikkelingen er een
verschuiving zal moeten plaatsvinden in het dieet van
dierlijke eiwitten naar meer plantaardige eiwitten;

Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Goed.

verzoekt de regering, voedselbeleid te ontwikkelen waarin
de productie van plantaardige eiwitten voor menselijke
consumptie omwille van duurzaamheid en voedselzekerheid
een prominente plaats krijgt,

Motie
De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Thieme. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

constaterende dat Nederland ondersteuning biedt aan de
verkoop in het buitenland van veehouderijsystemen die in
Nederland verboden zijn;

Zij krijgt nr. 194 (33625).

overwegende dat de Nederlandse overheid Nederlandse
dierenwelzijnsnormen niet moet ondermijnen door zich
daaraan in het buitenland niet te houden;

Motie

verzoekt de regering, hieraan geen steun meer te verlenen,

De Kamer,

en gaat over tot de orde van de dag.

gehoord de beraadslaging,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Pia Dijkstra, Van
Veldhoven en Thieme. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.

constaterende dat het kabinet inzet op climate-smart agriculture in zijn beleid voor voedselzekerheid;
constaterende dat climate-smart agriculture momenteel zo
breed is geformuleerd dat het vrijwel iedere vorm van
landbouw kan omvatten, inclusief megastallen;

Zij krijgt nr. 196 (33625).

constaterende dat de speciale rapporteur voor het recht op
voedsel van de Verenigde Naties aanbeveelt om subsidies
en onderzoeksgelden te verschuiven van de industriële
landbouw naar agro-ecologische landbouwmethodes;

Motie

constaterende dat de Kamer heeft uitgesproken dat de
ontwikkelingsgelden die besteed worden aan voedselzekerheid, ten goede moeten komen aan kleine boeren en het
ondersteunen van agro-ecologische landbouwpraktijken
(31250, nr. 81);
verzoekt de regering, een heldere definitie van climate-smart
agriculture op te stellen die recht doet aan de wens van de
Kamer en daadwerkelijk bijdraagt aan het verduurzamen

Tweede Kamer

Voedselzekerheid

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat er wereldwijd honger en schaarste dreigt
vanwege El Niño;
overwegende dat indien met een actieplan wordt gewacht
tot de VN Noodhulptop, het te laat is voor effectieve en
vroegtijdige noodhulp;

9 februari 2016
TK 52

52-27-1

verzoekt de regering, bij de volgende RBZ/Ontwikkelingsraad met een plan voor een gezamenlijke EU-dialoog met
landen uit de regio te komen om hongersnood en
(water)schaarste zo veel mogelijk te voorkomen,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Pia Dijkstra, Van
Veldhoven en Thieme. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.

spilling te halveren en voedselverliezen te verminderen
(Sustainable Development Goal 12.3);
verzoekt de regering, in het kader van de voedselzekerheidsstrategie en de duurzame ontwikkelingsdoelstellingen
samen met betrokken ngo's een actieplan te formuleren
voor het tegengaan van voedselverliezen (bij oogst, transport en opslag) in ontwikkelingslanden, en de Kamer hierover voor het zomerreces te rapporteren,
en gaat over tot de orde van de dag.

Zij krijgt nr. 197 (33625).

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Dik-Faber. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Motie

Zij krijgt nr. 199 (33625).

De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat er in de cacaosector pilots lopen waarbij
economische productie en natuurbescherming op zowel
bedrijfsniveau als landschapsniveau samen bekeken worden;
verzoekt de regering, inzicht te geven in de uitvoering en
voortgang van deze pilots en bij positieve resultaten te
werken aan opschaling,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door de leden Pia Dijkstra, Van
Veldhoven en Thieme. Naar mij blijkt, wordt de indiening
ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 198 (33625).

De heer Taverne (VVD):
Voorzitter. Ik dacht dat de heer Van Laar aan de beurt was.
De voorzitter:
Excuses, ik heb de volgorde omgedraaid. Op de lijst staat
eerst de heer Van Laar en daarna de heer Taverne. Ik stel
vast dat de heer Van Laar de heer Taverne laat voorgaan.
Wat een samenwerking! We zijn heel flexibel vandaag.
De heer Taverne (VVD):
Voorzitter. Dat is mooi, want voor de voedselzekerheid doe
ik graag namens de VVD-fractie een duit in het zakje en wel
door middel van de volgende motie.

Motie
De Kamer,

Hartelijk dank. Ik dank ook de heer Geurts en mevrouw DikFaber voor het feit dat zij eerder aan dit VAO konden deelnemen, zodat we het op konden schuiven in het schema.

Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Voorzitter. Naar aanleiding van het debat dien ik de volgende motie in.

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat door de huidige instabiele geopolitieke
verhoudingen de wereld om ons heen aan het veranderen
is en meer onzekerheid brengt;
verzoekt de regering, de onafhankelijkheid van Nederland
ten opzichte van instabiele landen in het kader van de
voedselproductie te bevorderen door in te zetten op de
circulaire economie,

Motie

en gaat over tot de orde van de dag.

De Kamer,

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Taverne. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

gehoord de beraadslaging,
overwegende dat in ontwikkelingslanden gemiddeld 35%
tot 50% van de voedselproductie verloren gaat bij de oogst,
het transport en de opslag;
overwegende dat eenzijdige inzet op productieverhoging
zonder het tegengaan van voedselverliezen ineffectief is;

Zij krijgt nr. 200 (33625).

overwegende dat Nederland zich committeert aan de
duurzame ontwikkelingsdoelstelling om in 2030 voedselver-

De heer Van Laar (PvdA):
Voorzitter. Met zijn allen produceren wij voldoende voedsel
in de wereld en toch hebben 800 miljoen mensen honger.
Dat was het uitgangspunt, het beginpunt, van het debat.

Tweede Kamer

9 februari 2016
TK 52

Voedselzekerheid

52-27-2

Wij hebben daarover van gedachten gewisseld. De Partij
van de Arbeid dient graag twee moties in naar aanleiding
van dat debat.

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Laar. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 202 (33625).

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
constaterende dat de hoeveelheid voedsel in de wereld niet
de oorzaak is dat 800 miljoen mensen honger lijden, maar
de verdeling en productiewijze van dat voedsel;
constaterende dat bij de bestrijding van honger en ondervoeding het steunen van kleine boeren en boerinnen van
essentieel belang is, omdat zij verantwoordelijk zijn voor
het grootste deel van de voedselproductie in ontwikkelingslanden;
overwegende dat Nederland middels zijn rol bij Global
Alliance for Climate-Smart Agriculture (GACSA) richting
kan geven aan een duurzame en structurele aanpak van
voedselzekerheid;
verzoekt de regering om in haar investeringen in climatesmart agriculture in ontwikkelingslanden inclusieve sociale
normen en milieunormen op te nemen, waaronder het
bereiken van kleinste boeren en boerinnen valt;
verzoekt de regering voorts, de ondersteuning van kleine
boeren en boerinnen en het op ecologische wijze verbeteren
van hun productiviteit tot kernpunt van het beleid te maken,
en gaat over tot de orde van de dag.
De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Van Laar. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.
Zij krijgt nr. 201 (33625).

Last but not least geef ik het woord aan de heer Smaling
van de SP. Hij is de laatste spreker van de zijde van de
Kamer.

De heer Smaling (SP):
Voorzitter. Wat een hartelijke introductie! Dank u wel. Ik
heb één motie om aan de mij zeer dierbare minister voor
te dragen. Wij hebben in het AO gesproken over landrechten, een onderwerp dat zowel de minister als de SP-fractie
aan het hart gaat. Tot een toezegging is het niet gekomen,
maar misschien ook weer wel en in het laatste geval zal de
motie wel met het oordeel "overbodig" overgoten worden.
Maar dat merken we dan wel.

Motie
De Kamer,
gehoord de beraadslaging,
overwegende dat de drie hoofdthema's op het onderwerp
voedselzekerheid hout snijden en Nederland hierop ook
wat te bieden heeft;
van mening dat wettelijke, juridische en sociale zekerheid
over landeigendom bepalend is voor duurzaam landgebruik
en bescherming biedt tegen landroof en andere vormen
van willekeur bij de toewijzing en toe-eigening van land;
constaterende dat Nederland reeds actief is op dit terrein,
onder andere door het opzetten van kadastrale systemen;

De Kamer,

verzoekt de regering, met geïnteresseerde partnerlanden
een intensivering op dit onderwerp te plegen in de context
van het thema voedselzekerheid en daarbij de eigen goede
en slechte ervaringen met betrekking tot grondbeleid en
landeigendom te delen,

gehoord de beraadslaging,

en gaat over tot de orde van de dag.

constaterende dat eventuele effecten op voedselzekerheid
uit vrijwel alle beleidsterreinen kunnen voortvloeien;

De voorzitter:
Deze motie is voorgesteld door het lid Smaling. Naar mij
blijkt, wordt de indiening ervan voldoende ondersteund.

Motie

constaterende dat als gevolg van klimaatverandering, El
Niño, een groot aantal langdurige conflicten en een
recordaantal ontheemden honger en ondervoeding in
meerdere mate op de loer liggen;
van mening dat het gezamenlijk optrekken tussen ministeries voedselzekerheid ten goede komt;
verzoekt de regering, in haar coherentieagenda een implementatieplan voor voedselzekerheid en het recht op voedsel
op te nemen,

Zij krijgt nr. 203 (33625).
De heer Smaling (SP):
Als partnerlanden geen interesse hebben, hoeft de motie
dus ook niet uitgevoerd te worden. Laat ik daar duidelijk
over zijn. Het gaat nog om maximaal een jaar en als nog
deze regeerperiode een flinke zwieper hieraan kan worden
gegeven, zou dat heel nuttig zijn.

en gaat over tot de orde van de dag.

Tweede Kamer

Voedselzekerheid

9 februari 2016
TK 52

52-27-3

De voorzitter:
Er zijn tien moties ingediend. Er wordt heel hard gewerkt
om alle moties rond te delen, waarvoor dank. Ik geef graag
het woord aan mevrouw Pia Dijkstra.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Voorzitter. Mevrouw Thieme heeft aangegeven dat zij haar
naam graag onder alle drie de moties van D66 wil zien
staan. Ik wilde dat nu meteen maar even melden.
De voorzitter:
Ja, dat wordt meteen meegenomen in de Handelingen. Dat
betreft de moties op stuk nrs. 196, 197 en 198 (33625).

een negatieve duiding, kan in een aantal andere landen een
verbetering van de situatie voor dieren zijn. Ik zou haar dus
willen vragen of zij mij de gelegenheid kan geven om dat
begrip in mijn brief nader toe te lichten. We kunnen er alsdan nog over debatteren of we het eens zijn, maar ik zie
dat niet als een reden om de motie te ontraden; laat dat
helder zijn.
Over de motie op stuk nr. 196 zei ik net eigenlijk al iets. De
normen die wij voor export hanteren, voldoen aan de
gangbare internationale afspraken, zoals de RAI-principes
voor responsible agricultural investment. Ik constateer dat
op weinig terreinen zo veel afkortingen vigeren als op dit
terrein, met ook telkens weer nieuwe afkortingen. Nederland
houdt zich in ieder geval aan die afspraken. Ik zou de motie
daarom willen ontraden, want ze voegt in die zin niet iets
toe.

De vergadering wordt van 17.50 uur tot 17.55 uur geschorst.

Minister Ploumen:
Voorzitter. Ik dank de Kamerleden voor het indienen van
de moties, die ik zo zal langslopen. Ik roep in herinnering
dat ik tijdens het AO heb aangegeven dat er nog een brief
komt. Een aantal van de moties zal ik overbodig noemen
omdat ik er in de brief op zal terugkomen. Een enkele motie
vind ik ook echt overbodig. Het lijkt me goed om onderscheid tussen die twee categorieën te maken.
Ik ontraad de motie van mevrouw Thieme op stuk nr. 194.
Het algemene doel dat wij nastreven met ons voedselzekerheidsbeleid is een duurzame verbetering van de voedselproductie. Wij spreken geen voorkeur uit voor een specifieke
productiemethode.
De motie op stuk nr. 195 van mevrouw Thieme kwalificeer
ik als ondersteuning van beleid. Ik laat daarom het oordeel
aan de Kamer. Het beleid is inderdaad gericht op steun aan
kleine boeren en meer duurzame productie. De oproep in
de motie om climate-smart agriculture nog iets explicieter
te duiden, neem ik ter harte. Dat zal ik in die brief meenemen. Wellicht komen mevrouw Thieme en ik op een later
moment nog over die definitie te spreken, maar ik laat het
oordeel over deze oproep dus aan de Kamer.
Mevrouw Thieme (PvdD):
Ik vind het prettig dat de minister dit ziet als een soort
ondersteuning of een steuntje in de rug, maar in de constatering van de motie geef ik wel aan dat ik de indruk krijg
dat climate-smart agriculture ook megastallen kan behelzen.
Ik zou heel graag wat meer informatie krijgen over of dit
inderdaad zo is, of dat climate-smart agriculture echt de
agro-ecologie betreft die bijvoorbeeld door de VN wordt
bepleit en in de motie van de heer Van Laar van de PvdA
wordt benoemd.
Minister Ploumen:
We hebben het er al eerder over gehad dat "megastallen"
een wat problematisch begrip is. Er is geen echte definitie
van. Mevrouw Thieme en ik hebben dit gesprek vaker
gevoerd. Ik weet dus heel goed waar zij op doelt. Als ik de
motie op stuk nr. 196 van mevrouw Van Veldhoven en
mevrouw Dijkstra bespreek, kom ik daar nog even op terug.
Wat mevrouw Thieme kwalificeert als een megastal, met

Tweede Kamer

Voedselzekerheid

Mevrouw Thieme (PvdD):
Omdat mijn naam ook onder de motie staat, mag ik geloof
ik ook iets vragen.
De voorzitter:
Zeker.
Mevrouw Thieme (PvdD):
We weten allemaal dat er via Atradius exportkredieten
worden verleend aan onder andere legbatterijkippenstallen
in Oekraïne. Dat is dus wel degelijk steun. Dat systeem is
in Nederland en Europa verboden, maar door allerlei
exportkredieten wordt het telkens toch toegelaten door de
regering. Ik wil heel graag weten hoe de minister deze motie
duidt in het licht van die praktijken.
Minister Ploumen:
Zoals ik net ook al zei, houdt Nederland zich aan de internationale normen. De regering heeft, meen ik, vrij recent nog
per brief twee Kamervragen beantwoord over specifieke
casussen. Ik houd dus staande wat ik net heb gezegd,
namelijk dat wij voldoen aan de internationale normen.
De motie op stuk nr. 197 gaat over El Niño. Het is duidelijk
dat actie nodig is met het oog op de gevolgen van El Niño.
Nederland is een van de landen die niet alleen noodhulp
hebben verstrekt aan Ethiopië, maar ook via de FAO en het
World Food Programme actieve ondersteuning geven. Niet
alleen worden mensen geholpen die getroffen worden door
El Niño, maar ook wordt geprobeerd hongersnoden, zoals
we die nu al zien, te voorkomen. Een en ander is daarmee
ook niet iets exclusiefs voor de EU-constellatie. Juist in VNverband voeren we veel overleg en ondernemen we actie.
Ik twijfel een beetje of ik de motie zal ontraden of als overbodig zal beoordelen, omdat we echt heel druk bezig zijn,
maar niet specifiek in het kader van de EU. Laat ik het zo
zeggen. De motie is wat mij betreft overbodig, maar ik doe
wel de toezegging dat ik het onderwerp voor de volgende
RBZ in mei op de agenda zal plaatsen. Als voorzitter moet
je dat, geloof ik, via een ander doen, maar ik kan me voorstellen dat dat lukt, want het is een buitengewoon belangrijk
onderwerp.

9 februari 2016
TK 52

52-27-4

Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Ondanks dat ik het debat niet gevoerd heb, toch even het
volgende. De strekking van deze motie is nu juist dat mei
eigenlijk te laat is. De motie is erop gericht om een en ander
voor die tijd te doen.
Minister Ploumen:
Ja, maar ik kom op dit punt enigszins klem te zitten tussen
de goede intenties van de indieners van de motie, en het
feit dat we er nu al gewoon mee bezig zijn. Dat stond een
beetje haaks op elkaar in de motie. Het lijkt me goed — dat
zou mijn voorstel zijn — om het, ondanks dat we dit al doen
en ermee doorgaan, toch in mei met de RBZ te bespreken.
Dan kunnen we bekijken of we genoeg hebben gedaan, of
dat we nog iets extra's kunnen doen om het in de toekomst
te voorkomen. Dus misschien moeten we het een doen en
het ander niet laten.
Dan kom ik op de motie op stuk nr. 198 over de pilots in de
cacaosector. Hiervan heb ik al toegezegd dat ik de voortgang
van die landschapsbenadering zal opnemen in de toegezegde brief. De motie is dus overbodig, maar het onderwerp
niet.
Hetzelfde geldt voor de motie op stuk nr. 199, ingediend
door mevrouw Dik-Faber. Ook dit onderwerp zal ik adresseren in de toegezegde brief. Ik hoop dat we daar dan op een
later moment nog eens over kunnen spreken, want ook dit
is natuurlijk een buitengewoon belangrijk onderwerp. Mijn
collega, de staatssecretaris van EZ, is net als zijn voorganger
zeer actief op dit punt, dus het onderwerp staat zeer hoog
op de agenda.
De voorzitter:
Even voor de helderheid: begrijp ik het goed dat u de moties
op de stukken nrs. 197, 198 en 199 ontraadt omdat ze in
feite onderdeel zijn van datgene wat u al hebt toegezegd
of omdat u er al mee bezig bent?
Minister Ploumen:
Zo is het, voorzitter. Ik dank u vriendelijk voor die duiding.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik heb nog een vraag over mijn motie op stuk nr. 199. Ik kan
mij niet herinneren dat de toezegging is gedaan dat er, zoals
in mijn motie staat, een actieplan komt voor het tegengaan
van voedselverliezen bij oogst, transport en opslag. Het
gaat er dus om dat er een actieplan wordt gemaakt waarin
heel concreet aangegeven wordt wat de inzet van de
Nederlandse overheid samen met de ngo's is om in derde
landen voedselverliezen en voedselverspilling tegen te
gaan. Als dat een toezegging is, dan is het inderdaad een
overbodige motie, maar volgens mij zou dit juist ook een
aanmoediging moeten zijn om hierin een stap verder te
zetten. We hebben heel veel kennis in Nederland en volgens
mij kunnen we derde landen daar ongelooflijk goed mee
helpen.

kijken, dan doe ik die toezegging nu alsnog. Ik zou er aan
toe willen voegen dat we daarbij niet alleen ngo's willen
betrekken maar ook het Nederlands bedrijfsleven, omdat
dit juist een onderwerp is waarbij de overheid, bedrijven
en het maatschappelijk middenveld samenwerken. Ik stel
mij dan ook voor dat wij dat zo in het actieplan opnemen.
Het wordt dan niet een actieplan dat per se gericht is op
alle landen of specifiek op een land — ik denk ook niet dat
mevrouw Dik dat bedoelt — maar wel een actieplan waarin
we aangeven welke concrete stappen we gaan zetten als
Nederland om dit probleem nader te adresseren. Ik doe die
toezegging dus graag.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik neem deze motie even mee terug. Mocht ik haar willen
aanhouden, dan zal ik dat op een later moment aangeven.
Ik ben heel blij met de toezegging, waarvoor dank.
Minister Ploumen:
De motie-Taverne op stuk nr. 200 zie ik als ondersteuning
van beleid. Ik laat het oordeel daarover dus aan de Kamer
over. De motie-Van Laar op stuk nr. 201: ook ondersteuning
van beleid en "oordeel Kamer". Dat geldt ook voor de motieVan Laar op stuk nr. 202. De motie-Smaling op stuk nr. 203
is ook ondersteuning van beleid. Ook daarover laat ik het
oordeel dus aan de Kamer over, maar laat ik tegen de heer
Smaling zeggen dat ik deze zeer als een aanmoediging
beschouw. Hoewel zijn motie misschien overbodig is, is
zijn aanwezigheid dat niet.
Mevrouw Pia Dijkstra (D66):
Gezien de toezeggingen van de minister trek ik de moties
op stuk nrs. 197 en 198 in.
De voorzitter:
Aangezien de motie-Pia Dijkstra c.s. (33625, nr. 197) is
ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van beraadslaging
meer uit.
Aangezien de motie-Pia Dijkstra c.s. (33625, nr. 198) is
ingetrokken, maakt zij geen onderwerp van beraadslaging
meer uit.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik doe dit niet vaak, maar een aantal moties, zoals die op
stuk nrs. 200 en 201, worden gezien als ondersteuning van
beleid, terwijl daarin ook staat wat de regering al uitvoert.
Dan is het ondersteuning van beleid, terwijl van een motie
vanuit de oppositie wordt gezegd: ik heb het toegezegd,
dus de motie is overbodig. Dat viel mij op en ik moet er
even iets van gezegd hebben.
Minister Ploumen:
Mevrouw Dik-Faber heeft gewoon gelijk, dus ik wijzig mijn
advies over de motie-Dik-Faber in "oordeel Kamer", zeker
omdat wij daarover in het algemeen overleg zo uitvoerig
hebben gesproken.

Minister Ploumen:
Als mevrouw Dik meent dat ik in het AO niet voldoende
stevig heb toegezegd dat we daar op deze manier naar gaan

De beraadslaging wordt gesloten.

Tweede Kamer

9 februari 2016
TK 52

Voedselzekerheid

52-27-5

De voorzitter:
De stemmingen over de moties zijn aanstaande dinsdag.
De vergadering wordt van 18.06 uur tot 19.32 uur geschorst.
Voorzitter: Arib

Tweede Kamer

Voedselzekerheid

9 februari 2016
TK 52

52-27-6