Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 788

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 januari 2009
Overeenkomstig de bestaande afspraken heb ik de eer u hierbij dertien
fiches aan te bieden die werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC):
1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.
8.
9.
10.
11.
12.
13.

Richtlijn inzake orgaandonatie; (Kamerstuk 22 112, nr. 778)
Richtlijn inzake verhindering vervalsing van geneesmiddelen; (Kamerstuk 22 112, nr. 779)
Verordening inzake geneesmiddelenbewaking; (Kamerstuk 22 112,
nr. 780)
Verordening inzake patiënteninformatie; (Kamerstuk 22 112, nr. 781)
Richtlijn inzake benzinedampterugwinning; (Kamerstuk 22 112,
nr. 782)
Mededeling inzake EU-strategie ten aanzien van Invasieve soorten;
(Kamerstuk 22 112, nr. 783)
Mededeling inzake voedselprijzen in Europa; (Kamerstuk 22 112,
nr. 784)
Mededeling inzake coördinatie van het landbouwonderzoek; (Kamerstuk 22 112, nr. 785)
Richtlijn inzake belastingheffing spaartegoeden; (Kamerstuk 22 112,
nr. 786)
Verordening inzake ratingbureaus; (Kamerstuk 22 112, nr. 787)
Mededeling inzake Onderwijs en Opleiding na 2010;
Mededeling inzake nieuwe vaardigheden voor nieuwe banen;
(Kamerstuk 22 112, nr. 789)
Mededeling inzake opbrengsten van georganiseerde criminaliteit.
(Kamerstuk 22 112, nr. 790)

Ik hoop dat u er begrip voor hebt dat vanwege het kerstreces deze fiches
later dan gebruikelijk aan u worden aangeboden.
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST127441
0809tkkst22112-788
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 788

1

Fiche: Mededeling inzake Onderwijs en Opleiding na 2010
1. Algemene gegevens

Voorstel:
Communication on an updated strategic framework for open coordination
on Education and Training policies and systems
Datum Commissiedocument: 16 december 2008
Nr. Commissiedocument: COM(2008)865 final
Pre-lex: http://ec.europa.eu/prelex/detail_dossier_real.cfm?CL=en&DosId
=197776
Nr. impact assessment Commissie en Opinie Impact-assessment Board:
SEC(2008)3047 en SEC(2008)3048
Behandelingstraject Raad: : via Raadswerkgroep Onderwijs, naar de
OJC-raad van 16-2-2009
Eerstverantwoordelijk ministerie: Ministerie van OCW
2. Essentie voorstel
Met deze mededeling bouwt de Commissie voort op het werkprogramma
van de Raad «Onderwijs en Opleiding 2010» uit 2002 dat onderdeel
uitmaakt van de Lissabon strategie. Nu het werkprogramma bijna ten
einde loopt, is dit het moment waarop de Commissie terugblikt op wat er
tot nu toe is bereikt en vooruit kijkt naar de toekomstige samenwerking
tussen lidstaten op het gebied van onderwijs en opleiding.
In het voorstel benoemt de Commissie vier gebieden als strategische
uitdagingen voor de periode tot en met 2020. Het betreft (1) leven lang
leren en mobiliteit, (2) kwaliteit en efficiëntie, (3) kansengelijkheid en
burgerschap en (4) innovatie en creativiteit inclusief ondernemerschap.
Deze strategische uitdagingen dienen volgens de Commissie de komende
jaren het uitgangspunt te zijn voor de samenwerking in EU-verband. Per
uitdaging worden ook de korte-termijnprioriteiten voor 2009/2010
beschreven.
Binnen het Onderwijs en Opleiding-programma werken de lidstaten en de
Commissie samen op basis van de Open Methode van Coördinatie (OMC),
met name door het meten van de voortgang op afgesproken doelstellingen (benchmarks). Deze werkmethode kan volgens de Commissie
verbeterd worden door de bestaande informele High Level Group op het
terrein van onderwijs te versterken, beter en efficiënter gebruik te maken
van de zgn. «peer learning activiteiten» (thematische werkgroepen van
experts uit lidstaten), en door in voortgangsrapportages specifieker in te
gaan op de prioritaire acties.
In het werkprogramma Onderwijs en Opleiding 2010 is het werken met
benchmarks volgens de Commissie waardevol gebleken. Om de samenwerking op de vier geïdentificeerde strategische uitdagingen te ondersteunen stelt de Commissie nu voor om het aantal benchmarks in het
werkprogramma Onderwijs en Opleiding 2020 uit te breiden van vijf naar
tien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 788

2

3. Kondigt de Commissie acties, maatregelen of concrete wet- en
regelgeving aan voor de toekomst? Zo ja, hoe luidt dan het
voorlopige Nederlandse oordeel over bevoegdheidsvaststelling,
subsidiariteit en proportionaliteit en hoe schat Nederland de
financiële gevolgen in?
De Commissie schetst in deze mededeling een strategisch kader waarbinnen Europese samenwerking plaats kan vinden. In het voorstel formuleert de Commissie een inhoudelijke gezamenlijke agenda zowel voor de
lange (t/m 2020) als de korte (2009/2010) termijn, maar er worden geen
concrete maatregelen aangekondigd. De lidstaten worden verzocht deze
inhoudelijke agenda te onderschrijven.
Daarnaast worden voorstellen gedaan om de werkmethode te verbeteren.
Meest in het oog springend daarbij is het voorstel om het aantal benchmarks uit te breiden van vijf naar tien.
De Commissie doet in deze mededeling een voorstel voor de volgende
benchmarks incl. streefwaarden voor 2020:
Leven lang leren en mobiliteit
1. Leven Lang Leren

15% van de volwassenen (25–64 jaar) neemt deel
aan Leven Lang leren- activiteiten

Bestaande benchmark

Benchmark moet nog ontwikkeld worden

Nieuwe benchmark

Het aandeel 15-jarige leerlingen met lage vaardigheden in lezen, rekenen en natuurwetenschappen is
maximaal 15%
Ten minste 80% van de leerlingen in het lager
secundair onderwijs krijgt les in tenminste twee
vreemde talen
De publieke en private uitgaven aan het hoger
onderwijs moeten ten minste 2% van het BBP
bedragen
Ten minste 45% van de 30–34 jarigen moet een
diploma behaald hebben op tertiair niveau

Bestaande benchmark, maar uitgebreid. Voorheen
alleen leesvaardigheid, nu ook rekenen en natuurwetenschappen
Nieuwe benchmark

2. Mobiliteit

Kwaliteit en efficiëntie
3. Basisvaardigheden

4. Vreemde talen

5. Investeren in hoger onderwijs

6. Hoger opgeleiden

Nieuwe benchmark

Gewijzigde benchmark. Voorheen aandeel 20–24
jarigen met een startkwalificatie (diploma havo, vwo
of mbo-2)
Nieuwe benchmark

7. Werkgelegenheid

Benchmark moet nog ontwikkeld worden

Kansengelijkheid en burgerschap
8. Voor- en vroegschoolse
educatie
9. Voortijdig schoolverlaters

Ten minste 90% van de 4-jarigen moet deelnemen
aan voor-vroegschoolse educatie

Nieuwe benchmark

Het aandeel voortijdig schoolverlaters onder 18–24
jarigen mag niet hoger zijn dan 10%

Bestaande benchmark

Innovatie en creativiteit inclusief ondernemerschap
10. Innovatie en Creativiteit
Benchmark moet nog ontwikkeld worden

Nieuwe benchmark

De bestaande benchmark «Aantal promovendi in exacte vakken en techniek onder 20–29 jarigen» vervalt.
Nederland beoordeelt de bevoegdheidsvaststelling en de subsidiariteit
van het voorgestelde samenwerkingskader positief. Op grond van artikel
149 (en 150) van het EG-verdrag draagt de Gemeenschap bij aan de
ontwikkeling van onderwijs van hoge kwaliteit door samenwerking tussen
de lidstaten aan te moedigen en hun activiteiten waar nodig aan te vullen
en te ondersteunen. Het in het voorstel beschreven strategisch kader voor
de periode tot 2020 respecteert deze bevoegdheid en de voorgestelde
gezamenlijke agenda heeft meerwaarde, met name vanwege het feit dat
het het leren van elkaar faciliteert.
Echter, de proportionaliteit van de voorgestelde werkwijze binnen het
werkprogramma Onderwijs en Opleiding 2020 wordt door Nederland

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 788

3

negatief beoordeeld met name waar het gaat om het formuleren van
Europese benchmarks. In de visie van Nederland vergt het realiseren van
het doel de lidstaten te ondersteunen bij de verbetering van hun onderwijsstelsels niet het formuleren van een tiental Europese streefwaarden.
Deze mededeling heeft voor Nederland geen financiële gevolgen, behoudens (beperkte) kosten voor dataverzameling indien de nieuw te ontwikkelen benchmarks geen gebruik zouden maken van reeds beschikbare
statistische gegevens.
4. Nederlandse positie over de mededeling
Nederland onderschrijft in grote lijnen de inhoudelijke uitdagingen die de
Commissie in haar voorstel heeft geformuleerd. Veel van de uitdagingen
die de Commissie noemt, zijn ook op de Nederlandse beleidsagenda terug
te vinden. Dit betekent evenwel niet noodzakelijkerwijs dat de nationale
(Nederlandse) prioriteiten op onderwijsterrein één op één aansluiten bij
de strategische uitdagingen binnen de EU als geheel.
Nederland ziet de meerwaarde van Europa op het gebied van onderwijs
met name in het leren van elkaar en wil in dit verband benadrukken dat
verantwoordelijkheden op het gebied van onderwijs en opleiding op het
niveau van de lidstaten liggen. Nederland ondersteunt dan ook het
gebruik van de methode van open coördinatie binnen het Onderwijs en
Opleidingprogramma als een niet-bindende samenwerkingsvorm waarbinnen de lidstaten en de Commissie gezamenlijk aan een overeengekomen werkprogramma werken. Ook steunt Nederland het voorstel van
de Commissie om de Peer Learning Activiteiten te versterken.
Om de resultaten in het eigen land en in de EU als geheel te evalueren en
om goede praktijken in andere lidstaten op het spoor te komen, zijn
valide, consistente en eenvoudig te interpreteren internationaal vergelijkbare indicatoren onontbeerlijk.
Echter, het afspreken van gezamenlijke EU-streefwaarden (benchmarks op
specifieke terreinen van het onderwijs) heeft in de visie van Nederland
weinig meerwaarde. In de visie van Nederland zijn de bestaande vijf
benchmarks niet altijd even waardevol gebleken. Nederland is dan ook
tegen het uitbreiden van het aantal benchmarks. Het formuleren van doelstellingen op specifieke terreinen van het onderwijs is een nationale
verantwoordelijkheid. De benchmarks zoals de Commissie voorstelt op
specifieke terreinen van het onderwijs hebben ook te veel de vorm van
een Europees gemiddelde zonder daarbij ruimte te laten voor differentiatie per lidstaat. Nederland vindt dat dit geen toegevoegde waarde heeft
in een EU van 27 verschillende lidstaten.
De door de Commissie voorgestelde benchmark over mobiliteit wordt
door Nederland wel waardevol geacht, aangezien dit grensoverschrijdende mobiliteit betreft en de EU hier een eigenstandige rol in speelt via
het Leven Lang Leren-programma.
Om de administratieve lastendruk, met name voor de scholen, te
beperken zal Nederland bij de Commissie blijven benadrukken dat er
voornamelijk met reeds bestaande statistische gegevens gewerkt moet
worden. Ook maakt Nederland zich zorgen over de toenemende rapportagedruk en zal er daarom voor pleiten de (nationale) rapportageverplichtingen over de voortgang op de doelstellingen zoveel mogelijk te
beperken.
Nederland hecht er ten slotte aan dat het werkprogramma voor Onderwijs
en Opleiding goed aansluit bij de mogelijke opvolger van de Lissabon

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 788

4

strategie voor Groei en Werkgelegenheid na 2010. Zoals de Commissie
zelf ook al aangeeft in haar mededeling, is het van belang dat het werkprogramma waar nodig hieraan aangepast kan worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 22 112, nr. 788

5