Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 412

Wijziging van de Telecommunicatiewet in
verband met de Nota frequentiebeleid 2005

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING

I. ALGEMEEN
1. Doel en aanleiding van het wetsvoorstel
Het advies van de Raad van State (van het
Koninkrijk) wordt niet openbaar gemaakt,
omdat het uitsluitend opmerkingen van redactionele aard bevat (artikel 25a, vierde lid,
onderdeel b, van de Wet op de Raad van
State).

1

Kamerstukken II, 2005–2006, 24 095, nr. 188.
«Flexibel en doelmatig», juli 2004, advies
van de onafhankelijke Commissie Frequentiebeleid onder voorzitterschap van Gerrit Jan
Wolffensperger, zie Kamerstukken II,
2003–2004, 24 095, nr. 172.

2

KST117321
0708tkkst31412-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Het wetsvoorstel strekt tot implementatie van de Nota Frequentiebeleid
20051, die op 7 november 2005 door de minister van Economische Zaken
namens het kabinet aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal werd
aangeboden. In deze Nota is het frequentiebeleid voor de komende jaren
neergelegd, waarbij flexibilisering de rode draad vormt.
De belangrijkste aanleiding voor het opstellen van deze Nota was het
advies van de Commissie Frequentiebeleid2. Deze commissie was ingesteld om de uit 1995 stammende Nota Frequentiebeleid en het daarop
gebaseerde beleid te evalueren en om de Minister van Economische
Zaken te adviseren over het toekomstige frequentiebeleid.
Naast dit advies zijn er voor het kabinet meer redenen om het frequentiebeleid aan te passen. Het gebruik van frequenties is onmisbaar voor
draadloze communicatie. Draadloze communicatie is van groot belang
voor de ontwikkeling van ICT in het algemeen. Door de snelle groei van
draadloze communicatie en daaruit voortvloeiende toepassingen en diensten wordt het mogelijk op elke plaats en op elke tijd over de op dat
moment gewenste informatie te kunnen beschikken.
Door toenemende digitalisering en daaruit voortvloeiende convergentie
ontstaan er steeds meer nieuwe diensten op het gebied van ICT en wordt
concurrentie bevorderd, waarvan consumenten profiteren door een
breder aanbod van diensten en producten, lagere prijzen en een betere
kwaliteit. Ook bedrijven kunnen uiteraard profiteren van deze ontwikkelingen. Draadloze communicatie levert daardoor een bijdrage aan de
economie en de welvaart.
Verder maakt de zich snel ontwikkelende techniek het mogelijk om
frequenties steeds beter te benutten, onder meer door frequentiegebruik
te delen, door apparatuur zelf te laten zoeken naar «vrije» frequenties en
door het «uitsmeren» van zendvermogen over een groot deel van het
frequentiespectrum. Door die ontwikkelingen zal relatieve schaarste aan
frequenties afnemen, een doelstelling waar het kabinet ook actief naar zal
streven, en wordt vergunningvrij gebruik van frequenties op grotere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

1

1

COM(2005) 229 final.

schaal mogelijk. Vergunningvrij gebruik zal leiden tot vermindering van
administratieve lasten voor burgers en bedrijven en tot vermindering van
de beheerslasten van de overheid. In dat kader past ook dat coördinatie
van het frequentiegebruik steeds meer bij de gebruikers zelf kan worden
gelegd waardoor innovatie en flexibiliteit worden bevorderd. Dat laatste
kan ook worden gestimuleerd door vanuit de overheid frequenties minder
technieken dienstafhankelijk te bestemmen en in de gevallen waar nog
een vergunning vereist is, daar zo weinig mogelijk voorschriften aan te
verbinden.
Het frequentiebeleid zal flexibel moeten kunnen inspelen op deze ontwikkelingen.
Flexibilisering is niet alleen in Nederland aan de orde maar is een belangrijk internationaal thema. Frequentiegebruik heeft per definitie een grensoverschrijdend karakter vanwege de noodzaak om schadelijke interferentie tussen landen te vermijden. Daarbij zijn zowel Europese als
mondiale markten afhankelijk van op radiotechnologie gebaseerde diensten. Zowel fabrikanten als consumenten zijn gebaat bij harmonisatie van
apparatuur en diensten. De Europese Commissie en de lidstaten
beschouwen het frequentiespectrum als een basismedium voor tal van
essentiële diensten in de samenleving: mobiele communicatie, omroep,
vervoer, plaatsbepaling, afstandsbedieningen, medische apparatuur,
alarmering enz. Daarnaast wordt radiotechnologie gebruikt ter ondersteuning van tal van publieke diensten zoals defensie, veiligheid en wetenschappelijke activiteiten. De Europese Commissie neemt allerlei initiatieven tot een gecoördineerd frequentiebeleid en onderneemt velerlei
acties om het frequentiespectrum gemakkelijker toegankelijker te maken.
Dit door toewijzing en gebruik efficiënter te maken, innovatie te bevorderen en voor meer flexibiliteit en keuzes voor gebruikers en consument
te zorgen. Een coherent EU-frequentiebeleid, waarin het frequentiespectrum geleidelijk en systematisch wordt geliberaliseerd, acht de
Commissie daarvoor van groot belang.
Er zijn besprekingen gestart, gericht op een verbetering van de flexibiliteit
van het frequentiebeheer en het vermogen om snel op veranderende
omstandigheden in te spelen, met het oogmerk het concurrentievermogen te vergroten en innovatie te bevorderen. De eerste harmonisatiemaatregelen zijn goedgekeurd, waardoor onder meer draadloze internetverbindingen, korte afstandsapparatuur (waaronder radiofrequentie
identificatie, RFID) en antibotssystemen voor auto’s worden ondersteund.
Een ander recent initiatief op het gebied van flexibilisering in EU-verband
is de opinie van de Radio Spectrum Policy Group (RSPG) met als titel
Wireless Access Policy for Electronic Communications Services
(WAPECS). In deze opinie wordt een door de lidstaten van de EU gedeeld
beleidskader gegeven voor de flexibilisering van het frequentiebeheer.
Samenvattend houdt dit in dat beperkingen die zijn verbonden aan het
gebruik van frequentiespectrum zoveel mogelijk moeten worden verwijderd en dat frequentiebeheer meer ruimte moet geven aan de snelle
ontwikkelingen in technieken en diensten. Tevens worden kandidaatfrequentiebanden aangewezen om in een eerste stap het WAPECSconcept op toe te passen. In dit verband hecht de Commissie ook veel
waarde aan, waar mogelijk, het introduceren van marktmechanismen,
zoals handel in spectrum (o.a. door overdracht van vergunningen of
gedeelten daarvan) en veiling als verdelingsmechanisme.
Tot slot is in dit kader relevant de Mededeling van de Commissie «i2010»:
een Europese informatiemaatschappij voor groei en werkgelegenheid1.
Hierin wordt de Europese ICT-agenda voor de jaren 2006–2010 geschetst.
De Commissie stelt hierin dat convergentie noopt tot proactief beleid en
de bereidheid om regelgeving aan te passen voor de digitale toekomst.
Dit alles vereist zoals gezegd, dat het frequentiebeleid flexibel moet
kunnen inspelen op deze ontwikkelingen. Flexibilisering, door het vereenvoudigen van regelgeving en procedures en het verlagen of wegnemen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

2

van drempels, is dan ook de rode draad van het nieuwe, in de Nota
Frequentiebeleid neergelegde, frequentiebeleid, dat als uitgangspunt
dient voor deze wet.
Doelmatig frequentiegebruik blijft de centrale doelstelling van het
frequentiebeleid van het kabinet, maar er zal meer dan voorheen aandacht
worden besteed aan duurzame economische groei, innovatie en kennisontwikkeling om de internationale concurrentiepositie van Nederland te
verbeteren. Met doelmatig frequentiegebruik wordt zowel gedoeld op
efficiëntie, dat wil zeggen dat er niet meer frequentieruimte wordt
gebruikt dan voor een bepaalde toepassing nodig is, als op effectiviteit:
voldoende frequentieruimte om de beoogde economische, maatschappelijke en culturele doelen te kunnen realiseren. De overheid zal zich minder
regulerend opstellen waar het economische activiteiten betreft, maar zal
toepassingen met een publiek karakter, zoals frequentiegebruik ten
behoeve van de veiligheid van de staat en van handhaving van de rechtsorde, blijven waarborgen.
Om het nieuwe frequentiebeleid op een gecoördineerde manier te kunnen
uitvoeren, wordt de formele verantwoordelijkheid voor dit beleid neergelegd bij de Minister van Economische Zaken, die binnen het kabinet
verantwoordelijk is voor het integrale elektronische communicatiebeleid.
Door implementatie van de Nota Frequentiebeleid 2005 in de Telecommunicatiewet en de daarop gebaseerde regelgeving, waaronder het eveneens aan te passen Frequentiebesluit, kunnen de doelstellingen van de
Nota worden verwezenlijkt en zullen consumenten en bedrijven optimaal
kunnen profiteren van de beoogde flexibilisering en de steeds uitbreidende mogelijkheden en ontwikkelingen op het gebied van ICT in het
algemeen en van draadloze communicatie in het bijzonder.
Concrete voorbeelden van flexibilisering zijn niet alleen in deze wet en de
daarop te baseren uitvoeringsregelingen te vinden, maar zullen ook hun
beslag krijgen in het daarop gebaseerde frequentiebeleid, in de uitvoering
en het toezicht daarop. Belangrijke uitgangspunten voor het te voeren
beleid zijn verruiming van de bestemmingen in het frequentieplan, stimuleren van medegebruik, vergunningvrijheid waar mogelijk, zo weinig
mogelijk voorschriften en beperkingen verbinden aan vergunningen,
vereenvoudiging en versnelling van vooral bestemmings- en verdelingsprocedures, meer ruimte voor verhandelbaarheid van vergunningen en
delen daarvan.
Op grond van deze wet wordt het mogelijk het frequentieplan zowel wat
betreft de inrichting als de totstandkoming te flexibiliseren en daarmee
sneller te kunnen inspelen op veranderende omstandigheden. Verder
wordt het via het behoefte-onderbouwingsplan voor publieke taken mogelijk om in deze categorie afspraken over medegebruik te regelen. Met de
invoering van een nieuw, flexibel verdeelinstrument, de «verdeling op
afroep», wordt voor bepaalde frequenties meer ruimte voor de vraag uit
de markt geboden. En als laatste voorbeeld van flexibilisering in de wet
wordt de ruimere en expliciete experimenteerbepaling genoemd.
2. De voornaamste voorgestelde wijzigingen
Het frequentieplan krijgt een meer prominente positie in de Telecommunicatiewet. Niet alleen zal hierin worden vastgelegd welke frequentiebanden een bepaalde bestemming krijgen en op welke wijze de betreffende frequentiebanden zullen worden verdeeld, maar ook zullen hierin de
frequentiebanden voor de zogenoemde publieke taken worden aangegeven en zal worden opgenomen welke frequentiebanden vergunningplichtig dan wel vergunningvrij zijn en waar mede- of gedeeld gebruik
mogelijk is. Bij het opleggen van bepaalde bestemmingen zal met name
het commercieel gebruik zo veel mogelijk ruimte worden gelaten, onder
meer door techniek- en dienstonafhankelijk te bestemmen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

3

Het wetsvoorstel bevat bepalingen die de vaststelling en wijzigingen van
het frequentieplan aanzienlijk zullen vereenvoudigen en versnellen. In de
eerste plaats krijgt de minister van Economische Zaken, als eindverantwoordelijk minister binnen het kabinet voor het integrale elektronische
communicatiebeleid met inbegrip van het frequentiebeleid, een meer
centrale rol. Voorts is het niet langer noodzakelijk voor alle wijzigingen
van het frequentieplan de voltallige ministerraad te raadplegen, maar
zullen wijzigingen voortaan alleen met de betrokken minister of ministers
worden voorbereid. Het raadplegen van de voltallige ministerraad zal
worden beperkt tot substantiële of politiek gevoelige wijzigingen van het
frequentieplan.
Het wetsvoorstel bevat bepalingen op grond waarvan de toewijzing van
frequentieruimte voor taken waarmee een publiek belang is gemoeid in
sterkere mate dan voorheen zijn gewaarborgd. Onder publieke taken
vallen onder meer taken die van oudsher door de overheid worden
verzorgd, zoals politie, openbare orde, staatsveiligheid, hulpverleningsdiensten en defensie, maar ook scheepvaart- en luchtvaartverkeersbegeleiding en wetenschappelijk gebruik, waaronder radio-astronomie, meteorologisch en klimaatonderzoek. Deze taken hebben een dermate groot
publiek belang voor de samenleving dat deze ongestoord, dus zonder dat
er schadelijke interferentie optreedt, toegang tot voor de uitoefening van
die taken toereikende frequentieruimte wordt gegarandeerd. Er wordt ook
rekening gehouden met de bescherming van het zogenoemde «passieve
frequentiegebruik», dat van belang is voor wetenschappelijk gebruik,
zoals radio-astronomie.
Omdat het gebruik van frequentieruimte voor deze taken ten koste gaat
van andere gebruiksmogelijkheden, waardoor (relatieve) schaarste kan
optreden, wordt deze ruimte niet zonder meer toegekend. De minister
onder wiens verantwoordelijkheid de betreffende taak valt, zal een gemotiveerd behoefte-onderbouwingsplan moeten indienen, op grond waarvan
de minister van Economische Zaken in elk geval kan beoordelen of de
aangevraagde frequentieruimte doelmatig zal worden gebruikt. Ook kan
door de minister in overleg met de verantwoordelijke ministers medegebruik van deze frequentieruimte worden opgelegd. Voor frequentiegebruik
voor publieke omroep blijft net zoals onder het huidige regime een
vergunning nodig en worden door de minister van Economische Zaken in
overeenstemming met de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, in afwijking van de regeling voor de overige publieke taken,
beleidsregels vastgesteld, op grond waarvan de frequentieruimte voor de
publieke omroep zal worden verdeeld.
In de wet wordt een nieuw, zeer flexibel verdeelinstrument geïntroduceerd, namelijk de verdeling op afroep. Dit verdeelinstrument zal worden
ingezet als het niet op voorhand duidelijk is of er al dan niet schaarste te
verwachten is bij de verdeling van bepaalde frequentieruimte. Het belangrijkste kenmerk van deze verdelingswijze is dat niet de overheid, maar de
markt het moment van verdelen bepaalt. Dat moment wordt bepaald door
de eerste aanvrager van de betreffende frequentieruimte, die in het
frequentieplan is aangewezen. De aanvraag wordt bekendgemaakt. Indien
er verder geen belangstelling bestaat, dan verkrijgt de aanvrager de
frequentieruimte om niet. In het geval er meerdere belangstellenden zijn,
dan wordt overgegaan tot het starten van een (eenvoudige) veilingprocedure. Deze procedure kan zich vervolgens, afhankelijk van de beschikbare
frequentieruimte en het aantal gegadigden, meerdere malen herhalen.
In de wet wordt geen voorkeur voor een verdelingsinstrument voor
schaarse vergunningen uitgesproken. De keuze voor een van de
verdelingsinstrumenten, te weten veiling, vergelijkende toets of een
combinatie van de laatste twee, is een discretionaire bevoegdheid van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

4

minister. Deze keuze zal bij een specifieke verdelingsprocedure zo vroeg
mogelijk, doorgaans bij de eerste presentatie van de beleidsvoornemens
voor een verdeling, worden bekendgemaakt.
Om de vergunninghouders zoveel mogelijk flexibiliteit te bieden, zullen er
zo min mogelijk voorschriften aan een vergunning worden verbonden. De
aan de vergunning te verbinden voorschriften zullen passen binnen de
kaders die daarvoor door de Machtigingsrichtlijn (2002/20/EG) worden
gegeven.
In het wetsvoorstel is de mogelijkheid opgenomen om ten behoeve van
het gebruik van frequentieruimte waarvoor geen vergunning is vereist,
eisen te stellen aan bepaalde radiozendapparaten, de bekwaamheid van
de gebruikers, en een meldingsplicht. Daarbij kan worden gedacht aan
radiozendamateurs en marifonie. Hiermee wordt de reeds eerder met de
Verzamelwet vereenvoudiging vergunningen in de Telecommunicatiewet
gecreëerde mogelijkheid voor een algemene regeling met een registratieplicht voor bepaalde vormen van frequentiegebruik gecontinueerd.
Ten aanzien van de verlenging van vergunningen is in het wetsvoorstel
vastgelegd dat de zogenoemde schaarse vergunningen in beginsel eindig
zijn, dat wil zeggen niet zullen worden verlengd, tenzij er zwaarwegende
maatschappelijke of economische belangen in het geding zijn. Verlenging
van niet-schaarse vergunningen zal daarentegen «automatisch» plaatsvinden.
Met name met het oog op het ontwikkelen van innovatieve diensten is een
wettelijke basis voor het uitvoeren van experimenten neergelegd. Aan
dergelijke experimenten zullen zo weinig mogelijk beperkingen worden
verbonden om het experiment zinvol te laten verlopen. Het voorkomen
van storing bij andere gebruikers zal echter altijd een absolute voorwaarde bij experimenten zijn.
In het wetsvoorstel blijft de mogelijkheid bestaan om, teneinde een optimaal gebruik van frequentieruimte te waarborgen, houders van een
vergunning een vergoeding daarvoor te laten betalen, zowel bij de eerste
uitgifte als bij verlenging van de vergunningen. De huidige regeling van
dit zogenoemd «financieel instrument» is vereenvoudigd.
Tenslotte is het bestaande artikel 3.13 van de wet niet langer opgenomen
in dit wetsvoorstel. Het artikel is sinds de totstandkoming ervan nooit
toegepast. De reden die indertijd is gegeven voor het opnemen van artikel
3.13 was, dat dit nodig zou zijn ter implementatie van artikel 5, vierde lid,
van de Toegangsrichtlijn waarin is geregeld dat de toezichthouder in de
gevallen waarin het volgens de richtlijn is toegestaan, ambtshalve
toegangs- en interconnectieverplichtingen kan opleggen. Genoemd artikel
is echter al in hoofdstuk 6 van de wet volledig geïmplementeerd. De artikelen 3.11 en 3.12 waarnaar artikel 3.13 verwijst, strekken bovendien ter
implementatie van artikel 12 van de kaderrichtlijn. Daarin wordt aan de
lidstaten de bevoegdheid gegeven om gedeeld gebruik van masten voor
te schrijven. Uitvoering geven aan artikel 3.13 zou kunnen betekenen dat
twee vergunninghouders tegen hun wil gedwongen kunnen worden om
gebruik te maken van een mast. Dat zou verder gaan dan op grond van
hoofdstuk 6 van de wet is toegestaan. Dat is ongewenst. Artikel 3.13 is
daarom geschrapt.
3. Overleg- en adviesverplichtingen
Een ontwerp van dit wetsvoorstel is geplaatst op de website van het
ministerie van Economische Zaken (www.ez.nl). Hiervan is mededeling
gedaan in de Staatscourant. Tevens zijn de deelnemers aan het Overleg-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

5

platform Telecommunicatie (OPT) en het Nationaal Frequentiebeleidsoverleg (NFO) in de gelegenheid gesteld hun zienswijze te geven over een
ontwerp van dit besluit. Met de ingediende reacties is in het wetsvoorstel
rekening gehouden.
4. Toets inzake bedrijfseffecten, milieu-effecten en uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid alsmede bestuurslasten en
administratieve lasten, en advies ACTAL
De wijzigingen in het wetsvoorstel betreffen voornamelijk hoofdstuk 3 van
de TW en strekken tot uitvoering van de beleidsvoornemens uit de Nota
Frequentiebeleid 2005.
Veel van de wetswijzigingen raken niet direct aan het bedrijfsleven omdat
deze met name betrekking hebben op procedures binnen de overheid,
zoals het afschaffen van de ministerraadprocedure voor het wijzigen van
het Nationaal Frequentieplan. Ook de wettelijke verankering van de
behoefte-onderbouwingsplannen is een belangrijk onderdeel van het
wetsvoorstel, maar deze betreft alleen publieke (overheids) taken. Dit
brengt dus geen administratieve lasten of een verandering in de bedrijfseffecten met zich.
Het wetsvoorstel is een kaderwet, waardoor, áls er al administratieve
lasten mee gemoeid zijn, deze vooral in de daadwerkelijke toepassing of
uitwerking van lagere wet- en regelgeving aan de orde zijn. De administratieve lasten zullen niet wijzigen als direct gevolg van dit wetsvoorstel,
maar hoogstens als gevolg van de daadwerkelijke uitvoering van de in de
Nota Frequentiebeleid 2005 beschreven beleidsvoornemens, die in hoofdzaak neerkomen op «flexibilisering». Voorbeelden van flexibilisering zijn
verruiming van bestemmingen, medegebruik van frequenties, vergunningvrijheid waar mogelijk, het terugdringen van voorschriften en beperkingen aan vergunningen, vereenvoudiging van bestemmings- en
verdelingsprocedures en meer ruimte voor verhandelbaarheid van
vergunningen. Dit wetsvoorstel maakt, als kaderwet, de uitvoering van
deze beleidsvoornemens weliswaar mogelijk, maar deze worden niet
onmiddellijk door de inwerkingtreding ervan geëffectueerd.
De enige wijzigingen die direct kunnen raken aan het bedrijfsleven zijn de
voortrollende vergunning en de invoering van vergunningvrijheid onder
voorwaarde van een meldings- en registratieplicht. Vergunningvrijheid
wordt hier slechts summier toegelicht omdat de effecten daarvan zowel
wat betreft administratieve lasten als bedrijfseffecten uitvoerig beschreven zijn in het kader van het wetsvoorstel Verzamelwet vereenvoudiging
vergunningen, dat naar verwachting eerder in werking zal treden dan het
onderhavige wetsvoorstel.
Het traject naar het wetsvoorstel is, zoals hiervoor in het algemeen deel
van de memorie van toelichting is beschreven, zorgvuldig vormgegeven.
Daarbij zijn vele en diverse belanghebbenden en uiteraard marktpartijen
betrokken. In dit voortraject zijn de verschillende mogelijke alternatieven
dan ook uitvoerig besproken en afgewogen.
Met name het advies van de Commissie Wolffensperger, deels gebaseerd
op het Rapport evaluatie frequentiebeleid, (Twijnstra en Gudde, mei 2004))
waarin het frequentiebeleid is geëvalueerd, besteedt aandacht aan
verschillende alternatieven en doet aanbevelingen voor beleidskeuzes. Zo
is bijvoorbeeld gekeken naar frequentieruimte voor de publieke taken. In
Engeland wordt een systeem gebruikt waarbij de economische waarde bij
de overheden in rekening wordt gebracht om zo doelmatig frequentiegebruik te realiseren. In het advies van de Commissie Wolffensperger en
de Nota Frequentiebeleid is hier nadrukkelijk niet voor gekozen. Om doelmatig frequentiegebruik voor de publieke taken te verzekeren is besloten
om te werken met de zogenaamde behoefte-onderbouwingsplannen in
plaats van een financiële prikkel. Op vergelijkbare wijze zijn ook andere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

6

alternatieven behandeld, zoals het al dan niet hanteren van een financieel
instrument.
Draadloze communicatie wordt vandaag de dag in veel bedrijven gebruikt
ten behoeve van hun bedrijfsvoering. Het grootschalig gebruik van GSM
of van draadloze netwerken laat zien dat dit voor zeer veel bedrijfscategorieën relevant is. Deze categorieën zijn niet direct afhankelijk van het wetsvoorstel. De categorieën volgens de Standaard Bedrijfsindeling (SBI) die
direct te maken hebben met het wetsvoorstel zijn voornamelijk beperkt tot
de categorieën «Telecommunicatie» en «Omroeporganisaties».
Voor veel van de bedrijven zal het wetsvoorstel geen relevante veranderingen met zich meebrengen. Het aantal bedrijven met een vergunning zal
in de toekomst minder worden omdat in het algemeen gestreefd wordt
naar zoveel mogelijk vergunningvrijheid. In dat kader kunnen bestaande
vergunningen komen te vervallen dan wel onder bepaalde voorwaarden
worden omgezet naar algemene regels met registratie- en meldingsplicht.
Dat laatste zal gebeuren op grond van het wetsvoorstel Verzamelwet
vereenvoudiging vergunningen dat, zoals hierboven vermeld, normaal
gesproken eerder in werking zal treden dan het onderhavige wetsvoorstel.
In dat kader worden naar verwachting begin 2008 ca. 66 000 vergunningen voor maritiemmobiele communicatie en voor radiozendamateurs
omgezet in een algemene regeling.
De exacte kosten en baten voor bedrijven zijn lastig in te schatten, zeker
op korte termijn. Het wetsvoorstel is een kader voor de nadere implementatie van de in de Nota Frequentiebeleid neergelegde uitgangspunten, met
flexibilisering als rode draad. De effecten daarvan zullen pas op langere
termijn, als daadwerkelijk implementatie heeft plaatsgevonden, zichtbaar
worden. Wel kan in het algemeen worden gesteld dat bedrijven door de
beoogde flexibilisering en de steeds uitbreidende mogelijkheden en
ontwikkelingen op het gebied van ICT en van draadloze communicatie in
het bijzonder, optimaal van die flexibilisering kunnen profiteren. De
directe effecten liggen bij de bedrijven die primair gebruik maken van
frequentieruimte als onderdeel van hun businesscase zoals telecommunicatie-aanbieders en operators. De indirecte effecten strekken zich uit
over alle bedrijven die (draadloze) telecommunicatie gebruiken voor hun
bedrijfsprocessen of het aanbieden van diensten. Aangezien draadloze
communicatie vandaag de dag een belangrijke positie inneemt in de
samenleving zijn de indirecte effecten op het totale bedrijfsleven van
kracht.
Specifiek ten aanzien van administratieve lasten kan het volgende worden
opgemerkt.
In 2002 zijn de administratieve lasten voortvloeiend uit hoofdstuk 3 van de
Telecommunicatiewet in de zogeheten nulmeting bepaald op ruim € 12
mln. Die hadden vooral te maken met het aanvragen en verlengen van
vergunningen en met de informatieverplichtingen ten behoeve van het
naleven van vergunningvoorschriften. In het kader van de vereenvoudiging van vergunningen (zie hieronder) wordt al een forse reductie bewerkstelligd van de administratieve lasten. Verdere besparingen kunnen aan
de orde zijn in de daadwerkelijke toepassing van het flexibelere frequentiebeleid, maar kunnen eerst in de uitwerking van lagere wet- en regelgeving gekwantificeerd worden. Het terugdringen van voorschriften en
beperkingen aan vergunningen en het waar mogelijk vergunningvrij
maken van nieuwe toepassingen kunnen leiden tot het reduceren van
administratieve lasten.
Het wetsvoorstel voorziet in de invoering van de zogenoemde «voortrollende vergunning» voor bepaalde categorieën vergunningen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

7

In de huidige situatie wordt, bij het naderen van de afloopdatum van
vergunningen die op volgorde van binnenkomst zijn verleend, de
volgende werkwijze gehanteerd: vergunninghouders worden aangeschreven over het feit dat hun vergunning afloopt; men dient enkel te
reageren als de vergunning niet verlengd moet worden. Van de vergunninghouders die niet reageren, wordt de vergunning automatisch
verlengd. Gelet op het ervaringsfeit dat dergelijke vergunningen voor het
overgrote deel niet worden opgezegd, zijn de administratieve lasten nu
reeds tot een minimum beperkt.
Na de invoering van de voortrollende vergunning blijft de procedure
dezelfde, waarbij de vergunninghouder bij het aflopen van de vergunningstermijn expliciet in de gelegenheid wordt gesteld om de vergunning op te
zeggen.
Ter illustratie enkele cijfers: momenteel worden door Agentschap Telecom
jaarlijks circa 4000 brieven gestuurd waarin de afloop van de vergunning
wordt aangekondigd. Daarop komen jaarlijks circa 50 reacties met het
verzoek tot het laten verstrijken van de vergunning. De administratieve
lasten voor het bedrijfsleven worden in de huidige situatie becijferd op
ongeveer € 12 000 en zijn daarmee niet significant. Bovendien is de
verwachting dat deze aantallen zullen afnemen door het eerder genoemde
streven naar vergunningvrijheid waar dit mogelijk is.
In het wetsvoorstel is de mogelijkheid opgenomen om aan het gebruik
van frequentieruimte waarvoor niet langer een vergunning is vereist,
eisen te stellen aan bepaalde radiozendapparaten, de bekwaamheid van
gebruikers en een meldings- en registratieplicht. Dit is onverkort overgenomen uit het eerder genoemde wetsvoorstel Verzamelwet vereenvoudiging vergunningen. Door de wetswijziging worden de mogelijkheden
vergroot om vergunningsvrij toegang te bieden tot frequentieruimte, waar
voorheen gekozen moest worden voor het (zwaardere) vergunningenregime. Een eerste stap in dit verband is de eerder vermelde omzetting
van de vergunningen voor radiozendamateurs en maritiemmobiele
communicatie. De reductie aan administratieve lasten voor de beroepsvaart bedraagt € 2,6 mln, en de reductie aan leges voor alle betrokkenen
bedraagt € 3,85 mln. Dit laatste bedrag is als volgt verdeeld over de
verschillende betrokkenen: € 650 000 respectievelijk € 2 259 000 voor
maritiemmobiele communicatie voor beroepsvaart respectievelijk pleziervaart, € 630 000 voor radiozendamateurs en € 213 000 respectievelijk
€ 100 000 voor Radar/SART (search and rescue transponders) voor
beroepsvaart respectievelijk pleziervaart. Voor zendamateurs en pleziervaarders is ook sprake van een reductie van administratieve lasten, die
wordt uitgedrukt in uren tijdsbesteding en directe kosten. De totale tijdsbesteding loopt naar verwachting terug van 23 000 naar 12 000 uren,
terwijl directe kosten (hooguit portokosten) nauwelijks een rol spelen.
Het voorgaande heeft er toe geleid dat het Adviescollege toetsing administratieve lasten (ACTAL) heeft besloten dit wetsvoorstel niet voor een
toets te selecteren.
Wat betreft de verhouding tussen de kosten en baten van het wetsvoorstel
tot de draagkracht van het betrokken bedrijfsleven zijn er geen indicaties
dat de kosten, waaronder de administratieve lasten en de overige nalevingskosten, door dit wetsvoorstel zullen toenemen.
Ten aanzien van regelgeving op het onderhavige beleidsterrein in de
meest relevante concurrerende landen kan het volgende worden opgemerkt.
Flexibilisering is niet alleen in Nederland aan de orde maar is een belangrijk internationaal thema. Daarop is reeds eerder, in paragraaf 1 van deze
memorie van toelichting ingegaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

8

In het wetsvoorstel worden geen regels gesteld die verder gaan of hogere
lasten met zich meebrengen dan gesteld in de EG-richtlijnen.
Wat betreft de effecten van het wetsvoorstel ten aanzien van de marktwerking kan worden opgemerkt dat draadloze communicatie van groot
belang is voor de ontwikkeling van ICT in het algemeen. Het gebruik van
frequenties is onmisbaar voor draadloze communicatie. Door de snelle
groei van draadloze communicatie en daaruit voortvloeiende toepassingen en diensten wordt het mogelijk op elke plaats en op elke tijd over
de op dat moment gewenste informatie te kunnen beschikken.
De verdeling op afroep is een nieuwe procedure waardoor op transparante wijze bedrijven frequentieruimte kunnen verwerven en bovendien
op het moment dat de markt het wenst. Door de centrale positie van het
Nationaal Frequentieplan en het Nationaal Frequentieregister in de
conceptwetgeving kan het bedrijfsleven helder inzien wat de mogelijkheden van frequentiegebruik zijn. Ook dit zal de toetreding tot de markt
vergemakkelijken. Doordat vergunningen voor schaarse frequenties in
principe eindig zijn, wordt ook de mogelijkheid voor toetreding van
nieuwe spelers gegarandeerd op de langere termijn. Natuurlijk zijn er ook
mogelijkheden om tussentijds toe te treden via verhandelbaarheid en
medegebruik op initiatief van de vergunninghouder of door vanuit de
overheid medegebruik op te leggen.
5. Toezicht op de naleving
De overheid heeft een rol in het toezicht op het gebruik van frequentieruimte vanuit zowel de optiek van doelmatig frequentiegebruik als vanuit
veiligheids- en gezondheidsoptiek (schadelijke storing). Ook is toezicht
door de overheid nodig op verplichtingen die voortvloeien uit de Europese EMC (2004/108/EG)en R&TTE (1999/5/EG)- richtlijnen. Het toezicht
wordt uitgeoefend door Agentschap Telecom van het ministerie van
Economische Zaken. Hoewel de bestaande bepalingen van de Telecommunicatiewet over het toezicht op de naleving in het onderhavige wetsvoorstel niet worden gewijzigd, zal conform de in de Nota Frequentiebeleid 2005 neergelegde voornemens in de uitoefening van het toezicht
een accentverschuiving plaatsvinden.
Ten behoeve van het toezicht op het frequentiegebruik zal meer dan voorheen gebruik worden gemaakt van monitoring, dat wil zeggen het verzamelen van gegevens over de mate of vorm van spectrumgebruik om daarmee actuele gegevens te kunnen opleveren ten aanzien van de ontwikkelingen in en rond het spectrum. Hierbij zal ook informatie worden gebruikt
over apparatuur die op de markt verschijnt, met name ten behoeve van
het monitoren en vergunningvrij gebruik. Deze gegevens zijn van belang
om waar nodig handhavend op te treden.
Daarnaast zal het toezicht op correct gebruik van frequentieruimte worden
gebaseerd op klachten en op risicoanalyses. Door het uitvoeren van risicoanalyses wordt in kaart gebracht wat de gevolgen kunnen zijn van het niet
naleven van de regelgeving. Tevens wordt in de analyse aangegeven hoe
groot de kans is dat deze consequenties zich voordoen en wat daarvan de
ernst is. Het gaat hierbij om onder meer economische, maatschappelijke
en technische gevolgen. De uitkomsten van de risicoanalyses zijn bepalend voor het toezicht op de naleving van gestelde regels en vormen de
basis voor specifieke handhavingsacties. Tevens zijn de uitkomsten van
belang bij het bepalen van toelaatbare storingsniveaus, bij de toewijzing
van frequentieruimte en bij het vaststellen van vergunningvoorschriften.
Risicoanalyses zijn daarmee een belangrijk instrument om focus aan te
brengen in het toezicht.
Bij overtreding van bepalingen die betrekking hebben op het gebruik van
frequentieruimte kan Agentschap Telecom op grond van hoofdstuk 15 van
de Telecommunicatiewet de volgende bestuursrechtelijke handhavings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

9

middelen inzetten: het toepassen van bestuursdwang, het opleggen van
een bestuurlijke boete of een last onder dwangsom.

II ARTIKELSGEWIJS
Artikel I, onderdeel A
Artikel 3.1
Bij de integrale vaststelling van een frequentieplan zal de minister van
Economische Zaken conform het gestelde in paragraaf 2.2 van de Nota
Frequentiebeleid 2005, in ieder geval overleg voeren met de ministers van
Verkeer en Waterstaat, Defensie, en Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties omdat onder verantwoordelijkheid van deze ministers een aantal
publieke taken, zoals de zorg voor, de veiligheid van het verkeer, defensie
handhaving van de rechtsorde, veiligheid van de staat en hulpverlening
worden uitgevoerd. Voorts zal ook overleg gevoerd worden met de
minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap in verband met de taken
van de publieke omroep. Het ligt dan ook voor de hand om specifiek met
deze ministers overleg te voeren in geval er een geheel nieuw frequentieplan wordt vastgesteld waarin de bestemmingen over de verschillende
frequentiebanden worden toegekend. Denkbaar is echter ook dat in de
toekomst andere taken dan de hierboven genoemde taken als publieke
taken zullen worden aangemerkt. In dat geval zal voor de vaststelling van
het frequentieplan overleg gevoerd worden met de voor die taak verantwoordelijke minister. Om die reden is er in het eerste lid van dit artikel en
ook in volgende artikelen voor gekozen de betrokken ministers niet specifiek aan te duiden, maar via de formulering «Onze Minister wie het mede
aangaat» aan te duiden. In het geval van een wijziging van het frequentieplan, bijvoorbeeld binnen een frequentieband die is aangewezen voor
taken op het gebied van de defensie, zal over deze wijziging uitsluitend
overleg gevoerd worden met de betrokken minister, in genoemd voorbeeld dus de minister van Defensie.
In dit artikel is conform het gestelde in de Nota frequentiebeleid 2005 niet
langer bepaald dat het frequentieplan ook de verdeling van frequentieruimte over categorieën van gebruik bevat. Daaraan bestaat geen behoefte meer. Of bepaalde frequentieruimte bestemd is voor bijvoorbeeld zakelijk gebruik blijkt voldoende uit de kolom bestemming in het
frequentieplan. Uit de in die kolom aangegeven bestemming is eenvoudig
de categorie van gebruik te herleiden.
In het tweede lid, onder c, is bepaald dat in het frequentieplan ook de
banden aangegeven worden die zijn bestemd voor de publieke omroep,
en dat daarin tevens wordt aangegeven dat de vergunningen voor het
gebruik van deze frequentieruimte wordt verdeeld zonder toepassing van
een van de voor de overige vergunningen in artikel 3.10 genoemde
verdeelmechanismen. Dat betekent dat de vergunningen voor publieke
omroep bij voorrang boven de andere vergunningen zullen worden
verdeeld en dat er dus slechts vergunningen voor andere toepassingen
kunnen worden verdeeld voor zover dat nog mogelijk is nadat de vergunningen voor publieke omroep zijn verleend. In zoverre wijkt het wetsvoorstel ten aanzien van de wijze van uitgifte van vergunningen voor publieke
omroep niet af van het op dit moment onder de huidige wet bestaande
praktijk van vergunningverlening.
Hetgeen in het tweede lid, onder d en e is geregeld impliceert dat in
dezelfde frequentieband voor een bepaalde bestemming (bijvoorbeeld
afstandsbedieningen voor garagedeuren op grond van onderdeel d kan
worden bepaald dat het gebruik van frequentieruimte in combinatie met
bepaalde categorieën zendapparaten vergunningvrij kan geschieden. Dit
terwijl op grond van onderdeel e tevens kan worden bepaald dat binnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

10

diezelfde frequentieband voor een andere bestemming gebruik slechts
kan geschieden na vergunningverlening op volgorde van binnenkomst
(bijvoorbeeld voor aarde- en atmosfeeronderzoek), en er tevens nog een
mogelijkheid bestaat dat voor een ander soort gebruik op grond van
onderdeel c, vergunningen bij voorrang worden verleend. Dit artikel
maakt het dus mogelijk om binnen een frequentieband per bestemming
een keuze voor het verdeelmechanisme te maken.
In onderdeel e is voorts bepaald dat in het frequentieplan ook wordt
aangegeven door middel van welk verdeelmechanisme vergunningen
worden verdeeld. Daarbij wordt in het frequentieplan zelf aangegeven of
vergunningen worden verdeeld op volgorde van binnenkomst dan wel via
een verdeling op afroep, en wordt voorts aangegeven dat bepaalde
vergunningen ook verdeeld kunnen worden door een nog door de
minister nader te maken keuze tussen een veiling of een vergelijkende
toets. Deze laatste keuze wordt dus niet in het frequentieplan gemaakt,
maar later, bij de start van een concrete verdeelprocedure.
Op grond van onderdeel f kunnen in het frequentieplan frequentiebanden
worden aangewezen die uitsluitend mogen worden gebruikt voor de
ontvangst van radiosignalen en waarin dus niet gezonden mag worden.
Het gaat hierbij veelal om frequentieruimte die wordt gebruikt voor
wetenschappelijk gebruik. Het is niet de bedoeling om hiervoor voor heel
Nederland frequentiebanden aan te wijzen. Daarom is voorzien in de
mogelijkheid dat Onze Minister bepaalde geografische gebieden kan
aanwijzen waarin binnen de desbetreffende frequentiebanden slechts de
ontvangst van radiosignalen is toegestaan. Dat betekent dat in andere
gebieden dan de aangewezen gebieden binnen bedoelde frequentiebanden een ruimer gebruik dan thans op grond van de bestaande regelgeving mogelijk is.
Wat betreft het in onderdeel g genoemde medegebruik, bestaan twee
varianten: het van overheidswege opgelegde medegebruik, opgelegd aan
degene die gerechtigd is gebruik te maken van frequentieruimte en het
«vrijwillige» medegebruik, op initiatief van degene die gerechtigd is
gebruik te maken van bepaalde frequentieruimte.
Medegebruik is in feite niet nieuw, het vindt immers thans reeds op ruime
schaal plaats en in die zin is er geen sprake van «exclusief» frequentiegebruik. Specifiek voor het aan instellingen met een publieke taak op te
leggen medegebruik is voorzien in een wettelijke basis en zal tevens in het
frequentieplan worden aangegeven waar dit door die instellingen moet
worden toegestaan. Het zogenoemde vrijwillige medegebruik wordt
vanzelfsprekend niet verplicht opgelegd. Beide gebruikers die natuurlijk
wel beide in het bezit moeten zijn van een vergunning kunnen hier onderling afspraken over maken. Wel zullen aan de oorspronkelijke vergunninghouder verplichtingen kunnen worden opgelegd ten aanzien van
informatieverplichting jegens de overheid over zendvermogen, plaats van
het medegebruik enz.
Artikel 3.2
In dit artikel is bepaald dat de desbetreffende vakminister bij de minister
van Economische Zaken een behoefte-onderbouwingsplan moet indienen
waarin door hem gemotiveerd dient te worden aangegeven welke
frequentieruimte naar zijn oordeel nodig is voor de uitoefening van de
desbetreffende publieke taak. Het initiatief tot het indienen van een
behoefte-onderbouwingsplan zal zowel van de desbetreffende vakminister
als van de minister van Economisch Zaken kunnen uitgaan. Veelal zal het
initiatief bij de desbetreffende vakminister liggen omdat deze het beste
bekend is met de vraag welke frequentieruimte naar zijn oordeel noodzakelijk is voor het uitoefenen van een bepaalde publieke taak en hij dus ook
de eerstaangewezen minister is om de behoefte aan frequentieruimte te
onderbouwen. De minister van Defensie zal bijvoorbeeld primair degene

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

11

zijn die aan kan geven hoeveel frequentieruimte benodigd zal zijn voor
gebruik door het defensie-apparaat. De onderbouwing voor deze behoefte
zal dus ook door hem aan de minister van Economische Zaken geleverd
moeten worden. Toch zijn er ook situaties denkbaar waarin de minister
van Economische Zaken het initiatief zal nemen om te komen tot een
nieuw of gedeeltelijk gewijzigd behoefte-onderbouwingsplan. Denkbaar is
bijvoorbeeld dat bepaalde ontwikkelingen – bijvoorbeeld de introductie
van ultra-wideband op grote schaal of technologische ontwikkelingen –
nopen tot een heroverweging van het gebruik dat door bijvoorbeeld politiediensten van bepaalde frequentieruimte kan worden gemaakt. Een
wijziging van de toegewezen hoeveelheid frequentieruimte in een dergelijk geval zal dan voorafgegaan moeten worden door een nieuw of gewijzigd behoefte-onderbouwingsplan. De minister van Economische Zaken
kan in een dergelijk geval de minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties verzoeken een nieuw behoefte-onderbouwingsplan in
te dienen op grond waarvan een nieuwe frequentietoewijzing aan laatstgenoemde minister plaatsvindt. Ook een wijziging van het frequentieplan
kan aanleiding zijn voor een nieuw of gewijzigd behoefteonderbouwingsplan.
Er is, zoals eerder aangegeven, in dit artikel bewust gekozen voor de
aanduiding «Onze Minister wie het mede aangaat» in plaats van de desbetreffende ministers met name aan te duiden. Dat betekent dat voor taken
op het gebied van defensie de minister van Defensie een behoefteonderbouwingsplan zal moeten indienen bij de minister van Economische
Zaken, omdat de taken op het gebied van de defensie worden uitgeoefend
onder de politieke verantwoordelijkheid van de minister van Defensie. Om
diezelfde reden zal (bij de huidige verdeling van verantwoordelijkheden)
de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap een behoefteonderbouwingsplan moeten indienen voor wetenschappelijke doeleinden,
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties voor diensten
van politie, hulpverlening en veiligheid van de staat en de minister van
Verkeer en Waterstaat voor taken op het gebied van de veiligheid van het
verkeer zowel op het water als in de lucht.
Een ingediend behoefte-onderbouwingsplan wordt door de minister in elk
geval beoordeeld op doelmatig frequentiegebruik, dat wil zeggen de
vraag of de hoeveelheid frequentieruimte passend is voor de uitoefening
van de publieke taak, met inbegrip van mogelijkheden om gebruik te
maken van innovatieve technologie. Pas nadat hij van oordeel is dat dit
het geval is stelt hij het frequentieplan of een wijziging daarvan vast. Het
frequentiegebruik wordt voor de publieke taken na ten hoogste 3 jaar
opnieuw beoordeeld om te bezien of de desbetreffende frequentieruimte
nog altijd aansluit op de gestelde behoefte en nog altijd efficiënt wordt
gebruikt. Dit is verwoord door voor te schrijven dat een behoefte-onderbouwingsplan in ieder geval na afloop van genoemde periode opnieuw bij
de minister van Economische Zaken moet worden ingediend zodat hij zich
daarover een oordeel kan vormen. Bij het opstellen van een nieuw
behoefte-onderbouwingsplan kunnen metingen van het daadwerkelijk
gebruik worden betrokken. Overigens is het altijd mogelijk dat een
behoefte-onderbouwingsplan tussentijds wordt gewijzigd omdat bijvoorbeeld de behoefte van de dienst belast met de publieke taak veranderd is.
Artikel 3.3
Toepassing van de Awb-uniforme voorbereidingsprocedure op de
totstandkoming van het frequentieplan en de wijzigingen daarvan, zoals
voorgeschreven in het eerste lid, garandeert dat belanghebbenden in een
vroegtijdig stadium van de totstandkoming de mogelijkheid hebben hun
zienswijze met betrekking tot het ontwerp van het frequentieplan naar
voren te brengen zodat daarmee bij de definitieve vaststelling van het
frequentieplan rekening kan worden gehouden. Toepassing van deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

12

procedure houdt in dat het ontwerp van het (gewijzigde) frequentieplan
gedurende zes weken ter inzage wordt gelegd. Gedurende die termijn
kunnen belanghebbenden zienswijzen met betrekking tot het ontwerp
naar voren brengen. Toepassing van deze procedure houdt voorts in dat
tegen een eenmaal vastgesteld frequentieplan geen bezwaar meer
gemaakt kan worden, maar dat hiertegen op grond van artikel 7.1 Awb
rechtstreeks beroep moet worden ingesteld. Aan de mogelijkheid om
toepassing te geven aan de Awb-uniforme voorbereidingsprocedure zal
minder behoefte bestaan in een tweetal gevallen, beide opgesomd in het
derde lid.
In het tweede lid is tot uitdrukking gebracht dat de minister alleen maar
overgaat tot vaststelling of wijziging van het frequentieplan met betrekking tot de frequentiebanden voor publieke taken, indien daaraan ten
grondslag ligt een recent door de minister wie het mede aangaat bij hem
ingediend behoefte-onderbouwingsplan. De reden daarvoor is dat
frequentieruimte voor publieke taken verdeeld wordt op een wijze die ten
opzichte van de verdeling voor andere toepassing een zekere voorkeursbehandeling inhoudt. Voor zover het gaat om de verdeling van frequentieruimte voor publieke taken wordt de frequentieruimte direct toegewezen
aan de desbetreffende minister. Deze «voorkeursbehandeling» rechtvaardigt dat door de betrokken minister goed gemotiveerd wordt waarom
bepaalde frequentieruimte gereserveerd dient te worden voor de uitoefening van de publieke taken, alvorens de minister van Economische Zaken
overgaat tot vaststelling of wijziging van het frequentieplan met betrekking tot de frequentiebanden bestemd voor die publieke taken.
De eerste, in het derde lid geformuleerde uitzondering op de consultatieplicht van het frequentieplan is die waarin een voorgenomen wijziging
van het frequentieplan een gevolg is van een besluit dat reeds in internationaal verband is genomen. Op het moment waarop de ITU een bepaalde
bestemming in een frequentieband voorschrijft, betekent dit in het algemeen dat Nederland daarvan niet zal afwijken. Datzelfde geldt voor wijzigingen van het frequentieplan die inhoudelijk rechtstreeks voortvloeien uit
een besluit van een instelling van de Europese Unie. Dit zijn veelal
besluiten die bindend zijn voor Nederland en die geven de minister van
Economische Zaken dus geen vrijheid met betrekking tot de wijze van
implementatie. Ten tweede gaat het om wijzigingen die van ondergeschikte aard zijn. Er wordt op gewezen dat de positie van de belanghebbenden bij een wijziging van een frequentieplan waarbij de openbare
voorbereidingsprocedure niet wordt toegepast, niet verslechtert. Tegen
een dergelijke wijziging van het frequentieplan, waarop de openbare
voorbereidingsprocedure niet van toepassing is, staat bezwaar en beroep
open.
Voorbeelden van wijzigingen van ondergeschikte aard als bedoeld in het
vierde lid zijn het herstel van een kennelijke schrijffout in het frequentieplan, een aanpassing van de terminologie of het schrappen van een langdurig ongebruikte bestemming. In die gevallen is het niet nodig om voor
een wijziging van het frequentieplan de procedure van afdeling 3.4 van de
Algemene wet bestuursrecht te volgen en is het ook niet nodig om over
een recente behoefte-onderbouwingsplan te beschikken alvorens wijzigingen in het frequentieplan met betrekking tot publieke taken aan te
kunnen brengen.
In het vijfde lid is voorzien in een uitzondering op het bepaalde in het
tweede lid. De bepaling in het tweede lid dat er geen besluit tot vaststelling of wijziging van het frequentieplan voor de daarin genoemde
frequentiebanden door de minister wordt genomen als er geen recent
behoefte-onderbouwingsplan aan ten grondslag ligt, is niet van toepassing indien de meest betrokken minister daar, na daartoe door de minister
van Economische Zaken te zijn uitgenodigd, niet binnen drie maanden
gehoor aan geeft. Hiermee wordt voorkomen dat een naar het oordeel van
de minister van Economische Zaken noodzakelijke wijziging van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

13

frequentieplan niet doorgevoerd kan worden omdat de minister die
verantwoordelijk is voor de opstelling van het behoefte-onderbouwingsplan dit plan niet of te laat bij de minister van Economische Zaken indient.
Uiteraard zal indien er sprake is van een partiële wijziging van het
behoefte-onderbouwingsplan de desbetreffende minister er mee kunnen
volstaan om alleen aan te geven welke wijzigingen hij voorstelt op het
bestaande behoefte-onderbouwingsplan. Hij hoeft dus geen geheel nieuw
behoefte- onderbouwingsplan in te dienen. Evenzeer zal de Minister van
Economische Zaken zich dus alleen uitspreken over de voorgestelde wijziging en niet tot een hernieuwde, integrale beoordeling van het hele
behoefte-onderbouwingsplan overgaan.
Artikel 3.4
Het huidige frequentieregister zal worden omgevormd tot een openbare,
via internet toegankelijke en uitgebreide elektronische databank, waarin in
elk geval informatie wordt opgenomen over welke frequentieruimte gedurende welke periode beschikbaar is, over de vergunninggebonden gebruikers, en over de voorschriften en beperkingen ten aanzien van het
gebruik. Het frequentieregister zal daarmee, in combinatie met het
frequentieplan zowel gebruikers als mogelijke toekomstige gebruikers van
frequentieruimte maximaal inzicht geven in de bestaande en nog beschikbare mogelijkheden in het frequentiespectrum. Vanwege de huidige ruime
beschikbaarheid van internet en gelet op de omvang van het register zal
het register elektronisch openbaar worden gemaakt.
Artikel 3.5
In dit artikel wordt de zogenaamde «directe toewijzing» van frequentieruimte voor publieke taken, niet zijnde publieke omroep geregeld. Deze
toewijzing geschiedt slechts op basis van een behoefte-onderbouwingsplan waarin door de minister wie het mede aangaat is onderbouwd dat de
aangevraagde frequentieruimte noodzakelijk is voor de uitoefening van de
desbetreffende publieke taak. Publieke taken als bedoeld in artikel 3.1.
hebben een dermate groot nut voor de maatschappij dat degenen die
deze taken uitvoeren ongestoord (dat wil zeggen zonder dat er schadelijke
interferentie optreedt) toegang tot voldoende frequentieruimte wordt
gegarandeerd. Om deze reden hebben de organisaties, belast met deze
taken een zekere voorkeurspositie, die in dit artikel aldus is vormgegeven
dat de frequentieruimte, benodigd voor deze taken direct aan de desbetreffende minister wordt toegewezen. Daar staat tegenover dat het
uitgangspunt is dat voor deze taken niet meer frequentieruimte wordt
toegewezen dan nodig is voor het uitoefenen van de publieke taak. Het
gebruik van schaarse frequentieruimte voor publieke taken gaat namelijk
ten koste van andere gebruiksmogelijkheden en daardoor wordt de resterende frequentieruimte schaarser. Het is daarom dan ook noodzakelijk dat
de behoefte aan frequenties, benodigd voor de uitoefening van de
publieke taken deugdelijk wordt onderbouwd in het behoefte-onderbouwingsplan. Slechts indien dat het geval is kan er sprake zijn van toewijzing
van frequentieruimte voor genoemde taken.
Aan de toewijzing kunnen voorschriften en beperkingen worden
verbonden. Deze voorschriften en beperkingen kunnen ook betrekking
hebben op medegebruik van de toegewezen frequentieruimte door
andere gebruikers dan degene die de frequentieruimte gebruikt voor de
uitoefening van de desbetreffende publieke taak.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

14

Artikel 3.6
Dit artikel regelt de verlening van de vergunningen voor de publieke
omroep. Deze vergunningen worden op aanvraag verleend door de
minister zonder toepassing van één van de verdeelprocedures die worden
toegepast bij de verlening voor de overige vergunningen voor het gebruik
van frequentieruimte. In artikel 3.3, tweede lid, van de op dit moment nog
geldende wet wordt deze wijze van vergunningverlening aangeduid met
het begrip vergunningverlening bij voorrang. Dat begrip is echter niet
nader in de wet omschreven. Het begrip «bij voorrang» zou tot verwarring
kunnen leiden omdat het niet zo is dat deze vergunning, in de tijd gezien,
voorafgaand aan alle andere vergunningen worden verleend. In het voorgestelde artikel 3.6, tweede lid, is dit begrip daarom niet langer gebruikt
maar is bepaald dat de vergunningen voor de publieke omroep worden
verdeeld zonder toepassing van de verdeelprocedures die voor de andere
vergunningen dan die voor publieke omroep worden toegepast. Dat betekent dat andere aanvragers dan omroepinstellingen niet voor deze
vergunningen in aanmerking komen.
Artikel 3.7
Dit artikel is op hoofdlijnen gelijkluidend aan het bestaande artikel 3.3,
derde lid, van de wet. De afwijking bestaat daarin dat in het voorgestelde
artikel is bepaald dat de frequentieruimte voor de publiek omroep wordt
toegekend voor het in de verschillende onderdelen bedoelde bereik voor
zover dat technisch mogelijk is. Dat is gebeurd om aan te geven dat aan
de publieke omroepen weliswaar frequentieruimte voor een bepaald
verzorgingsgebied (landelijk, provinciaal dan wel lokaal) wordt toegekend,
en dat er naar gestreefd wordt dit verzorgingsgebied zo goed mogelijk te
bedekken, maar dat een absolute garantie voor de volledige en ongestoorde ontvangst in het gehele verzorgingsgebied op elk tijdstip van de
dag niet gegeven kan worden. De ongestoorde ontvangst is namelijk
afhankelijk van een groot aantal factoren, zoals bijvoorbeeld weersomstandigheden, of de vraag of er hoge bebouwing in de buurt is die ongestoorde ontvangst bemoeilijkt.
Daarnaast is ten opzichte van de huidige tekst van de wet de passage
«onverminderd artikel 3.6» in de onderdelen c en d geschrapt. Deze
verwijzing is overbodig. Er is dus niet beoogd een inhoudelijke wijziging
aan te brengen. Het artikel over de weigeringsgronden voor een vergunning blijft onverkort van toepassing, ook na het schrappen van bedoelde
passage. Dat betekent bijvoorbeeld dat een vergunning voor zowel regionale als lokale publieke omroep geweigerd kan worden indien doelmatig
frequentiegebruik dit vordert.
Artikel 3.8
Voor de publieke omroep is op een aantal punten afgeweken van de systematiek van de onderbouwing en de toewijzing van de frequentieruimte
voor de overige publieke taken.
In de eerste plaats blijft net zoals onder het huidige regime een vergunning vereist. In de tweede plaats is de regeling van het behoefte-onderbouwingsplan niet van toepassing op de publieke omroep. In plaats
daarvan worden door de minister van Economische Zaken in overeenstemming met de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap beleidsregels vastgesteld. Met toepassing van deze beleidsregels zal de frequentieruimte voor de publieke omroep worden verdeeld.
Voor deze andere benadering zijn meerdere redenen. De «toewijzing» van
de betreffende frequentieruimte vindt, anders dan bij de andere publieke
taken, niet direct aan de betreffende vakminister, maar door middel van
vergunningverlening aan de betreffende omroepinstellingen plaats. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

15

Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap is met andere woorden
niet zelf de gebruiker van frequentieruimte die zijn behoefte moet onderbouwen. De gebruikers zijn de omroepsinstellingen. Een «behoefte-onderbouwing» door de minister van OCW is bij een dergelijke wijze van
vergunningverlening niet opportuun.
In de beleidsregels wordt in de eerste plaats aangegeven wat de omvang
is van de frequentieruimte die door middel van vergunningen aan instellingen van de publieke omroep ter beschikking kan worden gesteld. Met
de zinsnede «frequentieruimte die voor verschillende soorten programma’s beschikbaar wordt gesteld» is bedoeld het mogelijk te maken om in
de beleidsregels ook in te gaan op de vraag of er voor een bepaald
programma zoveel frequentieruimte ter beschikking gesteld wordt dat
uitzendingen in stereo mogelijk zijn. Indien er in een bepaalde situatie
minder frequentieruimte beschikbaar wordt gesteld, kan dat betekenen
dat een programma alleen in mono uitgezonden kan worden. Voorts is het
mogelijk in de beleidsregels aan te geven welk bereik programma’s
hebben, binnen de technische mogelijkheden. Ook kan in de beleidsregels
worden vastgelegd of er ruimte is voor medegebruik door een of meer
publieke omroepinstellingen en hoe wordt omgegaan met eventuele
restcapaciteit.
Met inachtneming van artikel 3.7 wordt er voldoende frequentieruimte
toegekend om de programma’s van de regionale een lokale omroep waarvoor op grond van de Mediawet zendtijd is toegewezen via de ether te
kunnen uitzenden. Er bestaat dus samenhang tussen het besluit van het
Commissariaat voor de Media om zendtijd toe te wijzen en het besluit van
de minister van Economische Zaken om daarna te beslissen over de
toekenning van frequentieruimte. Immers, een omroepinstelling kan
slechts daadwerkelijk een programma via de ether verzorgen indien er
naast de zendtijdtoewijzing een vergunning is voor het gebruik van de
desbetreffende frequentieruimte. Het ligt dan ook voor de hand dat het
Commissariaat voor de Media en het Agentschap Telecom van het ministerie van Economische Zaken, ieder vanuit zijn eigen verantwoordelijkheid
met betrekking tot de publieke omroep, met elkaar in contact treden over
de toewijzing van zendtijd via de ether en de verlening van een frequentievergunning aan een omroepinstelling.
Artikel 3.9
Het adagium «vergunningvrij waar mogelijk» is een van de belangrijkste
uitgangspunten van het nieuwe frequentiebeleid. In dat kader is de voormalige hoofdregel in de Telecommunicatiewet dat voor het gebruik van
frequentieruimte een vergunning nodig is, in dit wetsvoorstel in feite
verlaten en heeft vergunningvrij gebruik een meer prominente plaats
gekregen. Dit vloeit voort uit het feit dat technologische ontwikkelingen
het mogelijk maken frequenties beter te benutten, waardoor deze in het
algemeen relatief minder «schaars» worden. Zo zijn er technieken die
gebruik maken van lage vermogens, minder storing veroorzaken en is
apparatuur in staat zelf vrije frequentieruimte op te zoeken. Daardoor
komt er ruimte voor steeds meer vergunningvrije toepassingen. Dat
neemt overigens niet weg dat er ook voor vergunningvrij gebruik van
frequenties in het kader van doelmatig gebruik regels gesteld kunnen
worden. Dit artikel biedt daartoe de basis.
In het eerste lid, onderdeel c is de mogelijkheid opgenomen om eisen te
stellen aan de gebruiker van frequentieruimte. Naast eisen aan de
bekwaamheid van gebruikers van frequentieruimte valt daarbij te denken
aan eisen met betrekking tot de hoedanigheid van de gebruiker, bijvoorbeeld ten aanzien van de leeftijd van een natuurlijke persoon of voorwaarden ten aanzien van rechtspersonen.
Daarnaast is in onderdeel d een uitdrukkelijke delegatiegrondslag opgenomen voor nadere regels over de registratie van degenen die zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

16

hebben gemeld. Ingevolge de verplichtingen van de Internationale Telecommunicatie Unie dient een gebruiker van vergunningvrije frequentieruimte te beschikken over een document waaruit blijkt dat hij bevoegd
gebruiker is. Een eenzijdige melding volstaat derhalve niet. Vastgesteld
moet worden dat de betrokkene aan de voorwaarden voor vergunningvrij
gebruik voldoet, waarna registratie plaats vindt en betrokkene daarover
wordt bericht. Bij de registratie worden ook de zogenaamde roepletters of
een andere combinatie van letters of cijfers toegekend. De gebruiker krijgt
deze code toegekend met het oog op identificatie voor veiligheids- en
toezichtsdoeleinden, zowel binnen als buiten Nederland.
Artikel 3.10
In het frequentieplan wordt wat betreft de procedures bedoeld in het
eerste lid, onder a en b al aangeven voor welke frequentiebanden een van
deze procedures zal worden toegepast.
In het eerste lid, onder b, wordt een nieuw verdeelinstrument geïntroduceerd, namelijk de verdeling, afhankelijk van het aantal aanvragen dat
voor bepaalde frequentieruimte is ingediend (de zogenaamde «verdeling
op afroep»). In het frequentieplan zal worden aangegeven voor welke
frequentiebanden dit verdeelinstrument zal worden gebruikt. Deze verdeling op afroep zal beperkt worden ingezet, namelijk als niet op voorhand
duidelijk is of er al dan niet sprake is van schaarste. Dit zal zich naar
verwachting vooral voordoen bij zogenoemde «niche» markten, maar kan
ook worden toegepast bij de verdeling van frequentieruimte die bij een
veiling of vergelijkende toets is «overgebleven». Dan zal het frequentieplan hierop worden aangepast. Bij de keuze voor de verdeling op afroep
zal de minister tevens letten op gedrag- en structuurkenmerken, zoals het
aantal spelers in de markt, de positionering ten opzichte van de consument en de plaats van het frequentiegebruik in de waardeketen. Kenmerkend voor dit verdeelinstrument is dat niet de overheid, maar de markt
hier het moment van verdelen bepaalt. Dat moment wordt bepaald door
de eerste aanvrager van de betreffende frequentieruimte. De minister
maakt bekend dat een aanvraag in de categorie «verdeling op afroep» is
ontvangen en stelt belangstellenden in de gelegenheid eveneens een
aanvraag in te dienen. Indien er verder geen belangstelling bestaat, dan
verkrijgt de aanvrager de frequentieruimte om niet. In het geval er meerdere belangstellenden zijn, dan wordt overgegaan tot het starten van een
eenvoudige, gestandaardiseerde veilingprocedure. Deze procedure kan
zich vervolgens, afhankelijk van de beschikbare frequentieruimte en het
aantal gegadigden, meerdere malen herhalen.
Met dit instrument wordt op een eenvoudige wijze inhoud aan flexibilisering gegeven en creëert de overheid maximale ruimte voor innovatieve
toepassingen. Een belangrijk voordeel voor de markt is dat deze wijze van
verdelen eenvoudiger en sneller is en minder voorbereiding en onderzoek
van marktpartijen vraagt dan bij een reguliere veiling of vergelijkende
toets, die worden gehanteerd bij verwachting van schaarste. Daarbij is het
voordeel voor de overheid dat er minder tijd en energie moet worden
gestoken in het voorbereiden van de verdeelprocedure, zeker als de
behoeftepeiling wordt opgenomen als onderdeel van de betreffende
veilingregeling.
In het eerste lid, onder d, is sprake van een financieel bod. Dit bod kan, als
een van de criteria, onderdeel zijn van de vergelijkende toets. Of dit bod al
dan niet de doorslag geeft bij een vergelijkende toets, is afhankelijk van de
opzet en inrichting van de betreffende verdeling en de verschillende
wegingsfactoren die daarbij worden gehanteerd. Daarmee moet dit financieel bod worden onderscheiden van het zogenoemde financieel instrument, bedoeld in artikel 3.15 en van de veiling, bedoeld in het onderhavige artikel, eerste lid, onder e en f. Met de veiling, volgend op een
vergelijkende toets, bedoeld onder e, wordt beoogd om de vergunning

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

17

alsnog toe te wijzen in situaties waarbij partijen na de vergelijkende toets
gelijk eindigen.
Op grond van het tweede lid maakt Onze Minister nog een nadere keuze
voor een van de procedures bedoeld in het eerste lid onder c tot en met f.
De keuze voor een van deze procedures wordt dus in tegenstelling tot de
beide andere procedures niet in het frequentieplan gemaakt, maar vereist
een apart besluit van Onze Minister. Dit is de onder de huidige wetgeving
reeds bekende zogenaamde bekendmaking waarin aangegeven wordt
voor welke verdelingsprocedure in een concreet geval gekozen wordt en
op welk tijdstip deze procedure zal aanvangen. Op grond van bestaande
jurisprudentie is dit een besluit van algemene strekking waartegen
bezwaar en beroep openstaat.
Conform het gestelde in de Nota frequentiebeleid 2005 en in lijn met het
kabinetsstandpunt over het MDW-rapport «veilen en andere allocatiemechanismen» zal bij de nader te maken keuze primair gekozen worden
voor de veiling als verdeelinstrument. De veiling levert immers economisch gezien de meest efficiënte verdeling op.
Het hanteren van de veiling als verdeelinstrument heeft de voorkeur
indien de aan vergunningen te verbinden voorschriften eenduidig en voor
alle potentiële vergunninghouders vooraf bepaald kunnen worden.
Wanneer de vergunningvoorschriften niet vooraf te bepalen zijn, dan is de
vergelijkende toets het eerst aangewezen verdeelinstrument. Met dit
verdeelmechanisme is het mogelijk om het bod van degene die het beste
aan de gestelde beleidsdoelen voldoet, achteraf vast te leggen in de aan
diens vergunning te verbinden voorschriften.
Concreet vertaald naar het frequentiebeleid betekent dit dat de vergelijkende toets naar verwachting met name kan worden gebruikt bij de verdeling van frequentieruimte voor commerciële omroep, waarbij de vergunningvoorschriften achteraf worden bepaald. Dat wil zeggen dat de
betreffende vergunninghouders in de vergunningvoorschriften worden
gehouden aan datgene wat zij in de aanvraag om een vergunning hebben
aangegeven en waarop zij in de vergelijkende toetsprocedure zijn geselecteerd.
Het Kabinet acht het van groot belang om de doelstellingen van de verdeling duidelijk te formuleren voorafgaand aan de keuze van het verdelingsmechanisme en de vormgeving daarvan. Bovendien zullen de doelstellingen, de marktordening en de vormgeving van het mechanisme steeds
in samenhang moeten worden beschouwd.
Bij zowel veiling als vergelijkende toets is het van belang dat er sprake is
van een zekere concurrentie tussen de deelnemers om partijen te prikkelen een goed aanbod neer te leggen. Voorkomen moet worden dat
partijen samenspannen en dat zittende partijen nieuwkomers van de
markt kunnen weren. Bij het opzetten en inrichten van de verdelingsprocedures zal het voorgaande dan ook als uitgangspunt worden gehanteerd en zal rekening worden gehouden met eerdergenoemd Kabinetsstandpunt.
Het vijfde tot en met zevende lid strekken ter implementatie van de artikelen 5, derde en 7, vierde lid, van de Machtigingsrichtlijn. Hierin is
bepaald dat besluiten over frequentievergunningen voor frequentieruimte
die in het frequentieplan voor bepaalde bestemmingen is gereserveerd en
die worden verdeeld door middel van vergelijkende en op mededinging
gebaseerde selectieprocedures binnen 9,5 maand na ontvangst van de
aanvraag om een dergelijke vergunning moeten worden genomen. In het
systeem van de wet gaat het dan om verdeling via een vergelijkende toets
of een veiling. In verband hiermee is in het vijfde lid bepaald dat Onze
Minister binnen 20 weken na de ontvangst van een aanvraag het zogenaamde bekendmakingsbesluit neemt, waarin is aangegeven wanneer
een bepaalde verdeelprocedure start en voorts is aangegeven of dit via
een veiling of een vergelijkende toets gaat gebeuren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

18

Het bekendmakingsbesluit is de formele start van de verdeelprocedure die
in totaal niet langer dan 40 weken vanaf het tijdstip van ontvangst van een
aanvraag om een vergunning mag duren. Dit is eveneens verwoord in het
vijfde lid. Binnen deze termijn moet er een besluit genomen zijn omtrent
het al dan niet verlenen van een vergunning.
Artikel 3.11
Met artikel 3.11 wordt een expliciete wettelijke grondslag gecreëerd om te
kunnen bereiken dat bij een beperkte beschikbaarheid van frequentieruimte zoveel mogelijk partijen in staat worden gesteld een vergunning
voor het gebruik van die frequentieruimte te verkrijgen. Daartoe wordt
voorzien in de mogelijkheid om bij regeling van de minister van Economische Zaken voorafgaande aan de verdeling van de schaarse frequentieruimte de hoeveelheid per aanvrager te verkrijgen frequentieruimte te
beperken tot een vast te stellen maximum. Indien dit voor een optimale
verdeling van frequentieruimte nodig is kan de minister rekening houden
met frequentieruimte die reeds eerder is verleend. Daarbij is niet relevant
of de frequentieruimte door middel van één dan wel door middel van
meerdere procedures wordt verdeeld. In de praktijk kan dit betekent dat
een regeling als bedoeld in artikel 3.11 tot gevolg heeft dat nieuwkomers
meer frequentieruimte kunnen verwerven dan zittende partijen die reeds
beschikken over een vergunning. Een regeling als bedoeld in artikel 3.11
kan echter niet tot gevolg hebben dat vergunningen voor het gebruik van
frequentieruimte worden ingetrokken die reeds zijn verleend voor inwerkingtreding van de op artikel 3.11 gebaseerde ministeriële regeling. Daar
verzet het rechtszekerheidsbeginsel zich tegen. Een regeling als bedoeld
in artikel 3.11 kan dus voor reeds bestaande vergunninghouders alleen de
mogelijkheden beperken om extra frequentieruimte te verwerven.
Bij de verkaveling van de beschikbare frequentieruimte over vergunningen zal rekening worden gehouden met de technische mogelijkheden,
de internationale verplichtingen en de doelmatigheid van het gebruik van
de vergunning.
Dit kan leiden tot vergunningen waarvan de omvang van de daartoe behorende frequentieruimte verschillend is. De omvang van een vergunning
kan echter nooit groter zijn dan het door de minister vastgestelde
maximum aan frequentieruimte die een aanvrager kan verkrijgen. De
vergunningen kunnen wel kleiner van omvang zijn. In dat geval kan een
aanvrager meerdere vergunningen verwerven zolang de totale omvang
van de te verwerven vergunningen tezamen beneden de maximale
hoeveelheid te verkrijgen frequentieruimte blijft.
De op grond van de artikelen 3.16 , tweede lid, onder b, en de weigeringsgrond van artikel 3.18, tweede lid, onder c opgenomen mogelijkheden
behoeven niet in alle gevallen toereikend te zijn om een concentratie van
de beschikbare frequentieruimte bij slechts enkele vergunninghouders te
voorkomen. Het beperken van de hoeveelheid frequentieruimte per
aanvrager uitsluitend op gronden van doelmatigheid zou kunnen leiden
tot een te schraal aanbod van onafhankelijk van elkaar opererende
aanbieders. Ook zijn er situaties denkbaar waarin gezien de beschikbare
frequentieruimte slechts een beperkt aantal vergunningen te vergeven
zijn, en waarin een partij toch twee of meer vergunningen zou kunnen
verwerven en daarmee een groot beslag op de beschikbare frequentieruimte legt, zonder dat gesteld kan worden dat daardoor de daadwerkelijke mededinging in aanzienlijke mate zou worden beperkt. Toch kan het
voor de gevarieerdheid van het aanbod en de daadwerkelijke keuze voor
de gebruikers gewenst zijn om een te sterke concentratie van de beschikbare frequentieruimte bij een of meer partijen te voorkomen. In die
situatie zou een beroep op artikel 3.11 kunnen worden gedaan tenzij
artikel 82f van de Mediawet van toepassing is. Artikel 82f van de Mediawet kent reeds een bepaling waarin de mogelijkheid tot het verkrijgen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

19

frequentieruimte bij FM-frequenties wordt beperkt. Als die situatie zich
voordoet, is de Mediawet van toepassing en niet onderhavig artikel.
Het beperken van de hoeveelheid frequentieruimte die een aanvrager kan
verkrijgen en daarmee het beperken van het aantal te verkrijgen vergunningen wordt door de Europese regelgeving mogelijk gemaakt. Zo staat
de Machtigingsrichtlijn toe dat ter bevordering van de mededinging
sommige ondernemingen worden uitgesloten van de procedure voor het
verkrijgen van bepaalde radiofrequenties. In dit verband zijn relevant de
overwegingen 22 en 23 van de Machtigingsrichtlijn. Het algeheel
uitsluiten van ondernemingen is hier – in tegenstelling tot artikel 3.16,
tweede lid, onder b, niet aan de orde. Het gaat er hier om dat een
aanvrager beperkt kan worden in het verkrijgen van frequentieruimte tot
het maximum dat door de minister van Economische Zaken wordt vastgesteld. Gelet op het doel van artikel 3.11, het bewerkstelligen van een
voldoend gevarieerd aanbod van onafhankelijke aanbieders, ligt het voor
de hand om alleen in gevallen van grote schaarste eventueel toepassing
te geven aan dit artikel. Voorts moet de toepassing van artikel 3.11 een
flexibel gebruik van frequentieruimte, waaronder gehele of gedeeltelijke
overdracht van vergunningen, niet onnodig bemoeilijken.
In dit licht is ook het voorgestelde artikel 3.19, tweede lid, onderdeel g,
van belang. Een vergunning die is verleend in het kader van een verdeling
waarbij toepassing is gegeven aan artikel 3.11, kan worden ingetrokken
als de zeggenschap daarover in handen komt van een andere vergunninghouder die ook een of meer van dergelijke vergunningen heeft verworven,
waarbij de maximale omvang van de te verkrijgen frequentieruimte is
gemaximeerd en dit maximum wordt overschreden. Bij het al dan niet
intrekken van een vergunning dan wel het al dan niet toestaan van overdracht van een vergunning zal terdege rekening moeten worden gehouden met de feitelijke marktontwikkelingen. Het is immers niet uitgesloten
dat blijkt dat een zekere mate van concentratie in de markt onvermijdelijk
is. Dat kan er toe leiden dat de oorspronkelijke doelstelling om een zo
gevarieerd mogelijk aanbod in stand te houden, niet meer in de volle
omvang in stand kan blijven. In zulke gevallen ligt het ook niet voor de
hand onverkort toepassing te geven aan artikel 3.19, tweede lid, onder g.
De wet biedt daar ook de ruimte voor, omdat het geen dwingende
intrekkingsgrond betreft. Van belang is nog op te merken dat deze
intrekkingsgrond slechts kan worden toegepast met betrekking tot vergunningen die zijn uitgegeven in het kader van een verdeling waarbij toepassing is gegeven aan artikel 3.11 en dan alleen ten opzichte van die
vergunninghouders die zelf ook reeds een of meer vergunningen hebben
waarbij de omvang van de te verkrijgen frequentieruimte is gemaximeerd.
In het tweede lid van artikel 3.11 is een voorziening opgenomen voor de
gevallen dat verschillende aanvragers met elkaar verbonden zijn op een
zodanige wijze dat één van de aanvragers kan bepalen op welke wijze de
te verkrijgen vergunningen zullen worden aangewend. Om de doelstelling
van een evenwichtige verdeling van beschikbare vergunningen te realiseren, is het nodig dat aanvragers die met elkaar verbonden zijn en
waarbij één van de aanvragers een dominerende invloed heeft, als één
aanvrager worden aangemerkt. Tevens wordt aangegeven wanneer in elk
geval van een dominerende invloed door één van de aanvragers bij met
elkaar verbonden aanvragers mag worden uitgegaan. Het betreft hier
twee in de praktijk gangbare constructies. In onderdeel a gaat het om de
situatie dat een aanvrager over de meerderheid van de stemrechten
verbonden aan de door de rechtspersoon uitgegeven aandelen beschikt.
Onderdeel b heeft betrekking op benoeming van bestuurders of leden van
een toezichthoudend orgaan. Benoeming kan geschieden door leden
(verenigingen) of aandeelhouders (nv’s en bv’s) of op rechtstreekse wijze.
Indien een aanvrager voldoet aan onderdeel a of b wordt, zoals reeds
vermeld, vermoed dat de desbetreffende aanvrager een dominerende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

20

invloed kan uitoefenen over de andere aanvrager. Overigens kan ook in
andere situaties sprake zijn van dominerende invloed.
Artikel 3.12
In dit artikel is de basis gelegd voor het verlenen van vergunningen voor
het doen van experimenten met een maximale duur van een jaar. Deze
kunnen onder door de minister te stellen voorschriften en beperkingen
worden verleend. Het is niet de bedoeling dat deze vergunningen worden
gebruikt voor het verrichten van commerciële activiteiten. Bij het stellen
van voorschriften valt niet alleen te denken aan technische voorschriften,
maar ook aan andersoortige voorschriften zoals bijvoorbeeld rapportageverplichtingen aan de minister met betrekking tot het verloop en de voortgang van het experiment. Met dit artikel, dat een ruimere basis creëert
voor experimenten dan voorheen, is het huidige artikel 18.1 van de
Telecommunicatiewet overbodig geworden. Dit artikel zal dan ook worden
geschrapt.
Artikel 3.14
Op grond van het tweede lid kan bij vergunningvoorschrift worden
bepaald dat de houder van een vergunning verplicht is bepaalde diensten
te verzorgen en dat aan de verzorging van die diensten bij wijze van
vergunningvoorschrift of aan de vergunning verbonden beperkingen
bepaalde eisen kunnen worden gesteld.
Artikel 3.15
Dit artikel strekt tot vereenvoudiging van het huidige zogenoemd «financieel instrument». Dit instrument kan op grond van artikel 13 van de
eerder genoemde Machtigingsrichtlijn slechts worden ingezet om een
optimaal gebruik van frequentieruimte te waarborgen. Met de toepassing
van het financieel instrument zal zoveel mogelijk terughoudendheid
worden betracht. Daarbij zal ook rekening worden gehouden met de
mogelijke innovatieve werking van de betreffende toepassing.
Bij een verdeling van schaarse vergunningen door middel van een veiling
fungeert de veiling zelf in beginsel reeds als instrument om optimaal
gebruik van frequentieruimte te waarborgen.
Bij verdeling door een vergelijkende toets, al dan niet met een financieel
bod, wordt de meest efficiënte gebruiker geselecteerd op basis van van
tevoren vastgestelde, inhoudelijke criteria.
Voor initiële uitgifte van vergunningen voor schaarse frequenties (door
middel van veiling of vergelijkende toets met financieel bod) ligt toepassing van het financieel instrument in beginsel niet voor de hand. Desalniettemin kunnen de specifieke omstandigheden bij een bepaalde verdeling reden zijn om zowel bij een veiling als bij een vergelijkende toets, al
dan niet met een financieel bod, het financieel instrument toe te passen.
De hoogte van het bedrag wordt in dit artikel gerelateerd aan de waarde
die anderen dan de vergunninghouder aan het gebruik van desbetreffende frequentieruimte – met bijbehorende beperkingen en voorwaarden
– toekennen. Een mogelijk element bij deze waardebepaling is de vraag
welke kosten de andere gebruiker moet maken om zonder de betreffende
frequentieruimte (bijvoorbeeld in een andere frequentieband) toch een
zelfde resultaat te behalen. Het alternatief met de laagste kosten geeft dan
een indicatie van de waarde van de frequentieruimte voor die andere
gebruiker.
Bij de bepaling van de economische waarde van een vergunning moeten
de beperkingen en voorwaarden van toepassing op de onderliggende
frequentieruimte meegenomen worden. Met inachtneming van deze
beperkingen zijn alternatieve toepassingen mogelijk die eveneens gebruik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

21

zouden kunnen maken van de onderliggende frequentieruimte. Bij de
vaststelling van de economische waarde van de frequentieruimte zal de
waarde van deze alternatieve toepassingen moeten worden ingeschat.
In geval van verlenging zal een bedrag vastgesteld worden voor de te
verlengen periode. De hoogte van dit bedrag wordt gerelateerd aan de
waarde die een ander dan de degene wiens vergunning wordt verlengd
toekent aan de frequentieruimte – met bijbehorende beperkingen en voorwaarden –, indien deze frequentieruimte vrij zou komen op het tijdstip
waarop de vergunning zonder verlenging af zou lopen.
Hoewel de hoofdregel is dat vergunningen voor schaarse frequenties niet
verlengd worden, kan verlenging in uitzonderlijke gevallen aan de orde
zijn. Dit kan noodzakelijk zijn wegens zwaarwegende economische of
maatschappelijke redenen, bijvoorbeeld in de overgangsfase van een
analoge naar een digitale techniek. In een dergelijke situatie zal de
minister het financieel instrument kunnen hanteren, niet alleen om een
optimaal frequentiegebruik te waarborgen, maar ook ter voorkoming van
het verwijt van staatssteun aan de profiterende vergunninghouder. De
vergunninghouder wiens vergunning verlengd wordt, zal daarvoor dan
een prijs moeten betalen.
Zowel binnen een veiling of een vergelijkende toets kan, ongeacht de
vraag of er bij een concrete verdeling sprake zal is van de toepassing van
een financieel instrument, een zogenoemde «reserveprijs» worden gehanteerd. Dat is een prijs die bijvoorbeeld bij een veiling als een «beginprijs»
wordt gesteld als start van het biedingsproces tijdens de veiling. Deze
reserveprijs is bedoeld om niet-serieuze bieders te weren en om de verdeling vlotter te laten verlopen. Bovendien is het mogelijk om de frequenties
te herbestemmen als de reserveprijs niet wordt geboden.
Het financieel instrument zal worden toegepast in de vorm van een
bedrag dat in één keer betaald moet worden. Behalve dat daarmee discussies kunnen worden voorkomen over de hoogte van periodieke betalingen, of over de betaling in geval van gewijzigde omstandigheden, zoals
(gedeeltelijke) overdracht van de vergunning of faillissement van de
vergunninghouder, worden hiermee de beheerskosten van de overheid en
de administratieve lasten van de vergunninghouders beperkt.
Er is bewust gekozen voor een ruime discretionaire bevoegdheid voor de
minister bij de toepassing van het financieel instrument. In de eerste
plaats past dit bij het belangrijkste uitgangspunt van de Nota Frequentiebeleid 2005, namelijk flexibilisering. Voorts maakt de discretionaire
bevoegdheid het de minister mogelijk om per geval waarin het instrument
zal worden toegepast, het instrument aan de specifieke omstandigheden
aan te passen. Bovendien kan met een dergelijke regeling eenvoudiger
worden ingespeeld op toekomstige ontwikkelingen, met name in Europees verband. In dat kader is het niet uitgesloten dat vergunningen op de
langere duur automatisch verlengbaar zullen worden en dat er meer
ruimte zal komen voor een zogenoemde secundaire spectrummarkt.
Frequentieruimte zal flexibeler inzetbaar en makkelijker verhandelbaar
worden en er zullen minder verdelingen vanuit de overheid plaatsvinden.
In dat scenario moet de mogelijkheid worden opengehouden om met het
financieel instrument zonodig prikkels te kunnen geven voor een optimaal
frequentiegebruik.
Artikel 3.16
In dit artikel wordt een grondslag gegeven om bij algemene maatregel
van bestuur regels te stellen met betrekking tot de verlening of wijziging
van vergunningen.
In het tweede lid, onder b, is aangegeven dat in de algemene maatregel
van bestuur ook regels kunnen worden gesteld ter waarborging van de
daadwerkelijke mededinging. Bij het verdelen van schaarse frequentie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

22

ruimte kan het om reden van het tot stand brengen van daadwerkelijke
concurrentie op een relevante markt nodig zijn dat bepaalde aanbieders
van openbare elektronische communicatienetwerken of openbare elektronische communicatiediensten, worden uitgesloten van die verdeling. Dit
kan bijvoorbeeld aan de orde zijn indien het uit oogpunt van concurrentie
noodzakelijk is dat de voorsprong die een aanbieder die reeds langere tijd
op de markt actief is niet wordt vergroot door het verkrijgen van een
vergunning voor het gebruik van bepaalde frequentieruimte. Indien een
dergelijke situatie zich voordoet, kan het wenselijk zijn dat die aanbieder
niet wordt toegelaten tot de procedure inzake de vergunningverlening,
omdat in feite al vast staat dat hij geen vergunning zal kunnen verkrijgen.
Dit is met name van belang indien de vergunningen voor het gebruik van
frequentieruimte zullen worden verleend door middel van de procedure
van veiling of van vergelijkende toets. Het indienen en behandelen van de
aanvraag van de desbetreffende aanbieder zal zowel aan de zijde van die
aanbieder als aan de zijde van de overheid nodeloos leiden tot kosten.
Tevens zou behandeling van een dergelijke aanvraag, ongeacht of de
vergunningen voor het gebruik van radiofrequenties door middel van een
vergelijkende toets of een veiling worden verleend, kunnen leiden tot een
niet transparante procedure indien al op voorhand vaststaat dat eerder
bedoelde aanvrager niet in aanmerking komt voor een vergunning.
Daarom bestaat er de mogelijkheid om een of meer aanbieders van elektronische communicatienetwerken of elektronische communicatiediensten
uit te sluiten van deelname aan een veiling of een vergelijkende toets.
Uiteraard vindt uitsluiting vooraf alleen plaats indien dat noodzakelijk is in
verband met het bevorderen van daadwerkelijke concurrentie of het in
stand houden van daadwerkelijke concurrentie op de relevante markt. Dit
kan alleen indien de desbetreffende vergunning of vergunningen worden
verleend door middel van een veiling (op afroep) of een vergelijkende
toets, al dan niet met een financieel bod. Het voorgestelde lid is in overeenstemming met artikel 7, derde lid, van de Machtigingsrichtlijn dat
bepaalt dat het verlenen van vergunningen voor het gebruik van schaarse
frequentieruimte geschiedt op basis van objectieve, transparante en nietdiscriminerende criteria. Bij het opstellen van de hiervoor bedoelde
criteria moet immers tevens rekening worden gehouden met het bereiken
van de doelstellingen van artikel 8 van de Kaderrichtlijn. Een van die doelstellingen is het bevorderen van concurrentie. Uit overweging 23 bij de
Machtigingsrichtlijn blijkt dat dat er toe kan leiden dat bepaalde aanbieders op voorhand worden uitgesloten van het verkrijgen van een vergunning voor het gebruik van frequentieruimte. De bepaling laat onverlet dat
tijdens de behandeling van een aanvraag voor een vergunning voor het
gebruik van schaarse frequentieruimte blijkt dat de verlening van de
aangevraagde vergunning of vergunningen aan de desbetreffende
aanvrager leidt tot een aanzienlijke beperking van de daadwerkelijke
concurrentie op de relevante markt. In dat geval kan de vergunning
worden geweigerd op grond van artikel 3.18, tweede lid, onder d, van de
wet.
Artikel 3.17
In het tweede lid is als uitgangspunt vastgelegd dat slechts vergunningen
die zijn verdeeld op volgorde van binnenkomst kunnen worden verlengd.
Dat zijn dus de niet-schaarse vergunningen. Na de initiële verlening van
deze vergunningen worden zij telkens van rechtswege verlengd voor een
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur te bepalen periode. Dit is
de zogenaamde voortrollende verlenging van vergunningen. De periode
waarvoor de niet-schaarse vergunningen worden verlengd, kan verschillen voor de te onderscheiden categorieën niet-schaarse vergunningen. De
voortrollende verlenging kan eindigen na een besluit van de minister dat
hij uiterlijk twee jaar voor afloop van de looptijd van de vergunning moet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

23

nemen. Er is gekozen voor een termijn van twee jaar, omdat daarmee
voorkomen wordt dat vergunninghouders geconfronteerd worden met het
feit dat hun vergunningen op (zeer) korte termijn aflopen.
Artikel 3.18
Dit artikel is op hoofdlijnen gelijkluidend met het bestaande artikel 3.6 van
de wet
In het eerst lid, onder d, wordt tot uitdrukking gebracht dat een vergunning aan de publieke omroep wordt geweigerd als het commerciële
omroep betreft. Het systeem van de wet verzet zich er namelijk tegen dat
een publieke omroep meedoet aan een veiling of vergelijkende toets. Om
die reden wordt in onderdeel d bepaald dat in een dergelijke situatie de
vergunning zal worden geweigerd.
Ten opzichte van de bestaande tekst van de wet is de in het tweede lid,
onder c opgenomen weigeringsgrond dat de aanvraag of de aanvrager
niet voldoet aan de bij of krachtens de wet gestelde regels vervallen.
De op grond van de in het eerst lid, onder f opgenomen weigeringsgrond
(de verlening is in strijd met de bij of krachtens de wet gestelde regels) is
ruim genoeg om ook in gevallen waarin de aanvraag of aanvrager niet
voldoet aan de gestelde regels een weigering op te baseren.
De weigeringsgrond van het tweede lid onder d, is redactioneel gewijzigd
ten opzichte van de voorheen bestaande weigeringsgrond, zonder dat
daarmee een inhoudelijke wijziging wordt beoogd. Deze weigeringsgrond
strekt er nog steeds toe te verzekeren dat de omgeving van radiozendapparaten die worden gebruikt in het kader van een te verlenen vergunning gevrijwaard blijft van elektromagnetische storingen, die in andere
elektrische of elektronische apparatuur dan de desbetreffende radiozendapparaten worden opgewekt.
Dergelijke storingen worden veroorzaakt doordat de gewenste signalen en
de ongewenste signalen van de uitstralende radiozendapparaten in hun
omgeving een zodanig elektromagnetisch veld opwekken, dat de goede
werking van elektrische apparaten die zich in dit veld bevinden nadelig
kan worden beïnvloed. Op het voorkomen van deze problemen is van
toepassing de EG-richtlijn inzake de elektromagnetische compatibiliteit
(richtlijn 2004/108/EG), welke in hoofdstuk 10 van de wet is geïmplementeerd. Het gewenste signaal van een radiozendapparaat kan echter niet
worden aangemerkt als een verschijnsel van elektromagnetische compatibiliteit. Deze conclusie is neergelegd in de officiële «guidelines», uitgegeven door de Europese Commissie over de toepassing van de EMCrichtlijn. Gevolg van een en ander is dat de richtlijn, evenals de daarop
gebaseerde nationale wetgeving op deze gewenste signalen niet van
toepassing kan zijn. De onderhavige bepaling voorziet nu in deze lacune.
Artikel 3.19
Dit artikel is op hoofdlijnen gelijkluidend aan artikel 3.8 van de huidige
wet. Nieuw is dat de minister voordat hij besluit over te gaan tot intrekking op grond van het feit dat de instandhouding van de vergunning de
daadwerkelijke mededinging zou kunnen beperken, het advies van OPTA
hierover inwint.
Artikel 3.20
Voor het behandelen van verzoeken tot overdracht is er gekozen voor een
algemene regeling, om de minister de gelegenheid te geven maatwerk te
leveren, waarbij uitdrukkelijk de mogelijkheid bestaat om, al dan niet op
aanvraag van de betrokken partijen, de aan de vergunning verbonden
voorschriften en beperkingen te wijzigen. De minister zal daarbij streven
naar maximale flexibiliteit, uiteraard met inachtneming van de gevolgen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

24

van een dergelijk besluit voor alle betrokkenen, zowel zittende partijen als
eventuele nieuwkomers. Daarbij zal er overigens voor worden gewaakt
dat de overdracht wordt gebruikt om de oorspronkelijk aan de vergunning
verbonden voorschriften te omzeilen. Voorts voorziet het wetsvoorstel in
een adviserende rol voor OPTA bij de overdracht van vergunningen in die
gevallen waarbij naar het oordeel van de minister de daadwerkelijke
mededinging in het geding is. Dit zal met name het geval zijn bij de
schaarse vergunningen. Deze bepaling is een logische aanvulling op de
adviserende rol die OPTA reeds heeft bij de intrekking en de weigering
van vergunningen.
Het vijfde lid van dit artikel strekt tot implementatie van artikel 9, vierde
lid, van de Kaderrichtlijn (2002/21/EG) waarin onder andere bepaald wordt
dat indien de minister van Economische Zaken toestemming geeft voor de
overdracht van een vergunning voor het gebruik van frequentieruimte van
die toestemming mededeling wordt gedaan.
Artikel 3.21
Ten opzichte van het bestaande artikel 3.9 is in dit artikel het begrip
vergunninghouders gewijzigd in gebruikers, omdat niet langer alle gebruikers van frequentieruimte tevens vergunninghouder zijn. Daarbij wordt
met name gedoeld op de gebruikers die hun frequenties hebben
verkregen door «directe toewijzing», als bedoeld in artikel 3.5. Dit artikel is
eveneens van toepassing op de houders van een «bij voorrang» verleende
vergunning voor publieke omroep. Voorts is de in de wet opgenomen
termijn van zes weken vervangen door een door Onze Minister te bepalen
termijn. Dat schept mogelijkheden om de termijnen voor verschillende
soorten samenwerking verschillend vast te stellen. Dit artikel ziet tevens
op de situatie waarin de minister voor bepaalde bestemmingen medegebruik heeft opgelegd. Voor de volledigheid wordt hier vermeld dat
geschillen over de in dit artikel bedoelde samenwerking vallen onder de
geschillenregeling, bedoeld in artikel 12.10 van de wet. Op grond van dat
artikel kan Onze Minister op aanvraag van een van beide partijen voorschriften geven inzake het tot stand brengen van de in dit artikel bedoelde
overeenkomst.
Artikel 3.22
De in het derde lid, onder e opgenomen mogelijkheid tot ontheffingsmogelijkheid betreft de situatie waarin inzet van middelen waarmee een
afwijkend gebruik van frequentieruimte plaatsvindt, nodig is om personeel door middel van oefening voor te bereiden op een eventuele daadwerkelijke noodzaak voor inzet van die middelen. De reguliere opleiding
van personeel zal doorgaans plaats moeten vinden in situaties waarin
geen inbreuk wordt gemaakt op het normale gebruik van frequentieruimte, bijvoorbeeld door een frequentie te kiezen waarvoor geen vergunning is vereist, of te oefenen onder gecontroleerde omstandigheden
(bijvoorbeeld op een afgelegen oefenterrein) zodat de aanbieder van de
elektronische communicatiedienst geen hinder ondervindt van het afwijkende gebruik van frequentieruimte. In bijzondere gevallen, dat wil
zeggen indien er een noodzaak is voor het oefenen van personeel en het
testen van apparatuur in de meest realistische omstandigheden, zal
toestemming gegeven kunnen worden voor een afwijkend gebruik van
frequentieruimte voor dit doel.
In het vierde lid is bepaald dat de Algemene wet bestuursrecht niet van
toepassing is op de voorbereiding, totstandkoming en tenuitvoerlegging
van een ontheffing in verband met de strafrechtelijke handhaving van
bepaalde misdrijven, de vaststelling van de verblijfplaats van aan te
houden personen en in verband met de uitoefening van de taken van de
Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst of de Militaire Inlichtingenen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

25

Veiligheidsdienst. Besluiten genomen met betrekking tot de taakuitoefening van genoemde veiligheidsdiensten of justitiële diensten dienen
geheim te blijven en zijn daarom uitgezonderd van de werking van de
Algemene wet bestuursrecht.
Artikel 3.23
In artikel 3.23, eerste lid, wordt de wettelijke basis gelegd voor het
antenneregister. De minister van Economische Zaken houdt een openbaar
register met gegevens ten aanzien van antenne-opstelpunten, antennesystemen en antennes.
Ingevolge het tweede lid worden bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur nadere regels gesteld omtrent het register. Allereerst zal geregeld
moeten worden, welke antennes wel en niet in het register opgenomen
worden. Gedacht wordt aan een algemene bepaling op grond van technische parameters en een limitatieve lijst van antennes in een ministeriële
regeling. De ontwikkeling van nieuwe draadloze technieken gaat dermate
snel, dat een flexibel inspelen op deze technologieën wenselijk is. Ook
antennes voor vergunningvrije toepassingen kunnen registratieplichtig
zijn, als deze voldoen aan de criteria én als deze van maatschappelijk
belang worden geacht. In het frequentiebeleid kan maatwerk worden
geleverd door op grond van artikel 3.18, tweede lid, van de wet aanvullende eisen te stellen als daar gelet op de locale situatie aanleiding voor
bestaat. Soms kan bewust worden gekozen voor een hoger geplaatste
antenne met een aangepast uitgestraald vermogen. Indien locale omstandigheden daarom vragen worden dergelijke eisen in de vergunning opgenomen. Bij vergunningvrije toepassingen komt dit uiteraard niet voor,
maar in sommige gevallen is het wel wenselijk om te weten, waar
antennes staan die voor vergunningvrije frequenties worden gebruikt.
Het register zal via internet gratis te raadplegen zijn. De inrichting van het
register moet aansluiten bij enerzijds de doelstelling van transparante
informatievoorziening en anderzijds de eisen van privacy, bedrijfsvertrouwelijkheid en staatsveiligheid zoals deze worden gesteld in de Wbp
en de Wob. Daarom ligt de nadruk op bevraging op grond van het
postcodegebied. Bewust wordt een drempel ingebouwd om op eenvoudige wijze een heel netwerk in kaart te brengen. Locatiegegevens op een
kaartje van het postcodegebied dragen bij aan de transparantie en de
informatiebehoefte.
Uit hoofde van bestaande taken kan de minister van Economische Zaken
informatie vragen aan frequentiegebruikers; dit is limitatief beschreven in
het Frequentiebesluit. Voor zover ten behoeve van het register aanvullende informatie nodig is, zullen hiervoor wederom in het Frequentiebesluit nadere regels opgenomen worden. Er bestaat onderscheid tussen
de informatiebehoefte voor het toezicht op frequentiegebruik en hetgeen
van deze informatie in het register openbaar wordt gemaakt. Hetgeen in
het openbare register wordt opgenomen zal rechtstreeks verband houden
met het informatieve doel en de transparantie.
Personen en rechtspersonen, die verplicht worden om gegevens te
leveren zullen vooral frequentiegebruikers zijn en vaak een vergunning
hebben voor het gebruik van frequenties. Het gaat dan om de gebruikers
van toepassingen van eerder genoemde soorten van antennes, die voor
registratie in aanmerking komen. Het kunnen ook gebruikers ten behoeve
van vitale overheidstaken zijn of instellingen die ten behoeve van vergunninghouders de technische ondersteuning bieden (zoals bij omroep). Ook
kan een verplichting tot het leveren van gegevens worden opgedragen
aan een zendermaatschappij.
De soorten gegevens, die deze partijen moeten aanleveren en de vorm
waarin, dienen aan te sluiten bij de doelstelling en de inrichting van het
register. Waar mogelijk kan elektronische levering van gegevens in een
voorgeschreven vorm ertoe bijdragen, dat hiermee snel efficiënt en met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

26

zo min mogelijk administratieve belasting voldaan kan worden aan de
verplichting. Om de betrouwbaarheid van het register te kunnen waarborgen zijn aanvullende regels over actualiteit, volledigheid en juistheid
van gegevenslevering gewenst.
Artikel 3.24
Het eerste lid van dit artikel is ten opzichte van het bestaande artikel 3.11
gewijzigd om de hier opgenomen verplichting tot medegebruik van
antenne-opstelpunten voor vergunninghouders voor openbare telecommunicatienetwerken of dito diensten minder tijd- en techniekafhankelijk te
maken. Met het oog op de snelle technologische ontwikkelingen en de
toenemende flexibilisering moet het mogelijk zijn dergelijke verplichtingen ook op te leggen aan anderen dan de in de huidige wet bedoelde
vergunninghouders.
In het vijfde lid is een regeling getroffen voor het geval er sprake is van
zogenaamd «afhankelijk» medegebruik. Deze situatie doet zich voor
wanneer een gebruiker (A) voor het medegebruik afhankelijk is van het
verlenen van medegebruik van antenne-opstelpunten door een partij (B)
die ook zelf ten opzichte van een derde (X), medegebruiker is. Daarvan is
bijvoorbeeld sprake indien er in een bepaald geografisch gebied maar
weinig opstelpunten beschikbaar zijn en die opstelpunten al in medegebruik zijn bij B. In die situatie zijn de tarieven die B aan A voor medegebruik in rekening brengt mede afhankelijk van de vergoeding die B zelf
aan X voor medegebruik moet betalen. Op grond van het derde lid moet
de vergoeding die X aan B voor het medegebruik in rekening brengt,
redelijk zijn. Het vijfde lid regelt nu dat B de vergoeding die hij voor medegebruik aan X moet betalen slechts aan A mag doorberekenen, voor zover
de vergoeding die X aan B in rekening brengt, redelijk is. Concreet betekent dit dat indien B aan A een vergoeding in rekening wil brengen die
naar het oordeel van A onredelijk is, B zich er niet zonder meer op kan
beroepen dat deze vergoeding gebaseerd is op de vergoeding die B zelf
aan X voor zijn medegebruik moet betalen. Dat kan slechts voor zover
deze vergoeding redelijk is. A kan zich dus in een eventueel gerezen
geschil tussen A en B over de te betalen vergoeding er op beroepen dat
de vergoeding die X aan B in rekening brengt niet redelijk is.
Het is uiteindelijk aan OPTA om in een eventueel geschil tussen A en B
een oordeel te geven over de redelijkheid van de vergoeding die door B
aan A in rekening gebracht wordt. Daarbij zal OPTA ook bij X inlichtingen
in moeten winnen over de door X aan B in rekening gebrachte vergoeding
voor het medegebruik door B. OPTA kan dat doen op grond van artikel
18.7 van de wet en X is in dit voorbeeld op grond van datzelfde artikel
verplicht deze inlichtingen te verstrekken. Hierbij doet zich dus de situatie
voor dat een derde (X) door OPTA wordt betrokken in een geschil over
vergoedingen voor medegebruik tussen twee partijen (A en B) waarbij
deze derde strikt genomen geen partij is. X heeft immers (slechts) een
relatie met B en niet met A. Echter doordat het geschil over de vergoeding
over medegebruik tussen A en B een relatie heeft met de afspraken die X
met B over de vergoeding voor diens medegebruik heeft gemaakt, kan
zich de situatie voordoen dat OPTA bij de beoordeling van de redelijkheid
van de vergoeding die B aan A in rekening brengt ook een uitspraak zal
moeten doen over de redelijkheid van de vergoeding die B aan X moet
betalen. B zal zich immers in een geschil over de redelijkheid van de aan A
in rekening gebrachte vergoeding voor medegebruik er op beroepen dat
deze vergoeding mede is gebaseerd op de vergoeding die B aan X moet
betalen. In deze situatie ligt het dan ook voor de hand dat OPTA niet alleen
feitelijke inlichtingen vordert van X, maar X ook in de gelegenheid stelt
om zijn zienswijze over de vergoeding die X aan B in rekening brengt, aan
OPTA te geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

27

Artikel 3.25
Dit artikel is gelijkluidend aan artikel 3.12 van de huidige wet.
Artikel I, onderdeel D
De in dit onderdeel opgenomen wijziging van artikel 12.10 is technisch
van aard. Het begrip «houders van een vergunning» wordt vervangen
door: gebruikers, omdat niet langer alle gebruikers van frequentieruimte
voor dit gebruik een vergunning nodig hebben.
Artikel I, onderdeel E
Voorgesteld wordt artikel 18.1 te laten vervallen. Van dit artikel is sinds de
inwerkingtreding van de wet geen gebruik gemaakt. De mogelijkheid om
frequentievergunningen voor het doen van experimenten te verlenen is
nu opgenomen in artikel 3.12. Daar is geregeld dat voor experimenten
met een duur van ten hoogste een jaar een vergunning gegeven kan
worden. Aan de mogelijkheid die het huidige artikel 18.1 geeft bestaat,
mede gelet op de daarin vervatte mogelijkheid om bij lagere regelgeving
af te wijken van de wet en de in het artikel voorgeschreven procedures om
te komen tot nadere regelgeving, niet langer behoefte.
Artikel II, onderdeel A
Onderdeel D.2 kan vervallen omdat de Telecommunicatiewet niet langer
onder de verantwoordelijkheid van de minister van Verkeer en Waterstaat
valt, maar onder die van de minister van Economische Zaken.
Artikel II, onderdeel B
In het tweede onderdeel van onderdeel J van de bijlage bij de Algemene
wet bestuursrecht is onder andere geregeld dat geen beroep (en ook geen
bezwaar) kan worden ingesteld tegen een toewijzing van frequentieruimte
bestemd voor publieke taken. Deze toewijzing aan bijvoorbeeld de
minister van Defensie ten behoeve van de krijgsmacht of aan de minister
van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties ten behoeve van politiediensten geschiedt met het oog op het door deze ministers uitoefenen van
taken van algemeen belang. Het is ongewenst dat tegen deze toewijzingen
beroep zou kunnen worden ingesteld. Voor het overige is dit artikel
slechts redactioneel aangepast in verband met de gewijzigde nummering
ten opzichte van het bestaande hoofdstuk 3 van de wet.
Artikel III, onderdeel A
In dit onderdeel is geregeld dat bij de totstandkoming van het concessiebeleidsplan voor de landelijke omroep, niet alleen de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap betrokken is, maar ook de minister van
Economische Zaken. Deze beide ministers zijn ook gezamenlijk verantwoordelijk voor de beleidsregels die worden opgesteld ten behoeve van
de toekenning van frequentieruimte voor de publieke omroep. Het ligt dan
ook in de rede de gezamenlijke verantwoordelijkheid van deze beide
ministers zich ook uit te laten strekken tot het concessiebeleidsplan van de
landelijke publieke omroep waarin afspraken gemaakt worden over het
publieksbereik van de landelijke omroep en dus indirect ook een voorschot genomen wordt op het beslag op frequentieruimte dat door de
landelijke publieke omroep wordt gelegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

28

Artikel III, onderdeel B
In dit onderdeel wordt artikel 82e, eerste en tweede lid van de Mediawet
aangepast, in die zin dat de minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap voor het aanwijzen van frequentieruimte in de FM-band voor het
uitzenden van Nederlandstalige muziek dan wel voor het uitzenden van
bepaalde categorieën radioprogramma’s die verhoudingsgewijs hoge
kosten meebrengen, nog slechts hoeft te handelen in overeenstemming
met de minister van Economische Zaken, in plaats van in overeenstemming met de volledige ministerraad. Daarmee wordt deze procedure
vereenvoudigd en versneld, waarmee uitvoering wordt aan flexibilisering,
en wordt aangesloten bij hetzelfde stramien dat wordt gevolgd bij de
totstandkoming van het frequentieplan; ook daar zal niet langer de gehele
ministerraad worden geraadpleegd, doch slechts de meestbetrokken
ministers. Tenslotte past dit bij het toekennen van een meer centrale rol
van de minister van Economische Zaken als eerstverantwoordelijk
minister binnen het kabinet voor het integrale elektronische communicatiebeleid.
Artikel VII
Het tijdstip van inwerkingtreding wordt nader bij koninklijk besluit
bepaald, waarbij tevens is voorzien in de mogelijkheid om de inwerkingtreding voor verschillende artikelen of onderdelen daarvan verschillend
vast te stellen. Voor deze inwerkingtredingsbepaling is gekozen om de
afstemming met andere in voorbereiding zijnde wetgeving zoals het voorstel van wet houdende wijziging van de Mediawet zo goed mogelijk plaats
te doen vinden.
III Vergelijkend overzicht huidige hoofdstuk 3 en voorstel
hoofdstuk 3
Huidig

Nieuw

Artikel 3.1, eerste lid
Artikel 3.1, tweede lid
Artikel 3.2, eerste lid
Artikel 3.2, tweede lid
Artikel 3.3, eerste lid
Artikel 3.3, tweede lid
Artikel 3.3, derde lid
Artikel 3.3, vierde lid
Artikel 3.3, vijfde en zesde lid
Artikel 3.3, zevende lid
Artikel 3.3, achtste lid
Artikel 3.3, negende lid
Artikel 3.3, tiende lid
Artikel 3.3, elfde lid
Artikel 3.3a
Artikel 3.4
Artikel 3.4a
Artikel 3.5, eerste lid
Artikel 3.5, tweede lid
Artikel 3.5, derde lid
Artikel 3.6
Artikel 3.7
Artikel 3.8
Artikel 3.9
Artikel 3.10
Artikel 3.11
Artikel 3.12
Artikel 3.13
Artikel 3.14 (wetsvoorstel 30 661)

Artikel 3.1, eerste lid
Artikel 3.3, eerste lid
Artikel 3.4, eerste en tweede lid
Vervalt
Artikel 3.13, eerste lid
Artikelen 3.5 en 3.6
Artikel 3.7
Artikel 3.10
Artikel 3.10, tweede tot en met vierde lid
Vervalt
Vervalt
Artikel 3.16
Artikel 3.16, tweede lid
Artikel 3.17
Artikel 3.15
Artikel 3.9
Artikel 3.11
Artikel 3.14, eerste lid
Artikel 3.14, tweede lid
Artikel 3.16, tweede lid, onder e
Artikel 3.18
Artikel 3.19
Artikel 3.20
Artikel 3.21
Artikel 3.22
Artikel 3.24
Artikel 3.25
vervalt
Artikel 3.23

De staatssecretaris van Economische Zaken,
F. Heemskerk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 412, nr. 3

29