Taskforce Huisvesting Statushouders

Thuisgeven met Vaart en Visie
Tussentijdse evaluatie, februari 2009

Inleiding…………………………………………………………………………………………………………………………….. p. 3
Hoofdstuk 1: Conclusies en aanbevelingen………………………………………………………………………… p. 4
Hoofdstuk 2: Aanjagen en vaart houden……………………………………………………………………………. p. 10
Hoofdstuk 3: Adviseren en ondersteunen………………………………………………………………………….. p. 21
Hoofdstuk 4: Signaleren en agenderen………………………………………………………………………………. p. 27
Hoofdstuk 5: Kennis delen…………………………………………………………………………………………………. p. 33
Gehanteerde afkortingen en begrippen…………………………………………………………………………….. p. 36

27.500 mensen vallen onder de Pardonregeling
443 gemeenten geven deze mensen een thuis
In 30 maanden moet de totale klus geklaard zijn
Op 1 januari 2009 zijn 22.425 mensen (81%) gehuisvest
Voor nog eens 5.075 mensen is nog huisvesting gewenst

2

Inleiding
De Tweede Kamer heeft medio 2007 ingestemd met de Pardonregeling voor een afgebakende groep mensen
die nog onder de oude Vreemdelingenwet vallen. Hierdoor kregen gemeenten een aanvullende opdracht om
27.500 mensen voor 1 januari 2010 te huisvesten. Deze statushouders worden gepardonneerden genoemd.
Om te zorgen dat dit proces goed verloopt, is de Taskforce Huisvesting Statushouders in het leven geroepen.
Nu, begin 2009, is het tijd om een tussenbalans op te maken. De missie van de Taskforce Huisvesting
Statushouders is het proces van huisvesting als eerste stap naar succesvol participeren goed en voortvarend te
laten verlopen. De formele opdracht luidt: ‘gemeenten en corporaties helpen bij het adequaat huisvesten van
asielzoekers die onder de Pardonregeling vallen. Zij volgt positief kritisch de inspanningen van gemeenten en
corporaties en ondersteunt hen daar waar nodig is’

1

2

De Taskforce heeft dit als volgt vertaald :

1.

2.

3.

4.

Aanjagen en vaart houden
a.

Landelijk (bestuurlijk-politiek)

b.

Lokaal

Ontwikkelen van een aanbod voor ondersteuning van gemeenten
a.

Generiek (website en Minimagazine)

b.

Op maat (individuele advisering en ondersteuning)

Verzamelen, ontsluiten en delen van kennis
a.

verbindingen leggen tussen organisaties en bestuurslagen

b.

kennis verzamelen en beheren over uitvoeringspraktijk op lokaal niveau

Versterken en uitdragen van een innovatieve visie op huisvesting
a.

5.

ontwikkelen en uitdragen van een model met succesfactoren

Stimuleren van een regionale aanpak

1

p.4 Brief Staatssecretaris Albayrak 5528864/08/DVB Stand van zaken uitvoer regeling ter afwikkeling van de nalatenschap van de oude
vreemdelingenwet, februari 2008

2

Werkplan Taskforce Huisvesting Statushouders

3

Hoofdstuk 1
Conclusies en aanbevelingen

1.

De huisvesting van de gepardonneerden verloopt voorspoedig.

Gemeenten en corporaties hebben de vaart erin gehouden. De huisvesting van gepardonneerden verloopt snel
en voorspoedig. De inzet, betrokkenheid en het enthousiasme van de betrokken partijen is groot. En met
resultaat! 81% van de 27.500 mensen is inmiddels gehuisvest. Dit blijkt uit onderzoek dat het Centraal Orgaan
opvang asielzoekers (COA) eind 2008 onder gemeenten heeft uitgevoerd. Het COA deed dit onderzoek op
verzoek van de Taskforce.
Bij de start van de Pardonregeling bevond meer dan de helft van de 27.500 gepardonneerden, 15.000 mensen,
zich niet in een opvanglocatie, maar verbleef al in een gemeente. Het COA heeft gemeenten gevraagd om
inzicht te geven in de huisvestingsstatus van deze zogeheten buiten-COA groep. Volgens de officiële COA-cijfers
van 1 januari 2009 hebben corporaties en gemeenten 19.600 mensen (71%) aan een woning geholpen. Dit
betekent dat zij nog 7.900 mensen voor eind 2009 moeten huisvesten. Daarvan bevinden zich 1.275 mensen in
een COA-opvanglocatie. De rest behoort tot de buiten-COA groep.

Gemeenten geven in het onderzoek van het COA aan dat voor maximaal 3.800 mensen van deze groep nog
huisvesting nodig is of dat hun huisvestingsstatus onbekend is. De Taskforce concludeert op basis van deze
gegevens dat het resterende aantal mensen wel al een passende woning heeft. Het feitelijke realisatiecijfer is
daarmee hoger dan het officiële realisatiecijfer van 1 januari 2009. Er zijn in totaal 22.425 (81%) gehuisvest. In
combinatie met de 1.275 mensen die zich nog in een opvanglocatie bevinden, betekent dit dat in de resterende
periode nog maximaal 5.075 mensen moeten worden gehuisvest.

2.

Landelijk inzicht in de verblijfplaats en de huisvestingssituatie van gepardonneerden ontbrak op het
moment dat de regeling in werking trad.

Bij het ingaan van de Pardonregeling was onvoldoende bekend waar een deel van de gepardonneerden zich
bevond. Van de 27.500 gepardonneerden verbleven 12.500 mensen in een COA-opvang. De samenstelling en
kenmerken van deze groep zijn bekend bij het COA. De overige 15.000 mensen bevonden zich niet alleen, zoals
gedacht, in een (gemeentelijke) noodopvang. Zij woonden ook bij familie of vrienden of in een huurwoning.
Sommigen leefden op straat.
De Taskforce constateerde bij haar aantreden dat voor de buiten-COA groep er geen landelijk informatie was
over de verblijfplaats, samenstelling en huidige huisvestingssituatie. Deze gegevens zijn essentieel om de
voortgang van de huisvesting te kunnen bepalen. Een deel van de gemeenten was er niet van de op de hoogte
dat er al gepardonneerden binnen hun gemeente verbleven. Grotere gemeenten hadden, vaak met
ondersteuning van VluchtelingenWerk, wel een goed beeld van de omvang, kenmerken en huisvestingssituatie
4

van gepardonneerden in de eigen gemeente. De Taskforce heeft begin 2008 een landelijk bestuurlijk overleg
over de buiten-COA groep in het leven geroepen. Zij kreeg zo, in samenwerking met alle betrokken partijen,
deze groep letterlijk in het zicht en op de agenda van gemeenten. Door het bestuurlijk overleg is onder meer
een onderzoek gehouden naar de verblijfplaats en huisvestingssituatie van gepardonneerden buiten het COA.
Ook ontstond draagvlak voor het openstellen van het COA-aanbodmodel als hulpmiddel bij de huisvesting van
deze groep.
3.

Het huisvesten van de resterende groep gepardonneerden blijft nog een stevige klus.

Gemeenten en corporaties hebben vaart gemaakt met het huisvesten van gepardonneerden. Van de 27.500
gepardonneerden moeten nog slechts 5.075 mensen een woning krijgen. Het grootste deel behoort tot de
buiten-COA groep. Toch is het nog wenselijk dat gemeenten en corporaties zich intensief voor deze groep
inzetten. Dit heeft drie redenen:

•

Relatief veel alleenstaanden moeten nog worden gehuisvest.

De resterende groep bestaat voor een groot deel uit alleenstaanden. Van de buiten-COA groep is maar
liefst 74% alleenstaand. Gemeenten en corporaties moeten dus meer woningen leveren voor minder
mensen en veel woningen specifiek voor alleenstaanden beschikbaar stellen.

•

De resterende groep is in bepaalde gebieden geconcentreerd.

De resterende groep bevindt zich vooral daar, waar al een flink aantal mensen zijn gehuisvest. In een
aantal gemeenten meer dan de aan hen opgelegde taakstelling. De verantwoordelijkheid voor het
huisvesten van de resterende groep ligt bij de gemeente waar de gepardonneerde zich bevindt.
Gemeenten die gepardonneerden niet meer in de eigen gemeente kunnen of willen huisvesten, moeten
bemiddelen naar een woning elders. Dit vraagt om regionale samenwerking en om een goed inzicht in het
regionale en landelijke woningaanbod. Van de buiten-COA groep die nog woonruimte moet krijgen,
bevindt zich 75% in de gemeenten met meer dan 100.000 inwoners en dan vooral (58%) in de G4.

•

De meest zelfstandige groep is als eerste gehuisvest.

Een deel van de gepardonneerden was in staat om een eigen weg te vinden. Zij hebben zelf actief gezocht
naar een woning en werken al. Van de groep die nog moet worden gehuisvest, is een deel veel minder
zelfstandig. Daardoor kan meer maatwerk en een goede begeleiding nodig zijn. Voor iemand die een
lichamelijke handicap heeft, kan een aangepaste woning vereist zijn. Of de gepardonneerde moet in de
buurt van de medische instelling wonen. Het COA inventariseert momenteel aan de hand van de dossiers
de fysieke en psychische zorgvraag van de groep die nog in de opvang verblijft. Soms zijn belemmeringen
voor uitplaatsing te verwachten. Bijvoorbeeld omdat gepardonneerden een indicatie voor begeleid wonen
hebben of omdat er eerst een waarborg voor de continuïteit van zorg moet zijn, voordat ze kunnen
overgaan van centrum naar gemeente. De resultaten van de inventarisatie van het COA zijn eind februari
2009 bekend. Voor de groep die buiten het COA verblijft, zijn geen landelijke gegevens bekend.
5

De Taskforce stuurt alle gemeenten een brief die hen wijst op hun verantwoordelijkheid om de resterende
groep te huisvesten en woningen te blijven aanbieden. De brief beschrijft de voortgang van de huisvesting, de
hierboven beschreven opgave voor de komende periode, de concrete acties die gewenst zijn en de
ondersteuning die de Taskforce biedt.

4.

Door een scheve verhouding tussen taakstellingen en aanwezige gepardonneerden is het model van
taakstellingen, zoals ook gehanteerd voor reguliere vergunninghouders, veel minder bruikbaar gebleken
voor gepardonneerden.

Reguliere vergunninghouders worden altijd vanuit de opvanglocaties centraal bemiddeld naar een gemeente.
De systematiek van taakstellingen voor deze vergunninghouders gaat uit van een evenwichtige verdeling van
mensen over het land, naar evenredigheid van het aantal inwoners van gemeenten. Deze verdeelsleutel is ook
toegepast op de huisvestingstaakstelling voor gepardonneerden.
Hierbij is geen rekening gehouden met de specifieke uitgangssituatie van de 15.000 gepardonneerden die al in
een gemeente verbleven. Zij hebben een sociaal netwerk en de kinderen gaan naar school. Vooral de grotere
gemeenten met een centrumfunctie kregen een taakstelling die lager lag dan het aantal gepardonneerden dat
al binnen hun gemeentegrenzen verbleef. In de gemeenten met een COA-opvanglocatie is de vraag naar
woningen eveneens groter dan de taakstelling. Veel gemeenten vonden de al bestaande binding een belangrijk
criterium voor het aanbieden van woonruimte. Ook het COA heeft voor deze specifieke groep sterker ingezet
op regionale uitplaatsing.

De Taskforce stelt daarom vast dat gepardonneerden in de afgelopen periode vooral een woning hebben
gevonden in die gemeente of regio waar ze verbleven. Gemeenten die in de beginsituatie geen
gepardonneerden hadden, hebben juist moeite om kandidaten voor hun woningen te vinden. Deze scheve
verhouding tussen vraag en aanbod heeft zich de afgelopen periode nog versterkt door een trek naar grotere
gemeenten. Vooral bij de grotere steden (Rotterdam, Den Haag, Utrecht) melden zich nog altijd
gepardonneerden van elders.

5.

Het is onrealistisch te verwachten dat alle gemeenten hun taakstellingen gaan halen.

De nog te huisvesten groep bevindt zich vooral in de gemeenten en regio’s die al goed op weg zijn en waar
gepardonneerden feitelijk al in of buiten het COA verbleven. Dit blijkt uit de analyse van de verblijfplaats.
Sommige grotere gemeenten hebben meer mensen gehuisvest dan waartoe ze volgens de taakstellingen
verplicht waren. De feitelijke aanwezigheid van gepardonneerden in de gemeente of regio bij de start van de
regeling heeft hierbij een belangrijke rol gespeeld.
De consequentie is dat er ook gemeenten zijn die de taakstelling niet zullen realiseren. Staatssecretaris
Albayrak van Justitie, constateert in de Circulaire taakstelling huisvesting statushouders van 16 december 2008:
‘Het Rijk beseft dat, mede gelet op het feit dat de (deel)taakstelling statushouders- in tegenstelling tot de
6

(deel)taakstelling vergunninghouders- een tijdelijke regeling is, niet alle mogelijke discrepanties met het
herverdelingsinstrument kunnen worden opgelost. Zo zijn er provincies en regio’s die nu al meer huisvesting
gerealiseerd hebben dan de totale voor hun toezichtgebied geldende (deel)taakstelling statushouders. Daardoor
zullen andere provincies of regio’s deze taakstelling nooit meer voor 100% kunnen behalen.’

3

Ook voor de nog te huisvesten groep ziet de Taskforce een voortzetting van dit patroon. Het is daarom niet
realistisch om voor deze groep vast te houden aan het halen van alle taakstellingen door alle gemeenten. De
Taskforce acht het wenselijk om de gemeentelijke taakstelling voor gepardonneerden achteraf te verevenen
met de taakstelling voor reguliere statushouders. Gemeenten die niet in staat zijn gebleken om de taakstelling
te realiseren, compenseren deze achteraf door het huisvesten van reguliere statushouders.
Dit ontslaat gemeenten niet van hun taak om actief en met volle inzet de resterende groep te huisvesten. De
Taskforce organiseert en faciliteert in de komende periode samenwerkingsinitiatieven, zowel regionaal als op
maat. Om de matching voor de restgroep te verbeteren, is inzicht in de landelijke vraag en het landelijke
aanbod gewenst. Daarom wordt half februari het COA-aanbodmodel met het beschikbare aanbod voor de
binnen-COA groep, opengesteld voor de buiten-COA groep. Hiermee kunnen gepardonneerden zelf zoeken
naar beschikbare woonruimte. Gemeenten krijgen inzicht in het regionale en landelijke woningaanbod.

6.

De lessen die zijn geleerd bij het huisvesten van gepardonneerden kunnen helpen om ook het reguliere
proces te verbeteren.

De afgelopen jaren zijn in verschillende gemeenten achterstanden ontstaan bij het realiseren van de
taakstellingen voor reguliere statushouders. De huisvesting van de groep gepardonneerden is desondanks
voortvarend verlopen. De succesfactoren bij het huisvesten van gepardonneerden bieden aanknopingspunten
voor het versterken van het reguliere proces. Door het volume en het projectmatige karakter van de uitvoering
van de Pardonregeling is het bestaande huisvestingsproces als het ware onder een vergrootglas gelegd. Dit
heeft gezorgd voor een grotere urgentie en betrokkenheid en een betere ketensamenwerking. Deze
samenwerking leek daarvoor in sommige gemeenten en regio’s een beetje ‘uitgeblust’.
De Taskforce stelt vast dat de huisvesting van gepardonneerden een impuls heeft gegeven aan het reguliere
proces. Ook toezichthouders als de provincie en de VROM-Inspectie lijken met hernieuwde energie hun rol in
het huisvestingsproces op te willen pakken.

Succesfactoren benoemen en uitdragen
Door de werkbezoeken bij meer dan 130 gemeenten heeft de Taskforce een goed beeld gekregen van het
lokale huisvestingsproces. Ze heeft een model met succesfactoren ontwikkeld. Succesvolle gemeenten
onderscheiden zich door een integrale aanpak en veel aandacht voor de organisatie en het proces. De
uitgangssituatie van de gepardonneerde staat hierbij centraal. De gemeenten werken vanuit een duidelijke
3

Circulaire Regeling afwikkeling nalatenschap oude Vreemdelingenwet t/m eind 2009 en taakstelling huisvesting vergunninghouders voor
het 1e halfjaar 2009, 16 december 2008

7

visie. De Taskforce wil de komende periode de succesfactoren vertalen in instrumenten. Die zijn mogelijk ook
bruikbaar om het huisvestingsproces voor reguliere vergunninghouders te versterken.

Menselijke maat en vroeg inzetten op participatie
De betrokkenheid van gemeenten bij de gepardonneerden is een belangrijke factor geweest voor het succes.
De gepardonneerden hebben letterlijk een gezicht. Het huisvesten van gepardonneerden was daarmee niet
alleen een proces van cijfers en taakstellingen, maar vooral een proces van mensen die door de gemeente een
thuis krijgen. Gemeenten die hun proces organiseren vanuit de gepardonneerden, zorgen op een efficiëntere
en effectievere manier voor huisvesting. Later ligt ook de doorstroom naar werk en scholing veel hoger.
Veel gemeenten hebben de huisvesting organisatorisch niet of onvoldoende gekoppeld aan inburgering, werk,
scholing en zorg. Hoewel zij nu dus snel gezorgd hebben voor een woning voor gepardonneerden, gaat later in
het proces mogelijk kostbare tijd verloren. Een goede ketenaanpak begint bij de huisvesting en eindigt bij
participatie. Een belangrijk hulpmiddel is een integrale intake. Daarbij wordt behalve over huisvesting meteen
ook nagedacht over participatie. Verschillende gemeenten zijn hiermee al aan de slag gegaan. De Taskforce
adviseert gemeenten om de integrale intake ook in de toekomst te benutten. Ze kunnen zo later in het proces
vertragingen bij werk, scholing, zorg en participatie verminderen.

Investeren in relatie tussen COA en gemeenten
De Pardonregeling heeft de samenwerking tussen gemeenten en het COA op zowel landelijk als lokaal niveau
versterkt. Door deze partijen met elkaar in gesprek te brengen, ontstaat kennis en begrip van elkaars taken en
verantwoordelijkheden. De Taskforce constateert dat de gemeenten en het (landelijke) COA in sommige
gevallen een negatief beeld van elkaar hadden. Het elkaar actief opzoeken en investeren in een goede relatie,
zowel regionaal als landelijk, helpt om sneller een goede match te maken tussen woningaanbod en vraag. Dit
geldt voor gepardonneerden, maar ook voor reguliere vergunninghouders. Het COA heeft de afgelopen periode
zich actief en met succes ingezet voor een ‘warme overdracht’ van opvang naar gemeente. De matching en het
regionaal uitplaatsen zijn kwalitatief en kwantitatief verbeterd. Het persoonlijke contact tussen gemeenten en
lokale COA-casemanagers zorgt voor snellere matching op het niveau van dossiers. Hiermee is de afgelopen
periode in verschillende regio’s en gemeenten succesvol geëxperimenteerd.

7. Transparantie over realisatiecijfers helpt om bij alle betrokken partijen de urgentie voor het huisvesten
van gepardonneerden te behouden.

De website www.thuisgeven.nl heeft een belangrijke rol gespeeld als aanjager van het huisvestingsproces. Het
visualiseren van de voortgang van de huisvesting op provinciaal en gemeentelijk niveau heeft gezorgd voor
transparantie en agendering. Dit heeft alle betrokken partijen in beweging gezet. De Taskforce realiseert zich
dat het slechts gaat om een werkelijkheid van cijfers. Die doet niet altijd recht aan het verhaal van een
bepaalde gemeente. Het verschil in de officiële realisatiecijfers van 1 januari 2009 en de uitkomsten van het
onderzoek onder gemeenten is opvallend. De Taskforce roept het COA en gemeenten op om te zorgen voor

8

een correcte administratieve afhandeling, zodat officiële realisatiecijfers in overeenstemming zijn met de lokale
gegevens.

8. Regiobijeenkomsten zijn een goed instrument om alle ketenpartners met elkaar in verbinding te brengen.
De Taskforce biedt ondersteuning aan gemeenten en corporaties door het faciliteren van een regionaal
platform voor ketenpartners. Alle ketenpartners vonden hun weg naar de drie regiobijeenkomsten die in het
najaar van 2008 zijn gehouden. De bijeenkomsten voldeden hiermee aan een belangrijk doel. Bijna alle
deelnemers gaven aan dat ze ook in 2009 deze uitwisseling van kennis en ervaring nuttig vinden. De Taskforce
adviseert om in de toekomst ook regiobijeenkomsten voor het huisvesten van reguliere vergunninghouders te
organiseren.

9

Hoofdstuk 2
Aanjagen en vaart houden

4

Het huisvesten van 27.500 gepardonneerden voor 2010 is een stevige, extra klus voor gemeenten. De
gemeenten hebben de handschoen met verve opgenomen. Begin 2009 had al ruim 80% van de
gepardonneerden een woning gekregen. De lokale of regionale binding is vaak belangrijk.

2.1 Diffuse uitgangssituatie

De uitgangssituatie van de gepardonneerden wijkt aanzienlijk af van die van reguliere statushouders. Er is een
verschil op twee belangrijke punten:
•

Bij de start van de Pardonregeling verbleef meer dan de helft (55%) niet in een opvanglocatie van
het COA, maar al in een gemeente. Dit is de buiten-COA groep.

•

De gemeenten zijn samen verantwoordelijk voor de huisvesting. Er is geen landelijke regie voor de
huisvesting van de buiten-COA groep. Het COA is alleen verantwoordelijk voor de huisvesting van
de gepardonneerden binnen de eigen opvanglocaties.

Er zijn dus twee groepen gepardonneerden te onderscheiden:
•

de mensen die bij de start van de Pardonregeling verbleven in een AZC of een aan een AZC
verbonden woning buiten het centrum (zoals een kleinschalige centrale opvang (KCO-)woning);

•

de mensen die zich buiten het COA bevonden.

Gepardonneerden al vaak buiten een COA-opvanglocatie
Toen de regeling in werking trad, werd gedacht dat gepardonneerden in een COA-opvanglocatie of een
gemeentelijke noodopvang verbleven. In de praktijk was de uitgangssituatie veel diffuser. De 15.000 mensen
buiten het COA hadden op verschillende manieren voor hun huisvesting gezorgd. Sommigen verbleven in een
gemeentelijke noodopvang, anderen
woonden bij familie of vrienden of
huurden een huis. Een klein deel van

Uitgangsituatie Rotterdam
In opvang ⅓ van de totaal
Buiten COA-groep ⅔ van het totaal, waarvan:

de gepardonneerden leidden zelfs
een zwervend bestaan. Rotterdam
heeft deze uitgangssituatie voor de
buiten-COA groep in kaart gebracht.

•
•
•
•

Inwonend, wisselende adressen, postadres
Kamerverhuur
Eigen (huur-)woning
Dakloos

48%
35%
15%
2%

Figuur 1: Uitgangsituatie Rotterdam
Bron: gemeente Rotterdam, augustus 2008

4

Voor dit hoofdstuk zijn de realisatiecijfers van het COA, de gemeentelijke taakstellingen uit de taakstellingscirculaire van ministerie van
justitie en de bestanden van de IND met de overzichten van uitgegeven pasjes per gemeente en toezichtsgebied gebruikt. Bewerking:
Taskforce Huisvesting Statushouders, januari 2009.

10

Bij de start van de Pardonregeling had niet elke gemeente een goed inzicht in de plaatsen waar
gepardonneerden verbleven. Deze gegevens zijn wel noodzakelijk om de voortgang van het huisvestingproces
vast te kunnen stellen. De Taskforce heeft zich vanaf het begin sterk gemaakt voor het vaststellen van de
omvang, samenstelling, kenmerken en verblijfplaats van de buiten-COA groep.

Huisvesting gepardonneerden op 1 januari 2009
Aantal
gepardonneerden
27.500

Binnen COA
12.500

Buiten COA
15.000

Gehuisvest
11.225

Gehuisvest
11.200

Nog te huisvesten,
nog in COA
1.275

Nog te huisvesten,
nog in gemeenten
3.800

Totaal nog te huisvesten
5.075

Figuur 2: Stand van zaken huisvesting gepardonneerden op 1 januari 2009
Bron: COA / “Iedereen zichtbaar”, onderzoek COA, 27 januari 2009

Veel alleenstaanden
De groep gepardonneerden is heel divers. Over de samenstelling van hun huishouden is het volgende te
melden:
•

Meer dan de helft van de 27.500 gepardonneerden (57%) leeft in gezinsverband. De gemiddelde
gezinsgrootte is 3,5 personen. Van de personen in gezinsverband leeft 43% buiten COAopvanglocaties.

•

43% van de gepardonneerden is alleenstaand waarvan 69% buiten COA-opvanglocaties leeft. Ter
vergelijking: van alle Nederlanders is 15% alleenstaand.

•

De regionale verschillen zijn groot. Vooral in de stedelijke gebieden wonen veel alleenstaanden. Zo is
in de Stadsregio Amsterdam liefst 80% van de gepardonneerden op zichzelf. In Zeeland geldt dit maar
voor 30%.

11

Huishoudensamenstelling bij start van de regeling

31% verblijft in COA
opvanglocaties

57% verblijft in COA
opvanglocaties

69% verblijft buiten COA
opvanglocaties

43% verblijft buiten COA
opvanglocaties

Figuur 3: Huishoudensamenstelling gepardonneerden bij start van de regeling
Bron: COA / IND

Er zijn ook enkele interessante gegevens over de verdeling naar leeftijd:
•

Bijna 70% van de mensen die onder de regeling vallen, zijn tussen de 18 en 65 jaar.

•

Drie op de tien gepardonneerden is jonger dan 18 jaar. De meeste jongeren behoorden tot de binnenCOA groep (33%). Van de buiten-COA groep was 27% jonger dan 18 jaar. Er zijn weinig 65-plussers.

2.2 Voorspoedig verloop van huisvesting

In de periode van juni 2007 tot en met december 2008 hebben 22.425 van de 27.500 mensen een woning
gekregen. Daarmee is 81% intussen gehuisvest. Dit blijkt uit een onderzoek onder gemeenten, dat het COA in
5

opdracht van de Taskforce heeft uitgevoerd. De gemeenten liggen daarmee landelijk ruim voor op schema. De
gemeenten en corporaties hebben dus voortvarend mensen gehuisvest. Zij moeten voor de komende periode
nog een woning aanbieden aan maximaal 3.800 mensen uit de buiten-COA groep en 1.275 mensen uit de
centrale opvang. In totaal is dus nog huisvesting nodig voor 5.075 gepardonneerden.

Huisvesting feitelijk hoger dan officiële realisatiecijfer
Het huisvestingcijfer van 22.425 mensen ligt hoger dan het officiële realisatiecijfer van het COA van 1 januari
2009. Het COA gaat ervan uit dat 19.600 (71%) gepardonneerden een woning heeft gekregen. Dit betekent dat
de gemeenten nog 8.000 mensen vóór eind 2009 zouden moeten huisvesten. Van deze groep bevinden 1.275
mensen zich nog in een COA-opvanglocatie. Het COA heeft, in opdracht van de Taskforce, de
huisvestingssituatie onderzocht van de buiten-COA groep die nog niet was aangemeld voor de taakstelling.
Volgens de geraadpleegde gemeenten is voor maximaal 3.800 mensen huisvesting nodig of is hun
huisvestingsstatus onbekend. De Taskforce concludeert dat de rest van de mensen (2.825) volgens deze
gegevens wel al een passende woning heeft, maar dat het COA dit nog niet administratief heeft verwerkt.

5

“iedereen zichtbaar”, onderzoek COA onder gemeenten naar verblijfplaats en huisvestingsstatus van de gepardonneerden die zich niet in
het COA bevinden, 27 januari 2009, zie bijlage 1 voor rapportage

12

Huisvestingsopgave gemeenten in relatie tot officiële realisatiecijfers

Nog niet
gehuisvest,
binnen COA
1275
5%

Volgens opgave
gemeenten
gehuisvest, nog
niet geregistreerd
bij COA
2825
10%

Nog niet
gehuisvest,
buiten COA
3800
14%

Gehuisvest en
geregistreerd bij
COA
19600
71%

Figuur 4: Geregistreerd en nog niet geregistreerde huisvesting
Bron: “Iedereen zichtbaar”, onderzoek COA, 27 januari 2009

De gemeenten hebben vooral de bewoners vanuit de COA-opvanglocaties gehuisvest: 12.500 mensen tot 1
januari 2009. Sommigen woonden al binnen de gemeente in een KCO-woning.

De uitstroom vanuit het AZC en KCO-woningen is als volgt:
•

12.500 mensen zijn vanuit het AZC naar een woning gegaan.

•

1.232 mensen woonden al in een KCO-woning.

•

Van deze groep bleven 612 mensen in 168 ‘omgeklapte’ woningen wonen. In deze gevallen heeft de
gemeente van de KCO-woning een reguliere woning gemaakt.

•

De andere 620 mensen in een KCO-woning kregen 222 woningen elders aangeboden.

Op 1 januari 2009 verblijven nog 324 mensen in 68 KCO-woningen.

6

2.3 Scheve verhouding tussen vraag en aanbod

Bij de taakstellingen voor reguliere vergunninghouders geldt het principe van een evenwichtige verdeling van
mensen over het land, in evenredigheid met het aantal inwoners van gemeenten. Deze verdeelsleutel is ook
toegepast bij de taakstellingen voor gepardonneerden. Meer dan de helft van de mensen verbleven al in een
gemeente. Zij woonden vooral in de grotere gemeenten met een centrumfunctie. Een van de uitgangspunten
bij huisvesting van gepardonneerden was een relatief sterke inzet op lokale of regionale huisvesting. Dit hangt
samen met de lokale of regionale binding. Dat is een belangrijk verschil met de huisvesting van reguliere
statushouders. Ook het COA zet in op een regionale uitplaatsing vanuit de diverse opvanglocaties.

6

Gegevens COA, december 2008

13

Achteraf valt te constateren dat dit uitgangspunt botst met de taakstellingen. Deze taakstellingen komen niet
overeen met de verdeling van gepardonneerden over het land, binnen en buiten het COA. Anders gezegd,
gepardonneerden bevinden zich vanaf de start van de regeling niet daar waar de taakstellingen zijn.

Meeste gepardonneerden in Zuid-Holland
De meeste gepardonneerden woonden bij de start van de regeling in Zuid-Holland. Koplopers zijn Rotterdam
en Den Haag. Gemiddeld genomen zijn er in Zuid-Holland 21 gepardonneerden per 10.000 inwoners. Voor
Rotterdam en Den Haag ligt het aantal met 36 duidelijk boven dit gemiddelde, voor de rest van de provincie
met 11 ver daaronder. In Noord-Brabant en Noord-Holland verbleven veel minder gepardonneerden. Dit is in
tegenstelling met de taakstellingen. Zuid-Holland, Noord-Brabant, Noord-Holland en Gelderland hebben de
hoogste taakstellingen. Vanwege de verblijfplaats van gepardonneerden en de wens om lokaal of regionaal uit
te plaatsen, leidt dit bij de start al tot een scheve verhouding tussen vraag en aanbod.

Verschil taakstelling en aantal gepardonneerden

Groningen

Friesland

Overig
NoordHolland

Drenthe

Flevoland

3000
ROA

2000

Overig
Gelderland

1000

Overig
Overijssel
Twente

0

Haaglanden
BRU
Overig
ZuidHolland

Overig
Utrecht

SRR

KAN

Overig
NoordBrabant
SRE
Zeeland

Aantal aanwezige gepardonneerden bij start regeling
Totale taakstelling

Limburg

Figuur 5: Aantal gepardonneerden in relatie tot de opgelegde taakstelling bij start van de regeling per regio
Bron: Ministerie van Justitie, Circulaire taakstelling huisvesting statushouders,16 december 2008 en IND

De meeste gepardonneerden verbleven in de grotere gemeenten waar een COA-opvanglocatie is.
14

Aantal gepardonneerden naar omvang gemeente en taakstelling
9.000

Aantal gepardonneerden

8.000
7.000
6.000
5.000
4.000

Totale taakstelling

3.000

Aantal aanwezige
gepardonneerden

2.000
1.000
0

Omvang gemeente

Figuur 6: Aantal gepardonneerden naar omvang gemeente en taakstelling
Bron: COA / IND

2.4 Grote lokale verschillen bij halen van taakstelling

Van de gepardonneerden is 81% al gehuisvest. Dit landelijke beeld is heel positief. Lokaal zijn er behoorlijke
verschillen:
•

Ongeveer 5% van de gemeenten is er nog niet in geslaagd om 15% van de taakstelling te halen. Deze
gemeenten hebben over het algemeen minder dan 30.000 inwoners en geen asielzoekerscentrum.

•

10% van de gemeenten heeft de taakstelling al ruimschoots gehaald. Dat zijn vooral de grotere
gemeenten met meer dan 30.000 inwoners, exclusief de G4. Deze gemeenten hebben drie keer zo
vaak als het landelijk gemiddelde een asielzoekerscentrum binnen hun gemeentegrenzen. Dit is een
belangrijke verklaring voor de snelle huisvesting in deze gemeenten.

•

Van de vier grote steden springt Rotterdam eruit. Deze gemeente heeft haar taakstelling ruim
overtroffen (120%). Dit komt gedeeltelijk door de relatief ontspannen woningmarkt in Rotterdam.
Een andere reden is dat er al veel gepardonneerden binnen de gemeentegrenzen woonden. De
andere drie grote steden hebben gemiddeld slechts 56% van de taakstelling gerealiseerd.

15

Aantal gepardonneerden

Gerealiseerde taakstelling naar omvang gemeente

Omvang gemeente

Figuur 7: Taakstelling en realisatie in absolute aantallen naar omvang gemeente
Bron: officiële realisatiecijfers van COA op 1 januari 2009, Ministerie van Justitie, Circulaire taakstelling huisvesting statushouders, 16
december 2008.

2.5 Lokale of regionale binding belangrijk

Gemeenten met meer dan 100.000 inwoners (exclusief de G4) lopen gemiddeld voor met het huisvesten van
gepardonneerden. Ongeveer 20% van de grotere gemeenten heeft een COA-opvanglocatie binnen hun
grenzen. Het overgrote deel (90%) van de bewoners daarvan is inmiddels gehuisvest. Naast de bewoners van
het AZC verbleven in deze gemeenten al veel gepardonneerden. Er kwamen ook gepardonneerden van elders.
Zij hebben dus vooral gepardonneerden gehuisvest, die al in de gemeente of regio verbleven.

Verhouding tussen vraag en aanbod nog schever
Volgens gegevens van de IND is in 2008 het aantal gepardonneerden in vrijwel alle gemeenten met meer dan
100.000 inwoners toegenomen ten opzichte van 2007. Hierdoor is de verhouding tussen vraag en aanbod voor
twee derde van de gemeenten alleen maar schever geworden. Enschede en Groningen hebben in 2008 al meer
gepardonneerden gehuisvest dan volgens de taakstelling. Voor beide gemeenten geldt dat de lokale binding
van de gepardonneerden de doorslag geeft. De randvoorwaarde is wel dat de woningmarkt hiervoor voldoende
ruimte biedt.

Snelle huisvesting in landelijke provincies
In Groningen, Friesland, Drenthe, Overijssel, Flevoland en Zeeland zijn gepardonneerden volgens de officiële
realisatiecijfers snel gehuisvest. In deze provincies is al ruim 92% van de taakstelling gehaald. Dit komt vooral
door een hoge uitstroom vanuit de COA-opvanglocaties. Van de asielzoekerscentra in de landelijke gebieden
was in januari 2009 nog 7% bezet. Voor de andere provincies was dit nog het dubbele (14%). De systematiek
van taakstellingen gebaseerd op inwonersaantallen betekent natuurlijk dat de landelijke provincies minder
mensen moeten huisvesten dan de meer verstedelijkte provincies. Slecht een gering deel (21%) van de
landelijke taakstelling komt voor rekening van deze zes provincies. Zij zorgen voor 27% van de inmiddels
gerealiseerde taakstelling.

16

Stedelijke provincies lopen achter
In de meer verstedelijkte provincies is het realisatiepercentage lager. Noord-Holland en Noord-Brabant lopen
achter, met respectievelijk 58% en 63%. Een belangrijke reden is dat in deze twee provincies relatief weinig
gepardonneerden verblijven. Die bevinden zich dan nog vooral in de grotere centrumgemeenten. Voor kleinere
gemeenten met weinig gepardonneerden is het daarom lastig om hun taakstelling te halen.

Gerealiseerde huisvesting in relatie tot taakstelling per provincie
per provincie

Friesland

Groningen

Drenthe

Noord-Holland

Flevoland

Overijssel

Utrecht

Gelderland

Zuid-Holland

Noord-Brabant
Zeeland

Totale taakstelling
Realisatie op 1 januari 2009

Limburg

Figuur 8: Taakstelling en realisatie in absolute aantallen per provincie
Bron: officiële realisatiecijfers van COA op 1 januari 2009, Ministerie van Justitie, Circulaire taakstelling huisvesting statushouders,16
december 2008

2.6 Nog steeds inzet van alle betrokkenen gewenst

De Taskforce concludeert dat gemeenten de afgelopen periode mensen snel en succesvol hebben gehuisvest.
Van de taakstelling van 27.500 gepardonneerden was op 1 januari 2009 nog een groep van 5.075 personen
over. Het gros van de mensen die in een COA-opvanglocatie verbleven, heeft een woning gekregen. Onder de
17

mensen die nog binnen het COA verblijven, zijn relatief veel alleenstaanden. Ten opzichte van de startsituatie is
hun aandeel gestegen van 29% naar 46%. In de afgelopen periode zijn meer mensen die in een huishouden
leven dan alleenstaanden gehuisvest. Van de buiten-COA groep die nog een woning moet krijgen, is liefst 74%
alleenstaand. Er zijn dus voor de komende periode veel huizen voor alleenstaanden nodig. Voor corporaties en
gemeenten blijft dit een forse uitdaging.

Huishoudensamenstelling buitenCOA groep, nog te huisvesten

Huishoudensamenstelling binnenCOA groep, nog te huisvesten

26%
57%

43%

74%

aantal alleenstaanden
aantal personen in gezinsverband

aantal alleenstaanden
aantal personen in gezinsverband

Figuur 9: huishoudensamenstelling resterende groep gepardonneerden
Bron: COA, januari 2009

Juist nu regionaal samenwerken
De tijd van lokale oplossingen is voorbij. Gemeenten hebben de gepardonneerden die al in de eigen gemeente
verbleven (bijvoorbeeld in een AZC) een woning aangeboden. In de grotere gemeenten is er vaak een
wachtlijst. Gemeenten hebben de vrijheid om meer mensen te huisvesten dan de taakstelling hen oplegt.
Gemeenten die een ruimere woningmarkt hebben of zeer betrokken zijn, doen dit dikwijls al.
De kleinere gemeenten hebben meestal wel huizen, maar de gepardonneerden hebben op voorhand weinig
interesse om in die gemeenten te wonen. Juist deze gemeenten moeten zich profileren en gericht actie
ondernemen. Tegelijkertijd kunnen de grotere gemeenten een groep gepardonneerden die daar al sinds jaren
leeft, vermoedelijk niet met voorrang huisvesten. Voor sommigen is het waarschijnlijk noodzakelijk dat zij in
een andere gemeente gaan wonen.
In eerste instantie is een uitwisseling binnen de regio nuttig. Wie in een grotere gemeente (nog) geen woning
kan krijgen, kan worden bemiddeld naar een naburige kleinere gemeente. De verhouding tussen taakstellingen
en aanwezige gepardonneerden is, zoals eerder genoemd, de afgelopen periode nog schever geworden.
Samenwerken in regionaal verband is daarom een belangrijke voorwaarde voor succes. Hierdoor kunnen
gepardonneerden niet alleen in de gemeente waar ze verblijven, maar ook elders worden gehuisvest.

18

Aantal gepardonneerden

Taakstelling versus nog aanwezige gepardonneerden

Omvang gemeente

Figuur 10: Resterende taakstelling naar omvang gemeente in relatie tot resterende aanwezige gepardonneerden
Bron: officiële realisatiecijfers COA op 1 januari 2009. Ministerie van Justitie, Circulaire taakstelling huisvesting statushouders,16 december
2008 ministerie van Justitie

Veel gemeenten hebben de gepardonneerden met een burgemeestersverklaring of die op een andere manier
bekend waren, met voorrang een woning aangeboden. Gepardonneerden van elders zijn op de wachtlijst
geplaatst. De gemeenten hebben deze beleidsvrijheid. Andere gemeenten hebben eerst mensen uit het lokale
asielzoekerscentrum gehuisvest.

19

Taakstelling versus nog aanwezige gepardonneerden

Friesland

Groningen

Drenthe

Noord-Holland

Flevoland

Overijssel

Utrecht

Gelderland

Zuid-Holland

Noord-Brabant
Zeeland

Resterende taakstelling
Resterende aanwezige gepardonneerden

Limburg

Figuur 11: Resterende taakstelling per provincie in relatie tot resterende aanwezige gepardonneerden op 1 januari 2009
Bron: officiële realisatiecijfers COA op 1 januari 2009, Ministerie van Justitie, Circulaire taakstelling huisvesting statushouders,16 december
2008

20

Hoofdstuk 3
Adviseren en ondersteunen

De ondersteuning en advisering van gemeenten is één van de belangrijkste activiteiten van de Taskforce in de
afgelopen periode geweest. De Taskforce heeft zeven succesfactoren voor het lokale huisvestingsproces in kaart
gebracht. Uitgangspunt: succesvolle huisvesting houdt niet op bij het aanbieden van een woning.

3.1 Inzet van regioadviseurs

De Taskforce zette daarvoor negen regioadviseurs in. Zij bezochten negentig gemeenten in de periode van
februari tot december 2008. De adviseurs hielden op ambtelijk en bestuurlijk niveau gesprekken. Ze spraken
zowel met gemeenten waarbij de uitvoering voorspoedig verloopt als met gemeenten die achterblijven. De
adviseurs zaten ook aan tafel bij corporaties, provincies, stadsregio’s, samenwerkingsverbanden en andere
regionale overleggen.

De regioadviseurs hebben bij de werkbezoeken een goed beeld gekregen van de succesfactoren voor
huisvesting. Zij kunnen deze kennis gebruiken om andere gemeenten te adviseren over hun aanpak en
werkwijze. De adviseurs nemen bij hun werkbezoeken een checklist mee. Zij staan met behulp van deze lijst stil
bij:
•

de randvoorwaarden en de organisatie van het huisvestingsproces;

•

de (regionale) samenwerking met in- en externe partners;

•

de begeleiding van gepardonneerden.

De adviseurs verzamelen voordat ze op bezoek gaan, eerst informatie over:
•

het aantal gepardonneerden dat in de gemeente en in omliggende gemeenten aanwezig is (INDlijsten);

•

de samenstelling van deze groep;

•

het aantal al gerealiseerde huisvestingen en het aantal dat de gemeente nog moet halen;

•

de lokale en regionale woningmarkt.

21

3.2 Zeven succesfactoren

Succesfactoren voor huisvesting

Maatwerk
Casemanagement

Begeleiding

Succesfactoren
huisvesting

Betrokkenheid

Regionale
samenwerking

Management
van
verwachtingen

Ketensamenwerking

Figuur 12: Succesfactoren-model integraal huisvestingsproces
Bron: werkplan Taskforce Huisvesting Statushouders

De Taskforce heeft zeven succesfactoren voor het lokale proces in kaart gebracht. Dit gebeurde op basis van
gesprekken met gemeenten, corporaties, provincies, VluchtelingenWerk, COA en andere relevante partners. De
Taskforce hanteert als uitgangspunt dat succesvolle huisvesting niet ophoudt bij het aanbieden van een
woning. Het gaat om een integrale aanpak waarbij de huisvesting een eerste stap is naar werk, scholing en
participatie. De Taskforce noemt dit huisvesting-plus.
Deze aanpak is ontleend aan eerdere initiatieven van onder meer AEDES, COA, enkele wethouders, MO-groep,
VluchtelingenWerk en andere maatschappelijke organisaties. Die hebben zich in 2007 verenigd in de
‘maatschappelijke coalitie’. Het COA noemt de uitplaatsing vanuit asielzoekerscentra naar gemeenten met
aandacht voor werk, onderwijs en zorg de ‘warme overdracht’.

Drie kernvragen
De succesfactoren zijn gebaseerd op drie kernvragen:

1. Hoe is het proces van registratie naar integratie georganiseerd?
Zonder goed basisproces lukt het zeker niet. Dit begint al bij een goede basisregistratie. Wie zijn de
klanten? Waar zitten ze? Wat willen en kunnen ze? Vervolgens gaat het om een goed werkende keten: hoe
verloopt het proces vanaf het moment dat een gepardonneerde zich meldt tot het moment dat die werkt?
Is dat geregeld? Is het een aansluitend proces? Bij deze vraag horen vier succesfactoren:
ketensamenwerking, regionale samenwerking, casemanagement en maatwerk.

22

2. Hoe is de begeleiding van gepardonneerden?
Een goede begeleiding van de gepardonneerde voor, tijdens en na de huisvesting draagt bij aan het succes
van het huisvestingsproces. Hierbij is het managen van verwachtingen erg belangrijk.

3. Welke visie en inzet zijn er bij de begeleiding?
Mensen maken het verschil! Een proactieve houding van een ambtenaar of bestuurder leidt tot creatieve
oplossingen. Zoekt die actief naar oplossingen? Durft iemand buiten bestaande kaders te denken? Voelt de
ambtenaar of bestuurder zich gesteund? Bestuurlijke steun en politiek draagvlak zijn essentiële
randvoorwaarden. Geen proces zonder strategie! Gemeenten moeten een goed en helder beeld hebben
van wat ze willen. Als de gemeenten vanuit een duidelijke visie de randvoorwaarden en uitgangspunten
creëren, zijn ze in staat om snel en goed te zorgen voor huisvesting gericht op integratie. De bijbehorende
succesfactor is betrokkenheid.

Succesfactor 1: begeleiding
De intensiteit, duur en invulling van de begeleiding variëren aanzienlijk per gemeente. De ‘regeldag’ is het
gebruikelijkst. De gepardonneerde krijgt gedurende één dag begeleiding bij allerlei activiteiten, zoals het
tekenen van het huurcontract, het inschrijven bij CWI, het aanvragen van een uitkering en verzekeringen en het
openen van een bankrekening. Het contact na deze regeldag wisselt sterk. Sommige gemeenten hebben nog
eenmaal contact door een huisbezoek. Andere gemeenten zorgen voor een langdurige begeleiding door
vrijwilligers. Dat laatste kan maanden of zelfs een of twee jaar duren. Welzijnsorganisaties als
VluchtelingenWerk zorgen vaak voor de begeleiding. Er kan ook geen of slechts beperkte begeleiding zijn. Dit
komt vaak door een gebrek aan financiële middelen of onvoldoende vrijwilligers.

Succesfactoren 2 en 3: maatwerk en management van verwachtingen
Maatwerk is nodig om een goede match tussen vraag en aanbod tot stand te brengen en daarmee de kans op
een succesvolle plaatsing te vergroten. Het is van essentieel belang om de verwachtingen en doelen van de
gepardonneerde in kaart te brengen en waar nodig te managen. Daarbij draait het om vragen als:
•

Welke wensen, behoeften en beelden heeft de gepardonneerde als het gaat om huisvesting, ook in
relatie tot werk, inburgering, opleiding en zorg?

•

Kent de gepardonneerde de procedures?

•

Weet de gepardonneerde wat anderen verwachten?

•

Heeft de gepardonneerde een realistisch beeld van mogelijkheden en kansen?

De begeleiding vanuit de COA-opvanglocatie of de gemeente is vaak vooral gericht op de praktische en
logistieke organisatie van de huisvesting. Het managen van realistische verwachtingen en het voorbereiden op
het woningaanbod komen soms onvoldoende aan bod. Het gevolg is dat sommige gepardonneerden woningen
weigeren. Een persoonlijke, integrale intake is een essentieel instrument voor succes. Slechts een beperkt
aantal gemeenten houdt een integrale intake. Hierbij is behalve voor huisvesting meteen ook aandacht voor
werk, inburgering, scholing en/of zorg.
23

Succesfactor 4: casemanagement
Bij casemanagement werkt de gemeente vanuit mensen, niet vanuit procedures. Het proces is georganiseerd
rondom de gepardonneerde. Dit kan op twee manieren:
•

door het fysiek verzamelen van alle (interne en externe) ketenpartners op één plek (Plein). De
gepardonneerde kan dan letterlijk langs de verschillende loketten lopen.

•

door het aanwijzen van een casemanager. Die fungeert als één loket voor de gepardonneerde. De
ketenpartners hebben daarachter hun eigen loket.

Succesfactor 5: ketensamenwerking
Om gepardonneerden te kunnen huisvesten, moet de gemeente samenwerken met lokale ketenpartners.
Corporaties leveren de huizen, VluchtelingenWerk zorgt voor begeleiding en de sociale dienst regelt het eerste
inkomen. De meeste gemeenten voeren de huisvesting binnen bestaande structuren uit en hanteren korte
lijnen. Zij werken veel en goed samen met woningcorporaties en welzijnsorganisaties. De gemeenten voeren
zelf de regie. De grotere gemeenten hebben een aparte projectorganisatie in het leven geroepen. Daarin zitten
alle relevante in- en externe partners. Een aantal gemeenten heeft de werkzaamheden uitbesteed aan
VluchtelingenWerk of een andere maatschappelijke organisatie, aan een woningcorporatie of aan de Regionale
Sociale Dienst.

VluchtelingenWerk heeft een belangrijke rol bij het huisvestingsproces van gepardonneerden. Deze
organisatie:
•

zorgt voor de begeleiding voor, tijdens en na de huisvesting;

•

heeft een grote rol bij het maken van de dossiers voor de Burgemeestersverklaringen;

•

zijn of waren in veel gemeenten het eerste informatiepunt voor gepardonneerden.

Hoe de rol van VluchtelingenWerk eruit ziet, verschilt wel sterk van gemeente tot gemeente.

Succesfactor 6: regionale samenwerking
Steeds meer gemeenten werken regionaal samen bij de huisvesting van gepardonneerden. De omvang en vorm
variëren. Sommige gemeenten hebben alle taken ondergebracht bij één gemeente die de huisvesting namens
de andere gemeenten uitvoert. Andere gemeenten hebben een regionale samenwerkingsorganisatie opgezet.
De organisatie voert gezamenlijk de taken uit of deelt kennis en ervaring. Door regionale samenwerking zijn er
niet alleen meer mogelijkheden voor matching (schaalvoordeel), maar kan ook een centrale coördinator taken
op zich nemen (efficiencyvoordeel).

Succesfactor 7: betrokkenheid
Korte lijnen en een proactieve houding dragen bij aan een slagvaardig huisvestingsproces. Bestuurlijke steun en
politiek draagvlak zijn essentiële randvoorwaarden. Betrokken mensen zoeken creatieve oplossingen voor
knelpunten en kunnen anderen enthousiasmeren en stimuleren. Kortom, zij maken het verschil. Dat begint op

24

bestuurlijk niveau en is ook terug te vinden in de uitvoering. Een instantie, loket of zelfs persoon kan
doorslaggevend zijn.
Het is belangrijk dat gemeenten een helder beeld hebben van:
•

wat ze willen met gepardonneerden;

•

wat de randvoorwaarden en uitgangspunten zijn;

•

hoe ze dit het beste kunnen organiseren.

Want dan kunnen de gemeenten snel en goed zorgen voor huisvesting gericht op participatie.

De betrokkenheid is te zien in het snel schakelen met collega’s en ketenpartners. Maar ook in een proactief
contact met het COA dan wel een AZC in de regio. Een goede relatie tussen gemeente en het lokale COA
bevordert een kwalitatief goede matching tussen gepardonneerde en woning. Zij kunnen op het niveau van
dossiers beslissingen nemen over welke woning aan wie wordt toegewezen.

3.3 Onafhankelijke positie Taskforce meerwaarde

De onafhankelijkheid van de Taskforce heeft volgens de verschillende partijen een belangrijke meerwaarde.
Door de ondersteuning en adviezen van de Taskforce hebben gemeenten een beter inzicht gekregen in de
succesfactoren en knelpunten bij de huisvesting van gepardonneerden. Ook kunnen ze hierdoor beter hun
werkwijze of organisatie aanpassen. De Taskforce signaleert problemen en biedt tegelijkertijd ondersteuning.
Ze brengt partijen bij elkaar en zorgt ervoor dat die in beweging komen. De Taskforce kan zo vanuit haar
neutrale positie het proces versnellen.

Adviezen aan gemeenten en corporaties
De Taskforce heeft gemeenten en corporaties de volgende adviezen gegeven:
•

Zorg voor een goede basisregistratie. De meeste gemeenten hadden geen basisregistratie, waardoor
ze onvoldoende zicht hadden op gepardonneerden binnen hun gemeentegrenzen. Diverse gemeenten
wisten niet dat er een gemeentelijke IND-lijst bestond. Hierin staat een overzicht van de
gepardonneerden die in de gemeente een pasje hebben gekregen en daar mogelijk ook nog verblijven;

•

Zorg voor goede en actuele cijfers van de gepardonneerden die aangemeld zijn (COA-cijfers);

•

Stel criteria op voor passende huisvesting om bestaande situaties goed te kunnen beoordelen;

•

Kijk over de eigen lokale grenzen heen en werk samen in de regio;

•

Zorg voor efficiënte organisatie- en samenwerkingsvormen, zowel intern als extern;

•

Ken de succesfactoren voor een efficiënt en effectief huisvestingsproces;

•

Neem goede voorbeelden van andere gemeenten ter harte.

25

3.4 Stimulans voor het reguliere huisvestingsproces

Gemeenten en corporaties hebben al jarenlang ervaring met het huisvesten van statushouders. Dit proces
kreeg een impuls door het volume en het projectmatige karakter van het huisvesten van gepardonneerden.
Door de omvang en de politieke urgentie van de extra taak is het bestaande lokale huisvestingsproces onder
een vergrootglas komen te liggen. Daardoor werden de achterstanden zichtbaar, die de gemeenten in de
afgelopen jaren hebben opgelopen bij de reguliere taakstelling.

Succesfactoren werken door in het reguliere proces
Tegelijkertijd constateert de Taskforce dat in veel gemeenten de huisvesting van gepardonneerden snel en
goed verloopt. Dit succes is vooral te danken aan de extra inzet van gemeenten. Zij zijn vaak erg betrokken,
omdat gepardonneerden al jaren in de gemeente wonen. Door de persoonlijke betrokkenheid, het volume en
het projectmatige en lokale karakter van het huisvestingsproces was er bij gemeenten veel energie, creativiteit
en enthousiasme. Meer dan bij het reguliere huisvestingsproces. Dit gevoel is nog versterkt door de nadruk op
een integrale aanpak, gericht op een goede start in de samenleving. De succesfactoren bij het huisvesten van
gepardonneerden helpen gemeenten en corporaties om het reguliere proces te versterken.

26

Hoofdstuk 4
Signaleren en agenderen
De Taskforce signaleert knelpunten in uitvoering en beleid en koppelt deze terug naar de verantwoordelijke
partijen. Zij werkt samen met organisaties op landelijk, regionaal én lokaal niveau. De Taskforce heeft daarbij
al vroeg de aandacht gevestigd op de grote groep gepardonneerden buiten het COA.

4.1 Samenwerking op bestuurlijk en uitvoerend niveau

De Taskforce werkt op alle niveaus met de relevante organisaties samen. Hierbij zijn zowel
overheidsorganisaties als maatschappelijke organisaties betrokken. De Taskforce overlegt met deze
organisaties op bestuurlijk en uitvoerend niveau.

Overheid

Strategisch

Tactisch

Uitvoerend

Ministerie van VROM,

Provincie, Stadsgewest,

Provincie, stadsgewest,

Ministerie van Justitie,

VROM-Inspectie, IPO, COA,

gemeenten (uitvoering),

COA, IND, Provincie,

IND, MO groep, Ministerie

COA

Gemeenten

van VWS, Ministerie van

(bestuurders), VROM-

VROM, Ministerie van

Inspectie, IPO

Justitie, DT&V, gemeenten
(beleid)

Niet Overheid

VWN, VNG, Aedes,

VNG, Aedes, corporaties,

Corporaties, VW-

corporaties

VWN, en VW

lokaal/regio, lokale

lokaal/regionaal Stimulansz,

organisaties die

Palet, Mindspring, Pharos,

vluchtelingen begeleiden,

GGD, GGZ, LHV, Centrum

Banenoffensief, UAF

‘45
Figuur 13: Met welke organisaties en op welke niveau de Taskforce samenwerkt

Met veel partijen overleg
De Taskforce voert op strategisch niveau met veel partijen overleg. Zij kan door haar onafhankelijke rol het
besluitvormingsproces versnellen. De Taskforce spreekt op tactisch niveau met grotendeels dezelfde
organisaties. Er komen ook andere partijen in beeld: organisaties die zich bezighouden met zorg en organisaties
betrokken bij de matching van vraag en aanbod. De belangrijkste spelers op uitvoerend niveau zijn de
gemeenten, de corporaties en lokale maatschappelijke organisaties als VluchtelingenWerk. Zij zijn
verantwoordelijk voor de huisvesting en begeleiding van gepardonneerden.
27

4.2 Signalering van knelpunten

De Taskforce heeft de afgelopen periode bij verschillende organisaties en op diverse niveaus een aantal
knelpunten gesignaleerd. Ook heeft ze thema’s geagendeerd. Het gaat om de volgende knelpunten en thema’s:

•

Er is geen landelijke regie op de buiten-COA groep. Ook ontbreekt een helder landelijk beeld van de
huisvestingsstatus en verblijfplaats van deze groep.

•

De gemeenten moeten criteria ontwikkelen voor een adequate huisvesting van gepardonneerden die
weliswaar zelf huisvesting vinden, maar waarbij onduidelijk is of deze huisvesting passend is.

•

Aandacht voor huisvesting van gepardonneerden blijft noodzakelijk.

•

Er is een mismatch tussen vraag en aanbod van woningen.

•

Een integrale aanpak gericht op huisvesting-plus is zeer belangrijk.

•

Het is noodzakelijk om te anticiperen op de zorgvraag bij gepardonneerden voor, tijdens en na de
huisvesting.

•

Het is belangrijk dat het COA een goede administratie van aanmeldingen bijhoudt in het kader van de
taakstellingen.

•

Huisvesting is niet alleen een lokaal proces. Het is van groot belang ook te kijken naar samenwerking
en oplossingen in de regio.

•

Het is wenselijk dat provincies de regierol voor regionale huisvesting sterker invullen.

Bij zes thema’s actie
De Taskforce heeft in de afgelopen periode bij zes thema’s actie ondernomen:
1.

matching van vraag en aanbod;

2.

zorg;

3.

buiten-COA groep;

4.

passende huisvesting;

5.

regionale samenwerking;

6.

integrale aanpak gericht op huisvesting-plus.

4.3 Thema 1: matching van vraag en aanbod
Al vanaf de start van de Pardonregeling is er een scheve verhouding tussen taakstelling en het aantal
gepardonneerden dat in een bepaalde gemeente aanwezig was. Meer dan de helft van de gepardonneerden
woonde al jaren in vooral grotere gemeenten met een centrumfunctie. Zij hadden daar een sociaal netwerk
opgebouwd. De taakstelling voor deze gemeenten ligt echter veel lager dan het aantal gepardonneerden dat
feitelijk aanwezig is. Ook in gemeenten met een COA-opvanglocatie is de vraag naar woningen groter dan de
taakstelling. Deze scheve verhouding tussen vraag en aanbod heeft zich de afgelopen periode nog versterkt,

28

omdat gepardonneerden naar grotere gemeenten trekken. Dit geldt vooral voor de grote steden (Rotterdam,
Den Haag, Utrecht).
De onevenwichtige situatie geldt ook in omgekeerde richting. Vooral voor de kleinere gemeenten waar in de
beginsituatie geen gepardonneerden woonden. Zij hebben wel woningen, maar geen gepardonneerden. Die
hebben vaak geen interesse in deze gemeenten, omdat ze jarenlang in een andere regio woonden. De
gemeenten hebben daardoor moeite om hun taakstelling te halen.

Ook kwalitatief scheve verhouding
Niet alleen kwantitatief, ook kwalitatief is er een scheve verhouding tussen vraag en aanbod. De woningen die
beschikbaar zijn, blijken vaak niet geschikt. Gemeenten hebben onvoldoende woningen voor alleenstaanden en
grote gezinnen. Gepardonneerden binnen het COA kunnen het COA-aanbodmodel met beschikbare woningen
gebruiken om een passende woning te zoeken. De gepardonneerden buiten het COA hebben nog geen toegang
tot dit systeem. Zij hebben hierdoor geen inzicht in het woningaanbod buiten de regio.

Inzicht nodig in landelijk aanbod
Om de vraag en aanbod beter op elkaar te laten aansluiten, is het nodig dat gepardonneerden inzicht hebben
in het landelijke woningaanbod. Het COA heeft het eigen aanbodmodel in de zomer van 2008 aanzienlijk
verbeterd. Gemeenten kunnen zichzelf veel meer profileren. Gepardonneerden kunnen zo een beter beeld
krijgen van het aanbod buiten hun huidige gemeente.
De gepardonneerden die buiten het COA verblijven, kunnen dit model nog niet gebruiken. Het is voor hen
daarom lastig om zich te oriënteren op huisvesting elders. Zij zijn afhankelijk van bemiddeling door hun huidige
gemeente of moeten zelf op een andere manier op zoek gaan.
Aanbodmodel van COA voortaan voor alle gepardonneerden
De Taskforce heeft het initiatief genomen om het aanbodmodel open te stellen voor gepardonneerden buiten
het COA. Hiervoor bestond draagvlak bij alle betrokken partijen. Het open aanbodmodel biedt de gemeenten
inzicht in het landelijk woningaanbod. Het model is zo een extra hulpmiddel bij het bemiddelen van
gepardonneerden naar gemeenten die woningen aanbieden. Die gemeenten kunnen zo hun woningen landelijk
onder de aandacht brengen. Het open aanbodmodel is midden februari 2009 beschikbaar.

4.4 Thema 2: zorg

De gepardonneerden vinden gedeeltelijk zelfstandig hun weg. Zij hebben zelf actief gezocht naar een woning
en werken al. Van de groep die nog moet worden gehuisvest, is een deel veel minder zelfstandig. Daardoor kan
meer maatwerk en een goede begeleiding nodig zijn. Voor iemand die ziek is of een handicap heeft, kan een
aangepaste woning vereist zijn. Of het is wenselijk dat de gepardonneerde woont in de buurt van de medisch
behandelaar.

29

Werkafspraken voor groep binnen COA
Bij deze problematiek moet een onderscheid worden gemaakt tussen de groepen binnen en buiten het COA.
Voor de groep binnen het COA is aangehaakt bij het afstemmingsoverleg (op initiatief van het COA) tussen de
verschillende partijen: COA. MOA, VWN, GGD, GGZ, VNG, LHV, VGZ en PHAROS. Dit overleg is vooral bedoeld
om de continuïteit van de zorg te waarborgen bij de overgang van opvanglocatie naar gemeente. Onder meer
door een goede overdracht van het medisch dossier. Het afstemmingsoverleg heeft tot werkafspraken geleid
over hoe een geschikte woning kan worden aangeboden aan mensen met een ziekte of handicap.
Het COA inventariseert momenteel aan de hand van de dossiers de fysieke en psychische zorgvraag van de
groep die nog in opvang verblijft. In sommige gevallen moeten mensen langer binnen het COA blijven.
Bijvoorbeeld omdat ze een indicatie voor begeleid wonen hebben of omdat er eerst een waarborg voor de
continuïteit van zorg moet zijn, voordat ze kunnen overgaan van centrum naar gemeente. De resultaten van de
inventarisatie van het COA zijn eind februari 2009 bekend.

Aandacht nodig voor buiten-COA groep
Over de buiten-COA groep zijn geen landelijke gegevens bekend. De Taskforce heeft bij gemeenten en
corporaties aandacht gevraagd voor de zorgbehoefte van deze groep gepardonneerden. De Taskforce is
7

betrokken bij een onderzoek naar de zorgvraag van gepardonneerden in de provincie Noord-Brabant . Zij heeft
ook een rondetafelgesprek georganiseerd met experts van GGD/MOA, Centrum ’45, de gemeenten Best en
Rotterdam, GGZ, VluchtelingenWerk en de VNG. De Taskforce heeft tevens gewezen op het belang van een
integrale intake. Daarmee is een goede aansluiting op het huidige gemeentelijke zorgaanbod mogelijk.
4.5 Thema 3: buiten-COA groep

Op het moment dat de regeling inging, verbleef het grootste deel van de mensen die hiervoor in aanmerking
kwamen buiten een COA-opvanglocatie. Gemeenten hadden via de Burgemeestersverklaring zicht op een deel
van deze groep. Maar van ongeveer 9.000 mensen, was, bij het begin van de Pardonregeling de huisvesting en
verblijfplaats onbekend. Ook was er voor de groep buiten het COA geen landelijke regie voor huisvesting.

Al vanaf begin veel aandacht voor deze groep
De Taskforce heeft al in een vroeg stadium veel aandacht besteed aan de buiten-COA groep. Zij heeft het
initiatief genomen voor een onderzoek naar omvang, samenstelling, verblijfplaats en huisvestingsstatus van
deze groep. De Taskforce is in 2008 gestart met bestuurlijk overleg specifiek voor dit thema. Hierbij zijn alle
betrokken landelijke spelers van de partij. Ook de wethouders van Enschede, Tilburg, Utrecht, Rotterdam,
Alkmaar, Skarsterland en Kerkrade doen mee.
De Taskforce heeft het bestuurlijk overleg ingesteld om inzicht te krijgen in de groep die uit het zicht zou
kunnen verdwijnen. Bijvoorbeeld omdat mensen van de ene naar de andere gemeente gaan. Of omdat zij zich

7

Onderzoek naar ondersteuningsbehoefte gepardonneerden in Noord-Brabant. Opdrachtgever Provincie Noord-Brabant, uitgevoerd door
Palet; www.palet.nl , Gereed: april 2009.

30

niet melden bij een gemeente. De verwachting was ook dat een deel van deze groep al een passende woning
had, zonder dat de gemeente hiervan op de hoogte was. Om een beter inzicht in de voortgang van de
landelijke huisvesting van de gehele groep gepardonneerden te krijgen, was nader onderzoek gewenst. Het
COA heeft dit onderzoek eind 2008 verricht.

Groep bij gemeenten goed in beeld
Het COA heeft de huidige verblijfplaats en huisvestingsstatus van de gepardonneerden uit de buiten-COA groep
8

onderzocht. Deze aspecten zijn met alle gemeenten besproken. De resultaten zijn :
•

Gemeenten hebben de buiten-COA groep goed in het zicht! Slechts 5% van deze groep is niet bekend.
Mogelijk hebben de 474 gepardonneerden om wie het hier gaat, zich gemeld in een andere gemeente.
De Taskforce initieert een vervolgonderzoek voor deze groep.

•

Er is voor maximaal 3.800 mensen nog huisvesting nodig. Van 1.484 mensen is dit zeker, en aan 61%
van deze groep gaan gemeenten ook zeker woonruimte aanbieden. Van nog eens 1.577 mensen is het
onbekend of de huidige woning passend is. De overige gepardonneerden zijn niet in zicht bij
gemeenten of verblijven in gemeenten die niet hebben deelgenomen aan het onderzoek.

•

Daarmee is volgens de gemeenten het totale aantal gepardonneerden dat een woning heeft gekregen,
hoger dan het officiële realisatiecijfer van het COA. De gemeenten geven aan dat de resterende 3.000
gepardonneerden al een passende huisvesting hebben, maar dat het COA dit administratief nog niet
heeft verwerkt.

•

De gepardonneerden uit de buiten-COA groep die nog wachten op huisvesting, bevinden zich vooral in
de grotere gemeenten. Driekwart van hen verblijft in de 100.000+-gemeenten, waarvan 58% in de G4.
geen woning hebben gekregen, bevinden zich in met name de grotere centrumgemeenten. De
gemeenten geven aan deze groep deels zelf nog te kunnen huisvesten.

•

Het openstellen van het COA-aanbodmodel helpt om de mensen van wie nu bekend is dat ze een
woning nodig hebben, vóór eind 2009 gericht te huisvesten. Hierbij is een betere matching van vraag
en aanbod mogelijk.

Aantal gepardonneerden

Waar bevindt de resterende buiten-COA groep zich?

Omvang gemeente

Figuur 14: Verblijfplaats resterende gepardonneerden buiten COA
Bron: COA “Iedereen zichtbaar”, onderzoek COA, 27 januari 2009
8

‘Iedereen zichtbaar’, onderzoek naar de buiten-COA groep, COA, 27 januari 2009, bijlage 1

31

4.6 Thema 4: passende huisvesting

Gemeenten bepalen zelf wat passende huisvesting is. Veel gepardonneerden woonden al ergens, toen de
regeling in werking trad. Verreweg de meesten verbleven bij familie of vrienden. Ook (onder)huur of illegale
bewoning komt voor. De Taskforce pleit ervoor dat gemeenten criteria voor ‘passende huisvesting’
ontwikkelen. Zij wil ook dat gemeenten de bestaande woonsituatie aan deze criteria toetsen. De criteria gelden
dus voor de huidige woonsituatie, niet voor woonruimte die wordt aangeboden. De gemeenten geven hiermee
aan of een woning passend is en wanneer iemand in aanmerking komt voor bemiddeling naar een zelfstandige
woonruimte. Amsterdam en Den Haag zijn goede voorbeelden van gemeenten die dit al snel hebben opgepakt.
Volgens de gemeenten is een groot deel van de huidige woonsituaties passend.

9

4.7 Thema 5: regionale samenwerking

Bestaat op lokaal niveau vaak een scheve verhouding tussen vraag en aanbod, op regionaal niveau is het beeld
meestal minder duidelijk. Gemeenten kunnen daarom baat hebben bij samenwerking. Sommige gemeenten
hebben veel woningen voor alleenstaanden, terwijl andere gemeenten juist woningen voor gezinnen
beschikbaar hebben. Via regionaal overleg kunnen gemeenten gepardonneerden op een goede manier
doorverwijzen naar buurgemeenten die nog niet aan hun taakstelling hebben voldaan. Hiervoor is in ieder
geval inzicht in elkaars vraag en aanbod nodig. De Taskforce constateert dat veel gemeenten een lokale aanpak
hanteren. Alleen bij knelpunten kijken ze buiten de gemeentegrenzen. Soms is binnen een regio uitruil mogelijk
tussen gemeenten die veel hebben gedaan aan de huisvesting van reguliere statushouders en gemeenten die
juist voor veel gepardonneerden een woning hebben geregeld. Hiervoor gelden twee voorwaarden: de
toezichthouder (provincie of regiobestuur/WGR) stemt ermee in en op regionaal niveau wordt aan beide
taakstellingen voldaan. De Taskforce gaat de komende tijd gericht bijeenkomsten ondersteunen en faciliteren
in regio’s waar nog gepardonneerden moeten worden gehuisvest.

4.8 Thema 6: integrale aanpak gericht op huisvesting-plus

Huisvesting is een belangrijke eerste stap op weg naar participatie. Het is de basis van waaruit iemand start
met inburgering, werk vindt of onderwijs volgt. Om de stappen na de huisvesting soepel te laten verlopen,
moet de keten van werk, inkomen, zorg en scholing als het ware ‘klaarstaan’. Dit is de huisvesting-plus aanpak.
Voordat de Taskforce werd ingesteld, bestond voor deze aanpak al een breed draagvlak . Onder meer bij het
COA, VluchtelingenWerk, wethouders van diverse gemeenten en AEDES.
Gemeenten waar de ketensamenwerking goed is en die al bij de allereerste kennismaking met de
gepardonneerde nadenken over werk, scholing of andere vormen van participatie, presteren het best. Zij
zorgen voor een veel snellere doorstroom van wonen naar werk dan gemeenten waar huisvesting en de
vervolgstappen organisatorisch en procesmatig gescheiden zijn.
9

Idem

32

Hoofdstuk 5
Kennis delen
De Taskforce legt verbindingen tussen organisaties en bestuurslagen door kennis over de uitvoeringspraktijk te
verzamelen en die te delen. Ze organiseert diverse bijeenkomsten voor de ketenpartners. Ook de website – met
de populaire Stand van het Land – en het Minimagazine stimuleren de verspreiding van kennis en goede
voorbeelden.

5.1 Verschillende manieren van kennisdeling

De Taskforce deelt kennis en informatie met gemeenten, corporaties en andere ketenpartners door:
•

afleggen van werkbezoeken en bijwonen van regionale en provinciale bijeenkomsten (zie hoofdstuk
3);

•

organiseren van regionale en thematische bijeenkomsten;

•

onderhouden van de website www.thuisgeven.nl;

•

uitgeven van het regelmatig verschijnende Minimagazine.

5.2 Regio- en themabijeenkomsten belangrijk platforms

De Taskforce heeft in 2008 drie regionale bijeenkomsten en een landelijke thema bijeenkomst georganiseerd.
Deze bijeenkomsten zijn bedoeld om:
•

kennis uit te wisselen;

•

achter knelpunten te komen;

•

regionale netwerken te faciliteren.

Combinatie met inburgering thema van landelijke bijeenkomst
De landelijke bijeenkomst vond plaats in het voorjaar van 2008 en ging over het thema ‘de Pardonregeling en
inburgering’. De Taskforce wilde dat gemeenten zich ervan bewust zouden worden dat ze huisvesting en
inburgering op elkaar moeten laten aansluiten in een integrale aanpak. Deze aanpak is gericht op een snelle
participatie.

Veel aandacht voor goede voorbeelden bij regiobijeenkomsten
In het najaar van 2008 zijn drie regiobijeenkomsten gehouden. Deze bijeenkomsten hadden een duidelijke
regionale kleur. Er kwamen goede voorbeelden uit de regio aan bod. Ook zijn er workshops voor de
ketenpartners. De bijeenkomsten zijn bedoeld om alle betrokken organisaties over de voortgang van de
uitvoering van de Pardonregeling te informeren en om ervaringen delen. De Taskforce bracht partijen ook
direct met elkaar in contact. Alle ketenpartners namen deel aan de regiobijeenkomsten.

33

Bijeenkomsten goed beoordeeld
De vier bijeenkomsten trokken in totaal 359 belangstellenden. Zij bleken tevreden over de bijeenkomsten. 90%
van de deelnemers vinden dat zij voldoende zijn geïnformeerd over de landelijke ontwikkelingen. Ruim 80%
heeft nieuwe informatie en ideeën opgedaan voor het eigen beleid en de uitvoering.

10

De deelnemers vinden

de regiobijeenkomsten een erg goede gelegenheid om met alle regionale ketenpartners te netwerken. Ze
hebben ook in 2009 behoefte aan deze bijeenkomsten.

5.3 Transparantie over realisatiecijfers

De website www.thuisgeven.nl speelt een belangrijke rol bij het stimuleren van lokale spelers en het delen van
kennis. De site wordt druk bezocht. Een belangrijke reden is de Stand van het Land. Dit is een overzicht van de
realisatiecijfers van alle gemeenten. Betrokkenen hebben zo een goed inzicht in de voortgang van de uitvoering
van de Pardonregeling. De verantwoording van de cijfers is transparant. Natuurlijk presenteert de Stand van
het Land een administratieve werkelijkheid. Deze doet niet altijd recht aan de specifieke situatie in een
gemeente of provincie. De transparantie over de cijfers heeft er wel toe geleid dat het onderwerp een hoge
prioriteit heeft. Diverse gemeenten hebben goede cijfers aangegrepen om het succes lokaal te ‘vieren’.
Bijvoorbeeld wanneer de gemeente over de helft is of de hele taakstelling bereikt heeft.

Regelmatig discussie over aanmeldingen
Het is uiteraard noodzakelijk dat de cijfers juist en niet voor een andere uitleg vatbaar zijn. De Stand van het
Land is gebaseerd op de cijfers die het COA maandelijks publiceert. Gemeenten en het COA (die de
aanmeldingen voor taakstellingen administratief afhandelt) discussiëren regelmatig over aanmeldingen, die
niet zijn verwerkt zijn in de maandelijkse realisatiecijfers. Ook de communicatie tussen beide partijen bij
aanmelding verloopt niet altijd soepel. De Taskforce heeft dit aangekaart bij het COA. De Taskforce stelt voor
dat het COA de gemeente bij een aanmelding een ontvangstbevestiging stuurt.

Site ook functie van kennisbank
De site www.thuisgeven.nl geeft niet alleen een overzicht van
de realisatiecijfers. De website heeft ook de functie van
nieuwssite en kennisbank. De website is een forum voor good
practices en succesvolle initiatieven. Ten slotte heeft de
Taskforce op haar website de relevante publicaties verzameld.
Denk bijvoorbeeld aan openbare brieven, uitgaven, rapporten,
werkplannen en plannen van aanpak. Ook vindt de bezoeker
relevante wet- en regelgeving en Kamervragen en de
antwoorden daarop.

Figuur 15: Website www.thuisgeven.nl
10

Telefonische enquête onder deelnemers aan de regiobijeenkomst, november 2008

34

5.4 Successen in de schijnwerper in Minimagazine

De Taskforce is in 2008 gestart met het uitbrengen van een tweetal Minimagazines. Deze publicatie wordt in
een oplage van ongeveer 2.500 exemplaren verspreid. Het Minimagazine gaat onder meer naar gemeenten,
woningcorporaties, VluchtelingenWerk, asielzoekerscentra, de ministeries van
Justitie en VROM, de VNG, welzijnsinstellingen, stadsregio’s en provincies. Het
blad is in 2008 tweemaal verschenen: in juni en oktober. Hiermee krijgen lokale
successen een gezicht. Het Minimagazine is een forum voor innovatieve of
onconventionele aanpakken. Het magazine zet ook ketens die al jaren goed
werken op basis van duidelijke afspraken en met enthousiaste mensen, in het
zonnetje.

35

Gehanteerde afkortingen en begrippen
Aedes:
Vereniging van woningcorporaties
AZC:
Asielzoekerscentrum
Buiten COA groep:
Dit zijn gepardonneerden die niet in de centrale opvang verblijven. Maar bij
vrienden, bekenden, partner verbleven of een kamer van een particulier huurden.
Burgemeestersverklaring: Dit zijn gepardonneerden die in een gemeente verbleven bij familie, vrienden,
een kamer huren, en die niet bij de IND bekend waren. Via een
“burgemeestersverklaring” konden deze mensen zich bij de gemeente waar ze
verbleven aanmelden voor de pardonregeling.
Centrumfunctie:
Een stedelijke functie die niet enkel inwoners aantrekt van het gebied waar de
functie gelegen is, maar ook bezoekers van daarbuiten.
COA:
Centraal Orgaan opvang Asielzoekers
CWI:
Centrum Werk en Inkomen
DT&V:
Dienst Terugkeer en Vertrek
G4:
4 grote steden (Amsterdam, Rotterdam, Den Haag en Utrecht)
Gepardonneerden:
de vluchtelingen die onder de regeling ter afwikkeling van de nalatenschap van de
oude vreemdelingenwet vallen, worden ‘gepardoneerden’ genoemd.
GGD:
Gemeentelijke Gezondheidsdienst of Gemeenschappelijke Gezondheidsdienst
GGZ:
Geestelijke Gezondheidszorg
Huisvesting-plus:
Na de huisvesting komt het proces van werk, inkomen, zorg en scholing. Dit totale
proces wordt huisvesting-plus genoemd.
IND:
Immigratie en Naturalisatie Dienst
IPO:
Inter Provinciaal Overleg
KCO:
Kleinschalige Centrale Opvang
LHV:
Landelijke Huisartsen Vereniging
MO groep:
Maatschappelijke Ondernemers Groep
MOA:
Medische Opvang Asielzoekers
Omklapwoning:
Woningen die door het COA gehuurd zijn en waar gepardonneerden woonden.
Indien de gepardonneerden passend gehuisvest waren in deze woning, kon het
huurcontract op naam van de gepardonneerden komen te staan en werden de
woningen ‘omgeklapt’.
Pardonregeling:
regeling ter afwikkeling van de nalatenschap van de oude vreemdelingenwet.
Pharos:
Landelijk kennis- en adviescentrum op het gebied van de gezondheid van
vluchtelingen en nieuwkomers.
Reguliere vergunningHet gaat hier om personen die op grond van de Vreemdelingenwet 2000 een
houders
verblijfsvergunning ontvangen en volgens de reguliere (deel)taakstelling in de
gemeenten moeten worden gehuisvest.
Taakstelling:
Elk half jaar stuurt de staatssecretaris de circulaire ‘Taakstelling huisvesting
statushouders’ naar alle gemeenten. Daarin staat hoeveel statushouders zij in de
komende zes maanden moeten huisvesten. Voor de gepardoneerden is de resttaakstelling tot en met 31 december 2009 opgenomen.
TF:
Taskforce Huisvesting Statushouders
UAF:
Stichting voor Vluchteling Studenten
VNG:
Vereniging Nederlandse Gemeenten
VROM:
Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer
VROM-I:
VROM - Inspectie
VW:
Vluchtelingenwerk
VWN:
Vluchtelingenwerk Nederland
VWS:
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
WGR:
Wet Gemeenschappelijke Regeling

36