Meerjarenplan 2015-2019

Inspectie Leefomgeving
en Transport

voorwoord
Toezichthouders voelen zich ieder jaar opnieuw verplicht om de samenleving kenbaar te maken hoe hun
toezicht zich vernieuwt en welke accenten zij leggen bij de keuzes van hun toezicht.
In 2015 zet de inspectie in op de verdere ontwikkeling van andere toezichtvormen, zoals het systeemtoezicht - als er nog sprake is van vooral objectinspecties - of juist meer inspecties ter plaatse als er vooral
sprake is van systeemtoezicht. Zoals het sluiten van handhavingsconvenanten met goednalevende
bedrijven en het meer gaan toepassen van handhavingcommunicatie. En zoals het meer gebruik gaan
maken van informatie die in boekhoudingen en administraties te vinden is, zodat eventuele fraude
eerder aan het licht komt. Dit jaar worden onze inspecteurs daar specifiek op (bij)geschoold.
Wij gaan dit jaar van start met een meerjarig programma om alle certificerende instellingen die onder ons
toezicht vallen, stelselmatig en integraal te inspecteren. Wij gaan er vanuit dat de naleving bij ondertoezichtstaande bedrijven en organisaties verbetert, wanneer het particuliere toezicht door de certificerende
instellingen adequaat is.
Bij het toezicht op (het transport van) gevaarlijke stoffen ligt het accent nog vooral op objectinspecties en
bedrijfsbezoeken. Dit jaar starten we met een aanpak waarbij de bedrijven meer integraal- op alle
aspecten waarop de inspectie toezicht houdt - en meer gericht - met verschillende toezichtvormen
tegelijkertijd- worden geïnspecteerd. Enerzijds worden de bedrijven dan minder belast omdat de
inspectie alle aspecten in een keer inspecteert en anderzijds krijgt de inspectie een meer integraal beeld
van het naleefgedrag van het bedrijf.
Intern zet de inspectie de volgende stap in het uniformeren van haar processen. Deze zijn nu beschreven,
waarmee het mogelijk wordt door middel van de zogeheten wasstraten de bestaande procesinrichting te
toetsen aan de wenselijke, zodat de domeinen weten op welke aspecten zij hun procesinrichting moeten
aanpassen. Daarmee wordt uiteindelijk de efficiency vergroot.
Zoals vele andere organisaties in Nederland kent de inspectie een ‘scheve’ personeelsopbouw, waarbij er
meer oudere dan jongere medewerkers zijn. Daar is een voordeel aan verbonden, omdat wij op veel
ervaring kunnen steunen. Maar het ziekteverzuim is relatief hoog door langdurig zieken. Dat veroorzaakt
persoonlijk leed en het legt meer druk op de collega’s.
Door een tijdelijke vacaturestop in verband met het realiseren van onze taakinstellingen voelen onze
mensen die druk nog extra. Wij zijn er dan ook trots op dat, ondanks deze context, onze medewerkers
hun hart voor de publieke zaak niet verliezen en zich onverminderd inzetten om de naleving te
verbeteren.

Namens het Directieteam,
De Inspecteur-Generaal Leefomgeving en Transport,
Jenny Thunnissen

1. waar staan we voor

de inspectie: autoriteit voor
leefomgeving en transport
de taak en de missie van de inspectie
De taak van de Inspectie Leefomgeving en Transport is ervoor te zorgen dat bedrijven, organisaties en
overheidsinstanties (de ondertoezichtstaanden) de wet- en regelgeving op het terrein van de (duurzame)
leefomgeving en de fysieke veiligheid naleven.
Het werkveld van de inspectie omvat:
• afval, industrie & bedrijven;
• wonen, water & producten;
• rail- en wegvervoer;
• scheepvaart;
• luchtvaart.
De regelgeving richt zich op bedrijven, organisaties en overheidsinstanties die in de hele keten van deze
sectoren werkzaam zijn. Zij stelt eisen aan de bedrijfsvoering, de toelating, het transport, de productie,
de handel, het gebruik en de verwijdering van (afval)stoffen en producten, aan de kwaliteit van water en
bodem, aan ruimtelijke plannen en gebouwen wat betreft het energieverbruik. De regelgeving stelt
daarnaast veiligheidseisen aan de infrastructuur op het spoor en in de lucht, aan de staat van rij-, voer-,
vaar- en vliegtuigen, aan chauffeurs en bemanningsleden en aan opslag, distributie en transport van
gevaarlijke stoffen. Op een aantal terreinen houdt de inspectie bestuurlijk toezicht op de provincies.
Sinds 1 januari 2014 behoort ook het volkshuisvestelijk toezicht op woningcorporaties tot het
werkterrein.
De Inspectie Leefomgeving en Transport wil op al haar werkvelden een autoriteit zijn. Zij ontleent haar
gezag niet simpelweg aan het feit dat haar bepaalde taken zijn opgedragen. Zij moet haar gezag met
onbesproken optreden verdienen. Pas dan erkennen bedrijven, instellingen, andere overheden, burgers
en passagiers de inspectie als gezaghebbende autoriteit, in het besef dat zij staat voor haar aandeel in de
gewenste duurzaamheid, veiligheid en kwaliteit en dat de ondertoezichtstaanden staan voor hun
bijdrage.

De Inspectie Leefomgeving en Transport bewaakt en stimuleert de naleving van wet- en
regelgeving op de haar toegewezen domeinen.
- de missie -

4 | Inspectie Leefomgeving en Transport

de opdracht
Bij de totstandkoming van wet- en regelgeving streeft de wetgever naar een door haar gewenst niveau
van veiligheid en kwaliteit. Daarbij hanteert zij de rechtsbeginselen van rechtvaardigheid, rechtszekerheid
en rechtsgelijkheid, met oog voor de nalevingeisen die van de ondertoezichtstaanden worden gevraagd.
De mate van rechtvaardigheid ligt in de wet- en regelgeving zelf besloten.
Rechtszekerheid vraagt van de inspectie dat zij snel handelt en dat zij duidelijkheid verschaft over haar
standpunten en over beleidsregels. De ondertoezichtstaande moet weten waar hij aan toe is.
Rechtsgelijkheid vereist dat de inspectie zich sterk maakt voor eenheid in haar optreden: gelijke gevallen
moet zij gelijk behandelen.
Het rechtmatigheidvereiste houdt in dat de inspectie handelt in overeenstemming met het geschreven en
ongeschreven recht. Zij moet wet- en regelgeving, jurisprudentie en beleidsregels eenduidig en juist
toepassen, conform de bedoeling en de strekking ervan.
Doet zich nieuwe wet- en regelgeving voor, dan voert de inspectie vooraf uitvoerings- en handhaafbaarheidtoetsen uit. De belangrijkste toetsingscriteria die zij daarbij hanteert zijn begrijpelijkheid van de
wet- en regelgeving, de uitvoerbaarheid, fraudebestendigheid, controleerbaarheid, de beschikbaarheid
van bevoegdheden om te interveniëren, de administratieve lasten voor de bedrijven en organisaties, de
kosten van de uitvoering en de snelheid waarmee de nieuwe wet- en regelgeving kan worden
geïmplementeerd.
Respect voor burgers, bedrijven, organisaties en overheidsinstanties is voor iedere overheidsorganisatie
het leidende beginsel in haar optreden.
Het rechtsgevoel in de samenleving vereist een adequate rechtsbescherming. De wetgever draagt zorg voor
adequate bezwaar- en beroepsmogelijkheden. De inspectie waarborgt de rechten en plichten van
ondertoezichtstaanden door transparante voorlichting en informatie te geven. Ook houdt zij zich aan
termijnen (voor het afgeven van vergunningen, de afhandeling van klachten en bezwaarschriften) en
motiveert zij haar beslissingen. De inspectie heeft daarbij de plicht om onafhankelijk en deskundig te
oordelen, belangenverstrengeling te vermijden, voorbeeldgedrag te tonen en zich publiekelijk te
verantwoorden.
In een democratische rechtsstaat is de burgerlijke vrijheid een groot goed en is terughoudendheid van de
overheid gepast. Maar dat uitgangspunt mag er niet toe leiden dat de overheid de normstelling verwaarloost. Voorop staat dat de ondertoezichtstaanden de verantwoordelijkheid nemen de democratisch tot
stand gekomen wet- en regelgeving uit eigen beweging na te komen. Maar constateert de inspectie
tekortkomingen of overtredingen, dan zal zij de grenzen van de toelaatbaarheid zonder aanzien des
persoon markeren.

De Inspectie Leefomgeving en Transport bevordert de bereidheid van ondertoezichtstaanden om
hun verplichtingen na te leven. Zij doet dat vanuit een rechtskader waarin de beginselen van
rechtszekerheid, rechtsgelijkheid en rechtmatigheid voor haar leidend zijn.
Een dienstverlenende opstelling en respect voor ondertoezichtstaanden bepalen haar optreden.
- de opdracht -

Meerjarenplan 2015-2019 | 5

de naleving: eigen verantwoordelijkheid en handhaving
De door de wetgever beoogde veiligheid, duurzaamheid en kwaliteit legt de ondertoezichtstaanden
verplichtingen op, waarbij de wetgever veronderstelt dat zij bereid zijn om die verplichtingen na te leven.
De wetgever rekent op de eigen verantwoordelijkheid van de ondertoezichtstaanden. De inspectie heeft
de opdracht de naleving van die verplichtingen te onderhouden en te stimuleren. Zij doet dat door
vergunningen te verlenen, door middel van handhaving (dienstverlening, toezicht en opsporing) en door
onderzoek te doen.
De Inspectie Leefomgeving en Transport onderhoudt en stimuleert de bereidheid van
ondertoezichtstaanden om hun verplichtingen na te leven. Zij doet dat door middel van
vergunningverlening, handhaving (dienstverlening, toezicht en opsporing) en onderzoek. Zij streeft
daarbij naar samenwerking met andere overheidspartners. Zij deelt de kennis van haar domeinen
met de beleidsvormers.
- het doel -

vergunningverlening
Wie tot een markt toetreedt moet soms aan wettelijke eisen voldoen. Wordt daar aan voldaan, dan
verleent de inspectie in een aantal domeinen vergunning(en) of certificaten. De wetgever verbindt op die
manier specifieke eisen aan marktordeningsprincipes: zonder vergunning mag een bedrijf niet handelen.
Op het terrein van de scheepvaart heeft de minister in veel gevallen (certificerende) particuliere instellingen
en erkende marktpartijen een mandaat gegeven om vergunningen te verlenen. Datzelfde geldt voor
vergunningen/certificaten op het terrein van luchtvaart en wegvervoer. Vanaf 2010 verricht Kiwa NV (Kiwa)
een aantal taken onder mandaat. In de scheepvaart is een aantal vergunningtaken aan de klassen­bureaus
gemandateerd. De inspectie houdt wel toezicht op de gemandateerden. De inspectie blijft, als onderdeel
van haar handhavende taak, rechtstreeks bevoegd om vergunningen en certificaten in te trekken.
In het domein water mogen ondertoezichtstaanden bepaalde handelingen verrichten zoals lozingen,
ontgrondingen of het aanleggen/wijzigen van een systeem als zij die melden of als zij over een vergunning beschikken. Door de veranderde wetgevingstechniek waarmee meer met algemene regels en
meldingen wordt gewerkt vindt er een verschuiving naar handhavingsactiviteiten plaats.
In het domein bodem kan de inspectie de aanvragen toetsen van erkenningen voor bedrijven die als
intermediair optreden tussen overheid en vergunningplichtige bedrijven (bodemintermediairs).

handhaving
De inspectie handhaaft op drie manieren de naleving van wet- en regelgeving ;
dienstverlening
Dienstverlening aan de ondertoezichtstaanden houdt in dat de inspectie voorlichting en informatie geeft
over wet- en regelgeving. Ook maakt zij het de ondertoezichtstaanden gemakkelijker om hun verplichtingen na te komen door onder andere aanvraag- en informatieverplichtingen te digitaliseren, formulieren te vereenvoudigen en te zorgen voor een goede klachtenregeling. Daarnaast behoort de afhandeling van meldingen over bijvoorbeeld vuurwerk, transporten van gevaarlijke stoffen, bodem, drinkwater
en legionella tot de diensten die de inspectie verleent.
6 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Ook stelt de inspectie voor specifieke doelgroepen de (verzamelde) resultaten van inspecties beschikbaar,
bijvoorbeeld tijdens voorlichtingsbijeenkomsten. Doel daarvan is het bewustzijn van de stand van de
naleving binnen zo’n doelgroep te vergroten.
toezicht
De inspectie houdt toezicht vanuit het beginsel ‘vertrouwen tenzij’. Basis daarvoor vormt een nalevingsen risicoselectiesysteem dat de inspectie de komende jaren verder ontwikkelt. Objectinspecties, administratiecontroles, digitale inspecties en audits vormen het instrumentarium. Daar waar ‘permanente
verbetering’ een vereiste is, houdt de inspectie ook toezicht op dat aspect.
In de keuze van haar interventies hanteert de inspectie de interventieladder. De treden zijn interventies
met toenemende impact op de ondertoezichtstaande. De inspecteur kiest de interventie waarvan hij het
meeste effect verwacht, binnen de wettelijke bevoegdheden en algemene beginselen van behoorlijk
bestuur.
Bij correcte naleving krijgt de ondertoezichtstaande minder toezicht en kunnen handhavingsconvenanten
worden gesloten. Daarmee wordt tevens invulling gegeven aan de politieke wens om meer invulling te
geven aan horizontaal toezicht. Bij goede naleving door bedrijven met adequate managementsystemen,
kan de inspectie daarnaast volstaan met:
• systeemtoezicht (het uitvoeren van audits);
• reality-checks (object- en administratiecontroles, audits).
opsporing
Opsporing is gericht op het systematisch onderzoeken van strafbare feiten onder aansturing van het
Openbaar Ministerie (OM). De opsporing heeft als doel bewijs te leveren over strafbare feiten, dat nodig
is voor het stoppen van die strafbare activiteiten, eventuele vervolging door het OM en ontneming/
terugvordering van het economisch gewin door die activiteiten. Opsporing wordt bij de inspectie
uitgevoerd door algemene opsporingsambtenaren, werkzaam bij de Inlichtingen- en Opsporingsdienst
en door buitengewone opsporingsambtenaren (BOA’s), werkzaam in de domeinen.

onderzoek
De inspectie kent twee vormen van onderzoek, het bij wet opgedragen onderzoek en onderzoek op
verzoek. Het bij wet opgedragen onderzoek bestaat uit het ongevalsonderzoek en in specifieke wetten
genoemd onderzoek. Ongevalsonderzoek is voor het grootste gedeelte opgedragen aan de Onderzoeksraad voor Veiligheid; de inspectie heeft in bepaalde gevallen een wettelijke taak, zoals op het spoor en bij
het transport van gevaarlijke stoffen.
In een aantal wetten en (Europese) richtlijnen en verordeningen heeft de inspectie een verantwoordelijkheid gekregen voor het opstellen van rapportages waaraan een onderzoek ten grondslag ligt. Het gaat
hier bijvoorbeeld om de handhavingrapportage Schiphol en de havenontvangstvoorzieningen.
Onderzoek kan ook plaatsvinden op verzoek van de bewindspersonen of op verzoek van een beleidsdirectie. Bij deze vorm van onderzoek treedt de inspectie niet op als toezichthouder, maar voert zij het
onderzoek uit omdat zij over de expertise en de kennis van het domein beschikt.

samenwerking
Binnen de verschillende domeinen zijn meer toezichthouders en handhavingsorganisaties bevoegd. Hun
bevoegdheden verschillen vaak, evenals hun toezichtgebied. Samenwerking is daarom noodzakelijk,
zowel om ondertoezichtstaanden die hun verplichtingen nakomen niet onnodig lastig te vallen als om
ondertoezichtstaanden die het niet zo nauw nemen met hun verplichtingen tot naleving te stimuleren.
De inspectie werkt, vaak in meerdere domeinen, samen met de Inspectie-SZW, de Nederlandse Voedselen Warenautoriteit (NVWA), de Inspectie Veiligheid en Justitie (I-VenJ), de Douane, de Belastingdienst,
de Koninklijke Marechaussee (KMar) en het Korps Militaire Controleurs Gevaarlijke Stoffen (KMCGS),
Meerjarenplan 2015-2019 | 7

de politie, het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM), de (lucht)havenmeesters, Rijkswaterstaat (RWS), de
regionale uitvoeringsdiensten (RUD’s), de waterschappen, de Rijksdienst voor Wegverkeer (RDW) en de
Autoriteit Consument & Markt (ACM).
Naast inhoudelijke samenwerking, geven de (rijks)inspecties ook steeds meer vorm aan vernieuwing
door uniformering van hun werkprocessen. We willen de ondertoezichtstaanden immers benaderen ‘als
ware we één rijksinspectie’.

kennisdeling
In haar dagelijkse praktijk komt de inspectie situaties tegen waarbij de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de wet- en regelgeving verbeterd kan worden. Deze signalen komen van de inspecteurs, maar
worden ook gevormd door jurisprudentie. Een aantal keren per jaar informeert de inspectie haar
bewindslieden en beleidsdirecties door middel van toezichtsignalen over deze situaties. Ook opmerkelijke cases en ongevallen worden op die manier doorgegeven.
Bij de beleidsdirectie kan specifieke kennis of expertise van de inspectie nodig zijn. Op verzoek wordt
deze kennis en expertise geleverd aan de beleidsdirecties. Deze reflectieve functie staat los van de
uitvoerbaarheids- en handhaafbaarheidstoets die de inspectie uitvoert op nieuwe wet- en regelgeving.

8 | Inspectie Leefomgeving en Transport

2.	relevante
ontwikkelingen

Regionale Uitvoeringsdiensten
De vorming van de Regionale Uitvoeringsdiensten biedt voor de inspectie en de regionale handhavingsorganisaties veel kansen om intensiever samen te werken en informatie uit te wisselen. De ontwikkeling
van Inspectieview Milieu (onderlinge gegevensuitwisseling) en van het ondernemingsdossier (het eigen
digitale toezichtdossier van de ondertoezichtstaande) zal behulpzaam zijn om gericht en risicogestuurd
gezamenlijk het toezicht op met name het milieugebied vorm te geven. De inspectie neemt daarom deel
aan het gezamenlijk overleg van de directeuren van de BRZO-RUD’s. Het doel van dit zogeheten
BRZO+overleg is om gezamenlijk handhavingsstrategieën te ontwikkelen, alsmede jaarplannen en
jaarverslagen. Ook op het vlak van opleidingen, kennisdeling en informatieuitwisseling wordt gezamenlijkheid nagestreefd.

Inspectieraad
In het meerjarenprogramma van de Inspectieraad verplichten de rijksinspecties zich om voor 2016 de
bestaande wet- en regelgeving op hun terrein door te lichten op uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid.
De inspectie heeft dit voor de transportregelgeving gerealiseerd in 2010 en voor de overige regelgeving in
2012. Jaarlijks brengt de inspectie een zogeheten signaaltoets uit om de uitvoerbaarheid- en handhaafbaarheidsontwikkelingen over het afgelopen jaar in beeld te brengen.
Het meerjarenprogramma van de Inspectieraad voorziet erin dat een inspectie jaarlijks ‘een staat van’
uitbrengt. De inspectie doet dit met de Staat van de Veiligheid.
Op het gebied van opleidingen biedt de Inspectieraad een aantal trainingen aan voor inspecteurs.
De komende jaren zal de inspectie grote aantallen inspecteurs moeten werven in verband met de
pensionering van de huidige inspecteurs. Zij zal bij de opleiding ook gebruikmaken van de
Inspectieraad-trainingen.
Een belangrijk doel van de samenwerkende rijksinspecties is het nog verder terugbrengen van de
toezichtlasten. Voor ondertoezichtstaanden willen de inspecties werken als ware zij één rijksinspectie.
De inspectie heeft veel verbindingen met de NVWA, de I-SZW en de Douane. Op het vlak van convenanten wordt nu gewerkt aan een rijksconvenant. Verder wisselen wij informatie uit over gezamenlijke
ondertoezichtstaanden en werken we samen door middel van gemeenschappelijke deeljaarplannen en
de aanpak door middel van ketenregie. In het meerjarenplan geeft de inspectie per domein aan met wie
zij samenwerkt.
In de Inspectieraad beheert de IG van de ILT de portefeuille ict/bedrijfsvoering. Op ict-terrein zijn
verschillende functionaliteiten ontwikkeld van het informatieuitwisselingssysteem Inspectieview. De
functionaliteiten Bedrijven en Milieu (ook ten behoeve van de RUD’s) zijn operationeel. Naar verwachting
is Inspectieview Binnenvaart in het eerste kwartaal 2015 operationeel. Inspectieview biedt voor de
andere domeinen nog kansen om gestructureerd informatie uit te wisselen, zowel rechtstreeks voor de
dagelijkse individuele inspecties en controles als voor de analysefunctie. Dat laatste is mogelijk geworden
omdat er ook een functionaliteit Bulk is ontwikkeld.
Het samen gebruiken van applicaties is een volgende stap. Daartoe is het wel nodig om eerst de
inspectieprocessen te uniformeren. Daarnaast moet een aantal ict-applicaties worden ontvlochten van
departementale applicaties. Deze ontwikkeling neemt nog een aantal jaren in beslag.

internationalisering en globalisering
De transportsector is bij uitstek een wereld die internationaal gestuurd wordt, bijvoorbeeld door
verordeningen en richtlijnen van de Europese Commissie en door Europese agentschappen in de
luchtvaart, zeevaart en op het spoor. Ook internationale organisaties als de IMO (International Maritime
10 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Organization) en de ICAO (International Civil Aviation Organization) zijn vaak bepalend. Op het terrein
van het wegvervoer streeft het Europese samenwerkingsverband van inspectiediensten Euro Control
Route (ECR) naar een sterkere juridische verankering en positionering. In dit kader heeft de ECR de
ambitie uitgesproken om het aantal aangesloten lidstaten uit te breiden teneinde elke EU-lidstaat te
omvatten.
Op milieugebied worden het beleid en de daarvan afgeleide wet- en regelgeving in toenemende mate in
EU-kader bepaald of zelfs mondiaal gereguleerd. De verdergaande globalisering uit zich onder meer in
steeds grotere, wereldwijde handelsstromen in afval en risicovolle producten met internationaal
opererende bedrijven uit opkomende economieën, in het bijzonder China. Dit vraagt om nieuwe, slimme
toezichtinterventies waarvoor internationale handhavingsamenwerking veelal onontbeerlijk is. Hetzelfde
geldt voor de aanpak van grote, vaak multinationale industriële bedrijven met aanzienlijke milieu- en
veiligheidsrisico’s.
Er is een duidelijke toename van Europese initiatieven die het milieutoezicht moeten versterken en
professionaliseren. Er zijn verschillende van die initiatieven, zoals vrijwillige samenwerking in internationale netwerken, regelgeving die dwingende eisen aan het toezicht stelt en de instelling van Europese
toezichthouders. De tendens om steeds meer gedetailleerde, onderwerpspecifieke toezichtverplichtingen
vast te stellen en een gebrek aan één samenhangende visie op de rol van de nationale toezichthouders
belemmeren een consistente aanpak en beperken de ruimte voor eigen oplossingen in de lidstaten. Dat
kan consequenties hebben voor de beoogde intensivering en kwaliteitsverbetering van het milieutoezicht, waardoor regelgeving haar doel mogelijk minder goed bereikt en het speelveld voor internationaal
opererende bedrijven mogelijk minder gelijk wordt.
Terwijl op nationaal niveau steeds meer gebruik wordt gemaakt van toezichtvormen als horizontaal
toezicht en systeemtoezicht om de wet- en regelgeving te handhaven, is de tendens in internationale
wetgeving nog steeds sterk volumegestuurd en objectgericht. Dat zorgt voor een zekere spanning tussen
nationale toezichtmethoden en internationale verplichtingen, zowel bij de ondertoezichtstaanden als bij
de inspectie. Dit aspect brengt Nederland in bij de Europese Commissie.

technologische ontwikkelingen, innovatie en digitalisering
De informatisering en de digitalisering van de samenleving blijven toenemen. Door de verdergaande
samenwerking met andere inspecties en de steeds bredere toepassing van adequate managementsystemen in ondernemingen en organisaties, neemt de eigen waarneming van de inspectie een kleiner
aandeel in de informatieverwerking in. Maar die eigen waarneming blijft van essentieel belang. Wat
betreft het toezicht ligt de uitdaging in een selectieve omgang met beschikbare externe informatie en
incorporatie van die informatie in het toezicht.

demografie en arbeidsmarkt
Op nationaal niveau zijn er, ondanks de economische crisis, spanningen op de arbeidsmarkt, vooral in de
technologische sectoren. Door de vergrijzing en de terugloop van het aantal technisch opgeleiden is
sprake van een (dreigend) tekort aan gekwalificeerd personeel op het spoor, in de zeevaart, de binnenvaart, de luchtvaart en bij risicovolle bedrijven. De inzet van meer buitenlandse werknemers met een
andere taal en cultuur (vooral in het goederenvervoer op de weg en op het water) vergroot de kans op
miscommunicatie. De inspectie zelf heeft gekwalificeerd personeel nodig om haar werk goed te kunnen
uitvoeren.

Meerjarenplan 2015-2019 | 11

Vergrijzing en welvaartsniveau zorgen er bovendien voor dat in Nederland meer recreatief gebruik
gemaakt wordt van de water-, land- en luchtinfrastructuur. Dat kan leiden tot conflicterende belangen
tussen het beroepsmatige en het recreatieve gebruik van de infrastructuur en tot een grotere kans op
ongevallen. Ook moet de inspectie er rekening mee gaan houden dat de recreatieve sector meer
aandacht behoeft. Daarbij valt te denken aan het passagiersvervoer in de binnenvaart en aan het
touringcarvervoer.

ontwikkeling openbaar bestuur: horizontaler en kleiner
Om beter aan te sluiten bij veranderde maatschappelijke behoeftes, zoals betere dienstverlening en
minder administratieve lasten, moet de overheid kleiner en doeltreffender worden. Zij gaat meer
programmatisch werken en zoekt aansluiting bij thema’s die in de samenleving spelen. Zij beziet de
relatie met medeoverheden in onderling overleg kritisch op effectiviteit. En zij scherpt de verdeling van
taken en verantwoordelijkheden aan. Dat zal ook consequenties hebben voor het toezicht.

robuustere handhaving
De secretaris-generaal van Infrastructuur en Milieu heeft de opdracht van het kabinet om de bevoegdheden van de rijksinspecties te harmoniseren. Er bestaan nu grote verschillen tussen de inspecties en
soms zelfs binnen de inspecties waar het gaat om de interventiemogelijkheden. Niet op alle domeinen is
de Algemene Wet Bestuursrecht integraal van toepassing en de mogelijkheid om bestuurlijke boetes op
te leggen is niet voor alle rijksinspecties beschikbaar.
In de opdracht is begrepen dat ook wordt gekeken naar een uniformering van de mate van onafhankelijkheid die de inspecties bezitten om zelfstandig en zonder inmenging van derden de gewenste
toezichtsvorm te kiezen en te interveniëren. De secretaris-generaal voert de opdracht samen met de
Inspectieraad uit. Het doel van de opdracht is om inspecties doeltreffender uit te rusten, zodat zij meer
robuust kunnen handhaven.
De secretaris-generaal van Infrastructuur en Milieu neemt deel aan een internationaal beraad van SG’s,
waarin wordt beoogd de Europese regelgeving om te vormen van een volumegericht naar een meer
risicogestuurd karakter. Ook deze ontwikkeling moet worden gezien in het licht van de gedachte dat
slankere inspecties gemakkelijker mogelijk worden wanneer zij niet verplichte aantallen inspecties en
controles moeten verrichten; met risicogestuurd toezicht kunnen zij dan wel robuust handhaven.

12 | Inspectie Leefomgeving en Transport

3.	de koers voor de
komende jaren

De belangrijkste uitdagingen liggen voor de inspectie op het nog verder vergroten van de vakbekwaamheid van de inspecteurs en in de verdere implementatie van de uniforme processen.
Inspecteurs moeten kennis dragen van het domein waarin zij werken - de ‘ambachtelijke kennis’-, van de
wet- en regelgeving en van de uitgangspunten van de rechtsstaat. Het vak van de inspecteur moeten zij
beheersen: zij moeten de feiten en omstandigheden beoordelen, de juiste interventie toepassen, en
beschikken over juridische kennis en die van administraties. De komende jaren ligt het accent op het
(bij)scholen van inspecteurs om op hun terrein de (financiële) administraties meer in hun inspecties te
betrekken.
Om de rechtsgelijkheid te waarborgen kent de inspectie vakgroepen, waarin de inspecteurs casussen
bespreken en waar onder leiding van een senior-inspecteur standpunten worden ingenomen of beleidsregels worden voorbereid.
Veel aandacht geeft de inspectie aan de onafhankelijke positie van de inspecteur en het rolvast optreden
daarin: er moet professionele afstand zijn ten opzichte van de beleidsvormers en van de
ondertoezichtstaanden.
De inspectie heeft haar primaire processen uniform beschreven. De komende jaren worden de bestaande
werkprocessen getoetst aan de uniforme door middel van een wasstraat. Tegelijkertijd worden
bestaande applicaties afgebouwd om tot een integrale ict-oplossing te komen voor de gehele inspectie.
Voor zover nodig wordt een aantal bedrijfsvoeringsprocessen ook geüniformeerd.

dienstverlening
Dienstverlening moet in de eerste plaats een attitude zijn die in het hele handelen van de inspectie
doorklinkt. Dienstverlening moet daarnaast de ondertoezichtstaanden stimuleren hun verplichtingen na
te komen. Dat houdt op bij de adviesrol van de inspectie: die is toezichthouder, geen adviseur. Adviseurschap van de inspectie strookt niet met de eigen verantwoordelijkheid van ondertoezichtstaanden, noch
met de rol die de advieswereld en de certificerende instellingen in de sectoren spelen. Bovendien kan de
inspectie een handhavende taak niet combineren met een adviesrol: dat leidt tot onvoldoende functiescheiding en ongewenste belangenverstrengeling.
De inspectie geeft voorlichting en informatie ten behoeve van de implementatie en naleving van wet- en
regelgeving. Daarbij hoort ook dat zij in het geval van interpretatieverschillen tijdig standpunten inneemt
en beleidsregels publiceert.
Een belangrijke informatiebron voor de ondertoezichtstaanden is de website www.ilent.nl. Daar is
actuele informatie te vinden over de wet- en regelgeving waar de inspectie toezicht op houdt, over hoe
de regels nageleefd kunnen worden en hoe de inspectie daarop handhaaft. De informatie wordt zo veel
mogelijk doelgroepgericht aangeboden, zodat die goed aansluit bij de vraagstukken van de gebruikers
van de website.
De website biedt ook mogelijkheden voor ondertoezichtstaanden om online meldingen te doen of
vragen aan de inspectie te stellen. Op die manier geeft de inspectie invulling aan de ontwikkeling van
digitale dienstverlening.
De komende jaren moet de website ingrijpend worden aangepast aan het zoekgedrag van de bezoekers.
Via haar Meld- en Informatiecentrum (MIC) behandelt de inspectie vragen en meldingen van zowel burgers
en bedrijven als collega-handhavers. Het MIC beantwoordt telefonische en via e-mail en brief gestelde
vragen van burgers en bedrijven. Het MIC ontvangt en registreert de meldingen die bij de inspectie
binnenkomen, beoordeelt de urgentie en bepaalt de routering van afhandeling. De aan de domeinen
doorgezonden meldingen resulteren in (eventueel directe) toezichtacties, incidentafhandeling of een
14 | Inspectie Leefomgeving en Transport

nadere analyse. De mogelijkheden om digitaal te melden worden steeds verder uitgebreid. De meldingsstromen worden volgens een geüniformeerd proces behandeld waarbij het MIC ook meldingen buiten
kantooruren (24 uur per dag, 7 dagen per week) verwerkt. Gelijktijdig wordt de ict-ondersteuning
ontwikkeld en geïmplementeerd.
De inspectie onderhoudt daarnaast op functionele wijze contact met de specifieke groepen van ondertoezichtstaanden, sectoren en de branches. Dat kan bijvoorbeeld met gerichte communicatie in de
vakmedia of op online platforms. Ook worden er sectorbijeenkomsten georganiseerd als daar aanleiding
toe is. Bijvoorbeeld om specifieke zaken uit de toezichtpraktijk onder de aandacht te brengen. Of
wanneer er veranderingen zijn in de wet- en regelgeving die gevolgen hebben voor de manier waarop de
handhaving plaatsvindt. Deze bijeenkomsten bieden een goede gelegenheid voor ondertoezichtstaanden
om met de inspectie in contact te treden, vragen te stellen en onduidelijkheden uit de weg te ruimen.
Bij het verlenen van vergunningen werkt de inspectie aan snellere afhandeling. Ter ondersteuning daarvan
werkt zij met kwaliteitsnormen voor vergunningverlening en legt zij zichzelf eisen op om voor verbeteringen te zorgen.

samenwerking
Samenwerking tussen toezichthouders is dé opgave voor de komende jaren. Door middel van gezamenlijke jaarplannen, risicoselectie en gegevensuitwisseling is het doel goed presterende bedrijven van
toezicht te ontlasten en slecht presterende bedrijven gezamenlijk tot naleving te bewegen.
Als voorbeeld van die geïntegreerde samenwerking bevat het meerjarenplan een overzicht van inspecties
met handhavingspartners voor de in-, uit- en doorvoer van afvalstoffen (EVOA) en milieugevaarlijke
producten (REACH/biociden) en de handhaving van de binnenvaartwet.
De inspectie werkt actief mee aan de ontwikkeling van één generiek, digitaal dossier om onderling
gegevens tussen de verschillende toezichthouders uit te wisselen (met name inspectieresultaten).
Daartoe ontwikkelt zij regelhulpen voor legionella en EVOA.

ketenregie
Binnen domeinen waar het toezicht op de geldende wet- en regelgeving bij veel verschillende partijen is
belegd, is samenwerking tussen die partijen van groot belang. Een van de toezichthoudende partijen kan
als ketenregisseur zorgen voor de benodigde informatieuitwisseling, voor stroomlijning en voor
afstemming. De ketenregisseur bouwt onder meer een netwerk van partijen op en neemt het initiatief
om methodieken te ontwikkelen voor een uniforme toezicht- en handhavingsaanpak. Prioriteitstelling
vindt plaats op basis van risicoanalyses van de totale keten. De inspectie is voor biociden, REACH, de Wet
explosieven voor civiel gebruik, asbest en bodem ketenregisseur.
Ook op andere terreinen waar samenwerking tussen (rijks)inspecties en decentrale overheden nodig is
om de eigen taakuitvoering en de naleving te verbeteren, neemt de inspectie vanuit haar toezichthoudende rol haar verantwoordelijkheid als ketenregisseur. Een voorbeeld hiervan is het domein vuurwerk.
Coördinatie adviesnetwerken bij crises in de leefomgeving
De inspectie is systeemverantwoordelijk voor het opzetten, het in stand houden en faciliteren van het
nationale kennisnetwerk op het gebied van milieu en drinkwater. In dit landelijke expertisenetwerk
(Crisis Expert Team, CET) zijn de kennis en deskundigheid van een groot aantal onafhankelijke instanties
gebundeld. Bij een crisis of incident op milieu- of drinkwatergebied wordt door het expertisenetwerk
Meerjarenplan 2015-2019 | 15

een samenhangend en onafhankelijk advies gegeven over te nemen maatregelen en te verwachten
gevolgen voor mens en milieu.
De inspectie onderhoudt en faciliteert het kennisnetwerk zodat in tijden van een incident een gebundeld
en tijdig advies tot stand komt.
De overige crisistaken van het ministerie van Infrastructuur en Milieu zijn ondergebracht bij het Departementale Crisis Centrum (DCC) van IenM.

vernieuwingen in toezicht
nalevingsniveaus
Om te kunnen bepalen welke toezichtvorm adequaat is, moet de inspectie voldoende inzicht hebben in
de nalevingsniveaus van de sector en het nalevingsgedrag van de ondertoezichtstaande. Ondertoezichtstaanden hebben geen permanente brengplicht van informatie. De inspectie analyseert daartoe haar
eigen informatie en die van externe bronnen, maar vooral bij de grotere sectoren bestaat nog onvoldoende overzicht. De ontwikkeling van Inspectieview en bigdatatechnieken kan daarbij behulpzaam zijn.
convenanten
De inspectie sluit convenanten met (grote) bedrijven die de wet- en regelgeving goed naleven (horizontaal toezicht). In een convenant staan afspraken over de kwaliteit van veiligheidsmanagementsystemen,
over meldingsplicht in geval van zelf geconstateerde overtredingen, over de omgang met die meldingsplicht door de inspectie(s), maar ook over bijvoorbeeld de tijd die gemoeid is met het afgeven van
vergunningen door de inspectie(s) en het aantal reality-checks.
Horizontaal toezicht is tot nu toe vooral een Nederlandse ontwikkeling en de inspectie(s) kunnen die ook
alleen op de Nederlandse bedrijfsvoering toepassen. De inspectie hoopt dat internationale bedrijven met
een handhavingsconvenant op termijn druk gaan uitoefenen op buitenlandse autoriteiten.
De inspectie streeft ernaar om een convenant zo veel mogelijk samen met toezichtpartners te sluiten:
daarmee wordt de toezichtlast voor een bedrijf in één keer maximaal gereduceerd.
handhavingscommunicatie
Deze vorm van toezicht houdt in dat bij een aantal bedrijven intensief wordt geïnspecteerd, waarna de
rest van de doelgroep schriftelijk wordt gevraagd om de geconstateerde bevindingen in het eigen bedrijf
te toetsen en daarover verslag uit te brengen. Bij niet- of ongeloofwaardig reageren volgt alsnog een
inspectie. Op deze wijze worden grote groepen ondertoezichtstaanden efficiënt en effectief
geïnspecteerd.
systeemtoezicht
Bij bedrijven die beschikken over een systeem om de naleving te borgen past de inspectie ook systeemtoezicht toe.
digitaal toezicht
Op basis van digitaal aangeleverde gegevens kan de inspectie meer digitaal gaan inspecteren. Ontwikkelingen als de boordcomputer voor taxi’s, detectielussen in de weg (het Weigh-In-Motion-systeem) om
overbelading van vrachtwagens te controleren en het systeem van het Analysebureau
Luchtvaartvoorvallen(ABL) bieden daartoe kansen.

16 | Inspectie Leefomgeving en Transport

opsporing
De inspectie gaat in geval van ernstige overtreding en fraude over tot opsporing. De huidige prioriteiten
in de opsporing liggen bij de domeinen afval, gevaarlijke stoffen, bodem en woningcorporaties.

rol in beleidscyclus
De inspectie is een onafhankelijke toezichthouder en haar primaire taak is de bevordering van de
naleving van wet- en regelgeving vanuit een wettelijke bevoegdheid. Dit is het belangrijkste uitgangspunt
voor de rolopvatting van de inspectie. Dat betekent dat de inspectie geen beleid maakt, geen adviseur is
voor de sector en geen problemen oplost in de samenleving.
Buiten deze kerntaak kan de inspectie op verzoek van de minister of staatssecretaris rapporten opstellen.
Deze rapporten worden altijd openbaar gemaakt omdat deze voor de hele sector of de samenleving van
belang zijn. Rapporten met politieke relevantie worden door de minister aan de Tweede Kamer aangeboden. De inspectie voorziet in 2015 de volgende rapportages te publiceren:
domein

onderwerp

datum

water, bodem en
bouwen

de kwaliteit van het drinkwater in Nederland in 2014

4e kwartaal 2015

rapport Waddenzee

1e kwartaal 2015

rapport duurzame energie

1e kwartaal 2015

NSA jaarverslag 2014

3e kwartaal 2015

informatievoorziening op het spoor

1e kwartaal 2015

halfjaarlijkse rapportages illegaal taxivervoer

2e en 4e kwartaal 2015

3e voortgangsrapportage illegaal taxivervoer

1e kwartaal 2015

handhavingsrapportage Maastricht

1e en 4e kwartaal 2015

handhavingsrapportage Rotterdam

1e en 4e kwartaal 2015

handhavingsrapportage Schiphol

1e en 3e kwartaal 2015

handhavingsrapportage Eelde

2e kwartaal 2015

handhavingsbrief Lelystad

1e, 3e en 4e kwartaal
2015

rapport Gezondheidsklachten bij luchtvaartmedewerkers
in relatie tot de luchtkwaliteit van de cockpit en cabine

1e kwartaal 2015

nazorg Bevi-sanering Industrie 2015

2e kwartaal 2015

stand van zaken voortgang borging en naleving PGS-15
- Update 2015

2e kwartaal 2015

rapport bijna-incidenten buisleidingen 2015

2e kwartaal 2015

toezicht recyclenorm elektrische en elektronische
apparatuur RTA

1e kwartaal 2015

toezicht recyclenorm glas

4e kwartaal 2015

toezicht kunststof verpakkingen

4e kwartaal 2015

monitoring prestatiegaranties statiegeld

2e kwartaal 2015

rail- en wegvervoer

luchtvaart

risicovolle bedrijven

risicovolle stoffen
en producten

Meerjarenplan 2015-2019 | 17

Naast de primaire taak van de inspectie gericht op de samenleving levert de inspectie ook input voor
beleidsvorming. Kennis die binnen de inspectie aanwezig is wordt gebruikt bij de ontwikkeling van nieuw
beleid ten behoeve van de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van wet- en regelgeving. Signalen die
de inspectie in de samenleving opvangt en knelpunten in de wet- en regelgeving waar de inspectie
tegenaan loopt worden kenbaar gemaakt bij de beleidsdirecties.

18 | Inspectie Leefomgeving en Transport

toelichting op de
hoofdstukken 4 tot
en met 12
De hoofdstukken 4 tot en met 12 beschrijven de activiteiten die de inspectie verricht in haar rol als
toezichthouder op de activiteiten van ondertoezichtstaanden.
Door de invlechting van de KFD in de ANVS heeft de inspectie per 1 januari 2015 de drie leefomgevingsdomeinen gereorganiseerd en tot twee teruggebracht. De nieuwe indeling is nog niet zichtbaar in de
ordening van de hoofdstukken 4 tot en met 12.
De inspectie wil de komende jaren nog meer risicogericht gaan sturen. Daar zijn nalevingsnormen,
prestatie-indicatoren en een betere risicoselectie voor nodig. De normen en de indicatoren zijn nog niet
voor alle processen voorhanden. Voor zover beschikbaar zijn de normen en nalevingpercentages
opgenomen die momenteel bekend zijn. De komende jaren worden die verder aangevuld en verbeterd.
Ook voor de resultaatgerichte sturing van de afhandeling van vragen en meldingen hanteert de inspectie
normen. De inspectie hanteert de volgende indicatoren en waarden:
• medewerkers nemen de telefoon op voordat deze 3x is overgegaan (binnen 20 sec).
• terugbelverzoeken worden binnen 2 werkdagen gehonoreerd.
• de reactietermijn bij e-mails is maximaal 5 werkdagen.
• burgerbrieven worden uiterlijk binnen 6 weken afgehandeld. Lukt dit bij complexe zaken toch niet dan
krijgt de afzender altijd binnen die termijn een verdaagbericht met daarin de nieuwe termijn.
Deze normen zijn gebaseerd op aanbevelingen van de Nationale Ombudsman. De inspectie wil tenminste
95% van zowel de vragen als de meldingen binnen de vastgestelde behandelingsnormen afhandelen.
De inspectie zet een deel van haar expertise in om het beleid en de (internationale) regelgeving voor te
bereiden. Zo beschikt de inspectie over specifieke deskundigheid op het gebied van de dagelijkse praktijk
die noodzakelijk is voor beleidsvoorbereiding en beleidsevaluatie. De inspectie heeft met de ministeries
concrete afspraken gemaakt over de inzet van deze capaciteit.
Ter vergelijk zijn in alle tabellen over de inzet van de inspectie in de komende jaren ook de realisatie van
die inzet in 2014 opgenomen. Daar waar geen zinvolle vergelijk mogelijk is of er op het moment van
opstellen van dit plan nog geen cijfers voorhanden waren, zijn geen realisatiecijfers opgenomen. De
definitieve realisatiecijfers 2014 publiceert de inspectie in haar Jaarverslag ILT 2014.

Meerjarenplan 2015-2019 | 19

20 | Inspectie Leefomgeving en Transport

4. risicovolle bedrijven

Meerjarenplan 2015-2019 | 21

risicovolle bedrijven in vogelvlucht
ministerie van Defensie1

1

buisleidingexploitanten

45

sloopbedrijven die werken voor het ministerie van Defensie

>30

bedrijven die werken met genetisch gemodificeerde organismen

225

provincies

12

gemeenten

418

bedrijven en branches

>8.000

Het toezicht richt zich op bedrijven en organisaties die verantwoordelijk zijn voor risicobronnen met
betrekking tot (externe) veiligheid, zoals geformuleerd in de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht
(Wabo) en andere milieu- en veiligheidsregelgeving.

veiligheid, mens en omgeving
De inspectie houdt toezicht op inrichtingen van het ministerie van Defensie en enkele andere inrichtingen
op grond van de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo), de Wet milieubeheer (Wm) en de
vergunningen die daaraan verbonden zijn. Daarnaast houdt zij toezicht op de externe veiligheid rondom
buisleidingen en het veilig werken met genetisch gemodificeerde organismen (ggo’s).
Defensie, bestaande uit vele inrichtingen/objecten, wordt door de inspectie beschouwd als één ondertoezichtstaande en ook als zodanig aangesproken. De sloopbedrijven die door Defensie worden
ingehuurd, en waarop de inspectie toezicht houdt, worden gezien als afzonderlijke groep van ondertoezichtstaanden. Defensie, de buisleidingexploitanten en de vergunninghouders ggo’s zijn redelijk statisch,
de omvang is niet al te groot en in principe bekend. Dat geldt niet voor de sloopbedrijven.
De toezichttaak die de inspectie op grond van de de Wabo en Wm heeft op het ministerie van Defensie,
op ‘bijzondere’ inrichtingen, waaronder enkele laboratoria, heeft betrekking op rechtstreeks werkende
(vergunnings-)eisen per inrichting.
Bij buisleidingexploitanten houdt de inspectie toezicht op het Besluit externe veiligheid buisleidingen
(Bevb). Het toezicht wordt systeemgericht uitgevoerd op basis van de informatie uit veiligheidsbeheerssystemen van de exploitanten en de daarin geïdentificeerde kritische controlepunten.
Toezicht op de naleving van het Besluit genetisch gemodificeerde organismen richt zich op ingeperkt
gebruik in bijvoorbeeld laboratoria, introductie in het milieu (veldproeven en klinische toepassingen) en
marktoelating van genetisch gemodificeerde organismen.

1 Defensie (bestaande uit vele inrichtingen/objecten) wordt beschouwd als één ondertoezichtstaande
22 | Inspectie Leefomgeving en Transport

de veiligheidsnormen
regelgeving

verplichting

huidig % naleving

defensie

eisen voor onder andere milieu, bouw, sloop,
brandveiligheid en flora/fauna uit de Wm en Wabo (incl.
vergunning).

<70

sloopbedrijven

eisen voor onder andere de verwijdering van asbest en
ander sloopafval

<70

buisleidingen

risicomanagementsysteem in werking

<70

genetisch gemodificeerde
organismen

vergunningplichtige werkzaamheden interne controle
door een veiligheidsfunctionaris; alleen EU-toegelaten
producten op de markt brengen

>90

De in de tabel genoemde nalevingspercentages zijn voornamelijk gebaseerd op het tot nu toe uitgevoerde toezicht op relevante inspectie-items (kernbepalingen). De percentages geven geen algeheel
beeld over de naleving door de genoemde doelgroepen.

vergunningverlening
De inspectie verleent geen vergunningen, maar gaat deze taak voor Defensie vanaf 1 januari 2016
overnemen van DCMR. De minister van Infrastructuur en Milieu verleent vergunningen op het terrein van
toelating van en omgaan met genetisch gemodificeerde organismen.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening veiligheid mens en omgeving

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

228

100

100

100

100

100

afhandeling meldingen

153

175

175

175

175

175

Om de handhaafbaarheid en de uitvoerbaarheid van vergunningen te verbeteren, adviseert de inspectie
bij de Wabo-vergunningen de vergunningverlenende directie van het ministerie. De verwachting is dat
deze taak de komende jaren afneemt.

Meerjarenplan 2015-2019 | 23

toezicht
toezicht veiligheid, mens en omgeving

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

2

6

13

20

24

28

defensie: bouw en milieu

441

280

240

200

180

120

bijzondere inrichtingen

1

4

4

4

4

4

buisleidingen

8

5

10

10

10

10

genetisch gemodificeerde organismen

36

50

15

15

15

15

ggo-monsterneming (markttoelating)

31

30

25

20

20

20

12

10

4

3

3

3

buisleidingen

40

65

50

50

50

40

defensie

58

50

50

50

50

50

defensie

15

20

20

20

25

25

buisleidingen

43

25

30

40

40

40

genetisch gemodificeerde organismen

76

70

60

60

60

60

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS

volgt

160

objectinspecties:

administratiecontroles:
advisering vergunningverlening Wabo2,
Defensie en bijzondere inrichtingen

audits:

*

totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar

Het afsluiten van convenanten met goede nalevers wordt de komende jaren geïntensiveerd. Dit geldt
vooral voor buisleidingexploitanten en ggo-vergunninghouders en -markttoelating (bijvoorbeeld
importeurs van zaaizaden).
De naleving door Defensie en de betrokken sloopbedrijven van de Wabo, zowel op milieugebied als op
het gebied van bouwen, slopen en brandveiligheid schiet tekort. De ILT gaat het toezicht op een andere
leest schoeien. Deze aanpak is mede gebaseerd op een door Defensie eind 2014 opgesteld plan van
aanpak. Onder het motto ‘de generaal centraal’ worden per cluster van defensie-inrichtingen waarvoor
een drijver of generaal verantwoordelijk is, in een korte periode steekproefsgewijs integrale controles
uitgevoerd. Als rijksdienst wordt van Defensie verwacht dat zij de komende jaren de volledige verantwoordelijkheid neemt in het naleven van genoemde wet- en regelgeving. Als doelstelling geldt dat
Defensie binnen vijf jaar zelf in staat is haar interne toezicht zodanig te organiseren dat de naleving
afdoende geborgd is
Buisleidingexploitanten die gas en olie transporteren vertonen over het algemeen een grote nalevingsbereidheid en hebben er alle baat bij om de veiligheidsrisico’s die gepaard gaan met dit transport tot een
minimum te beperken. Toch leven zij op belangrijke onderdelen het Bevb onvoldoende na. Om de
naleving te verbeteren en het ‘lerend vermogen’ van de exploitanten te vergroten wordt ingezet op een
verbreding van het systeemtoezicht. Het toezicht is niet meer alleen gericht op enkele speerpunten, maar
legt ook een relatie met de werking van het volledige veiligheidsbeheerssysteem en de borging van de
naleving, ondersteund met reality-checks. De branche-organisaties VELIN en VNCI worden nadrukkelijker
betrokken om de naleving van het Bevb bij hun leden te bevorderen.
2 naar verwachting vallen de meeste van deze inrichtingen vanaf 2015 onder algemene regels en vervalt daarmee de
vergunningplicht.
24 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Sinds 1 juli 2014 is het Bevb ook van kracht voor exploitanten die andere stoffen dan gas en olie door
buisleidingen transporteren. De inspectie ziet erop toe dat ook deze exploitanten de verplichtingen van
het Bevb naleven. Belangrijke aandachtspunten hierbij zijn de aanwezigheid van een veiligheidsbeheerssysteem en de sanering van externe veiligheidsknelpunten rondom de buisleidingen. Deze sanering moet
uiterlijk medio 2017 zijn voltooid.
Voor vergunninghouders van genetisch gemodificeerde organismen geldt een wettelijke plicht tot het
uitvoeren van interne controles door de biologischeveiligheidsfunctionaris. De inspectie wil samen met
het platform van biologischeveiligheidsfunctionarissen die controles verder versterken. Het sluiten van
convenanten behoort dan tot de mogelijkheden.
Bij het toezicht op de markttoelating gaat het vooral om handhaving van voorwaarden die gelden voor
het toelaten van producten en voor het weren van niet-toegelaten producten. Het streven is om de
verantwoordelijkheid hiervoor nog explicieter bij de ondertoezichtstaanden neer te leggen door het
afsluiten van convenanten met importeurs van zaaizaden.
Voor het toezicht op ingeperkt gebruik en klinische toepassingen handhaaft de inspectie het bereikte
nalevingsniveau en verbetert zij dat waar mogelijk. Het Besluit genetisch gemodificeerde organismen
milieubeheer 2013 en de daarbij behorende Regeling is vanaf 1 maart 2015 van kracht. Voor een deel van
de ondertoezichtstaanden die werken met ggo’s op het laagste risiconiveau is in het nieuwe besluit de
vergunningplicht vervangen door een kennisgeving en verslaglegging achteraf. De vergunninghouder
moet nu voor alle wijzigingen en uitbreidingen zelf een risicorapportage gaan bijhouden. De inspectie
ziet steekproefsgewijs toe op de juistheid hiervan. De inspectie besteedt door het uitvoeren van extra
objectinspecties aandacht aan het bevorderen van de naleving bij die vergunninghouders waarvoor het
nieuwe besluit de grootste consequenties heeft.

incidentonderzoek
incidentonderzoek veiligheid mens en

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal onderzoeken Defensie en bijzondere
inrichtingen

6

4

4

4

4

3

aantal onderzoeken buisleidingen

5

3

2

2

2

2

2

2

2

2

2

omgeving

aantal onderzoeken ggo

Bij Defensie, buisleidingexploitanten en ggo-vergunninghouders kan het voorkomen dat naar aanleiding
van een ongewoon voorval of incident onderzoek noodzakelijk is. De verantwoordelijkheid voor de
uitvoering hiervan ligt primair bij de ondertoezichtstaande. De inspectie is, afhankelijk van de ernst van
het incident, betrokken bij de afwikkeling van deze incidenten.

samenwerking
Bij het toezicht op Defensie voor het onderwerp gevaarlijke stoffen werkt de inspectie bij het toezicht op
de opslag van munitie nauw samen met het Korps Militaire Controleurs Gevaarlijke Stoffen (KMCGS) van
het ministerie van Defensie. Deze samenwerking wordt de komende jaren geïntensiveerd.
De inspectie werkt bij het toezicht op buisleidingexploitanten die niet alleen onder het Bevb vallen maar
ook onder de Gaswet en Mijnbouwwet samen met het Staatstoezicht op de Mijnen (SodM). Voor het
toezicht op beide laatstgenoemde wetten is het SodM bevoegd.

Meerjarenplan 2015-2019 | 25

In samenwerking met de Nederlandse Algemene Keuringsdienst en de Douane worden in het kader van
de markttoelating jaarlijks monsters van zaaizaad genomen om te controleren op de import van ggo’s.
Daarbij gaat het om ggo’s die binnen de EU niet zijn toegelaten en om etiketteringsverplichtingen voor
wel toegelaten ggo’s.
Voor het ggo-toezichtveld vindt internationaal kennisuitwisseling en afstemming met (Europese)
handhavingpartners plaats op het gebied van bioveiligheid.

nationale en Europese verplichtingen
De eindverantwoordelijkheid voor de uitvoering en naleving van de Europese en nationale milieunormen
ligt bij het Ministerie van Infrastructuur en Milieu. Waar de inspectie niet de primaire toezichthouder is
onderzoekt zij de uitvoering en naleving van deze normen, vanuit de stelselverantwoordelijkheid van de
minister. De inspectie ziet toe op toepassing, uitvoering en naleving van Europese en nationale normen
en wettelijke regels op het gebied van luchtemissies, energie, klimaat, externe veiligheid en ongewone
voorvallen. Ook andere thema’s kunnen onderwerp van onderzoek zijn.

de veiligheidsnormen
regelgeving

verplichting

huidige % naleving

Wm/wabo

best beschikbare techniek (BBT) voor emissies, energie en
externe veiligheid

70-90

Wm/Wabo/Brzo

adequate uitvoering vergunningverlening

60-90

Wm

(door)melden van ongewone voorvallen

slecht

Wrgt

correcte uitvoering in medebewind opgedragen taken

onbekend

Wet VROMBES/
Hinderverordening

naleving vergunning

30-70

De inspectie beoordeelt in hoeverre provincies en gemeenten de (inter)nationale milieuregels adequaat
implementeren in Wabo-vergunningen. Belangrijk onderdeel daarvan is het vastleggen van de best
beschikbare technieken (BBT).
De provincies en gemeenten zijn verantwoordelijk voor tijdige en volledige doormelding van ongewone
voorvallen aan de inspectie.
Provincies voeren diverse taken in medebewind uit. De inspectie voert ter invulling van de stelselverantwoordelijkheid van de minister het interbestuurlijk toezicht op de provincie uit. Het accent bij deze taak
ligt op de BRZO-bedrijven en de chemische industrie.
Op Bonaire en Sint Eustatius houdt de inspectie toezicht op vier grote risicovolleinrichtingen.

vergunningverlening
De inspectie verleent geen vergunningen in dit werkveld.

26 | Inspectie Leefomgeving en Transport

handhaving
dienstverlening
dienstverlening nationale en Europese

2014

2015

2016

2017

2018

2019

50

55

55

55

55

55

verplichtingen
afhandeling vragen, meldingen/klachten

Op verzoek of na zelf geconstateerde noodzaak daartoe, geeft de inspectie toelichting aan provincies,
gemeenten en BRZO-RUD’s over de taakuitvoering en de bijbehorende relevante regelgeving.
toezicht
toezicht nationale en Europese verplichtingen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

wettelijke toetsing Wabovergunningverlening (advisering)

176

200

200

200

200

200

toetsing integrale vergunningssituatie

30

30

30

30

30

administratiecontroles op de provincie

12

12

12

12

12

7

5

5

4

audits inrichtingen Caribisch Nederland

6

7

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS

280

15

De inspectie toetst of de door provincies en gemeenten verleende Wabo-vergunningen voldoen aan
Europese en nationale milieu-eisen. Het gaat om ongeveer 200 vergunningen. Vanaf 2014 heeft de
inspectie deze taak versterkt. De versterking bestaat uit een intensievere beoordeling van het aspect
externe veiligheid en een verbreding van de beoordeling naar onder andere doelmatige afvalverwerking.
Daarnaast publiceert de inspectie de uitgebrachte zienswijzen vanuit de noodzakelijke transparantie naar
de omgeving en met het oog op de kwaliteitsverbetering van de vergunningverlening.
Verder zal de inspectie de totale vergunningssituatie van 30 bedrijven analyseren om tot een betere
kwaliteit van vergunningen te komen.
De inspectie versterkt het bestuurlijk toezicht op de provincies als bevoegd gezag. De inspectie bepaalt of
de provincie haar medebewindtaken uitvoert conform de wet. Hierbij ligt de nadruk op de uitoefening
van de vergunningverlening, het toezicht en de handhaving ten aanzien van BRZO-bedrijven en chemische industrie.

incidentenonderzoek
onderzoek nationale en Europese

2014

2015

2016

2017

2018

2019

1

1

1

1

4

4

4

4

verplichtingen
landelijke trendanalyse
onderzoeken ongewone voorvallen

4

4

Meerjarenplan 2015-2019 | 27

De verantwoordelijkheid voor onderzoeken naar ongewone voorvallen ligt primair bij het Wabo-bevoegd
gezag. Provincies en gemeenten moeten ook de ongewone voorvallen die door een risicovol bedrijf
gemeld worden, doorsturen naar de inspectie. Deze doormeldingen blijven momenteel achter. De
inspectie zal het bevoegd gezag aanspreken op het juist en tijdig doormelden door gericht aanschrijven
en door middel van (bestuurlijk) overleg. De inspectie gaat trendanalyses uitvoeren op de meldingen
ongewone voorvallen. De resultaten van de analyses kunnen leiden tot themaonderzoeken, aanscherping van de beoordeling van de Wabo-vergunning en/of aangereikte lessen aan het bevoegd gezag ter
bevordering van de naleving. In uitzonderlijke gevallen pleegt de inspectie aanvullend een feitenonderzoek om de nalevingsperformance in beeld te brengen.

samenwerking
De inspecties op de BES-eilanden worden uitgevoerd met een gezamenlijk inspectieteam dat bestaat uit
inspecteurs van ILT, RWS, I-SZW en de Veiligheidsregio.

28 | Inspectie Leefomgeving en Transport

5.	risicovolle stoffen
en producten

Meerjarenplan 2015-2019 | 29

risicovolle stoffen en producten in vogelvlucht
afval
opdrachtgevers export elektronica-afval naar niet-OESO landen

1.000

opdrachtgevers export kunststofafval niet-OESO landen

30

opdrachtgevers overig afvalexport naar niet-OESO-landen

n.n.b.

inzamelaars van scheepsafvalstoffen en afgewerkte olie

60

producenten/importeurs van elektrische en elektronische apparatuur

>3.000

distributeurs elektrische en elektronische apparatuur

150

producenten/importeurs die producten in kunststof verpakkingen op de markt brengen

3.600

inzamelaars/verwerkers kwikstromen

15

inzamelaars/verwerkers van (H)CFK’s

15

inzamelaars/verwerkers asbesthoudende afvalstromen

n.n.b.

inzamelaars/verwerkers van huishoudelijk afval

n.n.b.

inzamelaars/verwerkers van afval bestemd voor de co-vergisting

30

inzamelaars/verwerkers van houtafval

n.n.b.

asbest
eigenaren/opdrachtgevers sloop/asbestverwijdering objecten
• spoor
• scheepswerven
• industriële installaties

25
100
n.n.b.

aantal wegen met asbesthoudend afval

2.500

biociden
exameninstituten

2

vakbekwame plaagdierbestrijders

600

producenten

<100

handelaren en importeurs

1.00010.000

gebruikers (professioneel)

>10.000

luchtverontreinigende stoffen
leveranciers van brandstoffen voor transportdoeleinden

4.300

producenten en importeurs

14

exploitanten mobiele en stationaire installaties

>18.000

onderhoudsbedrijven en installateurs

>1.700

keuringsinstanties

6

exameninstituten

4

REACH/CLP
producenten en importeurs

7.400

distributeurs

8.000

formuleerders en verwerkende industrie

11.000

explosiegevaarlijke stoffen
professionele vuurwerkimporteurs

20

toepassers evenementenvuurwerk

10

professionele gebruikers explosieven

250+

30 | Inspectie Leefomgeving en Transport

afval
Het toezicht richt zich op preventie van afval, duurzaam produceren, nuttige toepassing en recycling van
afvalstoffen en veilige inzameling en verwerking van (gevaarlijke) afvalstromen. Ondertoezichtstaanden
zijn producenten, importeurs, ontdoeners, inzamelaars (inclusief tussenhandelaars), transporteurs,
verwerkers en exporteurs van afval. De eerder genoemde kengetallen betreffen de aantallen ondertoezichtstaanden voor stromen die zowel in 2014 als in 2015 onder de loep zijn/worden genomen. In 2015
worden ook andere stromen bezien. De omvang van de bijbehorende groep ondertoezichtstaanden is bij
het opstellen van dit meerjarenplan nog niet duidelijk.
Zowel rijk, provincies, gemeenten als waterschappen hebben toezichttaken op het gebied van afval. Waar
nodig vindt afstemming en samenwerking plaats met andere toezichthouders.
De inspectie voert onder andere wettelijke taken uit in het kader van het Besluit en de Regeling Inzamelen Afvalstoffen (BIA resp. RIA), de Productbesluiten (PB) en de Europese Verordening Overbrenging
van Afvalstoffen (EVOA).
BIA en RIA zijn van toepassing op bedrijven die zich in Nederland bezighouden met het inzamelen,
vervoeren, verhandelen van of bemiddelen bij bedrijfsafvalstoffen of gevaarlijke afvalstoffen.

de veiligheidsnormen
regelgeving

verplichting

huidig % naleving

EVOA (Europese
verordening
overbrenging
afvalstoffen)

grensoverschrijdend afvaltransport wordt volgens bepaalde
procedures uitgevoerd, afhankelijk van de aard, de herkomst,
de bestemming en de manier van verwerken van de
afvalstoffen

<70

productbesluiten

verschillende verplichtingen voor producenten en importeurs

70-80

Ecodesign-richtlijn

productgroepen (vaak elektrische apparaten) voldoen aan
ontwerpcriteria, gericht op energiegebruik en waterverbruik.

70-80

BIA/RIA
(inzameling
afvalstoffen)

vervoerders, inzamelaars, handelaren, verwerkers moeten
aantoonbaar vakbekwaam, betrouwbaar en kredietwaardig
zijn (registratieplicht VIHB-lijst) om bepaalde specifieke
afvalstoffen te mogen inzamelen (vergunningplicht)

70-80

vergunningverlening
vergunningen afval

2014

2015

2016

2017

2018

2019

EVOA

3.006

3.200

3.200

3.200

3.200

3.200

BIA (nieuw)

3

4

2

1

1

1

95

95

95

95

BIA (herzien)
%< behandelnorm

75
99

95

De inspectie is de Nederlandse bevoegde autoriteit voor vergunningverlening van in-, uit en doorvoer
van internationale afvaltransporten (EVOA). Er wordt getoetst aan de sectorplannen van het Nederlandse
beleidskader: het Landelijk Afvalbeheer Plan (LAP).
De inspectie verleent ook de vergunningen aan inzamelaars van afgewerkte olie, klein gevaarlijk afval en
scheepsafvalstoffen in Nederland (BIA). Volgend op de LAP-wijzigingen van eind 2014/begin 2015 zullen
alle ca. 75 vigerende BIA-vergunningen ambtshalve worden aangepast en dan voor onbepaalde tijd
geldig zijn. Aangezien er weinig nieuwe toetreders op de inzamelaarsmarkt zijn neemt het aantal nieuwe
BIA-vergunningaanvragen af.

Meerjarenplan 2015-2019 | 31

handhaving
dienstverlening
dienstverlening afval

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

2.148

7.500

7.500

7.500

7.500

7.500

afhandeling transportmeldingen EVOA

658.932

700.000

700.000

700.000

700.000

700.000

570

570

570

570

570

afhandeling overige meldingen

De inspectie ontvangt vragen en meldingen van de Douane en politie naar aanleiding van containercontroles. Een deel van de meldingen krijgt een vervolg in de vorm van een objectinspectie.
De inspectie geeft voorlichting aan ondertoezichtstaanden, onder andere over de handhaving en
vergunningverlening op de BIA-regeling.
toezicht
toezicht afval

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

0

3

4

5

6

7

containercontroles afvalexport haven (na melding)

304

230

300

300

300

300

transportcontroles (meestal samen met de politie)

583

600

700

700

700

700

retourzending illegale afvaltransporten

66

45

45

45

45

45

overige objectinspecties afval

823

160

60

70

80

90

verwijdering/inzameling scheepsafvalstoffen

1.465

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

administratiecontroles

285

250

220

240

260

280

audits

1

3

4

5

6

7

aantal geïnspecteerde bedrijven/
ondertoezichtstaanden

545

1.300

objectinspecties:

*

totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar

In totaal onderscheidt de afvalregelgeving 84 stromen. In de afgelopen jaren lag de focus voornamelijk
op de stromen elektrische apparaten, verpakkingen en oliestromen. Die stromen worden ook in 2015
bezien. Bij elektronica ligt in 2015 de nadruk op de naleving van de nieuwe regeling voor afgedankte
elektronica. De oliehoudende stromen blijven gezien de politieke actualiteit onderwerp van toezicht.
De inspectie richt zich in 2015 ook op houtafval, kwikhoudend afval, asbesthoudend afval, materiaal voor
co-vergisting, (H)CFK’s en huishoudelijk afval.
De ‘overige objectinspecties’ betreffen inspecties gericht op het monitoren van de naleving van prestatiegaranties voor verpakkingen (statiegeldinzameling). Daarnaast vallen onder ‘overig’ ook inspecties
gericht op specifieke afvalstromen (o.a. olie).
De inspectie behandelt ook de terugzending van illegale afvaltransporten die in Nederland terechtkomen
(ca. 45 per jaar).

32 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Ter vermindering van onder andere de hoeveelheid plastic afval in zee werd in september 2014 de zogenoemde ‘Green deal scheepsafvalketen’ gesloten. De inspectie en de havenmeesters van Rotterdam en
Amsterdam onderzoeken hoe ze het toezicht kunnen richten op schepen die de grootste risico’s vormen.
Vanaf 2014 heeft de inspectie het toezicht op de afgifte en inzameling van scheepsafvalstoffen geïntensiveerd. Het toezicht op de verwerking van deze afvalstoffen behoort tot de verantwoordelijkheden van de
lokale bevoegde instanties. Met de ketenpartners is een nieuw inspectieregime ontwikkeld.

samenwerking
Het toezicht op de EVOA vindt plaats in samenwerking met de Douane en politie. Met de Douane is een
aanpak ‘huisarts-specialist’ afgesproken. De politie legt het accent op de strafrechtelijke interventies.
Met buitenlandse autoriteiten is, zowel vanuit vergunningverlening als inzake het toezicht veelvuldig
contact; bijvoorbeeld over de werkwijze in bepaalde situaties (level playingfield) en over concrete zaken
waarbij interpretatie wat afval is of niet een rol speelt.
De inspectie werkt samen met Rijkswaterstaat op afvalgebied. De aldaar aanwezige kennis van nationale
afvaltransporten (LMA), monitoring van afvalstromen (B&M), invoerplafonds en stortplaats- en avirestcapaciteit vormen belangrijke gegevens, die input leveren voor handhaving.
gezamenlijk inspectieprogramma EVOA met handhavingspartners 2014

objectinspecties

Douane/Belastingdienst

3.500

politie

600

totaal

4.700

risicovolle stoffen
Het toezicht op de naleving van regelgeving voor stoffen en producten is verdeeld over rijk, provincie,
waterschappen en gemeenten en richt zich op de gehele keten: productie, transport, opslag, gebruik,
handel en verwijdering.
Tot nu toe heeft het toezicht zich sterk gericht op traditionele vormen waarbij een bedrijf of object werd
bezocht. De komende jaren zal waar dat mogelijk is sterker worden ingezet op handhavingscommunicatie.
Steeds meer handel vindt plaats via internet en niet meer via de traditionele kanalen waarbij sprake is
van fysieke voorraden. Het aantal inspecties gericht op internet wordt daarom geïntensiveerd.
Er bestaat geen informatie-brengplicht voor de ondertoezichtstaanden. Om zo efficiënt mogelijk
inspecteurs in te kunnen zetten zullen vraaggestuurde inspecties ontwikkeld worden. Daarmee worden
bedrijven uitgenodigd informatie ten behoeve van de handhaving te verstrekken. Verzakers kunnen
rekenen op extra aandacht.

Meerjarenplan 2015-2019 | 33

de veiligheidsnormen
regelgeving

huidig % naleving

asbest

<70

biociden*

<70

REACH

<70-90

luchtverontreinigende stoffen

<70

3

* inschatting op basis van extrapolatie van bekende informatie

vergunningverlening
In het werkveld risicovolle stoffen verleent de inspectie geen vergunningen. In veel gevallen is sprake van
Europese regelgeving met een directe werking.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening risicovolle stoffen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

1.635

1.900

1.900

1.900

1.900

1.900

afhandeling meldingen

1.162

2.900

2.900

2.900

2.900

2.900

Meldingen worden geïnventariseerd, geanalyseerd en behandeld; hiermee worden zaken aangepakt en
wordt tevens de informatie over de keten verbeterd. Veel van deze meldingen krijgen een vervolg in de
vorm van een objectinspectie of administratiecontrole.
toezicht
toezicht risicovolle stoffen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

0

3

6

9

12

15

asbest

170

340

300

180

180

180

biociden**

481

750

700

700

700

700

luchtverontreinigende stoffen

809

500

510

510

520

520

asbest

189

80

80

175

175

175

REACH CLP

262

350

365

390

425

460

luchtverontreinigende stoffen

70

60

60

60

60

60

audits (Luvo en biociden)

9

6

5

5

5

5

5

5

5

5

5

objectinspecties:

administratiecontroles:

handhavingscommunicatie
aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS:

1.109

asbest

420

REACH CLP

350

biociden

750

luchtverontreinigende stoffen

560

* totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar
** waaronder 150 objectinspecties op basis van internetinspecties waarbij een interventie aan de orde is
3 Luchtverontreinigende stoffen bestaan uit de onderdelen ozonlaagafbrekende stoffen/broeikasgassen,
brandstoffen en vluchtige organische stoffen
34 | Inspectie Leefomgeving en Transport

De inspectie richt zich de komende jaren in het toezicht op asbest op de verwijdering van asbest uit
objecten zoals treinen, schepen en industriële (proces)installaties. Gestreefd wordt naar convenanten
met deze groepen ondertoezichtstaanden.
Verder richt de inspectie zich op het signaleren en tegengaan van de import van en de handel in asbesthoudende producten. Daarnaast zal opgetreden worden tegen verboden handelingen met asbest
ontdekt via internet. De inspectie richt zich voorts op het beëindigen van overtredingen van het besluit
asbestwegen.
Het toezicht op biociden richt zich primair op industriële toepassingen en het vakbekwame dierplaagmanagement. In EU-verband zal aandacht worden gevraagd voor de nieuwe regels ten aanzien van de (met
biociden) behandelde producten,‘treated articles’.
Er wordt extra aandacht besteed aan toelatinghouders, plaagdiermanagement-bedrijven, desinfectie en
de handel in biociden op het internet (aanbieden van producten en diensten). Daarnaast leent het
biocidentoezicht zich goed voor toezicht door middel van handhavingscommunicatie.
Bedrijven die biociden op de markt brengen moeten zowel aan de biocidenregelgeving als aan de
REACH-regelgeving voldoen. Bij de controle van deze bedrijven wordt waar relevant beide regelgevingcomplexen tegelijk gecontroleerd (via bijvoorbeeld de Veiligheidsinformatiebladen die verstrekt moeten
worden bij gevaarlijke stoffen en etikettering).
De handhaving van REACH-CLP (Classification, Labelling and Packaging) is opgedragen aan de NVWA,
I-SZW en de inspectie, terwijl het SodM de inspecties uitvoert bij de mijnondernemingen. De Douane
ondersteunt door het aanleveren van informatie en het uitvoeren van controles bij import en export van
bepaalde gevaarlijke stoffen.
Het toezicht op de REACH- en CLP-regelgeving van de inspectie richt zich vooral op de volgende drie
hoofdonderwerpen:
• de plicht voor producenten en importeurs om hun chemicaliën te registeren, zodat de risico’s bekend
zijn;
• de plicht voor alle bedrijven die chemicaliën leveren, om de juiste informatie over de aard en
samenstelling van de chemicaliën aan hun afnemers te verstrekken, zodat de afnemers passende
beschermingsmaatregelen kunnen nemen;
• het verbod op het toepassen van bepaalde verboden of beperkte chemicaliën.
Vooral bij het bovengenoemde tweede hoofdonderwerp (informatie verstrekken aan afnemers over de
chemicaliën) zal nauwe samenwerking plaatsvinden tussen de toezichthouders op de REACH- en
CLP-regelgeving en de toezichthouders op de transportregelgeving van gevaarlijke stoffen.
Wat betreft luchtverontreinigende stoffen (bestaande uit de onderdelen ozonlaagafbrekende stoffen/
broeikasgassen, brandstoffen en vluchtige organische stoffen gaat bijzondere aandacht uit naar het
bijvulverbod van HCFK-’s per 1 januari 2015 en de handhaving op basis van de nieuwe Europese
F-gassenverordening die ook vanaf deze datum geldend is. Tevens wordt ingezet op de illegale handel in
koudemiddelen en de verkoop van verboden producten (internettoezicht). Tot slot vraagt de Europese
commissie een intensievere handhaving op het terrein van zwavelhoudende brandstoffen voor
zeeschepen.
Evenals het biocidentoezicht leent het toezicht op luchtverontreinigende stoffen zich goed voor toezicht
door middel van handhavingscommunicatie.

Meerjarenplan 2015-2019 | 35

samenwerking
inspectieprogramma REACH en CLP*
administratiecontroles
NVWA

200-300

I-SZW
SodM
Douane

300-400
20
300-400

*	inspecties in de keten van chemicaliën waarbij de bevindingen worden doorgegeven aan handhavingspartners

De inspectie werkt bij de handhaving van REACH en CLP en biocidenregelgeving samen met de I-SZW, de
NVWA, het SodM, de Douane, de waterschappen en de Regionale Uitvoerings Diensten. De inspectie, de
I-SZW en de NVWA hebben in een samenwerkingsovereenkomst afgesproken jaarlijks een gezamenlijk
handhavingsprogramma REACH en CLP op te stellen. Het streven is gezamenlijk toe te zien op de gehele
stoffenketen, waarbij iedere partij zijn eigen doelgroep inspecteert:
ILT

producenten, importeurs en handelaren van stoffen en mengsels voor professioneel gebruik

NVWA

producenten, importeurs en handelaren van mengsels en van voorwerpen voor consumenten

I-SZW

industriële en professionele gebruikers

Op het gebied van REACH en CLP werkt de inspectie internationaal (Europees) samen, onder meer
doordat zij deelneemt aan het Europees Forum. Vanaf 2014 wordt in dat kader ook het toezicht in Europa
op de Verordening betreffende de in- en uitvoer van gevaarlijke chemische stoffen afgestemd.
De Douane levert informatie over importen aan de inspectie en controleert op de import van verboden
stoffen in producten (zoals cadmium) en op de import en export van stoffen die in het kader van
internationale verdragen zijn verboden of streng beperkt.
De samenwerking met andere instanties ten aanzien van het toezicht op de biociden is in 2014 geëvalueerd. Vernieuwend daarbij is dat er meer wordt samengewerkt vanuit relevante thema’s vanuit de
samenleving.
Op initiatief van de NVWA en de inspectie wordt jaarlijks een handhavingsplan Wgb (Wet gewasbeschermingsmiddelenen biociden) opgesteld dat is gebaseerd op het meerjarig handhavingsprogramma en de
jaarplannen van de deelnemende partners. De partners handhaven ieder in hun eigen domein:
ILT

industrie, vakbekwame dierplaagbestrijding

NVWA

agrarische sector en consumentenartikelen

I-SZW

metaalsector

Inspectie Gezondheidszorg (via NVWA)

gezondheidszorg

waterschappen

watergerelateerd gebruik van biociden

SoDM

mijnbouwgerelateerd gebruik

Op internationaal gebied onderhoudt de inspectie via het CLEEN-netwerk contact met toezichthouders
op de naleving van de regelgeving rond biociden en ozonlaagaantastende stoffen en gefluoreerde
broeikasgassen in andere EU-landen.

36 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Met de Douane wordt samengewerkt op het terrein van ozonlaagaantastende stoffen en per januari 2015
ook op het terrein van gefluoreerde broeikasgassen. Samen met de Douane wordt in 2015, naast de
controles aan de hand van profielen, ook gekeken naar illegale importen en exporten van
koudemiddelen.
De Douane levert tevens informatie aan over im- en exporten van ozonlaagafbrekende stoffen en voert
gezamenlijk inspecties uit met de inspectie als daartoe aanleiding is. Daarnaast ontvangt de inspectie
signalen van de Douane van brandstoffen die niet voldoen aan de fiscale wetgeving en tevens niet
voldoen aan de luchtkwaliteitseisen.
Op het gebied van asbest wordt samengewerkt in regionale interventieteams. In deze teams zijn
gemeenten, RUD’s, I-SZW, politie en OM vertegenwoordigd. Daarnaast wordt op ad hoc basis op
dossierniveau samengewerkt met individuele gemeenten, provincies en de I-SZW.
Voorts worden afspraken met de Douane gemaakt om controles uit te voeren op de import van
producten waarin mogelijkerwijs asbest in verwerkt kan zijn. Deze “asbestgevoelige” producten worden
beschreven en na melding van de Douane gecontroleerd.

explosiegevaarlijke stoffen
explosiegevaarlijke stoffen in vogelvlucht
civiel gebruik (gebruik/doorvoer)

15.000 ton/83.000 ton

vuurwerk (totaal/illegaal consumenten-/professioneel-)

11mln kg/1-2mln kg/0,5mln kg

de veiligheidsnormen
regelgeving

verplichting

naleving % (2013)

vuurwerk

consumenten- en professioneel vuurwerk voldoet aan de eisen op
het gebied van productveiligheid, etikettering en verpakking en
ketenmeldingen; toepassing bij evenementen is vergunning- of
meldingplichtig.

70-80

wet explosieven
voor civiel
gebruik(Wecg)

explosieven voor civiel gebruik voldoen aan eisen op het gebied van
productveiligheid, etikettering en verpakking; het is verboden om
zonder erkenning explosieven te vervaardigen, te gebruiken, op te
slaan, over te brengen en te verhandelen. Het is verboden om
zonder vergunning explosieven over te brengen; er moet een
doorlopend register worden bijgehouden

<70

De risico’s bij explosieven voor civiel gebruik liggen zowel in de productveiligheid en ondeskundig
gebruik als bij misbruik (security).

vergunningverlening
In het werkveld explosiegevaarlijke stoffen verleent de inspectie geen vergunningen.

Meerjarenplan 2015-2019 | 37

handhaving
dienstverlening
dienstverlening explosie gevaarlijke stoffen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

1.893

1.900

1.900

1.900

1.900

1.900

afhandeling meldingen

7.380

7.000

7.000

7.000

7.000

7.000

De binnenkomende meldingen over vuurwerk en de Wecg worden geïnventariseerd, geanalyseerd en zo
nodig opgevolgd door een inspectie.
toezicht
toezicht explosiegevaarlijke stoffen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

0

2

2

2

2

2

vuurwerk

262

425

400

350

350

300

civiele explosieven

128

150

75

50

50

50

11

75

75

55

55

55

2

2

2

2

2

objectinspecties:

administratiecontroles:
vuurwerk
audits4
aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS:

*

240

vuurwerk

30

civiele explosieven

150

totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar

In de vuurwerkketen is de inspectie verantwoordelijk voor het toezicht op de productveiligheid van
consumenten- en professioneel vuurwerk. Ondanks de toezichtinzet blijft de naleving van de productveiligheidseisen onvoldoende. Daarom zet de inspectie op de volgende wijze in op het vergroten van de
effectiviteit van haar inzet in de vuurwerkketen.
In 2014 is een informatieuitwisselingsconvenant gesloten over vuurwerk met PostNL. In 2015 volgt
uitbreiding naar andere postpakkettenbedrijven.
In 2014 is ook gestart met administratiecontroles bij de vuurwerkimporteurs. Deze worden in 2015
voortgezet. Het aantal administratiecontroles blijft daarbij gelijk, maar de diepgang en focus verschuift.
De administratiecontroles krijgen meer diepgang, waarbij in de financiële administratie wordt gecontroleerd of afgekeurde partijen vuurwerk ook daadwerkelijk uit de markt gehaald en vernietigd zijn. In 2015
is de intentie om in samenwerking met de omgevingsdiensten vergelijkbare administratiecontroles uit te
voeren bij professionele toepassers, die professioneel vuurwerk afsteken op evenementen.
Door de verdieping van het administratief toezicht kunnen de productiereeksen voor objectcontroles de
komende jaren geleidelijk afnemen. Indien in de praktijk blijkt dat het nieuwe CE-keurmerk daadwerkelijk een borgende werking krijgt op productveiligheid van geïmporteerd vuurwerk kan deze afname
wellicht worden versneld.

4 afhankelijk van de ontwikkelingen rondom de accreditatie van de notifying body in Nederland
38 | Inspectie Leefomgeving en Transport

De aanpak van zwaar illegaal vuurwerk heeft hoge prioriteit. Trekkerschap voor de aanpak hiervan ligt bij
het Functioneel Parket. De ILT/IOD en de ILT/Vliegende Brigade Vuurwerk (VbV) dragen actief bij aan het
plan van aanpak illegaal vuurwerk dat onder regie van de Milieukamer wordt opgesteld en uitgevoerd.
In het kader van de aanpak van illegaal vuurwerk voert de inspectie eveneens toezichtacties uit op de
(internet) handel van illegaal vuurwerk via postpakketten. Tevens wordt intensiever in EU verband
samengewerkt met de landen van waaruit deze illegale handel afkomstig is.
Om grip te krijgen op de vuurwerkketen is een landelijke informatiepositie van belang. De inspectie zet in
om in 2015 een nieuw gebruiksvriendelijk informatiesysteem in gebruik te nemen, dat de functionaliteit
van het verouderde FLITS-systeem overneemt. Daarnaast worden met de toezichtpartners afspraken
gemaakt over het uniform vastleggen van toezichtresultaten, zodat deze met InspectieView kunnen
worden geanalyseerd tot landelijke naleefbeelden per importeur/toepasser.
De in de tabel hierboven vermelde afname van het aantal objectinspecties voor civiele explosieven na
2015 is gebaseerd op de verwachting dat verschillende doelgroepen de regels beter gaan naleven en dat
met de relevante brancheverenigingen convenanten kunnen worden afgesloten.
In het Uitvoeringsprogramma Toezicht Gevaarlijke Stoffen worden de door het vuurwerkteam en de
transportdomeinen uitgevoerde toezichtactiviteiten in de ketens van explosieve stoffen (vuurwerk en
Wecg), uitgewerkt tot één samenhangende inspectiebrede toezichtaanpak explosiegevaarlijke stoffen,
die eenduidig met de partners kan worden afgestemd.

samenwerking
Op het gebied van vuurwerk werkt de inspectie intensief samen met de politie en de Douane om het
toezicht te versterken en de invoer van illegaal vuurwerk tegen te gaan. Daarnaast werkt de inspectie
samen met gemeentes, de provincie, de Belastingdienst, de KMar en internationale partners in de EU en
China. De samenwerking met China is primair gericht op beperking van de invoer van foutief geclassificeerd vuurwerk en afwijkend consumentenvuurwerk.
In toenemende mate wordt samengewerkt met andere EU-lidstaten inzake de opslag van vuurwerk van
Nederlandse importeurs in buitenlandse (veelal Duitse) opslagen en vuurwerkstromen die naar Nederland lopen via havens zoals Hamburg, Gdansk, Antwerpen en Le Havre.
In het kader van de ketenregie vuurwerk neemt de inspectie het initiatief om de informatiepositie te
versterken.
Bij het toezicht op explosieven voor civiel gebruik werkt de inspectie samen met de I-SZW, de Douane, de
politie, gemeenten en het Staatstoezicht op de Mijnen.
Vanwege het internationale karakter van de keten, heeft de inspectie vanuit haar rol als ketenregisseur
contact met internationale handhavingspartners en werkt zij aan het tot stand brengen van een samenwerkingsverband op het gebied van handhaving met partners in de EU.

de Inlichtingen- en Opsporingsdienst (IOD)
De onderzoeken van de IOD zijn gericht op personen en bedrijven die de regelgeving op het gebied van
milieu en wonen stelselmatig en op een ernstige manier overtreden. De IOD richt zich daarbij op
georganiseerde criminaliteit met een ondermijnend karakter en vaak met internationale (financiële)
constructies en handelsstromen.
De IOD investeert in het acquireren en het onderhouden van netwerken om inlichtingen te verkrijgen en
te veredelen ten behoeve van het verrichten van onderzoeken.
Meerjarenplan 2015-2019 | 39

inzet strafrecht
Het strafrecht wordt ingezet ter correctie van die gevallen waarin sprake is van onmiskenbare schendingen van de rechtsorde, waardoor grote schade aan de belangen van burger en staat kan ontstaan.
Door het strafrecht als integraal onderdeel van de handhaving in te zetten kunnen mogelijk brede
maatschappelijke effecten worden bereikt. Er kan aanleiding zijn om strafrechtelijk onderzoek in te
zetten naast bestuurlijke interventies van de inspectie of als uitvloeisel van een door een opsporingsbevoegde toezichthouder (boa) opgemaakt proces-verbaal.
De aansturing van strafrechtelijke onderzoeken gebeurt door het Functioneel Parket van het OM.
prioriteiten en focus
Prioriteiten bij strafrechtelijk onderzoek van de IOD zijn afval, bodem, gevaarlijke stoffen en woningcorporaties. De focus wordt gelegd op intermediairs, facilitators en certificerende instellingen. Op het gebied
van de woningcorporaties ligt de focus op integriteitschendingen.
In toenemende mate is de zichtbaarheid op het gebied van fraude met subsidies groter geworden.
Binnen het werkveld van het ministerie van IenM worden signalen rond subsidies verwerkt. Daarbij
wordt ook gekeken worden of conform het beleid van het OM de inzet van alternatieve sanctiemiddelen
effectiever zouden kunnen zijn in een bepaalde casus.
Bij de beoordeling van de mogelijke opsporingsonderzoeken is het ontnemen van wederrechtelijk
verkregen voordeel een hard criterium.
Vanuit de intelligence-positie van de IOD wordt de aandacht mede gericht op ‘free riders’ (ondertoezichtstaanden die zich bewust onttrekken aan het toezicht en bedrijven die gebruik maken van nieuwe modus
operandi, die voor het toezicht verborgen worden gehouden).
samenwerking in de opsporing
Er wordt samengewerkt met de andere onderdelen van de inspectie, maar ook met partners als politie,
bijzondere opsporingsdiensten, Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA), Inspectie-SZW, de
Nederlandse Mededingingsautoriteit (NMA), het Functioneel Parket, het Nederlands Forensisch Instituut
(NFI), de Douane en de Belastingsdienst.
Daarnaast worden regelmatig medewerkers van de IOD met bijzondere expertise aan de partners
uitgeleend om te ondersteunen bij opsporingsonderzoeken.
De ILT-IOD, het functioneel Parket, de FIOD, de NVWA/IOD en I-SZW/Directie Opsporing werken samen
in het Platform Bijzondere Opsporingsdiensten. Dit Platform heeft als doelstelling om de strategische,
tactische en operationele samenwerking te bevorderen. Deze samenwerking richt zich onder meer op de
kwaliteit van de opsporing, het uitwisselen van informatie, het gezamenlijk uitvoeren van opsporingsonderzoeken en de gemeenschappelijke ontwikkeling van beleid en opleidingen. In dit Platform zijn
inmiddels ook aangesloten de Rijksrecherche, Nationale Politie en de KMar. Samenwerking richt zich op
vele aspecten zoals: infodesken, uitvoering Wet politie gegevens en privacy, veelplegers, subsidiefraude,
innovatie in de opsporing en procedures en versnelling hiervan.
Binnen de Milieukamer vindt samenwerking plaats over de op te pakken opsporingsonderzoeken, de
inzet van politie en ILT-IOD en NVWA-IOD bij deze onderzoeken en de eventuele samenwerking binnen
deze onderzoeken. Onder de vlag van de Strategische Milieukamer wordt ook op het gebied van
informatie-inwinning en -uitwisseling samengewerkt. Daarvoor is een groot aantal NIA-thema’s
(Nationale Intelligence Agenda) benoemd waarbij de IOD trekker is voor de thema’s EVOA en Bodem.
Fraudeonderzoeken niet zijnde milieu-onderzoeken worden afgestemd met het FP in een specifiek
selectie-overleg waarbij ook andere (bijzondere) opsporingsdiensten kunnen worden betrokken.

40 | Inspectie Leefomgeving en Transport

producten 2015
afval/EVOA 2015

realisatie 2014

aantal 2015

signalen

29

30

preweegdocumenten

7

6

TCI-pv’s

9

15

analyses

0

0

pv’s (eindopsporingsonderzoeken)

1

3

criminele inlichtingen rapporten

30

bodem 2015

realisatie 2014

aantal 2015

signalen

25

26

preweegdocumenten

4

6

TCI-pv’s

10

15

analyses

0

0

pv’s (eindopsporingsonderzoeken)

2

2

criminele inlichtingen rapporten

30

gevaarlijke stoffen 2015

realisatie 2014

aantal 2015

signalen

12

30

preweegdocumenten

2

5

TCI-pv’s

3

15

analyses

0

1

pv’s (eindopsporingsonderzoeken)

0

2

criminele inlichtingen rapporten

30

woningcorporaties 2015

realisatie 2014

aantal 2015

signalen

7

14

preweegdocumenten

4

3

TCI-pv’s

1

10

analyses

0

0

pv’s (eindopsporingsonderzoeken)

2

2

criminele inlichtingen rapporten

20

Meerjarenplan 2015-2019 | 41

vrije ruimte 2015

realisatie 2014

aantal 2015

signalen

10

10

preweegdocumenten

2

1

TCI-pv’s

2

10

analyses

1

1

pv’s (eindopsporingsonderzoeken)

2

1

criminele inlichtingen rapporten

20

afpakken 2015 (€ x 1000)

realisatie 2014

bedrag 2015

wederrechtelijk verkregen voordeel

3.993

3.280

daadwerkelijk gelegd beslag

40

2.790

te innen

1.810

In 2015 werkt de inspectie aan 110 signalen (aanwijzingen voor strafbare feiten), 21 preweeg-documenten,
55 CI-pv’s en twee analyseproducten. Er worden tien eindopsporingsonderzoeken (drie afval, twee bodem,
twee gevaarlijke stoffen, twee woningcorporaties, een vrije ruimte) aan het Functioneel Parket geleverd.
Naast deze werkzaamheden levert de IOD ook een bijdrage aan de BIBOB-verzoeken die worden
ingediend. Naar verwachting zal dit ongeveer 300 verzoeken bedragen.
Bovendien verricht de IOD toetsactiviteiten in het kader van ’Kwalibo-erkenningen’ (140-160/jr) en draagt
de IOD bij aan de behandeling van inkomende rechtshulpverzoeken. Dat laatste aantal verzoeken is niet
te voorspellen.

42 | Inspectie Leefomgeving en Transport

6.	transport
gevaarlijke stoffen

Meerjarenplan 2015-2019 | 43

transport van gevaarlijke stoffen in vogelvlucht
hoeveelheid over de weg, per binnenschip en spoor

70 à 80 miljoen ton

- over de weg

17%

- per binnenschip

78%

- over het spoor

5%

hoeveelheid natte bulk in de koopvaardij

159 miljoen ton

gelost waarvan

128 miljoen ton

- petroleum (crude oil)

80 miljoen ton

- geladen

22 miljoen ton

- doorvoer

7 miljoen ton

hoeveelheid in de koopvaardij verpakt

5,7 miljoen ton

- gelost

2,1 miljoen ton

- geladen

2,2 miljoen ton

- doorvoer

1,4 miljoen ton

hoeveelheid general cargo luchtvaart

24 Kton

hoeveelheid in postzendingen via luchtvaart

40 Kton

Het toezicht door de inspectie op het transport van gevaarlijke stoffen richt zich op:
• actoren in de transportketen van gevaarlijke stoffen, zoals:
- transportondernemingen;
- verladers, verzenders en ontvangers;
- bedrijven die transport voorbereiden en overslagbedrijven.
• producent/importeurs van gevaarlijke stoffen;
• risicovolle inrichtingen waar op- en overslag van gevaarlijke stoffen plaatsvindt;
• inzamelaars van gevaarlijke afvalstoffen en scheepsafvalstoffen;
• erkende instanties (klassenbureaus, keuringsinstanties etc.).
Omdat het toezicht van de inspectie zich richt op de gehele keten van productie tot (afval)verwerking van
gevaarlijke stoffen wordt dit toezicht steeds meer geïntegreerd uitgevoerd. Dit toezicht richt zich ook op
de grootste risico’s bij het transport en de risico’s van de leefomgeving. Dit zijn bij de:
• transportveiligheid: de risico’s van onjuiste classificatie, onjuiste of ondeugdelijke omhullingen en de
risico’s bij het vervoer zelf (laden en lossen);
• leefomgeving: de risico’s van de gevaarlijke stof zelf bij onder meer de productie, recycling, inzameling
en verwerking en de risico’s bij industrieën.

de (veiligheids)normen

*

verplichting/wetsbepaling

% naleving*

transport van gevaarlijke stoffen over de weg vindt plaats conform de regels uit het ADR

<70%

transport van gevaarlijke stoffen over het spoor vindt plaats conform de regels uit het RID.

>80%

transport van gevaarlijke stoffen door de lucht vindt plaats conform de regels uit het ICAO-TI

>80%

transport van gevaarlijke stoffen over zee vindt plaats conform de regels van de IMDG-code

<70%

transport van gevaarlijke stoffen vindt plaats conform de regels van het ADN

<70%

inschatting op basis van hit-rates (geconstateerde overtreding) bij controles 2013

44 | Inspectie Leefomgeving en Transport

vergunningverlening
vergunningen en erkenningen transport

2014

2015

2016

2017

2018

2019

157

290

280

275

270

270

90

92

95

95

95

gevaarlijke stoffen
aantal vergunningen
%< behandelnorm

handhaving
dienstverlening
dienstverlening transport gevaarlijke stoffen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

1.498

1.800

1.800

1.800

1.800

1.800

afhandeling meldingen

215

100

100

100

100

100

toezichtgevaarlijke stoffen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

6

6

7

8

9

10

administratiecontroles: (keten-/stofgericht)

545

- brandstofketen (*)

65

65

65

65

65

- gevaarlijk afval (*)

10

10

10

10

10

- scheepsafval (*)

10

10

10

10

10

- risicovolle bedrijven (*)

90

90

90

90

90

- integrale (concern)controles risicovolle
bedrijven

10

10

10

10

10

- zelfstandige klinieken

50

50

50

50

50

- wegvervoer ADR

20

20

20

20

20

- spoorvervoerders

20

20

20

20

20

- UN-kenmerken

40

40

40

40

40

toezicht

objectinspecties:

5.628

- ladingcontroles Rotterdamse haven

1.100

1.100

1.100

1.100

1.100

- ladingcontroles Schiphol en nationale luchthavens

550

550

550

550

550

- spoorcontroles

600

600

600

600

600

- wegcontroles

2.000

2.000

2.000

2.000

2.000

- zeeschepen

100

100

100

100

100

- binnenvaartschepen

300

300

300

300

300

- GS erkenninghouders conform Wet Luchtvaart

24

30

40

50

60

- erkenninghouders luchtvaart BES

6

8

10

10

10

- erkenninghouders vervoer gevaarlijke stoffen
(weg, spoor, binnenvaart)

2

2

2

2

2

- (potentiële) convenanthouders

10

10

10

10

10

1

0

0

1

1

audits erkende instantie en (beoogde)
convenanthouders:

33

handhavingscommunicatie
aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS

633

315

* totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar
(*) deze controles vinden integraal plaats i.s.m. het domein Risicovolle Stoffen
Meerjarenplan 2015-2019 | 45

Belangrijke speerpunten voor het Uitvoeringsprogramma Toezicht Gevaarlijke Stoffen 2015 zijn:
wederzijdse signalering en (meer) gezamenlijke controles
Gevaarlijke stoffen bevinden zich in een keten van productie, vervoer, gebruik, inzameling, recycling en
verwerking. Hierdoor kan het toezicht van de leefomgevingdomeinen en de transportdomeinen een
belangrijke signaalfunctie voor elkaar hebben. Gezamenlijke controles worden uitgevoerd en bij de
afzonderlijke controles is er zoveel mogelijk sprake van een oog en oor functie. Deze samenwerking en
wederzijdse signaalfunctie komt tot uiting bij de volgende onderwerpen:
risicogericht toezicht op algemene veiligheid van ladingen en specifieke vervoersbewegingen
De transportcontroles worden zoveel mogelijk uitgevoerd in de hotspots.
Inhoudelijke speerpunten voor ladingcontroles zijn: (massa-explosief) vuurwerk, boord-boord overslag,
ontgassingen. Controles van bulktransport in tankwagen en tankschepen worden zoveel mogelijk gericht
op brandstoftransporten.
Belangrijk aandachtspunt in 2015 is om met de Douane het controleproces in de Rijksterminal in de
Rotterdamse haven en de Smartgate op Schiphol goed te organiseren. Doel is om alle stukgoed ladingcontroles in deze Douane-terminals uit te voeren, waardoor de efficiency en de effectiviteit van deze
ladingcontroles worden vergroot.
probleemgericht toezicht op specifieke ketens van gevaarlijke (afval)stoffen
Een belangrijk deel van het bulktransport van gevaarlijke stoffen betreft het transport van oplosmiddelen
en brandstoffen. De oplosmiddellenketen is in 2014 onderzocht.
Vanuit verschillende domeinen van de inspectie wordt toezicht gehouden op de brandstofketen. Om zo
goed mogelijk zicht en grip te krijgen op de brandstofketen worden deze activiteiten met elkaar in
verband gebracht in een twee of meerjarig ketentoezichtprogramma; met daarin o.a.:
• integrale inspecties bij afvalverwerkers,brandstofblenders en tankopslagbedrijven op naleving van
REACH, gebruik van afval- en chemische reststoffen als brandstofcomponent en de veiligheidseisen bij
het laden en lossen van tankauto’s en tankschepen;
• controle van de kwaliteit van brandstoffen voor het wegverkeer en scheepsbrandstof door gerichte
monsterneming en analyse op zwavel- en organohalogeengehalte en olievreemde componenten in
brandstoffen; daarbij wordt speciaal aandacht besteed aan scheepsbrandstoffen die worden
gedebunkerd;
• gericht toezicht op bunkerboten en binnenvaarttankers die zowel brandstoffen als oliehoudende
reststromen transporteren;
• controle op veiligheid bij laad- en losprocessen van tankauto’s en spoorvervoer;
• bij de reguliere transportcontroles wordt bij de objectselectie speciaal aandacht gegeven aan
tankauto’s en tankschepen met brandstoffen om een breed zicht te krijgen op de transportveiligheid,
actoren en stromen in de brandstofketen.
In 2014 is gebleken dat de naleving bij het transport van ingezameld gevaarlijk bedrijfsafval slecht is.
Daarom krijgt dit onderwerp een inspectiebrede prioriteit. Daarbij worden afvalinzamelaars geïnspecteerd op naleving van zowel transportveiligheid als de inzamelvergunning voor KCA/KGA. Omdat
afvalinzamelaars grote landelijk opererende concerns betreffen wordt hierbij bij twee inzamelaars de
mogelijkheid van een landelijke concernbenadering onderzocht.
Scheepsafvalstoffen hebben maatschappelijke aandacht en hoge beleidsprioriteit. De inspectie geeft in
2015-2016 prioriteit aan dit onderwerp. Speerpunt voor 2015 is om het toezicht op de afgifte van
scheepsafvalstoffen en het toezicht op de inzamelvergunning voor scheepsafvalstoffen te verbinden tot
een samenhangende en sluitende toezichtstrategie.

46 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Al jaren blijkt dat het transport van gevaarlijk afval vanuit de UK en Ierland onder slechte omstandigheden plaatsvindt. Interventie vanuit het transporttoezicht blijkt onvoldoende corrigerend. Daarom
wordt er op ingezet om ook met gericht EVOA-toezicht en kritische EVOA-vergunningverlening als
aanvullende interventiemiddel de naleving van transporteurs van deze afvalstroom te verbeteren.
integraal toezicht op risicovolle bedrijven
De inspectie houdt toezicht op transport en overslag van gevaarlijke stoffen bij BRZO bedrijven. Jaarlijks
worden 100 BRZO-bedrijven gecontroleerd. Een aantal BRZO-bedrijven is ook ondertoezichtstaande van
de inspectie vanuit milieuregelgeving.
Daarnaast houdt de inspectie toezicht op Defensie-opslagen van gevaarlijke stoffen en munitie.
In 2015 wordt de eerste stap gezet om te komen tot een meerjarentoezichtprogramma, waarin deze
risicovolle bedrijven (BRZO-bedrijven en grote defensieopslagen van gevaarlijke stoffen en munitie) door
een breed samengesteld inspectieteam integraal en diepgaand worden geïnspecteerd op:
• opslag, transport en overslag van gevaarlijke stoffen en munitie (defensie);
• REACH;
• asbestverwijdering uit objecten en industriële procesinstallaties;
• veiligheid van buisleidingen;
In 2015 worden op deze wijze acht risicovolle bedrijven integraal geïnspecteerd. De overige bedrijven
waar deze integrale aanpak relevant is, worden na evaluatie in 2016 geïnspecteerd.
toezicht op erkende instanties
De erkenning en het toezicht op instanties die als bevoegde autoriteit in de regelgeving vervoer gevaarlijke stoffen over de weg, spoor en binnenvaart een aantal handelingen uitvoeren, zoals het keuren van
verpakkingen, tanks en het classificeren van stoffen, zijn expliciete taken van de inspectie.
Bij Scheepvaart worden bepaalde taken, zoals de afgifte van een certificaat van goedkeuring voor
binnenvaartschepen, gedaan door erkende instellingen, zoals klassenbureaus.
Daarnaast zijn in de luchtvaart bedrijven in de keten van het transport erkend. Dit zijn afzenders,
luchtvrachtagenten, grondafhandelaars, luchtvaartmaatschappijen (AOC) alsmede drie specialistische
bedrijven (E-erkenning).
In 2015 wordt voor al deze instanties een toezichtkader ontworpen met als doel om eenduidig toezicht te
houden op deze instanties.
handhavingscommunicatie
De inspectie zal in 2015 een actie in het kader van handhavingscommunicatie houden, gericht op private
instellingen. Die worden daarbij aangeschreven en gewezen op het belang van het veilig verpakt
aanbieden van ziekenhuisafval. In de mailing zal de inspectie specifieker ingaan op de veiligheidseisen
per type afval.

incidentafhandeling, onderzoek en analyse
afhandeling meldingen en incidenten transport

2015

2016

2017

2018

2019

incidenten luchtvaart

10

10

10

10

10

incidenten scheepvaart

85

85

85

85

85

incidenten railvervoer

35

35

35

35

35

incidenten wegvervoer

70

70

70

70

70

incidenten risicovolle bedrijven

2

2

2

2

2

onderzoeken

25

25

25

25

25

meldingen luchtvaart

1.200

1.200

1.200

1.200

1.200

gevaarlijke stoffen

Meerjarenplan 2015-2019 | 47

Er is een wettelijke verplichting van het melden en rapporteren van incidenten bij het vervoer van
gevaarlijke stoffen. Belangrijk speerpunt voor 2015 is om de afhandeling van incidenten door middel van
een domeinoverstijgende piketorganisatie inspectiebreed eenduidig te organiseren.
Behalve dat de inspectie een taak heeft bij de afwikkeling van het incident vervoer gevaarlijke stoffen,
ziet de inspectie toe op de naleving van deze meld- en rapportageplicht.
Om te leren van incidenten worden ongevallen en incidenten jaarlijks geanalyseerd om trends te
signaleren en op basis daarvan gerichte beleidsignalen te geven en toezichtprioriteiten te bepalen.

samenwerking
De inspectie werkt samen met de rijks(inspectie)diensten I-SZW, de NVWA, de nationale politie, Rijkswaterstaat, RDW en de Douane. De samenwerking met de Regionale Uitvoeringsdiensten richt zich
grotendeels op bedrijven, met als wettelijk kader onder meer het Besluit Risicobedrijven Zware Ongevallen (BRZO). Bij het wegtransport en het toezicht op de opslag van gevaarlijke stoffen en munitie op
defensieterreinen, werkt de inspectie samen met het Korps Militaire Controleurs Gevaarlijke Stoffen
(KMCGS) van het ministerie van Defensie. Binnen de luchtvaartsector werkt de inspectie samen met de
Douane aan het project Redesign Cargo. Binnen de scheepvaart is specifiek de samenwerking met het
Havenbedrijf Rotterdam en dat van Amsterdam van belang.

48 | Inspectie Leefomgeving en Transport

7. water, bodem en
bouwen

Meerjarenplan 2015-2019 | 49

water, bodem en bouwen in vogelvlucht
werken eigen dienst Rijkswaterstaat
aantal opdrachtnemers in opdracht of namens Rijkswaterstaat

70-100

Rijkswaterstaat (in rol van beheerder en opdrachtgever)

1

waterveiligheid
Rijkswaterstaat (toezicht op primaire keringen én regionale keringen)

1

aantal waterschappen (toezicht op de primaire keringen)

22

drinkwater en legionella
aantal drinkwaterbedrijven

10

aantal bedrijven met prioritaire collectieve drinkwaterinstallaties

18.000

aantal bedrijven met eigen drinkwaterwinningen

>250

bodem
aantal erkende bodemintermediairs

1.800

aantal certificerende instellingen

8

aantal grondverzetbedrijven (aannemers, loonwerkers en hoveniers)

>9.000

productregelingen
aantal distributeurs, fabrikanten en importeurs van bouwproducten
aantal typen bouwproducten

pm
>12.000

aantal distributeurs van verkeersproducten
aantal typen verkeersproducten

pm
>15.000

aantal distributeurs, fabrikanten en importeurs van pleziervaartuigen
aantal pleziervaartuigen

pm
3.000

aantal distributeurs van autobanden
aantal typen autobanden

pm
>15.000

aantal utiliteitsgebouwen met publieke functie (energielabel)

+/- 60.000

zichtbaarheid energielabel overige publiek toegankelijke gebouwen

pm

aantal autodealers (energielabels auto’s)
aantal energielabels auto’s

2.400
pm

aantal gebouwen met airconditioningsinstallatie >12 kW*

170000

overdracht van energielabel bij transactie utiliteitsbouw

Ntb

overdracht van energielabel bij transactie woningen

Ntb

controle op erkende deskundigen energielabel woningen

Ntb

ruimte
aantal provincies

12

volkshuisvestelijk toezicht op woningcorporaties
aantal woningcorporaties
*schatting

50 | Inspectie Leefomgeving en Transport

384

Het toezicht richt zich op:
• Rijkswaterstaat en de opdrachtnemers (circa 70-100 aannemers), die werken in opdracht van
Rijkswaterstaat uitvoeren;
• waterkeringbeheerders die verantwoordelijk zijn voor de primaire waterkeringen;
• drinkwaterbedrijven, bedrijven met eigen drinkwaterwinning en bedrijven/instellingen met collectieve
drinkwaterinstallaties op grond van de Drinkwaterwet;
• bodemintermediairs, certificerende instellingen en andere bedrijven, die werken met grond, bagger en
bouwstoffen;
• producenten, distributeurs en importeurs (ook aannemers) van bouwproducten met betrekking tot de
correcte CE-labeling op bouwproducten producenten en leveranciers van pleziervaartuigen met
betrekking tot de correcte CE-labeling;
• distributeurs van verkeersproducten in verband met het toezicht op verkoopverboden;
• distributeurs van autobanden voor het aanwezig zijn van een correct label bij de verkoop van
autobanden;
• eigenaren van voor het publiek toegankelijke gebouwen voor het zichtbaar ophangen van
energielabels;
• eigenaren van gebouwen met een airconditioningsysteem van meer dan 12 kW in verband met het
voldoen aan de keuringsverplichting;
• provincies voor de borging van rijksbelangen met behulp van de provinciale verordening;
• woningcorporaties met betrekking tot de uitvoering van hun volkshuisvestelijke taken;
• Eigenaren en huurders/verhuurders van utiliteitsbouw in verband met de overdracht van het
energielabel bij transacties utiliteitsbouw;
• Eigenaren en huurders/verhuurders van woningen in verband met de overdracht van het energielabel
bij transacties van woningen;
• Erkende deskundigen energielabel woningen in verband met een correcte validatie van het
energielabel.

werken eigen dienst Rijkswaterstaat
In 2014 is een nieuwe verdeling van de verantwoordelijkheden tussen Rijkswaterstaat (RWS) en de
inspectie voor de ‘eigen werken’ afgesproken. De inspectie is, evenals in het verleden, verantwoordelijk
voor de vergunningverlening voor deze werken en voor het toezicht daarop. In het verleden werd een
deel van deze verantwoordelijkheid uitgevoerd met inzet van medewerkers van RWS, die voor die
gelegenheid onder gezag van de inspectie werkten. Aan deze situatie is medio 2014 een eind gekomen,
de vergunningverlening en de handhaving worden nu geheel door de inspectie gedaan. De verhouding
tussen toezichthouder en ondertoezichtstaande is daarmee transparant en de rolverdeling is duidelijk.
De inspectie verleent de vergunningen en houdt direct toezicht op wettelijke verplichtingen rondom de
eigen werken van RWS voor zover het gaat om de ‘natte wetgeving’. De inspecties vinden plaats bij RWS
zelf in haar rol van beheerder en opdrachtgever en daarnaast bij de aannemers of andere bedrijven die in
opdracht van RWS werken in de rijkswateren uitvoeren.

de (veiligheids)normen
verplichting

huidig % naleving

vergunningplichtige - of meldingsplichtige handelingen ten behoeve van aanleg of
beheer en onderhoud in de rijkswateren door of vanwege (in opdracht van)
Rijkswaterstaat worden conform de wettelijke voorschriften uitgevoerd.

40-70%

Meerjarenplan 2015-2019 | 51

vergunningverlening
vergunningen Rijkswaterstaat

2014

2015

2016

2017

2018

2019

vergunningen eigen werken Rijkswaterstaat

7

20

20

20

20

20

%< behandelnorm

75

95

95

95

95

95

dienstverlening Rijkswaterstaat

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

73

100

100

100

100

100

toezicht Rijkswaterstaat

2014

2015

2016

2017

2018

2019

objectinspecties

50

600

600

600

600

600

administratiecontroles

271

500

500

500

500

500

handhaving
dienstverlening

toezicht

waterveiligheid
Op het gebied van hoogwaterveiligheid houdt de inspectie toezicht op de beheerders van primaire
waterkeringen. Vanaf 2017 start een nieuwe landelijke toetsingsronde. In 2015 ligt de nadruk op de
doorontwikkeling van het toezicht op de periodieke toetsing van primaire waterkeringen aan de nieuw
vast te stellen veiligheidsnormen.
Daarnaast krijgt het toezicht op de zorgplicht voor de primaire keringen een vervolg, waarbij via audits
wordt beoordeeld of de keringbeheerder voor deze taak voldoende is toegerust.
Tenslotte houdt de inspectie vanaf 2015 ook toezicht op Rijkswaterstaat als beheerder van regionale
keringen.

de (veiligheids)normen
verplichting

huidig % naleving

de beheerder van primaire waterkeringen voert de periodieke wettelijke toetsing van de
waterkeringen aan de landelijke veiligheidsnormen conform de wettelijke voorschriften
(WTI) uit.

>90%

de inrichting en de uitvoering van de activiteiten in het kader van de zorgplicht voor de
primaire waterkeringen worden door de beheerder van deze waterkeringen uitgevoerd
conform de criteria zoals vermeld in het ‘Kader Zorgplicht Primaire Waterkeringen’
(DGRW).

niet bekend

Rijkswaterstaat als beheerder van regionale keringen voert de toetsing van de regionale
waterkeringen aan de door de minister vastgestelde normen uit conform de daarvoor
geldende wettelijke voorschriften.

niet bekend

52 | Inspectie Leefomgeving en Transport

toezicht
toezicht waterveiligheid

2014

administratiecontrole toetsingsproces LRT4
primaire keringen*

*

2015

2016

2017

2018

2019

pm

pm

pm

pm

pm

12

12

12

12

audits zorgplicht primaire keringen

12

12

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS

12

12

aantal inspecties kunnen pas bepaald worden als het draaiboek voor LRT4 verder is uitgewerkt

In 2014 is voor het eerst toezicht gehouden op de uitvoering van de actieve zorgplicht voor de primaire
waterkeringen. Daarbij is, omdat het ging om een pilot, slechts een deel van het normenkader getoetst.
De ervaringen worden door alle betrokkenen gezamenlijk geëvalueerd en de resultaten hiervan vormen
input voor de ontwikkeling van het reguliere toezicht op alle keringbeheerders en het gehele
normenkader.
De voorbereidingen voor de 4e toetsronde van de primaire waterkeringen zijn in 2015 in volle gang.
Deze voorbereidingen lopen tot 2017 waarna de daadwerkelijke toetsing van de keringen plaatsvindt in
de periode van 2017-2023. De inspectie stelt op basis van de aangeleverde informatie en de resultaten
van de keringbeheerders een landelijk beeld op en rapporteert hierover aan de minister.

drinkwater
De inspectie houdt toezicht op de naleving van bepalingen in de Drinkwaterwet en de daaronder vallende
regelingen. Die bepalingen gaan over de winning, reiniging en distributie van drinkwater door drinkwater­bedrijven en (eigenaren van) eigen winningen. Bij de drinkwaterbedrijven richt het toezicht zich tevens op
het tarief, de beveiliging en de afhandeling van calamiteiten.
Bij eigen winningen gaat het om bedrijven die zelf grondwater oppompen en aan derden leveren voor
consumptie. Dit gebeurt bijvoorbeeld bij campings.

de (veiligheids)normen
De Drinkwaterwet is gericht op een duurzame veiligstelling van de openbare drinkwatervoorziening.
Risico’s zijn er als het drinkwater verontreinigingen bevat.
verplichting

huidig % naleving

de levering van drinkwater moet gewaarborgd en doelmatig zijn, het drinkwater moet
bij levering voldoen aan de drinkwaterkwaliteitsnormen

90-100%

Het drinkwater moet bij levering voldoen aan de drinkwaterkwaliteitsnormen.
Het toezicht van de inspectie is er op gericht dat drinkwaterbedrijven adequaat handelen wanneer zij
normoverschrijdingen met betrekking tot microbiologische verontreinigingen constateren.
Het toezicht is verder gericht op de continuïteit van de drinkwaterlevering en op doelmatigheid van de
bedrijfsvoering zodat de kosten voor de gebruiker in verhouding staan tot het geleverde product.
Eenmaal per drie jaar voert de inspectie de wettelijk verankerde prestatievergelijking van de drinkwaterbedrijven uit (2016, 2019…).

Meerjarenplan 2015-2019 | 53

vergunningverlening
vergunningverlening drinkwater

2014

2015

2016

2017

2018

2019

goedkeuren meetprogramma’s
drinkwaterbedrijven

17

10

10

10

10

10

20

20

20

20

20

goedkeuren meetprogramma’s eigen winningen
goedkeuren leveringsplannen

0

0

10

0

0

10

%< behandelnorm (streefwaarde)

95

95

95

95

95

95

De inspectie beoordeelt de meetprogramma’s die door de drinkwaterbedrijven worden gehanteerd en
meetprogramma’s van eigen winningen. Ook heeft de inspectie ontheffingsmogelijkheden, bijvoorbeeld
om meetfrequenties aan te passen en het gebruik van alternatieve analysemethodes (ook bij legionella)
toe te staan. Deze aanvragen komen incidenteel voor. Daarnaast toetst zij eens per vier jaar de leveringsplannen van het drinkwater. De eerstvolgende keuring vindt in 2016 plaats.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening drinkwater

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

214

280

280

280

280

280

afhandeling meldingen

338

575

575

575

575

575

toezicht drinkwater

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

1

5

8

10

10

10

administratiecontroles

471

230

230

230

230

230

audit tbv convenant

18

2

3

2

pm

0

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS**

200

100

100

100

100

100

toezicht

* totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar
** ca 90 bedrijven met een eigen winning + 10 drinkwaterbedrijven

De inspectie voert het reguliere toezicht bij drinkwaterbedrijven uit in de vorm van audits, inclusief de
daarbij behorende reality-checks (objectinspecties of administratiecontroles).
In de Wet drinkwater BES en het Besluit kwaliteit drinkwater BES zijn regels opgesteld voor de drink­
watervoorziening, de distributie en de kwaliteit van het drinkwater in Caribisch Nederland. In de wet
Drinkwater BES ligt het primaire toezicht bij de lokale toezichthouders. De inspectie heeft voor de lokale
toezichthouders een reactieve, adviserende rol.

incidentafhandeling en onderzoek
De inspectie ontvangt meldingen over normoverschrijdingen en incidenten bij drinkwaterbedrijven en
eigen winningen. De inspectie houdt toezicht of tijdig de juiste herstelmaatregelen zijn genomen.

samenwerking
In het kader van het financieel toezicht op de drinkwaterbedrijven vraagt de inspectie op onderdelen
advies aan de Autoriteit Consument en Markt (ACM).
54 | Inspectie Leefomgeving en Transport

legionella
In het kader van legionellapreventie houdt de inspectie toezicht op de in de Drinkwaterwet genoemde
collectieve installaties waar te grote aantallen legionellabacteriën in het drinkwater voor een risico voor
de volksgezondheid kunnen zorgen.

de (veiligheids)normen
De regeling met betrekking tot de legionellapreventie is erop gericht risico’s voor de volksgezondheid te
beperken. Risico’s zijn er als legionellabacteriën de kans krijgen zich in waterleidingsystemen te
vermenigvuldigen.
verplichting

huidig % naleving

minder dan 100 kve/liter aan legionella in drinkwater

<90

collectieve installaties moeten zo worden beheerd dat de kans op groei van legionella
zo klein mogelijk is.

<50%

Het toezicht is gericht op de verplichting van de eigenaren en beheerders tot het uitvoeren van preventieve maatregelen en controles.

vergunningverlening
De inspectie is aangewezen om gelijkwaardigheidsverklaringen voor analysemethoden af te geven. Deze
verklaringen worden slechts incidenteel aangevraagd.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening legionella

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

1.465

1.700

1.700

1.700

1.700

1.700

meldingen legionella collectieve installaties

8.612

9.250

9.250

9.250

9.250

9.250

Ondertoezichtstaanden zijn verplicht overschrijdingen van de norm voor legionella bij de inspectie te
melden. Op basis van deze meldingen houdt de inspectie toezicht op de (juiste) uitvoering van beheersmaatregelen door de ondertoezichtstaande bedrijven.
toezicht
toezicht legionella

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

0

3

5

8

8

8

objectinspecties

102

70

70

70

70

70

administratiecontroles

2.384

2.500

2.500

2.500

2.500

2.500

audits tbv convenant

2

2

3

pm

pm

audits

0

3

5

7

9

11

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS**

1.790

1.800

1.800

1.800

1.800

1.800

* totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar
** betreft een inschatting omdat (nog) niet duidelijk is hoeveel locaties onder eenzelfde koepelinstelling of holding vallen.

Meerjarenplan 2015-2019 | 55

Bij de controle op de legionellapreventie door bedrijven met collectieve drinkwaterinstallaties hebben
ook de drinkwaterbedrijven een eigen controlerende rol volgens de Drinkwaterwet. De uit deze controles
voortvloeiende meldingen vormen input voor het toezichtprogramma van de inspectie. Daarnaast houdt
de inspectie toezicht (vaak thema-gewijs) op basis van risicoanalyse. Dergelijke thema-inspecties richten
zich op een vooraf bepaald gedeelte van de totale doelgroepen. Dit zijn over het algemeen administratiecontroles. In 2015 wordt gestart met de inzet van handhavingscommunicatie in het toezicht op legionella.
De doelgroepen hiervoor zijn de jachthavens en campings.

bodem
De inspectie houdt toezicht op bodemintermediairs en certificerende instellingen binnen het KWALIBO
stelsel. KWALIBO staat voor Kwaliteitsborging bij bodemintermediairs en beoogt de betrouwbaarheid
van het werk van intermediairs te vergroten door eisen te stellen aan werkzaamheden in het bodembeheer en aan de integriteit van de uitvoerders. Dit geldt voor de drogebodem als voor de waterbodem.
Bodemintermediairs zijn onder meer adviesbureaus, laboratoria, aannemers, grondbanken, bedrijven die
grond en baggerspecie reinigen of verwerken of bedrijven die bouwstoffen produceren uit onder meer
primaire grondstoffen en afvalproducten.

de (veiligheids)normen
verplichting

huidig % naleving

alleen erkende bedrijven mogen kritische bodemwerkzaamheden
uitvoeren

>70

erkende bodemintermediairs houden zich bij aangewezen werkzaamheden aan het
normdocument dat geldt voor dergelijke werkzaamheden

>50

erkende certificerende instellingen (CI’s) houden zich bij het certificeren van personen
en afgeven van kwaliteitsverklaringen aan de van toepassing zijnde normdocumenten

>50

bouwstoffen mogen alleen worden geproduceerd, verhandeld e.d. als op de
voorgeschreven wijze is aangetoond dat de kwaliteit voldoet aan de eisen

niet bekend

handhaving
dienstverlening
dienstverlening bodem

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

231

300

300

300

300

300

afhandeling meldingen

278

325

325

325

325

325

toezicht bodem

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

0

1

1

3

6

8

objectinspecties

221

300

300

300

300

300

administratiecontroles

456

400

400

400

400

400

audits

0

2

4

6

8

10

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS**

483

700

toezicht

* totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar
** betreft een inschatting omdat (nog) niet duidelijk is hoeveel locaties onder eenzelfde koepelinstelling of holding vallen.

56 | Inspectie Leefomgeving en Transport

De inspectie richt zich bij het toezicht op zowel de erkende als niet-erkende bodemintermediairs.
Inspecties kunnen plaatsvinden naar aanleiding van signalen aan het Toezichtloket Bodem. Daarnaast
wordt op basis van een risicoanalyse jaarlijks een aantal specifieke toezichtthema’s gekozen. In 2015 zijn
dit de milieukundige begeleiding bij saneringen (doorloop uit 2014), het samenvoegen van grond en
bodemenergie-systemen voor koude/warmteopslag.
Het bodemtoezicht richt zich steeds meer op handelingen in de bodemketen, waarbij de nadruk ligt op
de kritische eisen van de desbetreffende normdocumenten. De informatie van handhavingspartners in
de bodemketen en van landelijke informatiehouders wordt daarom steeds belangrijker.

samenwerking
Naast de directe toezichttaak heeft de inspectie ook een taak als regisseur voor de gehele keten, van
productie tot aan toepassing. Het primaat van het toezicht binnen de verschillende schakels in de keten
ligt bij het lokale bevoegd gezag dat op basis van de eigen afgegeven vergunningen of meldingen kan
handhaven. De inspectie houdt als regisseur zicht op schakels in de keten, onder meer via een groot
aantal signalen van handhavingpartners, belangenorganisaties en burgers die jaarlijks bij het Toezichtloket Bodem binnen komen.

productregelingen
Het toezicht CE-markering Bouwproducten richt zich op de aanwezigheid van de juiste etikettering op
bouwproducten. Getoetst wordt op een correct label, de vermelding van de essentiële eigenschappen en
de aanwezigheid van een correcte Declaration of Performance. Indien nodig wordt getest of een product
voldoet aan de vermelde waarden. Ondertoezichtstaanden zijn producenten, importeurs en distributeurs
van bouwproducten.
De inspectie houdt toezicht op de verkoop van uitsluitend typegoedgekeurde verkeersproducten (bv
auto’s, tractoren, uitlaten, aanhangwagens, achterlichtunits etc) door voertuigdealers, automaterialen
verkopers en bandenbedrijven. Daarbij wordt ook gecontroleerd op de aanwezigheid van een correct
bandenlabel (grip op nat wegdek, rolweerstand en geluidsproductie) bij de verkoop van autobanden.
Het toezicht door de inspectie bij de pleziervaart richt zich op de aanwezigheid van het CE-keurmerk op
nieuw verkochte pleziervaartuigen. Tevens wordt een toets gedaan op het voldoen van de vaartuigen aan
de veiligheidsvoorschriften.
Ook is de inspectie de primaire toezichthouder op het zichtbaar tonen van het energielabel in voor
publiek toegankelijke gebouwen.
Sinds 2013 houdt de inspectie toezicht op de aanwezigheid van energielabels van auto’s bij het ter
verkoop aanbieden door autodealers. Deze verplichting is gebaseerd op een Europese richtlijn.
Sinds eind 2013 is een nieuwe regeling voor de keuring van airconditioninginstallaties in gebouwen van
kracht. Het gaat om installaties met een vermogen groter dan 12 kW. De inspectie controleert sinds 2014
of de installaties tijdig zijn gekeurd en of de keuring door een bevoegde keuringsinstantie is uitgevoerd.

Meerjarenplan 2015-2019 | 57

de (veiligheids)normen
verplichting

huidig % naleving

zichtbaarheid energielabel overheidsgebouwen (publiek toegankelijk)

<60

zichtbaarheid energielabel overige publiek toegankelijke gebouwen

nog onbekend

overdracht van energielabel bij transactie utiliteitsbouw

nog onbekend

overdracht van energielabel bij transactie woningen

nog onbekend

controle op erkende deskundigen energielabel woningen

nog onbekend

bouwproducten

<25

pleziervaartuigen

<40

verkeersproducten

<90

nieuwe (auto) banden

<75

energielabels auto’s

nog onbekend

keuring airco installaties gebouwen 12-270 kw

nog onbekend

handhaving
dienstverlening
dienstverlening productregelingen

2014

afhandeling vragen en meldingen

2015

2016

2017

2018

2019

70

70

70

70

70

toezicht
toezicht productregelingen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

0

4

4

4

4

4

objectinspecties (producten)

2.984

1.400

1.400

1.400

1.400

1.400

administratiecontroles

0

85

85

85

85

85

afhandeling handhavingverzoek

19

40

40

40

40

40

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS**

1.348

85

85

* totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar
** betreft een inschatting omdat (nog) niet duidelijk is hoeveel locaties onder eenzelfde koepelinstelling of holding vallen.

De inspectie houdt toezicht op specifieke overtreders en op producten.
In het geval van toezicht op specifieke overtreders treedt de inspectie op basis van een handhavingsverzoek op. Het kan gaan om een eenvoudige inspectie bij een bedrijf of op een locatie, maar ook om
diepgaande onderzoeken van de bedrijfsadministratie.
Bij het toezicht op producten bepaalt de inspectie op basis van analyses van producten, distributeurs en
producenten, welke producten in aanmerking komen om in de inspecties opgenomen te worden. Dit
geldt zowel voor de bouwproducten, als voor de verkeersproducten, pleziervaartuigen en etikettering
voertuigbanden. In 2015 wordt het toezicht zoveel mogelijk gericht op bedrijven, in de vorm van
administratieve inspecties. In het kader daarvan wordt van ieder bedrijf een aantal producten geïnspecteerd (objectinspecties).
Het markttoezicht zoals op verkeersproducten heeft een Europees karakter. De samenwerking met
andere Europese toezichthouders en typegoedkeuringsinstellingen is van belang om het toezicht effectief
in te richten.

58 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Voor het toezicht op energielabels en airconditioningsystemen analyseert de inspectie vooraf welke
gebouwen in aanmerking komen voor inspectie. De inspectie voert steekproefsgewijs inspecties uit. Het
aantal inspecties is nog onbekend omdat een in 2014 uitgevoerde pilot heeft opgeleverd dat hiervoor nog
een toezichtmethodiek moet worden ontwikkeld.
Vanaf 2015 gaat de inspectie toezicht houden op het overdragen van het energielabel door de eigenaar
van een gebouw aan een nieuwe eigenaar of huurder. Dit geldt zowel voor woningen als voor utiliteitsgebouwen zoals kantoren.
Het energielabel voor woningen wordt vereenvoudigd. Woningeigenaren kunnen zelf een energielabel
voor hun woning opstellen. Een erkende deskundige toetst de gegevens die de woningeigenaar heeft
ingevuld en maakt het label definitief. De inspectie gaat toezien of deze erkende deskundige het
energielabel terecht heeft gevalideerd.

volkshuisvestelijk toezicht op woningcorporaties
In opdracht van de minister voor Wonen en Rijksdienst houdt de inspectie toezicht op de rechtmatigheid,
governance, integriteit en prestaties van de ongeveer 380 woningcorporaties in Nederland. In 2015
worden bij ca. 50 corporaties audits uitgevoerd, naast het bestaande toezicht. Wanneer de nieuwe
regelgeving van kracht wordt zal er een wijziging optreden in de scope van het toezicht.

vergunningverlening
vergunningverlening woningcorporaties

2015

2016

2017

2018

2019

goedkeuren activiteiten

230

230

230

230

230

% afhandeling binnen behandelnorm

90

92

95

95

95

De inspectie verleent vergunningen/toestemming voor verschillende activiteiten zoals statutenwijzigingen, fusies, nevenactiviteiten, staatssteun, Wet normering Topinkomens en Verkoop woningen.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening woningcorporaties

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

50

50

50

50

50

afhandeling meldingen

100

100

100

100

100

2016

2017

2018

2019

toezicht
toezicht woningcorporaties

2014

2015

convenanten*

0

1

administratiecontroles

380

audit t.b.v. convenant

50

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS
*

381

380

totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar

Meerjarenplan 2015-2019 | 59

Het toezicht op de corporaties bestaat voor een deel uit het jaarlijks individueel oordeelstraject (administratiecontrole) en daaruit voortvloeiende inspecties. In 2015 wordt gestart met actief toezicht waarbij
audits worden uitgevoerd bij 50 corporaties, op basis van een risicoanalyse. De inrichting van het toezicht
in latere jaren zal gebaseerd worden op de resultaten uit 2015 en de verdere ontwikkeling van de (onder
voorbehoud goedkeuring Eerste Kamer) op te richten Autoriteit Woningcorporaties.

toezicht ruimte
Het toezicht op de provincies vindt plaats in het kader van de borging van de nationale belangen in het
provinciale ruimtelijke ordeningsbeleid. Het heeft betrekking op de correcte toepassing door de provincie
van de eigen verordening en op de handelwijze van de provincie in geval van eigen bindende besluiten,
zoals de structuurvisie en provinciale inpassingsplannen.
De onderwerpen waarop getoetst wordt komen uit het Besluit Algemene Regels Ruimtelijke Ordening.
Het gaat onder meer om de volgende onderwerpen: Ecologische hoofdstructuur, elektriciteitsvoorziening, toekomstige uitbreiding hoofd(spoor)wegennet, veiligheid rond rijksvaarwegen, verstedelijking in
het IJsselmeer, bescherming van primaire waterkeringen buiten het kustfundament en toekomstige
rivierverruiming van de Maastakken.
In 2015 wordt toezicht uitgevoerd op de rijksbelangen buisleidingen, van nationaal belang voor het
vervoer van gevaarlijke stoffen (Barro 2.9), rijksvaarwegen (Barro 2.1), kustfundament (Barro 2.3) en de
AMvB Externe Veiligheid Buisleidingen.

vergunningverlening
verklaring geen bezwaar

2014

2015

2016

2017

2018

2019

verklaring geen bezwaar

42

50

50

50

50

50

%< behandelnorm

100

100

100

100

100

100

Luchthavenindelingbesluit

De inspectie beoordeelt aanvragen van gemeenten om een verklaring van geen bezwaar op grond van
artikel 8.9 van de Wet luchtvaart. Het gaat om bouwplannen waarop een bestemmingsplan van kracht is
dat nog niet in overeenstemming is met het Luchthavenindelingbesluit.

60 | Inspectie Leefomgeving en Transport

8. railvervoer

Meerjarenplan 2015-2019 | 61

railvervoer in vogelvlucht
hoofdspoor:
spoorwegennet (kilometers)

3061

treinkilometers

155 miljoen

aantal spoorwegondernemingen personenvervoer

8

reizigerskilometers

17,5 miljard

aantal spoorwegondernemingen goederenvervoer

22

goederentreinkilometers

11 miljoen

aantal infrastructuurmanagers (vergunningplichtig)

1

aantal infrastructuurmanagers (overig)

1

aantal contractaannemers

19

aantal vervoerders met historisch materieel

4

aantal keuringsdiensten

10

aantal personeelstoeleveranciers

11

aantal exameninstituten

1

aantal notified bodies

6

aantal onderhoudsbedrijven

26

aantal entities in charge of maintenance

16

aantal vergunninghouders (Nationaal Voertuigenregister 2011)

62

lokaalspoor:
2 metronetten (kilometers)

101

5 interlokale lokaalspoor-/tramnetten (kilometers)

98

3 stadstramnetten (kilometers)

509

aantal vervoerregio’s

4

aantal vervoerders lokaalspoor/tram/metro

6

kabelbanen:
aantal kabelbanen

Alle cijfers geven de situatie in 2013 weer.

62 | Inspectie Leefomgeving en Transport

22

de veiligheidsnormen
risicogroep

norm

huidige status 2013**

reizigers, NRV1.1*

permanente verbetering

niet gehaald

reizigers, NRV1.2

permanente verbetering

gehaald

reizigers, lichtgewond

permanente verbetering

gehaald

baanwerkers, doden

permanent verbeteren,
streven naar 0

gehaald

rangeerders, doden

permanent verbeteren,
streven naar 0

gehaald

baanwerkers, aanrijdingen

permanente verbetering

gehaald

baanwerkers, elektrocuties

permanente verbetering

niet gehaald

baanwerkers, IF-rate

permanente verbetering

geen informatie

personeel, NRV 2

niet gehaald

overweggebruikers, NRV3.1

permanente verbetering

gehaald

overweggebruikers, NRV3.2

permanente verbetering

gehaald

onbevoegden, NRV5

permanente verbetering

niet gehaald

anderen, NRV4

permanente verbetering

gehaald

suïcide

ALARP***

maatschappij, NRV6

permanente verbetering

gehaald

bron: Jaarverslag 2013 van de Nederlandse Veiligheidsinstantie Spoor
* 	National Reference Value (NRV): een voortschrijdend, gewogen gemiddelde van het aantal ernstige letsels onder de doelgroep,
afgezet tegen de vervoersprestatie.
**	De cijfers over 2013 zijn in november 2014 gepubliceerd. De status betreft de veiligheidsdoelen uit de Derde Kadernota
Railveiligheid.
*** 	‘As Low As Reasonably Practicable’ (ALARP): een methodiek waarmee expliciet aangetoond wordt dat het bereikte
veiligheidsniveau het maximaal haalbare is tegen redelijke kosten en dat verdere veiligheidsverbetering onevenredige
investeringen vraagt.

In het jaarverslag van de Nederlandse Autoriteit voor Spoorveiligheid rapporteert de inspectie over de
ontwikkelingen van de veiligheid in het spoorvervoer.
algemeen
Het spoor in Nederland staat in grote publieke en politieke belangstelling. Maatschappelijk zijn de eisen
hoog. Iedere vertraagde trein is er een te veel. Ook elk onderhoudstekort aan de infrastructuur wordt als
niet aanvaardbaar ervaren. Toch is het nalevingsniveau hoger dan 90%. Binnen de sector is het veiligheidsbesef goed ontwikkeld. De vraagstukken liggen dan ook meer op het gebied van de complexiteit
door de hoge vervoersintensiteit en de vergaande invloed van ICT. De inspectie vindt het grootste
probleem voor de sector de onvoldoende mate van transparantie, communicatie en samenwerking.
Reizigers en politici voelen zich onwetend en onvoldoende geconsulteerd in de afwegingen en beslissingen. Media en publiek spelen daarom een belangrijke rol in de oordeelsvorming. De inspectie neemt
dit nadrukkelijk mee in haar toezicht.

Meerjarenplan 2015-2019 | 63

Het vervoer op het hoofdspoor kenmerkt zich door een aantal grote bedrijven in de drie markten:
personenvervoer, goederenvervoer en infrastructuur. De overige ondernemingen zijn overwegend kleiner
van omvang, zoals de baanwerkers of kabelbanen in Nederland.
Het personenvervoer op het spoor is vooral gericht op de nationale markt en wordt via concessies
aanbesteed. De aanbesteding via een concessie geldt ook voor de internationale hoge snelheidslijnen en
het beheer van de infrastructuur. De markt voor het goederenvervoer is internationaal georiënteerd en
geliberaliseerd.
Tot het hoofdspoor worden alleen bedrijven toegelaten die beschikken over een operationeel goedgekeurd veiligheidsmanagementsysteem. Voertuigen moeten aan veiligheidsnormen voldoen om op de
railinfrastructuur te mogen worden ingezet.
De toezichttaak van de inspectie voor tram/metro (Spoorwegwet 1875 en de Locaalspoor- en tramwegwet 1900) beperkt zich op dit moment tot interstedelijke tram- en lightraillijnen en metro. Daarnaast
valt een aantal vervoerders met historisch materieel onder het toezicht.
Tenslotte houdt de inspectie toezicht op (wijzigingen van) kabelbanen en op een aantal museumlijnen en
vervoerders met historisch treinmaterieel, die gebruik maken van het hoofdspoor.
ontwikkelingen
Ondanks de toename van het aantal gereden kilometers en materieel op het hoofdspoor zijn de risico’s
niet evenredig hoger geworden. Wel nadert de capaciteit van de huidige infrastructuur in dat opzicht
steeds meer haar grenzen. Zo stelt de groei van het treinverkeer hogere eisen aan het beheer en vergt
meer onderhoud aan het spoor.
Vanaf 1 december 2015 komt met de Wet lokaal spoor(Wls) het hele lokale spoor onder toezicht van de
inspectie, zowel infrastructuur als vervoerders. De decentrale overheid blijft verantwoordelijk. De
aanwijzing van spoorwegen die onder de Wls vallen heeft inmiddels plaatsgevonden en omvat stedelijke
en interstedelijke tram- en metroverbindingen. De nieuwe wettelijke taken van de inspectie betreffen
voertuigtoelating, het afgeven van verklaringen over het veiligheidsbeheersysteem van ondernemingen,
het aannemen van incidentmeldingen en het houden van toezicht.
De Hoekse lijn is een lokale spoorverbinding waarover ook goederenvervoer zal plaatsvinden. Voor deze
lijn zal in 2015 een aanvullend pakket van regelgeving worden opgesteld.
Alle museaal/toeristische (lokaal)spoor- en tramlijnen worden na de inwerkingtreding van de Wet Lokaal
Spoor ondergebracht bij het ‘bijzonder spoor’. Hiervoor wordt naar verwachting in 2015 een Besluit
bijzonder spoor genomen. Bijzonder spoor valt onder de Spoorwegwet, evenals het hoofdspoor.
De herijking van de 3e Kadernota Railveiligheid zal ook in 2015 inzet van de inspectie vragen, waarbij die
voornamelijk zal bestaan uit het inbrengen van kennis en expertise op basis van de ervaringen met de
handhaving van de doelstellingen uit de 3e Kadernota en het ondersteunen bij het (her)formuleren van
de beleidsambities.

64 | Inspectie Leefomgeving en Transport

vergunningverlening
vergunningen railvervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal bedrijfs- en materieelvergunningen
(incl. wijzigingen)

253

170

170

170

170

170

infravergunningen

16

30

30

30

30

30

machinistenvergunningen

1.354

700

500

100

100

700

%< behandelnorm

86

95

95

95

95

95

aantal nieuwe of gewijzigde verklaringen
voertuigtoelating(type)

0

5

5

5

5

aantal verklaringen nieuwe of gewijzigde
infrastructuur**

1

1

4

1

0

aantal verklaringen VZS beheerder en
vervoerder

7

1

1

2

1

hoofdspoor

lokaal spoor*

*	de wijze van totstandkoming en registratie van een aantal verklaringen binnen het lokaal spoor staan nog ter discussie. Het
gegeven beeld is dan ook indicatief.
**	de opgave is indicatief en betreft alleen de nieuwe lijnen; de momenten waarop verklaringen voor gewijzigde infra gevraagd
zijn mede afhankelijk van de decentrale overheden.

De vergunningverlening op het hoofdspoor richt zich op de afgifte van toelatings- en gebruiksbeschikkingen, zoals bedrijfs- en voertuigtoelating, machinistenvergunningen en de ingebruikname van
infrastructuur. De vergunningen in de railsector zijn vaak aan een geldigheidstermijn van vijf tot tien jaar
gebonden. De omvang van het jaarlijkse aantal te verlenen of te verlengen vergunningen is wisselend.
De inspectie is in overleg met de decentrale overheden over het inrichten van het toezicht in het kader
van de Wet lokaal spoor. Bij lokaal spoor geeft de inspectie vanaf 2016 verklaringen af aan de decentrale
overheden5 over de veiligheidsbeheersystemen en nieuw of gewijzigd materieel (type) en infrastructuur.
Deze overheden verstrekken vervolgens op basis van de verklaring van de inspectie al of niet een
vergunning aan infrabeheerders en vervoerders of laten typen materieel of infrastructuur toe.
Er zijn ongeveer 7000 machinistenvergunningen in omloop met een geldigheidstermijn van 10 jaar. In de
periode 2013/2014 heeft een piek plaatsgevonden in het aantal aanvragen. Door de lange geldigheids­
termijn zal in de komende jaren daardoor het aantal aanvragen fors dalen, tot het eind van de geldigheidstermijn voor de afgegeven vergunningen in zicht komt.
Voor 156 bedrijven binnen het hoofdspoor zijn meerdere bedrijfsvergunningen afgegeven. De vergunningen zijn onbeperkt geldig, maar worden eens in de vijf jaar getoetst. Daarnaast moeten separate
certificaten, veiligheidsattesten en dergelijke eens in de vijf jaar worden vernieuwd of verlengd. Gemiddeld is per jaar bij circa 30 bedrijven een vernieuwing of verlenging nodig. Tenslotte is er sprake van
wijzigingen door nieuwe en/of gewijzigde wet- en regelgeving. Naast een vast aanbod moet de inspectie
daarom rekening houden met een incidentele aanvullende vraag.
De materieelvergunningen op het hoofdspoor betreffen de toelating van individuele voertuigen en
typetoelatingen. De afgifte is vraaggestuurd en fluctueert jaarlijks.
5 Decentrale overheden zijn in dit geval Gedeputeerde Staten of het Dagelijks Bestuur van de Plusregio’s. Taken
kunnen worden doorgemandateerd naar BenW van de gemeenten.
Meerjarenplan 2015-2019 | 65

handhaving
dienstverlening
dienstverlening railvervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

253

1.100

1.100

1.100

1.100

1.100

afhandeling meldingen

16

150

150

150

150

150

De vragen die aan het Meld- en informatiecentrum worden gesteld, hebben vooral betrekking op de
veiligheid op het spoor- en treinvertragingen. De komst vande Wls en de vernieuwingen in de Spoorwegwet en bijbehorende besluiten kan ervoor zorgen dat meer vragen aan het Meld- en informatie­
centrum worden gesteld.
passagiersrechten railvervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal klachten

52

50

50

40

40

40

%< behandelnorm

95

95

95

95

95

95

De dienstverlening in het kader van passagiersrechten op het gebied van railvervoer is een taak van de
inspectie. De inzet van de inspectie omvat de klachtafhandeling en de preventieve uitvoering van
inspecties en audits die klachten moeten voorkomen.
toezicht
toezicht railvervoer en kabelbanen

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal convenanten*

1

1

1

1

1

1

objectinspecties

2.168

2100

2100

2100

2100

2100

waarvan t.b.v. I-SZW

60

60

60

60

60

60

audits**

168

185

185

185

185

185

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS
railvervoer
kabelbanen

172
150
22

*	totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar. De voor het sluiten van convenanten
benodigde werkzaamheden (audits) zijn hier niet separaat weergegeven.
**	waarvan 150 handhavingsaudits en 35 onderzoeken.

De handhaving door de inspectie is gericht op de naleving van de wet- en regelgeving door spoorweg­
ondernemingen op basis van nationale wet- en regelgeving (onder meer de Spoorwegwet) en internationale, in de vorm van Europese regelgeving. De taak van de inspectie als Nederlandse Autoriteit voor
Spoorveiligheid (National Safety Authority, NSA) wordt daardoor bepaald.
De inspectie streeft er naar om jaarlijks ruim 150 ondernemingen met een bedrijfsvergunning binnen het
hoofdspoorsysteem ten minste één maal te inspecteren. Het toezicht richt zich onder meer op:
• veiligheidsmanagement en -cultuur;
• (wijzigingen in) infrastructuur;
• materieel;
• bedrijven (onder andere vervoerders, beheerders) binnen de spoorbranche en kabelbanenbranche;
• keuringsinstanties;
• operaties (verkeersregels en personeel);
• arbeidsomstandigheden;
• incidenten.

66 | Inspectie Leefomgeving en Transport

De inspectie bepaalt de prioriteiten in het handhavende toezicht op basis van een afweging van de
risico’s van verschillende aspecten, zoals handhavings- en veiligheidsrisico’s, politiek-maatschappelijke
problematiek, beleidsdoelen (nationaal en Europees) en eigen inspectieresultaten.
Op het hoofdspoor kunnen vooral passages van stoptonende seinen (STS’en) en infrastructuur die niet
aan de veiligheidsspecificaties voldoet leiden tot (ernstige) botsingen of ontsporingen.
Wat betreft het reduceren van het aantal en het risico op STS’en heeft de sector zich tot doel gesteld te
komen tot een reductie in het aantal passages tot maximaal 133 en het beperken van het risico met 75%
ten opzichte van dat in 2003. Maatregelen zoals het conflictvrij maken van de dienstregeling en de uitrol
van ATB-Vv en de invoer van ERTMS maken hier onderdeel van uit. De inspectie monitort de ontwikkeling
en treedt in het geval van incidenten indien noodzakelijk handhavend op.
De inspectie voert een vijfjaarlijkse toets uit over de kwaliteit van de infrastructuur. Deze toets bestaat uit
een combinatie van audits en objectinspecties.
Binnen het hoofdspoor vindt een vorm van systeemtoezicht plaats. De inspectie laat bedrijven en
materieel toe en controleert of bedrijven zich nadien ook houden aan wet- en regelgeving. Aanvullend
daaraan is het de intentie van de inspectie om een convenant te sluiten met een vervoerder.
De inspectie plant de objectinspecties jaarlijks op basis van de inschatting van risico’s en prioriteiten die
samenhangen met de verschillende bovengenoemde aspecten. De inspectie voert 60 objectinspecties uit
naar de arbeidsomstandigheden van baanwerkers onder auspicieën van de I-SZW, naast inspecties naar
de beveiliging van de arbeidsplaats op basis van de eigen bevoegdheid in het kader van de Spoorwegwet.
Daarnaast zijn de resultaten van de jaarlijkse (handhavings)audits mede bepalend voor de planning van
de objectinspecties.
De handhavingsaudits betreffen een beoordeling of het veiligheidsmanagement- of veiligheidsbeheerssysteem van toegelaten bedrijven in de praktijk (op onderdelen) ook daadwerkelijk wordt nageleefd en
functioneert. Daarnaast vinden ook audits plaats naar incidenten of op verzoek van de minister. Dit zijn
vaak zeer uitgebreide onderzoeken, die veel capaciteit vergen.
Wat betreft het toezicht op kabelbanen is de inspectie alleen bevoegd voor het beoordelen van nieuwe
en wijzigingen aan bestaande kabelbanen.

incidentafhandeling en onderzoek
De inspectie beoordeelt de honderden meldingen van spoorwegbedrijven over incidenten op het spoor
en bepaalt aan de hand daarvan waar nader onderzoek gewenst is.
De inspectie verleent desgevraagd ondersteuning aan onderzoeken door de Onderzoeksraad voor
Veiligheid.

Meerjarenplan 2015-2019 | 67

samenwerking
De inspectie werkt intensief samen met andere diensten, zoals de I-SZW, de Nationale Politie en de
I-V&J. Er vindt regelmatig contact plaats met de branchevereniging KNV Spoorgoederenvervoer.
Vanuit haar taak als Nederlandse autoriteit voor spoorveiligheid NSA speelt de inspectie een actieve rol
binnen de ERA. Jaarlijks rapporteert de inspectie in het Jaarverslag van de Nederlandse Autoriteit voor
Spoorveiligheid over de ontwikkelingen in het afgelopen jaar van de Europese (en nationale) veiligheidsindicatoren aan de ERA en de minister. De samenwerking met andere Europese ‘national safety authorities’ in ERA kader neemt toe, evenals de uitwisseling van gegevens. Dit komt door het steeds inter­
nationalere karakter van het vervoer per trein, de internationaal opererende onderhoudsbedrijven en
onder andere ook door de ‘Common safety method on supervision’.

68 | Inspectie Leefomgeving en Transport

9.	het wegvervoer:
taxi-, bus- en
goederenvervoer

Meerjarenplan 2015-2019 | 69

het wegvervoer in vogelvlucht
goederen-

busvervoer

taxi

vervoer

openbaar

besloten

aantal bedrijven

37.000

13

850

4500

beroepsgoederenvervoer

12.000

eigen vervoer

25.000

aantal voertuigen

142.000
vrachtauto’s en trekkers

6.200

5.100

36.000

aantal chauffeurs

ca. 200.000

36.600

5.500

*63.000

* = aantal geldige chauffeurskaarten
De inspectie richt het toezicht op het wegvervoer op de modaliteiten taxi, bus en goederenvervoer.
Qua naleving van wet- en regelgeving en qua omvang verschillen deze modaliteiten erg van elkaar.
Het toezicht richt zicht specifiek op:
• bedrijven,
• voertuigen (vrachtwagens, bussen, taxi’s),
• chauffeurs.
Na een wetswijziging van de Wet Rijonderricht Motorvoertuigen (Wrm) krijgt de inspectie vanaf 2016 een
extra taak in het kader van de naleving van deze wet.

taxi’s
Zo’n 25% van de bedrijven in de taximarkt richt zich primair op straattaxi’s en ruim 30% vrijwel uitsluitend op contractvervoer. Ruim 2000 bedrijven zijn actief in beide markten. De meeste bedrijven zijn actief
in de vier grote steden.
In de taximarkt is het veiligheidsbesef over het algemeen laag te noemen vanwege de lage toetredingsdrempel en de grote concurrentie, vooral in de vier grote steden. Fraude en illegaal uitvoeren van
taxivervoer (‘snorders’) komen binnen deze branche voor. De naleving is gemiddeld (70-80%), maar kent
een grote diversiteit. Zo wordt in het contractvervoer wet- en regelgeving beter nageleefd dan bij de
straattaxi’s, waarbij de naleving in de vier grote steden nog weer slechter is dan elders.
De Wet Personenvervoer 2000 (WP2000) geeft gemeenten de mogelijkheid om nadere kwaliteitseisen te
stellen aan het taxivervoer. Amsterdam, Den Haag en Rotterdam hebben dit al ingevuld; een aantal
andere gemeenten is bezig hieraan invulling te geven. De inspectie haakt daarbij zoveel mogelijk aan
door vormen van zelfregulering in die processen te introduceren. Waar mogelijk verleent zij ondersteuning aan gemeenten en andere samenwerkingsvormen bij de ontwikkeling en implementatie van hun
handhavingsbeleid.
Met ingang van 2015 zijn de rij- en rusttijden vereenvoudigd conform een motie van Tweede Kamerlid De
Mos. Het handhavingsbeleid zal hierop worden aangepast. Deze wetswijziging heeft geen effect op de
wijze van inspecteren.
De invoering op 1 januari 2014 van de Boordcomputer Taxi (BCT) voor straattaxi’s heeft invloed op de
wijze van (digitaal) vastleggen, uitlezen en verwerken van gegevens, zowel voor de ondernemer, de

70 | Inspectie Leefomgeving en Transport

chauffeur als de inspectie. Met ingang van 1 februari 2015 is het contractvervoer ook verplicht te
beschikken over een BCT.
Nieuwe ontwikkelingen op het gebied van het aanbieden en daadwerkelijk uitvoeren van taxivervoer met
bijvoorbeeld applicaties op de ‘smart phone’ en de inzet van particuliere chauffeurs toetst de inspectie
aan de bestaande wet- en regelgeving.

veiligheidsnormen
regelgeving

categorie

risico’s

huidige naleving %

arbeidstijden-besluit Vervoer
wet (ATB-V)
wet Personenvervoer 2000
(WP2000)
Taxiwet

straattaxi

rij- en rusttijden
chauffeurseisen
tarieven

60-70%

ATB-V
WP2000
Taxiwet

contractvervoer
totaal

rij- en rusttijden
chauffeurseisen

75-85%

ATB-V
WP2000
Taxiwet voertuigtechniek/
technische staat voertuig

rolstoelvervoer

rij- en rusttijden
chauffeurseisen
technische staat
voertuig (i.v.m.
vastzetten rolstoel)

70-80%

De naleefindicaties zijn afgeleid van gegevens uit risicogestuurde objectinspecties en administratie
controles van legale taxichauffeurs en -bedrijven. Illegaal taxivervoer (‘snorders’) maakt er geen deel van
uit.

vergunningverlening
De vergunningverlening voor taxi’s is gemandateerd aan Kiwa.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening taxivervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

4.397

4.900

4.900

4.900

4.900

4.900

afhandeling meldingen

332

400

400

400

400

400

Ondernemers en chauffeurs kunnen met vragen terecht bij het Meld- en informatiecentrum van de
inspectie.

Meerjarenplan 2015-2019 | 71

toezicht
toezicht taxivervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

14

12

12

12

12

12

objectinspecties

3.042

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

administratiecontroles bij bedrijven**

286

200

200

200

200

200

1

0

0

1

1

handhavingscommunicatie
aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS

286

200

De effecten van de boordcomputer-taxi en de Toegelaten Taxi Organisaties (TTO’s) kunnen leiden tot
aanpassingen van bovenstaande meerjarenreeksen
*	totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar. De voor het sluiten van convenanten benodigde
werkzaamheden (audits) zijn hier niet meer separaat weergegeven.
**	dit is inclusief opsporingsonderzoeken

Het toezicht van de inspectie richt zich op het doen naleven van de Wet Personenvervoer 2000, Besluit
Personenvervoer 2000 en het Arbeidstijdenbesluit Vervoer. Bij ernstige overtredingen of tekortkomingen
is de inspectie bevoegd om naast verbalisering ook bestuursrecht en het intrekken van chauffeurskaarten
als sanctie toe te passen.
Het toezicht richt zich vanwege de matige naleving specifiek op:
straattaxi (specifiek in de vier grote steden): Het voornaamste risico is het niet naleven van de regelgeving op
het gebied van de kwaliteit van het taxivervoer. Dit betreft vooral de eisen met betrekking tot:
• de rij- en rusttijden
• de ondernemingsvergunning
• de chauffeurskaart
• de tariefkaart
• de taxameter
• de tarieven
• de klachten- en geschillenregeling
• de Boordcomputer (BCT)
bestrijding en opsporing van illegaal taxivervoer (specifiek in de vier grote steden): De inspectie geeft binnen haar
toezicht prioriteit aan de aanpak van het aanbieden en verrichten van taxivervoer zonder vergunning en
rapporteert hierover twee keer per jaar aan de Tweede Kamer. Hiermee geeft zij invulling aan de motie
van de leden Bashir en Elias om de inspectie prioriteit te laten geven aan de aanpak van illegale straattaxi’s (zogenaamde ‘snorders’). De inspectie heeft haar toezicht op dit onderwerp verscherpt. De
inspectie werkt hierbij samen met politie en gemeenten.
In de aanpak van snorders zet de inspectie het instrument ‘mystery guest’ in als overtredingen niet bij
een reguliere controle kunnen worden geconstateerd. Inzet van dit middel gebeurt ook op basis van
signalen uit de samenleving, al dan niet in samenwerking met de politie.
Bij de bestrijding van het illegaal taxivervoer zet de inspectie ook communicatiemiddelen in, gericht op
de burger als taxiklant. Acties op dit gebied voert de inspectie uit in overleg met andere betrokken
toezichtspartijen zoals gemeenten.

72 | Inspectie Leefomgeving en Transport

rolstoelvervoer: Het grootste risico in het rolstoelvervoer is het niet naleven van specifieke regelgeving,
vooral over het vastzetten van rolstoelen. De inspectie voert jaarlijks controles uit op rolstoel- en
leerlingenvervoer. De naleving is vergeleken met andere onderwerpen weliswaar hoog, maar het betreft
hier een kwetsbare doelgroep.
handhavingscommunicatie
In het rolstoelvervoer is de naleving voldoende. Daar hebben incidentele controles van de inspectie door
de jaren heen toe bijdragen. In het kader van het beperken van de toezichtslast kiest de inspectie ditmaal
niet voor een controle, maar voor handhavingscommunicatie. Alle bedrijven in het rolstoelvervoer
worden door de inspectie aangeschreven en gewezen op het belang van veilig vervoer van rolstoelen.
Los van deze actie zal de inspectie als daar aanleiding toe bestaat rolstoelvervoerders ook aan de weg
controleren.
opsporing
De inspectie levert expertise binnen de modaliteit wegvervoer aan onderzoeken bij bedrijven onder regie
van het Openbaar Ministerie in samenwerking met andere diensten, zoals de Nationale Politie, de
Douane en de FIOD.

incidentafhandeling en onderzoek
Ongevallenonderzoek in het taxivervoer is geen taak van de inspectie.

samenwerking
Samenwerking vindt plaats met de politie, de Koninklijke Marechaussee (KMar), de Belastingdienst, de
Dienst Wegverkeer (RDW), het Nederlands Meetinstituut (taxametercontroles) en een aantal gemeenten.
In de samenwerking tussen de politie, de Koninklijke Marechaussee en de Belastingdienst spelen de
handhavingsplatforms een rol. Zij fungeren als netwerk waarbinnen de inspectie naast informatieuitwisseling en coördinatie van controles haar visie en strategie bespreekbaar maakt.
Met KNV Taxi, Sociaal Fonds Taxi en de vakbonden bestaan verschillende contacten op het vlak van
voorlichting en informatieverstrekking.

busvervoer
Negentien concessiehouders (provincies en stadsregio’s) besteden het streekvervoer per bus openbaar
aan. Het besloten busvervoer bestaat grotendeels uit midden- en kleinbedrijven. De bedrijven gebruiken
gemiddeld minder dan tien touringcars. Het internationale busvervoer wordt gedomineerd door enkele
grote ondernemingen.
De taak van de inspectie is de naleving te bevorderen van de voorschriften in het busvervoer die vooral
zijn vastgelegd in de Arbeidstijdenwet, de Wet personenvervoer 2000, de Wegenverkeerswet 1994 en
verschillende Europese verordeningen. De bussector is een goed geordende markt. De inspectie heeft
met relatief veel bedrijven een convenant. De naleving binnen het busvervoer is over het algemeen goed
(80-90%).

Meerjarenplan 2015-2019 | 73

de veiligheidsnormen
regelgeving

belangrijkste nalevingsrisico’s

categorie

huidige naleving %

Arbeidstijdenbesluit
vervoer
Wet personenvervoer
2000

rij- en rusttijden

• openbaar vervoer
• besloten vervoer
(touringcar)
• NL bussen in buitenland

80
80-90

chauffeurseisen
ondernemersvergunning

80-90

De naleefindicaties zijn afgeleid van gegevens uit risicogestuurde objectinspecties en
administratiecontroles.

vergunningverlening
De vergunningverlening voor busvervoer is gemandateerd aan Kiwa.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening busvervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

639

700

700

700

700

700

afhandeling meldingen

46

50

50

50

50

50

Ondernemers en chauffeurs kunnen met vragen terecht bij het Meld- en informatiecentrum van de
inspectie.
Ook probeert de inspectie om risico’s, problemen en overtredingen te voorkomen door bij grote
evenementen vooraf met betrokken partijen in overleg te treden over de organisatie van het vervoer.
passagiersrechten busvervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal klachten

0

5

5

5

5

5

95

95

95

95

95

% binnen norm

De inspectie handhaaft de Europese verordening EU 181/2011 (‘passagiersrechten bus’). De inspectie voert
dit uit analoog aan het toezicht op de vergelijkbare passagiers- en reizigersrechten bij Luchtvaart, Rail en
Scheepvaart, aangepast aan de specifieke omstandigheden binnen deze modaliteit. De aanpak richt zich
wat betreft de behandeling van klachten op ondernemingen die relevante wetgeving overtreden.
Zoals in de wet is geregeld neemt de inspectie klachten van reizigers gericht op individuele (financiële)
genoegdoening pas in behandeling nadat achtereenvolgens de vervoerder en de geschillencommissie de
klacht behandeld hebben.

74 | Inspectie Leefomgeving en Transport

toezicht
toezicht busvervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal convenanten*

24

22

25

28

30

30

objectinspecties

978

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

administratiecontroles

118

100

100

100

100

100

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS

118

100

*	totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar. De voor het sluiten van convenanten benodigde
werkzaamheden (audits) zijn hier niet meer separaat weergegeven.

Een specifiek kenmerk van de handhaving binnen het busvervoer zijn de tijd- en locatiegebonden
inspecties naar pendelvervoer, vervoer rond evenementen en het vervoer van schoolkinderen tijdens
schoolreisjes.
Het toezicht door de inspectie verschilt per deelsector binnen het busvervoer:
internationaal busvervoer: Hier worden lange afstanden afgelegd en werken de chauffeurs dikwijls onder
tijdsdruk, wat risico’s oplevert voor de naleving van de regels voor rij- en rusttijden, de technische staat
van de bussen en de werking van de snelheidsbegrenzer. Ook meerdaagse reizen vormen een extra
aandachtspunt. De inspectie concentreert haar inspanningen langs de weg op het internationale
busvervoer en stemt deze af met haar Europese partners via organisaties zoals ECR en TISPOL.
nationaal besloten busvervoer: Binnen deze relatief veilige sector legt de inspectie de nadruk op het sluiten
van convenanten met goed presterende bedrijven. Deze werkwijze wordt gecontinueerd in de komende
jaren.
openbaar busvervoer: Hier houdt de inspectie voornamelijk toezicht op de naleving van de arbeids-, rij- en
rusttijdenregelgeving en de regels voor de technische staat van het voertuigpark. De controles op de
technische staat vinden plaats in samenwerking met de RDW en de politie. Ook is het doel om het
toezicht te verschuiven van administratiecontroles naar het afsluiten van convenanten. In dit verband is
van belang dat ook de decentrale overheden, in hun hoedanigheid van concessieverlener, de kwaliteit en
de veiligheid van het openbaar vervoer bewaken.
opsporing
De inspectie levert expertise binnen de modaliteit wegvervoer aan onderzoeken bij bedrijven onder regie
van het Openbaar Ministerie in samenwerking met andere diensten, zoals de Nationale Politie, de
Douane en de FIOD.

incidentafhandeling en onderzoek
Ongevallenonderzoek in het busvervoer is geen taak van de inspectie. Wel wordt ondersteuning en
expertise geleverd aan de politie als daarom wordt gevraagd.

Meerjarenplan 2015-2019 | 75

goederenvervoer
Het goederenvervoer is verdeeld in twee categorieën: vergunninghouders en eigen vervoerders. Eigen
vervoerders zijn producenten en handelaren die zelf de opslag en vervoer van hun producten uitvoeren of
uitbesteden. Vergunninghouders zijn bedrijven die met winstoogmerk transportdiensten verrichten in
opdracht van derden.
Het goederenvervoer bestaat grotendeels uit midden- en kleinbedrijven en is sterk internationaal
georiënteerd. Veel bedrijven hebben minder dan tien vrachtwagens. Een gering aantal grote bedrijven
heeft er meer dan honderd.
Het overgrote deel van de bedrijven actief in goederenvervoer over de weg presteert qua naleving van
wet- en regelgeving noch goed noch slecht (70% voor arbeidstijdenwetgeving en 85% voor overbelading). Veel ondernemers zoeken de grenzen van de regelgeving op vanwege de hoge concurrentiedruk en
de lage winstmarges. Regelmatig wordt die grens ook overschreden, met als resultaat oververmoeide
chauffeurs en grote schade aan het wegdek door overbeladen vrachtwagens.
De inspectie houdt in het goederenvervoer over de weg toezicht op de naleving van de arbeidstijdenwetgeving (arbeidstijdenbesluit Vervoer) aan de hand van de Europese controlerichtlijn Arbeids-, rij- en
rusttijden wegvervoer (2006/22/EG), op de wetgeving met betrekking tot gewichten (wet Wegvervoer
Goederen; Europese controlerichtlijn 1996/53/EG) en de Europese regelgeving met betrekking tot de
voorwaarden voor het beroep van goederenvervoerondernemer (Europese verordeningen
2009/1071/1072/1073).
De sector van het goederenvervoer over de weg is zeer uitgebreid en internationaal georiënteerd.
Door risicogestuurd toezicht, het sluiten van convenanten en het gebruik maken van nieuwe digitale
registratie-instrumenten en methodieken (auditing, selfassessment) vergroot de inspectie de effectiviteit
en het bereik van haar toezicht.
Rijkswaterstaat en de RDW voeren een onderzoek uit naar exceptioneel transport, om te bepalen of de
verleende ontheffingen overeenkomen met wat aangetroffen wordt op de weg. In het onderzoek worden
ook de mogelijkheden bekeken een koppeling te maken met data uit de meetsystemen voor overbelading op het rijkswegennet. Het onderzoek kan op termijn gevolgen hebben voor de inspectie.

de normen
regelgeving

belangrijkste

categorie

huidige naleving %

• vergunninghouders
• eigen vervoer

70

nalevingsrisico’s
Arbeidstijdenbesluit Vervoer

rij- en rusttijden

De naleefindicaties ATB-V zijn opgesteld op basis van gegevens uit risicogestuurde objectinspecties en
administratie controles. De indicatie geeft weer hoeveel procent van de bedrijven binnen het goederenvervoer over de weg onder een laag toezichtregime vallen.
regelgeving

belangrijkste

Wet Wegvervoer Goederen

overbelading

categorie

huidige naleving %

nalevingsrisico’s

76 | Inspectie Leefomgeving en Transport

85

Het naleefpercentage overbelading komt voort uit de gegevens uit de meetlussen op het rijkswegennet.
regelgeving

bepaling

Nederland

Europese controlerichtlijn
arbeids-, rij- en rusttijden
wegvervoer (2006/22/EG)

3% van het aantal chauffeursdagen van
bestuurders van tachograafplichtige
voertuigen te controleren, waarvan
minimaal 30% bij weginspecties en
minimaal 50% bij bedrijfsinspecties

ongeveer 900.000
chauffeurswerkdagen te
controleren

Het aantal weg- en administratiecontroles wordt bepaald door eisen die voortvloeien uit de Europese
controlerichtlijn arbeids-, rij- en rusttijden wegvervoer (2006/22/EG). Deze richtlijn schrijft voor dat 3%
van het aantal chauffeursdagen die zijn gewerkt door bestuurders van voertuigen die binnen het
toezichtgebied van de verordeningen 3820/85 en 3821/85 vallen (lees: tachograafplichtige voertuigen),
worden gecontroleerd, hiervan minimaal 30% bij weginspecties en minimaal 50% bij bedrijfsinspecties.
Het percentage van 3% chauffeursdagen wordt verhoogd naar 4% als 90% of meer van het wagenpark is
uitgerust met een digitale tachograaf.
Deze volumeaanpak past niet in de Nederlandse risicogestuurde aanpak, waarbij het overigens op
zichzelf al om een norm gaat die met de bestaande capaciteit niet goed te realiseren valt. Het is ook niet
nodig, omdat een risicogestuurde aanpak impliceert dat de goednalevende bedrijven minder aandacht
nodig hebben dan de slechtnalevende. Vanuit dit perspectief richt de inspectie zich op enerzijds het
sluiten van convenanten met grote, goedpresterende bedrijven en anderzijds op bestrijding van fraude
met de digitale tachograaf en cabotage.

vergunningverlening
De Nationale en Internationale Wegvervoerorganisatie (NIWO) en de Rijksdienst voor Wegverkeer (RDW)
voeren de vergunningverlenende taken in het goederenvervoer uit. De KIWA verzorgt de afgifte van de
bestuurderskaarten voor de digitale tachograaf.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening goederenvervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

5.346

6.300

6.300

6.300

6.300

6.300

afhandeling meldingen

325

350

350

350

350

350

De inspectie licht zo nodig bij een inspectie de regelgeving actief toe en informeert de ondertoezichtstaande over rij- en rusttijden, overbelading en andere regels.
Ondernemers en chauffeurs kunnen met vragen terecht bij het Meld- en informatiecentrum van de
inspectie.

Meerjarenplan 2015-2019 | 77

toezicht
toezicht goederenvervoer

2014

2015

2016

2017

2018

2019

convenanten*

33

45

60

60

60

60

objectinspecties

11.375

14.000

14.000

14.000

14.000

14.000

administratiecontroles

623

750

750

750

750

750

• waaronder t.b.v. I-SZW

20

20

20

20

20

20

digitale inspecties**

0

3.000

3.000

3.000

3.000

3000

aantal geïnspecteerde bedrijven/
ondertoezichtstaanden

623

750

*	totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar
**	de realisatie van digitale inspecties is afhankelijk van de validatie van de benodigde ICT systemen door externen en de
betrouwbaarheid van de geleverde data.

Het toezicht van de inspectie richt zich specifiek op:
eis van dienstbetrekking
Bij administratiecontroles ziet de inspectie op basis van de Wet wegvervoer goederen (Wwg) op de eis
van dienstbetrekking toe.
manipulatie (digitale) tachograaf
Bij objectinspecties langs de weg constateren de inspectie en de politie dat goederenvervoerders (vooral)
de digitale tachograaf veelvuldig manipuleren. Informatie van buitenlandse handhavende instanties en
importeurs van bedrijfsvoertuigen onderschrijft die constatering. Van ‘incidenten’ is geen sprake meer. In
circa 20% van de gerichte inspecties naar dit probleem blijkt van manipulatie sprake te zijn. Ook blijken er
steeds nieuwe vormen van manipulatie aangetroffen te worden, waar de inspectie op tracht te reageren.
Manipuleren van tachografen leidt tot ongewenste situaties (verkeersonveiligheid en concurrentievervalsing), die de inspectie in nauwe samenwerking met de politie en de RDW met thematische en risicogerichte controleacties bestrijdt. De inspectie hecht hoge prioriteit aan de bestrijding ervan. Bij manipulatie
volgt een administratiecontrole bij de onderneming. Ook wordt bij elke reguliere objectinspectie langs de
weg door de inspectie op manipulatie gelet. De inspectie informeert buitenlandse inspectiediensten in
geval van overtredingen door buitenlandse vervoerders.
overbelading
Om oneerlijke concurrentie door overbelading van vrachtwagens tegen te gaan, heeft Rijkswaterstaat
meetlussen aangebracht op een twintigtal punten in het rijkswegennet. Van de passerende vrachtauto’s
blijkt 15% overbeladen.
Aan de hand van een ‘real time monitor’ neemt de inspectie overbeladen vrachtwagens uit de vervoersstroom en weegt ze op een in de nabijheid gelegen terrein van Rijkswaterstaat. Deze wegingen leiden bij
overtredingen tot een strafrechtelijke afdoening conform het handhavingsbeleid dat de inspectie met het
Openbaar Ministerie is overeengekomen. Het is de ambitie van de inspectie om uiteindelijk deze
inspecties volledig digitaal uit te gaan voeren.
cabotage
Voor cabotage, het binnenlands vervoer door buitenlandse vervoersondernemingen in Nederland, geldt
een Europese verordening. Door de recente wijziging van de Wet wegvervoer goederen (Wwg) kunnen
overtredingen van de cabotagebepalingen strafrechtelijk worden aangepakt. De inspectie heeft in 2013
een inventariserend onderzoek uitgevoerd naar cabotagevervoer in Nederland en het voorkomen van
overtredingen van de voorschriften op dit terrein.
78 | Inspectie Leefomgeving en Transport

In 2015 wordt een aanvullend vervolgonderzoek gestart in opdracht van de minister om een beter beeld te
krijgen van de in Nederland uitgevoerde cabotage. Omdat naast de resultaten van de inspectie van object- en
administratiecontroles op cabotage ook informatie van I-SZW, Belastingdienst en de NIWO wordt meegenomen verwacht de inspectie dat daarna meer inzicht ontstaat over aard en omvang van de cabotage in
Nederland. De uitkomsten van het onderzoek kunnen leiden tot bijstelling van de prioriteiten van de inspectie.
De komende twee jaar wordt extra prioriteit gegeven aan de handhaving op illegaal cabotagevervoer.
arbeidsmarktfraude
Binnen het goederenvervoer neemt de inspectie deel aan onderzoeken naar arbeidsmarktfraude onder
regie van de I-SZW. Dit betreft jaarlijks ongeveer 20 onderzoeken.
schijnconstructies
De inspectie treedt op tegen schijnconstructies in het goederenvervoer over de weg. Daartoe wisselt zij
informatie uit met andere toezichthouders zowel in binnen- als buitenland en treedt zij zo nodig
handhavend op.
opsporing
De inspectie levert expertise binnen de modaliteit wegvervoer aan onderzoeken bij bedrijven onder regie
van het OM in samenwerking met andere diensten, zoals de Nationale Politie, de Douane en de FIOD.

samenwerking
internationaal
Het toezicht op het goederenvervoer in de EU-landen vertoont grote verschillen. Het internationale
karakter van het goederenvervoer vereist normalisatie en standaardisatie van wet- en regelgeving en
toezicht. Daarbij is een belangrijke rol weggelegd voor de samenwerking binnen Euro Contrôle Route
(ECR), een samenwerkingsverband van 15 Europese inspectiediensten voor het goederenvervoer. De ECR
wordt de komende jaren getransformeerd in een zelfstandige publieke entiteit, een Europese Groepering
voor Territoriale Samenwerking (EGTS). Het voorzitterschap van ECR is van 1 juli 2014 tot 1 juli 2015 in
handen van Nederland (inspectie). Tijdens deze periode zal het Nederlandse voorzitterschap prioriteit
geven aan de verzelfstandiging, de verdere uitbreiding van de ECR en innovatieve toezichtstrategieën.
In Beneluxverband zal intensiever worden samengewerkt tussen de inspectiediensten van de betrokken
landen. Daarbij gaat het in eerste instantie om operationele samenwerking en het uitnodigen van
controlepersoneel uit de Benelux bij nationale trainingen. Een daartoe strekkend Beneluxverdrag is in
2014 door de Beneluxlanden aanvaard6. Dit verdrag maakt het de inspectie ook mogelijk grensover­
schrijdend op te treden.
Naast ECR is de inspectie ook binnen de CORTE (Confederation Of Road Transport Enforcement) actief.
Doelstelling van deze organisatie, waarin naast handhavingorganisaties ook andere stakeholders
participeren, is het ontwikkelen en harmoniseren van interpretaties op het gebied van transport­wet­gevingen en handhaving. Daarnaast ontwikkelt CORTE ‘best practices’ op het gebied van onder
andere rij- en rusttijden en informeert de Europese Commissie op haar verzoek over probleemstellingen
in de wegtransportsector.

6 Het Beneluxverdrag inzake grensoverschrijdende en interterritoriale samenwerking verkeert in de ratificeringsfase.
Meerjarenplan 2015-2019 | 79

nationaal
In het goederenvervoer over de weg zijn naast de inspectie vier andere handhavende instanties actief: de
Nationale politie, de Koninklijke Marechaussee, de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit, de
Inspectie SZW en de Douane. Gezamenlijk worden prioriteiten bepaald en complexe zaken aangepakt.

80 | Inspectie Leefomgeving en Transport

10.	de binnenvaart

Meerjarenplan 2015-2019 | 81

de binnenvaart in vogelvlucht
aantal bedrijven in Nederland
(tankvaart, bulkvaart, containervaart)

3.650

aantal schepen beroepsmatig goederenvervoer

9.500

aantal schepen beroepsmatig personenvervoer
(hotelschepen, zeilende chartervaart, fast ferries, rondvaartboten)

900

aantal binnenhavens
(containerterminals, bunkerstations, gevaarlijke stoffenterminals)

389

waaronder grotere havens

150

aantal klassenbureaus dat is aangewezen voor de certificering van binnenvaartschepen

3

aantal keuringsinstanties aangewezen voor certificering binnenvaartschepen

2

overige erkende organisaties

187

De binnenvaartsector bestaat grotendeels uit midden- en kleinbedrijven. Zo’n 80% van de bedrijven is
(eenmans)bedrijf met één schip. Ongeveer 10% van de bedrijven heeft twee of drie schepen.
De inspectie is primair verantwoordelijk voor de handhaving van de Binnenvaartwet en het toezicht op
het vervoer van gevaarlijke stoffen in de binnenvaart. Daarnaast voert de inspectie een aantal taken uit
voor de minister van SZW; dat betreft de naleving van de Arbeidstijdenwet en de Arbeidsomstandig­
hedenwet (Arbo) voor het onderdeel persoonlijke beschermingsmiddelen. Vanaf 2015 wordt dit uitgebreid
met het aspect rusttijden (Arbeidstijdenbesluit Vervoer), waarbij meer verspreid over de dag en in het
weekend samen met andere diensten varende inspecties uitgevoerd worden.
De handhaving van de Scheepvaartverkeerswet is een taak voor de politie en voor Rijkswaterstaat.
De inspectie is verantwoordelijk voor de certificering van schepen die onder de Binnenvaartwet vallen.
De reguliere certificering van deze schepen is voor het overgrote deel gemandateerd aan daartoe
aangewezen klassenbureaus en/of keuringsinstanties. De beoordeling van niet reguliere certificering is
voorbehouden aan de inspectie.
De verwachte en beleidsmatig nagestreefde toename van het goederenvervoer over de binnenwateren
zal leiden tot een toenemend aantal vaarbewegingen. Voor de korte termijn zal de sector dat invullen
door een betere benutting van de bestaande capaciteit. Voor de wat langere termijn wordt rekening
gehouden met een toename van de renovatie van schepen en nieuwbouw. In de komende jaren leidt dit
tot een toename van het aantal scheepsmetingen en ontheffingen.
De economische recessie heeft hard toegeslagen in de binnenvaartsector. De effecten daarvan - achterstallig onderhoud en druk op de bemanningssterkte van de schepen - zullen de eerste jaren nog voelbaar
blijven. Door de samenloop met de toename van het aantal vaarbewegingen, verwacht de inspectie een
toename van incidenten en ongevallen. Om dit zoveel mogelijk te beperken, krijgen deze onderwerpen
extra aandacht van de inspectie.
Een derde trend is dat het actualiseren van de wet- en regelgeving het innovatietempo van de sector niet
altijd bij kan houden. Voorbeelden daarvan zijn de veranderingen door het transport en de toepassing
van LNG (tankers, terminals, bunkerstations, motoren) en verandering van het gebruiksdoel van
bestaande schepen. De beleidsvormers van het ministerie van IenM hebben aangegeven aandacht te
schenken aan het actualiseren van de wet- en regelgeving.

82 | Inspectie Leefomgeving en Transport

veiligheidsnormen
regelgeving

verplichting

huidig % naleving

binnenvaartwet
goederenvervoer

stabiliteit containerschepen

63

scheepsafvalstoffen

80

vaartijden en bemanningssterkte

50-60

tankvaart

70

overige

80

bemanning

90

certificaten (CvO)

60

stabiliteit

60

meldplicht

85

calamiteitenhandling

>80

personenvervoer/zeilende
chartervaart

personenvervoer/hotelschepen

overige en open rondvaartboten

85

De naleving van wet- en regelgeving door de binnenvaartsector blijft over het algemeen achter bij die
in de andere domeinen hoewel die per deelsector verschilt. Resultaten van eigen inspecties, themainspecties en controles door handhavingspartners leiden voor de binnenvaart tot de volgende
belangrijkste risicogebieden.
instabiliteit/onjuiste stuwage
Instabiliteit en onjuiste stuwage kunnen leiden tot slagzij/kapseizen, met als risico dat schip, bemanning
en/of passagiers vergaan. De naleving in de containervaart is de laatste jaren sterk verbeterd en bedraagt
momenteel circa 63%. Van de onderzochte schepen was 13% nog wel aantoonbaar instabiel. In de
passagiersvaart gaat het vooral om stabiliteit tijdens het vervoer van grote groepen personen, zoals bij
evenementen. De naleving daar is ca. 60%. Belangrijkste oorzaken van niet-naleving zijn gebrek aan
kennis bij schippers, het bij het verladen ontbreken van gewichtsgegevens van containers en slechte
informatie-uitwisseling tussen schippers en containerterminals.
vaartijden en bemanningssterkte
De naleving van de vaartijden en de bemanningssterkte bedraagt ongeveer 50% (bij passagiersvaart 90%).
falende techniek/gebrekkig onderhoud
Vooral motor- en roeruitval zijn ondanks periodieke keuringen en onderhoud veelvoorkomende
oorzaken (ca. 20%) van aanvaringen.

vergunningverlening
vergunningen binnenvaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal vergunningen

920

1.000

1.000

1.000

1.000

1.000

pm

pm

pm

pm

>90

95

95

95

95

95

aanpassing beroepskwalificaties
%< behandelnorm

Meerjarenplan 2015-2019 | 83

De afgifte van certificaten is gemandateerd aan klassenbureaus en keuringsinstanties. De voor de
inspectie blijvende taken op het vlak van de vergunningverlening in de binnenvaart zijn scheeps­
metingen, erkenningen van bedrijven en uitrustingsstukken, ontheffingen, vrijstellingen en aanvragen
voor bijzondere vergunningen. De inspectie verwacht de komende jaren een toename van het aantal in
behandeling te nemen aanvragen voor ontheffingen, vrijstellingen en bijzondere vergunningen.
Het tarief voor scheepsmetingen is in Nederland hoger dan in de ons omringende landen. Veel scheeps­
eigenaren laten deze metingen dan ook in het buitenland uitvoeren. Daarom wordt er, ondanks de eerder
gemelde toename van het aantal benodigde scheepsmetingen, geen evenredige toename verwacht van
het aantal door de inspectie af te geven meetbrieven.
Er loopt een traject om in Europees verband de bemanningseisen te moderniseren. Deze aanpassing van
de beroepskwalificaties kan leiden tot een toename van het aantal aanvragen voor ontheffingen en vrij­stellingen op het gebied van bemanning. Naar verwachting is de aanpassing van de internationale regelgeving op dit gebied pas eind 2015 gereed en worden de eerste aanvragen op zijn vroegst in 2016 ingediend.
In 2018 treedt de richtlijn 2006/87 in werking. Hierdoor worden veel vaartuigen alsnog certificaatplichtig,
waaronder pleziervaartuigen, koppelbare pontons en drijvende (waterbouw)werktuigen. In totaal gaat
het om 4.000-6.000 werkschepen en 2.000-3.000 pleziervaartuigen. Dit heeft met name voor pontons
en drijvende werktuigen onbedoelde gevolgen. Hiervoor wordt een vrijstellingsregeling gemaakt. Voor
certificering van resterende schepen wordt nagegaan of dit door de klassenbureaus verzorgd kan
worden.
De gemandateerde organisaties doen, mede door achterstallig onderhoud bij met name de Binnenvaartregeling, nog regelmatig een beroep op de kennis bij de inspectie. Daarom is besloten de daarvoor
ingerichte back-office te continueren.

handhaving
dienstverlening
De inspectie werkt eraan om de regels en normen die voor ondertoezichtstaanden gelden onder andere
via internet nog beter toegankelijk en helder te maken.
dienstverlening binnenvaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

5.297

5.600

5.600

5.600

5.600

5.600

afhandeling meldingen

231

250

250

250

250

250

toezicht binnenvaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal convenanten*

4

7

9

11

13

15

objectinspecties

1.497

1.070

970

870

870

870

100

PM

PM

PM

PM

toezicht

ontgassen (incl. monstername)

*

aantal geïnspecteerde bedrijven/OTS
(objectinspecties)

1.066

690

administratiecontroles

3

100

120

120

120

120

SAB inspecties

1

1

1

1

1

1

audits (incl. zeevaart)

14

25

25

25

25

25

totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar

84 | Inspectie Leefomgeving en Transport

De inspectie zet voor de handhaving van de Binnenvaartwet meerdere inspectiemethoden in. Zo sluit de
inspectie convenanten met partijen die de wet goed naleven, communiceert zij actief over het normenkader en de eigen verantwoordelijkheid van de sector en voert zij thema-gerichte objectinspecties uit.
Het inspectieprogramma wordt in toenemende mate gebaseerd op risico-analyses, waarbij - volgens
dezelfde methodiek als bij het toezicht op vlaggenstaat - risicoprofielen van bedrijven de grondslag
vormen.
In toenemende mate wordt ook gebruik gemaakt - onder andere via convenanten - van informatie die
ondertoezichtstaanden zelf (digitaal) aanleveren. Daardoor kan de inspectie het inspectieproces
effectiever inrichten. Daarnaast blijven objectinspecties aan boord van schepen uitgevoerd worden.
Bij de passagiersvaart is de naleving bij enkele essentiële onderdelen (geldige certificaten, veiligheidsmiddelen aan boord) in sommige deelsegmenten laag. In totaal gaat het om zo’n 1000 schepen (veerponten, veerboten, bruine zeilers, open rondvaartboten, rondvaartdagboten en hotelschepen). De extra
inzet op het verbeteren van de naleving door passagiersschepen wordt daarom ook in 2015 nog
gecontinueerd.
Binnen de hierboven aangegeven programmering van het toezicht schenkt de inspectie extra aandacht
aan de eerder genoemde veiligheidsrisico’s in de binnenvaart. Zij doet dat door middel van specifieke
aandacht tijdens reguliere inspecties, themagerichte objectinspecties, de bepalingen in handhavings­
convenanten, overleg met de sector en met opleidingsinstellingen en door communicatie en voorlichting.
De inspectie zet de aandacht voor inspecties op varend ontgassen van 2014 voort in 2015, inclusief
monstername op het schip. De in 2015 uit te voeren acties worden voorbereid in het gezamenlijk overleg
van handhavers in de binnenvaart.
Rivierinformatiediensten hebben de laatste jaren een grote vlucht genomen en leveren een essentiële
bijdrage aan de veiligheid en de vlotte afhandeling van de Rijnvaart. De CCR heeft daarom een serie
besluiten genomen over de invoering van een uitrustings- en gebruiksverplichting voor Inland AISapparatuur en Inland ECDIS-apparatuur. Deze verplichting is vanaf 1 december 2014 op de Rijn van kracht.
De inspectie is de bevoegde instantie voor zowel het erkennen van de AIS-apparatuur als voor het
erkennen van installateurs van AIS-apparatuur.
In 2015 wordt tijdens de reguliere inspecties op vrachtschepen, tankers en passagiersschepen een eerste
steekproef uitgevoerd op de aanwezigheid en werking van AIS-apparatuur.
In verband met de mandatering van klassenbureaus, erkende instellingen en particuliere instellingen om
namens de minister vergunningverlenende taken uit te voeren, houdt de inspectie toezicht op deze
organisaties. Een aantal van deze organisaties voert ook voor de zeevaart vergunningverlenende taken
uit. Om de toezichtlast op deze organisaties te verminderen streeft de inspectie ernaar om te komen tot
één toezichtmodel voor alle gemandateerde instellingen dat zowel voor de binnenvaart als voor de
zeevaart toepasbaar is. Het toezicht op deze organisaties wordt ingevuld met audits. De vorig jaar apart
benoemde toezichtacties (systeemaudits, productaudits etc.), zijn geïntegreerd in de uit te voeren audits.
Het in de bovenstaande tabel opgenomen aantal audits heeft tevens betrekking op de koopvaardij.

incidentmeldingen
incidentmeldingen binnenvaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal piketmeldingen

242

325

350

350

350

350

Meerjarenplan 2015-2019 | 85

De inspectie verzamelt alle ongevals- en incidentmeldingen om voor het opstellen van risico-analyses
zicht te hebben op wat er gaande is.
Dat betekent niet dat de inspectie bij iedere melding ter plaatse gaat. Dat doet zij alleen als het nodig is
om een specifieke situatie op te heffen en/of op expliciet verzoek van een andere overheidsinstantie die
ter plekke is (politie, RWS, brandweer). De uitkomst van een inspectie ter plaatse kan wel aanleiding zijn
voor het instellen van een nader onderzoek. Doel van dat nadere onderzoek is vooral te leren hoe
soortgelijke ongevallen voorkomen kunnen worden. Bij ongelukken is de inspectie verantwoordelijk voor
het oordeel of de technische staat van het schip het toelaat om verder te varen of het schip voor reparatie
naar een werf te sturen. Als het schip gevaarlijke stoffen aan boord heeft, bepaalt de inspectie wat daar
met het oog op de veiligheid mee moet gebeuren.
De inspectie verwacht dat - door achterstallig onderhoud en een toename van het aantal vaarbewegingen - de stijgende trend bij het aantal incidentmeldingen (en ongevallen) zich nog enkele jaren zal
voortzetten.

samenwerking
De samenwerking tussen de handhavingspartners vindt plaats onder regie van het Overleg Veilig Vervoer
over Water.
Het doel van die samenwerking is:
• betere coördinatie van inspecties (gezamenlijk jaarplan en gezamenlijke interventiestrategie) waardoor
logistieke processen zo min mogelijk verstoord worden;
• stroomlijnen van de informatie-uitwisseling tussen bedrijven en overheid en tussen de
samenwerkende handhavingspartners waardoor de administratieve lasten verminderd worden;
• selectiever inspecteren op basis van gezamenlijke risicoprofielen, waarbij de goede nalevers worden
ontzien en de toezichtlast terechtkomt bij de minder goede nalevers;
• het verbeteren van de professionaliteit van inspecteurs en organisaties door het uitwisselen van
opleidingsprogramma’s en het beter benutten van elkaars capaciteit bij de uitvoering van het toezicht.
Bij het toezicht op de Binnenvaartwet werkt de inspectie samen met Rijkswaterstaat, de Havenbedrijven
van Rotterdam en Amsterdam, de noordelijke provincies, I-SZW en de politie. Voor zover de samenwerking een operationeel karakter heeft, legt de inspectie die vast in samenwerkingsconvenanten. Voor 2015
wordt verwacht dat deze handhavingspartners voor de handhaving van de Binnenvaartwet de volgende
aantallen objectinspecties realiseren (de cijfers voor 2015 zijn nog niet bekend, daarom zijn voorlopig de
cijfers voor 2014 gehanteerd):
• Rijkswaterstaat
1000
• Havenbedrijf Amsterdam
200
• Havenbedrijf Rotterdam
110
• Zeehavenpolitie
500
• KLPD
450
• Waternet
50
• overigen (provincies etc)
25
Omgekeerd levert de inspectie ook bijdragen aan het toezicht van andere inspectiediensten. Het betreft
inspectiewerkzaamheden in het kader van de Arbeidstijdenwet, controle op reddingvesten en overige
ARBO-zaken aan boord. Deze inspecties worden meegenomen in de reguliere inspecties en kosten
daardoor relatief weinig tijd. In totaal gaat het om een inzet van ca. 1,5 fte die bij de andere inspectiedienst leidt tot een besparing op inzet die daarvan een veelvoud is.

86 | Inspectie Leefomgeving en Transport

bestuurlijke boetes
De inspectie concentreert de afhandeling van bestuurlijke boetes binnen haar organisatie in het Bureau
Bestuurlijke Boete, onder verantwoordelijkheid van de directeur Scheepvaart van de inspectie. Dit bureau
verwacht jaarlijks 3.700 boeterapporten en kwitanties te verwerken. De verdeling van het aantal te
verwerken boeterapporten over de handhavingspartners is bij benadering als volgt:
• Inspectie Leefomgeving en Transport 2.1007
• Korps Landelijke Politiediensten
670
• Politiekorpsen
460
• Rijkswaterstaat
370
• Koninklijke Marechaussee
30
• overigen
70
In 2015 hanteert de inspectie als kwaliteitsindicator dat 95% van de ontvangen zaken binnen de daarvoor
geldende termijnen wordt afgehandeld.
Naast de bestuurlijke boetes verwacht het bureau ca. 4.650 bestuurlijke strafbeschikkingen en 350
‘Mulder’-overtredingen te verwerken in de transactiemodule van het CJIB-, zodat het CJIB over kan gaan
tot inning. In ca 1.000 gevallen leidt de afhandeling door het CJIB tot een aanvraag bij het bureau, voor
aanlevering van het procesverbaal en bijbehorende originele stukken. Dit indien de overtreder in verzet
gaat tegen de door het CJIB opgelegde boete.

7	incl. ca. 160 boeterapporten die door de inspectie zijn opgemaakt uit processen verbaal van bevindingen van het KLPD.
Meerjarenplan 2015-2019 | 87

88 | Inspectie Leefomgeving en Transport

11. de zeevaart

Meerjarenplan 2015-2019 | 89

de zeevaart in vogelvlucht
koopvaardij

visserij

aantal rederijen/schipper-eigenaren

459

20/340

aantal bedrijfsmatige schepen onder Nederlandse vlag

1663

393

aantal gecertificeerde schepen Carib NL

1

zeegaande zeilcharters

58

overheidsvaartuigen

62

aantal havens*

30

aantal terminals

24

aantal klassenbureaus

6

aantal overige erkende organisaties

40

aantal keuringsartsen

172

*inclusief binnenhavens die incidenteel worden aangedaan door zeeschepen

Het toezicht van de inspectie op de zeevaart richt zich op:
• rederijen en schipper/eigenaren;
• schepen;
• bemanning;
• terminals;
• klassenbureaus en overige erkende organisaties/personen;
• gemeenten voor de havenbeveiliging.
De inspectie is verantwoordelijk voor het toezicht op de maritieme activiteiten rond Caribisch Nederland.
De koopvaardij is een internationaal opererende sector. Ongeveer 90% van alle getransporteerde
goederen wordt wereldwijd door zeeschepen vervoerd. De wetgeving wordt voor het grootste gedeelte
bepaald door internationale organisaties als de International Maritime Organization (IMO) en de
Europese Unie. De European Maritime Safety Agency (EMSA) ondersteunt de Europese Commissie en de
lidstaten bij het uitvoeren van het maritieme beleid van de EU en is daarmee een belangrijke partner voor
de inspectie.
Jaarlijks doen zo’n 6000 verschillende buitenlandse schepen Nederlandse havens aan. In totaal doen ze
43.000 keer een Nederlandse haven aan.
De beroepsmatige visserijvloot bestaat uit kotters en trawlers. Trawlers zijn grote diepvriesschepen die
veel in buitenlandse wateren verblijven. De rederijen beschikken over meerdere schepen. Kotters zijn
kleinere schepen die minder ver weg en dichter bij de kust vissen dan trawlers. Bedrijven in deze sector
zijn veelal familiebedrijven in maatschapvorm.

90 | Inspectie Leefomgeving en Transport

de (veiligheids)normen
regelgeving zeevaart

verplichting (kernbepaling/doel)

huidig % naleving

koopvaardij

algemeen

80-95

sjorren containers

50

ARBO-eisen Nederlandse vlagschepen

65

bemanning

50

verlies aan H(C)FK’s

50

visserij

naleving koopvaardij
Het veiligheidsbewustzijn in de koopvaardij ligt op een behoorlijk niveau. De naleving is op de meeste
onderdelen goed te noemen. Toch zijn er ook onderdelen - met name het sjorren van containers en de
naleving van de ARBO-eisen op Nederlandse vlagschepen - waar de naleving verbeterd moet worden.
Na twee jaar (2011 en 2012) in de top-10 van de whitelist van Paris MoU ten hebben gestaan is de
Nederlandse vlag in 2013 op deze lijst gedaald van de 4e naar de 15e plaats en in 2014 op de 19e plaats.
Dit is voor de inspectie aanleiding geweest om vanaf 2013 aanvullende acties uit te voeren om de sector
te wijzen op haar eigen verantwoordelijkheden. Deze acties worden in 2015 voortgezet. Daarnaast
worden ook in 2014 thema-inspecties uitgevoerd op rusttijden en bemanningssterkte en worden de
inspectieresultaten uit 2014 meegenomen in het risicoprofiel voor de inspectieprogrammering in 2015.
visserij
De visserij staat bekend als een risicovolle sector. Met name de naleving van de bemanningsvoorschriften
is onder de maat. Die is in de afgelopen jaren fors gedaald. Het aantal doden in de zeevisserij is hoog: 6,7
per 10.000 bemanningsleden tegenover de algemene norm van 0,5 doden per 10.000 medewerkers in de
zeevaart.
Uitkomsten van eigen inspecties, thema-acties en controles door handhavingspartners en andere
autoriteiten leiden voor de zeevaart tot de volgende belangrijke risicogebieden.
overbelading/stuwagefouten
Overbelading en stuwagefouten verminderen de stabiliteit van een schip en kunnen tot slagzij en
kapseizen leiden met als risico dat schip, bemanning en/of passagiers vergaan. Vooral het werken op
basis van de containergewichten zoals die op papier staan leveren de nodige risico’s op, omdat deze nog
al eens afwijken van het werkelijke gewicht.
arbeidsgerelateerde ongevallen
Ruim 90% van de ongevallen in de zeevaart is het gevolg van werken met hijsmiddelen, trossen,
staaldraden en ankers tijdens het laden, lossen en stuwen van lading en tijdens het transport van
containers. Verder blijkt werken met elektriciteit (zoals elektrisch lassen) risicovol. Veelal ontstaan deze
arbeidsgerelateerde ongevallen door onvoldoende veiligheidsmaatregelen tijdens het werken.
brand
Brand is in 4% van de gevallen de oorzaak van ongevallen en ontstaat meestal in de machinekamer door
lekkage van olie of door kortsluiting in schakelkasten en kabelbundels. De achterliggende oorzaak is vaak
gebrekkig onderhoud. Bij brandbestrijding blijkt regelmatig dat het personeel onvoldoende is geoefend.
bedieningsfouten
Het gaat hier om inschattingsfouten bij het manoeuvreren en navigeren, geen goede uitkijk/zicht en
uitval van de besturing. De achterliggende oorzaken zijn vermoeidheid, alcoholgebruik en
onoplettendheid.
Meerjarenplan 2015-2019 | 91

communicatie en kwaliteit bemanning
Nederlandse schepen monsteren steeds vaker buitenlandse bemanning aan. Daardoor treden vaker
communicatieproblemen op.
bemanning
De naleving van de bemanningsvoorschriften binnen de visserijsector is laag. Op ruim 30% van de
gecontroleerde schepen constateert de inspectie ernstige overtredingen.

vergunningverlening
vergunningen zeevaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

koopvaardij

3.547

5.500

5.500

5.500

5.500

5.500

visserij

886

500

500

500

500

500

%< behandelnorm

97

95

95

95

95

96

Klassenbureaus voeren het overgrote deel van de certificering voor koopvaardijschepen uit. De inspectie
heeft ook de nieuwe vergunningverplichtingen die het gevolg zijn van het Sloop- en ballastwaterverdrag
en de Maritime Labour Convention aan de klassenbureaus overgedragen. Met audits houdt de inspectie
toezicht op de certificerende werkzaamheden die de klassenbureaus uitvoeren8.
Kiwa geeft onder mandaat persoonsgebonden documenten af.
De inspectie geeft zelf nog certificaten af voor de volledige visserijvloot, voor SI-klasseschepen groter
dan 24 meter, voor de beroepschartervaart (de bruine vloot) en voor de off-shore. Ook geeft zij enkele
specifieke certificaten uit voor de koopvaardij als geheel.
Inmiddels is het herontwerp voor het certificeringproces voor de visserij afgerond en geïmplementeerd.
Nieuwe (internationale) regelgeving leidt de komende jaren tot een toename van de certificerings- en
toezichtwerkzaamheden. Het gaat daarbij om het Verdrag van Nairobi (verzekerde wrakopruiming), de
Polar Code, aanpassing van de Wet zeevarenden, aanpassing van de regelgeving voor brandstoffen en
asbest, regelgeving voor vissersvaartuigen kleiner dan 24 meter en de klachtenprocedure voor buitenlandse vissersschepen (ILO Fishery).
Met name de handhaving van de nieuwe zwavelnorm die per 1 januari 2015 van kracht is voor het
Noord- en Oostzeegebied vergroot zowel de benodigde personele capaciteit als de kosten voor het
analyseren van brandstofmonsters. De inspectie brengt deze in kaart en streeft ernaar de benodigde
financiële dekking voor deze uitbreiding van haar taken te vinden.
Het beleidsmatig streven is om het voor rederijen aantrekkelijker te maken om onder Nederlandse vlag
te varen. De bijdrage van de inspectie daaraan is dat zij zich zal inspannen om te komen tot het verder
verkorten van de doorlooptijden bij de registerfunctie en de vergunningverlening.

8 het toezicht (audits) op de klassenbureaus en erkende instellingen is voor de binnenvaart en de zeevaart
samengevoegd en is opgenomen in de toezichttabel binnenvaart
92 | Inspectie Leefomgeving en Transport

handhaving
dienstverlening
De internetapplicatie Easy Rules biedt ondertoezichtstaanden een helder beeld van de geldende regels.
Vanwege technische veroudering is het systeem tijdelijk uit de lucht gehaald. Er wordt momenteel hard
gewerkt om de toepassing in 2015 weer ‘up and running’ te hebben.
dienstverlening koopvaardij en visserij

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen koopvaardij

4.024

4.700

4.700

4.700

4.700

4.700

afhandeling meldingen koopvaardij

135

175

175

175

175

175

afhandeling vragen visserij

1.644

1.800

1.800

1.800

1.800

1.800

afhandeling meldingen visserij

13

20

20

20

20

20

afhandeling reizigersklachten zeevaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal klachten

0

10

15

20

25

25

95

95

95

95

95

% afhandeling < norm

Dienstverlening op het gebied van rechten voor passagiers in de zeevaart is vanaf medio 2013 een taak
voor de inspectie. Het aantal in de tabel hierboven vermelde klachten is op grond van de realisaties tot
nu toe naar beneden bijgesteld.
afhandeling klachten personeel zeevaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal klachten

11

10

15

20

25

25

95

95

95

95

95

% afhandeling binnen norm

De Maritime Labour Convention (MLC) kent vanaf de inwerkingtreding medio 2013 een klachtenregeling
voor schepelingen. Die kunnen in iedere haven een klacht tegen hun werkgever indienen. De inspectie
voert samen met de I-SZW de klachtenregeling uit. Het aantal te behandelen klachten is vooralsnog een
aanname.
Het aantal in de tabel hierboven vermelde klachten is op grond van de realisaties tot nu toe naar beneden
bijgesteld.

Meerjarenplan 2015-2019 | 93

toezicht
koopvaardij

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal convenanten*

2

4

5

6

7

9

- Flag state control (FSC)-inspecties

168

150

150

150

150

150

-	MLC-inspecties Nederlandse schepen
(niet certificaatplichtig)

43

150

150

120

120

120

150

150

150

150

150

6

10

10

10

10

10

120

125
pm

pm

pm

pm

pm

objectinspecties:
• vlaggenstaat:

- ballastwatermanagement
- inspecties BES-landen
aantal bedrijven dat geïnspecteerd wordt
(objectinspecties FSC en MLC)
• shiprecycling
• havenstaat:
-	Port state control-inspecties (incl. MLC)

1.334

1.400

1.400

1.400

1.400

1.400

- MARPOL annex VI

73

90

90

90

90

90

- HOI-inspecties(inc. Scheepsafval)

1.465

3.000

3.000

3.000

3.000

3.000

- overige objectinspecties havenstaat

39

50

50

50

50

50

-	Port State Control-inspecties Caribisch
Nederland

300

275

275

275

275

275

- vlaggenstaat

47

30

35

40

40

40

- onderzoek havenbeveiligingswet

7

6

6

6

6

6

- onderzoek Bulkrichtlijn

7

6

6

6

6

6

objectinspecties

111

250

225

200

200

200

aantal bedrijven dat geïnspecteerd wordt
(objectinspecties)

105

150

administratiecontroles:

visserij

*

totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar

Het toezicht op de eerder genoemde risicogebieden voor de koopvaardij en de visserij maakt deel uit van
de reguliere havenstaat- en vlaggenstaatinspecties. Zo controleert de inspectie het toezicht op ARBO- en
reddingsmiddelen structureel bij elke inspectie die zij uitvoert.
In de komende periode moet Nederland veel nieuwe internationale regelgeving implementeren. Daarbij
heeft de inspectie te maken met regelgeving waarin zowel de aantallen inspecties als ook de manier van
toezicht zijn voorgeschreven. De inspectie wil de komende jaren in internationaal overleg komen tot
meer risicogestuurd toezicht, onder andere door te werken met convenanten voor ondertoezichtstaanden die goed presteren.
De internationale regelgeving verplicht tot een minimum aantal jaarlijks uit te voeren objectinspecties,
op buitenlandse zeeschepen die Nederland bezoeken. Het aantal uit te voeren port state control-inspecties
(PSC-inspecties) wordt o.a. afgeleid van een scheepsrisicoprofiel (Ship Risk Profile) en een rederijpres-

94 | Inspectie Leefomgeving en Transport

tatie-indicator (Company Performance). Het minimaal aantal te inspecteren schepen wordt opgedragen
door de European Maritime Safety Agency.
Met de ingebruikname van de Nieuwe Maasvlakte is te verwachten dat het aantal bezoekende buitenlandse zeeschepen zal toenemen.
Voor de vlaggenstaatinspecties (inspecties op Nederlandse zeeschepen) heeft de inspectie een soortgelijke inspectieprogrammering ontwikkeld als voor de PSC-inspecties. Zij maakt daarvoor gebruik van een
rederij-rankingsysteem.
Voor de havenstaatinspecties is een verplicht aantal inspecties door Europa opgelegd. Dat zet het aantal
vlaggenstaatinspecties onder druk.
De inspectie houdt toezicht op klassenbureaus, erkende instellingen en particuliere instellingen. Een
aantal van deze organisaties voert ook voor de binnenvaart vergunningverlenende taken uit. Om de
toezichtlast op deze organisaties te verminderen wil de inspectie gaan werken met één geharmoniseerd
toezichtmodel voor zowel de zeevaart als de binnenvaart. Dit model wordt in de eerste helft van 2015
operationeel.
Vanwege de slechte naleving op vissersschepen voert de inspectie sinds het begin van 2010 en met
behulp van andere toezichthouders bemanningsinspecties op zee uit. De afgelopen jaren is gebleken dat
met deze bemanningsinspecties en de aanscherping van het handhavingsinstrumentarium de naleving
slechts langzaam toeneemt. Daarom start de inspectie - naast de in 2013 gestarte inspecties in de havens
en de extra voorlichting over de relevante wet- en regelgeving - een andere mix van inspectiemethoden
en interventies om de naleving in de visserijsector verder te verbeteren.

incidentafhandeling en onderzoek
ongevallenonderzoek zeevaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal meldingen en administratieve
onderzoeken; waaronder:

221

250

250

250

250

250

- aangedragen bij tuchtcollege

2

10

10

10

10

10

- onderzoeken vlaggenstaat/havenstaat

47

10

10

10

10

10

- eigen onderzoeken ter handhaving

1

pm

pm

pm

pm

pm

pm

pm

pm

pm

pm

7

7

7

7

7

- eigen onderzoeken ter lering
ondersteund onderzoek door KLPD

7

Het onderzoek van (ernstige) ongevallen behoort met name tot het werkterrein van de Onderzoeksraad
voor Veiligheid (OvV), waarbij de inspectie op verzoek assistentie verleent.
Daarnaast voert de inspectie eigen onderzoeken uit ter handhaving en ter lering.
Bij ongevallen is het de verantwoordelijkheid van de inspectie om te beoordelen of de technische staat
van het schip voldoende is om verder te kunnen varen of dat het schip naar een werf moet voor reparatie. Als er gevaarlijke stoffen aan boord zijn bepaalt de inspectie wat daarmee moet gebeuren met het
oog op de veiligheid.

samenwerking
Voor het toezicht op de zeevaart werkt de inspectie - onder de vlag van het Overleg Veilig Vervoer over
Water -samen met het Havenbedrijf Rotterdam, de Haven Amsterdam, de Nationale politie, de Koninklijke Marechaussee (KMar), Rijkswaterstaat, de Douane, de Nederlandse Voedsel en warenautoriteit
(NVWA) en de Inspectie Sociale zaken en werkgelegenheid (I-SZW).

Meerjarenplan 2015-2019 | 95

Voor zover de samenwerking een operationeel karakter heeft, legt de inspectie die vast in
samenwerkingsconvenanten.
Het doel van die samenwerking is:
• betere coördinatie van inspecties (gezamenlijk jaarplan en gezamenlijke interventiestrategie) waardoor
logistieke processen zo min mogelijk verstoord worden;
• stroomlijnen van de informatie-uitwisseling tussen bedrijven en overheid en tussen de
samenwerkende handhavingspartners waardoor de administratieve lasten verminderd worden;
• selectiever inspecteren op basis van gezamenlijke risicoprofielen, waarbij de goede nalevers worden
ontzien en de toezichtlast terechtkomt bij de minder goede nalevers;
• het verbeteren van de professionaliteit van inspecteurs en organisaties door het uitwisselen van
opleidingsprogramma’s en het beter benutten van elkaars capaciteit bij de uitvoering van het toezicht.
Meer gedetailleerde informatie is te vinden in het Toezichtplan Vervoer over Water dat jaarlijks wordt
opgesteld.
Voor het toezicht op de visserij werkt de inspectie samen in de Permanente Kontaktgroep Handhaving
Noordzee (PKHN). Daarin zijn naast de inspectie vertegenwoordigd het Openbaar Ministerie (voorzitter);
de Belastingdienst/Douane West van het ministerie van Financiën, de Koninklijke Marechaussee, de
Landelijke Eenheid van de Nationale Politie en het Hoofd Handhaving en Incidentenaanpak van Rijkswaterstaat Zee en Delta.
De objectinspecties visserij worden uitgevoerd samen met de Nationale Politie, de Koninklijke
Marechaussee en de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit. Daarbij maakt de inspectie bij ‘varende
controles’ gebruik van schepen van de Kustwacht. Bij die inspecties worden inspectiewerkzaamheden in
het kader van de Arbeidstijdenwet meegenomen.

96 | Inspectie Leefomgeving en Transport

12. de luchtvaart

Meerjarenplan 2015-2019 | 97

de luchtvaart in vogelvlucht
commerciële

commerciële

general

luchtvaart*

luchtvaart/

aviation

general aviation
operationele bedrijven
aantal luchtvaartmaatschappijen

29

40

ballonvaart

125

aantal opleidingsinstellingen
aantal keurings- en exameninstanties
(incl. simulatoren)

103
59

technische bedrijven
aantal productie- en onderhoudsbedrijven

93

luchtverkeersleiding en
meteorologische diensten

4

luchthavens
aantal luchthavens**

7

aantal helikopterluchthavens

19

aantal heliplatforms

204

15

overige
aantal luchtvaartuigen

337

2400

* de cijfers betreffen in Nederland gevestigde moederbedrijven
** luchthavens: 1 mainport, 4 van Nationaal belang, 2 van militair en 13 van regionaal belang

Commerciële luchtvaart betreft lijndiensten of charterdiensten voor het vervoer van passagiers en/of vracht
door luchtvaartondernemingen met winstoogmerk. General aviation is een verzamelnaam voor privépersonen en diverse categorieën bedrijven die geen verkeersvluchten uitvoeren en geen luchtvaart­
maatschappij zijn.
Het betreft vergunningverlening aan bedrijven, toezicht op de naleving, leveren van operationele kennis
aan de beleidsdirectie van het departement en van compliance assistance aan de sectorpartijen.
De regelgeving in de luchtvaart is sterk internationaal bepaald door de International Civil Aviation
Organization (ICAO) en EU regelgeving.
Het toezicht van de inspectie op de luchtvaart richt zich op:
• technische bedrijven
• operationele bedrijven
• infrastructuur (luchthavens en luchtruim)
• operaties
• arbeidsomstandigheden
In het Nederlandse luchtruim verzorgen de LNVL (Luchtverkeersleiding Nederland), de MUAC (Eurocontrol Maastricht Upper Area Control) en Dutch Mil (militaire luchtverkeersleiding) de luchtverkeersleiding.
De inspectie houdt geen toezicht op de militaire luchtverkeersleiding maar is als National Supervisory
Authority (NSA) belast met het toezicht op de twee andere genoemde instanties.
De inspectie houdt toezicht op de luchtverkeersleiding op de eilanden van Caribisch Nederland. Voor
Bonaire, gelegen binnen het vluchtinformatiegebied Curaçao, wordt de luchtverkeersdienstverlening
98 | Inspectie Leefomgeving en Transport

uitgevoerd door DC-ANSP (Dutch Caribean Air Navigation Service Provider) en voor St Eustatius en Saba,
gelegen binnen het vluchtinformatiegebied San Juan, door PJIAE (Princess Juliana International Airport N.V.).
De inspectie houdt tenslotte ook toezicht op de meteodiensten KNMI en Meteoconsult.

de veiligheidsnormen
veiligheidsnormen luchtvaart

norm

trend

aantal dodelijke ongevallen per miljoen vliegbewegingen
(Nederlands luchtruim) per jaar

permanente verbetering

neutraal

aantal dodelijke ongevallen per miljoen vliegbewegingen (van
in Nederlandse geregistreerd toestellen) per jaar

permanente verbetering

neutraal

(in Nederland geregistreerde) total loss vliegtuigen per jaar

permanente verbetering

commerciële luchtvaart

general aviation
algemeen: aantal ongevallen per 1000 geregistreerde
toestellen per jaar, met uitzondering van zweefvliegtuigen en
microlight aircrafts

permanente verbetering

neutraal

zweefvliegtuigen en microlight aircrafts:
aantal ongevallen per 100 geregistreerde toestellen per jaar

permanente verbetering

neutraal

n.t.b.

n.t.b

personeel op het luchtvaartterrein
aantal doden per 10.000 bevoegden per jaar

Veiligheidsmanagement speelt in de hele luchtvaartketen een cruciale rol. De veiligheidsstandaard in de
luchtvaart is hoog. Wereldwijd is jarenlang een voortdurende verbetering van de veiligheid in de
luchtvaart zichtbaar.

vergunningverlening
vergunningen luchtvaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal vergunningen

5.624

5.200

5.200

5.200

5.200

5.200

% binnen de norm

89

95

95

95

95

95

Het aantal te verlenen vergunningen en certificaten is in 2015 en later op hetzelfde niveau geraamd als in
2014. Weliswaar was in de eerste helft van 2014 de vergunningverlening hoger dan verwacht, maar de
inschatting is dat deze uitkomst incidenteel is. De vergunningverlening is vraaggestuurd; incidentele
uitschieters zijn per definitie een knelpunt voor de uitvoering van het inspectieprogramma.

handhaving
dienstverlening
dienstverlening luchtvaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

afhandeling vragen

8.353

8.800

8.800

8.800

8.800

8.800

afhandeling meldingen

341

1.700

1.700

1.700

1.700

1.700

De inspectie informeert door middel van workshops, internetpublicaties en symposia de sectorpartijen
(vooral via de brancheorganisaties in de general aviation), zodat bedrijven op tijd conform de nieuwe
wet- en regelgeving kunnen functioneren.

Meerjarenplan 2015-2019 | 99

passagiersrechten luchtvaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal klachten

2.038

2.000

2000

2000

2000

2000

%< behandelnorm

75

95

95

95

95

95

De inspectie heeft ook een taak op het gebied van passagiersrechten. Het Europese Hof van Justitie
bepaalde in november 2009 met het zogeheten ‘Sturgeon-arrest’, dat passagiers met een vertraging van
drie uur of langer recht hebben op een standaardvergoeding. Dit arrest is later, na aanvullende vragen,
door het Hof bevestigd.
De verwachting is, dat het aantal klachten zich de komende jaren stabiliseert rond de 2000.
Het is het streven van de inspectie om zoveel mogelijk in dialoog met de andere Europese landen en met
de branche duidelijkheid te verschaffen over de toepassing van de verordening. De inspectie publiceert
hiervoor periodiek een beleidsregel passagiersrechten luchtvaart, waarin de verkregen duidelijkheid
wordt verwoord.
toezicht
toezicht luchtvaart

2014

2015

2016

2017

2018

2019

aantal convenanten *

16

20

25

25

25

25

• luchtvaartbedrijven
(inspecties incl. ARBO eisen t.b.v. I-SZW)

131

185

185

185

185

185

• serviceproviders

640

609

609

609

609

609

• luchtvaartuigen SAFA**

422

455

455

455

455

455

• luchtvaartuigen overig en DBC***

152

130

130

130

130

130

• luchtvaartbedrijven

420

370

370

370

370

370

• serviceproviders (luchthavens en luchtruim)

51

60

60

60

60

60

aantal geïnspecteerde bedrijven (OTS)

160

182

objectinspecties

audits

*	totaal aantal vigerende convenanten aan het einde van het jaar
**	betreft taakstellend aantal quotapunten. Per type inspectie worden quotapunten toegekend. EASA bepaalt ieder jaar in
oktober het aantal taakstellende quotapunten voor het daarop volgende jaar voor ieder Europees land. De
berekeningmethodiek, de uitvoeringswijze en het internationale toezicht op de uitvoering zijn in Europese wetgeving
vastgelegd
***	totaal 60 ACAM-, 60 SAGA- en 10 DBC-inspecties

Het toezicht in de luchtvaart bestaat grotendeels uit systeemtoezicht (bedrijfsaudits). De inspectie werkt
daarnaast met objectinspecties (realitychecks). De objectinspecties worden veelal door Europa voor­
geschreven. Het toezicht op ontwerpbedrijven en het certificeren van luchtvaartuigen voert de inspectie
uit onder verantwoordelijkheid van EASA.
Door meer risicogestuurde programmering zullen de aantallen inspecties tussen de verschillende
categorieën bedrijven licht verschuiven: minder goed presterende bedrijven krijgen meer aandacht.
Toekomstige regelgeving schrijft voor dat luchtvaartbedrijven een efficiënt werkend veiligheids­mana­gement systeem moeten hebben. Bij luchtvaartbedrijven die hieraan voldoen worden minder
object­inspecties en audits uitgevoerd. Dezelfde bedrijven zullen eerder in aanmerking komen voor een
convenant. Gegeven deze ontwikkelingen is de verwachting dat het aantal objectinspectie en audits bij
luchtvaartbedrijven over de jaren afneemt en het aantal bedrijven met een convenant zal toenemen.
100 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Wat betreft de SAFA inspecties is het aantal quota-punten verhoogd van 425 naar 455. Dit is door EASA in
het kader van samenwerking met andere lidstaten bepaald.
In 2010 is de inspectie gestart met het afsluiten van convenanten met goed presterende bedrijven en
brancheorganisaties. De inspectie wil meer integrale convenanten gaan afsluiten (een integraal
con­venant is één convenant voor bedrijven die naast onderhoud aan vliegtuigen ook operationele
vluchten uitvoeren). De inspectie streeft naar uitbreiding van het aantal convenanten met 2 in 2015.
kwaliteitsrisico bedrijven

2014

2015

2016

2017

2018

2019

% technische bedrijven < 40

95

92

92

92

92

92

% technische bedrijven < 50

98

98

98

98

98

98

% operationele bedrijven < 40

89

90

92

92

92

92

% operationele bedrijven < 50

96

97

98

98

98

98

% luchthavens < 40

100

100

100

100

100

100

100

100

100

100

100

% luchthavens <50

Het toezicht is risicogestuurd waarbij aan de hand van risicoprofielen van bedrijven en van bedrijven­
sectoren meer of minder toezicht plaatsvindt. De inspectie zet de beoordeling van een bedrijf om in een
risicogetal op een risicoschaal van één tot honderd, waarbij één de beste score is. Dit risicogetal is
opgebouwd uit zowel kwaliteits- als organisatierisico’s. Het risicogetal is feitelijk een weergave van de
naleving van Wet- en regelgeving.
Organisatierisico’s geven een beeld van de cultuur, de werkwijze en de stabiliteit van een organisatie.
Kwaliteitsrisico’s geven aan in welke mate een organisatie wet- en regelgeving naleeft. Het kwaliteits­
risico is de indicator voor het nalevingsgedrag: bij een positionering boven de 40 zijn er problemen met
de naleving die moeten worden opgevangen. De inspectie heeft als doel om in 2015 92% van de
bedrijven onder het niveau van 40 te brengen. In vergelijking met het gestelde doel in 2015 (90%) is er
een naleeftekort bij operationele bedrijven. Deze naleeftekorten doen zich met name voor bij AOC
houders (luchtvaartmaatschappijen) en vliegscholen. Deze groep is relatief gering ten opzichte van het
totaal aantal luchtvaartbedrijven. De inspectie voert bestuurlijke gesprekken met ondertoezichtstaanden
waar hoge naleeftekorten zijn geconstateerd. Bij luchthavens is voor het eerst de norm niet gehaald
omdat sinds vorig jaar ook één luchthaven door de inspectie wordt geïnspecteerd, die relatief slecht
scoort.
Verder stelt de inspectie zich ten doel om de gemiddelde score van alle bedrijven jaarlijks te verbeteren.
De gemiddelde risicoscore bestaat uit het kwaliteits- en het organisatierisico. Deze doelstelling richt zich
op de score van een deelsector als geheel:
gemiddelde risicoscore bedrijven

2014

2015

2016

2017

2018

2019

technische bedrijven

26

26

26

26

25

25

operationele bedrijven

36

31

29

28

27

27

luchthavens

22

21

20

20

20

20

Vanaf 2014 werkt de inspectie mee aan de invoering van een maturity model als indicator voor de
voortgang van de werking van het safetymanagementsysteem (SMS) van de overheid zelf. Onderdeel
hiervan is het ontwikkelen van concrete en meetbare veiligheidsindicatoren per onderdeel van het
luchtvaartsysteem. Ook worden doel en streefwaarden vastgesteld, afgestemd met de sector. Dit SMS
van de overheid zal bestaan uit meer dan alleen maar de hierboven vermelde scores. Voorbeelden zijn
het aantal airspace infringements en het aantal runway incursions dat de overheid naar beneden willen
brengen.
Meerjarenplan 2015-2019 | 101

analyse van voorvallen
Het Analysebureau Luchtvaartvoorvallen (ABL) is onderdeel van de inspectie. Het ABL verwerkt en
analyseert meldingen aangaande luchtvaartvoorvallen. Daarnaast ontvangt het ABL sinds 2012 van een
aantal risicogebieden (airspace infringements, runway incursions, vogelaanvaringen en laseraanvaringen)
de meldingen die optreden in het militaire luchtruim. ABL heeft nu een totaaloverzicht van deze risico­
gebieden in Nederland en publiceert hierover in nieuwsbrieven.
Naast het monitoren van bestaande risicogebieden, signaleert en identificeert het ABL mogelijk nieuwe
risicogebieden. Deze risico’s worden besproken tijdens een overleg met de sector, het zogenaamde ABL+.
Het ABL+ bestaat uit luchtvaartdeskundigen die samen met ABL medewerkers trends in het verloop van
indicatoren interpreteren en vaststellen of er sprake is van een veiligheidsrisico. Een voorbeeld van een
indicator met een stijgende trend waar het ABL een vervolganalyse op uitvoert zijn incidenten met
agressieve passagiers. Het ABL+ speelt ook een rol bij het organiseren van het jaarlijkse ABL symposium.
Bij het doen van meldingen gaat het ABL uit van de Just Culture gedachte. Bij Just Culture is het uitgangspunt dat informatie uit meldingen primair wordt gebruikt om veiligheidsgebieden te identificeren en niet
om schuldigen aan te wijzen. Alleen in geval de melding laat zien dat er vermoedelijk sprake is geweest
van opzet of grove nalatigheid kan een strafrechtelijk traject volgen. Tot nu toe heeft geen enkele
melding geleid tot een strafrechtelijke veroordeling.
Op 15 november 2015 treedt een nieuwe Europese Verordering in werking, die de sector voorschrijft
welke incidenten en welke informatie over deze incidenten moeten worden gemeld. De meldingen
moeten worden aangeleverd in een format dat compatibel is met Europese datasysteem Eccairs. Ook de
kleine luchtvaart is vanaf 15 november 2015 verplicht te melden.

incidentafhandeling en onderzoek
Het ongevallenonderzoek in de luchtvaart is conform internationale regelgeving volledig opgedragen aan
de Onderzoeksraad voor Veiligheid. Op verzoek van de Onderzoeksraad voor Veiligheid of het Openbaar
Ministerie levert de inspectie specifieke expertise.

samenwerking
samenwerking binnen Nederland
De inspectie heeft met de Militaire Luchtvaartautoriteiten (MLA) afgesproken om het toezicht te
harmoniseren. Afspraken zijn gemaakt met het CLSK (Commando Luchtstrijdkrachten) over uitwisseling
van incidentmeldingen. Op die manier wordt een totaalbeeld verkregen van de belangrijkste risico’s van
de luchtvaart in Nederland. De inspectieprogramma’s worden de komende jaren waar mogelijk en zinvol
op elkaar afgestemd met onder meer de I-SZW, de Douane, de politie, KMar en de NVWA.
samenwerking Caribisch Nederland
De inspectie geeft de inspecties in Caribisch Nederland de komende jaren verder vorm door middel van
samenwerking met Caribische partners binnen het Koninkrijk.
samenwerking binnen Europa
Nederland, Zwitserland, Frankrijk, Duitsland, België en Luxemburg werken samen in het kader van het
Functional Airspace Block Europe Central-verdrag (FABEC). De samenwerking moet leiden tot een
internationaal gedeeld luchtruim met als hoofddoelen onder meer het terugbrengen van vertragingen en
grotere vluchtefficiëntie. De nationale autoriteiten binnen FABEC hebben afspraken gemaakt over de
gezamenlijke inrichting van het toezicht.
102 | Inspectie Leefomgeving en Transport

13.	de bedrijfsvoering

Meerjarenplan 2015-2019 | 103

De inspectie bestaat uit vijf domeinen voor de uitvoering van de primaire taken en twee ondersteunende
directies. De inspecteur-generaal vormt samen met de directeuren het directieteam, dat sturing geeft aan
het geheel van de organisatie. Voor domeinoverstijgende onderwerpen treedt een directeur als portefeuillehouder op.
Bij de inrichting van haar organisatie heeft de inspectie ervoor gekozen de verantwoordelijkheden zo laag
mogelijk in de organisatie te beleggen en de competenties van medewerkers optimaal te benutten. Het
principe ‘vertrouwen, tenzij’ speelt ook intern een grote rol. Het organigram van de inspectie is aan het
eind van dit hoofdstuk opgenomen.
Voor de beleidsontwikkeling van alle bedrijfsvoeringactiviteiten geldt dat deze in het kader van het
programma ‘Compacte Rijksdienst’ steeds meer buiten de inspectie en het eigen departement plaatsvindt. Voor de uitvoerende bedrijfsvoeringstaken is de trend dat de inspectie de regie voert en zich richt
op een goede doorvertaling van de wensen van de domeinen naar de ondersteunende shared services
organisaties.

personeel
strategische personeelsplanning
De inspectie zet in haar personele planning in op kennisbehoud en vakmanschap. Kennisbehoud is een
belangrijk aandachtspunt vanwege de omvang van de uitstroom en de vergrijzing van het huidige
personeelsbestand. De inspectie brengt jaarlijks in beeld welke kennis en kunde zij met de gereduceerde
bezetting nodig blijft houden en waar als gevolg van de (voorziene) uitstroom, niet acceptabele gaten in
de bemensing gaan ontstaan. De inspectie legt daartoe de kennisbehoefte vast in strategische kwalifi­
catiekaarten, waardoor het kennisbehoud en vakmanschap beter gestuurd en gewaarborgd kan worden.
vakmanschap
Goed opgeleide inspecteurs, adviseurs en managers zijn een voorwaarde om als autoriteit te kunnen
gelden. Hiervoor zijn inspectiebrede vakmanschapsdagen voor zowel management als inspecteurs
ingericht, waarin met name wordt ingegaan op rolvastheid, verantwoordelijkheid en kaders van de
inspectie. Tevens is er aandacht voor de omgang met sociale media en escaleren (het melden richting
lijnmanagement).
Uit de strategische kwalificatiekaarten wordt jaarlijks de gewenste kwalificatieverbetering gedestilleerd
en opgenomen in (onder andere) de opleidingsplannen. Zo worden de inspecteurs juridisch bijgeschoold
en investeert de inspectie in de financiële/administratieve bijscholing van inspecteurs die bedrijven
bezoeken. De inspectie besteedt jaarlijks tenminste 1,5% van de loonsom aan vorming en opleiding van
haar medewerkers. De inspectie meet het ervaren vakmanschap eens per twee jaar in een enquête onder
ondertoezichtstaanden. De eerstvolgende enquête is in 2016.
ziekteverzuim
De inspectie hanteert de IenM norm voor het ziekteverzuim van maximaal 4%. Het ziekteverzuim wordt
maandelijks in alle managementteams en in het directieteam besproken. Met name het terugdringen van
het langdurig verzuim heeft veel aandacht.
diversiteit
De inspectie geeft binnen haar mogelijkheden nadrukkelijk aandacht aan het invullen van haar maatschappelijke verantwoordelijkheid. In dit kader heeft de inspectie bij instroom en doorstroom extra
aandacht voor vrouwen, mensen met een bi-culturele achtergrond, laagopgeleiden en mensen met een
handicap. Ten aanzien van de Wajong/WSW streeft de inspectie binnen deze context naar de Wajong/
WSW 1% norm in de personele bezetting. Waar dat kan, biedt de inspectie stageplekken aan scholieren
en studenten.
104 | Inspectie Leefomgeving en Transport

arbo
De inspectie volgt de rijks- en IenM-brede kaders op het gebied van het arbobeleid en de uitvoering
daarvan. De inspectie kent een groot aantal taken waarbij specifieke risico´s aan de orde zijn met een
grote variëteit. In de afgelopen twee jaar zijn alle taken en de veiligheidsrisico´s opnieuw in kaart gebracht
door het inspectiebreed uitvoeren van risico-inventarisaties en evaluaties (RIE’s). Mede op basis van deze
RIE’s werkt de inspectie aan het verhogen van de veiligheid en het versterken van de veiligheidscultuur.
klachten
Klachten van burgers over het optreden van de inspectie of haar medewerkers worden behandeld en
beoordeeld op basis van een speciaal daarop toegesneden procedure. De inspectie heeft dit proces
buiten het reguliere proces gepositioneerd om een goede beoordeling te waarborgen.

informatie
processen en ICT
Een goed functionerende informatiehuishouding is onmisbaar om de taken van de inspectie efficiënt en
effectief te kunnen uitvoeren. Het uitgangspunt dat de inspectie daarbij hanteert is dat zij dezelfde
dingen op dezelfde manier doet. Dit uit zich in de eerste plaats in een eenduidige inrichting en uitvoering
van de bedrijfsprocessen (uniformering van de processen). Deze processen zullen meer en meer worden
ondersteund door een beperkt aantal generieke informatiesystemen. Als principe geldt: voor elke functie
één ICT-systeem. Daarvoor worden generieke ICT-bouwstenen ingericht, waarmee voor de inspectie een
nieuwe ICT-omgeving ontstaat.
Ook werkt de inspectie er aan om de data die in de bedrijfsprocessen omgaan, eenduidig en betrouwbaar
te krijgen en te houden. De gegevens moeten voldoen aan de wettelijke verplichtingen (bijvoorbeeld
voor IenM-registers en koppelingen met basisregistraties als GBA, NHR, BAG en basisregistratie voertuigen) en moeten uniform worden vormgegeven om ontsluiting en uitwisseling (o.a. Inspectieviews)
goed mogelijk te maken. De inspectie zal het gegevensbeheer versterken om de gewenste koppelingen
naar de buitenwereld te realiseren.
Voor de ondersteuning van de samenwerking tussen de rijksinspecties is het stelsel van Inspectieviews
ontwikkeld. Dit digitale uitwisselingssysteem biedt toezichthouders en vergunningverleners binnen de
overheid de mogelijkheid om gegevens van andere inspectiediensten in te zien ten behoeve van hun
eigen bedrijfsprocessen. Dit versterkt risicogericht toezicht en gezamenlijk optreden door de overheid.
Inspectieview Bedrijven (enkelvoudig) en Inspectieview Milieu (enkelvoudig) zijn inmiddels operationeel.
In 2015 worden de Inspectieviews Bedrijven (bulk), Milieu (bulk), Binnenvaart (enkelvoudig) en een aantal
specifieke koppelingen in beheer genomen. De inspecteur-generaal van de ILT is binnen de Inspectieraad
portefeuillehouder van het stelsel van Inspectieviews.
De inspectie heeft ervoor gekozen om in elk domein de bedrijfsprocessen, de informatiesystemen en de
data geïntegreerd aan te pakken. Deze aanpak krijgt vorm in ‘wasstraten’. In een wasstraat wordt het
bestaande proces aangepast aan een vastgesteld geüniformeerd procesmodel, worden de bestaande
ICT-systemen waar mogelijk vervangen door de generieke ICT-bouwstenen en worden de gegevensverzamelingen eenduidig ingericht. In vrijwel alle domeinen lopen inmiddels wasstraatprojecten, zoals
bodemtoezicht, toezicht koopvaardij (vlaggenstaatcontrole), defensietoezicht, toezicht vuurwerk en het
luchtvaartuigenregister. In 2015 zullen nieuwe wasstraten starten.

Meerjarenplan 2015-2019 | 105

De uniformering van de primaire processen en de ontwikkeling, implementatie en het gebruik van een
daarop aangepast ICT-instrumentarium is een omvangrijk en complex proces met vele afhankelijkheden.
De inspectie hanteert hierbij een programmamatige aanpak met duidelijk omschreven taken en verantwoordelijkheden voor zowel de sturing als de uitvoering en implementatie en kiest voor korte en
overzichtelijke trajecten. Dit verhoogt de flexibiliteit tijdens de implementatie en een betere aansluiting
bij de specifieke wensen van de domeinen. Dit geeft ook invulling aan één van de BIT-regels uit het
rapport ‘Grip op ICT’: Faseer de ontwikkeling van het ICT-project zo efficiënt mogelijk en probeer daarbij
per fase direct bruikbare producten op te leveren. Voorbeelden van deze aanpak bij de inspectie zijn de
agile-werkwijze die wordt toegepast bij de ontwikkeling van een aantal ICT-bouwstenen en de hierboven
genoemde wasstraten voor elk bedrijfsproces.
documentmanagement
De overheid wil in 2017 volledig digitaal werken. De inspectie heeft hiertoe al de nodige stappen gezet
waarbij eerst de processen worden geüniformeerd (wasstraten) en het proces gebruik maakt van een
aantal ICT-bouwstenen. Een van deze bouwstenen is een documentmanagement systeem (DMS) waarbij
versiebeheer en toegankelijkheid van de documenten goed geregeld is.
Naast de noodzakelijke digitalisering van processen is automatisering van documentstromen nodig om
efficiënter te kunnen werken. De automatisering zal leiden tot een daling van het aantal menselijke
handelingen en tot een krimp leiden van de afdeling Documentmanagement.
informatiebeveiliging
Informatiebeveiliging blijft de komende jaren sterk verankerd in de organisatie. De beschikbaarheid,
integriteit en vertrouwelijkheid van informatie is een voorwaarde voor het functioneren van de inspectie
en draagt bij aan het beeld van een betrouwbare overheid.
In het proces van ontwikkeling van de nieuwe ICT-omgeving krijgt informatiebeveiliging de vereiste
aandacht. De inspectie richt zich de komende jaren op het implementeren van de richtlijnen voor
informatiebeveiliging (BIR/VIR-BI/BVR). Vooral het verder implementeren van het tactisch normenkader
van de BIR, het verder toewerken naar een Information Security Management System (ISMS) en het
inbedden in de PDCA cyclus zal komende jaren veel prioriteit krijgen. Documentatie van ‘comply or
explains’ zullen verder geactualiseerd en onderhouden worden. Uiteindelijk speelt de medewerker de
belangrijkste rol bij de werking van alle maatregelen rond informatiebeveiliging. De activiteiten in de
komende jaren zullen om deze redenen gericht zijn op de informatieverwerkende processen, maar ook
gericht worden op bewustwording bij de medewerkers. Dit is ook belangrijk bij het verwerken van
privacygevoelige informatie en het voldoen aan de richtlijnen van de Wet Bescherming
Persoonsgegevens.

middelen en faciliteiten
huisvesting
In lijn met het programma ‘Compacte Rijksdienst’ concentreert de inspectie haar huisvesting zoveel
mogelijk en laat de facilitaire voorzieningen gebundeld door shared services organisaties uitvoeren.
De inspectie maakt daarbij gebruik van hoofdkantoren per domein en door het land verspreide nevenvestigingen voor inspectiewerkzaamheden op locatie.
De inspectie levert in de periode 2015-2018 haar bijdrage aan de implementatie van de masterplannen
rijkshuisvesting waarvan het doel is om per provincie rijksbreed tot een optimale huisvesting te komen,
waaronder minder benodigde vierkante meters per medewerker. De inspectie voorziet tot 2018
tenminste 8 verhuizingen van organisatieonderdelen. Zo verhuist aan het eind van 2015 het domein
Scheepvaart van Rotterdam naar Zwijndrecht en verhuist het domein Rail en Wegvervoer binnen Utrecht.
Bij iedere verhuisbeweging of verbouwing past de inspectie, afhankelijk van de mogelijkheden van de
locatie, de principes van Het Nieuwe Werken (HNW) toe.

106 | Inspectie Leefomgeving en Transport

middelen en vervoer
De inspectie volgt de rijksbrede aanbestedingen in het kader van het categoriemanagement. De inspectie
is al aangesloten bij het raamcontract hotel- en vergaderaccommodaties en voor een gedeelte bij de
vertaaldiensten. In de komende periode vindt het aanbestedingstraject tolkendiensten plaats, gevolgd
door het aanbestedingstraject dienstkleding. De inspectie onderzoekt of kan worden aangesloten bij
lopende contracten van het ministerie van Defensie voor het grootste gedeelte van het inspectiematerieel (persoonlijke beschermingsmiddelen, gasdetectie en persluchtmaterieel).
In 2015 zal in het kader van de vergroening van het IenM-beleid een proef met auto’s met zonnepanelen
plaatsvinden. In 2015 zet de inspectie een eerste stap in de voorgenomen samenwerking tussen de
inspectie en Rijkswaterstaat op het gebied van wagenparkbeheer. In eerste instantie vindt afstemming
plaats tussen het vervoer- en wagenparkbeleid van beide partijen.

planning en control
de planning- en controlcyclus
De inspectie maakt in haar sturing een omslag van product- naar processturing. Deze omslag loopt
parallel aan de verdere uniformering van de (toezicht)processen. De bedrijfsvoeringsprocessen en de
methodiek van interne controle worden hierop aangepast.
Vooruitlopend op de ontwikkeling van een organisatiebreed kwaliteitsmanagementsysteem legt de
inspectie het komende jaar de laatste hand aan het vastlegging van haar primaire processen op basis van
de geüniformeerde proceskaders. Het domein luchtvaart heeft al een ISO-gecertificeerd kwaliteits­
managementsysteem. Het domein Scheepvaart voor een deel van haar processen ook en breidt dat
begin 2015 uit tot het hele domein. De domeinen Rail- en Wegvervoer; Wonen, Water en Producten;
Afval, Industrie en Bedrijven beschikken inmiddels voor een deel van hun processen over geactualiseerde
procesbeschrijvingen of over een kwaliteitsmanagementsysteem in aanbouw. Dit wordt stapsgewijs naar
de resterende processen uitgebreid. De ontwikkeling hangt ook samen met de eisen die worden gesteld
aan de inspectie door internationale toezichthouders. Ieder domein beoordeelt in hoeverre certificering
van het eigen kwaliteitsmanagementsysteem wenselijk is.
Om resultaatgericht werken te bevorderen, wordt de planning- en controlfunctie verder ontwikkeld.
Belangrijke onderdelen daarin zijn het (her)invoeren van tijdschrijven in 2014 en het afsluiten van steeds
specifiekere managementcontracten tussen de inspecteur-generaal en de directeuren. De planning- en
controlfunctie is ook een belangrijk sturingsmiddel voor de directies in hun kwaliteitsmanagement­
systeem. Met een Balanced Score Card wordt maandelijks over de bereikte resultaten gerapporteerd.
Deze rapportage schenkt naast financiën ook aandacht aan niet-financiële indicatoren. Indicatoren over
toezicht en naleving zijn daarin dominant maar zijn ook nog in ontwikkeling.
toezicht op Kiwa
De inspectie houdt toezicht op de uitvoering van de aan Kiwa toebedeelde taken. Op basis van de
bepalingen van de overeenkomst tussen inspectie en Kiwa en aanvullende addenda, maar ook de
resultaten van andere toezichthoudende organen en de verantwoordingsrapportages vanuit Kiwa stelt
de inspectie jaarlijks een toezichtplan op. Het toezichtplan bevat een mix van verschillende toezicht­
objecten. Belangrijke en terugkerende toezichtobjecten zijn PKI-overheid, ontwikkelingen rond de
Boordcomputer-taxi (BCT), doelmatige bedrijfsvoering Kiwa NV inclusief de bouw van het nieuwe
ICT-systeem, implementatie en werking van de kwaliteitmanagementsystemen en de beheersing van
implementatie van nieuwe wet- en regelgeving. In het kader van dit toezicht is er zowel op operationeel
als strategisch niveau periodiek overleg tussen de inspectie en Kiwa. Daarnaast voert de inspectie
productgerichte audits bij Kiwa uit. De inspectie volgt nauwlettend de gevolgmaatregelen naar
aan­leiding van de bevindingen bij Kiwa. De uitvoering van het toezichtplan vindt plaats door een
multidisciplinair toezichtteam.

Meerjarenplan 2015-2019 | 107

de Staat van de Veiligheid
De inspectie heeft in 2014 een begin gemaakt met omvorming en verbreding van de voormalige Staat
van de Transportveiligheid naar een integrale inspectiepublicatie over de Staat van de Veiligheid. De
nieuwe Staat geeft aan de hand van infographics een actueel beeld van de veiligheid9 op thema’s en
onderwerpen binnen het inspectiebrede werkterrein. Zowel qua vorm als qua inhoud betekent dit een
verandering ten opzichte van voorgaande jaren, er is sprake van een groeimodel. Voor komende jaren
wordt (in lijn met het programma van de Inspectieraad) verdere uitbouw van de Staat voorzien.

financiën
inkoop en administratie
Per 2015 brengt de inspectie de financiële administratie en een deel van de inkoopfunctie over naar de
Shared Service Organisatie van het ministerie. Dit vormt een onderdeel van de invulling van het
programma Compacte Rijksoverheid.
De inkoopfunctie voor aankopen boven € 15.000 is in de tweede helft van 2014 gecentraliseerd waarbij
gelijktijdig de betreffende inkoopprocessen zijn aangepast aan vooraf vastgestelde kaders. De aankopen
onder de €15.000 blijven nog gedecentraliseerd bij de organisatieonderdelen. De inspectie hanteert de
norm dat zij ten minste 95% van de geaccepteerde facturen binnen 30 dagen betaalt.
taakstelling
Als gevolg van besluitvorming door de kabinetten Rutte I en II heeft de inspectie vanaf 2012 een
financiële taakstelling opgelegd gekregen. Vanaf begin 2015 resteert nog een taakstelling die oploopt tot
€ 10 mln in 2018. De inspectie vult deze taakstelling als volgt in:
• het reduceren van het aantal functies, met name in de ondersteunende taken;
• het reduceren van huisvestings- en overige materiële kosten;
• stapsgewijs verhogen van de kostendekkingsgraad van de vergunningverlening.
De inspectie brengt tarieven in rekening voor vergunningen die aan derden worden verleend. In 2015 vindt
besluitvorming plaats over voorstellen voor de vereenvoudiging van het tarievenstelsel vergunningen.
staat van baten en lasten (verkort)
BATEN

2015

2016

2017

2018

2019

126.047

123.471

120.448

118.169

118.164

omzet overige departementen

6.527

6.374

6.217

6.060

6.060

omzet derden

7.584

7.584

7.584

7.584

7.584

rentebaten

50

50

50

50

50

totaal baten

140.208

137.479

134.299

131.863

131.858

apparaatskosten

138.008

135.304

132.124

129.688

129.683

• personele kosten

111.241

108.755

105.995

103.978

104.175

• materiële kosten

26.767

26.549

26.129

25.710

25.508

100

100

100

100

100

2.100

2.075

2.075

2.075

2.075

140.208

137.479

134.299

131.863

131.858

omzet IenM

LASTEN

rentelasten
afschrijvingskosten
totaal lasten
bedragen x € 1000

9 lees: veiligheid, gezondheid, duurzaamheid: maatschappelijke effecten
108 | Inspectie Leefomgeving en Transport

14.	Caribisch
Nederland

Meerjarenplan 2015-2019 | 109

De inspecteur-generaal beheert in de bestuursraad van het ministerie van I&M de portefeuille Caribisch
Nederland.
De komende jaren wordt geïnvesteerd in de basisvoorzieningen drinkwater, afvalwaterzuivering en
afvalverwerking. Het gaat om investeringen en het ondersteunen van de organisatie van de exploitatie
van de afvalwaterzuivering. Samen met het ministerie van Economische Zaken (energievoorzieningen)
wordt een duurzame oplossing ontwikkeld om de drinkwatertarieven draagbaar te maken voor de lokale
huishoudens.
De beleidslijn voor de afvalverwerking in Caribisch Nederland is het minimaliseren van de stort en het
stimuleren van de alternatieven voor het verwerken van afval zoals verbranden, hergebruiken en andere
toepassingen.
Een tweede investeringsinspanning wordt geleverd op het terrein van veiligheid. De inzet is er op gericht
om de luchthavens te laten voldoen aan de minimale internationale regelgeving voor de vliegveiligheid
van ICAO. De start- en landingsbaan op de luchthaven van Bonaire is al gereed. De voorbereidingen voor
de renovatie van de luchthaven van Saba, Sint Eustatius en het tweede gedeelte van Bonaire zijn in volle
gang.
Daarnaast wordt er aan gewerkt om de havenontvangstinstalllaties te laten voldoen aan de inter­
nationale regelgeving van de IMO.
Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de afhandeling van incidenten op zee. Hiertoe wordt een
maritieme incidentenorganisatie verder ingericht om op de wateren rondom Caribisch Nederland in staat
te zijn om eventuele bergingen en olielozingen te ruimen. Verder worden er ook op de eilanden
­trainingen/opleidingen georganiseerd voor hoe op te treden bij olievervuilingen.
Ook de implementatie van nieuwe regelgeving krijgt aandacht, met name op het milieugebied: deze
wordt gefaseerd, passend bij de eilandsituatie ingevoerd.

110 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Meerjarenplan 2015-2019 | 111

112 | Inspectie Leefomgeving en Transport

Dit is een uitgave van de

Inspectie Leefomgeving en Transport
Postbus 16191 | 2500 bd Den Haag
t 088 489 00 00
www.ilent.nl
februari 2015