Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

34 950 VIII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap 2017

Nr. 8

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 8 juni 2018
De vaste commissie voor Onderwijs, Cultuur en Wetenschap heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over de brief van 16 mei 2018 inzake het rapport Resultaten
verantwoordingsonderzoek 2017 bij het Ministerie van Onderwijs, Cultuur
en Wetenschap (VIII) (Kamerstuk 34 950 VIII, nr. 2).
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en de Minister voor
Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media hebben deze vragen beantwoord bij brief van 7 juni 2018. Vragen en antwoorden zijn hierna
afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Tellegen
Adjunct-griffier van de commissie,
Bosnjakovic

kst-34950-VIII-8
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 8

1

1
Kunt u de berekening van de departementale begroting voor loon- en
prijsbijstelling voorleggen en deze vergelijken met de loon- en prijsbijstelling van vorige jaren?
Ieder jaar worden in het najaar alle begrotingsartikelen gecodeerd om aan
te geven of deze loon-prijs- of ongevoelig zijn (grondslagen). Op basis van
deze codering wordt ten tijde van de CEP besloten hoe hoog de loon-en
prijsbijstelling zal zijn indien die wordt uitgekeerd. De uitgebreide
beschrijving van de loon- en prijscodes is te vinden in het Handboek
Financiële Informatie en Administratie Rijksoverheid (Vaststelling codes
voor loongevoeligheid, prijsgevoeligheid en ongevoeligheid (in HAFIR)).
De loon- en prijsbijstelling wordt berekend door de percentages uit de
CEP per codering te vermenigvuldigen met bijbehorende de grondslagen
die in het najaar vastgesteld zijn.
Zie de tabel hieronder voor de totale loon- en prijsbijstelling van de
afgelopen drie jaar.
Tabel Loon- en prijsbijstelling 2015, 2016 en 2017 (bedragen x € 1.000)
Omschrijving

2015

2016

2017

Loonbijstelling
Prijsbijstelling1

103.445
33.004

720.748
56.430

645.909
130.360

Totaal

136.449

777.178

776.269

1

dit is alleen de plafondrelevante prijsbijstelling

2
Kunt u alle mutaties die vallen onder de noemer «Diversen (technische,
relevante mutaties)» opsommen?
Onder de noemer «Diversen (technische, relevante mutaties)» vallen
technische mutaties die kleiner zijn dan € 50 miljoen Dit grensbedrag is
gebaseerd op de begrotingsomvang van OCW en verschilt dus per
departement. Onder «technische, relevante mutaties» vallen overboekingen met andere departementen en desalderingen. Voor deze presentatievorm is gekozen om de Verticale toelichting (VT) leesbaar te houden,
aangezien het vaak om grote aantallen mutaties gaat. In dit geval gaat het
om 134 mutaties. In onderstaande tabel is een overzicht van deze mutaties
per departement opgenomen. De tabel laat zien wat per saldo het bedrag
aan overboekingen naar een ander departement is (een positief bedrag is
een per saldo overboeking naar OCW, en vice versa). De post desalderingen heeft volledig betrekking op OCW en bedraagt in totaal 27,3 mln.
Van een desaldering is sprake indien zich zowel aan de uitgaven- als aan
de ontvangstenkant van de begroting een mutatie van dezelfde omvang
voordoet en deze beide mutaties voortvloeien uit dezelfde oorzaak. Een
voorbeeld van een desaldering is de terugstorting in het Participatiefonds
van € 13,1 miljoen
In de toelichting in de VT zijn enkele grotere mutaties toegelicht zoals
aangegeven in de rechter kolom van onderstaande tabel.
Begroting of Fonds

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Defensie
Justitie en Veiligheid
Economische Zaken en Klimaat
Financiën
Gemeentefonds

Bedrag
(in mln.)

Toegelicht in VT

– 1,1
0,1
– 8,8
5,4
– 1,1
– 20,8

Terugbetaling € 8,8 miljoen aan DJI

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 8

2

Begroting of Fonds

Bedrag
(in mln.)

Provinciefonds

– 8,7

Sociale Zaken en Werkgelegenheid
Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Wonen en Rijksdienst

– 1,5
20,8
7,6

BES-fonds, AZ en IenW,

Toegelicht in VT

Restauratie Domtoren en Eusebiuskerk (tweemaal € 4 miljoen)

Teruggave Rijksvastgoedbedrijf (€ 7,3
miljoen)

0

3
Kunt u verklaren waarom er minder geleend is door studenten in het jaar
2017 dan waar rekening mee is gehouden en kunt u dit in perspectief
plaatsen met voorgaande jaren?
Dat het gerealiseerde bedrag aan rentedragende lening lager was in 2017
dan geraamd, komt door de lager dan geraamde uitgaven aan het
levenlanglerenkrediet. Deze uitgaven vallen ook onder de rentedragende
lening. Het levenlanglerenkrediet is een nieuwe regeling die vanaf
september 2017 is ingegaan. Er is bijna € 4 miljoen uitgegeven in 2017
aan deze regeling en dat was minder dan in de raming was opgenomen.
In voorgaande jaren waren er geen uitgaven aan deze regeling.
4
Kan er een overzicht worden gegeven van de externe inhuur waar DUO1
gebruik van heeft gemaakt met de bijbehorende kosten?
(bedragen in € 1.000)
Beleidsgevoelige inhuur
Uitzendkrachten/ externen
Automatisering inhuur

€ 33
€ 18.226
€ 69.238

Totaal

€ 87.497

5
Hoe vaak is in 2017 gebruikt gemaakt van de indemniteitsregeling en welk
bedrag is met de garanties gemoeid?
In 2017 is 14 keer een indemniteitsverklaring afgegeven, hiermee was een
bedrag gemoeid van € 434.492.
6
Wanneer werd het voor het eerst bij u bekend dat er structureel slechts bij
één van de vier prestatie-eisen over werd gegaan tot sanctionering?
In het kader van de beoordeling van de aanvragen tot vaststelling van de
subsidies 2013–2016 (na indiening van de jaarverantwoordingen 2016),
heeft medio 2017 interne besluitvorming plaatsgevonden over het toe te
passen sanctiebeleid. Bij de formulering van dat beleid, dat door mijn
voorganger is geaccordeerd, zijn alle toen bekende kwantitatieve
gegevens meegewogen. In antwoord op vragen van het lid
Laan-Geselschap van 18 mei 2018 bent u geïnformeerd over de overwegingen om niet alle prestatie-eisen te handhaven (Aanhangsel Handelingen II 2017/18, nr. 2334). Daarnaast is het zo dat één van de prestatieeisen in 2014 reeds is komen te vervallen: uit oogpunt van
lastenvermindering is er destijds bij de inrichting van de digitale verantwoordingsapplicatie, die culturele instellingen dienen te gebruiken, voor
gekozen om niet langer naar specifieke informatie over openingsuren te
vragen. De instellingen in de sector musea, waar deze prestatie-eis
betrekking op had, hebben daar schriftelijk bericht over ontvangen.
1

DUO: Dienst Uitvoering Onderwijs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 8

3

7
Welke stappen heeft u ondernomen sinds u weet dat er structureel maar
bij één van de vier prestatie-eisen over werd gegaan tot sanctionering?
OCW heeft geen stappen ondernomen. Zie ook het antwoord op vraag 8.
8
Wat zijn de mogelijkheden om alsnog over te gaan op het sanctioneren
van instellingen die niet voldeden aan één of meerdere van de prestatieeisen maar tot nu toe nog geen sanctie opgelegd gekregen hebben?
Alle subsidies voor de culturele basisinfrastructuur 2013–2016 zijn
inmiddels vastgesteld. Uit oogpunt van rechtszekerheid biedt de
Algemene wet bestuursrecht slechts beperkte mogelijkheden om over te
gaan tot wijziging van een vaststellingbesluit. Sprake dient te zijn van:
a. feiten of omstandigheden waarvan de subsidieverstrekker bij de
subsidievaststelling redelijkerwijs niet op de hoogte kon zijn en op
grond waarvan de subsidie lager dan overeenkomstig de subsidieverlening zou zijn vastgesteld;
b. een subsidievaststelling waarvan de subsidieontvanger wist of
behoorde te weten dat die onjuist was; of
c. de situatie dat de subsidieontvanger na de subsidievaststelling niet
heeft voldaan aan de subsidie verbonden verplichtingen.
Dit is niet het geval. Ik zie dan ook geen redenen om alsnog over te gaan
tot lagere vaststelling in andere gevallen dan waarin al een herstelsanctie
was opgelegd. Voorafgaand aan de vaststellingen heeft een zorgvuldige
afweging plaatsgevonden om tot deze besluiten te komen.
9
Hoeveel van de ruim 1,9 miljard euro voor subsidies voor de culturele
basisinfrastructuur over de periode 2013–2016 kwam in aanmerking voor
terugvordering als alle prestatie-eisen werden gehandhaafd?
Deze vraag laat zich niet goed beantwoorden, gelet op de aard van de
subsidiesystematiek voor de culturele basisinfrastructuur: het Rijk
verstrekt budgetsubsidies aan culturele instellingen en geen outputfinanciering. Er is dus geen objectieve rekenkundige relatie te leggen tussen
prestatie-eisen en de daarvoor beschikbaar gestelde middelen. Anders
gezegd: het is niet een op een herleidbaar welk deel van de subsidie
bedoeld was voor het behalen van welke prestatie-eis. Daarom is het
onontkoombaar om bij dit soort subsidies bij de vaststelling een rekenregel te hanteren die het mogelijk maakt om bij benadering – en op
zorgvuldige wijze – een sanctiebedrag te koppelen aan een bepaalde mate
van onderprestatie.
Uit oogpunt van bestendig, transparant en voorzienbaar overheidsbeleid
is ervoor gekozen om bij de meest recente vaststellingsronde zo veel
mogelijk aan te sluiten bij de sanctieprincipes van eerdere vaststellingen.
Al te zeer afwijken van het eerdere beleid zou bezwarend kunnen zijn voor
de instellingen. Aldus is er gebruik gemaakt van de volgende rekenformule voor het terugvorderingsbedrag:
kortingsbedrag = [percentage onderprestatie -/- 5 procentpunt] X [1% van
het totaalbedrag van de vierjaarlijkse instellingssubsidie].
Deze formule is eerder door de hoogste bestuursrechter als niet-onredelijk
bevonden.
10
Hoe hoog was het totale sanctiebedrag geweest als alle prestatie-eisen
werden gehandhaafd?
Indien er op basis van de gebruikte formule niet uitsluitend zou zijn
gehandhaafd op reguliere bezoekersaantallen, maar op alle prestatieeisen die op het moment van de vaststelling van toepassing waren, dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 8

4

zou dit – daargelaten de gevallen waarbij het sanctiebedrag om juridische
redenen zou moeten worden gematigd – hebben geresulteerd in een
terugvorderingsbedrag van in totaal € 2.521.299.
11
Hoeveel instellingen haalden één of meerdere van de vier prestatie-eisen
niet? Hoeveel van deze instellingen is er geen sanctie opgelegd?
33 instellingen. 26 instellingen hebben geen herstelsanctie opgelegd
gekregen.
12
Zijn alle instellingen die een onderprestatie lieten zien op het totaal aantal
bezoekers gesanctioneerd?
Ja, bij alle desbetreffende instellingen is de subsidie lager vastgesteld. Bij
één van die instellingen is overigens niet overgegaan tot terugvordering
van het verschil tussen het verleende subsidiebedrag en het vastgestelde
subsidiebedrag. Dit in verband met de zeer geringe hoogte van het bedrag
(€ 214) dat niet in verhouding staat tot de kosten voor de Staat die met
terugvordering gemoeid zijn.
13
Hoeveel van de zeven instellingen die gesanctioneerd zijn omdat zij een
onderprestatie lieten zien op het totaal aantal bezoekers, voldeden ook
niet aan één van de andere prestatie-eisen?
Zes instellingen.
14
Is de maximale sanctie toegepast bij de zeven instellingen die gesanctioneerd werden omdat zij niet voldeden aan de prestatie-eisen? Zo nee, hoe
hoog zou de maximale sanctie voor deze instellingen geweest zijn en hoe
is de hoogte van de daadwerkelijk opgelegde sancties onderbouwd?
Bij zes van de zeven instellingen heeft aan de hand van de formule de
maximale terugvordering plaatsgevonden. In één geval is de belangenafweging die de Algemene wet bestuursrecht voorschrijft zodanig uitgevallen dat een lager bedrag is teruggevorderd (€ 8.576) dan wanneer de
formule onverkort zou zijn toegepast (€ 25.728).
15
Welke acties heeft DUO ondernomen om te voldoen aan de Algemene
verordening gegevensbescherming?
De status ten aanzien van AVG is dat DUO nog niet geheel compliant is,
maar wel in control.
De belangrijkste resultaten die tot nu toe zijn gerealiseerd:
• Aangepast en gevuld verwerkingenregister met meer dan driehonderd
verwerkingen. Hiermee toont DUO aan inzicht te kunnen geven in al
zijn verwerkingen die een relatie hebben met persoonsgegevens.
• Bewustwording DUO breed: awareness-sessies, trainingen, diverse
communicatie-acties.
• Opstellen van nieuwe – en actualiseren van bestaande procedures:
C Rechten van betrokkenen
C Privacy by Design en Privacy by Default.
C Privacystatement
C Privacybeleid DUO
C Gedragsregels digitale werkomgeving
C Geactualiseerd PIA proces
• Verwerkersovereenkomsten vernieuwd: zowel het format als overeenkomsten zelf zijn vernieuwd en geborgd in de processen.
• Verschillende adviezen opgesteld, o.a. over omgaan met big data en
de Rijkscloud.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 8

5

•

–

De verschillende directies hebben input voor het verwerkingenregister
geleverd, en wijzigingen doorgevoerd in hun processen en systemen
op basis van het Privacy by design-model. Met name op het gebied
van selectie en vernietiging – «het schonen» – heeft DUO een
inhaalslag gemaakt; de organisatie gaat hier de komende maanden
mee verder.
Wat DUO in het kader van de AVG al eerder had geregeld was:
C de oprichting van een Meldpunt datalekken
C de aanstelling van een Functionaris Gegevensbescherming

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 34 950 VIII, nr. 8

6