Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

468
Vragen van de leden Kwint en Leijten (beiden SP) aan de Staatssecretarissen
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en van Financiën – Toeslagen en
Douane, over de verplichte dataverstrekking van kinderopvangorganisaties aan
de Belastingdienst (ingezonden 13 augustus 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Van ’t Wout (Sociale Zaken en
Werkgelegenheid) en de Staatssecretaris Van Huffelen (Financiën, Toeslagen
en Douane) (ontvangen 14 oktober 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2019–2020, nr. 4050.
Vraag 1
Kunt u aangeven hoe het besluit tot wijziging van de Regeling Wet kinderopvang in verband met een aanscherping van de administratieve eisen ten
behoeve van de gegevensverstrekking aan de Belastingdienst/Toeslagen tot
stand is gekomen?1
Antwoord 1
In 2018 is SZW, samen met de Belastingdienst/Toeslagen gestart met het
verbetertraject kinderopvangtoeslag. De aanleiding hiervoor was de complexiteit van de systematiek en het grote aantal hoge terugvorderingen onder
ouders. Doelstelling van het programma is het verminderen, met circa
tweederde, van het aantal hoge terugvorderingen (>1000,-) ten opzichte van
2015. In 2015 waren dit ruim 38.000 terugvorderingen. Het verbetertraject is
gericht op het substantieel aanpakken van het probleem en het verbeteren
van de dienstverlening richting ouders, ten einde ouders meer zekerheid te
geven over de hoogte van de kinderopvangtoeslag, zodat hoge terugvorderingen worden geminimaliseerd. Een groot deel van de terugvorderingen
ontstaat doordat wijzigingen in de situatie van ouders niet of niet tijdig
worden doorgegeven aan de Belastingdienst/Toeslagen. Doordat kinderopvangorganisaties maandelijks aan de Belastingdienst/Toeslagen gegevens
verstrekken, kan vroegtijdig worden gesignaleerd of er afwijkingen zijn tussen
deze gegevens en de gegevens bekend bij de Belastingdienst/Toeslagen. De
Belastingdienst/Toeslagen kan dan contact opnemen met de ouder en hen

1

ah-tk-20202021-468
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Regeling van de Staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, tot wijziging van de
Regeling Wet kinderopvang in verband met een aanscherping van de administratieve eisen ten
behoeve van de gegevensverstrekking aan de Belastingdienst/Toeslagen (Stcrt. 2019, 65128).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

ondersteunen bij het eventueel bijstellen van de gegevens. Hiermee kunnen
terugvorderingen in een vroeg stadium worden voorkomen.
In de Regeling Wko worden eisen gesteld aan de inrichting van de administratie van een kindercentrum of gastouderbureau. Voor de wijziging leverde
het gros van de kinderopvangorganisaties alleen aan het einde van het jaar
gegevens aan bij de Belastingdienst/Toeslagen over de afname van kinderopvang; de jaaropgave. Met het wijzigen van artikel 11 van de Regeling Wko is
het voor kinderopvangorganisaties mogelijk de benodigde gegevens, voor het
tussentijds signaleren, maandelijks aan de Belastingdienst te verstrekken en
is het voor de Belastingdienst mogelijk deze gegevens bij de kinderopvangorganisaties op te vragen. Vanaf 2021 is het maandelijks leveren van deze
gegevens verplicht. Met de gegevens over het gebruik van de kinderopvang
van het lopende berekeningsjaar kan de Belastingdienst/Toeslagen vaker en
eerder ouders ondersteunen in het tijdig doorgeven van wijzigingen.
Ik geef u hiervan graag twee voorbeelden:
1. Opvanguren: De kinderopvangorganisatie geeft maandelijks door
hoeveel opvanguren zijn afgenomen per kind. De Belastingdienst/
Toeslagen kan deze uren vervolgens vergelijken met het aantal uren per
kind waarvoor toeslag is aangevraagd. Indien voor meer uren opvang is
aangevraagd dan wordt afgenomen, ontvangt de ouder mogelijk te veel
kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst kan de ouder hierover
informeren. Het is vervolgens aan de ouder om de toeslagaanvraag
controleren en indien gewenst zelf aan te passen. Hiermee kan een
terugvordering worden voorkomen.
2. Type opvang: De kinderopvangorganisatie geeft maandelijks aan de
Belastingdienst/Toeslagen door welk type opvang wordt afgenomen
(dagopvang, buitenschoolse opvang (bso) of gastouderopvang). Voor de
verschillende typen opvang geldt een ander uurtarief. Als een kind naar
de basisschool gaat, wordt een overstap gemaakt van de dagopvang
naar de bso. Bij deze overgang neemt het aantal opvanguren doorgaans
substantieel af. Ook geldt voor de bso een lager maximum uurtarief.
Indien de wijziging niet door de ouder wordt doorgegeven, blijft de
ouder kinderopvangtoeslag voor dagopvang ontvangen. De ouder
ontvangt dan te veel kinderopvangtoeslag. De Belastingdienst kan de
ouder hierover informeren. De ouder kan vervolgens controleren of
inderdaad sprake is van een overgang van dagopvang naar bso en de
toeslagaanvraag hierop aanpassen. Hiermee kan een terugvordering
worden voorkomen of beperkt.
Vraag 2
Welke organisaties en stakeholders zijn geraadpleegd over het besluit dat een
kinderopvang per maand gegevens over opvang moet verstrekken aan de
Belastingdienst/Toeslagen, in plaats van ééns per jaar? Kunt u de Kamer
informeren hoe de organisaties en stakeholders hebben gereageerd op dit
voorstel?
Antwoord 2
Tijdens de uitwerking van het verbetervoorstel maandelijkse gegevenslevering zijn veldpartijen actief betrokken. Ieder kwartaal heeft een panelsessie
plaatsgevonden met branche- en oudervertegenwoordiging (BK, BMK, VGOB,
BOiNK en VWO) en deelnemers uit kinderopvangorganisaties en gastouderbureaus. Deze sessies waren bedoeld om met de sector in gesprek te gaan
over de vormgeving van de maatregel, juist om feedback en inbreng te
ontvangen van de sector op de wijziging in gegevenslevering. Met hen is
onder andere de set aan gegevens die maandelijks nodig zijn besproken.
De branche en andere stakeholders hebben in het bijzonder het belang van
het goed informeren van ouders over deze wijziging benadrukt. Ook is
uitvoerig stilgestaan bij de juistheid van de gegevens, de verantwoordelijkheid daarvoor en hoe er wordt geacteerd op het moment een kinderopvangorganisatie onjuiste informatie verstrekt. Ouders mogen niet de dupe worden
van onjuist aangeleverde gegevens. De gegevens zullen daarom alleen
worden gebruikt voor het afgeven van een signaal richting de ouders. De
ouder zelf voert op basis van dat signaal al dan niet een wijziging door in zijn
aanvraag voor de kinderopvangtoeslag. Dit wordt op dit moment getest in
een pilot met 300 ouders. De Belastingdienst/Toeslagen past op basis van
deze gegevens niet zelfstandig (de hoogte van) het voorschot van ouders aan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Wel is door de Belastingdienst/Toeslagen de wens uitgesproken te onderzoeken wat de mogelijkheden zijn, met instemming van ouders voor hen die dat
willen, om de Belastingdienst/Toeslagen zelf te laten aanpassen.
De inbreng van de branche is, naast hun voortdurende betrokkenheid bij de
ontwikkeling van de gegevenslevering, op twee momenten in het bijzonder
van belang geweest: tijdens de Gateway review op het verbetertraject
kinderopvangtoeslag van medio 2019 en de procedure voor de vaststelling
van de concept-regeling voor maandelijkse gegevenslevering.
De Gateway review – waarin ook de branche is gehoord – liet zien dat het
tempo voor invoering van gegevenslevering aanvankelijk te ambitieus is
geweest. Dit heeft geleid tot een behoedzamere aanpak waarin de kwaliteit
van de gegevens centraal kwam te staan. Er is daarom ook een zogenoemd
ingroeijaar (2020) geïntroduceerd. De Tweede Kamer is hierover geïnformeerd
in de voortgangsbrief van juni 2020.2
In de vaststelling van de conceptregeling Wko zijn daarnaast, ook verschillende toetsen uitgevoerd die horen bij een regelgevingstraject, zoals de
MKB-toets, de Administratieve Lasten toets en de uitvoeringstoets door de
Belastingdienst/Toeslagen. Daarnaast zijn adviezen ingewonnen bij de
functionarissen gegevensbescherming van de Belastingdienst/Toeslagen en
het Ministerie van SZW en is de Autoriteit Persoonsgegevens om advies
gevraagd. De uitkomsten van deze toetsen en adviezen zijn opgenomen in de
toelichting bij de regeling Wko zoals die in de Staatscourant van 29 november 2019 is gepubliceerd.3
Vraag 3
Erkent u dat er in juni 2019 al zorgen waren over de gegevensaanlevering en
de mate waarin dat op een goede manier geregeld wordt?4
Antwoord 3
Vanaf het begin van het verbetertraject zijn het ministerie en de
Belastingdienst/Toeslagen in gesprek met de branche en oudervertegenwoordiging. Dit om eventuele zorgen van de branche en van ouders te horen en
weg te nemen. Ook heeft de Gateway review van medio 2019 een aantal
aandachtspunten naar voren gebracht, waaronder het belang van een
zorgvuldige omgang met informatie en het goed informeren van ouders over
de werking van de kinderopvangtoeslag. Op basis daarvan is voor een andere
aanpak gekozen, zoals een groeijaar, waarover uw Kamer is geïnformeerd in
de voortgangsbrief. Ook is in september een communicatiecampagne gestart
om ouders beter te informeren over de werking van de toeslagen en het
belang om tijdig wijzigingen door te geven die van invloed kunnen zijn op de
hoogte van het te ontvangen voorschot.
Vraag 4
Op welke wijze zijn de pilots waarover uw voorganger sprak in het algemeen
overleg Kinderopvang geëvalueerd? Kunt u die evaluaties naar de Kamer
sturen?
Antwoord 4
In de Kamerbrief van 17 oktober 20195 is de gefaseerde implementatiestrategie toegelicht om kinderopvangorganisaties en gastouderbureaus aan te laten
sluiten bij het maandelijks leveren van gegevens. Deze aansluitstrategie is
afgestemd met de branche- en oudervertegenwoordigers.
Onderdeel van deze implementatiestrategie is het uitvoeren van een aantal
pilots, zodat Belastingdienst/Toeslagen kan vaststellen wat de kwaliteit is van
de maandelijkse gegevenslevering.
De pilot hield in dat op basis van de maandelijkse gegevens die
Belastingdienst/Toeslagen al ontvangt van convenanthouders POBR16 in 2019
een beperkte groep ouders is gebeld om hen te informeren over een
2

Kamerstuk 31 322, nr. 414
Staatscourant, nr. 65128
4
Kamerstuk 31 322, nr. 199.
5
Kamerstuk 31 322, nr. 406
6
Partnerschapovereenkomst 1 bankrekeningnummer: op basis van deze overeenkomst kunnen
kinderopvangorganisaties – na toestemming van de ouder – de kinderopvangtoeslag rechtstreeks van de Belastingdienst ontvangen.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

afwijking tussen de gegevens in de aanvraag kinderopvangtoeslag en de
gegevens die bekend waren bij de kinderopvangorganisatie.
Belangrijkste conclusie uit deze gesprekken met ouders is dat de
Belastingdienst/Toeslagen de opvanggegevens van kinderopvangorganisaties
niet zonder meer kan overnemen. Vanuit het Verbetertraject is met kinderopvangorganisaties geïnventariseerd wat hiervan de achterliggende oorzaken
zijn en wat nodig is om de maandelijkse leveringen zorgvuldig te gebruiken
met het oog op vroegsignalering en een goede dienstverlening aan ouders.
De Belastingdienst/Toeslagen neemt het lopende jaar de tijd om kinderopvangorganisaties in staat te stellen maandelijks gegevens te leveren met
voldoende kwaliteit. In juli 2020 hebben 300 ouders een attentiebrief
ontvangen waarin de ouders gevraagd wordt om te bekijken of het voorschot
nog steeds op basis van de juiste gegevens is verleend. Indien de ouder een
wijziging doorgeeft wordt het voorschot aangepast. De ouders die niet
hebben gereageerd op de brief zijn na 2 weken gebeld. Het doel van het
nabellen was om de ouders te helpen. Het is uitdrukkelijk niet bedoeld om
toezicht te houden. Dit najaar informeer ik de Kamer over de resultaten van
deze pilot.
Vraag 5
Kunt u aangeven waarom ervoor gekozen is om de verplichte maandelijkse
dataverstrekking van kinderopvangorganisaties aan de Belastingdienst/
Toeslagen in een ministeriële regeling te regelen en niet via een wettelijke
regeling met bijpassende toetsing door het parlement?
Antwoord 5
In de Regeling Wko worden, op basis van artikel 1.53 van de Wet Kinderopvang, eisen gesteld aan de inrichting van de administratie van een kindercentrum of gastouderbureau. De gegevens zoals die in de ministeriële regeling
waren opgenomen, waren niet afdoende om tussentijds het voorschot te
controleren en zo nodig ouders te informeren over het aanpassen van de
gegevens in het portaal.
Met de wijziging van de regeling worden de administratieve eisen, die op
verzoek aan de Belastingdienst/Toeslagen verstrekt moeten worden,
uitgebreid. Het gaat om gegevens die veelal door kinderopvangorganisaties
al in de administratie worden bijgehouden, bijvoorbeeld de gegevens die
nodig zijn om aan hun fiscale verplichtingen te voldoen. Deze wijziging is per
1 januari 2020 in werking getreden.
Het jaar 2020 wordt gebruikt om de nieuwe wijze van levering en dienstverlening aan de ouders in te richten en uit te voeren. De Belastingdienst/
Toeslagen benadert kinderopvangorganisaties gericht om op vrijwillige basis
te starten met de maandelijkse gegevenslevering. Vanaf 2021 worden
kinderopvangorganisaties gehouden aan de maandelijkse leveringsplicht. Tot
die tijd hebben kinderopvangorganisaties de tijd om aan de nieuwe gegevenslevering te wennen.
De insteek is om de levering van gegevens aan de Belastingdienst/Toeslagen
maandelijks en op eigen beweging door alle kinderopvangorganisaties te
laten plaatsvinden. Op dit moment moet de Belastingdienst/Toeslagen het
periodiek uitvragen bij de organisaties. Dit vergt een aanpassing van het
Uitvoeringsbesluit Algemene wet inkomensafhankelijke regelingen (Uitvoeringsbesluit Awir). De Belastingdienst/Toeslagen heeft op grond van het
Uitvoeringsbesluit Awir (artikel 1a) reeds de bevoegdheid gegevens bij
kinderopvangorganisaties op te vragen. In het Uitvoeringsbesluit Awir dient
verduidelijkt te worden dat gegevens maandelijks door de kinderopvangorganisaties aan Belastingdienst/Toeslagen worden geleverd. De grondslag voor
de eisen aan de administratie van kinderopvangorganisaties is opgenomen in
de Wko, met bijbehorende uitwerking in de regeling Wko.
Deze wijziging is beoogd per 1 januari 2021 en moet nog getoetst worden
door het parlement. Vanaf dat moment worden kinderopvangorganisaties
gehouden aan de maandelijkse leveringsplicht.
Vraag 6
Bent u het eens met de stelling: juist een fundamentele wijziging in het
verplicht delen van persoonsgegevens behoort via een wet te worden
voorgesteld, zodat die kan worden besproken in de Staten-Generaal? Zo
neen, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Antwoord 6
De juistheid van de gegevens waarop de hoogte van de kinderopvangtoeslag
is gebaseerd dient te worden vastgesteld. Door actuele gegevens maandelijks
te ontvangen van kinderopvangorganisaties kan op basis van actuele
informatie bekijken of de hoogte juist is. Als de gegevens afwijken neemt de
Belastingdienst/Toeslagen contact op met de ouder.
Het is correct dat als er sprake is van verwerking van persoonsgegevens, er
op grond van de Algemene verordening gegevensbescherming toestemming
moet worden gegeven voor de verwerking of moet er een wettelijke
grondslag voor de gegevenslevering zijn. In dit geval is sprake van een
wettelijke grondslag. Zoals ik in bovenstaande antwoorden aangeef bestaat er
reeds een wettelijke grondslag voor de gegevenslevering door kinderopvangorganisaties.
De verwerking is noodzakelijk om te voldoen aan een wettelijke verplichting
die op de verwerkingsverantwoordelijke rust, namelijk de Belastingdienst/
Toeslagen en de kinderopvangorganisatie. Op grond van de Awir wisselen de
Belastingdienst/Toeslagen, de inspecteur en de ontvanger (ouder die KOT
ontvangt) gegevens en inlichtingen uit die nodig zijn voor de uitvoering van
de wet (artikel 39, eerste lid, Awir). Als een voorschot is verleend, is de
aanvrager verplicht bepaalde wijzigingen door te geven (artikel 17 Awir jo.
artikel 5 Uitvoeringsregeling Awir). Daarnaast is een aanvrager, partner of
medebewoner verplicht mogelijk relevante gegevens en inlichtingen te
verstrekken, als Belastingdienst/Toeslagen daarom vraagt (art. 18 Awir).
Artikel 11, eerste lid, van de Regeling Wko stelt dat de administratie van een
kindercentrum of gastouderbureau zodanig is ingericht dat op verzoek van de
Belastingdienst/Toeslagen tijdig, de in het artikel genoemde gegevens,
kunnen worden verstrekt. De Belastingdienst/Toeslagen heeft op grond van
artikel 38 van de Awir en het Uitvoeringsbesluit Awir de bevoegdheid deze
gegevens op te vragen. Er is dus een wettelijke grondslag voor het delen van
de persoonsgegevens.
De wettelijke grondslag wordt nu aangepast, zodat onder meer deze
gegevens ook op eigen beweging maandelijks worden geleverd. Het
wetsvoorstel Wet verbetering uitvoerbaarheid toeslagen beoogd de Awir met
ingang van 1 januari 2021 te wijzigen. De verplichting voor onder meer
administratieplichtigen en verhuurders om aan de Belastingdienst/Toeslagen
desgevraagd de gegevens en inlichtingen te verstrekken die van belang zijn
voor de uitvoering van de Awir, of een inkomensafhankelijke regeling, volgt
vanaf dat moment uit de wet. Daarnaast wordt in de Awir een grondslag
opgenomen om instanties aan te wijzen die uit eigen beweging gegevens
moeten verstrekken aan de Belastingdienst/Toeslagen. Hiermee wordt een
grondslag in wet in formele zin gecreëerd voor de structurele maandelijkse
gegevenslevering uit eigen beweging.
De wijziging van de Awir zal meelopen in het Belastingplan 2021 en de
wijziging van het Uitvoeringsbesluit Awir loopt mee met het Eindejaarsbesluit
2021 van het Ministerie van Financiën. Het Belastingplan 2021 zal besproken
worden in het parlement.
Vraag 7
Welke juridische analyses, notities of adviezen liggen ten grondslag aan het
inzetten van een ministeriële regeling in plaats van een wetstraject met
betrekking tot deze wijziging van de Regeling Wet kinderopvang? Kunt die
analyses, notities of adviezen naar de Kamer sturen?
Antwoord 7
Zoals hiervoor is aangegeven, wordt er een wettelijke basis gecreëerd voor
de structurele maandelijkse gegevenslevering van de kinderopvangorganisaties aan de Belastingdienst/Toeslagen. Een analyse waaruit blijkt dat er geen
wettelijke grondslag nodig is, is er niet, aangezien er een wetstraject loopt.
Vraag 8
Kunt u de Privacy Impact Analyse die gemaakt is naar de Kamer sturen,
alsmede de adviezen die de Functionaris Gegevensbescherming heeft
gegeven en die u zegt te zullen opvolgen?7
7

Kamerstuk 31 066, nr. 674.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5

Antwoord 8
Bij beantwoording van deze Kamervragen stuur ik u tevens een set aan
bijlagen8. In bijlage I vindt u de PIA voor het wijzigingen van de regeling
Wko. Daarbij vindt u in bijlage II het advies van de FG hierop. In bijlage III en
IV vindt u de PIA voor het rechtmatig toekennen van de kinderopvangtoeslag
door proactief te signaleren, met daarbij horend advies van de FG.
Herleidbare gegevens van ambtenaren onder directeurenniveau zijn uit
privacyoverwegingen weggelakt uit deze bijlagen9.
Vraag 9, 10
Waarom voorziet de regeling kennelijk doelbewust niet in de mogelijkheid
voor ouders om toestemming te geven, zoals blijkt uit voortgangsrapportage?
Erkent u dat er een mogelijkheid van een opt-out moet worden geboden bij
gegevensdeling van iemand met derde partijen? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 9, 10
De aanpassing van Wet- en regelgeving (Awir, Uitvoeringsbesluit Awir en
Regeling WKO) voorziet er in dat maandelijkse gegevenslevering kan
plaatsvinden op basis van de door de kinderopvangorganisaties geadministreerde gegevens. Met deze wijziging wordt geregeld dat kinderopvangorganisaties, zonder expliciete toestemming van ouders, (persoons)gegevens ook
maandelijks kunnen verstrekken aan de Belastingdienst/Toeslagen. Deze
gegevens werden nu reeds jaarlijks geleverd door kinderopvangorganisaties
aan de Belastingdienst/Toeslagen. Aangezien er sprake is van een wettelijke
grondslag voor de levering van de gegevens, is niet voorzien in de mogelijkheid voor ouders om toestemming te geven. Hiermee is het intrekken van
toestemming ook niet aan de orde. In de regelgeving wordt niet voorzien in
mogelijkheid van opt-out.
De gegevens worden gebruikt voor het bepalen van het recht op kinderopvangtoeslag en zijn in het belang van een grote groep ouders omdat hiermee
(hoge) terugvorderingen worden voorkomen. Het alternatief dat kinderopvangorganisaties hiervoor expliciet toestemming aan ouders vragen en dit
administreren, wordt als een te grote administratieve last gezien. Bovendien
geldt dat voor de doelgroep die het meest gebaat is bij de levering (ouders
met een lager doenvermogen) de kans juist groter is dat deze niet reageren
op een verzoek om toestemming om te leveren. Deze groep zou geen baat
hebben bij de maatregel als er alleen met toestemming geleverd mag
worden.
Het proces van verwerking van de gegevens bij de Belastingdienst/Toeslagen
is zo ingericht dat gegevens van ouders die geen kinderopvangtoeslag
ontvangen, wordt verwijderd. Daarnaast hebben ouders het recht:
• De Belastingdienst/Toeslagen te vragen om inzage in de hem/haar
betreffende persoonsgegevens en een toelichting daarop (conform artikel
15 AVG);
• Van rectificatie van de hem/haar betreffende onjuiste persoonsgegevens
(conform artikel 16 AVG);
• Onder voorwaarden gegevens te laten verwijderen (artikel 17 AVG).
Indien de ouder niet wil dat zijn/haar gegevens door de kinderopvangorganisatie met de BD worden gedeeld, moet hij/zij bezwaar kenbaar maken bij de
kinderopvangorganisatie. De kinderopvangorganisatie besluit vervolgens of
de gegevens wel of niet worden verwijderd uit de levering.
Vraag 11
Erkent u dat deze massale dataverzameling in strijd is met privacy-verdragen
en -grondrechten zoals het Europese Verdrag van de Rechten van de Mens en
de UN-resolutie 68/167? Zo nee, wat is volgens u de rechtvaardiging voor de
massale dataverzameling en deze privacyregels?

8
9

Raadpleegbaar via tweedekamer.nl
Raadpleegbaar via tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

6

Antwoord 11
Persoonsgegevens behoren tot de persoonlijke levenssfeer en worden
daarom beschermd door de Grondwet en het Europees Verdrag voor de
Rechten van de Mens (EVRM). Structurele gegevenslevering door kindercentra en gastouderbureaus aan de Belastingdienst/Toeslagen is een inmenging
in de persoonlijke levenssfeer («private life»), zodat de maatregel aan het
EVRM moet worden getoetst. Het EVRM vereist dat de maatregel bij wet is
voorzien, de betreffende wet voldoende toegankelijk is en de maatregel
voldoende voorzienbaar is. De maatregel voldoet hieraan omdat hij wordt
opgenomen in het Uitvoeringsbesluit Algemene wet inkomensafhankelijke
regelingen (Awir) dat zijn grondslag vindt in artikel 38 Awir.
Daarnaast is reeds wettelijk geregeld welke gegevens gedeeld worden. Dit
zijn de gegevens die op grond van de Wet Kinderopvang (Wko) in de
administratie van een kindcentrum of gastouderbureau moeten worden
opgenomen. Daarbij zijn deze gegevens beperkt tot die gegevens die
noodzakelijk kunnen zijn voor de uitvoering van de taak van de
Belastingdienst/Toeslagen (in dit geval uitvoering van art 38 Awir): deze
gegevens zijn nodig om het voorschotbedrag en definitieve vaststelling van
de kinderopvangtoeslag te bepalen.
Tot slot vereist het EVRM dat een inmenging in de persoonlijke levenssfeer
noodzakelijk is in een democratische samenleving. Deze noodzaak is gelegen
in de noodzaak om het ontstaan van (problematische) toeslagschulden te
voorkomen. Dit is in het belang van een grote groep ouders omdat op deze
manier veel hoge terugvorderingen kunnen worden voorkomen. Het
alternatief, dat kinderopvangorganisaties hiervoor expliciet toestemming aan
ouders vragen en dit administreren, wordt als een te grote administratieve
last voor kinderopvangorganisaties gezien. Door de gegevens maandelijks te
ontvangen kan de Belastingdienst/Toeslagen ouders eerder informeren dat
het werkelijke gebruik van kinderopvang afwijkt van de door ouder opgegeven schatting in de toeslagaanvraag en zo een (hoge) terugvordering van de
kinderopvangtoeslag voorkomen.
Vraag 12
Op grond van welke informatie en concepttekst heeft de Autoriteit Persoonsgegevens (AP) destijds een blanco advies gegeven? Bent u bereid een
hernieuwd advies te vragen met de uiteindelijke tekst van de regeling, mede
ook in het licht van de nadere bevindingen die de AP in de zomer heeft
gepubliceerd?
Antwoord 12
Zowel SZW als de Belastingdienst/Toeslagen hebben een PIA uitgevoerd over
de maandelijkse gegevenslevering. Voor beide PIA’s is een akkoord afgegeven. Sinds dit akkoord is de set aan gegevens die geleverd moet worden
door kinderopvangorganisaties niet gewijzigd. Een hernieuwd advies is dan
ook niet nodig. Wel is voor de wijziging van het Uitvoeringsbesluit Awir
opnieuw advies gevraagd van de AP. Dit betreft immers een aanpassing van
een besluit waarbij een nieuw advies ingewonnen dient te worden. Inmiddels
is het advies binnen en zijn er geen opmerkingen gemaakt door de AP.
Vraag 13
Kunt u stapsgewijs uiteenzetten hoe de Belastingdienst de verzamelde data
gaat verwerken en opslaan?
Antwoord 13
Het proces start met een opdracht om een nieuwe kinderopvangorganisatie te
autoriseren voor het maandelijks leveren van de gegevens over de opvang.
De kinderopvangorganisatie ontvangt een autorisatie waarmee de gegevens
maandelijks kunnen worden geüpload. Na het uploaden worden de gegevens
beschikbaar gemaakt voor controle op juistheid en volledigheid. Indien nodig
worden ontbrekende gegevens aangevuld dan wel opnieuw opgevraagd.
Vervolgens wordt deze informatie ter beschikking gesteld aan de (data)specialisten van Belastingdienst/Toeslagen voor controle met de gegevens
uit de toeslagaanvragen in het toeslagen verstrekkingen systeem. Op basis
van deze vergelijking wordt vastgesteld of het voorschot voor het juiste
bedrag is vastgesteld. Afhankelijk van de hoogte (en relevantie) van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

7

vastgestelde afwijking ontvangt de burger een signaal van de eventuele
afwijking.
De verzamelde data in dit hele proces wordt verwerkt conform de wet- en
regelgeving (AVG, Awir). De data wordt opgeslagen op de servers, in beheer
bij de IT-afdeling van de Belastingdienst/Toeslagen, conform de geldende
bewaartermijnen.
Vraag 14
Welke mogelijkheden hebben ouders om inzicht te krijgen in de verzamelde
gegevens om onder andere de juistheid te controleren?
Antwoord 14
Ouders kunnen bij kinderopvangorganisaties navragen welke gegevens zij
opsturen aan de Belastingdienst/Toeslagen. De Belastingdienst/Toeslagen
ontvangt maandelijks deze gegevens. Wanneer de Belastingdienst/Toeslagen
een afwijking constateert tussen de gegevens bij hen bekend en de geleverde
set door de kinderopvangorganisatie, dan onderneemt hij actie door de ouder
hierop te attenderen. Vervolgens kunnen ouders zelf controleren of de
gegevens juist zijn en waar nodig de gegevens wijzigen.
Vraag 15
Heeft u, naar aanleiding van de toeslagenaffaire, de richtlijnen voor het
verzamelen van data aangepast om problemen met deze nieuwe datastromen
te voorkomen? Zo ja, welke richtlijnen zijn aangepast? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 15
Op basis van dit punt is geen aangepaste richtlijn gedefinieerd. Hiervoor was
geen aanleiding omdat er geen relatie is tussen de toeslagenaffaire en de
datarichtlijnen. De toeslagaffaire is met name het gevolg geweest van de
aanpak van de Belastingdienst/Toeslagen in de fraudebestrijding en daarmee
de beoordeling van specifieke situaties bij toeslaggerechtigden. De aanleiding
voor de maandelijkse datalevering is gelegen in het verbeteren van de
dienstverlening richting ouders en daarmee de problematiek van hoge
terugvorderingen aan te pakken, niet in het verscherpen van het toezicht.
Vraag 16
Kunt u zich voorstellen dat na alle recent op tafel gekomen feiten als het gaat
om het niet kunnen verweren tegen verwijten van Belastingdienst/Toeslagen,
alsmede als het in strijd met privacy handelen binnen de Belastingdienst, er
grote zorgen leven over de gegevensdeling?
Antwoord 16
Gelet op de berichtgeving rond de Belastingdienst/Toeslagen, kan ik mij
voorstellen dat burgers bezorgd kunnen zijn over privacy en de gelegenheid
om in verweer te komen. Daar is dan ook nauwgezet mee omgegaan in de
opzet ervan door een toets (Privacy Impact Analyse) uit te voeren op de
AVG-vereisten. Daarnaast worden er Belastingdienst-breed stappen ondernomen om de rechtszekerheid van burgers te beschermen. Voor specifiek
voorliggende maatregel is het ook zo dat er geen handelingen verricht
worden door Belastingdienst/Toeslagen, anders dan het signaleren van een
mogelijke afwijking in de gegevens richting ouders.
Vraag 17
Wat zijn de consequenties voor ouders en/of kinderopvangorganisaties als zij
weigeren mee te doen?
Antwoord 17
Kinderopvangorganisaties zijn vanaf 1 januari 2021 (na aanpassing van het
Uitvoeringsbesluit Awir) verplicht maandelijks de relevante gegevens te
leveren aan de Belastingdienst/Toeslagen. Wanneer organisaties weigeren
gegevens te leveren, kan een vergrijpboete worden opgelegd. Ouders kunnen
niet worden verplicht gegevens te leveren aan kinderopvangorganisaties. Om
aanspraak te maken op kinderopvangtoeslag zijn ouders uiteindelijk wel
verplicht desgevraagd relevante gegevens te delen met de Belastingdienst/
Toeslagen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

8

Vraag 18
Klopt het dat er in de afgelopen periode verschillende stakeholders rond de
Kinderopvang hebben aangegeven dat de gegevensdeling problematisch is?
Zo ja, wat is uw antwoord hierop geweest?
Antwoord 18
Bij de uitwerking van de maandelijkse gegevenslevering zijn branche- en
ouderpartijen actief betrokken. Zij hebben daarbij aangegeven het doel van
dit traject te ondersteunen. Dit jaar zijn diverse informatiebijeenkomsten
georganiseerd voor kinderopvangorganisaties om hen te ondersteunen bij het
realiseren van de maandelijkse gegevenslevering. Tijdens de informatiebijeenkomsten eerder dit jaar hebben enkele kinderopvangorganisaties hun
zorg geuit over de verandering van jaarlijkse gegevenslevering naar
maandelijkse gegevenslevering. De kinderopvangorganisaties waren met
name bezorgd over mogelijke administratieve lasten en technische ondersteuning. De Belastingdienst zet zich in om deze kinderopvangorganisaties zo
goed mogelijk te ondersteunen. Met de gefaseerde aansluiting van kinderopvangorganisaties zorgt de Belastingdienst ervoor dat stapsgewijs begeleiding
aan kinderopvangorganisaties geboden kan worden. Ook de kwaliteit van de
gegevenslevering is hierbij van belang. Daarnaast worden veldpartijen, zoals
branchevertegenwoordiging en het Waarborgfonds Kinderopvang, betrokken
bij de verdere aanpak en ondersteuning dit jaar om kinderopvangorganisaties
bij de gegevenslevering te laten aansluiten.
Vraag 19
Kunt u deze vragen beantwoorden vóór 1 september 2020?
Antwoord 19
We doen ons best de antwoorden op gestelde Kamervragen zo snel mogelijk
te formuleren. Hierbij is volledigheid leidend. Het is niet gelukt dit te doen
voor 1 september 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

9