advies

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl
KvK Utrecht 30276683

e

Advies 54 OMT aan BAO: MenW
5 juli 2018

T 030 274 91 11
F 030 274 29 71
info@rivm.nl

A. Samenvatting situatie
Aanleiding OMT
Sinds oktober 2015 is er in Nederland een toename van het aantal invasieve
meningokokkeninfecties veroorzaakt door Neisseria meningitidis serogroep W
(MenW). In juni 2017 is er daarom een Deskundigenberaad bijeen gekomen. Na
advies van dit Deskundigenberaad en BAO heeft de toenmalige minister van VWS
besloten de MenC-vaccinatie voor kinderen van 14 maanden te vervangen door
een MenACWY-vaccinatie en aan jongeren van 14 jaar MenACWY-vaccinatie aan
te bieden. Gezien de doorgaande stijging van het aantal MenW-infecties in het
afgelopen jaar is het doel van dit OMT om de huidige toename van het aantal
ziektegevallen van MenW te evalueren en te bepalen of de huidige strategie voor
MenW vaccinatie nog voldoet of dat uitbreiding van het vaccinatie-aanbod nuttig
is.
In dit 54e OMT zijn adviezen opgesteld met betrekking tot de verwachte
ontwikkeling van het aantal ziektegevallen door MenW, en de uitbreiding van het
vaccinatie-aanbod naar andere leeftijdsgroepen.

B. Het advies
Vraag 1a: Hoe is de actuele situatie met betrekking tot MenW en wat is
de verwachte ontwikkeling in de toekomst?
Advies 1a:
In Nederland is sprake van een toename van het aantal ziektegevallen door
MenW. Het reproductiegetal bedraagt circa 1.5. Dit betekent dat zonder
aanvullende maatregelen het aantal patiënten vooralsnog verder zal toenemen.
Met moleculaire technieken is aangetoond dat er sprake is van transmissie binnen
Nederland van een bepaalde virulente kloon en dat de verheffing niet het
resultaat is van verscheidene introducties vanuit andere landen. In 2017 werden
er gemiddeld 6 patiënten per maand gerapporteerd. In 2018 zijn dit er tot nu toe
10 per maand. De verwachting is dat – ondanks het huidige vaccinatie-aanbod
aan kinderen van 14 maanden en (na 1 oktober) 14 jaar – de stijging van MenW
nog zal doorzetten. De leeftijdsgroepen waarin de incidentie van MenW het
hoogst is, zijn kinderen jonger dan 5 jaar (vooral 0-2 jarigen), adolescenten en
jong volwassenen (14-20 jarigen), en volwassenen vanaf 50 jaar (en dan met
name boven 65 jaar). Vanaf 2015 zijn er 32 patiënten overleden (16%). De
sterfte is het hoogst onder de adolescenten.

Concept

1 van 2

Vraag 1b: Is uitbreiding van het vaccinatie-aanbod naar andere
leeftijdsgroepen nuttig?
Advies 1b:
Het aantal MenW-infecties neemt nog steeds toe. Adolescenten en jong
volwassenen spelen een belangrijke rol bij de transmissie van MenW, ook naar
andere leeftijdsgroepen. Om de toename van MenW zo snel mogelijk af te
remmen en te stabiliseren (het reproductiegetal tot 1.0 of zelfs lager terug te
brengen) adviseert het OMT om een vaccinatiecampagne met MenACWY-vaccin te
implementeren voor de geboortecohorten 2001 /2002/2003 en geboortecohort
2004 t/m 30 april, opdat eind 2019 ten minste aan alle dan 15 tot en met 18jarigen MenACWY-vaccinatie aangeboden is. Er zijn 2 vaccins op de markt
(Nimenrix en Menveo) die beide geschikt zijn voor deze leeftijdsgroepen. Op dit
moment lijkt er voldoende vaccin beschikbaar om bovenstaande
geboortecohorten in de loop van 2019 te gaan vaccineren. Het OMT adviseert om
de vaccinatiecampagne zo snel mogelijk uit te voeren omdat het effect op het
aantal ziektegevallen dan het grootst is. Deze maatregel is bovendien
kosteneffectief volgens onderzoek van het RIVM (tussen de 7000-17000 euro per
QALY, afhankelijk van de modelaannames met betrekking tot dragerschapsduur
en de vaccineffectiviteit).
Voorlopige gegevens uit Engeland (waar eerder sprake was van een verheffing)
laten zien dat vaccinatie van adolescenten een direct effect heeft in de
gevaccineerde groepen en mogelijk ook al een indirect effect in oudere
leeftijdscategorieën.
Het OMT hecht eraan te onderstrepen dat er wetenschappelijk gezien nog veel
onzeker is over de epidemiologie en overdracht van MenW. Echter, de toename
van het aantal gevallen waarbij de top nog niet in zicht is en de relatief hoge
sterfte door MenW leidt tot bovenstaand advies tot een vaccinatie in deze
leeftijdsgroep.
Bovenvermelde vaccinatiecampagne dient plaats te vinden naast voortzetting van
het huidige beleid om MenACWY-vaccinatie aan te bieden op 14 maanden en in
het jaar waarin jongeren 14 jaar worden.
Aanvullend onderzoek:
Het OMT adviseert om deskundigen een onderzoeksvoorstel te laten uitwerken
naar het effect van de vaccinatiecampagne op het dragerschap van
meningokokken onder adolescenten (bijvoorbeeld door een
dragerschapsonderzoek voor en na de vaccinatiecampagne van 2019 uit te
voeren).
Tevens constateert het OMT dat de toename van MenW ook ouderen treft, in het
bijzonder 65-plussers. Er zijn nog geen data beschikbaar over de
immunogeniciteit en werkzaamheid van het MenACWY-vaccin onder deze
ouderen. Het OMT adviseert een immunogeniciteitsonderzoek onder ouderen
boven de 65 jaar uit te voeren.

CONCEPT

Pagina 2 van 3

Publiciteit en communicatie
Zodra het BAO bovenstaande adviezen heeft bekrachtigd en de staatssecretaris
hier een besluit over heeft genomen, zal het CIb het gekozen beleid eerst
kenbaar maken aan professionals en vervolgens het publiek. Het is belangrijk dat
professionals tijdig op de hoogte zijn zodat zij publieksvragen kunnen
beantwoorden. Zolang de aanbesteding nog niet rond is zal met
terughoudendheid gecommuniceerd moeten worden naar het algemeen publiek.

CONCEPT

Pagina 3 van 3