Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1638

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 juni 2016
Tijdens het Verslag van een Algemeen Overleg (VAO) van 28 april 2016 is
de motie Bruins/Teeven aangenomen met het verzoek aan de regering om
een juridische quick scan uit te voeren naar de toepasbaarheid van de
lesser duty rule in bijzondere omstandigheden (Kamerstukken 21 501-02,
nr. 1613). Met deze brief voert het kabinet de motie uit.
Conform het mondelinge verzoek van het Kamerlid Teeven tijdens dit VAO
heeft het kabinet uw Kamer op 23 mei geïnformeerd via het verslag van
de Raad Buitenlandse Zaken/Handel van 13 mei 2016 over de wijze
waarop de motie wordt uitgevoerd en met name de wijze waarop de
onderzoeksvraag ten aanzien van de juridische quick scan wordt ingericht
(Kamerstukken 21 501-02, nr. 1629).
De in dit verslag geformuleerde onderzoeksvraag luidt: «wat zijn de
juridische mogelijkheden om de lesser duty rule in bijzondere omstandigheden niet toe te passen?». Deze hoofdvraag is opgedeeld in drie
deelvragen: (1) wat zijn de mogelijkheden onder het WTO-recht om de
lesser duty rule in bijzondere omstandigheden niet toe te passen; (2) wat
zijn de mogelijkheden onder het EU-recht om de lesser duty rule in
bijzondere omstandigheden niet toe te passen; en (3) wat zijn de
mogelijkheden onder Nederlands recht om de lesser duty rule in
bijzondere omstandigheden niet toe te passen? Hierbij is gekeken naar
twee verschillende vormen van handelspolitieke beschermingsmaatregelen, te weten anti-dumping en anti-subsidie maatregelen.
1. WTO-recht
Artikel VI van de General Agreement on Tariffs and Trade 1994 (GATT
1994) stelt de regels vast over handelspolitieke beschermingsmaatregelen. Artikel VI geeft de juridische basis om anti-dumping maatregelen

kst-21501-02-1638
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1638

1

(lid 1) of anti-subsidie maatregelen (lid 3) te nemen. Dumping is het
exporteren van een product tegen een prijs die lager is dan de normale
waarde1 van dat product, hetgeen schade kan opleveren aan ondernemingen in het importerende land. Om het ontstane prijsverschil op te
heffen mag het importerende land anti-dumping maatregelen treffen. De
Agreement on Subsidies and Countervailing Measures (Subsidies
Agreement) legt vast wanneer er sprake is van een (verboden) subsidie in
de zin van het WTO-recht en wanneer landen tegenmaatregelen mogen
instellen.
Anti-dumping maatregelen
De Agreement on Implementation of Article VI of the General Agreement
on Tariffs and Trade 1994 (Anti-Dumping Agreement) gaat nader in op de
toepassing van artikel VI van de GATT 1994 voor wat betreft dumping.
Artikel 9 van de Anti-Dumping Agreement gaat specifiek over het instellen
van anti-dumping rechten en lid 1 van dit artikel bepaalt met betrekking
tot de lesser duty rule dat:
«The decision whether or not to impose an anti-dumping duty in cases
where all requirements for the imposition have been fulfilled, and the
decision whether the amount of the anti-dumping duty to be imposed
shall be the full margin of dumping or less, are decisions to be made by
the authorities of the importing Member. It is desirable that the imposition
be permissive in the territory of all Members, and that the duty to be less
than the margin if such lesser duty would be adequate to remove the
injury to the domestic industry.»
In de WTO-geschillenbeslechtingszaak van China tegen de EU betreffende
EU anti-dumping maatregelen tegen Chinese bevestigingsmiddelen
oordeelde het beroepsorgaan dat de tweede zin van artikel 9, lid 1,
gelezen moet worden als een voorkeur voor het toepassen van de lesser
duty rule: «To express such a preference, Article 9.1 uses the expression
«it is desirable.» (WT/DS397/AB/R van 15 juli 2011, overweging 336).
Anti-subsidie maatregelen
Artikel 19, lid 2 van de Subsidies Agreement ziet op het gebruik van de
lesser duty rule bij het instellen van tegenmaatregelen in geval van
subsidies. Deze bepaling stelt dat:
«The decision whether or not to impose a countervailing duty in cases
where all requirements for the imposition have been fulfilled, and the
decision whether the amount of the countervailing duty to be imposed
shall be the full amount of the subsidy or less, are decisions to be made
by the authorities of the importing Member. It is desirable that the
imposition should be permissive in the territory of all Members, that the
duty should be less than the total amount of the subsidy if such lesser
duty would be adequate to remove the injury to the domestic industry,
and that procedures should be established which would allow the
authorities concerned to take due account of representations made by
domestic interested parties whose interests might be adversely affected
by the imposition of a countervailing duty.»

1

De normale waarde is gelijk aan de binnenlandse prijs of de kostprijs van het betreffende
product in het exporterende land. In geval van een niet-markteconomie, zoals China, is de
normale waarde gelijk aan de binnenlandse prijs of kostprijs in een land met de status van
markteconomie (het ‘analoge land’).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1638

2

Kortom, noch uit deze bepalingen, noch uit enige andere bepaling van het
WTO-recht volgt dat partijen verplicht zijn om de lesser duty rule toe te
passen. Aangehaalde bepalingen benadrukken juist de keuzevrijheid van
partijen om ofwel maatregelen te treffen om de volledige dumping op te
heffen, ofwel om de lesser duty rule toe te passen en te volstaan met
maatregelen die de schade bij lokale producenten in het importerende
land wegnemen. Wel blijkt uit de jurisprudentie dat de lesser duty rule bij
voorkeur toegepast zou moeten worden. Het WTO-recht biedt derhalve
mogelijkheden om de lesser duty rule in bijzondere omstandigheden niet
toe te passen.
2. EU-recht
De EU heeft op grond van artikel 3, lid 1, sub e, van het Verdrag betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU) een exclusieve
bevoegdheid op het terrein van de gemeenschappelijke handelspolitiek.
Artikel 207, lid 1 VWEU bepaalt dat handelspolitieke beschermingsmaatregelen, waaronder de te nemen maatregelen in geval van dumping en
subsidies, onderdeel uitmaken van de gemeenschappelijke handelspolitiek.
De EU-regels op het terrein van handelspolitieke beschermingsmaatregelen tegen dumping en subsidies zijn neergelegd in Verordening (EG) Nr.
1225/2009 van de Raad van 30 november 2009 betreffende beschermende
maatregelen tegen invoer met dumping uit landen die geen lid zijn van de
Europese Gemeenschap en Verordening (EG) Nr. 597/2009 van de Raad
van 11 juni 2009 betreffende bescherming tegen invoer met subsidiëring
uit landen die geen lid van de Europese Gemeenschap zijn.
Artikel 9, lid 4 van Verordening 1225/2009 bepaalt onder meer dat:
«Het antidumpingrecht mag niet hoger zijn dan de vastgestelde dumpingmarge en dient lager te zijn dan de marge als een dergelijk lager recht
toereikend is om een einde te maken aan de schade voor de bedrijfstak
van de Unie.»
Artikel 15, lid 1 van Verordening 597/2009 bepaalt onder meer dat:
«Het compenserende recht mag niet hoger zijn dan de vastgestelde, tot
compenserende maatregelen aanleiding gevende subsidies en moet lager
zijn dan de tot compenserende maatregelen aanleiding gevende
subsidies, als dat toereikend is om een einde te maken aan de schade die
de bedrijfstak van de Unie lijdt.»
Met bovenstaande bepalingen heeft de EU invulling gegeven aan de
keuzevrijheid die het WTO-recht biedt. Het EU-recht verplicht tot
toepassing van de lesser duty rule nu anti-dumping rechten en compenserende rechten niet hoger mogen zijn dan noodzakelijk om een einde te
maken aan de schade die de bedrijfstak van de Unie lijdt. Er zijn daarom
geen mogelijkheden onder het EU-recht om de lesser duty rule in
bijzondere omstandigheden niet toe te passen.
3. Nederlands recht
Uit artikel 2, lid 1, VWEU volgt dat omdat de EU een exclusieve
bevoegdheid heeft op het terrein van de gemeenschappelijke handelspolitiek, de lidstaten op dat terrein enkel wetgevend kunnen optreden en
juridisch bindende handelingen kunnen vaststellen als zij daartoe door de
EU gemachtigd zijn of ter uitvoering van handelingen van de Unie. De
lidstaten hebben niet de autonome bevoegdheid om anti-dumping of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1638

3

anti-subsidie maatregelen te treffen. Er zijn daarmee geen mogelijkheden
onder Nederlands recht om de lesser duty rule in bijzondere omstandigheden niet toe te passen.
Conclusie
Op basis van bovenstaande analyse is de conclusie van de uitgevoerde
juridische quick scan dat Nederland noch de EU op basis van de huidige
stand van het recht de mogelijkheid heeft om de lesser duty rule in
bijzondere omstandigheden niet toe te passen. Hiervoor is aanpassing
vereist van Verordening (EG) Nr. 1225/2009 van de Raad van 30 november
2009 betreffende beschermende maatregelen tegen invoer met dumping
uit landen die geen lid zijn van de Europese Gemeenschap, en Verordening (EG) Nr. 597/2009 van de Raad van 11 juni 2009 betreffende
bescherming tegen invoer met subsidiëring uit landen die geen lid van de
Europese Gemeenschap zijn. Aanpassing van deze verordeningen vereist
besluitvorming door de EU-wetgever, dat wil zeggen het Europees
Parlement en de Raad, op grond van een voorstel van de Europese
Commissie.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 21 501-02, nr. 1638

4