Position paper Schiphol Group
Rondetafelgesprek Luchtvaartnota 23 september 2015

De mainport Schiphol heeft een sterke uitgangspositie: het netwerk van Schiphol en homecarrier
KLM behoort tot een van de sterkste en meest uitgebreide binnen Europa. Schiphol groeit harder
dan haar Europese concurrenten en het kostenniveau is concurrerend. Behoud van deze positie is
echter niet vanzelfsprekend: de concurrentiepositie van de mainport staat in toenemende mate
onder druk: de thuismarkt is relatief klein, het zwaartepunt van de wereldeconomie verschuift en
de concurrentie blijft groeien, binnen én buiten Europa. In het bijzonder in de Golfregio en Turkije.
Tegelijkertijd zijn er kansen: meer mensen dan ooit maken gebruik van vervoer via de lucht en
nieuwe markten ontwikkelen zich in een hoog tempo.
De doelen uit de luchtvaartnota 2009 staan voor Schiphol Group nog steeds. Belangrijker is echter
dat we – zoals ook al in 2011 werd geconstateerd – kracht zetten achter de uitvoering. Daarin heeft
elke partij een eigen verantwoordelijkheid, maar wordt deze wat Schiphol Group betreft ook
nadrukkelijk samen gevoeld. We moeten snel aan de slag. De wereld wacht niet op ons. Stilstand is
achteruitgang.
Schiphol heeft de ambitie Europe’s Preferred Airport te zijn. Daarom blijven we fors investeren in
kwaliteit, capaciteit en een optimaal hubproces. Dat alles op basis van een scherp concurrerend
kostenniveau. Luchtvaartmaatschappijen en in het bijzonder KLM/Skyteam zijn verantwoordelijk
voor het uitgebreide bestemmingennetwerk. Voor de Nederlandse economie is behoud en groei
van connectiviteit – het aantal directe verbindingen – essentieel.
De verantwoordelijkheid van de overheid is het creëren van optimale randvoorwaarden. Wij
pleiten daarom voor:
Een integrale aanpak voor de mainport
Een houdbaar kader voor selectiviteit
Snelle investeringen in bereikbaarheid
Een concurrerend kostenniveau
Een Europese aanpak voor de luchtvaartsector
1. Zorg voor een integrale mainport aanpak
Zowel op Rijks-, provinciaal en lokaal niveau wordt beleid gemaakt dat direct raakt aan het
functioneren van de mainport Schiphol. Voor een krachtig mainportbeleid is het essentieel dat er
gewerkt wordt aan een integraal beleid, waarin het belang van de mainport voor Nederland stevig
wordt gewogen.
Een voorbeeld zijn de plannen voor tienduizenden woningen in het overgangsgebied rond
Schiphol. Deze ambities leiden tot potentieel nieuwe gehinderden. Schiphol Group begrijpt het
belang van de regio om nieuwe woningen te bouwen, tegelijkertijd kan dit niet zonder juridische
en bestuurlijke garanties voor de verdere ontwikkeling van de sector. Zonder deze garanties
worden de succesvolle inspanningen van de sector en overheid met betrekking tot hinderbeperking
teniet gedaan. Een integrale afweging, op Rijksniveau, is daarom nodig.
Op verzoek van de Tweede Kamer is een Nieuw Normen- en Handhavingsstelsel ontwikkeld. Aan
de Alderstafel hebben de betrokkenen hierover een akkoord bereikt. Dit akkoord schept een
balans tussen de selectieve ontwikkeling en groei van de mainport, hinderbeperkende maatregelen
en de leefomgeving rond Schiphol. Om deze afspraken recht te doen is het belangrijk dat het
wetsvoorstel Nieuw- Normen en Handhavingsstelsel snel wordt afgerond. Het is daarom ook zaak
dat Eindhoven Airport mag groeien tot 43.000 vliegtuigbewegingen in 2020 en Lelystad zich snel
ontwikkelt tot volwaardige regionale luchthaven.
2. Creëer een houdbaar kader voor selectiviteit
In de Aldersakkoorden en de Luchtvaartnota (2009) is gekozen voor selectieve groei van de
mainport Schiphol. Dat betekent dat vanwege de beperkte capaciteit voorrang wordt gegeven aan
het verkeer dat de meeste waarde toevoegt aan de mainport Schiphol en de Nederlandse
economie. Hierbij ligt de focus op verkeer naar zakelijke bestemmingen binnen en buiten Europa.
Het overige verkeer kan gebruik maken van de regionale luchthavens Eindhoven, Rotterdam-The
Hague én, vanaf 2018, Lelystad.
1

Position paper Schiphol Group
Rondetafelgesprek Luchtvaartnota 23 september 2015
Binnen de Europese en nationale wet- en regelgeving zijn tot op heden echter geen adequate
mogelijkheden gevonden om vorm te geven aan het afgesproken selectiviteitsbeleid. Schiphol
Group doet een dringend beroep op de overheid om aan te geven hoe aan deze afspraken, gelet
op de juridische beperkingen, verder invulling kan worden gegeven.
3. Investeer nu in bereikbaarheid
De betrouwbaarheid en capaciteit van station Schiphol en de spoortunnel staan onder grote druk.
De Schipholtunnel is zeer storingsgevoelig en het station kan de passagiersgroei nauwelijks aan.
Schiphol Group pleit daarom voor een snelle investering. In de huidige MIRT-planning is dit pas
voorzien in 2028. Dat is te laat. Daarom moet er snel worden gezocht naar alternatieve
financieringsmethoden. Een investering in het OV-knooppunt leidt tot betere, snellere
verbindingen en vergroot de catchment area, waardoor ook passagiers uit België en het westen
van Duitsland Schiphol beter kunnen bereiken.
De regionale bereikbaarheid kan flink worden verbeterd door het doortrekken van de NoordZuidlijn. Dit zorgt voor een extra, directe en hoogfrequente verbinding naar alle belangrijke
economische en toeristische locaties in de regio Amsterdam. Bovendien ontlast deze
metroverbinding de Schipholtunnel.
Daarnaast moet, samen met de lokale en regionale overheden, geïnvesteerd worden in de
bereikbaarheid van de regionale luchthavens. Zo draagt de overheid verder bij aan de goede
uitwerking van het selectiviteitsbeleid.
4. Verbeteren van het concurrerend kostenniveau
Een concurrerend kostenniveau is primair een opdracht voor onze eigen organisatie en onze
partners in de mainport. Tegelijkertijd kan de overheid ook een bijdrage leveren en de trend keren
dat budgettaire tekorten direct worden doorgeschoven naar de sector, zoals recent gebeurde bij
de veiligheidsonderzoeken voor personeel in de luchtvaartsector.
Veiligheid is een topprioriteit in de luchtvaart. Als Schiphol Group moeten en willen we daar
continu in investeren. Recent hebben we voor €400 miljoen geïnvesteerd in de nieuwe centrale
security. Het is echter de vraag of met de steeds verdergaande Europese maatregelen op dit gebied
het reëel is om de rekening volledig bij de sector te leggen. Om het kostenniveau van de
Nederlandse luchtvaart concurrerend te houden, kan de overheid hier ook andere keuzes maken.
Om de positie van Schiphol als cargoluchthaven te versterken is het belangrijk dat de kosten voor
toezicht en inspectie dalen. Deze kosten zijn nu hoger ten opzichte van veel andere Europese
landen. Belangrijk is het ook om hierin alternatieven zoals private inspecties mee te nemen.
5. Zet in op een Europese aanpak voor de luchtvaartsector
De Europese luchtvaartsector is sterk gereguleerd. Dit najaar verschijnt een Europese strategie voor
het versterken van de concurrentiekracht van de Europese luchtvaart. Schiphol Group steunt een
Europese aanpak als het gaat om luchtvaartverdragen met derde landen. Tegelijkertijd moet
Europa snel vaart maken met projecten als Single European Sky. Dat leidt tot significante winst op
het gebied van duurzaamheid, tijd en kosten.
Daarnaast moet wet- en regelgeving die de Europese luchtvaartsector onevenredig benadeeld ten
opzichte van concurrentie uit andere werelddelen snel worden aangepast of opgeschaald naar
mondiaal niveau. Voor Schiphol Group is het van belang dat de EU scherp toeziet op een gelijk
speelveld, dat noodzakelijk is voor een sterke concurrentiepositie en een goed investeringsklimaat.
Bestaande vormen van publieke bijdragen in de vorm van staatssteun, het langlopende ETS dossier
en compensatie bij vertragingen (passagiersrechten) zijn hiervan voorbeelden. Nederland heeft
tijdens haar voorzitterschap van de EU in 2016 dé kans om deze dossiers hoog op de Europese
agenda te zetten.
Schiphol Group vraagt de overheid deze punten met kracht op te nemen. Alleen zo kunnen we
samen de mainport Schiphol én de Nederlandse economie laten groeien.
2