Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 117

Bepalingen over de brandweerzorg, de
rampenbestrijding, de crisisbeheersing en de
geneeskundige hulpverlening (Wet
veiligheidsregio’s)

Nr. 33

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 4 september 2009
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1,
heeft een aantal vragen voorgelegd aan de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties naar aanleiding van de brief van 12 juni 2009
inzake het ontwerpbesluit personeel veiligheidsregio’s en het ontwerp
voor het Besluit veiligheidsregio’s (Kamerstuk 31 117, nr. 31).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 1 september 2009.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Leerdam
Adjunct-griffier van de commissie,
Van Doorn

1

Samenstelling:
Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GL), Van der
Staaij (SGP), De Pater-van der Meer (CDA),
Van Bochove (CDA), Gerkens (SP), Sterk
(CDA), Leerdam (PvdA), voorzitter, De Krom
(VVD), ondervoorzitter, Griffith (VVD), Boelhouwer (PvdA), Irrgang (SP), Kalma (PvdA),
Schinkelshoek (CDA), Van der Burg (VVD),
Brinkman (PVV), Pechtold (D66), Van Raak
(SP), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA), Leijten
(SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA), Anker (CU)
en Vacature (CDA).
Plv. leden: Teeven (VVD), Azough (GL), Van der
Vlies (SGP), Vacature (CDA), Smilde (CDA),
Polderman (SP), Spies (CDA), Wolbert (PvdA),
Aptroot (VVD), Zijlstra (VVD), Vermeij (PvdA),
Van Gerven (SP), Heerts (PvdA), C
q örüz (CDA),
Remkes (VVD), De Roon (PVV), Van der Ham
(D66), Van Bommel (SP), Ouwehand (PvdD),
Timmer (PvdA), De Wit (SP), Kraneveldt-van
der Veen (PvdA), Van Haersma Buma (CDA),
Cramer (CU) en Knops (CDA).

KST134368
0809tkkst31117-33
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

1

I VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Algemeen
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van voorliggende ontwerpbesluiten. Zij willen nog wel enkele vragen
stellen en kanttekeningen plaatsen bij zowel het ontwerp van het Besluit
veiligheidsregio’s, als bij het ontwerp van het Besluit personeel veiligheidsregio’s.
De leden van de fractie van de SP hebben met interesse kennisgenomen
van de voorgehangen besluiten. Zij hebben nog enkele opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het ontwerp van het Besluit Veiligheidsregio’s en van het Besluit
personeel veiligheidsregio’s. De leden van de VVD-fractie willen wel graag
nadere uitleg op een aantal punten.
Ontwerp voor het Besluit veiligheidsregio’s
De leden van de CDA-fractie constateren dat het Landelijk Beraad Crisisbeheersing in zijn advies enkele normen heeft gesteld aan de snelheid
waarmee de meldkamer meldingen verwerkt met betrekking tot rampenbestrijding en crisisbeheersing en meldingen over reguliere incidenten die
zich gelijktijdig afspelen. Uit de toetsing van deze normen is gebleken dat
deze als niet effectief en niet haalbaar werden beoordeeld. Kan de regering nader toelichten en onderbouwen waarom hierover geen nadere
eisen zijn gesteld? Artikel 2.2.1 bepaalt nu dat het bestuur van de
veiligheidsregio criteria hiertoe vaststelt. Om welke reden wordt het
bestuur deze vrijheid gegeven? Geeft een landelijke norm en/of richtlijn
niet meer duidelijkheid naar alle betrokken diensten? Met de nu vastgelegde ruimte voor het bestuur van een veiligheidsregio kan het voorkomen dat regio’s die aan elkaar grenzen en die getroffen worden door
een grensoverschrijdende ramp of crisis, verschillende criteria stellen
voor de situaties waarin de meldkamer tot grootschalige alarmering overgaat. Graag ontvangen deze leden een inhoudelijke reactie hierop, waarbij
wordt ingegaan op de kennelijke overtuiging van de regering dat dit geen
problemen oplevert.
De leden van de CDA-fractie merken op dat artikel 2.3.2 aangeeft dat de
hoofdstructuur van de rampenbestrijding en crisisbeheersing in staat
moet zijn gedurende een ramp of crisis onafgebroken te functioneren. In
de nota van toelichting wordt dit enigszins uitgewerkt en toegelicht. Hoe
wordt dit precies geregeld voor de betrokken burgemeesters? Treden de
locoburgemeesters als hun vervangers op? Wie vervangt in deze situatie
de voorzitter van het regionale beleidsteam?
De aan het woord zijnde leden constateren dat artikel 3.1.2 aangeeft
waaruit een basisbrandweereenheid bestaat. Artikel 3.1.3 en artikel 3.1.4
doen dit voor andere eenheden. Op basis van artikel 3.1.5 kan het bestuur
besluiten tot een andere samenstelling van de eenheid onder 3.1.2. Is de
aangegeven bezetting in dit artikel niet de absoluut minimaal noodzakelijke bezetting voor verantwoorde hulpverlening? Wat geeft de regering de
overtuiging dat het verantwoord is om hiervan af te wijken door te werken
met een eenheid die een kleinere omvang heeft? Deze leden hebben
ernstige twijfels bij de gegeven ruimte in artikel 3.1.5. Zij stellen voor dit
artikel niet in het Besluit op te nemen.
De aan het woord zijnde leden vragen waarom in artikel 3.1.2, tweede lid
onder d, het begrip grijpredding niet wordt gebruikt. Kan dit alsnog
gebeuren? Zo nee, waarom niet? Waarom is de duikeenheid, als basis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

2

eenheid, niet apart in dit ontwerpbesluit opgenomen? Kan dit alsnog apart
worden opgenomen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de CDA-fractie menen dat de bedoeling van artikel 3.2.1,
mede in relatie met het gestelde in de nota van toelichting, duidelijk is.
Het geeft slechts aanleiding tot een enkele vraag ter nadere verduidelijking van de gekozen uitwerking. Artikel 3.2.1, eerste lid onder a, geeft aan
dat het bestuur van de veiligheidsregio, indien het afwijkende opkomsttijden vaststelt, moet aangegeven op welke locaties de opkomsttijden
afwijken van de tijdnormen. Hier kan toch niet worden bedoeld dat dit
voor bijvoorbeeld elke individuele woning gemotiveerd moet worden
gedaan? Kan hier worden volstaan met clusters van woningen, wijken,
etc.? Kan worden toegelicht waarom in artikel 3.2.1, tweede lid, gekozen is
voor een opkomsttijd die niet hoger mag zijn dan 18 minuten terwijl op dit
moment 15 minuten het uitgangspunt is? De ruimte die het bestuur van
de veiligheidsregio krijgt om opkomsttijden vast te stellen die afwijken
van de aangegeven tijdsnorm, heeft de instemming van deze leden. Daardoor kan het zo zijn dat op basis van deze ruimte de opkomsttijd in min of
meer vergelijkbare omstandigheden per regio kan verschillen. Wel vragen
deze leden of dit geen problemen geeft met bijvoorbeeld verzekeraars en
verschillen in premiestelling.
De aan het woord zijnde leden merken op dat artikel 8.2 bepaalt dat
verschillende regio’s in verband met extra voorzieningen jaarlijks een
bepaald bedrag krijgen. Dit zijn, in tegenstelling tot artikel 8.3, structurele
bijdragen. Waarop is de omvang van deze bedragen gebaseerd? Zijn deze
bijdragen geïndexeerd? Zo nee, op welke wijze worden de bedragen dan
jaarlijks aangepast/verhoogd? Kan deze lijst worden uitgebreid met
andere regio’s die met een omvangrijke extra voorzieningen worden
geconfronteerd?
Artikel 8.3 geeft de mogelijkheid tot het verstrekken van incidentele
bijdragen. In welke situaties is dit voorzien?
De leden van de SP-fractie merken op dat de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties tijdens de behandeling van de Wet veiligheidsregio’s in de Tweede Kamer heeft aangegeven in overleg met het
Veiligheidsberaad te werken aan één ICT-systeem voor alle veiligheidsregio’s. In het ontwerpbesluit worden wel eisen gesteld aan het informatiemanagement, met als doel deze netcentrisch in te richten. Deze leden
lezen echter nergens dat de regering één ICT-systeem als standaard
wenst. Zij verzoeken dit alsnog in het Besluit op te nemen.
De aan het woord zijnde leden brengen in herinnering dat tijdens de
behandeling van de Wet veiligheidsregio’s, de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties ook heeft aangegeven het model van het
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu voor het berekenen van de
opkomsttijden, voor te leggen aan het Veiligheidsberaad om zo te komen
tot één systeem van berekenen. Hierover lezen deze leden niets terug in
het ontwerpbesluit. Zij stellen voor het Besluit hierop aan te passen. Daarnaast vragen zij of de regering de suggestie wil overnemen om niet alleen
met één rekenmodel, maar ook met één landelijk dekkingsplan te werken,
zoals nu al gebeurt bij de ambulances.
Deze leden maken zich met de Vakvereniging voor Brandweervrijwilligers
zorgen over de mogelijkheid om af te wijken van de standaardbezetting
van zes mensen voor een basisbrandweereenheid. Dat kan alleen onder
de voorwaarde dat de veiligheid van de brandweerlieden gewaarborgd is
en een eenheid in staat is om een vergelijkbare slagkracht te produceren
als een eenheid met zes mensen. De leden van de SP-fractie vragen wie
toeziet op deze voorwaarden en wie eventueel kan ingrijpen. De regering
laat deze mogelijkheid open om innovatie niet te blokkeren. Deze leden
vragen of dat met handhaving van de standaardbezetting wel het geval is.
Ook in dat geval kunnen nieuwe technologische ontwikkelingen gebruikt
en getoetst worden. Mocht blijken dat de bezetting dankzij de technologie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

3

inderdaad omlaag kan, dan staat de regering niets in de weg een nieuw
besluit te nemen. Tot die tijd hechten deze leden aan het handhaven van
de standaardbezetting en zij roepen de regering op dit ook in het Besluit
op te nemen.
Ten slotte merken de leden van de SP-fractie op dat de Vakvereniging voor
Brandweervrijwilligers wijst op een omissie in de opsomming van taken
van een basisbrandweereenheid. Zij stelt dat grijpredding hoort tot de
basisbrandweerzorg. Deze leden vragen om een reactie van de regering
en, indien nodig, een aanvulling in het betreffende artikel.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er geen opkomsttijden in het
ontwerpbesluit zijn opgenomen voor de Geneeskundige Hulpverlening bij
Ongevallen en Rampen (GHOR)? Tevens willen zij graag weten hoe de
verplichting van artikel 2.5.1 om jaarlijks een oefening te houden moet
worden gezien in relatie met de tenminste eenmaal per drie jaar te
houden oefening, zoals beschreven in artikel 6.1.7.
De aan het woord zijnde leden vragen om een nadere toelichting bij het
oprekken van de op de opkomsttijd van 15 naar 18 minuten.
De leden van de VVD-fractie vragen of op de bedragen zoals opgenomen
in artikel 8.2 de prijsindexering van toepassing is.
Ontwerpbesluit personeel veiligheidsregio’s
De leden van de CDA-fractie merken op dat artikel 4, tweede lid, Onze
Minister de mogelijkheid geeft ontheffing te verlenen voor het in het bezit
zijn van een diploma van de bij de desbetreffende functie behorende
opleiding. Zij vragen welke criteria hierbij worden gehanteerd.
De aan het woord zijnde leden constateren dat artikel 5, tweede lid onder
b, aangeeft dat andere organisaties, die naar het oordeel van Onze
Minister representatief zijn voor het personeel van de brandweer, toegelaten kunnen worden tot het overleg zoals bedoeld in artikel 18, vijfde lid,
Wet veiligheidsregio’s. Aan welke soort organisaties in het algemeen, en
meer concreet aan welke organisaties in het bijzonder wordt hier gedacht?
Kan worden aangegeven waarom deze organisaties geen stemrecht
hebben? Wordt hiermee niet in strijd gehandeld met de bedoeling van het
amendement op de Wet veiligheidsregio’s over ruimte voor betrokkenheid
van onder anderen de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (Kamerstuk
31 117, nr. 17)?
De leden van de SP-fractie constateren dat in het ontwerpbesluit ruimte
wordt gelaten aan organisaties die het brandweerpersoneel vertegenwoordigen om mee te praten over het ontwerp van een algemene maatregel van bestuur. Deze organisaties hebben echter geen stemrecht. Deze
leden menen dat dit wel de wens was van de Tweede Kamer, zoals onder
meer blijkt uit het met algemene stemmen aangenomen amendement
Anker (Kamerstuk 31 117, nr. 17). Deze leden vragen waarom is besloten
betreffende organisaties wel mee te laten praten maar geen stemrecht te
geven. Zij ontvangen graag een toelichting.
De leden van de VVD-fractie merken op dat het in de praktijk de bedoeling
is dat de directeur GHOR met de zorginstellingen de afspraak maakt dat
enkele van hun medewerkers in de repressieve fase GHOR-functies uitoefenen. Deelt de regering de mening van deze leden dat het van belang
is vooraf vast te stellen welke sectoren van de zorginstellingen zullen
deelnemen aan oefeningen ter voorbereiding van een zwaar ongeval,
ramp of crisis en dat het daarom van belang is meer bindende afspraken
hierover te maken?
De aan het woord zijnde leden wijzen erop dat de Inspectie Openbare
Orde en Veiligheid in de praktijk is belast met het toetsen van de wijze
waarop een orgaan van een veiligheidsregio uitvoering geeft aan haar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

4

taken. Kan de regering aangeven over welke taken het gaat bij de GHOR
en welke instantie de toezichthoudende taak heeft bij de GHOR? Welke
toezichthoudende instantie houdt bij de GHOR toezicht op de wijze van
uitvoering van taken met betrekking tot opleiding, oefening en het vakbekwaam blijven van het personeel binnen de veiligheidsregio?
De leden van de VVD-fractie constateren dat artikel 4, tweede lid, bepaalt
dat Onze Minister voor het personeel van de brandweer in een individueel
geval ontheffing kan verlenen van de diploma-eis, bedoeld in het eerste
lid. Op deze wijze kan een persoon die niet in het bezit is van het vereiste
diploma toch een functie uitoefenen. Kan nader worden toegelicht op
grond waarvan een dergelijke ontheffing kan worden verleend en wat de
criteria zijn waaraan voldaan moet worden?

II REACTIE VAN DE REGERING
Ontwerp voor het Besluit veiligheidsregio’s
De leden van de CDA-fractie vragen een toelichting bij de keuze om in het
Besluit Veiligheidsregio’s geen nadere eisen te stellen aan de snelheid
waarmee de meldkamer meldingen moet kunnen verwerken. Daarnaast
willen deze leden graag weten waarom het bestuur de vrijheid krijgt zelf
criteria voor de grootschalige alarmering vast te stellen. Bovendien willen
zij weten of dit er niet toe kan leiden dat regio’s bij grensoverschrijdende
rampen verschillende criteria opstellen.
De normen waarover de CDA-fractie spreekt horen bij het kritische proces
melding en alarmering. De kwaliteit van dit proces wordt bepaald door
twee factoren. Ten eerste de schifting van meldingen die wel en niet gerelateerd zijn aan een bepaald incident. Ten tweede het verkrijgen van de
gegevens die nodig zijn voor het in gang zetten van de alarmering van de
benodigde eenheden. Het gaat dan om de vragen wat, waar, wanneer en
hoe iets is gebeurd, over aantallen slachtoffers en bijzonderheden over de
aard van de ramp. Het is bij een groot aantal meldingen van belang om
deze meldingen snel te kunnen verwerken, om zoveel mogelijk informatie
te verzamelen.
Uit het bovenstaande mag blijken dat de snelheid waarmee de meldkamer
meldingen verwerkt weliswaar belangrijk is, maar niet doorslaggevend
voor de kwaliteit van het proces melding en alarmering. Doorslaggevend
voor de kwaliteit van dit proces is de mate waarin de bijzonderheden van
een incident uit de meldingen gehaald worden.
Uit de toetsing van dergelijke eisen is gebleken dat deze effectief noch
haalbaar zijn. Het opnemen van een landelijke eis over de verwerkingssnelheid is niet zinvol; meldingen over een groot incident komen vaak in
een beperkte tijd binnen en zijn ook niet gelijkmatig verspreid in de tijd.
Afhankelijk van het type ramp of crisis kunnen er veel dezelfde meldingen
binnenkomen of juist allemaal verschillende. De geraadpleegde experts
adviseerden het selectieproces te normeren en dat advies is opgevolgd.
Het bestuur van een veiligheidsregio krijgt niet de vrijheid maar de plicht
om zelf criteria voor de grootschalige alarmering op te stellen. Wat als een
ramp of crisis wordt beschouwd, kan per regio verschillen en is afhankelijk van het risicoprofiel en de ervaring van een regio. Dat heeft ook
gevolgen voor het moment waarop het noodzakelijk wordt geacht de
hoofdstructuur van de crisisorganisatie ineens te activeren. Om die reden
is ervoor gekozen om het bestuur van de veiligheidsregio zelf, op basis
van het risicoprofiel en de inrichting en slagkracht van de regionale organisatie van rampenbestrijding en crisisbeheersing, de criteria te laten
vaststellen voor die situaties waarvan zij vinden dat er grootschalig
gealarmeerd moet worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

5

De beschrijving van de criteria waarmee bepaald wordt of men overgaat
tot het in één keer opschalen van de hoofdstructuur van de rampenbestrijding en crisisbeheersing, dan wel in stappen, maakt onderdeel uit
van het crisisplan. Dit crisisplan dient te worden afgestemd met de crisisplannen van aangrenzende regio’s. Bij deze afstemming van crisisplannen
kan ook duidelijkheid over de criteria van opschaling in de betreffende
regio’s geschapen worden en kunnen de opschalingscriteria op elkaar
worden afgestemd, dan wel kan worden beschreven hoe met verschillen
daarin moet worden omgegaan. Het ligt daarbij voor de hand om «regiogrensoverschrijdend» als één van de criteria voor grootschalige opschaling te hanteren.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe er ten aanzien van de betrokken
burgemeester voor gezorgd kan worden dat de hoofdstructuur van
rampenbestrijding en crisisbeheersing gedurende een ramp of crisis onafgebroken kan functioneren.
Een burgemeester kan in het RBT worden vervangen door de locoburgemeester. De voorzitter van de veiligheidsregio kan worden vervangen door een collega-burgemeester uit het bestuur van de regio. Art. 11,
derde lid, van het wetsvoorstel bepaalt dat het bestuur van de veiligheidsregio een van zijn leden aanwijst die de voorzitter bij afwezigheid
vervangt. Daarbij is het praktisch als de plaatsvervangend korpsbeheerder
(ook benoemd uit het midden van het regionale college) ook plaatsvervangend voorzitter van de veiligheidsregio is. Op deze manier is continuïteit
verzekerd.
De leden van de fracties van het CDA en de SP vragen of de mogelijkheid
om af te wijken van de standaardvoertuigbezetting voor een basisbrandweereenheid wel verantwoord is. Zij zijn van mening dat innovatie
ook mogelijk is zonder van de voertuigbezetting af te wijken en roepen op
deze bepaling te schrappen. De leden van de SP-fractie vragen daarnaast
wie toeziet op de voorwaarden waaronder afgeweken kan worden van de
standaardbezetting van zes personen en wie kan ingrijpen als aan deze
voorwaarden niet voldaan wordt.
De standaardbezetting van een basiseenheid zoals nu in de amvb is opgenomen, is ontleend aan de Leidraad repressieve basisbrandweerzorg.
Deze leidraad is tot stand gekomen in nauwe samenwerking met de
branche. In de leidraad is de standaardbezetting van een basisbrandweereenheid op zes personen gesteld. Dit aantal houdt verband met de meest
gangbare wijze van optreden van een basisbrandweereenheid. Ik heb de
mogelijkheid om af te wijken van de standaardbezetting niet primair ingebracht om innovatie mogelijk te maken, maar om brandweerkorpsen de
mogelijkheid te geven (een deel van) hun eenheden beter af te stemmen
op bepaalde regiospecifieke risicosituaties of om andere knelpunten op te
lossen. Daarbij moet in ogenschouw worden genomen dat het bij meer
dan 50% van de brandweeruitrukken niet gaat om het gaan blussen van
een brand, maar om andere hulpverleningsactiviteiten. Hier moet flexibel
op kunnen worden ingespeeld.
In de huidige praktijk komen afwijkingen van de bezetting zoals omschreven in de leidraad ook al voor als oplossing voor bepaalde knelpunten
waar brandweerkorpsen zich mee geconfronteerd zien. Ik wil de oplossingen die in de praktijk goed werken, niet terugdraaien of blokkeren en ik
handhaaf daarom de mogelijkheid om af te wijken van de standaardbezetting. Dit onder de voorwaarde dat het veilig gebeurt en geen afbreuk
doet aan de kwaliteit van de brandweerzorg. Overigens gaat het niet
alleen om het afwijken door minder personeel bij een eenheid in te zetten,
ook een afwijking door meer personeel in te zetten, wordt hierdoor mogelijk gemaakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

6

De personele bezetting van basisbrandweereenheden is al langere tijd
onderwerp van gesprek in de Nederlandse brandweerwereld. Het gaat
hierbij vooral om de mogelijkheden om met minder mensen op een
veilige manier hetzelfde of een beter resultaat te bereiken. De veiligheid
van het personeel neemt daarbij een centrale plaats in. Een kleinere bezetting èn op een veilige manier tot hetzelfde resultaat komen, is mogelijk
door het gebruik van nieuwe technieken in voertuigen, nieuwe pompen,
andere procedures, de inzet van ICT en moderne incidentbestrijdingsmethoden.
Er wordt op dit moment bij diverse brandweerkorpsen geëxperimenteerd
met een kleinere voertuigbezetting. De kleinere bezetting kan eerder
uitrukken en een eerste klap uitdelen en biedt ook een oplossing voor een
beperkte beschikbaarheid van brandweerlieden, met name overdag, en
inzet voor bestrijding van andere incidenten. Als dat nodig is kan ondersteuning in de tussentijd beschikbaar komen. Op deze manier kunnen de
opkomsttijden voor de eerste eenheid die ter plaatse komt omlaag
gebracht worden. Daarmee is de brandweerzorg gediend. In Utrecht,
Amersfoort, Delft, Leeuwarden, Almelo, Oostzaan en bij de Westerscheldetunnel wordt gewerkt met een kleinere bezetting, wordt ermee
geëxperimenteerd of wordt er onderzoek naar gedaan. Als voorbeeld van
een gecombineerde innovatieve oplossing voor een bijzondere risicosetting en een beschikbaarheidsprobleem, geef ik aan hoe de brandweerzorg bij Westerscheldetunnel georganiseerd is. De brandweerkorpsen aan
beide zijden van de tunnel, in Borssele en Terneuzen, beschikken elk over
een zogenaamd snel interventievoertuig. Het voertuig heeft een bezetting
van vier mensen en beschikt over blusmiddelen, gereedschap voor het
openen van een autodeur na een botsing en nog enkele kleine uitrustingsstukken gericht op de afscherming een incident, het vrijmaken van de
route en het voorzien in verlichting. Dit voertuig heeft twee functies: het
rukt als eerste uit naar incidenten in de tunnel en het fungeert als ondersteunend voertuig voor de buitenposten in het gebied, zodat ook daar de
uitruk gegarandeerd is. Het is in dat gebied vaak niet mogelijk om op tijd
een complete bezetting met vrijwilligers in de kazerne te krijgen. Als stelregel wordt gehanteerd dat bij elke brand en elk incident in elk geval een
tankautospuit met ten minste twee brandweerlieden ter plaatse komt.
Samen met de vierkoppige bemanning van het snelle interventievoertuig
is de totale slagkracht dan altijd zes brandweerlieden. Als ter plaatse van
het incident blijkt dat de tankautospuit wel de complete bezetting van zes
vrijwillige brandweerlieden heeft, kan het snelle interventievoertuig de
inzet indien nodig blijven ondersteunen. Vrijwilligers in dit gebied zijn
tevreden met deze oplossing, omdat zij nu ook met een beperktere
bemanning kunnen uitrukken en op een veilige manier inzet kunnen
plegen met de ondersteuning van het snelle interventievoertuig.
In antwoord op de vraag van de SP-fractie over het toezicht, merk ik op
dat de Inspectie openbare orde en veiligheid toezicht houdt op de kwaliteit
van de brandweerzorg. Zij kan een oordeel geven over de slagkracht van
een brandweereenheid. Zij zal hierbij ook de veiligheid van het personeel
in beschouwing nemen. Het oordeel van Inspectie Openbare Orde en
Veiligheid kan leiden tot een aanwijzing van de minister van BZK. De
Arbeidsinspectie voert daarnaast periodiek inspecties uit en kan in een
voorkomend geval ingrijpen als zich situaties in het werk dreigen voor te
doen, die tot onaanvaardbare risico’s voor de betrokken brandweerlieden
leiden.
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de duikeenheid niet apart als
basiseenheid in dit ontwerpbesluit opgenomen en of dit alsnog kan
gebeuren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

7

Voorop staat dat ten aanzien van de basisbrandweerzorg alleen organisatieonderdelen worden geregeld die voor grootschalig optreden noodzakelijk
zijn. Dan moet immers gerekend kunnen worden op inzet van vergelijkbare eenheden, zodat gezamenlijk als een organisatie kan worden opgetreden. Aan het opnemen van de duiktaak en het in stand houden van een
duikeenheid ligt een regionale risico-inschatting ten grondslag. Het
bestuur van de veiligheidsregio zal op grond van de regionale inventarisatie van risico’s tot waterongevallen beslissen of de duiktaak een noodzakelijke invulling is van de, in artikel 3 lid 1 sub b Wet Veiligheidsregio’s,
geformuleerde taak tot het beperken en bestrijden van gevaar voor
mensen en dieren bij ongevallen anders dan bij brand.
Ik acht het niet wenselijk om deze taak, waaraan een regionale risicoafweging aan ten grondslag dient te liggen, op te nemen als wettelijk
vereiste invulling van de brandweerzorg en daarom is de duikeenheid, als
basiseenheid, niet apart opgenomen in dit ontwerpbesluit. Mocht het
bestuur van de regio besluiten tot het opnemen van de duiktaak, dan
worden in het Besluit personeel veiligheidsregio’s en de daarop gebaseerde ministeriële regeling wel wettelijke eisen gesteld aan de functionarissen die de duiktaak uitvoeren.
De leden van de fracties van het CDA en de SP vragen waarom in de
opsomming van de taken van de brandweer in artikel 3.1.2 het begrip
grijpredding niet wordt gebruikt. Zij vragen of dit begrip alsnog in het
besluit opgenomen kan worden.
In artikel 3.1.2 is in algemene termen beschreven wat de taakstelling van
een basisbrandweereenheid is. De grijpredding vormt hier een specifieke
uitwerking van. Zie hiervoor de artikelsgewijze toelichting.
De leden van de CDA-fractie gaan in op de motivering die het bestuur van
de veiligheidsregio moet geven als het afwijkt van de opkomsttijden in het
besluit. Zij vragen of de afwijking voor ieder object afzonderlijk dient te
gebeuren of dat clustering van objecten ook mogelijk is.
Indien het bestuur van een veiligheidsregio afwijkt van de tijden in het
besluit, maakt het een bestuurlijke afweging waarbij rekening wordt
gehouden met het risicoprofiel. Als de motivering voor clusters van
woningen of wijken hetzelfde is, bijvoorbeeld omdat er (overwegend)
dezelfde typen objecten staan, kan met een motivering voor het cluster of
de wijk worden volstaan. Als zich binnen een cluster of wijk een object
met een bijzonder risico bevindt, moet de afwijking daarvoor apart
worden gemotiveerd.
De leden van de CDA-fractie stemmen in met de ruimte die het bestuur
van de veiligheidsregio krijgt om opkomsttijden vast te stellen die
afwijken van de aangegeven tijdsnorm. Zij constateren dat daardoor de
opkomsttijd in min of meer vergelijkbare omstandigheden per regio kan
verschillen en ze vragen of dit geen problemen geeft met bijvoorbeeld
verzekeraars en verschillen in premiestelling.
Nee, dat geeft geen problemen. Het stelsel van opkomsttijden is gericht
op het redden van mensen, het beperken van de schade en het voorkomen van schade aan aanpalende percelen, terwijl premiestelling door
verzekeraars hoofdzakelijk is gebaseerd op de herbouwwaarde van een
object. Bij het bepalen van het verzekerde bedrag wordt van de situatie
uitgegaan, dat het object totaal verloren gaat. De opkomsttijd van de
brandweer speelt daarbij geen rol.
De leden van de fracties van het CDA en de VVD vragen een toelichting op
het verruimen van de maximale opkomsttijd van 15 naar 18 minuten. Kan
worden toegelicht waarom in artikel 3.2.1, tweede lid, gekozen is voor een
opkomsttijd die niet hoger mag zijn dan 18 minuten terwijl op dit moment
15 minuten het uitgangspunt is?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

8

De opkomsttijden zijn gebaseerd op de concept Leidraad repressieve
brandweerzorg1. Deze leidraad gaat ook uit van een maximale opkomsttijd van 18 minuten. De 15-minutengrens wordt gehanteerd in de
ambulancesector.
De leden van de fracties van het CDA en de VVD vragen waarop de
bedragen voor bijzondere voorzieningen in artikel 8.2 zijn gebaseerd en of
deze bijdragen zijn geïndexeerd.
De bedragen voor bijzondere voorzieningen in artikel 8.2 zijn gebaseerd
op onderzoek en afspraken met de desbetreffende veiligheidsregio’s: de
veiligheidsregio’s worden grotendeels gefinancierd door de gemeenten
die voor deze uitgaven via het gemeentefonds (cluster Openbare Orde en
Veiligheid) middelen ontvangen. Door middel van periodiek onderhoud
van het gemeentefonds wordt bezien of onderzoek naar herijking van de
verdeling van de middelen noodzakelijk is. Als dat het geval is dan vindt
dit onderzoek ook plaats voor de bijdragen op grond van artikel 8 van het
Besluit veiligheidsregio’s, de voormalige brede doeluitkering rampenbestrijding (BDUR). Uit dat onderzoek blijkt dan ook of bijdragen voor
bijzondere voorzieningen moeten worden bijgesteld of ingevoerd of dat ze
kunnen vervallen. Vanwege het bijzondere karakter worden de bijdragen
genoemd in het besluit zelf. Gelet op de periodiciteit van onderhoud en
herijking is er geen aanleiding tot indexering. Ook tussentijds kunnen voor
veiligheidsregio’s in verband met bijzondere voorzieningen tegemoetkomingen worden vastgesteld en toegekend. Het moet dan gaan om structurele omstandigheden, die niet te honoreren zijn door middel van het
verdeelmodel. Het uitgangspunt is dat nieuwe bijzondere bijdragen uit het
totaal beschikbare bedrag voor de BDUR worden gefinancierd.
De CDA-leden noemen verder dat artikel 8.3 de mogelijkheid geeft tot het
verstrekken van incidentele bijdragen en vragen in welke situaties dit is
voorzien.
In incidentele gevallen kan BZK al dan niet op verzoek een extra uitkering
verstrekken op grond van artikel 8.3. De artikelsgewijze toelichting van het
Besluit veiligheidsregio’s geeft daarover de nodige informatie. Voor incidentele bijdragen worden als regel middelen boven op het totaal beschikbare bedrag beschikbaar gesteld. Ter illustratie dienen de volgende twee
voorbeelden van incidentele bijdragen:
• Om de vorming van de veiligheidsregio’s te stimuleren ontvingen de
veiligheidsregio’s in de periode 2005–2007 een incidentele bijdrage op
aanvraag.
• De convenanten, die 19 veiligheidsregio’s met BZK in 2008 hebben
afgesloten met het doel de rampenbestrijding en crisisbeheersing op
orde te hebben, gaan gepaard met een incidentele bijdrage in twee
tranches.

1

Kamerstukken 2008/09, 31 117, nr. 31,
blz. 30.

De leden van de SP-fractie merken op dat de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties tijdens de behandeling van de Wet veiligheidsregio’s in de Tweede Kamer heeft aangegeven in overleg met het
Veiligheidsberaad te werken aan één ICT-systeem voor alle veiligheidsregio’s. In het ontwerpbesluit worden wel eisen gesteld aan het
informatiemanagement, met als doel deze netcentrisch in te richten. Deze
leden lezen echter nergens dat de regering één ICT-systeem als standaard
wenst. Zij verzoeken dit alsnog in het Besluit op te nemen.
Het is niet de bedoeling om één ICT-systeem als standaard voor te
schrijven, maar wel dat de gegevens uniform worden opgeslagen en dat
deze op basis van open standaarden kunnen worden uitgewisseld (artikel
22 van de Wet veiligheidsregio’s).
Een van de maatregelen die ik neem om de regio’s te ondersteunen bij het
bereiken van de bovengenoemde doelstelling is het ter beschikking stellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

9

van het crisismanagementsysteem CEDRIC. Dit is een crisismanagementsysteem dat het netcentrisch werken ondersteunt.
Het is de bedoeling dat de veiligheidsregio’s zelf het beheer van dit
systeem en de doorontwikkeling ervan op zich nemen. Dat is ook de strekking van artikel 22 van de wet, dat de besturen van de veiligheidsregio’s
opdraagt zorg te dragen voor de inrichting van een uniforme informatieen communicatievoorziening. Het Veiligheidsberaad heeft de rol om dit te
bevorderen (art.22, vierde lid).
De leden van de SP-fractie merken op dat ik tijdens de behandeling van
het wetsvoorstel veiligheidsregio’s heb aangegeven het model van het
Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) voor het berekenen
van opkomsttijden, voor te leggen aan het Veiligheidberaad om zo te
komen tot één systeem van berekening. Zij stellen voor het Besluit hierop
aan te passen. Daarnaast vragen zij of de regering de suggestie wil overnemen om niet alleen met één rekenmodel, maar ook met één landelijk
dekkingsplan te werken.
De veiligheidsregio is op grond van de wet verantwoordelijk voor het
organiseren van een optimale brandweerzorg en het vaststellen van
opkomsttijden. De bestuurlijke afweging over de inrichting van de
brandweerzorg moet resulteren in het dekkingsplan. De bestaande rekenmodellen zijn een hulpmiddel voor het bestuur van de veiligheidsregio bij
de inrichting van de brandweerzorg. De keuze voor het te hanteren rekenmodel en het dekkingsplan is en blijft dan ook een verantwoordelijkheid
van het bestuur van de veiligheidregio. Het vastleggen van een landelijk
rekenmodel of een landelijk dekkingsplan in het Besluit veiligheidsregio’s
past niet bij deze regionale verantwoordelijkheid. Tijdens de behandeling
van het wetsvoorstel veiligheidsregio’s heb ik toegezegd het RIVM-model
met een positief advies voor te leggen aan het Veiligheidsberaad. Ik heb
inmiddels het Veiligheidsberaad een brief gestuurd waarin ik aandacht
vraag voor de wenselijkheid om landelijk één berekeningsmodel te
hanteren waarbij ik speciaal aandacht heb gevraagd voor het RIVMmodel.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom er geen opkomsttijden in het
ontwerpbesluit zijn opgenomen voor de Geneeskundige Hulpverlening bij
Ongevallen en Rampen (GHOR).
De Geneeskundige hulpverleningsorganisatie in de regio (GHOR) maakt
onderdeel uit van de hoofdstructuur van de regionale crisisorganisatie. De
tijdeisen die gelden voor de hoofdstructuur, gelden ook voor de GHORonderdelen daarvan.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe de verplichting in artikel 2.5.1 om
jaarlijks een oefening te houden moet worden gezien in relatie met de
tenminste eenmaal in de drie jaar te houden oefening, zoals beschreven in
artikel 6.1.7.
De jaarlijkse oefening van de hoofdstructuur van de crisisorganisatie is
bedoeld om routine te brengen in de opschaling en het aansturen van een
grootschalig incident. De nadruk ligt op het beoefenen van de generiek
processen zoals bedoeld in de basisvereisten.
De driejaarlijkse oefening zoals beschreven in artikel 6.1.7 heeft als doelstelling de juistheid, volledigheid en bruikbaarheid van een specifiek
rampbestrijdingsplan te toetsen. Het gaat dan om situaties die zich
kunnen voordoen bij objecten waar met gevaarlijke stoffen gewerkt wordt.
Deze specifieke verplichting om te oefenen en de frequentie ervan is
opgenomen op grond van Europese regelgeving.1

1

Seveso-2 richtlijn: Richtlijn 96/82/EG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

10

Ontwerpbesluit personeel veiligheidsregio’s
De leden van de fracties van CDA en VVD vragen op grond van welke
criteria in een individueel geval aan personeel van de brandweer een
ontheffing verleend kan worden voor het in het bezit zijn van een diploma
van de bij de desbetreffende functie behorende opleiding.
Iedere persoon dient voorafgaand aan de uitoefening van een of meer
functies zoals genoemd artikel 2 eerste en vierde lid, in het bezit te zijn
van het diploma van de bij de desbetreffende functie behorende opleiding
of in het bezit te zijn van een erkenning van beroepskwalificaties als
bedoeld in artikel 5 van de Algemene wet erkenning EG-beroepskwalificaties, afgegeven ten aanzien van de te vervullen functie. Er kunnen zich
zeer uitzonderlijke situaties voordoen, waarbij een persoon bijvoorbeeld
solliciteert naar de functie van commandant van dienst en daarbij niet
over het vereiste diploma beschikt én waarbij het Nederlands bureau
brandweerexamens geen vrijstelling kan verlenen voor een examen. Deze
persoon zou uit gebleken ervaring en kennis wel geschikt kunnen zijn voor
die functie. Daarom heb ik in artikel 4, als ultimum remedium, de mogelijkheid opengelaten dat personen die niet in het bezit zijn van het vereiste
diploma met een ontheffing de functie kunnen uitoefenen. In dat geval
kan de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, een
ontheffing verlenen van de diploma-eis, waarbij dient te worden aangetoond dat de persoon in kwestie niet in staat is om de functiegerichte
opleiding af te sluiten met een rijksexamen en dat er geen vrijstelling voor
een examen kan worden verleend door het Nederlands bureau
brandweerexamens. Deze bevoegdheid maakt momenteel deel uit van het
Besluit brandweerpersoneel (artikel 5). Kortom, gezien het vangnetkarakter van deze bevoegdheid en mijn voornemen om terughoudend
gebruik te maken van deze bevoegdheid acht ik het niet noodzakelijk om
voor deze bevoegdheid op voorhand criteria op te stellen.
De leden van de CDA-fractie constateren dat andere organisaties dan
centrales van overheidspersoneel, die naar het oordeel van Onze Minister
representatief zijn voor het personeel van de brandweer, toegelaten
kunnen worden tot het overleg bedoeld in artikel 18, vijfde lid, Wet
veiligheidsregio’s. Zij vragen aan welke soort organisaties in het algemeen, en meer concreet aan welke organisaties in het bijzonder wordt
hier gedacht. Voorts informeren zij of kan worden aangegeven waarom
deze organisaties geen stemrecht hebben en of hiermee niet in strijd
wordt gehandeld met de bedoeling van het amendement op het wetsvoorstel veiligheidsregio’s over ruimte voor betrokkenheid van onder andere
de Vakvereniging Brandweer Vrijwilligers (Kamerstuk 31 117, nr. 17).
De leden van de SP-fractie constateren dat in het ontwerpbesluit ruimte
wordt gelaten aan organisaties die het brandweerpersoneel vertegenwoordigen om mee te praten over het ontwerp van een algemene maatregel van bestuur. Deze organisaties hebben echter geen stemrecht. Deze
leden menen dat dit wel de wens was van de Tweede Kamer, zoals onder
meer blijkt uit het met algemene stemmen aangenomen amendement
Anker (Kamerstuk 31 117, nr. 17). Deze leden vragen waarom is besloten
betreffende organisaties wel mee te laten praten maar geen stemrecht te
geven.
Het amendement Anker is opgenomen in artikel 18, derde lid, van de wet.
Dit heeft tot strekking om de ruimte te bieden om ook andere organisaties
dan de centrales te betrekken bij de totstandkoming van regels die
worden gegeven voor het personeel van de brandweer over opleiden,
examineren, bijscholen en oefenen. Mijns inziens kan dat op twee
manieren, namelijk met de consultatie en door deel te nemen aan het in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

11

het onderhavige besluit geregelde overleg. Zoals in de toelichting van het
besluit is vermeld, is dit besluit aan heel veel organisaties ter consultatie
voorgelegd, waaronder de Vakvereniging van Brandweer Vrijwilligers.
Deze vakvereniging heeft voorts deelgenomen aan het in dit besluit geregelde overleg.
Aangaande de toekenning van stemrecht bij het in dit besluit geregelde
overleg, merk ik allereerst op dat ik de totstandkoming van een algemene
maatregel van bestuur als bedoeld in artikel 18, tweede lid, van de wet
slechts bevorder indien daarover overeenstemming bestaat met de meerderheid van de vakcentrales van overheidspersoneel. De in onderhavig
besluit opgenomen regeling over het stemrecht is gelijk aan de regeling
die thans in het Besluit overleg brandweerpersoneel is opgenomen. De
huidige toekenning van het stemrecht doet recht aan de positie van de
vakcentrales omwille van de continuïteit en uniformiteit van gesprekspartners. Het stemrecht wordt toegekend aan die partijen die tevens deelnemen aan het Landelijk Overleg over Gemeentelijke Arbeidsvoorwaarden (LOGA). Tussen het College van Arbeidszaken van de VNG (de
vertegenwoordiger van de gemeentelijke en regionale werkgevers) en de
ambtenarenvakbonden (Abvakabo FNV, CNV Publieke Zaak en CMHF). Dit
LOGA-overleg is ingericht aan de hand van de voorwaarden die de SER
stelt aan representatieve organisaties. Het is mogelijk dat de Vakvereniging van Brandweer Vrijwilligers stemrecht krijgt, indien deze vereniging
voldoet aan de voorwaarden voor representativiteit van vakbonden zoals
opgesteld door de SER en zoals deze ook worden gehanteerd door het
CvA. Zoals ook toegezegd bij de behandeling van de wijziging van de
Brandweerwet 1985 (Handelingen II, 2007/2008, 30 875, nr. 5, blz. 252) is
de Vakvereniging gevraagd naar haar reactie op de inhoud van het besluit.
De leden van de VVD-fractie merken op dat het in de praktijk de bedoeling
is dat de directeur GHOR met de zorginstellingen de afspraak maakt dat
enkele van hun medewerkers in de repressieve fase GHOR-functies uitoefenen. Zij vragen of de regering hun mening deelt dat het van belang is
vooraf vast te stellen welke sectoren van de zorginstellingen zullen deelnemen aan oefeningen ter voorbereiding van een zwaar ongeval, ramp of
crisis en dat het daarom van belang is meer bindende afspraken hierover
te maken.
Ik deel de mening van de leden dat het van belang is om afspraken te
maken over welke sectoren bijdragen aan oefeningen. Ik laat het echter
aan de directeur GHOR en de betreffende zorginstellingen zelf over om die
afspraken in te vullen en ga ervan uit dat die afspraken zodanig zijn dat als
er daadwerkelijk sprake is van een ongeval, ramp of crisis, de medewerkers van de zorginstellingen precies weten wat hen te doen staat. Daartoe
dienen ook de oefeningen. Daarbij stellen veel regio’s jaarlijks een oefenprogramma op waarin is meegenomen met welke partners (dus ook
ziekenhuizen) het komende jaar wordt geoefend. Het in een jaarprogramma vastleggen van één of meerdere oefeningen is bindend.
De VVD-leden wijzen erop dat de Inspectie Openbare Orde en Veiligheid in
de praktijk is belast met het toetsen van de wijze waarop een orgaan van
een veiligheidsregio uitvoering geeft aan haar taken. Zij vragen of aangegeven kan worden over welke taken het gaat bij de GHOR en welke
instantie de toezichthoudende taak heeft bij de GHOR. Voorts informeren
zij welke instantie bij de GHOR toezicht houdt op de wijze van uitvoering
van taken met betrekking tot opleiding, oefening en het vakbekwaam
blijven van het personeel binnen de veiligheidsregio.
De inspectie Openbare Orde en Veiligheid (IOOV) houdt m.b.t. de GHOR
toezicht op processen en actoren, de rol en positie van de directeur GHOR,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

12

het operationeel presterend vermogen (hoeveel gewonden/slachtoffers
kan de regio aan) en de afspraken die daaromtrent met de zorginstellingen zijn gemaakt. De IOOV houdt ook toezicht op opleiden, oefenen en
vakbekwaam blijven van het gehele (operationele) personeel van de
veiligheidsregio. Dit gebeurt bijvoorbeeld met het lopende onderzoek
«Multidisciplinair opleiden en oefenen», dat eind dit jaar wordt afgerond.
De Inspectie voor de Gezondheidszorg houdt toezicht op de kwaliteit van
de gezondheidszorg die ook in geval van een ramp of crisis moet kunnen
worden geleverd. De beide inspecties stemmen hiervoor hun onderzoekprogramma’s op elkaar af.
De Inspectie Openbare Orde en Veiligheid (IOOV) houdt met betrekking tot
de GHOR toezicht op de coördinerende en afstemmende rol van de GHOR
en de samenhang met OOV-aspecten. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) houdt toezicht op de kwaliteit van de gehele gezondheidszorg
onder alle omstandigheden. De beide inspecties stemmen hiervoor hun
onderzoekprogramma’s ten aanzien van de GHOR op elkaar af. De verdeling tussen IOOV en IGZ ten aanzien van het toezicht op de GHOR is vastgelegd in het Koninklijk Besluit van 19931.

1

Koninklijk Besluit van 13 december 1993,
staatsblad nr. 9.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 117, nr. 33

13