Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2132
Vragen van het lid Wassenberg (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit over plannen voor legalisering door provincies van twee
illegale megastallen van varkensindustrieel Straathof (ingezonden 17 februari
2021).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 24 maart 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 2003.
Vraag 1
Is het u bekend dat op dit moment twee provincies, te weten Noord-Brabant
en Flevoland, twee illegaal in bedrijf zijnde megastallen met in totaal circa
35.000 varkens van de beruchte varkensindustrieel Straathof (Sebava B.V.)
aan het legaliseren zijn, door de ontbrekende vergunningen op grond van de
Wet natuurbescherming (Wnb) alsnog te verlenen?1 2 3 4
Antwoord 1
Ik weet dat er bij de provincie Noord-Brabant van deze ondernemer een
aanvraag in behandeling is voor een vergunning op basis van de Wet
natuurbescherming (Wnb). Er is op 5 januari jl. een bewilligend ontwerpbesluit door het bevoegd gezag gepubliceerd. Het bedrijf in Flevoland heeft een
melding gedaan onder de werking van het PAS. Op legalisering van deze
situatie is uitzicht in het kader van de vergunningverlening aan de zogenoemde PAS-melders, waar provincies en Rijk samen aan werken (Kamerstuk
35 334, nr. 25).
1

Eindhovens Dagblad, 15 januari 2021, «Voedsel- en warenautoriteit gaat varkensstal van
«baron» in Lierop controleren», Voedsel- en warenautoriteit gaat varkensstal van «baron» in
Lierop controleren | De Peel | ed.nl
2
Eindhovens Dagblad, 22 december 2020, «Partij voor Dieren keert zich tegen «varkensbaron»
die zonder vergunning in Lierop bedrijf met 15.000 dieren opbouwt», https://www.ed.nl/de-peel/
partij-voor-dieren-keert-zich-tegen-varkensbaron-die-zonder-vergunning-in-lierop-bedrijf-met15–000-dieren-opbouwt~ad1874de/
3
De Stentor, 16 januari 2021, «Partij voor de Dieren wil «beruchte varkensbaron» weg hebben
uit Creil (en dit is waarom)», https://www.destentor.nl/noordoostpolder/partij-voor-de-dierenwil-beruchte-varkensba-ron-weg-hebben-uit-creil-en-dit-is-waarom~a317b540/
4
Website Omroep Flevoland, 15 januari 2021, «PvdD wil dat varkenshouder uit Flevoland
vertrekt», https://www.omroepflevoland.nl/nieuws/212632/pvdd-wil-dat-varkenshouder-uitflevoland-vertrekt

ah-tk-20202021-2132
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 2
Hoe beoordeelt u deze legalisering van de varkenshouderijen in de gemeenten Someren (Noord-Brabant) en Noordoostpolder (Flevoland), in het licht
van de regelingen die door u zijn opgetuigd om (varkens)bedrijven juist op te
kopen om de stikstofcrisis, maar ook stank van varkenshouderijen aan te
pakken?5 6
Antwoord 2
Een veehouder die door wil gaan en die niet deelneemt aan een regeling
voor de beëindiging of opkoop van veehouderij, en zijn bedrijf aan wil passen
of uitbreiden, kan dat binnen de geldende juridische kaders doen. Ten aanzien
van PAS-melders hebben Rijk en bevoegd gezagen geoordeeld dat ze een
verantwoordelijkheid hebben om in een Wnb-vergunning te voorzien.
De regelingen voor de beëindiging of opkoop van veehouderijen werken op
basis van vrijwilligheid, de keuze om hieraan deel te nemen is aan de
betrokken veehouder. Als een veehouder deelneemt aan een dergelijke
regeling dan is hij of zij gebonden aan de subsidievoorwaarden van de
betreffende regeling. De subsidieregeling sanering varkenshouderijen, die
gericht is op het terugdringen van geurhinder, is inmiddels gesloten voor
deelname.
Vraag 3
Is het juridisch mogelijk dat varkenshouder Straathof zich -na mogelijke
legalisering- voor deze twee locaties inschrijft voor een beëindigingsregeling?
Antwoord 3
Voorzien is in een Landelijke beëindigingsregeling veehouderijlocaties (Lbv)
die openstaat voor subsidieaanvragen door melkvee-, pluimvee- en varkenshouders in heel Nederland. Iedere aanvraag zal daarbij getoetst worden op de
subsidievoorwaarden.
Vraag 4
Kunt u uiteenzetten waar de provincies de benodigde stikstofruimte vandaan
gaan halen voor deze twee legaliseringen, van respectievelijk circa 15.000
varkens in Flevoland en 20.000 in Noord-Brabant?
Antwoord 4
Als er bij een aanvraag voor een Wnb-vergunning mitigerende maatregelen
genomen moeten worden om negatieve effecten op Natura 2000-gebieden te
voorkomen moet de aanvrager deze in principe zelf verzorgen. Ten aanzien
van PAS-melders hebben Rijk en bevoegde gezagen geoordeeld dat zij een
verantwoordelijkheid hebben om de betrokken activiteiten te vergunnen. Voor
zover er mitigerende maatregelen nodig zijn om PAS-melders een vergunning
te kunnen verstrekken komt de ruimte daarvoor uit bronmaatregelen die door
het Rijk uitgevoerd of bekostigd worden.
Vraag 5
Erkent u dat het legaliseren van deze twee megastallen met ruimte voor in
totaal 35.000 varkens betekent dat op andere plekken flinke extra maatregelen
moeten worden genomen om stikstofuitstoot te reduceren?
Antwoord 5
Allereerst moet bepaald worden of er mitigerende maatregelen nodig zijn om
een vergunning te verstrekken. De nog te mitigeren stikstofdepositie van een
activiteit op stikstofgevoelige habitat in een Natura 2000-gebied hangt af van
een groot aantal factoren, zoals onder andere het aantal dieren, het gebruikte
staltype en de afstand tot het Natura 2000-gebied.
Er zijn hier emissiebeperkende stalsystemen gebruikt en er is afstand tot het
meest nabije Natura 2000-gebied. Voor zover ik nu kan overzien is hier geen
sprake van piekbelasters.
5

Website rijksoverheid, 3 november 2020, «Regeling gerichte opkoop veehouderijen gestart»,
https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2020/11/03/regeling-gerichte-opkoopveehouderijen-gestart
6
Website Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, 4 februari 2021, «Sanering varkenshouderijen», https://www.rvo.nl/subsidie-en-financieringswijzer/sanering-varkenshouderijen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 6
Deelt u, in het licht van de stikstofcrisis, de mening dat het, naast het
uitkopen van veehouderijen, (kosten)efficiënter is om illegale veehouderijen
als overheid niet te legaliseren? Zo ja, bent u bereid het beleid hierop aan te
passen? Zo nee, kunt u dit toelichten?
Antwoord 6
Door de uitspraak van de Raad van State van 29 mei 2019 viel de juridische
basis weg onder het doen van meldingen op basis van het PAS. Daardoor
ontbreekt het de melders sinds die tijd aan de toestemming voor hun
activiteit, voor zover het gaat om de stikstofdepositie op Natura 2000gebieden. Omdat deze ondernemers binnen de bestaande juridische kaders
hebben gehandeld, is al snel na de uitspraak besloten dat de overheid als
verantwoordelijke voor het PAS zou zorgen voor een nieuwe juridische
toestemming voor de betrokken activiteiten. Hier werken mijn ministerie en
de provincies momenteel aan. Verder kan een ondernemer natuurlijk zelf een
vergunning aanvragen, op basis van de bestaande juridische kaders.
Vraag 7
Kunt u zich voorstellen dat mensen het onverteerbaar vinden dat de
industriële varkenshouder Straathof, die in Duitsland een beroepsverbod
opgelegd heeft gekregen vanwege ernstige dierenmishandeling en die ook in
Nederland herhaaldelijk ernstige dierenwelzijnsovertredingen heeft begaan,
milieuvergunningen heeft overtreden en significant meer dieren heeft
gehouden dan volgens vergunningen was toegestaan, van de Nederlandse
centrale en decentrale overheden alle medewerking lijkt te krijgen om zijn
imperium in Nederland verder uit te breiden? Zo ja, hoe legt u dit uit?
Antwoord 7
Een beroepsverbod dat een ondernemer in een ander land is opgelegd, kan
op zichzelf geen grond zijn voor het weigeren van een Wnb-vergunning die
door deze ondernemer is aangevraagd of voor het behandelen van een
PAS-melding. Evenmin kan het gestelde onbehoorlijke gedrag van de
ondernemer jegens dieren in de beoordeling van de aanvraag van een
Wnb-vergunning worden betrokken, aangezien dit aspect niet valt binnen het
toetsingskader voor de beoordeling van deze aanvragen.
Het is aan het bevoegd gezag om, binnen de kaders van het toepasselijke
recht, de Wnb-vergunning al dan niet af te geven. De procedure van aanvraag
en afgifte van een Wnb-vergunning is omkleed met de waarborgen die de
Algemene wet bestuursrecht biedt, onder meer wat betreft de bekendmaking
van het besluit en de mogelijkheid van bezwaar en beroep. Een houder heeft
de verantwoordelijkheid om goed voor het welzijn en de gezondheid van zijn
dieren te zorgen. Indien er sprake is van overtredingen zal de overheid
optreden door middel van bestuursrechtelijke handhaving, gericht op herstel,
of strafrechtelijke handhaving.
Vraag 8
Hoe vaak heeft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) bedrijven
van de omstreden varkenshouder Straathof gecontroleerd in de afgelopen vijf
jaar, waren deze controles onaangekondigd en wat waren hierbij de
bevindingen en welke maatregelen zijn hierbij opgelegd?
Antwoord 8
In eerder beantwoorde vragen van uw Kamer over deze varkenshouder
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 2490) is inzicht
gegeven in het aantal NVWA-inspecties van Nederlandse vestigingen van
deze houder, en de opgelegde sancties naar aanleiding van deze inspecties.
In deze antwoorden is aangegeven dat de NVWA in de periode 2007–2018 de
Nederlandse vestigingen van deze eigenaar 22 keer heeft gecontroleerd. In
enkele gevallen was sprake van ernstige overtredingen, soms met ernstig
verminderd dierenwelzijn tot gevolg. Tegen de geconstateerde overtredingen
is bestuursrechtelijk en strafrechtelijk opgetreden. Bij her-controles bleken de
geconstateerde tekortkomingen te zijn hersteld en was er geen sprake meer
van overtredingen.
De laatste keer dat de NVWA een inspectie op het onderwerp dierenwelzijn
bij een bedrijf van deze varkenshouder heeft uitgevoerd was in 2020. Hierbij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

is één overtreding geconstateerd. Daarvoor is een rapport van bevinding
opgemaakt. Op basis van een rapport van bevinding kan de NVWA een
bestuurlijke boete opleggen.
Vraag 9
Zijn de naar schatting 400.000 biggen per jaar die worden gefokt en geboren
bij de verschillende bedrijven van Straathof in Nederland bestemd voor de
export of voor de Nederlandse markt?
Antwoord 9
Iedere varkenshouder heeft een vrije keuze over de manier waarop deze zijn
varkens afzet. Daarbij heeft deze ook de mogelijkheid om de dieren naar het
buitenland te transporteren. Een houder hoeft niet van te voren te bepalen of
dieren in Nederland blijven of in een ander land. Het staat de varkenshouder
vrij om hier per geval zijn eigen keuzes in te maken.
Het vervoer van varkens naar andere lidstaten moet voldoen aan de Europese
regels voor diergezondheid en dierenwelzijn. Veehouders geven in het kader
van die regels informatie over de transportbewegingen van hun dieren door
aan de NVWA en RVO.nl. Gegevens over de bestemming van varkens van
specifieke varkenshouderijen zijn bedrijfsgegevens waarover ik geen
mededeling kan doen aan uw Kamer.
Vraag 10
Is het mogelijk dat deze biggen worden «afgemest» bij varkenshouderijen van
Straathof in Hongarije?
Antwoord 10
Ja, dat zijn ondernemerskeuzes en iedere varkenshouderij heeft de mogelijkheid om dieren naar andere landen te transporteren. Deze ondernemer heeft
dus ook de mogelijkheid om zijn biggen naar andere locaties in het buitenland te vervoeren, zolang wordt voldaan aan de regels uit de Europese
transportverordening. Voor lange transporten gelden in de transportverordening aanvullende regels. Een export wordt alleen door de NVWA gecertificeerd indien aan alle voorwaarden (relevante handels-, diergezondheids- en
dierenwelzijnsvoorwaarden) wordt voldaan.
Vraag 11
Bent u bereid om te onderzoeken op welke wijze u het legaliseren van de
twee illegale varkensbedrijven van Straathof (Sebava) door de provincies
Noord-Brabant en Flevoland tegen kunt houden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 11
Ik ben van mening dat vergunningaanvragen en de behandeling van
PAS-melder binnen de geldende juridische kaders en bestuurlijke afspraken
behandeld moeten worden. Bij de behandeling van PAS-meldingen maakt
onder andere een verificatie van de gedane melding deel uit van de
procedure. Ik heb geen aanwijzingen dat dit in deze gevallen niet gebeurt.
Vraag 12
Kunt u deze vragen één voor één en binnen de gebruikelijke termijn
beantwoorden?
Antwoord 12
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4