Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1211

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 december 2014
Naar aanleiding van de voortgangsmissie van het IMF, de Europese
Commissie en de ECB (de Trojka) naar Cyprus van 14 juli tot en met 25 juli
2014 heeft de Europese Commissie het vijfde formele voortgangsrapport
opgesteld. De Trojka heeft beoordeeld hoe het staat met de uitvoering van
de maatregelen waaraan Cyprus zich in het kader van het leningenprogramma van het ESM en het IMF heeft gecommitteerd. Het voortgangsrapport vormt de basis voor het besluit door de Raad van Bewind van het
ESM en de IMF Board over de uitkering van de bijbehorende tranche. De
zesde tranche zal in totaal 436 miljoen euro bedragen. Hiervan is 350
miljoen euro afkomstig van het ESM en 86 miljoen euro van het IMF.
Door middel van deze brief wil ik de Tweede Kamer informeren over de
belangrijkste conclusies uit het voortgangsrapport. Na formele
goedkeuring van de uitkering van de zesde tranche door de ESM Raad van
Bewind zullen het voortgangsrapport en het aangepaste Memorandum of
Understanding (MoU) publiekelijk beschikbaar komen; deze zijn op het
moment van schrijven nog niet openbaar. Na afloop van de missie heeft
de Trojka een gezamenlijke verklaring afgegeven over de conclusies van
de missie. Deze verklaring vindt u in de bijlage1.
Conclusies uit het vijfde voortgangsrapport
Het rapport van de Commissie beschrijft de macro-economische
ontwikkelingen en de maatregelen die Cyprus genomen heeft om te
voldoen aan de conditionaliteit uit het MoU op budgettair, financieel en
structureel economisch gebied.
Het oordeel van de Trojka is dat Cyprus goed op schema ligt met de
implementatie van de maatregelen onder het leningenprogramma. Wel
wijst de Trojka erop dat er significante risico’s blijven bestaan. De Trojka
heeft twee prior actions vastgesteld waaraan inmiddels is voldaan. De
1

kst-21501-07-1211
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1211

1

eerste betrof de aanname door de Raad van Ministers van insolventiewetgeving. De tweede prior action behelsde een nieuw juridisch raamwerk
voor de regulering en afhandeling van executoire verkoop van vastgoed
(Foreclosure Bill). In eerste instantie had Cyprus nog niet aan deze laatste
prior action voldaan. Het Cypriotische Hooggerechtshof heeft op
31 oktober jongstleden echter vier wetten die bovengenoemd juridisch
raamwerk belemmerden ongrondwettelijk verklaard en daarmee de weg
geopend voor een positief oordeel.
Economische situatie2
De vijfde voortgangsrapportage spreekt de verwachting uit dat de
economische krimp in 2014 neerkomt op 4,2% bbp, net zoals in de vorige
voortgangsrapportage. Dit is wel 0,6%-punt lager dan begin dit jaar werd
geraamd. De binnenlandse vraag blijft zwak. Dit reflecteert de afbouw van
private schulden en een neerwaartse aanpassing van werkgelegenheid en
lonen. Er zijn wel sectorale verschillen, waarbij de toeristen- en dienstensector groei laten zien. Vanaf 2015 en 2016 wordt er een economische
groei van respectievelijk 0,4% bbp en 1,6% bbp voorspeld. Dit is gelijk aan
de ramingen in de vorige voortgangsrapportage.
De werkloosheid zal in 2014 naar verwachting uitkomen op 17,6%. Dit is
één procentpunt lager dan de voorspelling in de vorige voortgangsrapportage, hetgeen de sterke loonaanpassing weerspiegelt. Dalende
(arbeids)kosten zijn gedeeltelijk verantwoordelijk voor de neerwaartse
bijstelling van de inflatie naar 0,0% (van 0,2%).
Budgettaire situatie
Het EMU-saldo voor 2014 wordt geschat op -4,7% bbp, een verbetering
ten opzichte van de vierde voortgangsrapportage met 0,6%. Het primair
begrotingsoverschot was tot juni 1,1% bbp, een verbetering van ongeveer
driekwart procentpunt ten opzicht van de vorige voortgangsrapportage.
Dit wordt vooral verklaard door prudent begrotingsbeleid.
De staatsschuld zal naar verwachting uitkomen op 117,8% bbp in 2014 en
126,1% bbp in 2015, waarna deze weer zal dalen.
Financiële sector
Zoals in de vierde voortgangsrapportage vermeld, is het vrije verkeer van
kapitaal binnen Cyprus hersteld. Een afbouw van de externe kapitaalrestricties is afhankelijk van de ontwikkeling van het vertrouwen in de
Cypriotische financiële sector en de implementatie van het programma.
De grootste uitdaging voor de financiële sector blijft het terugdringen van
de leningen waarop een betalingsachterstand berust (non-performing
loans). Een gedeelte van deze leningen betreft strategische wanbetalers.
De twee prior actions bevatten maatregelen die deze non-performing
loans zullen moeten doen afnemen.
De Bank of Cyprus heeft aandelen uitgegeven ter waarde van 1 miljard
euro, waardoor haar liquiditeitspositie is versterkt. Voorts is de integratie
van de IT-systemen van de Bank of Cyprus en de geïncorporeerde Laiki
Bank nu volledig afgerond. De gefuseerde banken in de coöperatieve
sector zijn bezig met het verminderen van de operationele kosten. Zo zijn
de salarissen op jaarbasis met meer dan 15% verminderd. Wel is een
2

De macro-economische cijfers in deze brief reflecteren ramingen van voor 1 september 2014.
De Herfstraming van de Europese Commissie toont recentere cijfers over Cyprus. De
Herfstraming kan worden gevonden op de website van de Europese Commissie: http://
ec.europa.eu/economy_finance/eu/forecasts/2014_autumn_forecast_en.htm

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1211

2

robuustere stroomlijning van de interne processen nodig. In het MoU zijn
specifieke deadlines opgenomen, bijvoorbeeld op het gebied van
achterstallige leningen en governance. De Hellenic bank heeft net als de
Bank of Cyprus een speciale unit opgericht voor achterstallige leningen
van (middel)grote bedrijven.
Tijdens het Algemeen Overleg van 4 april 20133 heb ik uw Kamer
toegezegd om u te informeren als er meer informatie is over investeringen, bijvoorbeeld van de Europese Investeringsbank (EIB), die actief
bijdragen aan economisch herstel in Cyprus. In deze brief geef ik
uitvoering aan deze toezegging. Afgelopen mei is Cyprus operatieland
geworden bij de European Bank Reconstuction and Development (EBRD),
waardoor projecten kunnen worden gefinancierd in dat land. Deze status
als operatieland is in principe tot 2020 toegekend. Alle activiteiten van de
EBRD worden in de context van het leningenprogramma gepland en zijn
bedoeld de verrichtingen van andere internationale financiële instellingen
en de EU te complementeren. Zij richten zich met name op de hervorming
van de financiële sector en het ondersteunen van het privatiseringsprogramma van de overheid. Bij bovengenoemde aandelenuitgifte van de
Bank of Cyprus heeft de EBRD voor 107 miljoen euro aandelen gekocht.
De Trojka wijst erop dat de implementatie van de maatregelen uit het
opgestelde actieplan tegen witwassen verdere versterking behoeft, met
name op het gebied van het toezicht op banken. De Centrale Bank van
Cyprus dient volgens de Trojka bijvoorbeeld haar anti-witwasafdeling uit
te breiden.
Structurele hervormingen
Bij de implementatie van structurele hervormingen wordt vooruitgang
geboekt. Zo zijn de mogelijkheden van de Cypriotische overheid versterkt
om belastingontduiking tegen te gaan, bijvoorbeeld door het integreren
van belastinginformatie en het opschonen van het register voor inkomstenbelasting.
De aanname van insolventiewetgeving door de Raad van Ministers en de
Forceclosure Bill door het parlement betekenen een stap voorwaarts in de
aanpak van leningen waarop een betalingsachterstand berust. Deze
laatste wet betreft een nieuw juridische raamwerk voor de regulering en
afhandeling van executoire verkoop van vastgoed. Onderdelen hiervan
zijn de waardering van vastgoed door onafhankelijke experts en procedurele stappen en waarborgen voor de eventuele veiling van vastgoed. De
insolventiewetgeving betreft een gelijkschakeling met internationale
standaarden en houdt onder andere in dat er beter gestroomlijnde
failissementsprocedures komen, zowel voor personen als voor bedrijven.
Hier hoort ook de introductie bij van verschillende terugbetaalschema’s.
Voorts worden richtlijnen ontwikkeld om te bezien wat redelijke kosten
van levensonderhoud zijn.
Naar aanleiding van de motie van de leden Nijboer/Klaver4 bespreek ik
ook de hervormingen met invloed op de sociaaleconomische situatie in
Cyprus. Het Guaranteed Minimum Income (GMI) is ingevoerd; een
belangrijke hervorming van het sociale zekerheidssysteem. Op dit
moment wordt de implementatie van het GMI bestendigd. De onderhandelingen over de hervorming van de loonindexatie in de private sector zijn
nog bezig, waarbij het doel is aan het eind van het jaar tot overeenstemming te komen.

3
4

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1056.
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1039.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1211

3

Tijdens het Algemeen Overleg van 2 juli 20145 heb ik uw Kamer toegezegd
om de implementatie van maatregelen in de gezondheidszorg in het
Cypriotische leningenprogramma op de voet te volgen. Door u hier te
informeren over deze implementatie geef ik invulling aan deze
toezegging. De Trojka geeft aan dat de Cypriotische autoriteiten hebben
aangegeven sterk gecommitteerd te zijn aan de implementatie van het
nationale systeem voor de gezondheidszorg. Cyprus is nog steeds van
plan het nationale systeem halverwege 2016 volledig te hebben geïmplementeerd. Wel zijn er op enkele gebieden vertragingen ontstaan,
bijvoorbeeld bij de offerte voor de IT-systemen. Voorts moeten de
aangenomen plannen verder worden gespecificeerd.
Conclusie
Naar het oordeel van de Trojka blijft de implementatie van de maatregelen
uit het macro-economische aanpassingsprogramma van Cyprus goed op
schema. De Trojka heeft aangegeven dat Cyprus aan de vastgestelde prior
actions heeft voldaan en dat Cyprus hiermee voldoet aan de conditionaliteit behorende bij de zesde tranche. Nederland onderschrijft het oordeel
van de Trojka en is voornemens om in te stemmen met vrijgave van de
350 miljoen euro afkomstig van het ESM, in samenhang met de voorziene
instemming van de IMF Board met uitkering van de 86 miljoen euro van
het IMF aan Cyprus.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

5

Kamerstuk 21 501-07, nr. 1169.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 21 501-07, nr. 1211

4