Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

32 545

Wet- en regelgeving financiële markten

Nr. 171

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 28 juni 2022
In 2019 informeerde mijn voorganger uw Kamer over het voornemen om
de provisie bij schadeverzekeringen actief transparant te laten maken.1 De
uitwerking hiervan is opgenomen in het ontwerp van het Wijzigingsbesluit
financiële markten 2021. Dit ontwerpbesluit is afgelopen november aan
beide Kamers voorgelegd in het kader van de wettelijk voorgeschreven
voorhangprocedure voor een andere daarin opgenomen wijziging.2 Hierin
werd gekozen voor een vormgeving van actieve provisietransparantie
waarbij het exacte nominale provisiebedrag per product actief transparant
wordt gemaakt.
Ik vind het wenselijk dat er meer transparantie komt over provisies en
dienstverlening voor consumenten bij schadeverzekeringen. Tegelijkertijd
heb ik oog voor de zorgen die herhaaldelijk vanuit uw Kamer zijn geuit
over het voorgehangen voorstel.3 Deze zorgen concentreerden zich op de
uitvoerbaarheid van de opgenomen verplichting om voortaan het exacte
nominale provisiebedrag per product actief transparant te maken, en
daarnaast op een mogelijke verstoring van het gelijke speelveld tussen
adviseurs en verzekeraars.
Mijn voorganger heeft naar aanleiding van de vragen in het schriftelijk
overleg een drietal opties beschreven om vorm te geven aan actieve
provisietransparantie bij schadeverzekeringen en vervolgens de keuze aan
het nieuwe kabinet gelaten.4 Met deze brief informeer ik u over de route
die ik voornemens ben te volgen.
Actieve provisietransparantie
Het doel van actieve provisietransparantie is dat de consument zich
bewust wordt van het feit dat provisie wordt betaald aan een adviseur en
1

Kamerstuk 32 545, nr. 100.
Kamerstuk 32 545, nr. 152.
Kamerstuk 32 545, nr. 157.
4
Kamerstuk 32 545, nr. 157.
2
3

kst-32545-171
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 545, nr. 171

1

dat daar ook diensten van de adviseur tegenover staan. Op dit moment
vragen consumenten nog nauwelijks naar de provisie die wordt betaald
aan de adviseur en zijn consumenten vaak niet op de hoogte van de
dienstverlening. Daarmee werkt de huidige, passieve provisietransparantie (transparantie op verzoek) onvoldoende. Door actieve provisietransparantie in te voeren wordt beoogd dat de consument gaat vragen naar
de diensten die de financieel adviseur uit die provisiekosten verricht.
Op 1 januari 2013 is het provisieverbod5 voor financiële dienstverleners
ingevoerd. Sindsdien geldt er een provisieverbod voor complexe en
impactvolle producten, zoals hypotheken, overlijdensrisicoverzekeringen,
individuele arbeidsongeschiktheidsverzekeringen, woonlastenverzekeringen en uitvaartverzekeringen.6 De consument betaalt de adviseur nu
rechtstreeks voor advies over en bemiddeling in deze producten. Het doel
van het provisieverbod is een meer klantgerichte dienstverlening en het
tegengaan van ongewenste sturing door adviseurs en/of bemiddelaars op
basis van de hoogte van het provisiebedrag. Provisie als zodanig behoeft
niet te worden aangepakt, daar er in deze markt geen signalen zijn dat er
een prikkel is voor financieel adviseurs om te sturen naar het product dat
de hoogste provisie oplevert.
Vormgeving
Actieve provisietransparantie is een onderwerp waarover veelvuldig met
stakeholders en uw Kamer is gesproken. Het is een lastige opgave
gebleken om een oplossing te vinden die op breed draagvlak kan rekenen.
Het voorstel om actieve provisietransparantie vorm te geven in exacte
nominale bedragen werd gesteund door verzekeraars, de Consumentenbond en de Autoriteit Financiële Markten (AFM), maar leidde tot forse
kritiek van adviseurs. Ook vanuit uw Kamer leverde dit voorstel kritische
reacties op, met name ten aanzien van mogelijke marktverstoring en de
uitvoerbaarheid. Het eerdere geconsulteerde voorstel met gemiddelde
bedragen per productgroep kreeg kritiek van de AFM, de Consumentenbond en verzekeraars, omdat dit te weinig concreet was.
Mijn voorganger heeft in reactie op het naar voren gebrachte commentaar
een drietal oplossingsrichtingen geschetst, te weten:
1) De actieve provisietransparantie blijft conform het voorgehangen
ontwerpbesluit zien op exacte nominale bedragen per product.
2) Er wordt overgegaan op fijnmazige gemiddelden van diverse typen
producten.
3) Er wordt overgegaan op gemiddelde nominale bedragen of procenten voor een beperkt aantal productgroepen, zoals voorheen in het
geconsulteerde ontwerpbesluit was opgenomen.
Mijn voorkeur gaat uit naar optie 2 en ik ben dan ook voornemens
hiervoor te kiezen. Deze optie houdt qua vormgeving het midden tussen
de twee eerder gedane voorstellen. De eerdere bezwaren vanuit de sector
en uw Kamer ten aanzien van optie 1 zagen op het feit dat de bemiddelaar
of adviseur pas vlak voor het afsluiten van de schadeverzekering het
exacte provisiebedrag kan vaststellen. In het geval van fijnmazige
gemiddelden (optie 2) is het mogelijk voor de tussenpersonen om reeds in
een vroeg stadium de consument zo nauwkeurig als mogelijk te informeren over het verwachte provisiebedrag. Dit maakt dat de praktische
5

Provisie: beloning of vergoeding, in welke vorm dan ook, voor het bemiddelen of adviseren ter
zake van een financieel product of het verlenen van een beleggingsdienst of nevendienst
(artikel 1:1 Wft).
6
Het provisieverbod is vastgelegd in artikel 86c Besluit Gedragstoezicht financiële ondernemingen Wft.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 545, nr. 171

2

uitvoerbaarheid van deze optie beter is geborgd. Het doel van de actieve
provisietransparantie, de consument bewust maken van het feit dat er
provisie wordt betaald en dat daar een bepaalde dienstverlening
tegenover staat, blijft bij optie 2 gewaarborgd. Voor de nadere uitwerking
van deze optie blijf ik in gesprek met branchepartijen en de AFM.
Draagvlak
Er is na het schriftelijk overleg van december 2021 door mijn ministerie
opnieuw met de diverse betrokkenen gesproken. In deze gesprekken
kwam naar voren dat een aantal branchepartijen van financieel adviseurs
positief is over de optie met fijnmazige gemiddelde (optie 2), omdat dit
het doel van actieve provisietransparantie bereikt en praktisch beter
uitvoerbaar is. Enkele van deze branchepartijen zijn bereid om mee te
denken over de verdere uitwerking van deze optie om het te laten
aansluiten bij de praktijk.
Het Verbond van Verzekeraars, Zorgverzekeraars Nederland en de
Consumentenbond blijven voorstander van het aan de Kamers voorgelegde ontwerp met exacte nominale bedragen (optie 1). Zij vinden dat dit
een afgewogen en uitvoerbaar voorstel is dat de positie van de
consument versterkt en rekening houdt met de impact op de adviseur/
bemiddelaar.
De AFM heeft te kennen gegeven een voorkeur te hebben voor optie 1
(het handhaven van het voorstel met exacte nominale bedragen per
product). Als ervoor wordt gekozen verder te gaan met optie 2 is het
volgens de AFM van belang dat het fijnmazig gemiddelde dichtbij het
daadwerkelijke provisiebedrag ligt en dat invulling wordt gegeven aan het
voorstel zonder afbreuk te doen aan de doelen van actieve provisietransparantie.
Conclusie
Gehoord uw Kamer en gelet op de gesprekken met de betrokken partijen
die mijn ministerie nadien heeft gevoerd, zal ik het voorstel aanpassen
door de optie van exacte nominale bedragen te vervangen door de optie
van fijnmazige gemiddelden en het aldus aangepaste ontwerpbesluit voor
advies voorleggen aan de Afdeling advisering van de Raad van State.
Hiermee wordt naar mijn mening een meer evenwichtige, beter
uitvoerbare vorm van provisietransparantie bereikt, waarbij het doel van
actieve provisietransparantie onverkort geborgd zal zijn.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 32 545, nr. 171

3