Regeling van de Minister van Economische Zaken en Klimaat van
, nr. WJZ/18060487, houdende wijziging van de Uitvoeringsregeling
Gaswet en van de Mijnbouwregeling in verband met het stellen van regels
met betrekking tot het Groningenveld

De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
Gelet op artikel 10a, twaalfde lid, van de Gaswet en de artikelen 52c, vijfde lid, en
52d, derde lid, van de Mijnbouwwet;
Besluit:
Artikel I
De Uitvoeringsregeling Gaswet wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 1, onderdeel c, komt te luiden:
c. gemiddelde effectieve etmaaltemperatuur: gemiddelde luchttemperatuur te De
Bilt (T) in een etmaal, gecorrigeerd voor de gemiddelde windsnelheid op hetzelfde
station (V) in dezelfde periode uitgedrukt in meters per seconde, volgens de
formule: Teff = T – (V/1,5).
B
Paragraaf 2 komt te luiden:
§ 2. Regels voor het Groningenveld
Artikel 2
De datum, bedoeld in artikel, 10a, eerste lid, onderdeel q, van de wet is 1
februari.
Artikel 3
Het percentage, bedoeld in artikel 10a, negende lid, onderdeel b, onder 1°, van de
wet, bedraagt gemiddeld over een gasjaar ten minste 85%.
Artikel 3a
1. In de raming, bedoeld in artikel 10a, eerste lid, onderdeel q, van de wet, maakt
de netbeheerder van het landelijk gastransportnet een onderscheid tussen
eindafnemers die beschikken over een aansluiting op een net met een capaciteit
van ten hoogste 40 m3(n) per uur en eindafnemers die beschikken over een
aansluiting op een net met een capaciteit van meer dan 40 m3(n) per uur.
2. Bij de berekening van de vraag naar laagcalorisch gas voor het komende
gasjaar gaat de netbeheerder van het landelijk gastransportnet uit van:
a. een systematiek van graaddagen, gebaseerd op het verschil tussen de
gemiddelde effectieve etmaaltemperatuur en 14° C, volgens de formule: D = Σ
max[(14 – Teff),0] en
b. temperatuurprofielen van de afgelopen 30 jaar op basis waarvan hij een
verband legt tussen het aantal graaddagen en de vraag naar laagcalorisch gas.
Pagina 1 van 14

3. Bij de berekening ten behoeve van de raming van het benodigde volume gas,
dat gelet op de beschikbaarheid van andere middelen en methoden nodig is uit
het Groningenveld, gaat de netbeheerder van het landelijk gastransportnet uit
van:
a. een systematiek van graaddagen, gebaseerd op het verschil tussen de
gemiddelde effectieve etmaaltemperatuur en 14° C, volgens de formule: D = Σ
max[(14 – Teff),0] en
b. temperatuurprofielen van de afgelopen 30 jaar op basis waarvan hij een
verband legt tussen het aantal graaddagen en de behoefte aan gas uit het
Groningenveld.
4. De netbeheerder van het landelijk gastransportnet geeft op basis van
temperatuurprofielen van de afgelopen 30 jaar in de raming aan welk jaar het
referentiejaar is voor een gemiddeld, een warm en een koud gasjaar.
Artikel II
De Mijnbouwregeling wordt als volgt gewijzigd:
A
Artikel 1.1.1 wordt als volgt gewijzigd:
1. Onderdeel b komt te luiden:
b. minister: Minister van Economische Zaken en Klimaat;
2. Onder vervanging van de punt aan het slot van onderdeel m door een
puntkomma, wordt een onderdeel toegevoegd, luidende:
n. referentiejaar: het jaar dat de netbeheerder van het landelijk gastransportnet
op grond van artikel 3a, vierde lid, van de Uitvoeringsregeling Gaswet in de
raming heeft opgenomen voor een gemiddeld, een koud en een warm jaar.
B
Na paragraaf 1.3 wordt een paragraaf ingevoegd, luidende:
§1.3a Bijzondere regels voor het Groningenveld
Artikel 1.3a.1
1. Ten behoeve van de vaststelling van de operationele strategie en de verdeling
van de winning over de clusters in volume en tijd wordt het Groningenveld
ingedeeld in de volgende clusters met de daarbij behorende productielocaties:
a. cluster Bierum: Bierum;
b. cluster Eemskanaal: Eemskanaal;
c. cluster Centraal-Oost: Amsweer, Schaapbulten, Oudeweg, Siddeburen en
Tjuchem;
d. cluster Zuidoost: De Eeker, Scheemderzwaag en Zuiderpolder;
e. cluster Zuidwest: Kooipolder, Slochteren inclusief Froombosch, Spitsbergen,
Tusschenklappen inclusief Sappemeer, en Zuiderveen;
f. cluster Loppersum: De Paauwen, Leermens, Overschild, ’t Zandt en Ten Post.
2. De onder de productielocaties vallende putten zijn opgenomen in bijlage 16 bij
deze regeling.
Artikel 1.3a.2
1. Een operationele strategie bevat:

Pagina 2 van 14

a. een beschrijving van de volgorde van de inzet van de clusters en de verdeling
van het volume over de clusters per kalendermaand uitgaande van het
referentiejaar voor een gemiddeld gasjaar;
b. de wijze waarop de inzet over de clusters en de verdeling van het volume over
de clusters wordt verlaagd dan wel verhoogd, afhankelijk van de ontwikkeling van
de actuele temperatuur gedurende het gasjaar, waarbij in ieder geval een
beschrijving wordt gegeven van de volgorde van de inzet van de clusters en de
verdeling van het volume over de clusters uitgaande van het referentiejaar voor
een koud en voor een warm gasjaar.
2. Ter onderbouwing van het eerste lid bevat de operationele strategie:
a. een beschrijving van de rol van de gasopslag Norg in het beperken van
fluctuaties in het Groningenveld op veldniveau en de doorwerking daarvan op de
clusters;
b. een beschrijving van geplande onderhoudswerkzaamheden en hoe dit de inzet
van de clusters beïnvloedt.
3. Ter onderbouwing van het eerste lid bevat de operationele strategie een
dreigings- en risicoanalyse waarin tenminste zijn opgenomen:
a. een beschrijving van de verwachte bodembeweging als gevolg de wijze waarop
de clusters worden ingezet;
b. een beschrijving van de mogelijke omvang en verwachte aard van de schade
door bodembeweging als gevolg van de wijze van de inzet van de clusters;
c. een beschrijving van de risico’s als gevolg van de verwachte bodembeweging
als gevolg van de wijze van de inzet van de clusters;
d. een analyse van het aantal gebouwen dat een individueel aardbevingsrisico met
zich meebrengt dat groter is dan 10-5 per jaar, waarbij het individueel
aardbevingsrisico wordt berekend met toepassing van de verwachtingswaarde;
e. een analyse van de ontwikkeling voor de komende 10 jaar ten aanzien van het
aantal gebouwen als bedoeld in onderdeel e;
f. een beschrijving van de maatregelen die kunnen worden genomen om
bodembeweging zo veel mogelijk te voorkomen of te beperken, en
g. een beschrijving van de maatregelen die kunnen worden genomen om de
risico’s als gevolg van bodembeweging zo veel mogelijk te voorkomen of te
beperken.
Artikel 1.3a.3
1. De veiligheidsnorm, bedoeld in artikel 52d, tweede lid, van de wet, betreft het
individueel aardbevingsrisico van maximaal 1 op de 100.000 per jaar dat een
individu mag lopen in of nabij de verschillende bouwwerken waar dat individu
verblijft.
2. Het individueel aardbevingsrisico wordt berekend met toepassing van de
verwachtingswaarde.
Artikel 1.3a.4
Voor de vaststelling van het veiligheidsbelang en het maatschappelijk belang dat
is verbonden aan het niet kunnen voorzien van eindafnemers, bedoeld in artikel
52d, tweede lid, van de wet, wordt een onderverdeling gemaakt in de volgende
categorieën:
a. huishoudens;
b. volksgezondheid;
c. openbare orde en veiligheid;
d. kritische processen in industrie, nuts- en basisvoorzieningen;
e. overige industrie, openbare gebouwen, bedrijven.
C

Pagina 3 van 14

Na bijlage 15 wordt een bijlage toegevoegd, luidende:
Bijlage 16. Productielocaties Groningenveld (bijlage als bedoeld in artikel 1.3a.1,
tweede lid, van de Mijnbouwregeling)
Naam
productielocatie
Amsweer
Bierum
De Eeker

Eemskanaal
Kooipolder
Leermens
De Paauwen
Oudeweg
Overschild
Ten Post
Schaapbulten
Siddeburen
Slochteren
Spitsbergen
Scheemderzwaag

’t Zandt
Tjuchem
Tusschenklappen
Zuiderpolder
Zuiderveen

Putnamen
AMR-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11,-12
BIR-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11,-12,-13
EKR-101,-102,-103,-104,-105,-107,-108,-109,-110,-111,112, -201,-202,-203,-204,-205,-206,-207,-208,-209, 210
EKL-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11,-12,-13
KPD-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11,-12
LRM-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11
PAU-2,-3,-4,-5,-6
OWG-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11
OVS-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11
POS-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11
SCB-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11
SDB-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11
SLO-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9, FRB-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8
SPI-101,-102,-103,-104,-105,-106,-107,-108,-109,-110, 201,-202,-203,-204,-205,-206,-207,-208,-209
SZW-101,-102,-103,-104,-105,-106,-107,-108,-109, 110, -201,-202,-203,-204,-205,-206,-207,-208,-209, 210
ZND-2,-3,-4,-5,-7,-9,-10,-12
TJM-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11
TUS-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10, SAP-6,-7,-8,-9,-10,-11,12,-13,-15
ZDP-1,-2,-3,-4,-5,-6,-7,-8,-9,-10,-11,-12
ZVN-2,-3,-4,-5,-7,-8,-9,-10,-11,-12,-13

Artikel III
Deze regeling treedt in werking met ingang van 1 januari 2019.

Deze regeling zal met de toelichting in de Staatscourant worden geplaatst.
's-Gravenhage,
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,

Pagina 4 van 14

TOELICHTING

I. ALGEMEEN
§ 1 Aanleiding
Aanleiding tot deze wijziging van de Uitvoeringsregeling Gaswet en de
Mijnbouwregeling is de Wet van 17 oktober 2018 tot wijziging van de Gaswet en
van de Mijnbouwwet betreffende het minimaliseren van de gaswinning uit het
Groningenveld (Stb. 2018, 371). Deze wet voorziet in een aparte wettelijke
regeling om de gaswinning uit het Groningenveld te minimaliseren. De wens van
het kabinet is om de gaswinning uit het Groningenveld zo snel als mogelijk te
beëindigen. Het kabinet werkt daartoe aan het verlagen van de vraag naar
laagcalorisch gas in Nederland en de buurlanden en streeft ernaar om de
mogelijkheden om hoogcalorisch gas om te zetten in laagcalorisch gas zo snel
mogelijk uit te breiden. Het gas uit het Groningenveld moet het sluitstuk zijn voor
de inzet van laagcalorisch gas.
De wetswijziging kent in een aantal artikelen een grondslag om bij ministeriële
regeling nadere regels te stellen. Deze regeling voorziet hierin voor de artikelen
van de wet die op 1 januari 2019 in werking treden. Dit zijn de artikelen die
betrekking hebben op het voorbereiden van de operationele strategie. De
artikelen 52g en 52h van de Mijnbouwwet zien op de uitvoering van de
operationele strategie en treden op 1 oktober 2019 in werking. Op dat moment zal
de Mijnbouwregeling worden aangepast om te voorzien in de nadere regels op
grond van deze artikelen.
§ 2 Hoofdlijnen
2.1 Uitvoeringsregeling Gaswet
De wijzigingen in deze regeling stellen nadere regels met betrekking tot de door
de netbeheerder van het landelijk gastransportnet op te stellen raming van de in
een gasjaar benodigde hoeveelheid laagcalorisch gas en de daarvoor benodigde
volume en capaciteit uit het Groningenveld. Het gaat om het gemiddelde
minimum percentage van de beschikbare conversiecapaciteit per gasjaar om gas
met een hogere energie-inhoud om te zetten in gas met een lagere energieinhoud. Verder wordt aangegeven voor welke categorieën van afnemers de
netbeheerder van het landelijk gastransportnet een verwachting omtrent de vraag
naar laagcalorisch gas opstelt.
Ook is de systematiek, die de netbeheerder van het landelijk gastransportnet
hanteert bij het opstellen van de raming van de verwachte behoefte aan
laagcalorisch gas en de benodigde productie uit het Groningenveld op basis van
mogelijke temperatuurscenario’s vastgelegd. De systematiek sluit aan bij de
eerder bij de instemming met het winningsplan Groningen voorgeschreven
methode en is nu vastgelegd in algemene regels.
2.2 Mijnbouwregeling
In de Mijnbouwregeling wordt de clusterindeling van het Groningenveld
vastgelegd. In de Mijnbouwwet is bepaald dat de vergunninghouder van het
Groningenveld (verder: de vergunninghouder) een operationele strategie opstelt
en dat deze operationele strategie een voorstel bevat voor de verdeling van de
winning over de clusters in volume en tijd. Omdat niet altijd dezelfde indeling van
de clusters van het Groningenveld wordt gehanteerd wordt in deze wijziging van

Pagina 5 van 14

de Mijnbouwregeling vastgelegd welke indeling voor clusters de vergunninghouder
moet hanteren.
Verder worden nadere regels opgenomen over de operationele strategie. Het gaat
dan om een beschrijving van volgorde van de inzet van de clusters en de
verdeling van het volume over de clusters. Hierbij wordt uitgegaan van een
referentiejaar voor een gemiddeld gasjaar. Daarnaast moet ook een beschrijving
worden gegeven van de wijze waarop de inzet van de clusters wordt verlaagd dan
wel verhoogd afhankelijk van de ontwikkeling van de actuele temperatuur
gedurende het gasjaar, waarbij in ieder geval ook een beschrijving wordt gegeven
van de volgorde van de inzet van de clusters voor het referentiejaar voor een
warm jaar en voor een koud jaar. De netbeheerder van het landelijk
gastransportnet neemt jaarlijks in zijn raming op wat het referentiejaar is voor
een gemiddeld, warm en koud jaar.
Verder moet de vergunninghouder ter onderbouwing van de operationele strategie
een aantal documenten en analyses indienen. Het gaat onder andere om de inzet
van de gasopslag Norg en een dreigings- en risicoanalyse waarin onder andere
wordt ingegaan op de verwachte bodembeweging en de risico’s daarvan. Op een
later moment, voordat de eerste operationele strategie voor het gasjaar
2019/2020 wordt vastgesteld, zullen nadere regels worden gesteld over het
monitoren, analyseren en rapporteren van gegevens.
§ 3 Inhoud regeling
3.1 Uitvoeringsregeling Gaswet
In de Uitvoeringsregeling Gaswet is een aantal nadere regels opgenomen met
betrekking tot de door de netbeheerder van het landelijk gastransportnet op te
stellen raming van de in een gasjaar benodigde hoeveelheid laagcalorisch gas en
de hoeveelheid gas, die gelet op de beschikbaarheid van andere middelen nog
nodig is uit het Groningenveld.
3.1.1 Inzet conversiecapaciteit
In het nieuwe artikel 3 van de Uitvoeringsregeling Gaswet is het gemiddelde
minimum inzetpercentage van de beschikbare conversiecapaciteit over een
gasjaar om gas met een hoger energie-inhoud om te zetten in gas met een
lagere-energie-inhoud opgenomen. Door stikstof bij te voegen wordt
hoogcalorisch gas omgezet in laagcalorisch gas. Bij het bepalen van het
percentage wordt rekening gehouden met onderhoud aan de stikstofinstallaties,
de omvang van de vraag naar laagcalorisch gas en mogelijke
transportbeperkingen in het gastransportnet. Het gemiddelde percentage wordt in
eerste instantie op ten minste 85% per gasjaar gesteld. Dit betekent dat de
netbeheerder van het landelijk gastransportnet bij het opstellen van de jaarlijkse
raming uitgaat van de inzet van ten minste 85% van de beschikbare
conversiecapaciteit.
Bij het vaststellen van de beschikbare capaciteit gaat het in ieder geval om de
huidige baseload installaties in Ommen en in Wieringermeer. In de brief van 29
maart 2018 (Kamerstukken II, vergaderjaar 2017/18, 33529, nr. 457) heeft het
kabinet aangeven dat er de komende jaren nog een grote stikstofinstallatie
gebouwd zal worden bij Zuidbroek.
De installaties in Pernis en Zuidbroek vallen hier in eerste instantie buiten. Deze
installaties zijn primair bedoeld om als back-up van de baseload installaties in
Ommen en Wieringermeer, de balans tussen de laag- en hoogcalorische systemen
te handhaven.

Pagina 6 van 14

In het instemmingsbesluit 2018/2019 is een percentage van 92,5% vastgesteld.
Dit percentage is gebaseerd op de huidige stikstofcapaciteit. De verwachte inkoop
van extra stikstofcapaciteit zal er naar verwachting toe leiden dat komende jaren
een lager percentage vastgesteld zal worden. Zo zal de voor het gasjaar 2019/
2020 voorgenomen additionele inkoop van stikstof, gelet op de plek in het net
waar de stikstof toegevoegd wordt, naar verwachting niet volledig kunnen worden
ingezet, omdat niet op alle dagen van het jaar voldoende hoogcalorisch gas langs
dit mengpunt stroomt. In de regeling is het percentage gemiddeld over het jaar
op tenminste 85% vastgelegd. Elk jaar zal GTS bij het opstellen van de raming, na
overleg met marktpartijen, beoordelen welk percentage gelet op het
minimaliseren van de gaswinning uit het Groningenveld in het komende gasjaar
toegepast kan worden. Dit percentage zal gemiddeld over het jaar tussen de 85%
en 100% liggen. Indien blijkt dat structureel een hoger percentage dan 85%
wordt behaald kan het percentage in de regeling worden aangepast.
3.1.2. Onderscheid kleinverbruikers - grootverbruikers
In artikel 3a is bepaald voor welke categorieën eindafnemers de netbeheerder van
het landelijk gastransportnet in zijn raming een nader onderscheid maakt. In de
regeling is bepaald dat de netbeheerder een onderscheid maakt in de vraag naar
laagcalorisch gas tussen kleinverbruikers, te weten eindverbruikers met een
aansluiting op een net met een capaciteit van ten hoogste 40 m3(n) per uur en
grootverbruikers, zijnde eindverbruikers die beschikken over een aansluiting op
een net met een capaciteit van meer dan 40 m3 (n) per uur.
In de eerste categorie zitten voornamelijk huishoudens en een aantal kleinere
zakelijke afnemers (bijvoorbeeld winkels). In de tweede categorie zitten
voornamelijk zakelijke afnemers. Een onderscheid in deze categorieën geeft
(globaal) inzicht in de hoeveelheid Groningengas die nodig is gelet op de
leveringszekerheid van kleinverbruikers en de hoeveelheid gas uit het
Groningenveld die nodig is om bedrijven en andere grote instellingen in Nederland
te voorzien van gas. De leveringszekerheid van kleinverbruikers heeft een direct
veiligheidsbelang. Wanneer de gaswinning uit het Groningenveld zodanig wordt
verlaagd dat zij geen gas meer krijgen betekent dat dat zij zonder verwarming
komen te zitten en niet meer kunnen koken. Dat brengt risico’s mee voor de
(volks)gezondheid, bijvoorbeeld risico op brand en koolmonoxidevergiftiging als
gevolg van overbelasting van het elektriciteitsnet of open vuren in de woning.
Voor grootverbruikers (bedrijven) zal er meestal niet direct sprake zijn van een
acuut veiligheidsrisico, echter onbekend is voor welke vitale/kritieke systemen er
gas wordt gebruikt met kans op veiligheidsrisico’s. Bedrijven zijn, voor hun
productieproces (industrieën) of verwarming (kantoren) vaak afhankelijk van de
levering van aardgas. Indien zij voor langere tijd geen gas meer krijgen wordt hun
voortbestaan direct bedreigd. Deze bedrijven zullen als gevolg van het langdurig
afgesloten zijn van gas het bedrijfsproces moeten stilleggen. Dit heeft
economische consequenties; bedrijven zullen mogelijk een deel van hun
medewerkers moeten ontslaan en kunnen zelfs failliet gaan. De indeling
kleinverbruik, grootverbruik is niet helemaal sluitend. Instellingen als
ziekenhuizen en verpleeghuizen kunnen een grootverbruikersaansluiting hebben.
3.1.3 Graaddagensystematiek
In het tweede lid van artikel 3a wordt de graaddagensystematiek vastgelegd. De
netbeheerder van het landelijk gastransportnet hanteert de
graaddagensystematiek bij het opstellen van de raming van de verwachte
behoefte aan laagcalorisch gas en de benodigde productie uit het Groningenveld.
De graaddagensystematiek is een methode om de behoefte aan laagcalorisch gas
en de daarvoor benodigde productie uit het Groningenveld in te schatten. De
graaddagensystematiek is gebaseerd op de daggemiddelde temperatuur en
Pagina 7 van 14

windsnelheid (de zogenaamde effectieve temperatuur). Het verbruik van gas is
sterk afhankelijk van de temperatuur en de windsnelheid: als het buiten kouder is,
of als het harder waait, wordt er meer gas verbruikt.
Op grond van de temperatuurprofielen van de afgelopen 30 jaar geeft de
netbeheerder van het landelijk gastransportnet voor het komende gasjaar aan hoe
de vraag naar laagcalorisch gas en afhankelijk van de beschikbaarheid van alle
andere middelen, zoals de inzet van stikstofcapaciteit de vraag naar gas uit het
Groningenveld zich over het jaar kan ontwikkelen. Verder stelt de netbeheerder
op basis van deze temperatuurprofielen een raming op voor een gemiddeld
gasjaar en voor een koud en een warm gasjaar, waarbij ook gekeken wordt hoe
de vraag naar gas zich de komende 10 jaar zal ontwikkelen.
Op basis van de vraag naar laagcalorisch gas en de overige middelen die er zijn
om hoogcalorisch gas om te zetten in laagcalorisch gas heeft de netbeheerder van
het landelijk gastransportnet een goed beeld van de hoeveelheid gas die nog
nodig is uit het Groningenveld. De systematiek was eerder voorgeschreven bij de
instemming met het winningsplan Groningen en is nu in algemene regels
opgenomen. Op grond van de Gaswet moet de netbeheerder daarbij rekening
houden met alle beschikbare methoden en middelen om te voorzien in
laagcalorisch gas.
3.2 Mijnbouwregeling
3.2.1. Clusterindeling Groningenveld
In artikel 1.3a.1 van de Mijnbouwregeling is de clusterindeling van het
Groningenveld opgenomen. In de Mijnbouwwet is bepaald dat de
vergunninghouder een operationele strategie opstelt en dat deze operationele
strategie een voorstel bevat voor de verdeling van de winning over de clusters in
volume en tijd. Omdat in de praktijk niet altijd dezelfde indeling van clusters van
het Groningenveld wordt gehanteerd wordt in de Mijnbouwregeling vastgelegd
welke indeling voor clusters de vergunninghouder moet hanteren. Een cluster kan
uit één of meer productielocaties bestaan. In de regeling wordt ook het cluster
Loppersum benoemd. De gaswinning uit dit cluster is weliswaar stilgelegd, maar
dit cluster maakt nog wel onderdeel uit van het Groningenveld totdat deze putten
zijn afgesloten en opgeruimd en de mijnbouwlocatie is opgeheven. In de nieuwe
bijlage 16 bij de Mijnbouwregeling is een overzicht opgenomen van alle
productielocaties met de daaronder vallende productieputten.
3.2.2. Regels over de operationele strategie
In de regeling is bepaald dat de operationele strategie een beschrijving bevat van
de volgorde van de inzet van de clusters en de verdeling van het volume over de
clusters per kalendermaand uitgaande van referentiejaar voor een gemiddeld
gasjaar. De vergunninghouder geeft daarmee aan hoe hij de verwachte behoefte
van gas uit het Groningenveld in de tijd (per maand) over de verschillende
clusters wil verdelen. Afhankelijk van de actuele temperatuur en windsnelheid zal
er meer of minder gas nodig zijn gedurende het gasjaar en kan de verdeling van
de winning over de clusters anders zijn dan die is voorgesteld voor het
referentiejaar voor een gemiddeld gasjaar. Daarom geeft de vergunninghouder in
zijn voorstel voor de operationele strategie aan welke clusters hij op welke wijze
zal op- of afregelen wanneer de vraag naar gas uit het Groningenveld - gelet op
de ontwikkeling van de effectieve temperatuur - hoger of lager is dan het
referentiejaar voor gemiddeld gasjaar.
Het is duidelijk dat de gaswinning uit het Groningenveld bodembeweging
veroorzaakt en dat dit schade veroorzaakt aan gebouwen in het gebied en dat
hierdoor risico’s bestaan voor omwonenden. Op grond van de Mijnbouwwet moet
Pagina 8 van 14

de vergunninghouder, gelet op de benodigde hoeveelheid gas uit het
Groningenveld, de verwachte bodembeweging als gevolg van de gaswinning
minimaliseren.
In de operationele strategie doet de vergunninghouder met inachtneming van de
raming van de netbeheerder van het landelijk gastransportnet en conform de
laatste inzichten met betrekking tot het minimaliseren van bodembeweging één of
meerdere voorstellen voor de verdeling van de winning van gas uit dit veld. De
vergunninghouder gaat daarbij in op de inzet van gasopslag Norg en hoe deze
bijdraagt aan het minimaliseren van de gaswinning uit het Groningenveld de
verwachte bodembeweging en de risico’s daarvan. Norg is een grote
laagcalorische gasopslag en speelt daarmee een belangrijke rol bij de inzet van
het Groningenveld. Als de nieuwe stikstofinstallatie operationeel is (2022) kan
Norg een grote bijdrage leveren aan het beperken van het volume dat gewonnen
wordt uit het Groningenveld door Norg te vullen met geconverteerd hoogcalorisch
gas. Op dat moment zal, ook gelet op de overige ontwikkelen met betrekking tot
verminderen van de vraag naar laagcalorisch gas, worden bezien of aan de
Mijnbouwregeling moet worden toegevoegd dat de vergunninghouder bij het
opstellen van zijn voorstel van een of meerdere operationele strategieën, ook
rekening moet houden met de volumebeperking van Norg.
Voor zover de vergunninghouder onderhoudswerkzaamheden heeft gepland in het
volgende gasjaar die op het moment van het indienen van de operationele
strategie bekend zijn, meldt de vergunninghouder dit bij de operationele strategie
en geeft hij een toelichting in hoeverre deze onderhoudswerkzaamheden de inzet
van de clusters beïnvloedt en daarmee de operationele strategie.
Indien gedurende het gasjaar ongeplande onderhoudswerkzaamheden
plaatsvinden waardoor de productie niet conform de operationele strategie kan
worden uitgevoerd, bijvoorbeeld als gevolg van langdurige uitval van een
belangrijk cluster, dan geldt op basis van artikel 52e van de Mijnbouwwet een
meldplicht voor de vergunninghouder.
De vergunninghouder verstrekt ter onderbouwing van de volgorde van de inzet
van de clusters een dreigings- en risicoanalyse waarin andere een beschrijving
van de verwachte bodembeweging als gevolg van de voorgestelde inzet van de
clusters wordt gegeven. Hij geeft daartoe aan wat de verwachte bodembeweging
is, welke schade als gevolg van bodembeweging hij verwacht en welke risico’s
voor omwonenden, gebouwen of infrastructurele werken hij daardoor verwacht.
De vergunninghouder geeft daarbij aan waarom hij denkt dat de verwachte
bodembeweging en de gevolgen voor omwonenden bij deze verdeling over de
clusters zo veel als mogelijk worden beperkt. De vergunninghouder gaat daarbij
ook in op de maatregelen die kunnen worden genomen om bodembeweging en de
risico’s als gevolg van de bodembeweging en de maatregelen die worden
genomen om deze risico’s te voorkomen of te beperken. Omdat de
schadeafhandeling en de versterking in publieke handen komt te liggen en de
vergunninghouder zelf geen maatregelen kan nemen, gaat het hier om suggesties
vanuit de kennis waarover de vergunninghouder beschikt.
3.2.3 Veiligheidsnorm en risicobeleid
Het veiligheidsrisico voor omwonenden, waaronder het seismisch risico, is de
combinatie van de kans op grondversnellingen ten gevolge van een geïnduceerde
aardbeving (de seismische dreiging), de kwetsbaarheid van constructies, zoals de
sterkte van huizen en aanwezigheid van mensen. Het veiligheidsrisico wordt
verminderd door de combinatie van afnemende seismiciteit (onder meer als
gevolg van dalende gaswinning) en door versterking van risicovolle gebouwen.

Pagina 9 van 14

Het beleid voor de risico’s van geïnduceerde aardbevingen als gevolg van de
Groningse gaswinning is eind 2015 vastgesteld door het kabinet, met
gebruikmaking van het advies door de commissie Meijdam (zie de brieven van de
minister van Economische Zaken, 33 529, nrs. 205 en 212). In navolging van het
risicobeleid op andere domeinen heeft deze commissie aanbevolen om ook voor
het individueel risico op geïnduceerde aardbevingen gebruik te maken van de ‘10-5
norm’. Dit betekent dat gebouwen moeten voldoen aan een veiligheidsnorm voor
individueel aardbevingsrisico van 10-5 per jaar voor nieuwbouw en bestaande
gebouwen. Het individuele risico is gerelateerd aan de kans op overlijden als
gevolg van het (gedeeltelijk) instorten van een gebouw, het vallen van nietconstructieve onderdelen van een bouwwerk, en het de gemiddelde verblijfsduur
in de verschillende gebouwen waarin iemand verblijft.
Bij de vaststelling van de operationele strategie betrekt de minister het
veiligheidsbelang en het maatschappelijk belang dat verbonden is aan het niet
kunnen voorzien van afnemers van laagcalorisch gas. Hierbij kijkt de minister
onder andere in hoeverre wordt voldaan aan de veiligheidsnorm van 10-5 (artikel
52d, tweede lid, van de Mijnbouwwet). In de regeling is bepaald dat NAM jaarlijks
een analyse maakt van het aantal gebouwen dat niet voldoet aan de norm voor
het individuele aardbevingsrisico. Deze analyse wordt gemaakt op basis van de
dreigings- en risicoanalyse en geeft een beeld van het aantal gebouwen in het
aardbevingsgebied dat nog niet voldoet aan de door het kabinet gehanteerde
veiligheidsnorm. In de regeling wordt NAM gevraagd tevens een analyse te maken
van de ontwikkeling van het aantal gebouwen dat niet voldoet. SodM ziet toe op
een juiste en onbevooroordeelde toepassing van de dreigings- en risicoanalyse.
Ook TNO wordt gevraagd de uitkomsten van de analyse te controleren. Op de
kortst mogelijke termijn wordt het model van NAM in publiek beheer genomen.
Door de jaarlijkse analyse wordt duidelijk hoe de veiligheidssituatie zich
ontwikkelt.
De minister kan deze analyses en de adviezen daarover gebruiken bij zijn
afweging in hoeverre wordt voldaan aan de veiligheidsnorm.
Door de door het kabinet ingezette versterkingsoperatie en de versnelde afbouw
van gaswinning uit het Groningenveld (naar verwachting 4 miljard Nm3 per jaar
voor een gemiddeld jaar vanaf het gasjaar 2022/2023) zal het aantal gebouwen
op de lijst dat niet voldoet aan de veiligheidsnorm de komende jaren naar
verwachting afnemen. Elk jaar opnieuw, bij de vaststelling van de operationele
strategie beoordeelt de minister in hoeverre wordt voldaan aan de veiligheidsnorm
van 10-5 en of het tempo van de versterking voldoende is.
Voor bedrijven in het aardbevingsgebied die werken met grote hoeveelheden
gevaarlijke stoffen is de stuurgroep Industrie het eens geworden over een
toetsingskader dat bestaat uit een kwalitatieve toets en twee kwantitatieve
toetsen. Het toetsingskader is vastgelegd in het meerjarenprogramma van de
NCG, dat door het kabinet is aangeboden aan de Tweede Kamer. Hierin is geen
voorkeur uitgesproken voor een van de rekenmethoden, en de bedrijven bepalen
zelf welke daarvan ze gebruiken bij het doorrekenen van hun potentieel meest
risicovolle installaties.
3.2.4 Berekeningswijze van het aardbevingsrisico
De commissie Meijdam heeft een berekeningswijze op hoofdlijnen aangegeven.
Het objectgebonden individueel aardbevingsrisico (OIA) is het jaarlijkse risico dat
iemand, die zich in of rond een bouwwerk bevindt, overlijdt als het gevolg van het
bezwijken (van delen) van een bouwwerk, veroorzaakt door een aardbeving als
gevolg van de gaswinning. NAM berekent in haar dreigings- en risicoanalyse het
Pagina 10 van 14

Lokaal Persoonlijk Risico (Local Personal Risk, LPR). Dit LPR is het risico dat een
individu loopt die 24 uur per 365 dagen in een jaar in een gebouw aanwezig is ten
gevolge van het instorten van een gebouw of vallende onderdelen van een
gebouw door een aardbeving. Dit is niet hetzelfde als het Individueel
Aardbevingsrisico (lAR). Uit het LPR kan het lAR berekend worden door het LPR
van elk gebouw te wegen met de tijd dat een individu in dat gebouw aanwezig is
en vervolgens deze gewogen risico's van alle gebouwen (OIA) waar een individu
verblijft bij elkaar op te tellen.
Het uitgangspunt van de NPR en NAM risicoberekeningen is dat indien het LPR van
alle gebouwen aan de norm van 10-5 per jaar voldoen automatisch ook het IAR
aan de norm zal voldoen. Onder deze aanname is het mogelijk om de uitkomsten
voor het LPR te toetsen aan de norm, zonder additionele onzekerheden in
verblijfstijden en gedrag van een individu in de berekeningen te introduceren.
De Mijnraad heeft op 29 juni 2018 geconstateerd dat er ongeveer 1500 gebouwen
in het aardbevingsgebied liggen waarbij het individueel aardbevingsrisico tussen
de 10-5 en 10-4 ligt (kamerstuk 33529, nr 498). Bij brief van 3 juli 2018 (33529,
nr. 502) hebben de ministers van EZK en Binnenlandse Zaken en
Koninkrijkrelaties aangegeven hoe wordt omgegaan met het advies van de
Mijnraad. Ingezet wordt op het zo spoedig mogelijk versterken van de gebouwen
die niet aan de veiligheidsnorm voldoen, waarbij een zorgvuldig proces met
betrokken bewoners en eigenaren wordt doorlopen. Bij de versterking van
woningen dient de eerste prioriteit uit te gaan naar de woningen die niet aan deze
veiligheidsnorm voldoen, waarbij in de uitvoering sprake is van korte
doorlooptijden tussen opname en daadwerkelijke uitvoering van de versterking. In
tweede instantie kan een toets op veiligheid worden ingezet ter controle voor
gebouwen die niet tot de meest risicovolle groep behoren, dit zijn de gebouwen
die ook in het advies van de Mijnraad worden genoemd. Dit mag echter nimmer
afbreuk doen aan een voortvarende versterking van de meest risicovolle
gebouwen.
Naast de objectiveerbare veiligheid conform een norm zijn er ook subjectieve
manieren waarop de mate van veiligheid beleefd kan worden. Subjectieve
veiligheid is wetenschappelijk nog slecht begrepen en moeilijk meetbaar op een
reproduceerbare manier. Het wettelijk veiligheidskader voor veiligheid in
Nederland kent daarom geen afwegingsgrond voor veiligheidsgevoel. Daarom
worden niet alleen de 1500 gebouwen versterkt die niet aan de veiligheidsnorm
voldoen, maar worden ook eerder toegezegde versterkingen in principe uitgevoerd
als de bewoners dat wensen, ongeacht of deze gebouwen al aan de norm voldoen.
In het advies van de commissie Meijdam was ook het zogenaamde
maatschappelijk veiligheidsrisico opgenomen, om de versterkingsopgave mede te
kunnen toespitsen op gebouwen en locaties waar veel mensen tegelijk
samenkomen. Het maatschappelijk veiligheidsrisico had als voornaamste doel om
te helpen bij de prioritering van de versterking, maar daarvoor zijn inmiddels
geschiktere manieren gekomen als gevolg van toegenomen inzicht in de
kwetsbaarheid van gebouwtypen. In de definitie van maatschappelijk
veiligheidsrisico heeft de commissie Meijdam ook gekeken naar de verwachte
schade, een aspect dat opgenomen had kunnen worden in een brede kostenbaten afweging van de Groningse gaswinning. Volgens het panel heeft zo’n
afweging haar relevantie echter verloren, omdat het besluit om de gaswinning
helemaal af te bouwen mede is genomen in het licht van de hoeveelheid schade.
Het panel concludeert daarom dat het niet meer nodig en behulpzaam is om
maatschappelijk veiligheidsrisico onderdeel te laten zijn van het risicobeleid voor
geïnduceerde aardbevingen. Voor het berekenen van het risico wordt daarom niet
Pagina 11 van 14

langer gekeken naar het maatschappelijk veiligheidsrisico. Wel zal bij de
beoordeling van de inzetstrategieën voor productie uit het Groningen gasveld,
mede in beschouwing worden genomen wat de mogelijke effecten zijn in relatie
tot bevolkingsdichtheid.
De risicoanalyses worden jaarlijks opnieuw uitgevoerd, zodat alle onzekerheden in
de variabelen verwerkt kunnen worden. Daarbij is het belangrijk om de meest
recente inzichten te benutten in de kennis van de ondergrond en van de sterkte
van gebouwen, en in de verwachte productiegegevens. Ook de op dat moment
gerealiseerde tijdelijke en structurele versterkingsmaatregelen worden verwerkt in
de risicoanalyse.
II. ARTIKELEN
Artikel I, onderdeel B (§ 2. Regels voor het Groningenveld)
De artikelen die in paragraaf 2 van de Uitvoeringsregeling Gaswet zijn opgenomen
zijn gebaseerd op artikel uit de Gaswet dat inmiddels is vervallen (artikel 43,
derde lid). Deze artikelen hebben geen delegatiegrondslag meer zijn daarmee
obsoleet. Met de onderhavige regeling vervallen deze artikelen alsnog door de
paragraaf opnieuw vast te stellen.
Artikel 2 (datum)
GTS dient jaarlijks op uiterlijk 1 februari een raming te overleggen met daarin de
benodigde hoeveelheid laagcalorisch gas en de benodigde productie uit het
Groningenveld voor het volgende gasjaar en de vraagontwikkeling voor de
komende tien jaar. Deze datum is op 1 februari gezet zodat voldoende tijd is om
een operationele strategie vast te stellen voor het volgende gasjaar.
Artikel 3 (percentage)
In het nieuwe artikel 3 van de Uitvoeringsregeling Gaswet is het minimum
inzetpercentage van de beschikbare conversiecapaciteit per gasjaar om gas met
een hoger energie-inhoud om te zetten in gas met een lagere-energie-inhoud
opgenomen. GTS houdt hiermee bij het opstellen van haar raming rekening. Door
stikstof bij te voegen wordt hoogcalorisch gas omgezet in laagcalorisch gas. Het
percentage wordt in eerste instantie op een jaargemiddelde van ten minste 85%
vastgesteld. Bij het opstellen van de raming moet GTS uitgaan van een stikstof
inzet over het gasjaar van tenminste 85% gemiddeld. Omdat GTS gelet op Gaswet
haar wettelijke taak zo moet uitvoeren dat het optimaal bijdraagt aan het
minimaliseren van de gaswinning uit het Groningenveld, is GTS gehouden om bij
het opstellen van de raming een hoger percentage te hanteren, wanneer zij dit na
overleg met marktpartijen haalbaar acht.
Artikel 3a (nadere regels plan)
In het eerste lid van artikel 3a is bepaald voor welke categorieën eindafnemers de
netbeheerder van het landelijk gastransportnet in zijn raming een nader
onderscheid maakt. In de regeling is bepaald dat de netbeheerder een
onderscheid maakt in de vraag naar laagcalorisch gas tussen kleinverbruikers, te
weten eindverbruikers met een aansluiting op een net met een capaciteit van ten
hoogste 40 m3(n) per uur en grootverbruikers, zijnde eindverbruikers die
beschikken over een aansluiting op een net met een capaciteit van meer dan 40
m3 (n) per uur.
In het tweede lid van artikel 3a wordt is de graaddagensystematiek vastgelegd.
Dit is een methode om de behoefte aan laagcalorisch gas en de benodigde
productie uit het Groningenveld in te schatten. De graaddagensystematiek is
Pagina 12 van 14

gebaseerd op de daggemiddelde temperatuur en windsnelheid (de zogenaamde
effectieve temperatuur). Het verbruik van gas is sterk afhankelijk van de
temperatuur en de windsnelheid: als het buiten kouder is, of als het harder waait,
wordt er meer gas verbruikt.
Artikel II, onderdeel B (§1.3a Bijzondere regels voor het Groningenveld)
Artikel 1.3a.1 en bijlage 16 [clusterindeling]
Uit het Groningenveld wordt uit tientallen putten gas gewonnen. Deze putten
kunnen worden gegroepeerd in productielocaties en de productielocaties
vervolgens in clusters. De wijze waarop de winning wordt verdeeld over het
Groningenveld heeft invloed op de wijze waarop de bodem daalt en daarmee ook
op seismiciteit. Om deze reden wordt de vergunninghouder gevraagd om in de
operationele strategie aan te geven hoe de winning in het betreffende gas zal
worden verdeeld over de clusters. Om te voorkomen dat er onduidelijkheid over
de clusterindeling kan ontstaan, is in artikel 1.3a.1 opgenomen in welke clusters
het Groningenveld is opgedeeld en welke productielocaties tot die clusters
behoren. In bijlage 16 is verder gespecificeerd welke putten bij welke
productielocaties behoren. Bij deze indeling worden twee opmerkingen geplaatst.
Allereerst is Loppersum wel aangeduid als cluster en zijn de vijf bijbehorende
productielocaties benoemd, hoewel de winning daar is stopgezet. Dit is voor de
duidelijkheid gedaan: bij de verdeling van de winning over de clusters in de
operationele strategie zal worden opgenomen dat er geen gas wordt gewonnen in
het cluster Loppersum. Door Loppersum wel op te nemen in dit artikel en in de
operationele strategie is het transparant dat Loppersum wel tot het Groningenveld
behoort, maar dat daar geen winning plaatsvindt. In Froombosch en Sappemeer
kan niet zelfstandig gas worden gewonnen, maar alleen in samenhang met de
winning in de productielocaties Slochteren respectievelijk Tusschenklappen. Om
deze reden zijn de putten opgenomen bij productielocaties, maar dragen zij de
afkortingen van Froombosch en Sappemeer.
Artikel 1.3a.2 [regels over de operationele strategieën]
In artikel 1.3a.2 wordt aangegeven welke gegevens een operationele strategie
moet bevatten. Het gaat hier om een beschrijving van de volgorde van de inzet
van de clusters de verdeling van het volume over de clusters per kalendermaand
uitgaande het referentiejaar voor een gemiddeld gasjaar. Verder moet een
operationele strategie een beschrijving bevatten van de wijze waarop inzet van de
clusters wordt verhoogd of verlaagd afhankelijk van de temperatuur gedurende
het gasjaar. In dit artikel wordt ook aangegeven hoe de operationele strategie
moeten worden onderbouwd. Het gaat dan onder meer om gegevens
voortvloeiend uit de dreigings- en risicoanalyse die de vergunninghouder op moet
stellen. Ook moet worden aangegeven hoe de gasopslag Norg wordt ingezet om
de gaswinning uit het Groningenveld zoveel mogelijk te beperken.
Artikel 1.3a.3 [veiligheid 10-5 ex art 52d Mbw]
Het kabinet is van oordeel dat in het Groningse aardbevingsgebied sprake moet
zijn van hetzelfde veiligheidsniveau als elders in Nederland. Dit houdt in dat de
kans dat iemand komt om te overlijden ten gevolge van het bezwijken van (delen
van) een gebouw, of het vallen van niet-constructieve bouwdelen, niet groter mag
zijn dan 1 op de 100.000 per jaar. Het veiligheidsrisico voor omwonenden,
waaronder het seismisch risico, is de combinatie van de kans op
grondversnellingen ten gevolge van een geïnduceerde aardbeving (de seismische
dreiging) met de bovengrondse kwetsbaarheid, zoals de sterkte van huizen en
hoeveel mensen zich ergens bevinden. Het veiligheidsrisico wordt verminderd
door de combinatie van afnemende seismiciteit (onder meer als gevolg van
Pagina 13 van 14

dalende gaswinning) en door versterking. Artikel 52d van de Mijnbouwwet geeft
aan dat de minister bij de afweging om te komen tot het vaststellen van een
operationele strategie betrekt in hoeverre is voldaan aan de norm 10-5.
Artikel 1.3a.4 [ categorieën eindafnemers]
De Minister betrekt bij de vaststelling van de operationele strategie het
veiligheidsbelang en maatschappelijk belang dat verbonden is aan het niet kunnen
voorzien van eindafnemers van de benodigde hoeveelheid geschikt gas. In artikel
1.3a.4 worden de verschillende eindafnemers beschreven. Dit is van belang omdat
voor de verschillende eindafnemers gelden verschillende gevolgen bij langdurige
afsluiting van het gas. Bij grootverbruikers kan het bijvoorbeeld gaan om
economische schade maar ook langdurige grootschalige werkloosheid wat een
grote impact kan hebben op een regio. Terwijl juist bij afsluiting van het MKB of
van huishoudens het kan gaan om maatschappelijke ontwrichting en grote
ongerustheid onder bevolking vanwege schaarste en ongelijkheid met kans op
openbare orde verstoringen. Bij het vaststellen van de hoogte van de gaswinning
dient de minister te kijken naar de gevolgen voor de verschillende categorieën
eindafnemers.

De Minister van Economische Zaken en Klimaat,

Pagina 14 van 14