I Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid

> Retouradres Postbus 90801 2509 LV Den Haag

Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
T.a.v. Minister Koolmees
Parnassusplein 5
2511 VX S GRAVENHAGE

Postbus 90801
2509 LV Den Haag
Parnassusplein 5
T 070 333 44 44
www.rijksoverheid.nl

,nl
Onze referentie
2019-0000076955

Datum 27 mei 2019
Betreft signalering fraudefenomenen sociale zekerheid

Geachte heer Koolmees,
Hierbij stuur ik u de eerste signaleringsbrief van de Inspectie SZW die gaat over
mogelijke misstanden en fraude binnen het stelsel van sociale zekerheid.
Aanleiding voor dit signaal is uw toezegging om de Tweede Kamer jaarlijks te
informeren over de meldingen over en onderzoeken naar fraudevormen in de
sociale zekerheid door de uitvoeringsorganisaties. Het doel van deze brief is het
genereren van overzicht en inzicht om zo bij te dragen aan een betere werking
van het sociale zekerheidsstelsel en een effectieve bestrijding van misstanden en
fraude daarbinnen. De analyses betreffen meldingen en onderzoeken over fraude
met uitkeringen en sociale premies.^ Dit laatste ondermijnt namelijk het
(financiële) draagvlak van het sociale zekerheidsstelsel. In deze brief analyseert
de Inspectie ook die meldingen die zij aan anderen doorzet. In een volgende brief
zal de Inspectie vooral ingaan op (opsporings)zaken die op haar eigen werkveld
spelen.
Deze brief bevat drie onderdelen: een beschrijving van de taak van de Inspectie
op dit onderwerp, een beschrijving van haar meldingenproces op hoofdlijnen en
de belangrijkste bevindingen. Sommige onderdelen staan uitgebreider
omschreven in het meerjarenplan, het jaarplan 2019, het jaarverslag 2018 en
programmarapportages van de Inspectie.
Deze brief bevat geen informatie die lopend onderzoek belemmert. U kunt deze
informatie gebruiken om invulling te geven aan uw toezegging aan de Kamer.

^ Daar waar dit uit de beschikbare meldingen en uitgevoerde onderzoeken is af te leiden.
Pagina 1 van 10

1. Taken Inspectie
De Inspectie streeft naar maatschappelijk effect: gezond, veilig en eerlijk werk en
bestaanszekerheid voor iedereen. Centraal staat het handhaven van wet- en
regelgeving. De Inspectie grijpt stevig in, waar nodig. Met inspecties en
opsporing. De Inspectie werkt selectief en risicogericht, op basis van analyses en
onderzoek. Dat gebeurt programmatisch: inspecteurs, rechercheurs en
onderzoekers zijn ingezet op de programma's die gericht zijn op sectoren of
thema's met een hoog risico.
Voor de sociale zekerheid geldt dat UWV, SVB en gemeenten de regelingen
uitvoeren: zij verzorgen de toekenning en betaling van uitkeringen en
voorzieningen. Deze uitvoeringsorganisaties zijn primair verantwoordelijk voor het
toezicht op de regelingen die zij uitvoeren. In aanvulling hierop heeft de Inspectie
de volgende taken, waarbij het maatschappelijk effect steeds voorop staat:
1, Een signaleringstaak. De programma's van de Inspectie zijn gericht op het
aanpakken van overtredingen van arbeidswetten en misstanden op de
arbeidsmarkt.2 Dit betreft onder meer (schijn)constructies en malafide
uitzendbureaus. De Inspectie heeft geen bevoegdheden voor bestuurlijke
handhaving van uitkeringsfraude. Bij controles komt de Inspectie wel
geregeld vermoedens van fraude door individuele personen tegen. De
Inspectie stuurt die vermoedens dan door naar de uitvoeringsorganisaties
of gemeenten. Ook zet de Inspectie in op signalering van nieuwe risico's
en fenomenen (zoals over contracting), die een bredere en meer
strategische strekking hebben dan de meldingen over concrete
overtredingen. Bij signalering van urgente kwesties informeert de
Inspectie de bewindspersonen en via hen de Tweede Kamer.
2, Een opsporingstaak. De opsporingsdienst van de Inspectie doet
strafrechtelijk onderzoek naar georganiseerde criminele activiteiten op het
domein van het ministerie van SZW (en zorgfraude). Belangrijke
onderwerpen zijn mensenhandel en -smokkel, grootschalige en
georganiseerde fraude met uitkeringen en subsidies en zorgfraude. Deze
dienst functioneert onder gezag van het Functioneel Parket van het
Openbaar Ministerie (OM). De dienst werkt binnen de kaders van het
meerjarenplan van de Inspectie en binnen het Handhavingsarrangement
tussen Inspectie, de ministeries van SZW en VWS en het OM.
3, Een stelseltoezichttaak. De Inspectie houdt toezicht op de
doeltreffendheid waarmee de genoemde uitvoeringsorganisaties invulling
geven aan hun taken en in hoeverre die bijdragen aan de doelen op het
terrein van werk en inkomen. Dit is bepaald in de Wet SUWI. De Inspectie
voert stelselonderzoeken uit, die inzichten en oordelen over de werking
van het stelsel bevatten. Deze onderzoeken gaan, voorzien van de reactie
van de bewindspersonen, naar de Tweede Kamer en zijn daarmee
signalerend voor politiek en beleid. Ook bieden zij handvatten voor
stelselpartijen als UWV, SVB en gemeenten om burgers met participatieen financiële problemen beter te bedienen.
Het voorkomen en bestrijden van complexe, georganiseerde fraudeconstructies
vraagt een multidisciplinaire aanpak. Daarom werken de programma's en de
opsponngsdienst nauw samen. In meerdere programma's worden overtredingen,
misbruik van regelingen, fraude en uitbuiting met een bestuursrechtelijk
instrumentarium en/of vanuit strafrecht aangepakt. Deze aanpak betreft onder
^ Met name de Wet arbeid vreemdelingen. Arbeidstijdenwet, Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag en de Wet allocatie arbeidskrachten door intermediairs kunnen een
samenloop met mogelijke uitkeringsfraude hebben. Een andere wet waarop de Inspectie
toezicht houdt is de Arbeidsomstandighedenwet,
Pagina 2 van 10

Datum
27 mei 2019

Onze referentie

2019-0000076955

meer de programma's Horeca en Detailhandel, Schoonmaak en Uitzendbureaus.
Daarnaast is samenwerking met andere organisaties cruciaal bij de aanpak van
misstanden op de arbeidsmarkt. Onmisbare partners daarbij zijn onder meer de
politie. Openbaar Ministerie, Belastingdienst, UWV, SVB, gemeenten en IND.
Samenwerking op projectbasis vindt ook plaats in LSI-verband (Landelijke
Stuurgroep Interventieteams), bijvoorbeeld richting schoonmaakbedrijven. Bij de
aanpak van misstanden bij uitzendbureaus heeft de Inspectie inmiddels een meer
structurele samenwerking met UWV en de Belastingdienst. Een ander voorbeeld is
de samenwerking tussen de opsporingsdienst en UWV die gezamenlijk fraude van
tussenpersonen (facilitators) verstoren of deze personen via opsporingsonderzoek
vervolgen.
2. Procesbeschrijving
Meldingen
Voor haar toezicht heeft de Inspectie een centraal meldpunt met ruime
openingstijden en een centrale registratie van meldingen. Mensen kunnen een
melding, klacht of signaal doorgeven via telefoonnummer 0 8 0 0 - 5 1 5 1 , schriftelijk
of via internet.^ De Inspectie ontvangt meldingen van burgers, bedrijven en
andere (overheids)organisaties (zoals gemeenten en andere
handhavingsdiensten). Ook ontvangt de Inspectie verzoeken van bijvoorbeeld de
IND om onderzoek te doen. Met Meld Misdaad Anoniem heeft de Inspectie een
overeenkomst afgesloten, zodat de Inspectie de relevante meldingen kan
ontvangen. Daarnaast kunnen eigen inspecteurs bij controles ook opvallende
zaken zien, die zij als melding doorgeven. De meldingen van de opsporingsdienst
zijn veelal afkomstig van eigen rechercheurs en andere opsporingsdiensten.
Verrijking van meldingen
Indien mogelijk en nodig verrijkt de Inspectie meldingen met aanvullende,
relevante gegevens uit open en gesloten bronnen (eerdere meldingen, internet,
handelsregister, andere diensten, e t c ) . Een bron daarbij is Suwinet, waarmee
overheidsorganisaties persoonsgegevens van burgers die bij verschillende
organisaties of basisregistraties zijn opgeslagen, kunnen raadplegen.'' Voorwaarde
is wel dat de inibële melding bepaalde informatie omvat (zoals de combinatie van
geboortedatum, naam en geslacht). Dit is nogal eens niet het geval, waardoor
verdere verrijking moeilijk of onmogelijk is. Ook kan blijken dat de melding
onjuiste informatie bevat (iemand blijkt bijvoorbeeld helemaal geen uitkering te
krijgen) of dat geen sprake van een vermoedelijke overtreding is, In deze
gevallen is de melding dan niet onderzoekswaardig. Bij opsporing omvat de
verrijking ook uitgebreider internetonderzoek om de aard en omvang en de
opsporingsmogelijkheden in te schatten.
Vervolg op meldingen
Allereerst kan het zijn dat een melding géén vervolg krijgt, noch binnen de
Inspectie noch richting een andere organisatie. Dit geldt voor de meldingen die
niet onderzoekswaardig zijn. Ten tweede kan de Inspectie meldingen van
mogelijke misstanden door afzonderlijke individuen doorzetten naar de
verantwoordelijke uitvoeringsorganisatie, die zo de rechtmatigheid van de
samenloop tussen loon en uitkering kan onderzoeken. Die organisatie beslist dan
dus zelf over het vervolg op doorgezette meldingen. De Inspectie registreert deze
meldingen dus wel, maar beoordeelt deze niet inhoudelijk. Dit was bijvoorbeeld
het geval bij controles op mogelijke onderbetaling bij de schoonmaak van

^ www,inspectleszw.nl/melden
•* www,bkwi,nl
Pagina 3 van 10

Datum
27 mei 2019
Onze referentie
2019-0000076955

vakantieparken, waaruit bleek dat veel werknemers werkzaam waren terwijl zij
ook een uitkering genoten.
Ten derde kan de Inspectie zelf ook meldingen oppakken, via programma's,
opsporing en bij concrete verzoeken. In sector- en themaprogramma's pakt de
Inspectie overtredingen van arbeidswetten aan,^ Criteria hierbij zijn: de binnen
het programma geprioriteerde risico's, de vermoedelijke overtreding en de
beschikbare capaciteit. Deze aanpak kan leiden tot bestuursrechtelijke
handhaving. Daarnaast kan de opsporingsdienst van de Inspectie meldingen over
grootschalige en georganiseerde fraude oppakken, wat tot strafrechtelijke
onderzoeken leidt. En de Inspectie onderzoekt ook de verzoeken van de IND over
mogelijk gefingeerde dienstverbanden^ op basis van de Vreemdelingenwet. Mede
op basis van deze onderzoeken beslist de IND over aanvragen voor
gezinshereniging en - v o r m i n g .
Uitkomsten
Dit proces van meldingen en onderzoeken heeft onder meer tot de volgende
uitkomsten op het gebied van (mogelijke) uitkeringsfraude geleid (zie volgende
paragraaf voor uitgebreide duiding):
Controles op schoonmaak van vakantieparken heeft geleid tot bijna 50
meldingen aan UWV, SVB en gemeenten. Deze meldingen gaan over
zwart werken naast een uitkering.
In 2018 heeft de Inspectie voor de IND 219 onderzoeken verricht naar
mogelijk gefingeerde dienstverbanden op basis van de Vreemdelingenwet.
Bijna de helft van de rapporten heeft geleid tot een afwijzing van het
verzoek om verblijfsrecht in Nederland. De Inspectie heeft in 2018 twaalf
meldingen van mogelijke wetsovertreding naar andere organisaties
gestuurd, zoals mogelijke uitkeringsfraude naar UWV en gemeenten.
De Inspectie, UWV en Belastingdienst hebben in 2017 en 2018 bijna 60
overtredingen door uitzendbureaus afgehandeld, elk vanuit de eigen
bevoegdheden. Het ging onder meer om overschrijding van arbeidstijden,
onderbetaling en niet-naleving van sociale zekerheidswetten,
In 2018 heeft u van de Inspectie een signaal over contracting ontvangen.^
Uit meerdere onderzoeken bleek namelijk dat sprake was van het ter
beschikking stellen van arbeid in plaats van contracting. Hierbij waren ook
uitkeringsgerechtigden betrokken, die daarbij niet dezelfde
arbeidsvoorwaarden als de reguliere werknemers kregen.
Waarborgen
gegevensuitwisseling
Voor de volledigheid merkt de Inspectie nog op dat toezichtinformatie andere
waarborgen kent dan opsporingsinformatie, respectievelijk de Algemene
Verordening Gegevensbescherming en de Wet politiegegevens. Gegevens uit een
opsporingsonderzoek mogen alleen na bewerking en na toestemming van de
Officier van Justitie overgedragen worden aan toezichthouders of
uitvoeringsorganisaties.

^ De Inspectie heeft ook nog twee programma's voor overige meldingen, klachten en
signalen, die betrekking hebben op onveilig en ongezond werk respectievelijk op oneerlijk
werk,
^ Een gefingeerd dienstverband Is nep: er Is formeel een contract en het loon wordt betaald,
maar in de praktijk wordt niet gewerkt en de werknemer geeft het loon terug. Zo kunnen
werknemers rechten opbouwen voor uitkering, verblijfsvergunningen of pensioen en kunnen
werkgevers regels over minimumloon omzeilen,
^ Contracting is een rechtsvorm waarbij (een deel van) de werkzaamheden worden
uitbesteed aan een derde partij via aangenomen werk of een overeenkomst van opdracht.
Om te beoordelen of deze constructie legaal is, is bepalend op welke wijze de
werkzaamheden feitelijk worden uitgevoerd en bij wie de leiding en toezicht berust.
Pagina 4 van 10

Datum
27 mei 2019
Onze referentie
2019-0000076955

3. Belangrijkste bevindingen
Deze paragraaf bevat de uitkomsten van de analyse van de meldingen en
opsporingsonderzoeken naar uitkeringsfraude en niet (volledige) betaling van
sociale premies door werkgevers. De uitkomsten zijn voor 2017 en 2018
gezamenlijk; de uitkomsten verschillen niet noemenswaardig tussen deze jaren.
Een nuancenng is op zijn plaats: deze analyse betreft binnen de Inspectie
beschikbare meldingen, die indicaties bevatten van uitkeringsfraude of ontduiking
van sociale premies. Ten eerste representeert een melding niet met zekerheid een
aantoonbare of bewijsbare misstand of fraude noch is het de taak van de
Inspectie om bestuursrechtelijk te toetsen of daadwerkelijk sprake is van
uitkeringsfraude. Zo mogen mensen in bepaalde gevallen werken naast hun
uitkering. Ten tweede representeren de meldingen waarschijnlijk niet alle
misstanden. Bij samenspanning tussen werkgever en werknemer is het
aannemelijk dat zij misstanden niet melden. Bovendien mogen inspecteurs tijdens
controles aanwezigen niet actief vragen naar eventuele uitkeringen die zij
hebben,^ Ten derde kunnen sommige meldingen zodanig beschreven zijn dat niet
direct duidelijk is dat sprake is van misstanden of fraude.
Herkomst en vervolg van meldingen
In 2017 en 2018 heeft de Inspectie meer dan 2000 meldingen over mogelijke
uitkeringsfraude en premie-ontduiking ontvangen, waarvan bijna de helft van
Meld Misdaad Anoniem (zie figuur hieronder). Dit totaal omvat ook bevindingen
die eigen inspecteurs hebben opgedaan bij controles op naleving van
arbeidswetten; zij signaleerden dan dus ook mogelijke fraude.
Figuur: meldingen van ...
....
Gemeente UWV
Andere overheidsinstantie
4%
Particulier 4% ^

spectie SZW V B , ^
6%
• ' * jJ"''-, ,• 'Si'^'-'I^^Si®* '*

Meid
Misdaad
Anoniem
48%

Overig
28%
De Inspectie stuurt ongeveer 2/3 van deze meldingen door naar andere
organisaties. De meeste meldingen gaan naar gemeenten, de Belastingdienst en
UWV (zie figuur hieronder). De Belastingdienst int voor de volks- en
werknemersverzekeringen de premies, en verzorgt de uitkering van aanvullende
toeslagen op een aantal uitkeringen t o t het sociaal minimum.

^ De Inspectie heeft namelijk geen bestuurlijke bevoegdheden ten aanzien van
uitkeringsfraude.
Pagina 5 van 10

Datum
27 mei 2019
Onze referentie
2019-0000076955

Figuur: meldingen aan
Nationale Politie; 2%
SVB; 2%

Datum
27 mei 2 0 1 9
Gemeenten; 38%

'.i hl as

Onze referentie

2019-0000076955

Belastingdienst - FIOD; 27%

Ongeveer 1/3 van de meldingen stuurt de Inspectie niet door. Hiervan blijkt
grofweg de helft niet onderzoekswaardig. Zoals gezegd krijgen deze meldingen
geen vervolg, ook niet binnen de Inspectie. De andere helft van de meldingen
krijgt wél een vervolg binnen de Inspectie. Daarbij pakt de Inspectie dat deel van
de melding op dat aansluit op haar taken en bevoegdheden. Indien een melding
bijvoorbeeld gaat over mogelijke onderbetaling én uitkeringsfraude, dan bekijkt
de Inspectie alleen de mogelijke onderbetaling. De melding over uitkeringsfraude
wordt doorgestuurd naar UWV, SVB of de gemeente. Deze afbakening geldt ook
voor de onderzoeken die de Inspectie voor de IND uitvoert én die indicaties van
misstanden met uitkeringen en/of premies bevatten.^ Een flink deel van deze
meldingen die binnen de Inspectie wel een vervolg krijgen, resulteert ook in
handhaving (zoals een waarschuwing of boete). Meer in het algemeen is op het
terrein van eerlijk werk het handhavingspercentage bij eerste inspecties 5 0 % en
5 2 % in 2017 respectievelijk 2018.
Betrokken
regelingen
De Inspectie heeft gekeken op welke regelingen de meldingen betrekking hebben
(zie onderstaande figuur). In 1/3 van de initiële meldingen is dit niet aangegeven.
O v e r i g ; 3%

A O W ; 2%

WIA; 2%

(n)WW; 4%
Wajong; 4%
Niet gespecificeerd; 33%

W G A ; 5%

Z W ; 6%

WAO; 6%

Toeslagen

wet; 7°

W W B (Participatiewet);
29%

' Ook deze Informatie stuurt de Inspectie door aan de verantwoordelijke organisatie.
Pagina 6 van 10

Afhankelijk van de informatie in de melding kan de verrijking van de Inspectie
hier wel uitsluitsel over geven. De meeste meldingen betreffen de Participatiewet
en vervolgens regelingen die de UWV uitvoert (WAO, ZW, WGA, WIA, Wajong,
WW). Het ligt dan ook voor de hand dat de meeste meldingen aan gemeenten en
UWV worden doorgestuurd, zoals hierboven ook is aangegeven.
Fraudevormen
De Inspectie heeft de fraudevormen in de meldingen waar mogelijk geduid (zie
onderstaande figuur). In één melding kunnen meerdere fraudevormen zijn
genoemd. Meldingen die betrekking hebben op zwart werken hebben in meer dan
2/3 van de gevallen óók betrekking op het niet afdragen van sociale premies door
werkgevers. Genoemd zijn het contant uitbetalen van loon, minder uren
registreren dan daadwerkelijk wordt gewerkt en illegale tewerkstelling. In die
gevallen worden ten onrechte geen premies afgedragen. Bovendien bouwen
werknemers geen uitkeringsrechten op. Op deze manier ondermijnt het de
beginselen van ons sociale zekerheidsstelsel. De categorie 'overig' omvat onder
meer inkomsten uit onderhuur en prostitutie, verblijf in het buitenland en het
voorwenden van ziekte.
Onverklaarbaar vermogen; 4%

Inkomen uit criminele
activiteiten; 4%

Gefingeerd
dienstverband ivm
mmv-aanvraag; 4%

Zwartwerken; 40%
Woont samen/niet
Ingeschreven; 12°ó

Geen afdracht sociale
premies; 30%

Sector
In onderstaande figuur staat op welke sectoren de meldingen betrekking hebben,
wederom voor zover dat uit de meldingen bleek. De meeste meldingen betreffen
de horeca, detailhandel, bouw, schoonmaak en uitzendbureaus. Dit zijn ook de
sectoren waarop de meeste capaciteit vanuit de opsporingsdienst is gericht.
Transport; 3%

Land' en tuinbouw; 2%

Uitzendbureaus; 5%

Schoonmaak; 7%
Overig: 33'!

Detdijlhindel: 17%

Horeca; 2i%

Pagina 7 v a n 10

Datum
27 mei 2 0 1 9
Onze referentie

2019-0000076955

Initiator
Tot slot heeft de Inspectie gekeken naar wie de fraudevorm initieert: de
uitkeringsgerechtigde, de werkgever of beiden. Uit onderstaande figuur blijkt dat
dat vooral de uitkeringsgerechtigde is, namelijk in bijna de helft van de gevallen.
Het gaat dan met name om zwart werken naast een uitkering en het
ongeregistreerd samenwonen met een partner. Als alleen de werkgever initiator
van de fraude is, dan draagt hij de sociale premies niet af terwijl die wel op het
loon van de werknemers wordt ingehouden.
Werkgever en
uitkeringsrechtigde; 25%

Uitkeringsgerechtigde; 45%

Werkgever; 30%

Bevindingen
opsporingsdienst
Bovenstaande bevindingen zijn gebaseerd op de meldingen in het centrale
register van de Inspectie. In aanvulling daarop krijgt de opsporingsdienst, zoals
gezegd, ook nog meldingen. Deze meldingen gaan veelal over grootschalige en
georganiseerde fraude. Voor 2017 en 2018 gaat het om meer dan 60 meldingen
over uitkeringsfraude, waarvan ongeveer 1/3 van het eigen Team Criminele
Inlichtingen komt.
Uit een soortgelijke analyse van die meldingen komt een vergelijkbaar beeld naar
voren als hierboven geschetst. Er bestaan ook (nuance)verschillen. Zo is bij bijna
2/3 van de meldingen niet direct duidelijk op welke regeling die betrekking heeft.
Sommige meldingen hebben ook betrekking op valsheid in geschrifte bij uren- en
loonoverzichten zodat minder of geen premies hoeft te worden afgedragen. De
betrokken sectoren zijn hetzelfde maar de aandelen verschillen in beperkte mate.
Zoals verwacht bij dit type meldingen is vaker sprake van samenspanning tussen
werkgever en uitkeringsgerechtigde; bij ongeveer 3/4 van de meldingen. Ook is
bij bijna 1 0 % van de meldingen een tussenpersoon (facilitator) betrokken.
De opsporingsdienst voert strafrechtelijke onderzoeken uit, mede naar aanleiding
van meldingen. In 2017 en 2018 heeft de opsporingsdienst in totaal ongeveer 80
onderzoeken afgerond.i° Daarvan had een tiental onderzoeken, die soms met
elkaar verweven zijn, betrekking op uitkeringsfraude. In deze onderzoeken ging
het om tientallen verdachte (rechts)personen. Eén onderzoek betrof een zeer
groot aantal uitkeringsgerechtigden. De dienst onderzocht onder meer de
volgende fraudevormen: bedrijf naast een uitkering hebben, uitkeringen in
Nederland en buitenland ontvangen, uitkeringsgerechtigden zwart laten werken
en aanvragers van uitkeringen faciliteren.

Dit hoeft overigens niet tot strafrechtelijke vervolging te leiden.
Pagina 8 van 10

Datum
27 mei 2019
Onze referentie

2019-0000076955

4. Stelseltoeziclit
De Inspectie heeft de volgende stelselonderzoeken uitgevoerd die voor (het
aanpakken van) uitkeringsfraude relevant zijn.
Klantenquêtes UWV
De Inspectie heeft in 2018 mensen met een WW-, WGA- of Wajong-uitkering
bevraagd hoe zij de dienstverlening van UWV ervaren. Allereerst vindt een ruime
meerderheid van de WW-uitkeringsgerechtigden de rechten en plichten die bij de
uitkenng horen, duidelijk: 7 3 % . Van de mensen met een Wajong-uitkering vindt
daarentegen 4 6 % de rechten en plichten duidelijk.
Ten tweede ervaren met name mensen met een WGA-uitkering dat UWV hen niet
heel erg onder druk zet om aan hun plichten te voldoen. Mensen met een
Wajong- of een WW-uitkering ervaren iets meer druk.
Een derde bevinding betreft het percentage dat denkt dat UWV het doorheeft als
hij/zij de regels niet naleeft, de ervaren pakkans. Ten opzichte van 2015 is de
ervaren pakkans enigszins gedaald: voor mensen met een WW-uitkering van 7 2 %
naar 6 8 % , mensen met een WGA-uitkering van 7 1 % naar 6 6 % en mensen met
een Wajong-uitkering van 6 7 % naar 6 3 % . Aan mensen met een WW-uitkering is
ook nog gevraagd in hoeverre zij denken dat UWV hen straft als zij de regels niet
naleven, de ervaren sanctiekans; deze is gedaald van 8 3 % in 2015 naar 7 8 % in
2018.
Klantenquêtes
Partidpatiewet
Ook heeft de Inspectie in 2017 de verschillende groepen in de Participatiewet
benaderd om hun ervaringen met de uitvoering weer te geven. Dit geeft zicht op
de werking van deze wet vanuit het perspectief van de uitkeringsgerechtigden.
Van de jonggehandicapten met arbeidsvermogen (die in de oude situatie voor 1
januari 2015 in de Wajong zouden zijn ingestroomd) vindt 4 8 % dat zij van de
sociale dienst voldoende informatie over de rechten en plichten van de
bijstandsuitkering kregen, 3 5 % is neutraal. Daarentegen vindt slechts 1 7 % van
deze groep de rechten en plichten niet ingewikkeld. Wat de ervaren pakkans
betreft: 4 8 % denkt dat de sociale dienst het door heeft als hij/zij zich niet aan de
regels houdt.
Een tweede groep betreft de zogenaamde brede doelgroep, bestaande uit mensen
die voor de invoering van de Participatiewet al in de WWB zaten en mensen die
sinds de stelselwijzing zijn ingestroomd en ook zonder stelselwijziging in de WWB
zouden zijn gekomen. Van deze doelgroep vindt 7 3 % dat zij van de gemeente
voldoende informatie over rechten en plichten kregen. Hun ervaren pakkans is
6 7 % . En 1 9 % vindt de rechten en plichten niet ingewikkeld. In 2019 herhaalt de
Inspectie dit ervaringsonderzoek.
Tot slot
In deze brief heeft de Inspectie haar taken en bevindingen op het gebied van
mogelijke fraude met uitkeringen en sociale premies geschetst. Daarmee heeft
deze brief ook een signalerend karakter.

Pagina 9 van 10

Datum
27 mei 2019
Onze referentie
2019-0000076955

In de volgende signaleringsbrief zal de Inspectie uitgebreider ingaan op de
bevindingen uit haar eigen (opsporings)onderzoeken. De Inspectie is
vanzelfsprekend graag tot een toelichting op de bevindingen in deze brief bereid.
Datum
27 mei 2019

Hoogachtend,

Onze referentie
2019-0000076955

mr. M.J. Kuipers
inspecteur-generaal

Pagina 10 van 10

Sociale Zaken en

Werkgelegenheid