Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

306
Vragen van het lid Van Raan (PvdD) aan de Minister van Economische Zaken
en Klimaat over biogrondstoffen (biomassa) (ingezonden 10 juli 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat (ontvangen
5 oktober 2020).
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Kogel door de kerk. Geen houtstook meer
voor energie: nu nog boter bij de vis»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u ermee bekend dat milieuorganisaties Comité Schone Lucht (CSL),
Mobilisation for the Environment (MOB) en Leefmilieu naast Nederlandse
bewonersorganisaties ook buitenlandse natuur- en bosbeschermingsorganisaties op lokaal, regionaal en (inter)nationaal niveau representeren met
betrekking tot houtige biomassa (Dogwood Alliance (VS), Biofuelwatch (UK),
Estonion Forest Aid, Estonian Nature Fund (ES), Forests, Climate and
Biomass Energy Working Group, FERN (EU) et al.)? Zo ja, bent u bereid om
met de drie vertegenwoordigers van bovengenoemde milieuorganisaties in
gesprek te gaan over de uitwerking van het advies van de sociaaleconomische Raad (SER)? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Het SER-advies over het duurzaamheidskader biogrondstoffen is de basis
voor een appreciatie en aankondiging van bijpassende beleidsmaatregelen
door het kabinet. In het proces waren tot dusverre uitgebreide mogelijkheden
voor partijen om inbreng te leveren. Het PBL heeft begin dit jaar een «joint
fact finding» uitgevoerd met meer dan 100 partijen en de SER heeft het
advies onderworpen aan een ruime raadpleging van de achterban. De
beleidsmaatregelen die het kabinet over het duurzaamheidskader zal

1

ah-tk-20202021-306
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Persbericht MOB, 8 juli 2020, «Kogel door de kerk. Onmiddellijk stoppen met subsidie
houtstook voor energie opwekking’ (https://mobilisation.nl/assets/foundation-6/media/
Persbericht%208%20juli%202020%20SER-advies%20biomassa.pdf)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

aankondigen zullen nadere uitwerking vergen. Ook hierbij zal het kabinet
steeds alle relevante partijen betrekken.
Vraag 3
Kunt u uitsluiten dat de biomassacentrale in Diemen van Vattenfall, die de
grootste moet worden van Nederland en waartegen om deze reden (vervuiling) momenteel twee beroepsprocedures lopen aangespannen door MOB en
CSL tegen respectievelijk de omgevingsvergunning en de natuurvergunning
en die pal naast een woon- en kinderwijk wordt gebouwd, vervuilend is? Zo
nee, vindt u het wenselijk deze te openen, gezien uw uitspraak: «het heeft
echt geen zin hele vervuilende biomassacentrales te plaatsen naast woonwijken. Dat moeten we echt niet doen»?2
Antwoord 3
Voor de genoemde centrale gelden net als voor andere centrales strenge
emissie-eisen die de nadelige effecten zoveel als mogelijk beperken. Dat is in
de genoemde vergunningen vastgelegd. Daarnaast is er door Vattenfall en
verschillende decentrale overheden een convenant opgesteld om de
negatieve effecten op de luchtkwaliteit te minimaliseren. Bijvoorbeeld door
strenge eisen te stellen aan de uitstoot van stof. In het convenant wordt
aangegeven dat er door de getroffen maatregelen nagenoeg geen impact is
op de lokale luchtkwaliteit. Het is verder niet aan mij om mij te mengen in
gerechtelijke procedures die hierover lopen.
Vraag 4, 5 en 6
Bevestigt u dat de afbouw van subsidies voor houtige biomassa voor de
opwekking van warmte het beste omwille van het klimaat en leefomgeving
per onmiddellijk in gang gezet kan worden, aangezien dit een politieke keuze
is? Zo ja, bent u bereid om in gesprek te gaan met Vattenfall over stopzetting
van de SDE-subsidie en een afkoop/compensatieregeling of een alternatieve
aanwending? Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid in het algemeen in overleg te treden met biomassacentrales
(groot en klein) om de nog niet gegeven maar wel gereserveerde subsidies in
te trekken met schadevergoeding, alsook de al vergeven subsidies voor
opwekking van warmte en electriciteit door houtige biomassa? Zo nee,
waarom niet?
Erkent u dat subsidies van de SDE-voorjaarsronde nu worden verwerkt? Zo
ja, onderschrijft u dat in deze ronde geen subsidies voor het opwekken van
warmte door de verbranding van houtige biomassa zouden moeten worden
opgenomen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4, 5 en 6
Het kabinet is ervan overtuigd dat duurzame biomassa van belang is voor de
transitie naar een klimaatneutrale economie. Daarbij is het belangrijk dat
partijen die investeren in deze transitie, uit kunnen gaan van een betrouwbare
overheid. Ik ben daarom niet bereid bestaande subsidiebeschikkingen ter
discussie te stellen of af te kopen met een schadevergoeding. Wel werkt het
kabinet aan de geleidelijke afbouw van subsidies voor verschillende
toepassingen van duurzame biomassa. Zoals toegelicht in mijn Kamerbrief
van 1 juli jl. (Kamerstuk 32 813, nr. 554) is er sinds 2018 geen nieuwe subsidie
meer beschikbaar voor de bij- en meestook in kolencentrales. Als reactie op
de motie Sienot c.s. (Kamerstuk 32 813, nr. 537) wordt geen nieuwe subsidie
meer beschikbaar gesteld voor het gebruik van vaste houtige biomassa voor
de productie van uitsluitend elektriciteit. Wat betreft warmteproductie zal het
kabinet ook toewerken naar een uitfaseringsstrategie voor de gesubsidieerde
inzet van duurzame biomassa.
Vraag 7
Beaamt u dat uitstootnormen ten behoeve van de verbetering van de
luchtkwaliteit ook per direct zouden moeten worden aangescherpt? Zo nee,
waarom niet?

2

NOS Achtuurjournaal, 8 mei 2020 (https://www.npostart.nl/nos-journaal/08-05-2020/
POW_04508323)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Antwoord 7
Het kabinet streeft ernaar de emissie-eisen voor installaties voor bedrijven
tussen 0,5 en 50MWth zo snel als mogelijk aan te scherpen. Een aanscherping voor uitstootnormen moet economisch en technisch haalbaar zijn. Hier
laat de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat op dit moment
onderzoek naar doen, wat bijna afgerond is. Daarna zal een voorstel hiervoor
ter behandeling aan uw Kamer worden aangeboden. De emissies van grote
stookinstallaties (vanaf 50MWth) moeten voldoen aan zowel de emissie-eisen
in het Activiteitenbesluit als de emissie-eisen in de vergunning. De eisen in
het Activiteitenbesluit zijn al scherp en soms zelfs scherper dan wat Europees
als BBT (Beste Beschikbare Technieken) is vastgesteld.
Daarnaast moet het bevoegd gezag (afhankelijk van de omvang van de
installatie de gemeente of provincie) bepalen of een individuele centrale
voldoet aan BBT, zoals dit in de BBT-conclusies is vermeld: de zogenoemde
BBT-toets. Bij de toepassing van BBT geldt namelijk niet één gefixeerde
emissie-eis, maar een bandbreedte waarbinnen het bevoegd gezag moet
vaststellen welke eis in een concreet geval gesteld moet worden. Als de
BBT-toets dit aangeeft, worden de emissie-eisen in de vergunningen verder
aangescherpt en de installaties aangepast. Dit moet binnen de wettelijke
termijn, dat wil zeggen vóór augustus 2021 zijn gebeurd. In het kader van het
Schone Lucht Akkoord hebben een groot aantal bevoegde instanties en het
Rijk afgesproken zoveel mogelijk strenger te gaan vergunnen.
Vraag 8
Beaamt u dat een koolstofschuld die gecreëerd wordt door biogrondstoffen
meegewogen moet worden in het «fair share»-principe, gezien het disproportionele aandeel dat ontwikkelde landen, zoals Nederland, hebben in het
veroorzaken van de klimaatcrisis?
Antwoord 8
Koolstofschuld heeft te maken met de CO2 die vrij komt als hout wordt
verbrand. Deze schuld kan worden ingelost door de herplanting en groei van
nieuwe bomen. Dit staat los van het idee van een «fair share». Het «fair
share-principe» is een theoretische maatstaf om de hoeveelheid biogrondstoffen te duiden die een land redelijkerwijs zou mogen benutten in relatie tot de
mondiale beschikbaarheid ervan.
Vraag 9 en 10
Bent u bekend met het rapport van Partnership for Policy Integrity «Paper
Tiger: Why the RED II biomass sustainability criteria fail forests and the
climate»? Zo ja, onderschrijft u de conclusie dat de Europese richtlijnen voor
hernieuwbare energie (RED II) hebben bijgedragen aan ontbossing en uitstoot
van broeikasgassen? Zo nee, waarom niet?3
Bent u bekend met de in het Europees parlement aangenomen motie van de
PvdD die oproept om de Europese richtlijnen voor hernieuwbare energie te
herzien (RED II)? Zo ja, bent u bereid om de EU op te roepen om een eerlijke
klimaatboekhouding en een bovengrens voor biomassa in de EU RED II mee
te laten nemen, zoals Natuur&Milieu voorstelde tijdens de persconferentie
van de SER op 8 juli jongstleden?4
Antwoord 9 en 10
Ja, ik ben bekend met het rapport van Partnership for Policy Integrity «Paper
Tiger: Why the RED II biomass sustainability criteria fail forests and the
climate».
Het rapport geeft aan dat de RED II een dekmantel zou zijn voor bosexploitatie en ongecontroleerde uitstoot van broeikasgassen door de verbranding van
hout. De schrijvers concluderen dat de laatste jaren het bosoppervlak in

3

Partnership for Policy Integrity, 5 juli 2020, ««Paper Tiger» report shows new EU biomass rules
greenlight increased forest destruction» (https://www.pfpi.net/paper-tiger-report-shows-neweu-biomass-rules-greenlight-increased-forest-destruction)
4
Europees parlement, Commissie milieubeheer, volksgezondheid en voedselveiligheid,
Ontwerpverslag met aanbevelingen aan de Commissie betreffende een EU-rechtskader voor de
beëindiging en ommekeer van door de EU bevorderde ontbossing op wereldniveau (2020/
2006(INL)), https://www.europarl.europa.eu/doceo/document/ENVI-PR-652351_NL.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Europa aan het afnemen is door biomassa. Ze adviseren dat de gehele
Europese benadering voor biomassa moet worden hervormd.
Ik onderschrijf de conclusie niet, omdat er geen sprake is van afname van
bosoppervlak in Europa. Het bosgebied in Europa neemt jaarlijks nog steeds
toe met zo’n 300.000 tot 400.000 hectare, ook is de houtkap slechts zo’n 65%
van de bijgroei, dus het Europese bos bouwt nog steeds houtvolume op. Wel
is er sprake van een lichte stijging van het areaal gekapt bos van ongeveer
7% sinds het dieptepunt van de economische crisis in 2009, maar dat is
reguliere houtoogst die past in de cyclus van duurzame houtteelt waarbij
bos(her)aanplant plaatsvindt, vervolgens beheer en uiteindelijk houtoogst. In
dat jaarlijks areaal kunnen variaties plaats vinden. Daarnaast hebben
onderwerpen zoals de economische recessie en droogte ook een effect op het
areaal gekapt bos voor houtoogst. Voor het kabinet is duurzaam bosbeheer,
via een geïntegreerde aanpak met gelijkwaardige aandacht voor ecologische,
economische en sociale aspecten, uitgangspunt van het Nederlandse
nationale en internationale beleid. Dat geldt zeker voor Europa, want bossen
zullen een belangrijke rol gaan spelen in de transitie naar een klimaatneutraal
en circulair Europa. Dat zal daarom ook de Nederlandse inzet en beoordeling
zijn van de aankomende EU-bossenstrategie van de Europese Commissie
zoals genoemd in de Green Deal. Tot slot kan ik niet vooruitlopen op een
mogelijke herziening van de RED II.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4