Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

29 689

Herziening Zorgstelsel

Nr. 473

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 september 2013
Met deze brief informeer ik u over de voorgenomen vormgeving van de
ex post compensaties in het risicovereveningssysteem 2014. Ik voldoe
hiermee aan de motie Gerbrands c.s. die uw Kamer in april 2011 heeft
aangenomen (Kamerstuk 29 248, nr. 192). Deze motie verzoekt de regering
uw Kamer te informeren over de voorgenomen stappen in de afbouw van
de ex post compensaties. Over de wijzigingen in de ex ante vereveningsmodellen heb ik uw Kamer op 14 juni 2013 (Kamerstuk 29 689, nr. 450)
geïnformeerd.
In het verslag van het schriftelijk overleg van 28 juni 2013 (Kamerstuk
29 689, nr. 464) heb ik nogmaals toegezegd uw Kamer jaarlijks twee
brieven te sturen over risicoverevening. Met deze brief informeer ik uw
Kamer over de kwaliteit en de statistische maatstaven van het ex ante
vereveningsmodel en over de inzet van de ex post compensaties 2014.
De vormgeving van het gehele risicovereveningssysteem 2014 dient
volgens de Zorgverzekeringswet vóór 1 oktober vast te liggen in een
aanpassing van de Regeling zorgverzekering.
In deze brief zal ik eerst aandacht besteden aan de kwaliteit van het ex
ante vereveningsmodel 2014 voor de somatische zorg en het effect van de
inzet van ex post compensaties 2014 voor deze zorg. Vervolgens besteed
ik aandacht aan de kwaliteit van het ex ante vereveningsmodel voor de
geneeskundige geestelijke gezondheidszorg 2014 en de voorgenomen ex
post compensaties voor deze zorg. Tenslotte zal ik aangeven welk effect
het voorgenomen vereveningssysteem 2014 heeft op kleine zorgverzekeraars en besteed ik aandacht aan de uitwerking van de motie Bruins Slot
(Kamerstuk 29 689, nr. 461).
Vereveningsmodel somatische zorg
Kwaliteit gegevens somatische zorg
Het ex ante vereveningsmodel voor de somatische zorg is gebaseerd op
kostengegevens over 2011 en verzekerdenkenmerken over 2010 en 2011.

kst-29689-473
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 689, nr. 473

1

De kostengegevens zijn zo goed mogelijk representatief gemaakt voor het
te verwachten schadebeeld in 2014. De invoering van prestatiebekostiging
in 2012, en bijbehorende simulatie van de schadelast, levert enige
onzekerheid op met betrekking tot de gegevens voor het somatische
model. Met inachtneming van deze onzekerheden ben ik van mening dat
de gegevens van voldoende kwaliteit en voldoende representatief zijn om
de vereveningsmodellen somatische zorg 2014 op te baseren.
Kwaliteit ex ante vereveningsmodel 2014
Het model voor de somatische zorg wordt ten opzichte van het vereveningsmodel 2013 uitgebreid met een vereveningscriterium gebaseerd op
hulpmiddelengebruik, de zogenaamde hulpmiddelenkostengroepen. Bij
het criterium gebaseerd op geneesmiddelengebruik vervalt de klasse
groeihormonen. Het criterium Aard van het Inkomen wordt uitgebreid met
een klasse studenten.
De verklaringskracht van het ex ante vereveningsmodel voor 2014 is licht
verbeterd1 ten opzichte van 2013. Ook worden de kosten van een aantal
specifieke groepen, zoals bijvoorbeeld studenten en bepaalde chronische
patiënten, beter gecompenseerd. Dit komt doordat in het ex ante
vereveningsmodel vanaf 2014 expliciet rekening wordt gehouden met
studenten en met het gebruik van bepaalde hulpmiddelen. Ik deel de
conclusies van de Werkgroep Ontwikkeling Risicoverevening2 dat het
vereveningsmodel somatische zorg kwalitatief goed, stabiel en robuust is.
Voorgenomen inzet ex post compensaties 2014
De bandbreedteregeling is de enige ex post compensatie die nog resteert
voor de somatische zorg. Zoals ik in mijn brief van 14 juni over het
risicovereveningsmodel 2014 heb aangegeven zal in 2014 een
bandbreedte van 80 euro gelden waarbuiten het resultaat voor 90 procent
wordt nagecalculeerd.
Vereveningsmodel geneeskundige geestelijke gezondheidszorg
Kwaliteit basisgegevens geneeskundige geestelijke gezondheidszorg
Het ex ante vereveningsmodel voor de geneeskundige geestelijke
gezondheidszorg is gebaseerd op kostengegevens 2011 van verzekeraars
en verzekerdenkenmerken over 2009, 2010 en 2011.
Een belangrijke beleidsmaatregel in 2014 is de invoering van Generalistische Basis geestelijke gezondheidszorg. Op basis van door de Nederlandse Zorgautoriteit ontwikkelde beleidsregels en tarieven voor de
Generalistische Basis geestelijke gezondheidszorgis een conversietabel
opgesteld waarmee de schadelast, op niveau van individuele verzekerden,
zo goed mogelijk geconverteerd is naar het verwachte schadebeeld in
2014.
Net als in eerdere jaren heb ik besloten om de kosten voor verzekerden
jonger dan 18 jaar volledig na te calculeren. Deze kosten zijn in 2014
onderdeel van het deelbedrag vaste zorgkosten.

1

Op individuniveau bedraagt de R-kwadraat 24,5 procent, dit is even hoog als de R-kwadraat
voor model 2013. De R-kwadraat op verzekeraarsniveau stijgt met 2 procentpunt naar 98,3 en
de gewogen gemiddelde absolute afwijking van het resultaat na verevening neemt met 1,6
euro af naar 20,8 euro.
2
De Werkgroep Ontwikkeling Risicoverevening begeleidt het onderzoek naar de risicoverevening; aan de WOR nemen o.a. deskundigen van verzekeraars, Zorgverzekeraars
Nederland en het College voor Zorgverzekeringen deel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 689, nr. 473

2

De introductie van Generalistische Basis geestelijke gezondheidszorg, en
bijbehorende simulatie van de schadelast, leveren enige onzekerheid met
betrekking tot de representativiteit van de gegevens voor de betreffende
vereveningsmodellen.
Ik ben van mening dat, met inachtneming van de onzekerheden, de
gegevens van voldoende kwaliteit en voldoende representatief zijn om het
vereveningsmodel geneeskundige geestelijke gezondheidszorg 2014 op te
baseren.
Kwaliteit ex ante vereveningsmodel 2014
Het model voor de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg wordt
uitgebreid met een criterium dat gebaseerd is op diagnose informatie uit
psychische dbc’s (DKG’s psychische aandoeningen). Het criterium kosten
boven de hoge drempel komt te vervallen. Ook in het vereveningsmodel
voor de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg wordt een klasse
studenten aan het criterium AvI toegevoegd.
De introductie van het criterium diagnosekostengroepen psychische
aandoeningen heeft ook effect op de gewichten van het criterium
farmaciekostengroepen psychische aandoeningen. Deze veranderingen
worden veroorzaakt doordat een deel van de verzekerden met een
farmaciekostengroep psychische aandoeningen (dit zijn verzekerden die
extramurale geneesmiddelen gebruiken) ook in een psychische diagnosekostengroep wordt ingedeeld. Dit effect is met name zichtbaar bij de
gewichten van de farmaciekostengroepen psychose, psychose depot,
bipolair complex en verslaving. Deze gewichten worden lager doordat
verzekeraars voor een deel van de verzekerden met dit geneesmiddelengebruik ook een bijdrage ontvangen omdat deze verzekerden ook in een
diagnosekostengroep psychische aandoeningen worden ingedeeld. De
verevenende werking van vereveningsmodel 2014 is verbeterd3 ten
opzichte van 2013. Ook worden de kosten van een aantal specifieke
groepen, zoals bijvoorbeeld studenten en bepaalde chronische patiënten,
beter gecompenseerd. Dit komt doordat in het ex ante vereveningsmodel
vanaf 2014 expliciet rekening gehouden wordt met studenten en met
diagnose informatie uit psychische dbc’s.
Mede op basis van de bevindingen uit de Werkgroep Ontwikkeling
Risicoverevening constateer ik dat de kwaliteit van het vereveningsmodel
2014 is verbeterd ten opzichte van het vereveningsmodel 2013.
Voorgenomen inzet ex post compensaties 2014
Op de kosten van geneeskundige geestelijke gezondheidszorg zal ik in
2014 nog steeds hogekostencompensatie toepassen. Door de invoering
van psychische diagnosekostengroepen in het ex ante vereveningsmodel,
worden hoge kosten wel beter gecompenseerd. Dit maakt het mogelijk de
drempelwaarde voor hogekostencompensatie naar 25 duizend euro te
verhogen. Ook in 2014 zal ik 90 procent nacalculatie toepassen op het deel
van de kosten boven de drempelwaarde. Door de kosten boven de
drempel niet volledig na te calculeren, zorg ik ervoor dat verzekeraars
geprikkeld worden om ook bij de inkoop van deze zorg doelmatigheid na
te streven.
De onderzoeksuitkomsten laten zien dat de kwaliteit van het vereveningsmodel verbetert4 na toepassing van de hogekostencompensatie.
3

De R-kwadraat op individuniveau stijgt met ruim 4 procentpunt naar 14,7 procent. Op verzekeraarsniveau stijgt de R-kwadraat met 0,6 procentpunt naar 97,9 en neemt de gewogen
gemiddelde absolute afwijking van het resultaat na verevening af met 0,3 euro naar 5,4 euro.
4
De R-kwadraat op individuniveau stijgt naar bijna 24 procent. Op verzekeraarsniveau neemt
gewogen gemiddelde absolute afwijking van het resultaat na verevening af naar 3,2 euro

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 689, nr. 473

3

Ook voor de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg wordt een
bandbreedteregeling ingezet. Het is een vangnet waarmee de financiële
risico’s die zorgverzekeraars lopen begrensd worden. Zoals ik hierboven
heb aangegeven is de kwaliteit van de gegevens, waarop het vereveningsmodel voor de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg gebaseerd is,
verbeterd ten opzichte van vorig jaar. Daarom ben ik voornemens de
bandbreedteregeling in 2014 te verruimen naar een bandbreedte van 25
euro per verzekerde. Bij een bandbreedte van 25 euro maakt, naar
verwachting, nog één zorgverzekeraar gebruik van de bandbreedteregeling.
Overige aspecten
Inschatting effecten risicoverevening 2014 kleine verzekeraars
Zoals aangegeven zal ik concreet in gaan op de werking van het vereveningsmodel somatische zorg voor de kleine zorgverzekeraars (risicodragers met minder dan 150.000 verzekerden). Bijna 4 procent van de
verzekerden is verzekerd bij een kleine zorgverzekeraar.
Ik moet terughoudend zijn met het verstrekken van resultaten van
individuele verzekeraars, dit betreft immers bedrijfsgevoelige informatie,
in de onderstaande analyse worden daarom de resultaten van de groep
kleine verzekeraars beschreven. Alle berekeningen zijn gebaseerd op de
onderzoeksuitkomsten naar het risicovereveningsmodel 2014. In de
berekeningen zijn de resultaten van één kleine verzekeraar met een
afwijkend verzekerden- en kostenprofiel niet meegenomen.
Na de toepassing van het ex ante vereveningsmodel 2014 ontstaat voor
alle kleine verzekeraars als groep een positief resultaat van gemiddeld
ongeveer 7 euro per verzekerde. Dit is opgebouwd uit een positief
resultaat voor somatische zorg van ongeveer 6,25 euro en een positief
resultaat op de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg van ongeveer
0,75 euro. Na toepassing van de ex postcompensaties 2014 behalen de
kleine zorgverzekeraars een nog iets groter positief resultaat van
gemiddeld 9,25 euro per verzekerde. Het resultaat na ex post compensaties voor somatische kosten stijgt met ongeveer 1,75 euro per verzekerde, voor de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg neemt het
resultaat met 0,50 euro af. Voor de geneeskundige geestelijke gezondheidszorg resteert na toepassing van ex post compensaties een klein
positief resultaat van ongeveer 0,25 euro per verzekerde.
Op basis van deze onderzoeksuitkomsten heb ik geen aanwijzingen dat de
risicoverevening nadelig uitpakt voor kleine zorgverzekeraars.
Voortgang transparantie premies zorgverzekeraars
Met de motie Bruins Slot (Kamerstuk 29 689, nr. 461), vraagt uw Kamer
mij om te komen met een uniform kader voor de wijze waarop zorgverzekeraars inzicht gaan bieden in de besteding van het behaalde rendement.
Zorgverzekeraars zijn onder bestaande wet- en regelgeving reeds
verplicht om financiële informatie aan te leveren aan de Kamer van
Koophandel en De Nederlandsche Bank. Deze informatie is grotendeels
openbaar en bevat ook enkele bepalingen rondom de bestemming van
rendementen. In dit licht kan gesteld worden dat zorgverzekeraars al een
invulling geven aan een formele verantwoording aan de hand van een
uniform kader. Het betreft de (financiële) verantwoording door zorgverzekeraars na afsluiting van het boekjaar.
Mijn inziens valt de «winst» dan ook vooral te behalen in de wijze waarop,
bij de vaststelling van de premie 2014, door zorgverzekeraars wordt
gecommuniceerd met verzekerden over financiële cijfers en dan in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 689, nr. 473

4

bijzonder over de inzet van in het verleden behaalde rendementen. Dit zal
moeten gebeuren in begrijpelijke taal en/of figuren. Zorgverzekeraars
hebben toegezegd dat zij hun websites en andere communicatiekanalen
hiervoor zullen gaan inzetten, hetgeen voor het eerst tot uiting moet
komen bij de publicatie van de premies van 2014. Het is hun verantwoordelijkheid om de precieze vormgeving van deze informatievoorziening te
bepalen. Het is niet mogelijk om regels te stellen aan de wijze waarop
zorgverzekeraars met hun verzekerden communiceren. Vanuit Europeesrechtelijk perspectief is het niet mogelijk om private marktpartijen te
dwingen hun prijs- of premieopbouw voor een nog komend jaar te
openbaren. Hierdoor is de motie niet uitvoerbaar.
Tot slot wil ik benadrukken dat het uniform voorschrijven naar mijn
overtuiging ook niet bij ons stelsel past, waarbij zorgverzekeraars met
elkaar concurreren. Juist deze concurrentie is dé prikkel voor zorgverzekeraars dat zij de aan hen toevertrouwde middelen op een maatschappelijk
verantwoorde wijze besteden en dat zij hierover transparant zijn.
Zorgverzekeraars Nederland (ZN) heeft op mijn verzoek toegezegd dat
verzekeraars hun premieopbouw transparant met verzekerden zullen
communiceren. Ik zal de publicatie van de premies en de daarbij geboden
transparantie monitoren en zal uw Kamer nadien hierover informeren.
Zorgverzekeraars moeten uiterlijk 19 november hun premies bekend
hebben gemaakt.
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E.I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 689, nr. 473

5