Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

30 872

Landelijk afvalbeheerplan

Nr. 132

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
MILIEU
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 april 2013
Tijdens het algemeen overleg grondstoffen en afval van 29 januari 2013
(Kamerstuk 28 694, nr. 111) en het voortgezet algemeen overleg op
6 februari 2013, heb ik enkele toezeggingen gedaan. In deze brief geef ik
de stand van zaken van de uitvoering van die toezeggingen, alsmede van
diverse nog openstaande moties en toezeggingen van mijn ambtsvoorganger.
Alvorens dat te doen, wil ik kort stil staan bij mijn ambities voor de
komende jaren. In het Regeerakkoord «Bruggen slaan» van oktober 2012
wordt uitgebreid aandacht besteed aan «Duurzaam groeien en
vernieuwen». Een belangrijk onderdeel daarvan is de transitie naar een
duurzame economie en groene groei.
Op 28 maart 2013 hebben de Minister van Economische Zaken en ik de
brief «Groene Groei: voor een sterke, duurzame economie» aan de Kamer
gestuurd. In die brief beschrijft het kabinet haar ambitie voor groene
groei, zijnde het versterken van het concurrentievermogen van Nederland
en tegelijkertijd de belasting van het milieu en de afhankelijkheid van
fossiele energie terugdringen.
Om dat te bereiken, moeten we onder meer zuinig omgaan met onze
grondstoffen, producten slim ontwerpen, voorwerpen langer en meerdere
keren gebruiken en onze reststromen optimaal benutten. Dat betekent dat
afvalbeheer een belangrijke plaats heeft in Groene Groei en het is dan ook
één van mijn prioriteiten. Ik zal de komende maanden het programma
«Afval als grondstof» gaan vormgeven. Het programma is gericht op het
optimaliseren van grondstoffenketens in de breedste zin, door het verder
uitwerken en faciliteren van vernieuwende concepten en het optimaliseren van huidige (recycling) praktijken. Ik zal u hierover naar verwachting
medio 2013 informeren.
Het spreekt voor zich dat ik bij Groene Groei ook lopende zaken op het
gebied van afvalbeheer betrek, want met het Nederlandse afvalbeheer zijn

kst-30872-132
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

1

al veel goede resultaten geboekt en er lopen nog diverse activiteiten. Een
aantal daarvan komt in de voorliggende brief aan de orde. De onderwerpen die aan de orde komen, zijn:
1.
Etikettering over microplastics voor cosmetica
2.
Overleg met de VNG over de uitvoering van het verpakkingenakkoord
3.
Het rapport over recycling van huishoudelijk afval
4.
Aanpassen Activiteitenbesluit voor scooterrecycling
5.
Het ketenoverleg Textiel
6.
Economische gevolgen van meer recycling
7.
Een Schengengebied voor afvalstoffen
8.
Pilot afvalloze overheid
9.
De behandeling van reststoffen van milieustraten
10. Verhandelen elektr(on)isch afval door gemeenten
11. Ecolabelrichtlijn: gebruik van virgin en gerecycled materiaal
12. Differentiatie doelstellingen laagwaardige en hoogwaardige
recycling
13. Radioactieve rookmelders
14. Verwerken teerhoudend asfaltgranulaat (TAG)
15. Duurzame scheepssloop
16. Wijziging Landelijk afvalbeheerplan 2009–2021
17. Zichtbare verwijderingsbijdrage apparatuur
18. Thermische verwerking van asbest
19. Leerstoel Cradle to cradle en platform grondstofrotonde
20. Cijfers over storten en verbranden in 2012
1. Etikettering over microplastics voor cosmetica
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) heb ik toegezegd om te reageren op het verzoek van de
Kamer om een onderzoek te starten naar het invoeren van etikettering
over microplastics voor cosmetica.
Ik deel de zorgen van de Kamer over het gebruik van microplastics in
cosmetica inclusief verzorgingsproducten zoals scrub, tandpasta en
doucheproducten. Daarom ben ik verheugd dat de Europese Commissie
onlangs het groenboek over een Europese strategie voor kunststofafval in
het milieu heeft gepubliceerd (COM (2013) 123 final). Hieruit blijkt dat de
Europese Commissie eraan denkt om beleid te ontwikkelen voor het
gebruik van microplastics in consumentenproducten. De aanpak van afval
en microplastics draagt ook bij aan het terugdringen van zwerfvuil op de
Noordzee. Dit is een speerpunt binnen de implementatie van de Kaderrichtlijn Mariene Strategie (KRM, 2008). De Minister van Infrastructuur en
Milieu heeft uw Kamer daarover in oktober 2012 geïnformeerd (kamerstuk
33450–1 d.d. 23 oktober 2012).
Wanneer Nederland een label op de verpakking wil, zal zij dit moeten
voorleggen aan de Europese Commissie (technische notificatie). De
Europese Commissie zal Nederland waarschijnlijk wijzen op het beleid dat
de Commissie zelf aan het maken is en vragen eventuele nationale
maatregelen uit te stellen.
Een groot deel van de cosmeticaproducten die in Nederland op de markt
worden gezet, zijn afkomstig van bedrijven die niet in Nederland zijn
gevestigd. Ik verwacht van een EU brede aanpak dan ook een grotere
effectiviteit dan van een nationale inzet op een label op cosmeticaproducten. Ik zal daarom samen met mijn collega van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport bepleiten dat in Europa een verbod wordt ingesteld op
microplastics in cosmeticaproducten inclusief verzorgingsproducten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

2

In de tussentijd wil ik echter wel iets doen richting de consument. Ik zal
daarom in overleg met het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport en een aantal maatschappelijke organisaties de consument
informeren over microplastics in cosmetica inclusief verzorgingsproducten.
De Nederlandse cosmeticabranche neemt in deze discussie ook haar
verantwoordelijkheid. De branche heeft mij via haar brancheorganisatie,
die 85% van de Nederlandse markt vertegenwoordigt, laten weten dat de
welwillendheid van de cosmetica-industrie groot is om bij te dragen aan
een oplossing voor de problematiek van microplastics in cosmeticaproducten. Bedrijven evalueren het gebruik van microplastics in hun
producten opnieuw en onderzoeken of deze vervangbaar zijn door andere
materialen. De cosmeticabranche verwacht dat over één tot anderhalf jaar
80% van haar leden alternatieven zal hebben gevonden en deze in haar
producten zal hebben opgenomen.
Verder heeft de Nederlandse cosmeticabrancheorganisatie de problematiek van microplastics de afgelopen jaren in internationaal verband
geagendeerd. Zij heeft voor de oprichting van een Europese werkgroep
gezorgd, die bewustwording bij multinationale cosmeticabedrijven
stimuleert. Ik zal met de cosmeticabranche in gesprek blijven.
Tijdens het eerder benoemde AO grondstoffen en afval heb ik toegezegd
uw Kamer te informeren over de mogelijkheid om microplastics als
afvalstof op te nemen in de Europese Kaderrichtlijn Water. De Kaderrichtlijn Water verplicht tot het stellen van doelen voor ecologie en
stoffen. Of en zo ja in welke mate microplastics het realiseren van deze
doelen beïnvloeden is nog in onderzoek; hierbij is naar mijn mening ook
een rol weggelegd voor de Europese Commissie. Microplastics zullen
daarom niet worden mee genomen bij de 2e tranche stroomgebiedbeheerplannen van de Kaderrichtlijn Water welke gepland staat voor 2015. De
overlegstructuren van de Kaderrichtlijn Water zullen overigens wel
worden benut om de problematiek in beeld te brengen en aan te pakken.
De plannen van de Kaderrichtlijn Mariene Strategie en ook de opvolger
van het Nationaal Waterplan zullen eveneens hieraan aandacht schenken.
2. Overleg met de VNG over de uitvoering van het verpakkingenakkoord
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) heb ik toegezegd de Kamer te informeren over de
uitvoering van de nieuwe raamovereenkomst verpakkingen.
De uitvoering van de raamovereenkomst is in volle gang. Sinds het AO
van 29 januari 2013 is een aantal stappen gezet en de samenwerking met
de mede-ondertekenaars VNG en het verpakkende bedrijfsleven verloopt
goed. Hierna informeer ik u over de stand van zaken van de belangrijkste
onderwerpen.
Besluit beheer verpakkingen en papier en karton
Momenteel wordt een voorstel tot wijziging van het Besluit beheer
verpakkingen en papier en karton voorbereid. Daarmee worden zoveel
mogelijk de afspraken vastgelegd uit de Raamovereenkomst over de
aanpak van de dossiers verpakkingen en zwerfafval voor de jaren 2013 tot
en met 2022 en uit het bijbehorende addendum. De vastgelegde afspraken
kunnen daardoor worden gehandhaafd door de ILT. Ik ben voornemens
dat voorstel in het kader van de verplichte voorhangprocedure (o.g.v.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

3

artikel 21.6, vierde lid, van de Wet milieubeheer) kort na de zomer van
2013 aan uw Kamer toe te zenden.
Monitoring
Aan de monitoringsystematiek, inclusief het meten van de prestatiegaranties uit de raamovereenkomst, wordt gewerkt door een werkgroep van
gemeenten, verpakkend bedrijfsleven en het ministerie van IenM. Er is
intensief overleg met alle stakeholders. Een concept aanpak is nu gereed
en zodra deze aanpak is vastgesteld, zal ik die aan u toesturen. Daarbij zal
ik ook aangeven hoe de aanpak verder wordt uitgewerkt in wetgeving.
Kennisinstituut verpakkingen en de Verduurzamingsagenda
Het kennisinstituut verpakkingen is gestart met haar werkzaamheden,
waaronder het opstellen van de verduurzamingsagenda verpakkingen. In
de agenda wordt onder meer aandacht besteed aan preventie (minder
grondstoffen gebruiken), slimmer ontwerpen en het beter recyclebaar
maken van verpakkingen.
De pilot drankenkartons is een belangrijk onderdeel van de agenda. De
pilot wordt in 2013 uitgevoerd, waarna in 2014 een besluit wordt
genomen over het vervolg (wel/niet gescheiden inzamelen).
ILT rapport «Naleving essentiële eisen verpakkingen»
Bij deze brief is het ILT-rapport gevoegd «Naleving essentiële eisen
verpakkingen».1 Dit rapport beschrijft de bevindingen van onderzoek uit
2012 naar de naleving van producenten en importeurs van geldende eisen
(de essentiële eisen) voor de verpakkingen die zij op de markt brengen.
Een verpakking mag bijvoorbeeld niet te groot en/of te zwaar zijn, moet
goed kunnen worden gerecycled, mag geen zware metalen bevatten zoals
lood, kwik, cadmium of zeswaardig chroom en bestaat (zo mogelijk) voor
een deel uit gerecycled materiaal.
De ILT constateert dat er een naleeftekort is als het gaat om het op papier
kunnen aantonen dat de verpakking voldoet aan de essentiële eisen. Zes
van de 21 bezochte bedrijven konden voldoende aantonen dat hun
verpakkingen voldoen aan de eisen, de overige bedrijven voldeden niet
volledig aan de gestelde eisen. Wel is voor nagenoeg alle bedrijven de
verpakking een onderwerp van onderzoek, verbetering, innovatie en
besparing. Ondanks dat het hierbij niet om een representatieve steekproef
gaat, is het duidelijk dat er producenten en importeurs zijn die hier nog
een hele stap kunnen en moeten maken. Het is goed om te zien dat er
wordt gewerkt met een gerichte vragenlijst en dat de door ILT geconstateerde tekortkomingen bij concrete producten direct hebben geleid tot het
van de markt halen van producten. De ILT zal toezicht blijven houden op
de naleving van geldende verplichtingen en kan eventueel handhavend
optreden.
Ik wil dat er structureel en inzichtelijk wordt toegewerkt naar het verduurzamen van verpakkingen. De essentiële eisen zijn daarbij een uitgangspunt. Ik ben dan ook blij dat we er in zijn geslaagd om de afspraken op het
gebied van preventie aan te scherpen met de nieuwe raamovereenkomst
die begin dit jaar in werking is getreden. Dit jaar wordt de verduurzamingsagenda verpakkingen vastgesteld, waarvan de essentiële eisen een
integraal onderdeel zijn. De tekortkomingen die de ILT in haar rapport
signaleert, moeten hiermee worden aangepakt.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

4

Met het hiervoor staande is de toezegging afgedaan. Zoals ik u reeds
eerder heb toegezegd, zal ik u in december van dit jaar wederom
informeren over de uitvoering van de raamovereenkomst.
3. Het rapport over recycling van huishoudelijk afval
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (28 694, nr. 111)
heb ik toegezegd een reactie te geven op het advies van een werkgroep
van gemeenten en het afvalbedrijfsleven over het verhogen van de
recycling van huishoudelijk afval.
In het rapport «Hoe kunnen we 2/3 van het huishoudelijk afval recyclen»
(30 872, bijlage bij nr. 112) worden voorstellen gedaan om de recycling
van huishoudelijk afval te laten stijgen van de huidige 50% naar 65%. Zo
wordt onder meer voorgesteld om afrekenbare doelstellingen vast te
leggen, waarop gemeenten kunnen worden afgerekend met een bonus/
malus-systeem. Ook wordt gepleit voor meer producentenverantwoordelijkheid en de introductie van nieuwe instrumenten. Hierna ga ik in op de
belangrijkste aspecten van het rapport en geef ik aan wat ik ga doen.
Afrekenbare doelstellingen voor gemeenten
Het rapport stelt voor dat de rijksoverheid met gemeenten een restafvaldoelstelling overeenkomt die is gedifferentieerd naar hoogbouwpercentage. Gemeenten moeten zich hieraan committeren door het tekenen
van een grondstoffenakkoord. Daaraan gekoppeld moet er een financieringssysteem komen, waarmee gemeenten kunnen worden beloond en
bestraft. Het rapport meent dat het ministerie van IenM een belangrijke rol
heeft bij het beheer van het financieringsysteem.
Het vaststellen van een restafvaldoelstelling vind ik een goed idee. Het
geeft gemeenten immers maximale vrijheid om de gescheiden inzameling
in te richten op een manier die het beste past bij het karakter van de
gemeente. Waar wel voor moet worden gewaakt, is dat de kwaliteit van de
gescheiden ingezamelde materiaalstromen (glas, papier, kunststof, enz.)
niet lijdt onder het streven naar minder restafval. Het mag dus niet zo zijn
dat meer vervuiling van de recyclebare stromen optreedt, waardoor
recycling van die stromen moeilijker of minder wordt.
Tot mijn grote vreugde constateer ik dat al veel gemeenten goed omgaan
met de hiervoor genoemde vrijheid om gescheiden inzameling in te
richten: in 2011 haalde namelijk ruim 35% van de gemeenten 60% of meer
gescheiden inzameling en ruim 15% van de gemeenten zat op 65% of
meer gescheiden inzameling. En die goede resultaten komen voor in bijna
elke stedelijkheidsklasse.
De bedoelde gemeenten halen hun resultaten binnen de mogelijkheden
die er nu zijn en met de instrumenten die ze nu tot hun beschikking
hebben.
Ik zie dus dat het halen van de ambitieuze doelstellingen nu al mogelijk is.
Dat is voor mij een reden om vooralsnog geen ingrijpende maatregelen te
treffen of voor te bereiden. Ik vind het belangrijk om eerst te gaan kijken
wat gemeenten van elkaar kunnen leren en wat de potenties zijn van het
waar mogelijk door minder goed scorende gemeenten overnemen van
onderdelen van systemen van goed scorende gemeenten. Ik sluit daarbij
niet uit dat dan zal blijken dat er helemaal geen grootschalige veranderingen nodig zijn om de doelstellingen te halen, maar dat de gemeenten
beter moeten worden gefaciliteerd om van elkaar te leren en om een
ambitieuzer afval- en grondstoffenbeleid te gaan voeren. Mijn voornemen
is om de komende maanden samen met gemeenten te komen tot een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

5

uitwerking hiervan en daarbij te bezien op welke manier we gebruik
kunnen maken van de al lopende benchmark afvalscheiding van Rijkswaterstaat Leefomgeving (zie kader hierna).
Benchmark afvalscheiding
Rijkwaterstaat Leefomgeving voert al enkele jaren de gemeentelijke
benchmark afvalscheiding uit. In deze benchmarks, waar jaarlijks
rond de 80 gemeenten aan deelnemen, staat het van elkaar leren
centraal. In groepen van maximaal acht gemeenten worden
gegevens van die gemeenten besproken en trachten de deelnemers
de oorzaken van onderlinge verschillen te achterhalen. Het gaat
daarbij niet alleen om milieu (mate van afvalscheiding), maar ook
om kosten, dienstverlening en regievoering.
Er wordt niet structureel gemonitord of het deelnemen aan een
benchmark daadwerkelijk leidt tot betere resultaten op het gebied
van gescheiden inzameling. Maar volgens Rijkswaterstaat Leefomgeving zijn er diverse voorbeelden van gemeenten die beter zijn
gaan scoren nadat ze adviezen of systemen van andere gemeenten
hebben overgenomen.
Het rapport van de werkgroep verwijst regelmatig naar de goede
resultaten op afvalscheidingsgebied van Vlaanderen. Het verheugt
mij dan ook dat in 2013 voor het eerst ook gemeenten uit Vlaanderen
aan de benchmark gaan deelnemen.
Belangrijk is onder meer om inzicht te krijgen in de instrumenten die de
goed scorende gemeenten inzetten. Het rapport geeft bijvoorbeeld al aan
dat het voor gemeenten van belang is om te bekijken hoe een (vorm van)
diftar ingezet kan worden om recycledoelstellingen te ondersteunen.
Diftar is een instrument dat ervoor zorgt dat burgers betalen naar gelang
de hoeveelheid afval die ze produceren, de frequentie van het aanbieden
van containers, enz. Het is dus juist een instrument dat gemeenten zelf
kunnen inzetten om hun inwoners te belonen en te straffen. In principe
komt het op hetzelfde neer als een landelijke beloning/bestraffing
systeem, want een boete die wordt opgelegd door de Rijksoverheid aan
een slecht scorende gemeente (zoals door het rapport wordt voorgesteld),
zal worden doorberekend aan de afzonderlijke bewoners in die gemeente.
Overigens heb ik grote bedenkingen bij het realiseren van een landelijk
(bonus/malus) financieringssysteem, zoals wordt voorgesteld in het
rapport. Ik zie namelijk diverse praktische problemen, zoals het bepalen
van de hoogte van de boetes en beloningen van afzonderlijke gemeenten,
het beheer van het fonds, het afdwingen van betaling door gemeenten die
slecht scoren, enz. Verder vraag ik me af of de VNG en de gemeenten die
niet waren vertegenwoordigd in de werkgroep, bereid zijn om afspraken
over afrekenbare doelstellingen met de Rijksoverheid te gaan maken. Ook
ben ik er geen voorstander van dat het rapport zich zo nadrukkelijk richt
op het vergroten van de rijksbemoeienis op een domein dat tot de
autonome bevoegdheid van de gemeenten behoort.
Producentenverantwoordelijkheid
Het rapport adviseert om producentenverantwoordelijkheid voor alle
verpakkingen te implementeren en te bekijken voor welke andere
materialen dit instrument bijdraagt aan de recyclingdoelen.
Met het in werking treden van de nieuwe raamovereenkomst verpakkingen en de daarin opgenomen afspraak over drankenkartons, is het
beleid voor deze stroom ingevuld.
De andere stromen die in het rapport worden genoemd waarvoor
producenten verantwoordelijkheid kan worden overwogen, zijn textiel en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

6

matrassen. Een belangrijke reden om die verantwoordelijkheid voor een
afvalstof in te voeren, is als er sprake is van een ketendeficit bij het
inzamelen en verwerken van die afvalstof. Er is sprake van een ketendeficit als de inkomsten uit de uit het afval gewonnen grondstoffen niet
opwegen tegen de kosten van het produceren van die recyclede grondstoffen.
Voor textiel is op 12 oktober 2012 een green deal gesloten (zie paragraaf 5
van deze brief), waarin onder meer het volgende is afgesproken: «het
komen tot een door alle ketenpartijen gedragen oplossing voor een
mogelijk ketendeficit dat kan optreden door ingezameld textiel dat enkel
geschikt is voor materiaalrecycling of verbranding.» Dit betekent dat de
door het rapport gewenst actie in gang is gezet.
Matrassen is een stroom die op dit moment nog een ketendeficit heeft.
Het gaat hierbij echter om een kleine afvalstroom, die ook nog eens erg
goed herkenbaar is en makkelijk gescheiden kan worden op de gemeentelijke milieustraat of bij huis-aan-huis inzameling. Rekening houdend met
het aantal matrassen dat vrijkomt in een gemeente, het gewicht van een
matras en het verschil in verwerkingskosten tussen verbranden en
recycling, liggen de extra kosten die een gemeente heeft om deze stroom
gescheiden te houden en voor recycling af te voeren op minder dan een
halve euro per inwoner. Dat heeft nauwelijks tot geen consequenties voor
de afvalstoffenheffing. Wil een gemeente dit soort kosten niet over alle
inwoners uitsmeren, dan kan een gemeente door de herkenbaarheid van
de afvalstroom tamelijk eenvoudig een vergoeding vragen aan de burgers
die een matras afdanken. Ik zie dan ook geen reden om op dit moment
voor matrassen producentenverantwoordelijkheid uit te werken.
Tijdens een vergadering van de begeleidingscommissie LAP, waarin
overheden en (afval)bedrijfsleven zitting hebben, is meer producentenverantwoordelijkheid ook onderwerp van gesprek geweest. Een deel van het
bedrijfsleven was van mening dat als het instrument voor duidelijk
herkenbare stromen als matrassen zou worden ingezet, dit op Europees
niveau moet worden geregeld en niet door lidstaten afzonderlijk.
Hoewel niet opgenomen als advies in het rapport van de werkgroep, is
aan de commissie ook gevraagd hoe men aankijkt tegen producentenverantwoordelijkheid voor organisch huishoudelijk afval (gft-afval en grof
tuinafval). Een aanzienlijk deel van het huishoudelijk restafval bestaat
namelijk uit organisch afval en met meer gescheiden inzameling van dat
afval wordt een flinke stap gezet van de 50 naar de 65% recycling. De
commissie was heel duidelijk in haar oordeel, namelijk dat de inzet van
het instrument in dit geval onhaalbaar en onuitvoerbaar is, gelet op de
aard en de herkomst van de producten die in organisch huishoudelijk
afval terecht komen.
Gelet op het hiervoor staande, neem ik op dit moment geen initiatieven
voor het invoeren van meer producentenverantwoordelijkheid.
Hoogwaardige recycling
In het rapport staat dat zo veel mogelijk hoogwaardige recycling centraal
staat. Daar ben ik het uiteraard volledig mee eens. Alleen is het niet altijd
mogelijk om de hoogwaardigheid van recycling goed vast te stellen.
Kortheidshalve verwijs ik hiervoor naar punt 12 van de voorliggende brief.
Het rapport geeft aan dat succesvolle recycling van materialen vergt dat er
uiteindelijk volwassen recyclingmarkten bestaan. Naar mijn mening zijn
die markten er al voor de meeste componenten uit het huishoudelijk afval:
stromen als glas, papier, gft-afval, metalen en puin worden al jarenlang op
volwassen en soms zelfs wereldomvattende markten verhandeld en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

7

verwerkt. Voor kunststof verpakkingsafval is dat nog beperkt, maar daar
maken we met de nieuwe raamovereenkomst verpakkingen een flinke
stap. En bij textiel zie ik ook steeds meer goede initiatieven als het gaat
om de verwerking van textiel dat niet kan worden hergebruikt als product,
maar waar de vezels opnieuw worden gebruikt.
Het rapport stelt verder dat het nodig is om de vraag naar secundaire
grondstoffen op gang te brengen. Dit gaat naar mijn mening voorbij aan
het gegeven dat we in Nederland al bijna 80% recycling van al ons afval
hebben bereikt. Dit betekent dus dat bijna 80% van ons afval een weg
heeft gevonden als secundaire grondstof en er niet echt een noodzaak is
om een vraag naar secundaire grondstoffen op gang te brengen.
Wel kan ik me voorstellen dat het vergroten van de vraag naar secundaire
grondstoffen als doel kan hebben om ketens beter te sluiten, milieudruk
verder te verminderen en de kosten te reduceren. Daar waar er concrete
kansen zijn, is het zeker de moeite waard om maatregelen uit te werken. Ik
zal dit oppakken binnen mijn programma «Afval als grondstof».
Communicatie
Zoals het rapport heel terecht aangeeft, is goede communicatie over het
doel van gescheiden inzameling van doorslaggevend belang om de
burger tot scheiding aan te zetten. Ik wil daar nog aan toevoegen dat ook
over het resultaat van gescheiden inzameling en recycling moet worden
gecommuniceerd.
Want juist dan laten we de burger zien dat de inspanningen die men
verricht om afvalstoffen gescheiden te houden en gescheiden af te geven,
ook daadwerkelijk effect heeft.
Binnen mijn ministerie wordt momenteel bezien op welke manier de
Rijksoverheid een bijdrage kan leveren aan de genoemde communicatie.
Afstemming met plaatselijke campagnes van andere overheden, de
werkgroep Landelijke Afvalcommunicatie en met landelijke campagnes
van productorganisaties als Wecycle en Plastic Heroes is daarbij essentieel.
App gescheiden inzameling
In het najaar van 2013 wordt een app gelanceerd, die onder meer de
burger de weg wijst naar inzamelpunten voor gescheiden gehouden
afvalstoffen en informatie geeft over de manier waarop in de
gemeente afval wordt ingezameld. Ook zal de app scheidingsregels
en informatie over de recycling van het ingezamelde afval gaan
bevatten.
4. Aanpassen Activiteitenbesluit voor scooterrecycling
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 7 juni 2012 (Kamerstuk 30 872,
nr. 125) heeft mijn ambtvoorganger toegezegd dat het activiteitenbesluit
zal worden aangepast, zodat ook scooters kunnen worden aangeboden
voor recycling.
Een wijziging van het Activiteitenbesluit, waarin onder meer de demontage van bromfietsen en snorfietsen is opgenomen, is inmiddels in
voorbereiding. Het streven is om het gewijzigde besluit op 1 januari 2014
in werking te laten treden.
Op 4 maart is de green deal «Inzameling, demontage en recycling van
bromfietsen en snorfietsen» gesloten. In onderstaand kader is een deel
van het artikel over de inzet en acties van de Rijksoverheid binnen de
green deal opgenomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

8

Green Deal «Inzameling, demontage en recycling van
bromfietsen en snorfietsen» van 4 maart 2013
Artikel 3: Inzet en acties Rijksoverheid
1. De Rijksoverheid zal zich met inachtneming van de daarvoor
geldende procedures inzetten om het Activiteitenbesluit en
andere relevante wet- en regelgeving zo aan te passen dat ook
voor het demonteren van bromfietsen en snorfietsen algemene
regels worden opgesteld. Bedrijven hoeven dan geen omgevingsvergunning milieu aan te vragen voor die activiteit maar
hoogstens een omgevingsvergunning beperkte milieutoets. Deze
wijzigingen worden meegenomen in een vóór de zomer van 2013
in procedure te brengen wijziging van het Activiteitenbesluit.
2. De Rijksoverheid zal bij het aanpassen van het Activiteitenbesluit
en andere relevante wet- en regelgeving zoveel mogelijk
aansluiten bij de bestaande praktijk van demontage van
automobielen en bij reeds bestaande voorzieningen bij bedrijven
die mogelijk bromfietsen en snorfietsen willen demonteren.
5. Het ketenoverleg Textiel
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) heb ik toegezegd om de Kamer te informeren over de
voortgang in en ambities van het ketenoverleg Verduurzaming Mode &
Textiel.
Textiel is één van de zeven materiaalstromen waarvoor in 2009 een
project is gestart om via een ketenbenadering de milieudruk te verlagen.
Onderdeel van dit project is het ketenoverleg verduurzaming mode en
textiel. In dit ketenoverleg zitten de verschillende ketenpartijen (producenten, importeurs, inzamelaars, verwerkers) en het overleg heeft tot doel
om gezamenlijk de textielkringloop beter sluitend en minder milieubelastend te maken.
De milieudruk van de textielketen is met name hoog bij de primaire
productie van grondstoffen, zoals katoen. Primaire productie kan worden
terug gedrongen door te zorgen dat er meer en betere secundaire
grondstoffen zijn. Daarom wordt in het ketenproject textiel met name
ingezet op meer gescheiden inzameling, een verlenging van de
levensduur van producten en een hoogwaardiger recycling van de
textielvezels.
Ik ben verheugd dat het ketenoverleg het initiatief heeft genomen tot de
green deal «Inzameling van textiel», die op 11 oktober 2012 door 14
partijen is ondertekend. De bij de deal betrokken partijen willen bereiken
dat meer textiel gescheiden wordt ingezameld. Het doel is dat aan het
einde van 2015 de hoeveelheid textiel in het restafval met vijftig procent is
verminderd ten opzichte van 2011.
Met het hiervoor staande acht ik de toezegging als afgedaan.
6. Economische gevolgen van meer recycling
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 7 juni 2012 (Kamerstuk 30 872,
nr. 125) is aan mijn ambtsvoorganger gevraagd om, conform het
onderzoek dat McKinsey hierover heeft uitgevoerd in Engeland, te
onderzoeken hoeveel er economisch bespaard kan worden doordat er
minder grondstoffen gedolven en geïmporteerd behoeven te worden
omdat die beschikbaar zijn uit recycling.
Dit onderzoek is in gang gezet en opgedragen aan TNO. Het eindrapport
wordt naar verwachting in april 2013 opgeleverd en zal mede de basis

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

9

vormen van het verder uitwerken van mijn activiteiten voor «Afval als
grondstof» binnen het overkoepelende kader van Groene Groei (zie ook
het begin van deze brief). Ik zal u hierover naar verwachting medio 2013
informeren.
7. Een Schengengebied voor afvalstoffen
De motie Van Veldhoven (Kamerstuk 30 872, nr. 9) verzoekt de regering
om actief in haar multilaterale contacten in Beneluxverband en bilaterale
betrekkingen met Duitsland de mogelijkheid in te brengen van een
Schengengebied voor hergebruik van grondstoffen. Aanvullend is tijdens
het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk 28 694,
nr. 111) gevraagd om een Schengengebied voor afvalstoffen in Brussel
aan te kaarten.
Conform het verzoek in de motie is gesproken met België en Duitsland. In
beide landen is men geen voorstander van het realiseren van een
Schengengebied voor afvalstoffen, omdat het binnen de geldende
internationale regelgeving (met name de Europese Verordening voor
Overbrenging van Afvalstoffen, EVOA) niet mogelijk is om een dergelijk
gebied te realiseren. Bovendien ziet men ook diverse praktische
problemen als het grensoverschrijdend transport van afvalstoffen tussen
drie landen anders wordt geregeld dan met andere landen binnen het
EVOA gebied.
Verder ben ik van mening dat het ook niet nodig is om een apart Schengengebied voor afvalstoffen te realiseren. Want als er sprake is van
nuttige toepassing van afvalstoffen in andere landen, kent de EVOA
nauwelijks tot geen bezwaren voor het grensoverschrijdend transport van
die afvalstoffen en kunnen die afvalstoffen zonder problemen over
grenzen heen worden getransporteerd. Voor de zogeheten groene lijst
afvalstoffen hoeft zelfs geen toestemming voor uitvoer te worden
gevraagd bij het bevoegd gezag. Indien wel toestemming moet worden
gevraagd voor in- of uitvoer (kennisgevingprocedure), moet uiteraard
worden voldaan aan de vereisten die de EVOA voorschrijft, zoals het
aangeven op welke wijze de betreffende afvalstoffen in het buitenland
worden verwerkt. Op die manier wordt gewaarborgd dat de afvalstoffen
ook daadwerkelijk worden verwerkt op een manier die past binnen het
Nederlandse afvalbeheerbeleid en de (inter)nationale regelgeving.
Tijdens een vergadering van de begeleidingscommissie Landelijk
afvalbeheerplan is aan de leden (overheden en bedrijfsleven) gevraagd
wat men vindt van een Schengengebied voor afvalstoffen. Het oordeel
was dat een dergelijk initiatief niet nodig en niet zinvol is, omdat de
huidige regelgeving alle mogelijkheden biedt om afvalstoffen uit te
voeren voor nuttige toepassing.
Gelet op het hiervoor staande zie ik geen toegevoegde waarde van het in
Brussel aan de orde stellen van dit onderwerp. Ik acht hiermee de motie
als uitgevoerd en de toezegging als afgedaan.
8. Pilot afvalloze overheid
De motie Van Veldhoven en Van der Werf (Kamerstuk 33 000 XII, nr. 31 van
21 november 2011) verzoekt de regering in overleg met de gemeente Den
Haag en de private sector te komen tot een pilot «afvalloze overheid».
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) heb ik toegezegd informatie te verstrekken over de
uitvoering van de motie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

10

Over de uitvoering van de motie is reeds diverse malen overleg geweest
met de gemeente Den Haag en het ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties. De regie bij de uitvoering van de motie is in handen
van het ministerie van BZK, omdat dit ministerie verantwoordelijk is voor
het «huishouden» van de overheid.
De gemeente Den Haag is van plan een pilot uit te voeren en men heeft
inmiddels een plan van aanpak gereed. Ook heeft men al een nulmeting
verricht om gegevens te krijgen over de samenstelling van het afval. Het
doel is om binnen de pilot ook te kijken wat men aan de voorkant kan
doen, dat wil zeggen bij inkoop. De pilot moet zich lenen voor een uitrol
over andere vestigingen. Momenteel wordt een geschikte locatie binnen
de gemeentelijke gebouwen gezocht.
Verder kan ik nog melden dat in 2012 bij het Directoraat-Generaal
Organisatie en Bedrijfsvoering Rijk van het ministerie van BZK een
kwartiermaker Grondstoffenmanagement is aangesteld. Zijn opdracht is
om aan de «achterkant» te stimuleren dat rijksambtenaren hun afval
scheiden met het oog op zoveel mogelijk recycling en aan de «voorkant»
de categoriemanagers en inkopers te helpen om al bij de inkoop rekening
te houden met grondstoffen. Op deze manier werkt de kwartiermaker
vanuit de bedrijfsvoering van het Rijk aan het sluiten van kringlopen. De
visie hierachter is dat de rijksoverheid steeds minder onbruikbare
afvalstromen veroorzaakt en steeds meer recyclebare reststromen. Dit
draagt bij aan de ambitie van de rijksoverheid voor minder grondstofverspilling, minder afhankelijkheid, minder milieudruk en minder sociale
misstanden vanwege grondstoffen en minder kosten in de bedrijfsvoering.
De komende aanbestedingen van de Rijksoverheid voor afvalbeheer gaan
uit van gescheiden inzameling en verwerking van reststromen naar
voorbeeld van een succesvol systeem dat bij de Belastingdienst is
ingevoerd.
Met de TU Delft is een cursus ontwikkeld voor categoriemanagers en
inkopers om grondstoffenmanagement te leren toepassen in het
inkoopproces.
Het Rijk biedt de «witte» papierstroom uit de kantoren aan voor recycling
door de papierindustrie en het eigen kantoormeubilair wordt binnen het
Rijk hergebruikt via de zogeheten Rijksmarktplaats.
Verder worden in 2013 twee pilots ingericht om ervaring op te doen met
inkoop en gebruik van kantoorinrichting via circulaire modellen, waarvan
één bij het ministerie van IenM. Hierbij wordt gekeken naar mogelijkheden
van leaseconstructies en de principes van TurnToo (consumenten huren
producten op prestatie basis, producenten blijven eigenaar van hun
producten, grondstoffen gaan aan het einde van de gebruiksduur weer
terug naar de producent en grondstoffen blijven beschikbaar voor nieuwe
generaties producten). Met TurnToo is ook een Green Deal afgesloten.
Tot slot loopt er een aantal onderzoeken naar de mogelijkheden om
kringlopen te sluiten bij inbouwpakketten (bouw en renovatie),
ICT-hardware en koffiebekers.
9. De behandeling van reststoffen van milieustraten
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) werd door de Kamer aandacht gevraagd voor de behandeling (sortering) van grof huishoudelijk restafval van milieustraten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

11

Op dit punt is mijn ambtsvoorganger uitgebreid ingegaan in zijn brief van
6 juni 2012 (Kamerstuk 30 872, nr. 112) over de uitvoering van de notitie
«Meer waarde uit afval».
In bijlage 8 van de brief wordt onder meer aangegeven wanneer een
gemeentelijke milieustraat een voldoende adequaat voorzieningenniveau
en scheidingsbeleid heeft. Als een milieustraat daaraan voldoet, hoeft het
grof restafval van zo’n milieustraat niet meer te worden nabewerkt door
sorteren, maar mag het worden verbrand. De reden daarvoor is dat door
het adequate voorzieningenniveau en scheidingsbeleid het volume en de
samenstelling van het grof restafval zodanig is veranderd, dat afvoer van
dat restafval naar een sorteerder veel extra kosten voor de gemeente
betekent, tegen slechts een beperkte milieuwinst.
Als een milieustraat echter geen adequaat voorzieningenniveau en
scheidingsbeleid heeft, dan moet het grof restafval wel worden gesorteerd of anderszins worden verwerkt, met het doel om zoveel mogelijk
monostromen af te scheiden die geschikt zijn voor recycling.
Met het hiervoor staande wordt bereikt dat de gemeente vrijheid heeft in
het kiezen van de voor haar meest passende methode. Het resultaat is dat
er geen onaanvaardbare hoeveelheden recyclebare onderdelen van grof
huishoudelijk afval in de afvalverbrandingsinstallaties worden verbrand.
Het hiervoor staande beleid en de te scheiden stromen zijn neergelegd in
een regeling onder het Besluit algemene regels, omdat sinds 1 januari
2013 veel gemeentewerven onder dit besluit vallen. Indien nodig,
bijvoorbeeld als voor een nu nog niet te recyclen afvalstof een nieuwe
verwerkingswijze beschikbaar komt, kan de lijst met te scheiden afvalstromen in de regeling worden uitgebreid.
In 2013 zal het hiervoor staande beleid ook worden opgenomen in het
Landelijk afvalbeheerplan 2009–2021. Hiermee acht ik de toezegging als
afgedaan.
10. Verhandelen elektr(on)isch afval door gemeenten
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) werd mij verzocht om in gesprek te gaan met gemeenten
die buiten het Wecycle systeem om hun elektr(on)isch afval verhandelen.
Medio 2012 is de nieuwe Europese richtlijn voor apparatuur (2012/19/EU)
gepubliceerd. Deze moet in februari 2014 in Nederland zijn geïmplementeerd. Samen met stakeholders (gemeenten, producenten, verwerkers en
detaillisten) wordt op dit moment bezien hoe de implementatie van de
richtlijn het best kan worden vormgegeven en hoe de nieuwe, ambitieuze
inzameldoelstelling kan worden gehaald. De producenten, inzamelaars en
verwerkers staan daarbij voor een grote opgave, die om goede samenwerking vraagt.
Het streven is om in Nederland te komen tot een systeem waarbij
afgedankte apparatuur alleen nog maar mag worden afgegeven aan
verwerkers die voldoen aan Europese kwaliteitsstandaarden op het gebied
van recycling, registratie en rapportage van verwerkte hoeveelheden. Als
dat lukt, is het geen probleem meer dat apparatuur buiten het Wecycle
systeem om wordt verhandeld, want apparatuur wordt dan immers toch
verwerkt en geregistreerd op een manier zoals alle betrokkenen willen.
Gelet op het hiervoor beschreven lopende traject, is het nu niet opportuun
om met de gemeenten in gesprek te gaan die buiten het Wecycle systeem
om hun elektr(on)isch afval verhandelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

12

11. Ecolabelrichtlijn: gebruik van virgin en gerecycled materiaal
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) werd gevraagd om aanscherping van de Ecolabelrichtlijn
inzake het gebruik van virgin (primair) en gerecycled materiaal.
Criteria voor de toekenning van het Europese Ecolabel worden op
Europees niveau vastgesteld per productgroep. De toekenning gebeurt in
de vorm van een Commissiebeschikking, na goedkeuring door de
Europese Commissie en als een gekwalificeerde meerderheid van de
lidstaten er voor heeft gestemd in het Regulatory Committee. Eenmaal
vastgesteld zijn de criteria geldig in alle EU lidstaten.
Daar waar relevant zet Nederland zich al langere tijd in om criteria voor de
toepassing van primair en recycled materiaal in de beschikkingen
opgenomen te krijgen. Onderscheid in de inzet van primair respectievelijk
gerecycled materiaal in EU Ecolabelcriteria is aan de orde in de papierproductgroepen.
In 2011 zijn de herziene EU Ecolabelcriteria voor Copying and Graphic
Paper gepubliceerd en in 2012 de criteria voor Newsprint paper en Printed
paper. In de criteria is opgenomen dat de vezelgrondstof in het papier
mag bestaan uit gerecycleerde of primaire vezels, waarbij voor krantenpapier de inzet van minimaal 70% gerecyclede vezels wordt vereist en
voor bedrukt papier uitsluitend met EU Ecolabel gecertificeerd kopieerpapier, grafisch papier of krantenpapier mag worden gebruikt. Voor
primaire vezels zijn geldige duurzaambosbeheercertificaten en handelsketencertificaten vereist, die zijn afgegeven op basis van een onafhankelijk
(derde partij) certificatiesysteem.
Voorts is voor desktop en notebook computers een eis gesteld aan de
externe kunststoffen kast van de systeemeenheid, het beeldscherm en het
toetsenbord: deze moeten een post consumer gerecycleerde inhoud van
minstens 10 massaprocent hebben. Ook geldt een eis voor «design voor
recycling».
Diverse geldende criteria staan op de nominatie om de komende jaren te
worden geactualiseerd. In 2013 gaat het om criteria voor meubelen,
bodemverbeteraars en groeimedia, textiel, bedmatrassen, lichtbronnen,
schoeisel en leren producten, zeep en shampoo en verven. In 2014 gaat
het om criteria voor computers en laptops, tissue paper, harde, textiele en
houten vloerbekledingen, wandbekledingen toeristische accommodaties
en kampeerterreinen.
Ik zal mij in de komende discussies in Brussel over de actualisering van
criteria inzetten voor het hoogst haalbare in termen van vermindering van
gebruik van primaire grondstoffen en verhoging van het aandeel
gerecycled materiaal in de relevante productgroepen.
12. Differentiatie doelstellingen laagwaardige en hoogwaardige
recycling
De motie Van der Werf (Kamerstuk 30 872, nr. 116 van 5 juli 2012) verzoekt
de regering, in samenspraak met de afvalsector te komen tot een werkbaar en houdbaar model voor differentiatie in de recyclingdoelstellingen
naar laagwaardig en hoogwaardig hergebruik.
Ik ben het volledig eens met het streven om afvalstoffen zo hoogwaardig
mogelijk toe te passen in nieuwe producten en waar mogelijk zodanig te
sturen dat recycling optimaal kan bijdragen aan het oplossen van
grondstoffenschaarste. Daarom is de motie besproken in een vergadering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

13

van de begeleidingscommissie Landelijk afvalbeheerplan (LAP), waarin
overheden en (afval)bedrijfsleven zitting hebben. Uit de bespreking zijn
twee belangrijke bezwaren van het gevraagde in de motie naar voren
gekomen.
Het eerste bezwaar is dat niet zonder meer duidelijk is wat een
laagwaardige en wat een hoogwaardige nuttige toepassing van een
afvalstof is. De toepassingen van kunststofafval in bermpaaltjes of
tuinvlonders bijvoorbeeld wordt vaak aangehaald als een voorbeeld van
laagwaardige toepassingen van genoemd kunststofafval. Maar als die
paaltjes of vlonders van (niet duurzaam geproduceerd) tropisch hardhout
zouden worden gemaakt, dan zou de milieuscore van de inzet van
kunststofafval in dergelijke producten wel eens beter kunnen zijn.
Om onderscheid te kunnen maken tussen laag- en hoogwaardige
recycling, zou de milieudruk moeten worden bepaald van elke afzonderlijke toepassing van een afvalstof in een nieuw materiaal of product.
Vervolgens moet worden bepaald of er significante verschillen optreden
in de milieudruk van die verschillende toepassingen. Dit is nog wel te
doen als een afvalstof slechts enkele nieuwe toepassingen kent, maar op
het moment dat het gaat om een veelvoud aan toepassingen, dan is
sprake van een onredelijke hoeveelheid analyses met minstens evenveel
onzekerheden.
Het tweede bezwaar is met name door het (afval)bedrijfsleven naar voren
gebracht. Men vreest dat differentiatie in de recyclingdoelstellingen naar
laagwaardig en hoogwaardig hergebruik ongewenste consequenties voor
het Nederlandse (afval)bedrijfsleven kan hebben. Als we namelijk in
Nederland bepaalde toepassingen gaan voorschrijven, bijvoorbeeld dat
kunststof verpakkingsafval moet worden verwerkt tot nieuwe kunststof
verpakkingen, dan kan het in dit voorbeeld leiden tot uitvoer van de
stroom kunststof verpakkingsafval. Specifieke toepassingen worden in het
buitenland namelijk niet voorgeschreven en dat betekent dat de eigenaar
van het kunststof verpakkingsafval in het buitenland vrij is in de keuze van
recycling van het afval. Die uitvoer kan niet worden tegengehouden,
omdat het ook in het buitenland om recycling gaat. Uitvoer zal er in dit
voorbeeld toe leiden dat het Nederlandse bedrijfsleven een materiaalstroom naar het buitenland ziet verdwijnen en daardoor omzet zal
mislopen. Bovendien gaat de bedoelde uitvoer ten koste van kunststofrecycling in ons land.
Gelet op het hiervoor staande, zal ik de motie niet uitvoeren.
Voor de volledigheid merk ik nog op dat ik op dit moment reeds stuur in
de verwerking van afvalstoffen. Dat gebeurt via de minimumstandaarden
in het Landelijk afvalbeheerplan (LAP). In het hierna volgende kader wordt
dit toegelicht.
De minimumstandaard in het LAP
Om een zo hoogwaardig mogelijk afvalbeheer te bereiken, zijn in het
LAP minimum- standaarden vastgesteld. De minimumstandaard
geeft de minimale hoogwaardigheid aan van de verwerking van een
bepaalde afvalstof of categorie van afvalstoffen en is bedoeld om te
voorkomen dat afvalstoffen laagwaardiger worden verwerkt dan
wenselijk is. Vergunningen voor de verwerking van afvalstoffen
mogen alleen worden afgegeven als de milieudruk van die verwerking gelijk of lager is dan de milieudruk van de verwerking in de
minimumstandaard.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

14

Bij het vaststellen van de minimumstandaarden zijn de volgende
aspecten in beschouwing genomen: milieueffecten, kosten,
haalbaarheid, uitvoerbaarheid, consequenties voor in- en uitvoer, de
hanteerbaarheid en effectiviteit bij vergunningverlening en de
stimulans die uitgaat voor de afvalverwerkingssector tot het
verhogen van het milieurendement van de verwerking en de
ontwikkeling van nieuwe technieken.
Blijkt uit milieuanalyses dat een bepaalde verwerkingswijze voor een
afvalstof significant beter scoort dan andere vormen van verwerking
en zijn er geen praktische bezwaren om die bepaalde verwerkingswijze in Nederland voor te schrijven (er is bijvoorbeeld geen gevaar
voor grootschalige uitvoer, de verwerkingswijze is uitvoerbaar en
leidt niet tot aanzienlijk hogere kosten, enz.), dan kan die verwerkingswijze in het LAP als minimumstandaard worden opgenomen.
Op dat moment is voor iedereen duidelijk dat de betreffende
afvalstof niet laagwaardiger mag worden verwerkt dan de minimumstandaard.
Voorbeeld: de minimumstandaard voor gescheiden ingezameld
papier is recycling. Dat betekent dat papier niet mag worden gestort,
niet mag worden verbrand in verwijderingsinstallaties, niet mag
worden ingezet als brandstof en niet op een andere manier nuttig
mag worden toegepast. Het papier moet dus worden ingezet om
nieuw papier van te maken, als bouwstof, enz. Omdat er binnen
recycling vooralsnog geen verwerkingswijze is die significant beter is
dan een andere, is er geen specifieke recyclingwijze als minimumstandaard opgenomen.
Overheden en (afval)bedrijfsleven kunnen op elk moment verzoeken
indienen om minimumstandaarden aan te passen, mits uiteraard
goed onderbouwd met gegevens over milieudruk, kosten, uitvoerbaarheid, enz.
13. Radioactieve rookmelders
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) en tijdens het debat naar aanleiding van een algemeen
overleg op 7 juni 2012 over grondstoffen en afval (Handelingen II 2011/12,
nr. 105, item 56) werd aandacht gevraagd voor de inzameling en
verwerking van radioactieve rookmelders.
Met de «Regeling goedgekeurde ionisatie-rookmelders 2004» is geregeld
dat genoemde rookmelders samen met elektr(on)ische apparatuur kunnen
worden ingezameld. Het voordeel daarvan is dat er geen aparte inzamelstructuur nodig is voor deze afvalstroom, maar dat gebruik kan worden
gemaakt van een bestaand, lopend en uitbreidend systeem voor
inzameling van apparatuur.
In landelijke sorteercentra worden de ingeleverde apparaten in diverse
stromen gesorteerd, waaronder een stroom rookmelders. De rookmelders
worden vervolgens opgehaald door een gespecialiseerd bedrijf en uit
elkaar gehaald.
De daarbij de vrijkomende «gewone» materialen worden gescheiden
afgevoerd voor recycling en de radioactieve bronnen worden naar de
COVRA afgevoerd.
Overigens wordt momenteel in het kader van de implementatie van de
nieuwe Europese richtlijn voor elektr(on)ische apparatuur (2012/19/EU) in
overleg met producenten en importeurs onder meer bezien hoe de
inzameling van apparatuur kan worden verhoogd, bijvoorbeeld door het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

15

aantal inzamelpunten te verhogen. Daarmee wordt de mogelijkheid om
radioactieve rookmelders in te leveren ook groter.
Hiermee is de toezegging afgedaan.
14. Verwerken teerhoudend asfaltgranulaat (TAG)
De motie Bashir (Kamerstuk 30 872, nr. 85) verzoekt de regering om
afspraken te maken met overheden om teerhoudend asfaltgranulaat
conform de code verantwoord weggebruik in Nederland duurzaam
thermisch te laten verwerken en dit vast te leggen bij de gunning van
opdrachten.
In mijn brief van 20 maart 2013 heb ik antwoord gegeven op schriftelijke
vragen van de heer Bashir over de verwerking van teerhoudend asfaltgranulaat (TAG). Voor de volledigheid volgt hierna een kort overzicht van de
stand van zaken van de uitvoering van de motie:
• Er is in Nederland voldoende capaciteit voor de thermische verwerking
van al het Nederlandse TAG en daarmee wordt ongeveer de helft van
het Nederlandse TAG daadwerkelijk thermisch gereinigd.
• Rijkswaterstaat laat al het TAG dat vrijkomt bij het beheer van de
Nederlandse rijkswegen, in Nederland thermisch reinigen en nuttig
toepassen.
• Nog ongeveer de helft van het vrijkomende TAG wordt uitgevoerd en
in het buitenland nuttig toegepast.
• Ik heb eind 2012 het CROW (het nationale kennisplatform voor
infrastructuur, verkeer, vervoer en openbare ruimte) opdracht gegeven
om publicatie 210 «Richtlijn omgaan met vrijkomend asfalt» volledig te
herzien.
• Die herziening wordt in de tweede helft van 2013 afgerond.
• Na herziening van de richtlijn, start ik samen met het betrokken
bedrijfsleven een communicatietraject. Tevens zal ik dan, onder meer
voor aanbestedingen, uniforme besteksbepalingen laten opstellen die
andere overheden in hun bestekken kunnen opnemen.
• De Minister van Infrastructuur en Milieu en ik zullen in onze eerstvolgende bestuurlijke (koepel)overleggen de andere overheden erop
wijzen dat zij ervoor verantwoordelijk zijn dat het TAG dat vrijkomt bij
het beheer van wegen die onder hun verantwoordelijkheid vallen,
volgens het Nederlands beleid wordt verwerkt.
15. Duurzame scheepssloop
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 29 januari 2013 (Kamerstuk
28 694, nr. 111) werd mij gevraagd om in gesprek te gaan met banken en
vermogensbeheerders over duurzame scheepssloop.
Op 11 december 2012 heeft de Minister van Infrastructuur en Milieu
schriftelijke vragen beantwoord over dit onderwerp van de leden Albert
de Vries en Maij (Aanhangsel Handelingen II 2012/13, nr. 791). In haar
antwoord zegt de minister onder meer dat financiers al hun eigen
maatschappelijke verantwoordelijkheid nemen om in overleg met de
sector te werken aan duurzame oplossingen en er daarom geen noodzaak
is tot het bijeenbrengen van genoemde partijen. Kortheidshalve verwijs ik
naar de antwoorden en acht ik de toezegging als afgedaan.
16. Wijziging Landelijk afvalbeheerplan 2009–2021
Tijdens het plenair debat van 25 november 2010 over de Implementatiewet EG-kaderrichtlijn afvalstoffen (32 392) is gevraagd om de herziening
van het afvalbeheerplan aan de stakeholders voor te leggen en spoedig
daarna aan de Kamer te doen toekomen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

16

Met het wijzigen van het Landelijk afvalbeheerplan (LAP) is gewacht tot de
publicatie van een guidance van de Europese Commissie, waarin diverse
onderdelen van de Kaderrichtlijn afvalstoffen worden uitgewerkt en
toegelicht. Die uitwerkingen en toelichtingen moeten namelijk in het LAP
worden verwerkt.
De guidance is medio 2012 door de Europese Commissie gepubliceerd en
de voorbereiding voor de wijziging van het LAP is gestart. Medio 2013 zal
de voorgenomen wijziging conform de daarvoor in de Wet milieubeheer
opgenomen procedure aan de stakeholders (inspraakprocedure) en aan
de beide kamers der Staten-Generaal worden voorgelegd.
Het streven is om het gewijzigde LAP in de tweede helft van 2013 in
werking te laten treden.
17. Zichtbare verwijderingsbijdrage apparatuur
De motie Poppe c.s (Kamerstuk 30 872, nr. 58) verzoekt de regering om
met de producentenorganisaties en het NVMP overeen te komen om de
verwijderingsbijdrage voor apparatuur per direct op nul te stellen. Tijdens
het AO afval en verpakkingen van 3 maart 2011 (Kamerstuk 30 872, nr. 68)
is aanvullend gevraagd om de Kamer te berichten over de mogelijkheid
om de verplichte zichtbare verwijderingsbijdrage voor witgoed af te
schaffen of, indien dat niet mogelijk is, op nul te zetten.
De zichtbare verwijderingsbijdrage is de afgelopen jaren door de
producenten gefaseerd afgeschaft. Voor energiezuinige lampen, klein
witgoed en bruingoed is dit op 14 februari 2011 gebeurd en voor groot
witgoed op 14 februari 2013. Nu is de verwijderingsbijdrage niet meer
apart zichtbaar op de bon of factuur, maar in de prijs inbegrepen. Gelet op
deze ontwikkeling is uitvoering van de motie niet meer aan de orde.
18. Thermische verwerking van asbest
De motie Poppe c.s. (Kamerstuk 30 872, nr. 30) verzoekt de regering om
het Landelijk afvalbeheerplan 2009–2021 zodanig te wijzigen dat thermische verwerking van het jaarlijkse aanbod aan asbest de minimumstandaard wordt.
Op 1 januari 2013 is het gewijzigde Besluit stortplaatsen en stortverboden
afvalstoffen (Bssa) in werking getreden. Daarin is onder meer een
stortverbod voor hechtgebonden asbestcement(producten) opgenomen.
Dat stortverbod is echter nog niet op 1 januari 2013 in werking getreden,
omdat er nog geen verwerkingscapaciteit, anders dan storten, voor de
genoemde afvalstroom beschikbaar is.
Er is een plan om een installatie voor thermische verwerking van
asbestgebonden cement(producten) te bouwen. Als die installatie in
bedrijf gaat, wordt het stortverbod per Koninklijk Besluit in werking
gesteld en wordt de minimumstandaard in het LAP aangepast. Het is nog
niet bekend of/wanneer de installatie wordt gebouwd.
19. Leerstoel Cradle to cradle en platform grondstofrotonde
Tijdens het AO afval en verpakkingen van 3 maart 2011 (Kamerstuk
30 872, nr. 68) is aan mijn ambtsvoorganger gevraagd om de Kamer te
informeren over de resultaten van het overleg met de Erasmus Universiteit over de rol die de leerstoel «cradle to cradle» zou kunnen spelen als
een verbindende factor op het gebied van de grondstoffenrotonde en over
de initiatieven om te komen tot een platform van overheid, wetenschap en
bedrijven op dat gebied.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

17

In 2012 is overleg gevoerd met The Dutch Research Institute for Transitions (DRIFT) van de Erasmus Universiteit, waar de leerstoel cradle to
cradle (C2C) is ondergebracht. Het overleg ging over de aanpak van
grondstoffenrotondes in Nederland en de rol die de leerstoel daarin zou
kunnen vervullen. Uit het overleg kwam naar voren dat de in de toezegging gewenste rol van de leerstoel niet aansloot bij wat de leerstoel kon
bieden. Daarom is in onderling overleg besloten om hier vooralsnog geen
vervolg aan te geven.
Bij de Universiteit Delft is het Kennisplatform Duurzaam Grondstoffenbeheer (KDGB) ondergebracht. Het kennisplatform wil een bijdrage
leveren aan het voorkomen van materiaalschaarste en het realiseren van
duurzaam grondstoffenbeheer. Dit doet het platform door het verzamelen
en delen van kennis en door het faciliteren van samenwerking tussen
verschillende spelers uit de grondstofketen. Het KDGB heeft zich
ontwikkeld tot een bloeiend platform waar overheid, kennispartijen en
bedrijfsleven elkaar ontmoeten, kennis opdoen en kennis delen.
Hiermee acht ik de toezegging als afgedaan.
20. Cijfers over storten en verbranden in 2012
Tijdens het AO grondstoffen en afval van 7 juni 2012 (Kamerstuk 30 872,
nr. 125) heeft mijn ambtsvoorganger toegezegd om actuele cijfers te
verstrekken over het storten en verbranden van afvalstoffen.
Storten
In onderstaande figuur (zie bijlage)2 is aangegeven hoeveel afval er per
maand is gestort in de periode januari 2011 tot en met januari 2013. De
figuur is opgesteld op basis van meldingen van stortplaatsen aan het
Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA).
Uit de figuur blijkt dat in de laatste drie maanden van 2011 de gestorte
hoeveelheid afval sterk is teruggelopen. Die afname is zeker in de eerste
helft van 2012 gecompenseerd. De verklaring daarvoor is dat in 2011
bekend werd dat op 1 januari 2012 de stortbelasting zou vervallen.
Marktpartijen hebben daardoor eind 2011 met name een aantal inerte
afvalstromen die sowieso gestort moeten worden (met name verontreinigde grond en grondreinigingsresiduen) gebufferd, in de wetenschap dat
zij na 1 januari 2012 zonder stortbelasting goedkoper uit zouden zijn voor
dat storten.
Het maandelijks gemiddelde van 2012 ligt met 206 kiloton ruim hoger dan
het maandelijks gemiddelde van 112 kiloton in 2011. Dat komt door een
toename in het storten in 2012 van AVI-reststoffen en grondreinigingsresidu.
Bij de AVI-reststoffen gaat het voornamelijk om bodemassen. Dat is de
reststroom die in een afvalverbrandingsoven overblijft na het verbranden
van afvalstoffen. De bodemassen die in 2012 zijn gemeld als «storten»,
zijn vrijwel allemaal ingezet bij de afwerking van één bepaalde stortplaats.
Er is bij die inzet dus sprake van de vervanging van primaire grondstoffen
door afvalstoffen.
De betreffende stortplaats is op 1 januari 2013 gesloten en heeft in januari
2013 niet meer gemeld dat er AVI-reststoffen op de stortplaats zijn gestort.
De gestorte hoeveelheid AVI-reststoffen in januari 2013 is daarmee weer
vergelijkbaar met het gemiddelde over 2011.

2

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

18

Bij de categorie grondreinigingsresidu die in 2012 is gestort, gaat het
waarschijnlijk om een voorraad die in de jaren 2009 t/m 2011 bij één of
enkele bedrijven is opgebouwd en om economische redenen vóór 2012
niet werd gestort. Met het wegvallen van de stortbelasting op 1 januari
2012 is het storten van deze stroom economisch gezien aantrekkelijk
geworden, waarna de in voorraad liggende afvalstof in 2012 naar de
stortplaats is afgevoerd. De verwachting is dat op het moment dat de
voorraad is weggewerkt, het storten van grondreinigingsresidu zal dalen.
Het maandelijks gemiddelde zal daarna naar verwachting wel hoger
uitkomen dan dat van 2011, omdat bedrijven deze stroom niet meer in
voorraad hoeven te houden, zoals onder meer in 2011 gebeurde, maar
meteen kunnen afvoeren naar de stortplaats.
Voor alle duidelijkheid merk ik nog op dat storten de geëigende verwerkingsmethode is voor grondreinigingsresidu. Het is dus niet zo dat er
ongewenst wordt gestort, want deze afvalstof kan niet worden gerecycled
of verbrand.
Zoals in de grafiek te zien is, is er in januari 2013 ongeveer 120 kiloton
gestort. Dat is iets meer dan het maandelijks gemiddelde van 112 kiloton
in 2011, maar ver onder het gemiddelde van 206 kiloton in 2012.
Ik zal het storten van afval blijven volgen en eens per kwartaal een nieuw
overzicht publiceren op de site www.LAP2.nl.
Verbranden
In onderstaande grafiek (zie bijlage)3 is aangegeven hoeveel Nederlands
afval er per maand is verbrand in de jaren 2010 tot en met 2012. De figuur
is opgesteld op basis van meldingen van afvalverbrandingsinstallaties aan
het Landelijk Meldpunt Afvalstoffen (LMA).
Uit de figuur blijkt dat het verbrande afval voor ongeveer 70% bestaat uit
gemengd stedelijk afval, zijnde huishoudelijk restafval, bedrijfsrestafval en
afval van onderhoud van openbare ruimte.
De toename in de hoeveelheid afval die maandelijks werd verbrand in
2010 en 2011 is het gevolg van de uitbreiding van de afvalverbrandingscapaciteit in Nederland. Die capaciteit is toegenomen van bijna 7,2 miljoen
ton begin 2010 naar ruim 7,5 miljoen ton begin 2012.
Zoals bekend is die capaciteit al enkele jaren groter dan het Nederlands
aanbod aan brandbaar restafval. Om leegstand van hun installaties te
beperken, zijn de exploitanten van de installaties de afgelopen jaren
overgegaan tot het contracteren van buitenlands afval.
In onderstaande figuur is voor de jaren 2010 tot en met 2012 aangegeven
hoeveel procent van het verbrande afval uit Nederland en hoeveel procent
uit het buitenland afkomstig was.

3

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

19

In Nederlandse AVI’s verbrand Nederlands en buitenlands afval, 2010 t/m 2012

Uit de figuur blijkt dat het aandeel buitenlands afval in de Nederlandse
AVI’s is gestegen van ruim 2% in 2010 (circa 0,14 miljoen ton) naar bijna
13% in 2012 (circa 1 miljoen ton). Het in 2012 ingevoerde afval is voor
ongeveer driekwart afkomstig uit het Verenigd Koninkrijk. Het overige
kwart komt uit Ierland, Italië, Duitsland en België.
De staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu,
W.J. Mansveld

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 30 872, nr. 132

20