Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

28 345

Aanpak huiselijk geweld

Nr. 115

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE EN
STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 oktober 2011
Sinds 2002 wordt er landelijk beleid gevoerd om huiselijk geweld tegen te
gaan.
Bijgaand ontvangt u de beleidsevaluatie «Landelijk beleid huiselijk
geweld. Theoriegestuurde evaluatie periode 2002–2011».1
Het onderzoek is verricht om na te gaan hoe het beleid2 met betrekking tot
huiselijk geweld in de genoemde periode heeft uitgewerkt. Hieronder
presenteren we eerst de uitkomsten van het onderzoek en daarna onze
reactie.
De uitkomsten
Het landelijke beleid op het terrein van huiselijk geweld in de periode
2002–2011 omvat tal van maatregelen die door de jaren heen zijn
getroffen. Vanwege deze complexiteit is het niet goed mogelijk gebleken
om een klassieke effectevaluatie uit te voeren, waarin wordt gemeten of
de doelstellingen van het beleid zijn behaald. Daarom is door de onderzoekers gekozen voor een theoriegestuurde evaluatie. In het kort houdt dit
in dat de beleidstheorie die aan het landelijk beleid ten grondslag zou
moeten liggen wordt gereconstrueerd, dat aan de hand van onderzoek
wordt bekeken in hoeverre deze beleidstheorie aannemelijk is geweest, en
vervolgens of het in de praktijk ook zo heeft uitgewerkt.
Het einddoel van het beleid is altijd gelijk gebleven: het verminderen van
de ernst en omvang van huiselijk geweld. Door de jaren heen verschoven
de accenten in het beleid van bewustwording, normstelling en ketensamenwerking naar doelen op het niveau van slachtoffers en daders. Er is
een veelvoud aan maatregelen getroffen.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
2
Exclusief de twee specifieke beleidsprogramma’s gericht op de aanpak van kindermishandeling en eergerelateerd geweld.

De onderzoekers concluderen dat er in de afgelopen jaren veel is bereikt.
Er is sprake van een landelijk gecoördineerde aanpak van huiselijk
geweld. Er bestaat bij alle gemeenten een lokale infrastructuur om een

kst-28345-115
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 345, nr. 115

1

integrale aanpak van de problematiek mogelijk te maken. Er wordt door
organisaties goed samengewerkt; ketensamenwerking is tot stand
gekomen. En de (vrouwen)opvang heeft een professionaliseringsslag
doorgemaakt.
Met betrekking tot de straf- en bestuursrechtelijke aanpak wordt gesteld
dat het aantoonbaar gelukt is om huiselijk geweld bij de ketenpartners op
de agenda te krijgen. Er zijn OM-aanwijzingen voor opsporing- en
vervolging opgesteld, het strafmaximum is verhoogd, huiselijk geweldzaken hebben een plek in de veiligheidshuizen, de politie voert specifiek
beleid t.a.v. huiselijk geweld en houdt vaker verdachten aan. De Wet
tijdelijk huisverbod biedt de mogelijkheid om bestuursrechtelijk in te
grijpen in crisissituaties, wordt vaker opgelegd dan vooraf werd verwacht
en de benodigde samenwerking tussen ketenpartners bij het huisverbod
verloopt goed.
Verbeterpunten constateren de onderzoekers ook. Zo zouden er weinig
maatregelen getroffen zijn op het terrein van preventie en intergenerationele overdracht van huiselijk geweld. Dit zou verbeterd kunnen worden
door kinderen bewust en weerbaar te maken vanaf jonge leeftijd en door
adolescenten te leren omgaan met conflicten en relaties.
Ook is er volgens het onderzoek weinig aandacht uitgegaan naar de
ontwikkeling van een sluitend en effectief zorgaanbod. Er kan hierdoor
niet te veel verwacht worden van de uiteindelijke gedragsverandering die
met de gedragsinterventies wordt beoogd. Er zou meer aandacht moeten
komen voor het sluitstuk van het beleid: het ontwikkelen, toepassen en
evalueren van interventies en behandelmethoden om recidive en
intergenerationele overdracht te verminderen. Dit geldt zowel voor het
vrijwillig, bestuursrechtelijk als strafrechtelijk kader.
Tot slot zou het huisverbod vaker, zoals beoogd met de wet, als preventief
middel moeten worden ingezet. Nu gaat een huisverbod (bestuursrechtelijke maatregel) veelal samen met een strafrechtelijk traject. Ook de
voortzetting van de hulpverlening na afloop van het huisverbod verdient
aandacht.
Reactie

1
Veen, H.C.J. van der, Bogaerts, S. (2010),
Huiselijk geweld in Nederland. Overkoepelend
syntheserapport van het vangst-hervangstslachtoffer- dn daderonderzoek 2007–2010.
Den Haag: WODC.
Dit is exclusief het aantal slachtoffers van
huwelijksdwang, achterlating en eergerelateerd geweld, waarvan het aantal onbekend is.
2
Alink, L., IJzendoorn, R. van, BakermansKranenburg, M., Pannebakker, F., Vogels, T.,
Euser, S. (augustus 2011), Kindermishandeling
in Nederland anno 2010. De Tweede Nationale
Prevalentiestudie Mishandeling van Kinderen
en Jeugdigen (NPM-2010), Leiden attachment
research program & TNO child health, Leiden:
Casimir Publishers.
3
VenJ daderaanpak, VWS ondersteuning van
slachtoffers (preventie, signaleren, opvang en
nazorg), OCW onderwijs (als vindplaats) en
emancipatie en BZK/WWI integratie.

Dit onderzoek maakt duidelijk dat er dankzij de geleverde inspanningen in
de afgelopen jaren al veel is bereikt om huiselijk geweld in Nederland
tegen te gaan. Verdere aanscherping is desalniettemin noodzakelijk om
deze problematiek terug te dringen, waarvoor het onderzoek waardevolle
aanbevelingen doet. Jaarlijks worden rond de 220 000 volwassenen
slachtoffer van ernstig en structureel geweld in huiselijke kring, terwijl ca.
1 mln. volwassenen slachtoffer zijn van incidenteel geweld in huiselijke
kring.1 Daarnaast zijn naar schatting 119 000 kinderen slachtoffer van
mishandeling2. Een krachtige aanpak van deze omvangrijke problematiek
is en blijft noodzakelijk.
Dat doet dit kabinet op basis van een gezamenlijke rijksbrede aanpak
«geweld in huiselijke kring». Een aanpak gericht op alle vormen van
geweld in huiselijke kring; zoals partnergeweld, kindermishandeling,
huwelijksdwang en eergerelateerd geweld, ouderenmishandeling,
vrouwelijke genitale verminking. Hiervoor slaan wij, samen met onze
ambtgenoten van OCW en BZK, de handen ineen. Met een gezamenlijke
inzet vanuit ieders verantwoordelijkheid3 pakken we het probleem
effectiever en efficiënter aan.
De volgende drie pijlers zijn richtinggevend voor dit kabinet en de te
nemen maatregelen om geweld in huiselijke kring terug te dringen:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 345, nr. 115

2

–
–
–

een gerichte aanpak van de daders;
het versterken van de positie van (potentiële) slachtoffers (preventie,
signaleren, opvang en nazorg);
het doorbreken van intergenerationele overdracht van geweld in
huiselijke kring.

U ontvangt in de komende maanden een aantal brieven1 waarin, in lijn
met bovenstaande, maatregelen worden gepresenteerd die dit kabinet
gaat treffen om de aanpak van geweld in huiselijke kring nog verder aan
te scherpen. Ook de aanbevelingen uit de beleidsevaluatie worden hierin
meegenomen.
Het betreft:
– De reactie op het advies van commissie de Jong over het stelsel
vrouwenopvang, waarin wordt ingegaan op de aanbevelingen van
deze commissie en de staatssecretaris van VWS haar plannen voor een
toekomstbestendig stelsel voor de ondersteuning van slachtoffers van
geweld in huiselijke kring uiteen zal zetten
– De daderaanpak van geweld in huiselijke kring. Zoals aangekondigd2
zal deze brief maatregelen bevatten om de daderaanpak van geweld in
huiselijke kring aan te scherpen;
– Het actieplan aanpak kindermishandeling, waarin vanwege de
kwetsbare positie van kinderen als slachtoffer van geweld in huiselijke
kring specifieke maatregelen worden gepresenteerd voor de aanpak
van kindermishandeling.
– De voortgangsrapportage emancipatie van de minister van OCW,
waarin ook maatregelen voor de veiligheid en weerbaarheid van
meisjes staan opgenomen.
Op deze manier geven wij, samen met onze ambtsgenoten van OCW en
BZK, invulling aan de toekomstige aanpak van geweld in huiselijke kring.

1
Al eerder heeft de Tweede Kamer het
ActieplańOuderen in veilige handen»
(30 maart 2011) van de staatssecretaris van
VWS, mede namens de minister van
Veiligheid en Justitie ontvangen en de
emancipatienota van de minister van OCW.
2
Kamerstukken II, 2010/11, mr. 28 345, nr. 109

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 28 345, nr. 115

3