Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

69
Vragen van de leden Bontenbal en Boswijk (beiden CDA) aan de Minister
voor Klimaat en Energie en de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit over knelpunten voor (mono)mestvergisting (ingezonden
14 juni 2023).
Antwoord van Minister Jetten (Klimaat en Energie) mede namens de Minister
van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (ontvangen 26 september 2023). Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2022–2023, nr. 2985.
Vraag 1
Kunt u een update geven van de stappen die u het afgelopen halfjaar, onder
andere naar aanleiding van het CDA actieplan voor meer productie van groen
gas uit mestvergisting1, hebt gezet om te komen tot meer groen gas
productie in de landbouw en om knelpunten weg te nemen?
Antwoord 1
Het afgelopen half jaar is het kabinet verder gegaan met de acties in het
Programma Groen Gas (Kamerstuk 32 813, nr. 1146). Hierbij kijkt het kabinet
vanzelfsprekend ook naar het vergroten van de groen gasproductie in de
landbouw. De insteek van het kabinet is dat zo veel mogelijk van de
duurzame hoeveelheid beschikbare mest wordt vergist. Dat houdt in dat
alleen de mest wordt vergist die resteert in een landbouwsector die de
klimaat-, stikstofdoelen en natuurdoelen haalt.
Het kabinet heeft de afgelopen tijd de bijmengverplichting groen gas verder
uitgewerkt (kamerstuk 32 813 nr. 1283) en het bijbehorende wetsvoorstel ter
consultatie aangeboden. De bijmengverplichting zal leiden tot een betere
businesscase voor groen gas uit mestvergisting. Het besluit van het kabinet
om te sturen op CO2 in de bijmengverplichting, biedt een extra stimulans aan

1

ah-tk-20232024-69
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

zie https://www.cda.nl/mestvergisting; Energinet, 21 september 2022, «DANISH BIOMETHANE
EXPERIENCES». (https://en.energinet.dk/media/bsjijbgd/danish-biomethane-experiences.pdf).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

monomestvergisting2. Ook zijn er aanpassingen in de SDE++ gekomen,
waaronder de introductie van hekjes3, die positief uitpakken voor monomestvergisting en groen gasproductie in de landbouw (Kamerstuk 31 239, nr. 364).
Verder werkt het kabinet samen met Netbeheer Nederland, VNG, IPO en de
Unie van Waterschappen aan de versnelling van de ruimtelijke inpassing van
groen gasproductieinstallaties. Het kabinet beziet met de medeoverheden of
afspraken gemaakt kunnen worden om de vergunningverlening voor groen
gasinstallaties (waaronder mestvergisting) te versnellen, proactief locaties te
faciliteren en de bekendheid van groen gas te vergroten. Het kabinet mikt op
een akkoord met medeoverheden in het tweede kwartaal van 2024.
Vraag 2
Wat is de stand van zaken met betrekking tot de aanbeveling om een helder
doel te stellen voor mestvergisting en een uitrolstrategie voor mestvergisters
te ontwikkelen?
Antwoord 2
Met de eerder genoemde keuze voor CO2-sturing binnen de bijmengverplichting, en de andere groen gasmaatregelen (zie antwoord op vraag 1), zorgt het
kabinet voor gerichte ondersteuning van monomestvergisting. Hierbij
onderschrijft het kabinet het belang van mestvergisting, maar het herkent zich
niet in de noodzaak tot een subdoel voor mestvergisting. Met de bijmengverplichting groen gas verwacht het kabinet dat een afdoende stimulans zal
ontstaan voor de opschaling van mestvergisting op basis van de duurzame
beschikbare hoeveelheid mest, zie ook het antwoord bij vraag 1.
Vraag 3
Welke stappen zijn er gezet om de stikstof- en methaanreductie die door
mestvergisting (in combinatie met onder andere stikstofstrippen) kan worden
gerealiseerd ook te valideren en mee te rekenen in het beleid voor stikstof- en
CO2-reductie in de landbouw?
Antwoord 3
Zoals beschreven in de brief aan uw Kamer over het programma Groen Gas
(Kamerstuk 32 813, nr. 1146), kan groen gasproductie door mestvergisting
een bijdrage leveren aan de reductie van stikstof- en methaanemissies.
Ongeveer een vierde van de methaanemissie uit de veehouderij komt uit
mest. Mestbewerking (waaronder monomestvergisting) kan een significante
reductie van methaan- en stikstofemissie uit de mest realiseren, in het
bijzonder in combinatie met stalaanpassingen voor dagontmesting. Om het
effect van deze reductiemaatregelen te kunnen meerekenen wordt doorlopend onderzoek gedaan in innovatieprojecten en in onderzoeksprogramma’s
van Wageningen Universiteit & Research (WUR). Op nationaal niveau wordt
mestvergisting meegenomen in de NEMA (National Emission Model
Agriculture).
Vraag 4
Wanneer verwacht u dat er voor deze potentiële emissiereducties in de
landbouw ook daadwerkelijk een verdienmodel kan worden ontwikkeld?
Antwoord 4
Het kabinet vindt het belangrijk dat combinaties van stalaanpassingen,
mestvergisting en bewerking van mest, bedrijfseconomisch perspectief
bieden om de potentiële emissiereductie te realiseren. Met de bijmengverplichting voor groen gas wordt een verdienmodel voor methaanreductie
vanaf 2025 gestimuleerd.

2

In de bijmengverplichting krijgen energieleveranciers (EL) een CO2(equivalenten) doel
opgelegd. Hierbij wordt naar CO2(eq.)-reductie in de hele groen gasketen gekeken. Een kuub
groen gas uit mestvergisting zal meer waard zijn, omdat een EL hiermee sneller aan zijn
verplichting kan voldoen. Monomestvergisting zorgt namelijk voor meer CO2 reductie, omdat
het i.c.m. dagontmesting en digestaatbewerking (forse) voor extra methaanreducties zorgt.
3
Het desbetreffende hekje zorgt ervoor dat dat een gedeelte van het budget beschikbaar is voor
moleculen, waaronder groen gas. In 2023 bedraagt het budget in het hekje moleculen
750 miljoen euro.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Vraag 5
Welke afspraken zijn er inmiddels gemaakt met gemeenten en provincies om
de ruimtelijke inpassing en de vergunningverlening voor (mono)mestvergisting te versnellen en te stroomlijnen?
Antwoord 5
Zoals in vraag 1 aangegeven is het kabinet druk bezig met de uitvoering van
het programma groen gas, waaronder het versnellen van de ruimtelijke
inpassing. Dit doet het kabinet samen met onder meer Netbeheer Nederland,
VNG, IPO en de Unie van Waterschappen. Het kabinet is nu bezig om
afspraken met deze medeoverheden te maken. Deze afspraken zullen zich
richten op het versnellen van vergunningverlening voor groen gasinstallaties
(waaronder mestvergisting), mogelijkheden om proactief locaties te faciliteren
voor groen gasinstallaties en het vergroten van de bekendheid van groen
gas. Om hier te komen, heeft het kabinet samen met de medeoverheden en
netbeheerders een onderzoek uitgezet te zetten naar de groen gaspotentie en
ruimtelijke inpassingsmogelijkheden per provincie. Het kabinet mikt op een
akkoord met medeoverheden in het tweede kwartaal van 2024. Hierbij wordt
zo veel mogelijk samenhang gecreëerd met andere relevante programma’s op
het gebied van energie, ruimte en landbouw. Zo maakt groen gas deel uit van
sommige provinciale concept gebiedsprogramma’s die onder het Nationaal
Programma Landelijk Gebied uitgewerkt worden, en van de bijbehorende
ruimtelijke voorstellen en arrangementen. Het uitgangspunt daarbij is dat
rekening wordt gehouden met de klimaat-, stikstof- en natuuropgave voor de
landbouw om zo een lock-in te voorkomen en het risico op desinvesteringen
te beperken (zie ook het antwoord op vraag 1).
Vraag 6
Welke oplossingen ziet u voor het knelpunt dat in veel bestemmingsplannen
is aangegeven dat de aanvoer van externe mest (ook als dit vaste mest en
voorbewerkte mest is) bij mono-mestvergisting niet is toegestaan, waardoor
mestvergisting voor kleinere boerenbedrijven niet rendabel is?
Antwoord 6
Het kabinet gaat niet over de eisen in bestemmingsplannen, dat is aan de
lokale bevoegd gezagen. Wel kijkt het kabinet in het programma Groen Gas
naar acties om het lokale bestuurlijk draagvlak voor groen gas productie,
onder meer via mestvergisting, te vergroten.
Vanuit het Rijk zien we dat, wanneer dit aansluit bij de lokale omstandigheden, het aanvoeren van externe mest en het gezamenlijk vergisten van mest
van meerdere boerenbedrijven een bijdrage kunnen leveren aan de groen gas
productie.
Vraag 7
In hoeverre heeft u andere knelpunten en verschillen tussen gemeenten (in
bestemmingsplannen) voldoende in beeld? Bent u bijvoorbeeld op de hoogte
van het feit dat sommige gemeenten de eis stellen dat opgewekte energie
voor eigen gebruik moet zijn en bent u bekend met de verschillen tussen
gemeenten met betrekking tot de aanvraagprocedure (in de ene gemeente is
een milieuneutrale melding voldoende, terwijl de andere gemeente een
bouwvergunning eist)? Wat vindt u hiervan?
Antwoord 7
Zoals in mijn antwoorden bij vraag 1 en 5 aangegeven is het kabinet druk
bezig met de uitvoering van het programma groen gas, waaronder het
versnellen van de ruimtelijke inpassing. Dit doet het kabinet samen met
onder meer Netbeheer Nederland, VNG, IPO en de Unie van Waterschappen.
Hierin kijkt het kabinet samen met deze partijen onder meer waar nu al
versnelling in de vergunningverlening gemaakt worden. Hierbij is het kabinet
zich bewust dat de vergunningsprocedure voor groen gasproductieinstallaties
per gemeente of provincie kan verschillen. Het kabinet is van mening dat de
vergunningverleningsprocessen idealiter zo veel mogelijk hetzelfde moeten
zijn. Het kabinet en de medeoverheden kijken dan ook nadrukkelijk naar
manieren om de procedures voor de verlening van groen gas vergunningen
tussen provincies meer te harmoniseren en ambtelijke kennis te vergroten.
Een eerste stap is een handreiking voor de versnelling van vergunningverle-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

ning voor kleinschalige monomestvergisters. Hier werkt het kabinet aan
samen met het Platform Groen Gas, IPO en VNG. Verdere stappen als een
vast ondersteuningspunt voor vergunningverlening, kennissessies in de
provincies en aanvullende handreikingen worden daarnaast bezien.
Vraag 8
Hoe kunnen dergelijke onnodige knelpunten worden opgelost en de
verschillen tussen gemeenten worden verkleind/weggenomen? Welke
maatregelen neemt u (in samenwerking met lokale overheid) om ervoor te
zorgen dat vergunningsprocedures meer gelijk worden getrokken en
versimpeld?
Antwoord 8
Zoals in mijn antwoorden bij vraag 1, 5 en 7 aangegeven is het kabinet
samen met de medeoverheden, de groen gassector en de netbeheerders aan
het kijken hoe de knelpunten in de vergunningverlening kunnen worden
opgelost en de vergunningverlening versneld kan worden.
Vraag 9
Klopt het dat het momenteel zo is dat wanneer twee boerenbedrijven die
naast elkaar zitten niet (gemakkelijk) een mestvergister kunnen delen, omdat
er via een officieel transport mest moet worden vervoerd en bemonsterd
terwijl een pomp met een leiding veel efficiënter en goedkoper zou zijn?
Antwoord 9
Het klopt dat wanneer mest afgevoerd wordt naar een vergister, die
geëxploiteerd wordt door een derde partij (een intermediair of boer), er per
transport een melding gedaan moet worden in het realtime Vervoerbewijs
Dierlijke Mest. Dit betekent ook dat de mest per vracht gewogen, bemonsterd
en geanalyseerd moet worden. Aan het vervoer van mest worden eisen
gesteld om te borgen dat wordt bemest volgens de daarvoor geldende
gebruiksnormen en dat het teveel aan mest verantwoord wordt afgezet.
Daarnaast moet de mest vervoerd worden door een geregistreerde intermediaire onderneming.
Vervoer van mest per pijpleiding van één landbouwbedrijf naar één intermediaire onderneming is onder voorwaarden mogelijk. Mest moet dan echter
nog steeds bemonsterd en geanalyseerd worden. Deze voorwaarden zijn
vastgelegd in artikel 69e van de Uitvoeringsregeling Meststoffenwet.
Vraag 10
Welke opties ziet u dit soort obstakels weg te nemen en het makkelijk te
maken voor boerenbedrijven om samen een mestvergister te delen, zonder
dat de meststromen eerst moet worden gewogen en bemonsterd?
Antwoord 10
In het algemeen verkent het kabinet, de Minister van LNV in het bijzonder, of
er mogelijkheden zijn voor vereenvoudiging, onder voorwaarden, van de
verantwoordingseisen aan mesttransport. Denk hierbij aan bedrijven waarbij
regulier dezelfde hoeveelheden worden af- en aangevoerd naar een vergister.
Dit doet het kabinet onder meer omdat deze situatie van aan- en afvoer naar
een vergister zich naar verwachting vaker gaat voordoen. Daarbij is het van
belang dat er wel verantwoording blijft over de aan- en afvoer van mest om
inzicht te hebben in de meststromen en te kunnen vaststellen of bedrijven
opereren binnen de wettelijk vastgestelde kaders.
Vraag 11
In hoeverre worden ook andere innovaties op het gebied van mest verkend,
zoals de techniek waarbij afbreekbaar organisch materiaal of organische
zuren toegevoegd worden aan mest waardoor er verzuring optreedt en de
emissie van ammoniak en methaan uit mest sterk geremd wordt? Hoe
kansrijk acht u deze techniek?
Antwoord 11
Er is reeds een kennisvraag uitgezet naar «ammoniakemissiereductie door
mestadditieven» waarin ook effecten op methaanemissies mee worden
genomen. Het toevoegen van afbreekbaar organisch materiaal of toevoegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4

van organische zuren, zodat de mest wordt aangezuurd, kan worden gezien
als mestadditief. De resultaten worden in Q3 2023 verwacht.
In hoeverre de techniek van afbreekbaar organisch materiaal of toevoegingen
van organische zuren kosteneffectief kan zijn, is nog niet duidelijk. Daarmee is
ook nog niet duidelijk welke bijdrage deze techniek kan leveren aan het
reduceren van ammoniak- en methaanemissies. Een bijdrage van deze
techniek aan het voorkomen van uitspoeling van meststoffen en daarmee
bijdrage aan de Kaderrichtlijn Water (KRW)-doelstellingen wordt niet
verwacht.
Mocht uit de reeds uitgezette kennisvraag of ander onderzoek blijken dat
mestadditieven perspectiefvol zijn voor het terugdringen van emissies, dan
zal het kabinet deze uitkomsten meenemen in verdere beleids- en ambitievorming.
Vraag 12
Bent u bereid uit te zoeken welke bijdrage het biologisch aanzuren van mest
kan leveren aan het behalen van de 2 miljard m3 groen gas doelstelling en de
KRW-doelstelling, en te onderzoeken op welke manier deze techniek snel in
praktijk te brengen is? Zo ja, op welke termijn?
Antwoord 12
Zie vraag 11.
Vraag 13
Bent u bekend met de snelle groei van groen gasproductie in Denemarken?4
Welke lessen kan Nederland leren van de stimulering van groen gas in
Denemarken?
Antwoord 13
Het kabinet is bekend met de snelle groei van groen gasproductie in
Denemarken. In het kader van het Biomethane Industrial Partnership heeft
kennisuitwisseling plaatsgevonden om van elkaar te leren. Een belangrijke
reden dat Denemarken in het verleden een snelle groei van groen gasproductie had, was dat Denemarken een hele aantrekkelijke- en gerichte subsidie
voor vergisting had. In Nederland is in 2017 éénmalig een specifieke regeling
opengesteld voor het stimuleren van vergisting op boerderijschaal. Voor de
grootschalige stimulering van CO2-reductie is generiek beleid gevoerd via de
SDE++, waarbij CO2-reductietechnieken op kosteneffectiviteit met elkaar
concurreerden. Inmiddels is met de bijmengverplichting groen gas ook
gekozen voor meer gerichte stimulering van de productie van groen gas.

4

Energinet, «RENEWABLE ENERGY IN THE DANISH ENERGY SYSTEM» (geraadpleegd op
14 juni 2023). (https://en.energinet.dk/green-transition/renewable-energy-in-the-energy-system).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

5