Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 500

Realisatie Nationaal Ruimtelijk Beleid

Nr. 14

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSHUISVESTING, RUIMTELIJKE ORDENING EN MILIEUBEHEER
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 10 april 2009
Op 30 maart jl. heb ik met u overleg gevoerd (Kamerstuk 31 500, nr. 13)
over de structuurvisie Zicht op mooi Nederland (31 500). In het overleg is
mij gebleken dat er binnen uw Kamer brede steun bestaat om de ruimtelijke kwaliteit van de snelwegomgeving te verbeteren. Ik ben hier blij mee,
want dit betreft de hoofddoelstelling van mijn structuurvisie Zicht op mooi
Nederland. Daarnaast zijn mij de zorgen niet ontgaan die u heeft geuit
over de betekenis van de negen Nationale Snelwegpanorama’s en van de
snelwegomgeving buiten deze negen snelwegpanorama’s. Tijdens het
overleg hebben we hier intensief over gesproken. De moties die uw leden
hebben ingediend hebben veelal hierop betrekking. Ik heb mijn reactie op
deze moties gegeven en daarbij aangegeven op een aantal punten specifiek terug te zullen komen in een brief. Dit betreft:
1. de juridische mogelijkheden om een algemene passage over de
bescherming van panorama’s, buiten de negen Nationale Snelwegpanorama’s, op te nemen in de Amvb Ruimte, naar aanleiding van
motie Wiegman-Van Meppelen-Scheppink c.s. (31 500, nr. 10);
2. de vertaling van het Nota Ruimte beleid voor nieuwe grootschalige
infrastructurele projecten binnen de Nationale Landschappen (naar
aanleiding van motie Van Gent (31 500, nr. 11);
3. stand van zaken van de besluitvorming over de Rijnlandroute en de
relatie van de Rijnlandroute met het Nationaal Landschap Groene Hart
en het Nationale Snelwegpanorama Wijk en Wouden (naar aanleiding
van motie Van Gent (31 500, nr. 12).
1. juridische mogelijkheden van een algemene passage over
panorama’s
Er bestaat binnen uw Kamer brede steun voor verbetering van de kwaliteit
van de snelwegomgeving. Over het benodigde beleidsinstrumentarium
lopen de gedachten uiteen. De motie Wiegman-Van Meppelen Scheppink
c.s. verzoekt de regering om in overleg met provincies te komen tot een
algemene passage over de bescherming van panorama’s. Op basis van de

KST129924
0809tkkst31500-14
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 500, nr. 14

1

overwegingen in deze motie en het gevoerde overleg interpreteer ik dit
verzoek breed: een passage die recht doet aan het feit dat er méér waardevolle panorama’s bestaan, ook buiten de Nationale Landschappen en
ook langs andere infrastructuur, zoals provinciale wegen en spoorwegen.
Daarbij kunnen niet alleen de vergezichten op open ruimten waardevol
zijn, maar bijvoorbeeld ook de uitzichten op stedelijke landschappen.
Kortom het vastleggen van de provinciale zorg voor de ruimtelijke kwaliteit van de snelwegomgeving.
Ik heb aangegeven dat de gedachte achter de motie mij aanspreekt, maar
dat ik de juridische implicaties nog nader wilde onderzoeken.
In de Amvb Ruimte is het mogelijk om de provincies te verplichten in een
verordening regels te stellen omtrent de zorg voor de beleving van het
landschap vanaf infrastructuur. Voor een dergelijke regel in de Amvb
Ruimte kan zowel Zicht op mooi Nederland als de Nota Ruimte als
beleidsmatige basis dienen. Concreet worden de provincies dan verplicht
om op basis van in de Amvb op te nemen criteria, waardevolle uitzichten
vanaf infrastructuur in een verordening vast te leggen en zodanig uit te
werken, zodat gemeenten hier in hun bestemmingsplan uitvoering aan
moeten geven. Gezien het algemene karakter van de in de Amvb op te
nemen criteria is de effectiviteit en juridische hardheid van een dergelijke
tekst een punt van zorg, aangezien de te beschermen objecten niet in
bestaande beleidsdocumenten geometrisch zijn bepaald of bepaald
kunnen worden door het rijk. Ook is van belang dat opname van een
dergelijke regel in de Amvb leidt tot meer bestuurlijke en administratieve
lasten voor provincies en gemeenten. Tenslotte is het een politieke afweging of hier sprake is van «rijksbelang» en regulering via de Amvb Ruimte
daarmee voor de hand ligt.
Daarom laat ik het oordeel over deze motie aan de Kamer.
2. Grootschalige infrastructuur binnen Nationale Landschappen
Over de Amvb Ruimte heb ik met u afgesproken dat hierin de rijksbelangen volgens het vigerende beleid op een beleidsneutrale wijze juridisch worden vertaald. Voor wat betreft de motie Van Gent (31 500, nr. 11),
die u verzoekt in de AMvB Ruimte vast te leggen hoe Nationale Landschappen bij de aanleg van nieuwe snelwegen ontzien worden, verwijs ik
naar het vigerende beleid voor grootschalige infrastructuur. In de Nota
Ruimte staat de volgende passage over infrastructuur binnen Nationale
Landschappen opgenomen: «... Maatvoering, schaal en ontwerp zijn bepalend voor behoud van de kwaliteiten van deze landschappen. Om die
reden zijn grootschalige verstedelijkingslocaties en bedrijventerreinen,
nieuwe grootschalige glastuinbouwlocaties en nieuwe grootschalige
infrastructurele projecten niet toegestaan. Waar deze ingrepen redelijkerwijs, vanwege een groot openbaar belang onvermijdelijk zijn, dienen
mitigerende en compenserende maatregelen – zoals inpassing en grote
aandacht voor de ontwerpkwaliteit – te worden getroffen.» En in een
toelichtende tekst die hierop volgt: «Het begrip «grootschalig» moet gerelateerd worden aan de aanwezige kernkwaliteiten en het reeds aanwezige
verstedelijkingspatroon en -volume. ...», en «Provincies zijn verantwoordelijk voor de uitwerking van het beleid voor nationale landschappen.»
3. Rijnlandroute
De Rijnlandroute beoogt de bereikbaarheid in de regio Holland Rijnland te
verbeteren. De Rijnlandroute is daarbij bedoeld voor regionaal verkeer en
zal naar verwachting geen snelweg worden. Op dit moment maakt de
Rijnlandroute deel uit van een integrale verkenning naar projecten in de
regio Holland Rijnland, het tracé is daarbij nog onderwerp van studie.
Voor de volledigheid wijs ik u op de recente beantwoording van kamervragen van de leden Aptroot en Neppérus inzake de Rijnlandroute en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 500, nr. 14

2

integrale verkenning. De Rijnlandroute komt vanaf de westkant aan op de
A4 (zie kaart in bijlage)1. In het zoekgebied voor deze aansluiting vormt de
A4 de grens van het Nationale Landschap Groene Hart, dat zich aan de
oostkant van de snelweg bevindt. Het Nationale Snelwegpanorama Wijk
en Wouden langs de A4 bevindt zich ook aan de oostkant van de A4,
binnen het Groene Hart en in een waardevol en open (zichtbaar) gebied
(zie kaart in bijlage)1. Overigens is de provincie vrij om een ruimer gebied
te betrekken bij het panorama.
Aan de westkant van de A4 is naast de Rijnlandroute ook de ontwikkeling
van het bedrijventerrein Oostvlietpolder voorzien. De besluitvorming over
dit bedrijventerrein kent een lange geschiedenis en er is in het verleden
mee ingestemd door de minister van VROM. Op dat besluit kom ik niet
meer terug.
Bovenstaande betekent niet dat ik uw zorg niet deel over de landschappelijke gevolgen van de Rijnlandroute. Een optimaal tracé, inpassing en
ontwerp zijn zeer van belang. Hierbij vormt het omliggende landschap een
belangrijk uitgangspunt. Als beoordelingscriterium voor de integrale
verkenning zijn het behoud van de landschappelijke kwaliteiten en het
voorkomen van aantasting van de rijksbufferzone en de Ecologische
Hoofdstructuur dan ook nadrukkelijk opgenomen in het beoordelingskader.
Tot slot wil ik nog verwijzen naar de brief die ik u recent heb gestuurd naar
aanleiding van de eerste termijn van het Nota Overleg over de Structuurvisie Randstad 2040 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 089,
nr. 29). Hierin heb ik toegelicht dat ik bij een structuurvisie na het overleg
met de Kamer schriftelijk zal aangeven welke gevolgen ik aan het debat,
inclusief de aangenomen moties, verbindt en niet automatisch tot een
herdruk besluit. Indien u hierover nader met mij wilt overleggen ben ik
daartoe graag bereid.
De minister van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer,
J. M. Cramer

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 500, nr. 14

3