Aan: ministerie van LNV
Datum: 20 april 2022
Betreft: Ctgb-advies COM-voorstel beschermdoelen wilde bijen
Aanleiding
De Europese Commissie heeft in het ScoPAFF van 30-31 maart een voorstel gedaan voor de
beschermdoelen voor hommels en solitaire bijen en heeft de lidstaten om hun standpunt hierover
gevraagd. Het ministerie van LNV heeft het Ctgb hierover om advies gevraagd.
Voorstel van de Commissie
De Commissie heeft het volgende voorstel gedaan:
In afwezigheid van voldoende robuuste wetenschappelijk gegevens stelt de Commissie op dit moment
voor om een ongedefinieerde drempelwaarde voor hommels en solitaire bijen aan te houden totdat
meer data beschikbaar komt. De Commissie overweegt om altijd veldstudies met hommels en
solitaire bijen te vereisen, tenzij de lagere-tier-risicobeoordeling voor honingbijen, hommels en nietdoelwit arthropoden geen effecten laten zien voor de betreffende stof.
Ctgb advies
Het Ctgb vindt het van groot belang dat honingbijen, hommels en solitaire bijen goed worden
beschermd en dat het kader waarmee het Ctgb de risicobeoordeling moet uitvoeren dat realiseert.
Het Ctgb brengt over het voorstel van de Commissie advies uit gebaseerd op de beschikbare
wetenschappelijke gegevens zoals uiteengezet door EFSA in het achtergronddocument1.
Zoals het Ctgb eerder aangaf in de appreciatie van het EFSA-achtergronddocument van januari 2022
ontbreken geschikte en gevalideerde modellen voor populaties van hommels en solitaire bijen. In
tegenstelling tot honingbijen is de beschikbare velddata voor hommels en met name solitaire bijen
schaars en ontbreekt monitoringdata. Bovendien bestaan deze groepen niet uit één soort zoals de
honingbij maar uit verschillende soorten hommels (68) en solitaire bijen (1900), terwijl de
beschikbare data maar enkele van die soorten betreft. Er is dus geen goed beeld van de natuurlijke
variatie in de verschillende populaties, waardoor geen goed onderbouwde uitspraken over de
beschermdoelen mogelijk zijn.
In dit geval is het vanwege het gebrek aan voldoende data niet mogelijk om een wetenschappelijk
goed onderbouwde drempelwaarde als beschermdoel te definiëren. De door Commissie
voorgestelde aanpak is vergelijkbaar met andere onderdelen van de huidige milieurisicobeoordeling,
zoals die voor vogels en zoogdieren en in het water levende organismen.
Als eerste moet worden opgemerkt dat dit niet betekent dat hommels en solitaire bijen niet worden
beschermd. Integendeel: wanneer geen drempelwaarde wordt vastgesteld, geldt als uitgangspunt
dat een gewasbeschermingsmiddel geen negatieve effecten op de populatie hommels en wilde bijen
mag hebben. Volgens het voorstel van de Commissie moet dit worden aangetoond via veldstudies,
waarbij geen negatieve effecten mogen worden waargenomen op de populatie in behandelde velden

1 EFSA (2022) Analysis of the evidence to support the definition of Specific Protection Goals for bumble bees

and solitary bees. EFSA Journal 2022;19(1):EN-7125. https://doi.org/10.2903/sp.efsa.2022.EN-7125

Pagina 1 van 3

ten opzichte van controlevelden, op basis van sterfte en reproductie (zie EFSA, 20222). Veldstudies
hebben twee voordelen: (1) het leveren van informatie over de mogelijke negatieve effecten onder
realistische omstandigheden in het veld en (2) het beschikbaar komen van meer velddata over
hommels en solitaire bijen. Aandachtspunt is dat geharmoniseerde eisen voort veldstudies met
hommels en solitaire bijen nog ontbreken.
Alleen voor stoffen waarvan op basis van data uit laboratoriumstudies en een worst case inschatting
van de blootstelling al is aangetoond dat er geen risico is voor honingbijen, hommels, solitaire bijen
en andere insecten kan een veldstudie achterwege blijven. In de praktijk betekent dit dat er in veel
gevallen veldstudies met hommels en solitaire bijen zullen moeten worden ingediend.
Conclusie
Het Ctgb adviseert het voorstel van de Commissie te volgen om bij afwezigheid van voldoende data
op dit moment geen drempelwaarde als beschermdoel voor hommels en solitaire bijen vast te
stellen. De door de Commissie voorgestelde aanpak is vergelijkbaar met andere onderdelen van de
milieurisicobeoordeling. Het Ctgb adviseert wel om bij de Commissie aan te dringen op het zo snel
mogelijk laten formuleren van goede eisen en protocollen voor veldstudies met hommels en solitaire
bijen, zodat wordt geborgd dat deze kwalitatief goede data opleveren.

Pagina 1 van 3