Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 664

Binnenvisserij

Nr. 190

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 19 april 2018
De vaste commissie voor Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit heeft op
27 maart 2018 overleg gevoerd met mevrouw Schouten, Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Vice-Minister-President, over:
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
17 februari 2017 inzake uitvoering van de motie van het lid
Dijkgraaf c.s. over aanpassing van het visstandonderzoek in
het IJsselmeer (Kamerstuk 29 664, nr. 173);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
23 maart 2017 inzake wetenschappelijke vangstadvies
IJsselmeer 2017–2018 (Kamerstuk 29 664, nr. 174);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
9 juni 2017 inzake gebiedsbescherming in de Noordzee in
relatie tot de visserij (Kamerstukken 32 670 en 33 450,
nr. 116);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
15 juni 2017 inzake maatregelen naar aanleiding van het
vangstadvies van Wageningen Marine Research voor de
schubvisvisserij op het IJsselmeer (Kamerstuk 29 664,
nr. 175);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
9 juni 2017 inzake de Noordzeevisserij in beschermde zeegebieden (Kamerstuk 32 670, nr. 115);
– de brief van de Staatssecretaris van Economische Zaken d.d.
30 augustus 2017 inzake visserij op het IJsselmeer, de
zeevisvergunning voor sportvissers (zeevispas) en zijn reactie
op het rapport van de Europese Rekenkamer (ERK) over
visserijcontroles (Kamerstukken 29 664 en 32 201, nr. 176);
– de brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Vice-Minister-President d.d. 26 maart 2018 met
reactie op verzoek commissie inzake zienswijze «Welzijn van
vissen» van de Raad voor Dieraangelegenheden (RDA) (Kamerstuk 28 286, nr. 971);
– de brief van de Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Vice-Minister-President d.d. 26 maart 2018 inzake
rapporten inzake IJsselmeervisserij (Kamerstuk 29 664,
nr. 177).

kst-29664-190
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

1

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Kuiken
De griffier van de commissie,
Haveman-Schüssel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

2

Voorzitter: Geurts
Griffier: Konings
Aanwezig zijn elf leden der Kamer, te weten: Arissen, Bisschop, Dik-Faber,
Futselaar, Geurts, De Groot, Kröger, Kuiken, Madlener, Moorlag en
Weverling,
en mevrouw Schouten, Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit, Vice-Minister-President.
Aanvang 16.12 uur.
De voorzitter:
Beste mensen, hierbij open ik dit algemeen overleg Visserij. Onze vaste
voorzitter is op dit moment nog even bij de regeling van werkzaamheden
aanwezig. Met uw goedvinden zal ik proberen haar waar te nemen tot zij
hier is. Ik heet de mensen op de publieke tribune welkom, evenals de
Minister, haar ondersteuning en uiteraard de collega’s. We hebben een
spreektijd van vijf minuten per fractie. Ik stel voor dat we elkaar per fractie
twee keer mogen interrumperen.
Het woord is aan de heer Weverling van de VVD-fractie voor zijn bijdrage
in de eerste termijn.
De heer Weverling (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Nederland heeft in verhouding tot andere Europese
landen een kleine visserijsector als je uitgaat van het aantal boten.
Bovendien daalde in de afgelopen jaren de omvang van de vissersvloot,
maar in ons geval komt dat door een enorme vernieuwingsslag die heeft
plaatsgevonden. Denk hierbij aan schaalvergroting, het investeren in
innovatie, en aan echt Hollands ondernemerschap.
De VVD staat pal achter onze visserijsector. Eigenlijk is deze spreektijd van
vijf minuten te kort voor dit belangrijke onderwerp. Ik zal een aantal
punten kort behandelen.
Veel maatregelen, zoals de aanlandplicht, het Europees besluit over de
pulsvisserij en de plaatsing van windmolenparken, maken het de
Nederlandse vissers niet makkelijker. Maar ondanks deze tegenslagen
gaan de Nederlandse vissers, zoals we ze kennen, vol energie door met
hun bijdrage aan de Nederlandse voedselvoorziening en zorgen ze ervoor
dat er op een steeds duurzamere manier gevist wordt. Petje af daarvoor!
Nadat het Europees Parlement zich negatief heeft uitgesproken over het
voortzetten van de proeven met de Nederlandse pulsvisserijtechniek,
wordt er nu gewerkt aan een compromistekst tussen het Europees
Parlement, de Commissie en de Raad van Ministers. Hoe verlopen die
onderhandelingen? Wanneer kan er een uitkomst worden verwacht? Kan
er een moment komen waarop de Minister de Europese Commissie zal
vragen om het voorstel terug te trekken om daarmee de schade voor onze
vissers zo veel mogelijk te beperken?
Dan de aanlandplicht. Alle ongewenste bijvangst moet worden aangeland
en mag niet worden teruggegooid in zee. De wet is bedoeld om
verspilling terug te dringen. In het regeerakkoord is een passage
opgenomen over de aanlandplicht. Deze zal moeten worden versoepeld
zodra er alternatieven zijn die hetzelfde doel dienen. Wat is hierbij de
stand van zaken?
Ik ben benieuwd naar de effecten tot nu toe van de aanlandplicht voor de
vissers. Leidt de maatregel tot selectievere vangsten? Hoeveel vis gaat er
door de aanlanding verloren en wat is het effect op het verloop van de
quota? Vissen met overlevingskansen moeten toch juist zo snel mogelijk
overboord worden gezet? Althans, dat zou ik denken. Wat is de
meerwaarde van het aanlanden van vis die niet wordt geconsumeerd? Bij
bezoeken aan visafslagen en vissersbedrijven heb ik gezien dat vissers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

3

veel gebruikmaken van innovatieve technieken. Ziet de Minister kans om
de aanlandplicht daadwerkelijk te versoepelen?
Dan de brexit. Nederlanders maken veel gebruik van de mogelijkheid van
vissen in Britse wateren. De brexit zou dit kunnen gaan beperken. Hoe
gaat de Minister er in Europa voor zorgen dat we ook na de brexit in Brits
water kunnen blijven vissen? Wat de VVD betreft moeten we alles op alles
zetten om te zorgen dat dit mogelijk blijft.
Bovendien wordt het Nederlandse gedeelte van de Noordzee wel erg vol
als we in eigen water moeten gaan vissen. Is de Minister dat met mij
eens? Mede door het toenemend aantal windmolenparken in de Noordzee
worden de visgronden steeds schaarser en moeten schepen omvaren.
Vanaf 1 mei kunnen schepen kleiner dan 24 meter door drie windmolenparken voor de kust varen. Eerder heeft de VVD samen met het CDA een
motie ingediend om ook het recht van doorvaart toe te kennen aan
schepen van meer dan 24 meter. Onduidelijk is waarom deze schepen niet
door de windmolenparken mogen varen. Welke afweging heeft het
kabinet hierbij gemaakt? Verwacht de Minister dat het in de toekomst wel
mogelijk wordt voor schepen die langer zijn dan 24 meter om door
windmolenparken te varen? En wordt vissen daar ook mogelijk?
Ik kom tot slot op de IJsselmeervisserij. De Stichting Transitie IJsselmeer
heeft onderzocht hoe de beroepsvisserij op het IJsselmeer duurzaam kan
worden ingericht. Uiteindelijk zullen er minder vissers op het IJsselmeer
hun brood kunnen verdienen. De stichting is somber over het afgeven van
vergunningen om te mogen vissen. Welke mogelijkheden ziet de Minister
om professionele vissers met ambitie hun werk te laten doen op het
IJsselmeer? Met andere woorden: hoe kunnen juist de echte beroepsvissers aanspraak maken op de beschikbare vergunningen? En zijn er
mogelijkheden om in overleg te treden met de provincies bij het afgeven
van de vergunningen? Er moet tenslotte voor 1 juli duidelijkheid zijn.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Dank. Dan is nu het woord aan de heer De Groot. Hij spreekt namens de
D66-fractie.
De heer De Groot (D66):
Voorzitter. Dank u wel. Ik sluit mij wat betreft de vragen over de pulskor
aan bij de collega van de VVD.
Ik heb drie vragen over wind op zee. Vanochtend hebben we een brief
ontvangen van de Minister van EZ waaruit blijkt dat er nu ook wordt
geïnvesteerd in windmolenparken op zee in natuurgebieden. Hoe gaat de
Minister ervoor zorgen dat dat op een manier gebeurt waarbij de natuur
ook daadwerkelijk wordt beschermd?
Ik kom op mijn tweede vraag hierover. Er wordt in de komende jaren
ongelooflijk veel geld, er worden miljarden geïnvesteerd in wind op zee.
Hoe gaat de Minister er nou voor zorgen dat dat op een natuurvriendelijke
wijze plaatsvindt, en misschien ook nog op een manier waarbij je dit
combineert met duurzame of innovatieve visserij of voedselproductie?
Wat is vanuit haar portefeuille haar visie op de investeringen in wind op
zee?
Mijn derde vraag gaat over de aanbesteding. Daarvoor geldt hetzelfde.
Kan je daar niet nu voorwaarden aan verbinden? De eerste businesscase
voor wind op zee zonder subsidie is er al; prachtig. Maar kunnen we daar
niet ook de natuur van laten profiteren?
Ik heb ook een vraag over de bescherming van gebieden op de Noordzee.
In dit verband is er een term die bij mij vragen oproept, namelijk de
«niet-noemenswaardige bodemberoering». Van de gebieden is 10% tot
15%, tot zelfs 20% beschermd, maar in die Natura-gebieden mag alleen
wel gevist worden. Hoe stelt de Minister zich die «niet-noemenswaardige
bodemberoering» voor, ook gelet op de kwetsbaarheid van de bodem zelf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

4

als er eventueel riffen zijn? En ook al zal zo’n kor of een vistuig voor
garnalen misschien niet zo zwaar zijn, ik zou het liever niet op mijn hoofd
hebben. Hoe ziet de Minister dat?
Dan kom ik op het IJsselmeer. In 2012 constateerden we al dat de visstand
in het IJsselmeer onder het biologisch minimum is. En het is nog steeds
niet beter. Ondertussen investeren we 60 miljoen in een vismigratierivier
en 75 miljoen in de Marker Wadden; dat is allemaal prachtig voor de
natuur. En we hebben ongelofelijk veel processen waarin we de ene na de
andere deal sluiten met visserij- en andere organisaties, waarbij
vervolgens dan de NVWA en zelfs ook WUR constateren dat er helemaal
niets mee gebeurt en men zich er niet aan houdt. We richten een stichting
op, de Stichting IJsselmeer. Er zit 2,5 miljoen euro in, ook publiek geld.
Daarmee is naar mijn beste weten ook helemaal niets zinnigs gebeurd. We
hebben laatst een prachtige bijeenkomst hier gehad waarbij we zouden
worden voorgelicht over de stand van zaken. Nou, het was een rondje
prijsschieten. En ondertussen zakt die visstand maar onder dat biologische minimum.
Voorzitter. De laatste vis die in het IJsselmeer zit, moet wel van goud zijn.
Ik vraag me dus echt af wat we nog moeten met die Stichting IJsselmeer.
Ik hoop dat de Minister op dit punt een goed verhaal heeft. Ik vraag me af
of dit proces niet zo langzamerhand maar doormoddert. Sinds 2012 zijn er
de prachtigste processen opgezet en is er een heel diffuus vergunningverleningstraject met de provincies. Er is ook nog een plan B, waar men zich
vervolgens dan ook weer niet aan kan houden. Ik zie het niet meer, maar
misschien de Minister wel. Ik denk dat de overheid, de rijksoverheid hier
gewoon stappen moet zetten om de natuur en de visstand daadwerkelijk
te gaan afstemmen op de mogelijkheden.
Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
De heer Moorlag heeft een interruptie voor u.
De heer Moorlag (PvdA):
Er worden hier redelijk stellige en harde woorden uitgesproken. Mijn
vraag aan de heer De Groot is: wat moet er naar zijn oordeel gebeuren? Je
kunt wel zeggen wat er niet deugt, maar wat moet er naar zijn smaak nou
precies wél gaan gebeuren?
De heer De Groot (D66):
We moeten niet alleen fantastische projecten hebben met alle betrokkenen waarbij men elke keer weer uiteengaat met de constatering: we
gaan nog eens een keer onderzoeken, we gaan nog eens een keer een
plan maken, misschien moeten we een derde vragen of een stichting
oprichten. Er moet gewoon worden ingegrepen. Die hele visserijsector
heeft een omzet van 3,6 miljoen euro. Het gaat om 3,6 miljoen, terwijl we
meer dan 100 miljoen in de natuur investeren. Kunnen er nou niet op de
een of andere manier fondsen worden vrijgemaakt om de vangstcapaciteit
daadwerkelijk af te stemmen op de mogelijkheden die er zijn om vis te
vangen? Er zijn in het regeerakkoord ook fondsen voor. Wat er moet
gebeuren lijkt mij heel eenvoudig: we moeten gewoon de vangstcapaciteit
afstemmen op de hoeveelheid vis die daar structureel is.
De voorzitter:
De heer Moorlag stelt een vervolgvraag.
De heer Moorlag (PvdA):
Dan is mijn volgende vraag heel concreet. Als de heer De Groot op de
stoel van de Minister zou zitten, wat zou dan de eerste stap zijn die hij zou
gaan zetten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

5

De heer De Groot (D66):
Ik zit niet op de stoel van de Minister, maar ik zeg nogmaals dat ik de
vangstcapaciteit zou afstemmen. Dat lijkt mij hierbij helemaal niet zo’n
groot probleem en dat is in 2012 ook al door de commissie-Remkes
aanbevolen. Het is nog een keer herhaald door wat ik maar even de
commissie-Van Kampen noem. Er worden daarbij allerlei argumenten
ingebracht over staatsteun en men zegt maar dat het allemaal niet kan,
maar uiteindelijk zijn juristen, ook op een departement, er om de Minister
te bedienen op de manier die politiek gewenst is, en niet andersom.
Uiteindelijk heb je creativiteit nodig in dit dossier. We moeten niet achter
de lijntjes of het hekje blijven staan alleen maar uit angst voor precedentwerking. Hier is de natuur in het geding. Ik zou zelf als Minister wel naar
Brussel durven te gaan om het uit te leggen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank, meneer De Groot. Ik geef het woord aan mevrouw Dik-Faber. Zij
spreekt namens de fractie van de ChristenUnie.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. De Nederlandse vissersvloot staat onder druk. Er
zijn grote zorgen over de brexit, de aanlandplicht en de toekomst van de
pulsvisserij. De Minister was onlangs op Urk en heeft daar deze zorgen
aangehoord. Vissers zijn stormen gewend, maar de Minister sprak op Urk
ook over afhankelijkheid en vertrouwen in deze tijd van onzekerheid. Ik
ben blij dat de Minister zich voluit inzet voor de Nederlandse vissers,
zowel in Nederland als in Brussel, in het belang van de economie en de
vele gezinnen die afhankelijk zijn van de visserij, maar ook in het belang
van innovatie, verduurzaming en het terugdringen van vissterfte. Daar
willen de Nederlandse vissers ook graag de schouders onder zetten.
Om innovatie en verduurzaming door vissers een steun in de rug te
geven, is in het regeerakkoord vastgelegd dat er een innovatieprogramma
wordt opgezet voor de visserij. Het gaat om drie keer 5 miljoen euro. Kan
de Minister hier al meer over melden?
Ik kom op de pulstechniek. Die zorgt voor minder CO2-uitstoot, een lagere
bijvangst en het sparen van de zeebodem. Het is belangrijk dat op basis
van feiten wordt beslist over het doorgaan met de pulstechniek. Daarom
is het goed dat het onderzoek nu ook in volle gang is. Kan de Minister al
meer melden over de ontwikkelingen in Brussel over de pulsontheffingen?
Ik zei al dat het onderzoek op dit moment goed van start is gegaan; er zijn
84 schepen met een pulsvergunning in onderzoek. Wanneer verwacht de
Minister de resultaten van het onderzoek?
De aanlandplicht leidt tot onwerkbare situaties in de praktijk en schiet zijn
doel voorbij. In het regeerakkoord is afgesproken om in te zetten op
versoepeling van de aanlandplicht en op alternatieven die hetzelfde doel
dienen, namelijk het terugdringen van ongewenste bijvangst en vissterfte.
In 2022 zal besloten worden over de tienjaarlijkse herziening van het
gemeenschappelijk visserijbeleid. Wat kan de Minister nu al doen richting
dit belangrijke besluitvormingsmoment?
Voorzitter. Er leven veel vragen over de IJsselmeervisserij op schubvis. Er
zijn zorgen over de gevolgen voor watervogels. Vissers kunnen echter niet
uitgebreid wetenschappelijk onderzoek bekostigen naar de gevolgen voor
de Natura 2000-doelen. Bedrijven moeten een passende beoordeling
schrijven in het kader van de vergunningverlening, maar dat kunnen
eenmansbedrijven eigenlijk niet. Een ander probleem is dat niet
handhavend is opgetreden vanuit de producentenorganisatie. Zeker 80%
houdt zich aan de afspraken die zijn gemaakt, het zogenaamde plan B, en
is eigenlijk de dupe van collega’s die dat niet hebben gedaan. Er is ook
niet handhavend opgetreden. Provincies weigeren nu steeds vaker
vergunningen in het kader van de Wet natuurbescherming. De vissers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

6

zitten hierdoor klem. Wil de Minister op deze knelpunten ingaan? Volgens
mij hoorde ik ook de woordvoerder van de fractie van D66 vragen of het
nu niet tijd is om meer regie te nemen en wat meer verantwoordelijkheid
naar ons toe te trekken. Ik hoor daarop graag de reactie van de Minister.
Voorzitter. Bovendien is er behoefte aan een eenduidige registratie voor
IJsselmeervissers. Dat blijkt uit het toegestuurde onderzoek van
Wageningen Economic Research. Gaat de Minister dit advies opvolgen?
Voorzitter. De ChristenUnie is voor een goede verhouding tussen visserij
en natuur op de Noordzee. We moeten waardevolle natuur en ecosystemen beschermen, maar ook ruimte houden voor de visserij. Het PBL
meldde onlangs dat veel belangen op de Noordzee gaan botsen, onder
meer door extra windmolenparken en door de bestaande boorplatformen
voor olie en gas. Vissers vrezen dat het op de Noordzee straks vissen in
een gebied ter grootte van een postzegel wordt. In het regeerakkoord
staat dat rekening gehouden wordt met de visserij bij de locatiebepaling
van windparken op zee. Hoe wil de Minister samen met de visserijsector
en de wetenschap kwetsbare mariene gebieden beschermen? Ziet zij
bijvoorbeeld ook kansen om bij windparken juist te werken aan het herstel
van de biodiversiteit onderwater? En wil de Minister ook in gesprek gaan
met de sector over de risico’s van medegebruik?
Voorzitter, ik wilde eigenlijk nu gaan pleiten voor een masterplan voor de
Noordzee, maar ...
De voorzitter:
Mag ik u even onderbreken, want mevrouw Kröger heeft een interruptie
voor u?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Mijn interruptie gaat over een vorig punt, dus ik kan ook even wachten tot
mevrouw Dik aan het einde van haar spreektekst is.
De voorzitter:
Dan geef ik mevrouw Dik-Faber het woord weer. Aan het einde krijgt
mevrouw Kröger de gelegenheid te interrumperen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik wilde een pleidooi gaan houden voor een masterplan voor de Noordzee
omdat er zo veel belangen mee gemoeid zijn, maar ik las in de brief van
de Minister van EZK dat er wordt gewerkt aan een Noordzeestrategie
2030. Nou, dat is een goede zaak. Ik ga ervan uit dat alle op dit vlak
verantwoordelijke bewindspersonen daar ook bij betrokken zijn.
Dan mijn laatste drie punten. Het eerste betreft Fishing for Litter. Is de
Minister bereid om dit te bespreken met de Staatssecretaris van IenW
zodat de huidige werkwijze van afvoer van afval aan land overeind kan
blijven? Hoe staat het met het optimaliseren van het visstandonderzoek
naar spiering op het IJsselmeer en het Markermeer?
Mijn laatste punt is de rechtspositie van de binnenvissers die in juridische
procedures zijn verwikkeld met de sportvisserij. Zij hebben een brief
geschreven waarvan ik aanneem dat de Minister die ook kent. Wat kunnen
we bijvoorbeeld doen op het punt van langjarige vergunningen om te
voorkomen dat zij om de twee jaar weer in juridische procedures
verwikkeld raken?
De voorzitter:
Dank. Er is een interruptie van mevrouw Kröger namens de GroenLinksfractie.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Op het onderwerp pulskorvisserij kijkt mevrouw Dik-Faber vooral vooruit,
in de zin van hoe het allemaal opgelost moet worden. Ik zou echter toch

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

7

heel graag vernemen hoe de ChristenUnie kijkt naar hoe het tot nu toe
gelopen is en naar het feit dat er op zo’n grote schaal onder het mom van
wetenschappelijk onderzoek vergunningen zijn verleend terwijl uit recente
berichtgeving van de NOS blijkt dat dit onderzoek steeds vooruitgeschoven is en er ook niet op die schaal dergelijke vergunningen
afgegeven hadden behoeven te worden.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Ik heb uiteraard kennisgenomen van die berichtgeving in de media. Wat ik
ervan heb begrepen, is dat we inderdaad met elkaar kunnen concluderen
dat onderzoeken te laat zijn gekoppeld aan de uitgegeven vergunningen,
wat ook door de visserijsector is erkend. Wat ik nu zie, is dat er 84 schepen
gebruikmaken van de pulstechniek en dat voor alle 84 schepen geldt dat
er onderzoek wordt uitgevoerd. Dat had inderdaad eerder gemoeten en
dat is ook erkend, maar mijn fractie wil nu ook heel graag vooruitkijken.
We zien de innovaties die plaatsvinden en we zien niet alleen het
economisch belang maar ook het belang om de bijvangst terug te dringen
en het ecologisch belang. We willen nu echt heel graag vooruitkijken en
we hopen dat er in Europa een oplossing wordt gevonden.
De voorzitter:
Mevrouw Kröger heeft nog een vervolgvraag.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Denkt mijn collega niet dat het bij dat vooruitkijken juist ongelofelijk
belangrijk is om ook terug te kijken en te erkennen dat er echt fouten
gemaakt zijn en er ook een soort deemoedigheid bij te hebben, in de zin
dat hoe dit door Nederland aangepakt is, echt niet goed is geweest, ook
niet voor de vissers? Is zij het er niet mee eens dat de reden waarom we
nu zijn waar we zijn, er ook in is gelegen dat we op grote schaal onder het
mom van wetenschappelijk onderzoek vergunningen hebben aangevraagd die er vervolgens niet voor gebruikt zijn?
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Volgens mij worden hier allerlei zaken aan elkaar gekoppeld die niet aan
elkaar gekoppeld moeten worden. Er wordt nu teruggekeken. Het feit dat
er niet direct wetenschappelijk onderzoek gekoppeld is aan de vergunningverlening, wat ook door de visserijsector zelf is erkend, wordt nu
gekoppeld aan het nu niet toelaten van die innovatieve techniek. Ik weet
niet of die koppeling een-op-een te maken is. Als ik zie hoe er een
dynamiek ontstaan is richting Nederland en hoe er appels en peren zijn
vergeleken, waarbij zelfs de walvisvaart erbij is gehaald, dan slaan
volgens mij mensen echt de plank mis. Ik ben ervan overtuigd dat als in
2019 de onderzoeken afgerond kunnen worden, we op basis van inhoud
deze strijd kunnen gaan winnen.
De voorzitter:
Dank. Het woord is aan de heer Moorlag die spreekt namens de Partij van
de Arbeid.
De heer Moorlag (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Als we op wat langere termijn naar de visserij
kijken, dan is de vraag aan de orde of er straks nog wel vis bij ons op het
bord ligt en of er dan nog wel een boterham ligt op het bord van de
vissers. Kijkend naar het rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving zien we dat er toenemende ruimtedruk is op de Noordzee. Het
aandeel energie zou mogelijk een ruimtebeslag van 26% van het
Nederlands continentaal plat kunnen gaan innemen en wat betreft de
natuur is dat 35% tot 50%, zodat er niet veel ruimte meer overblijft, tenzij
je kiest voor meervoudig ruimtegebruik. Dus hoe kun je op een slimme

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

8

manier functies op de Noordzee met elkaar gaan combineren? Daarvoor
moet een omgevingsvisie Noordzee worden gemaakt. Mijn vraag aan de
Minister vanuit haar verantwoordelijkheid voor natuur en visserij is welk
aandeel zij daarin levert en wat haar koers daarbij is. Hoe wil zij bevorderen dat al die conflicterende functies op een goede manier ingepast
worden in die omgevingsvisie Noordzee?
Op de Noordzee wordt het niet alleen ruimtelijk druk. We lopen daar ook
het risico van bestuurlijke drukte. Dat zien we op dit moment al bij de
Waddenzee. Er zijn heel veel ministeries en overheden die daar belangen,
bemoeienis en bevoegdheden hebben. Voor de Waddenzee wordt
gestreefd naar een beheersautoriteit. Zou je zo’n model van een beheersautoriteit ook niet voor de Noordzee moeten nastreven om al die functies
die elkaar in de weg zitten op een goede, integrale manier te bekijken en
om ervoor te zorgen dat er eenduidig beleid komt zonder bestuurlijke
drukte?
De PvdA had en heeft een positieve grondhouding ten opzichte van de
pulskorvisserij. Terugkijkend moeten we ons wel afvragen of we niet te
veel rupsje-nooit-genoeg zijn geweest bij de gretigheid om deze vorm van
visserij te introduceren, allemaal onder de noemer onderzoek. Je zou
denken dat waar er zo royaal is geëxperimenteerd, het onderzoek redelijk
sluitend zou zijn. De PvdA houdt toch wel twijfel over de schade die er
onder meer bij kleinere en jonge vissen ontstaat. Het lijkt er toch op dat
die beestjes wat getaserd worden door het pulskorvistuig. Naar de smaak
van de PvdA zal het onderzoek verstevigd moeten worden, want gelijk
hebben is een, maar gelijk krijgen in Europa is een tweede. Hoe wil de
Minister zorgen voor een sluitend verhaal richting de Europese Unie en
hoe wil zij de collateral damage voor de vissen die niet gevangen moeten
worden, beperken?
Mijn derde punt is de brexit. Als het echt een harde brexit wordt, zal dat
de ruimte voor de visserij voor een groot deel doen afnemen. Wat is de
inzet van de Minister op dit punt? Het is slechts 40 jaar geleden geweest
dat oorlogsschepen van de Britse marine IJslandse vissers aan de kant
duwden. Hoe gaan we voorkomen dat we dit type taferelen gaan krijgen?
Hoe verloopt het overleg daarover? Een harde brexit heeft veel impact. Is
de Minister al bezig om impactstudies te maken en, zo ja, wil zij die ook
delen met de Kamer?
De heer De Groot heeft al stoere taal uitgeslagen over het IJsselmeer. Ik
ben het zeer met hem eens. Ik heb nog wel een aanvullende vraag. De
spieringvisserij op het IJsselmeer is verboden door de provincies
Noord-Holland en Friesland maar is op de Waddenzee wel toegestaan.
Zijn we wel goed bezig als er veel schepen voor de Afsluitdijk heen en
weer varen om daar de spiering af te vangen die het IJsselmeer op wil?
Hoe gaan we de natuurkwaliteit en de visbestanden in het IJsselmeer
vergroten? Zou er niet een verbod of regulering moeten komen ten
aanzien van de spieringvisserij ter hoogte van de Afsluitdijk?
Ten slotte dierenwelzijn. De Raad voor Dierenaangelegenheden heeft een
beroep op de overheid gedaan en vraagt of er beleid kan worden
gemaakt.
De voorzitter:
Kunt u komen tot een afronding? U bent aan uw tijd.
De heer Moorlag (PvdA):
Oké. Er is veel onduidelijkheid over de vraag of en, zo ja, in welke mate
vissen kunnen lijden. Wat gaat de Minister doen met deze oproep van de
Raad voor Dierenaangelegenheden om met beleid te komen? Onderdeel
daarvan zou naar mijn smaak meer onderzoek moeten zijn.
Dank u wel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

9

De voorzitter:
Dank. Ik herinner u er maar aan dat Nederland volgens mij ook wel eens
een ketting op de Thames kapot heeft gevaren.
Het woord is aan de heer Bisschop van de Staatkundig Gereformeerde
Partij.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, volgens mij is het een roemrucht moment in de geschiedenis
geweest. De tweede keer dat Engeland een invasie te verwerken kreeg.
Alle latere keren met grote veldheren als Napoleon en Hitler, voor zover
die laatste een groot veldheer was, is dat allemaal faliekant mislukt, maar
de Nederlanders is het wel gelukt.
Om te beginnen wil ik stilstaan bij de situatie op het IJsselmeer. Nu ik mij
gaandeweg meer verdiep in het visserijbeleid, stemt mij dat al niet vrolijk
maar als je je verdiept in de positie van de IJsselmeervissers, springen
soms de tranen in je ogen. Door het schoonwaterbeleid is er voor de
vissen daar steeds minder voedsel beschikbaar. Natura 2000 legt de bal
echter bij de vissers: toon maar aan dat je geen negatieve effecten
veroorzaakt. Maar dan is wel de vraag – ik sluit mij wat dat betreft aan bij
de collega van de ChristenUnie – waar het geld en de tijd is voor een
langdurig onderzoek. Provincies dreigen nu geen vergunningen meer af te
geven voor de schubvisserij. Maar zo werkt het toch niet?
Er is een probleem met de vogelstand. Neem bijvoorbeeld de zwarte
stern. De overheid wil 73.000 vogels. Het aantal stond recent op 20.000 en
fluctueert sterk, maar die vogels broeden hier niet. Het zijn trekvogels.
Hoeveel van deze trekvogels naar Nederland komen, hangt sterk af van de
temperatuur. Het betreft dus allerlei ontwikkelingen buiten het vermogen
van de beleidsmakers en de beheerders om. Waar moeten de vissers dan
op sturen? Het kan toch niet zo zijn dat ze in de Natura 2000-systematiek
altijd aan het kortste eind moeten trekken? Graag inzet om koude sanering
te voorkomen en de samenwerking van de afgelopen jaren niet om zeep
te helpen.
Vorig jaar is een plan B afgesproken voor een termijn van drie jaar. Daar
lopen dingen niet goed. Ik vraag gaarne bemiddeling om ervoor te zorgen
dat de drie jaar volgemaakt kunnen worden. Kwaadwillende vissers die
zich dus niet aan de afspraken houden en die overigens maar voor een
beperkt deel van de vangst verantwoordelijk zijn, moeten dan wel
aangepakt worden.
Er blijft ook onvrede over de werkwijze van Wageningen bij de bestandschattingen en advisering. Ik pleit daarom voor een second opinion op dat
punt. Is de Minister bereid om binnen de regiopot geld te reserveren voor
een structurele oplossing voor de IJsselmeervisserij indien dat nodig
mocht blijken te zijn? Ik snap dat de Minister niet op voorhand met gulle
hand allerlei budgetten beschikbaar stelt, maar ik zou wel een goede
principeafspraak met haar willen maken.
Het tweede punt waarop ik wil ingaan is de aanlandplicht. Als een zwaard
van Damocles hangt die boven de kottervloot. Het is voor de vissers niet
te doen en voor de overheid niet te handhaven. Ook in de andere
visserijlanden neemt de kritiek toe. Wat gaat de Minister doen om de
aanlandplicht bijgesteld te krijgen? Is zij bereid om zich op korte termijn in
te zetten voor bijvoorbeeld de volgende punten? Het inzetten op
de-minimisuitzondering voor de boomkorwijting, het op basis van
overlevingspercentages zo veel mogelijk soorten van aanlandplicht
uitzonderen, extra quota voor verstrekkingssoorten als de heek en het met
andere lidstaten afspraken maken om de garnalenvisserij buiten de
aanlandplicht te houden. Een ander punt waarover bindende afspraken
zouden moeten worden gemaakt betreft het ervoor zorgen dat de NVWA
haar handhavingsbeleid Europabreed afstemt waardoor voorkomen wordt
dat Italiaanse vissers zich gnuivend in de handen wrijven omdat onze
NVWA keihard optreedt terwijl hun Italiaanse inspectie wegkijkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

10

De herziening van het Europese visserijbeleid is voorzien in 2022. Om dat
goed voor te bereiden, moeten er in deze kabinetsperiode reeds stappen
gezet worden. Welke stappen gaat de Minister zetten om dit op een goede
manier voor te bereiden?
Voorzitter. Ik had nog vragen over de pulsvisserij maar kortheidshalve sluit
ik mij aan bij de vragen van college Weverling van de VVD hierover. Ik had
ook nog enkele opmerkingen over de Noordzee, maar ook die zijn
inmiddels door voorgaande sprekers gemaakt. Als het gaat om de
Noordzee en de drukte aldaar ten aanzien van visserij, windmolenparken
en noem maar op, zou het goed zijn om er een regiegroep op te zetten die
bindend richting kan geven aan de inrichting van de Noordzee.
De voorzitter:
En uw laatste zin.
De heer Bisschop (SGP):
Mijn laatste zin betreft dan de zegenvisserij in het rivierengebied. Ik wist
eerlijk gezegd niet dat er zegenvisserij bestond, overigens wel gezegende
visserij maar dat is toch weer wat anders. In het benedenrivierengebied
woedt nog steeds juridische strijd over de schubvisserij door beroepsvissers. Een tweejaarlijkse schriftelijke toestemming van het ministerie
wordt steeds opnieuw aangevochten, met name door sportvissers.
Waarom kiest de Minister er niet voor een zesjarige huurovereenkomst te
sluiten zoals die nu ook geldt voor de sportvisserij?
De voorzitter:
Dank.
De heer Bisschop (SGP):
Dank, voorzitter.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan mevrouw Kröger die spreekt namens de
GroenLinksfractie.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik wil allereerst iets zeggen over de pulskorvisserij.
Wat we al vermoedden, is nog eens fijntjes uitgezocht: Nederland heeft
onder het mom van wetenschappelijk onderzoek heel veel vergunningen
afgegeven om te vissen met puls. Maar wat bleek: er is jarenlang geen
onderzoek gedaan of slechts bij enkele boten. Daarmee heeft Nederland
zichzelf en de vissers geen goed gedaan. Het onderzoek is veel te laat
gestart en had dus al lang en breed afgerond kunnen zijn. Ook geven de
belangrijkste pulsvisserijonderzoekers aan dat er helemaal niet zo veel
boten nodig waren geweest voor het wetenschappelijk onderzoek.
Daarom heb ik de volgende vragen. Waarom is er zo laat begonnen met
het onderzoek? Deelt de Minister de conclusie van wetenschappers dat
het nergens voor nodig was om zo veel boten te betrekken bij het
wetenschappelijk onderzoek? Hoe reageert de Minister op het bericht dat
Brussel net bekend heeft gemaakt aanvullende uitleg te willen? En waar
volgens het ministerie vooral iedereen behalve Nederland de boosdoener
was, moeten we met alle informatie die langzaam tot ons komt nu toch
wel concluderen dat ook Nederland grote fouten heeft gemaakt in dit
proces. Welke lessen trekt de Minister hieruit?
Dan de Noordzee. De Noordzee is groot, maar wordt ook steeds drukker.
We gebruiken de Noordzee voor onze energie en voor visserij, maar we
willen ook natuur overhouden om populaties in stand te houden en de
intrinsieke waarde van de zee te beschermen. Soms kan dat allemaal heel
goed samengaan en soms zijn er aanvullende afspraken nodig. Het
Planbureau voor de Leefomgeving heeft nu vier scenario’s uitgewerkt om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

11

te komen tot een brede visie op de Noordzee. Mijn vraag is: bij wie ligt de
coördinatie op dit vlak binnen het kabinet? Wanneer kunnen we een brede
visie van het kabinet op de Noordzee verwachten? Hoe wordt ervoor
gezorgd dat natuurbeschermingsorganisaties, de visserij en de stakeholders in de energiesector allemaal goed betrokken worden?
Dan het natuurbehoud in het IJsselmeer. Net zoals de voorgaande
sprekers hebben wij hier zorgen over. Het baart ons zorgen dat de
belangrijke natuurwaarden van het IJsselmeer op dit moment onvoldoende worden beschermd. Met de snoekbaars en de baars gaat het ietsje
beter, maar de brasem en de blankvoorn staan onder forse druk.
Wageningenonderzoekers adviseerden aanvullende maatregelen om de
vangst sterk te reduceren, zoals een nulvangst voor de brasem, en om dit
advies meerdere jaren te volgen, zodat de visstanden weer zouden
kunnen aantrekken. Dit stuitte op veel weerstand bij de sector, en men
kwam met een plan B. De onderzoekers stelden dat deze aanpak op
termijn tot een gewenste toestand zou kunnen leiden, mits er een
duidelijke jaarlijkse evaluatie zou zijn en aanscherpende maatregelen
zouden worden opgepakt. Toch is mijn fractie nog niet overtuigd. De
visstand is momenteel slecht en provincies klagen. Daarnaast is de
economische bijdrage zeer gering en is volgens GroenLinks sanering een
noodzakelijke maatregel.
Ik heb de volgende vragen aan de Minister. Zijn de maatregelen daadwerkelijk uitgevoerd? Wanneer kunnen we de evaluatie verwachten? Wordt
die evaluatie gedaan door de sector en hoe wordt dit dan gecontroleerd?
Bij welke stand wordt door de Minister ingegrepen? Mijn fractie wil alvast
helder zijn. Als de afspraken niet worden nagekomen of niet effectief zijn,
dan komen er geen vergunningen. Is de Minister dat met mijn fractie
eens? Hoe zorgen we ervoor dat er voldoende regie is bij het beheer van
het IJsselmeer? Verschillende maatschappelijke organisaties roepen op
tot een regisseur. Is dit een voorstel dat de Minister wil overwegen?
Dan een onderwerp waarbij mijn twee portefeuilles elkaar raken: de
plasticsoep. Uit onderzoek waarbij oceaanschoonmaker Boyan Slat is
betrokken, blijkt dat een groot deel van de plasticsoep wordt veroorzaakt
door visserij en scheepvaart. Ook een mariene bioloog van de
Wageningen Universiteit bevestigt dit. Het grootste deel van het plastic,
zo’n 70%, is afkomstig van bronnen op zee, bijvoorbeeld kabels, netten en
boeien. Herkent de Minister deze percentages? In de pas gepresenteerde
plastic strategie stelt ook de Europese Commissie de vervuiling van
zeeschepen en visserij aan de haak. Is de Minister bereid om samen met
haar collega van IenW te onderzoeken of een statiegeldsysteem op
visnetten draagvlak heeft bij de sector en is zij bereid zich hier in Europa
hard voor te maken? Is de Minister bereid om incentives in te bouwen om
te stimuleren dat schepen eigen afval meenemen naar de havens,
bijvoorbeeld een vast bedrag per boot, zodat de incentive om het
overboord te gooien verdwijnt? Welke rol kan de visserijsector spelen bij
het opruimen van plasticsoep dat van anderen afkomstig? Op welke
manier kunnen vissers structureel betrokken worden bij het opruimen van
plastic afval uit zee en wat is daar vanuit de overheid voor nodig? Graag
uw reactie.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Keurig binnen de tijd. Ik wil nu mevrouw Arissen namens de
Partij voor de Dieren het moment geven om haar bijdrage te leveren.
Mevrouw Arissen (PvdD):
Voorzitter, dank u wel. Begin maart bracht de Raad voor Dieraangelegenheden een nieuw rapport uit over het welzijn van vissen en concludeerde
dat het feit dat vissen voelende wezens zijn en hiernaar handelen ertoe
zou moeten leiden dat vissenwelzijn niet bij hoge uitzondering maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

12

standaard moet worden meegewogen bij besluiten die vissen aangaan.
Daarom heeft de Partij voor de Dieren bij de commissie steun gevraagd
om dit rapport niet alleen bij het AO Dierenwelzijn op de agenda te zetten
maar ook zeker vandaag bij het AO Visserij. Wil de Minister de aanbevelingen van de raad overnemen en het welzijn van de vissen op basis van
de meest recente wetenschappelijke kennis een nadrukkelijke rol geven in
haar beleid? Het wordt echt tijd dat wij ook vissen gaan behandelen als
wezens met gevoel.
We horen steeds in de media dat het zo ontzettend goed gaat met de
Noordzee. Er heeft immers sinds 1957 nog nooit zo veel schol in de
Noordzee gezeten, en ook met andere soorten zoals tong en haring gaat
het hartstikke goed. Maar het bevreemdt ons dat de goede stand van een
handjevol commerciële vissoorten wordt gebruikt als indicatie voor de
gezondheid van een geheel ecosysteem. Een marien ecosysteem bestaat
uit meer dan een handjevol commerciële vissoorten. Er zijn ook nog
soorten als wijting, de zwaar overbeviste zeebaars en de kwetsbare tarbot,
die als bijvangstsoorten worden gevangen en ook goede maatregelen
verdienen om te kunnen herstellen. Bij de commerciële visbestanden zijn
we met die maatregelen op de goede weg in verband met de meerjarenplannen, waardoor een ophoging of een verlaging van de jaarlijkse quota
beschermd is met een maximum van 15%. Op bijvangstsoorten is dit
soort maatregelen niet van toepassing, en de status is daarom vaak
ronduit slecht. Erkent de Minister dit? Erkent zij ook dat hiervoor stappen
gemaakt moeten worden? Hoe en op welke termijn gaat zij dit doen?
Voorzitter. We horen de Minister vaak zeggen dat vissers beschermd
moeten worden tegen de lastige EU-regelgeving. De aanlandplicht zou
moeilijk werkbaar zijn voor vissers en oplossingen hiervoor worden met
name gezocht in het vinden van uitzonderingen binnen deze wet, zodat
vissers op dezelfde manier kunnen blijven vissen. Maar toch brengt het
herstel van een soort als de zeebaars de nodige urgentie met zich mee.
Voor zeebaars adviseerden wetenschappers in 2018 voor de tweede maal
op rij een nulvangst. In 2017 zijn onvoldoende herstelmaatregelen
genomen om het bestand in 2018 weer richting herstel te leiden en
vangsten moeten in 2018 verder omlaag worden gebracht. Hoewel er nu
ook strengere vangstlimieten gelden voor de recreatieve en beroepsmatige handlijnvisserij, vormt bij de demersale visserij de zeebaars het
grootste aandeel van de bijvangst. Nu zijn er signalen dat zeebaarsvangsten in deze vloot schrikbarend hoger kunnen zijn dan de toegestane
vangsten. Dit onderschrijft de noodzaak van een meer selectieve visserij,
wat uiteindelijk het doel van de aanlandplicht is. Hoe wil de Minister erop
toezien dat de nieuwe vangstlimiet voor de zeebaars wordt nageleefd en
dat de vangstcapaciteit van dit soort grote schepen afneemt op deze
soort?
Voorzitter. Dan wil ik het graag hebben over de spieringvisserij in de
Waddenzee voor de sluizen in de Afsluitdijk. Het gaat slecht met de
spiering in het IJsselmeer. Afgelopen december zei de Minister dat daar
niet meer gevist mag worden op paaiende spiering, maar tegelijkertijd
geldt er voor de Waddenzee geen vangstbeperking, en dat terwijl de
visdiefjes hun jongen niet meer groot krijgen en de zwarte sterns in
augustus wegblijven. In februari en maart verzamelen zich echter grote
scholen spiering voor de sluizen bij Den Oever en Kornwerderzand om het
zoete IJsselmeer in te trekken en daar te paaien. Ons bereiken nu
berichten dat vissersschepen op de Waddenzee voor de sluizen naar het
IJsselmeer alle paairijpe spiering opvissen, met acht schepen zeven dagen
lang. Geen wonder dat onderzoek aantoont dat er nauwelijks spiering
vanuit de Waddenzee in het IJsselmeer weet door te dringen. En geen
wonder dat het slecht gaat met de spieringstand in het IJsselmeer. Ziet de
Minister het vangen van vissen die op het punt staan zich voort te planten,
als duurzame visserij? Gaat de Minister straks ook toestaan dat de
vissersschepen voor de deur gaan liggen bij de nieuwe vismigratierivier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

13

die aangelegd wordt bij de Afsluitdijk? Dat kan toch niet zo zijn? Wil de
Minister de vangst van de paairijpe spiering voor de sluizen in de
Afsluitdijk met onmiddellijke ingang verbieden?
En dan tot slot de pulskor. Ik wil me graag aansluiten bij de vragen van
GroenLinks. Ik heb nog een aanvulling daarop. Ondermaatse vis blijkt de
pulskor nauwelijks te overleven. Van de ondermaatse tong sterft 71% en
van de ondermaatse schol 85%. Jonge kabeljauwen van zo’n 25 cm blijken
zelfs hun ruggengraat te breken. Van een onschuldig stroomstootje is
daarom geenszins sprake. Niet voor niets is de maaswijdte van netten
minimaal 8 cm, zodat bij boomkorvisserij kleinere vissoorten en jongen
van grotere soorten een redelijke ontsnappingskans hebben.
De voorzitter:
Zou u tot een afronding kunnen komen?
Mevrouw Arissen (PvdD):
Ja. Naar het effect van de pulskor op deze vissen is en wordt geen
onderzoek gedaan. De lijst van de kwetsbare soorten is lang. Het
NOS-onderzoek toont aan dat het proces rondom deze techniek verre van
duurzaam is geweest. U kunt zich afvragen of een techniek die dusdanige
schade toebrengt aan het mariene ecosysteem en de biodiversiteit, wel
duurzaam genoemd dient te worden. Ik hoor graag een reactie van de
Minister.
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik nu het woord aan de heer Futselaar. Hij spreekt
namens de Socialistische Partij.
De heer Futselaar (SP):
Dank u wel, voorzitter. Excuses dat ik hier wat later binnenkwam, maar ik
had nog het een en ander te doen bij de regeling. Het zal de Minister
ongetwijfeld plezier doen om te horen dat zij ons een brief mag sturen
over onderzoek naar luchtwassers.
Voorzitter. Eerst de Noordzee. Daar is al het een en ander over gezegd
waar ik me bij kan aansluiten. Het lijkt erop dat de grootste uitdaging voor
de Noordzee de komende jaren in het ruimtegebruik ligt. Daar moeten wij
voorzichtig mee omgaan. Dat is een afweging. Wat de SP betreft staan de
gebiedsprocessen die onderdeel uitmaken van Natura 2000 of de
Kaderrichtlijn mariene strategie niet ter discussie en moeten die worden
afgerond. Ik zou graag van de Minister willen horen dat zij dat gaat doen.
Dan, voorzitter, het IJsselmeer. De visserij in het IJsselmeer is een
langdurig voortslepend dossier. Het lijkt erop dat hoe hoger de nood in de
visstand wordt, hoe stroperiger de processen eromheen gaan. In maart
vorig jaar kwam er uit Wageningen een advies om de schubvisserij met
meer dan een derde terug te dringen. Dat is niet gebeurd. In plaats
daarvan ging de toenmalige Staatssecretaris akkoord met plan B van de
sector. Het rapport dat ons gisteren is toegezonden, stemt niet erg vrolijk.
De oude doelstelling van geen verdere achteruitgang wordt niet gehaald.
De nieuwe doelstelling van herstel al helemaal niet, om het zo maar te
zeggen. Er is geen gedegen visplan waarin de noodzakelijke visreductie
wordt gehaald, er is een plan B van de sector zelf dat niet goed wordt
uitgevoerd, en op grond daarvan geeft het Rijk als eigenaar van het
IJsselmeer vergunningen af. Daarmee toont het Rijk zich een slecht
rentmeester als het gaat om het IJsselmeer en de overbevissing daarin.
Tegelijkertijd zien we maatschappelijke organisaties die naar de rechter
dreigen te stappen voor elke Natuurbeschermingswetvergunning die nog
wordt afgegeven. En we zien provincies die vervolgens zeggen: dan gaan
wij geen vergunningen meer afgeven. Dus iedereen kijkt naar elkaar en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

14

iedereen roept om bestuurlijk leiderschap. Iemand moet dat tonen. Wat
ons betreft dient dat de Minister te zijn.
Voorzitter: Kuiken
De heer Futselaar (SP):
In het IJsselmeer is er te weinig vis en zijn er te veel vissers. Dat probleem
wordt eigenlijk door vrijwel iedereen onderkend. Een oplossing is op dit
moment niet voorhanden. Het lijkt er steeds op dat partijen, inclusief het
ministerie, vooral op uitstel gericht zijn. Maar de realiteit is dat we zullen
moeten praten over afname. Dat kan met warme sanering, en dat is
prettig. Of het kan met koude sanering op de langere termijn, en dan
hebben we én ongelukkige mensen én een lege bak water midden in
Nederland. Is de Minister bereid de regie op dit dossier op te pakken? Is zij
bereid om bijvoorbeeld een regisseur in te stellen met een duidelijk
mandaat, met een duidelijk tijdpad? Is zij bereid om het eerdergenoemde
masterplan daadwerkelijk uit te voeren? En is zij bijvoorbeeld bereid om
middelen te zoeken voor een uitkoopfonds? Ik kan mij ook voorstellen dat
je het koppelt aan de zandwinning in het IJsselmeer of aan de
windmolens in het IJsselmeer, die ook vissers weer in de weg zitten, en
dat je zegt: laten we de opbrengsten van het ene gebruiken om het andere
te verplaatsen.
Dan, voorzitter, de brexit.
De voorzitter:
Pardon. De heer De Groot heeft nog een interruptie.
De heer De Groot (D66):
Dank u, voorzitter. Ik hoor nu een paar keer de roep om een regisseur voor
het IJsselmeer. Maar we hebben het ene na het andere rapport en we
hebben nu zelfs een heuse stichting die volgens mij de regie moet voeren,
maar die dat niet doet. Volgens mij is er uiteindelijk maar één regisseur
voor het IJsselmeer, en die zit hier in deze zaal. Dat is de Minister. Is dat
niet zo?
De heer Futselaar (SP):
Ik ben voor een groot deel geneigd de heer De Groot te volgen. Laat ik het
zo zeggen: iemand die dit proces zou moeten leiden, zou gezag en een
heel helder mandaat moeten hebben. Dat zou de Minister kunnen zijn.
Maar de heer De Groot weet net als ik dat deze Minister ook nog wel wat
andere zaakjes heeft waar ze zich op moet werpen. Dus laat de Minister
zelf maar aangeven of zij denkt dat zij die rol kan vervullen. Ik kan me
voorstellen dat je het uitbesteedt, zeg ik maar gewoon. Maar ik heb geen
heel grote voorkeur. Ik wil gewoon dat er één iemand is. En ik wil niet dat
we jarenlang blijven proberen om bijvoorbeeld 60 visbedrijven op één lijn
te krijgen. Als het niet lukt, dan lukt het niet.
De heer De Groot (D66):
Volgens mij moeten we die conclusie inderdaad zo langzamerhand
trekken.
De voorzitter:
Gaat u door.
De heer Futselaar (SP):
Ja. Dan de brexit. In 1781 vond de zeeslag aan de Doggersbank plaats
tussen de Britse en Nederlandse vloot als onderdeel van de vierde
Engelse oorlog. De slag eindigde in een gelijkspel, maar het was een
strategisch verlies voor Nederland. De SP heeft liever niet dat de
geschiedenis zich herhaalt. In de brexitcampagne is de Britse vissers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

15

gouden bergen beloofd. Hoewel het aandeel van de visserij in het Brits
bruto nationaal product vrij gering is, net als in Nederland overigens, is de
symbolische waarde heel erg groot en wordt er vanuit het Britse
«Leave-kamp» grote druk uitgeoefend om het maximale voor de vissers
uit de onderhandelingen te halen, wat ten koste van de Nederlandse
vissers zou gaan. Wij hebben inmiddels uit de media vernomen dat
tijdens de onderhandelingen is besloten dat het Verenigd Koninkrijk in
ieder geval tot 2021 onderdeel blijft van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Kan de Minister dit bevestigen? Wat is de Nederlandse inzet als het
gaat om de toegang tot de Britse wateren na 2021 en hoe belangrijk is
deze inzet ten opzichte van de andere discussies als het gaat om handelsbarrières? Ik zou eraan willen toevoegen: de Britten vangen vrij veel vis,
maar exporteren ook een groot deel ervan naar Europa, bijvoorbeeld naar
Spanje. Ik kan mij voorstellen dat daar mogelijkheden liggen, want ze
kunnen straks misschien alles vangen, maar ze kunnen het nergens meer
kwijt.
Dan het laatste punt, de Dierenbescherming en de Vissenbescherming
vragen om een actiever beleid en een regierol van de Minister als het gaat
om het vissenwelzijn. Gezien de ontwikkelingen, ook in consumentengedrag en ook gelet op de veranderende vraag bij supermarkten, lijkt het
in het langetermijnbelang van vissers en ook van de vis zelf om meer te
doen aan vissenwelzijn. Kan de Minister iets doen om deze organisaties
tegemoet te komen? Wat is de Minister concreet van plan op het gebied
van vissenwelzijn?
De voorzitter:
Hartelijk dank.
Het woord is aan de heer Madlener van de fractie van de PVV.
De heer Madlener (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik begin ook graag met de pulsvisserij. Een paar
maanden geleden kwam als een donderslag bij heldere hemel het besluit
van het Europees Parlement om daar een verbod op te vragen. De
Minister reageerde ook totaal verrast. Er is een heel verkeerde inschatting
van de kansen gemaakt. Dat is wel duidelijk. En ja, wat doe je dan? We
hebben er een debat over gevoerd. Je kan dan twee dingen doen. Je kan
met de vuisten op tafel slaan, maar je kan ook een charmeoffensief
openen. De Minister heeft tot het laatste besloten, een charmeoffensief.
Dat waren ook haar woorden. Wij hebben een heel charmante Minister,
dus ik begrijp dat wel, maar ik had er wel mijn bedenkingen bij. Ik heb in
Brussel mogen rondlopen. Ik heb daar gezien dat andere manieren soms
beter zijn om je doel te bereiken. Maar goed, het is een charmeoffensief
geworden. Cees Veerman is er als gezant naar toe gestuurd om goodwill
te kweken. Hoe staat het er nu voor?
Een paar dagen geleden was de heer Macron hier op bezoek bij de heer
Rutte. Hij heeft eigenlijk een voorzet gegeven. Macron is toch een beetje
de nieuwe keizer van Europa. Hij heeft gezegd: een goed besluit dat
verbod op pulsvisserij, want het is zeer schadelijk voor de vissen. Macron
wist het dus wel. Ik geef dat charmeoffensief daarom zeer weinig kans. Ik
vraag de Minister hoe het staat met het charmeoffensief. Wordt het geen
tijd om toch eens met die vuist op tafel te gaan slaan en het bij de premier
neer te leggen, zoals vele landen in Europa doen? Als de Polen, de
Fransen of de Hongaren iets willen, dan krijgen ze hun zin, niet altijd met
charme, maar door powerplay. Er is nu een keiharde onderhandeling
bezig. Ik zou zeggen: leg dit neer bij de premier, want mijn inschatting is
dat het niet goed gaat als ik Macron zo hoor. Ik hoor graag hoe de Minister
daartegen aankijkt.
Dan de brexit. Die wil ik ook graag noemen. Daar liggen bedreigingen,
maar ook kansen. De Britten gaan straks onderhandelen met alle landen.
Wordt het geen tijd dat Nederland alvast wat verkennende gesprekken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

16

gaat voeren, om eens te kijken hoe het ervoor staat en of de Nederlandse
vissers straks kunnen gaan vissen in de Engelse wateren?
Het derde onderwerp betreft de windmolenparken op zee. Er is net
besloten om er weer twee te bouwen. Dat zijn enorme gebieden. Is dat
niet schadelijk voor de visserij? Het is natuurlijk ook niet al te best voor de
vogels, maar ook de vissers hebben er last van. Kan de Minister haar
gedachten daarover laten gaan? Wij zijn niet voor al die windmolenparken
op zee, want de vissers lijden er schade van.
Ook de aanlandplicht is zeer schadelijk. Ik heb dat ook nooit begrepen.
Een deel van de bijvangst gaat natuurlijk dood. Dat wordt in zee gegooid
en dat wordt voer voor andere dieren. Een deel blijft echter ook leven. Ik
heb nooit begrepen waarom die aanlandplicht nu zo goed is. Het lijkt
meer op een soort visserpesterijtje. Wij zijn dus tegen de aanlandplicht.
Gaat de Minister proberen om die af te schaffen?
Dan de IJsselmeervisserij. Er is een enorme sanering achter de rug. Het
aantal vissers is echt gedecimeerd, het aantal vangsten ook. Er is sprake
van een enorme afbouw van wat er uit het IJsselmeer mag worden gevist.
De vraag is of het niet een keer genoeg is met al die lagere quota. Er is
een plan B afgesproken met alle partijen. Dat zou drie jaar lopen. Ik heb
begrepen dat een aantal vissers zich daar niet goed aan houdt. Moeten wij
dat plan B dan maar vergeten? Dat lijkt mij niet zo slim. Is de Minister
bereid om met de provincies en andere stakeholders te praten om dat
plan B te handhaven waar dat niet goed wordt nageleefd, dat plan verder
af te wachten en te kijken hoe het gaat? Er lijkt wat verbetering in de
visstand op te treden. Plan B was ook voor de vissers een heel werkbare
oplossing. Gooi dat plan B dus niet weg. Ik vraag de Minister als coördinator een bemiddelende rol te spelen, zodat er de komende twee jaar mee
verder kan worden gegaan.
Als laatste punt het milieu. Ik ben zelf een sportvisser, zoals iemand in de
zaal wel weet. Er zijn heel veel alternatieven om niet meer met lood te
vissen. Hoe staat het daarmee? Wordt het geen tijd om een keer af te
komen van dat lood in de sportvisserij? Ook ik gooi wel eens wat lood
heel ver het water in. Ik heb met staal gevist. Dat ging net zo goed.
De voorzitter:
Heel hartelijk dank. Ik was al op zoek naar Jan Hoedeman, maar u doelde
op iemand anders.
Als laatste heeft de heer Geurts van het CDA het woord.
De heer Geurts (CDA):
Dank, voorzitter. Ik hoop dat de heer Madlener alles terugkrijgt wat hij
weggooit als hij aan het vissen is.
De Nederlandse vissers gaan al honderden jaren uit vissen op de
Noordzee. Dat doen ze nog steeds volgens de milieuregels en op basis
van wetenschappelijk onderzoek, zodat ook de komende generaties
duurzaam kunnen blijven vissen. De visserij hoort bij Nederland. De
visserij heeft eigenlijk de oudste rechten op het gebruik van de Noordzee.
Nu dreigt de visserij steeds meer te worden weggedrukt door zeevaartroutes, boorplatforms, en natuurgebieden waar de visserij niet mag
komen, maar tegenwoordig ook door windparken. Er wordt gewerkt aan
een plan voor de Noordzee tot 2030, waarbij de visserij niet aan de kant
geschoven mag worden, zeg ik tegen de Minister. Het CDA vindt dat er
ruimte moet blijven voor het oogsten uit de natuur op de Noordzee. Er
wordt door verschillende ministeries heel veel gepraat, maar er lijkt
weinig regie te zijn. Deelt de Minister mijn waarneming dat er weinig
regie is? Is de Minister bereid het vraagstuk rondom de regie in het proces
Noordzee 2030 te agenderen en ervoor te zorgen dat één commissie of
ministerie of wie het ook mag zijn de regie gaat nemen?
Het CDA is van mening dat er bij de verdeling van de ruimte op de
Noordzee nadrukkelijk rekening gehouden moet worden met de belang-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

17

rijke visgronden van onze vissers. Hoe gaat onze visserijminister ervoor
zorgen dat de visserij een goede stem in dit proces krijgt? Kan de Minister
de Kamer voor de zomer informeren over de voortgang?
Dan kom ik bij de doorvaart. Om te zorgen dat de visserij zo min mogelijk
last heeft van windmolenparken wil het CDA dat de doorvaart van parken
mogelijk is. Nu wordt de doorvaart in de Nederlandse windparken
mogelijk voor schepen tot 24 meter, maar er is ook een pilotschip van het
Masterplan Duurzame Visserij, de MDV 1, die 30 meter lang is. Dat schip
heeft dus niets aan deze doorvaartmogelijkheid. Mede daarom is de
motie-Geurts c.s. aangenomen om ook de doorvaart voor schepen groter
dan 24 meter, tot 45 meter, toe te staan. Is de Minister bereid om zich
ervoor in te spannen dat bij de huidige windparken en de windparken die
nog gaan komen voor deze iets langere schepen ook doorvaart wordt
toegestaan? Daarnaast is het belangrijk dat de doorvaart van windparken
in alle Europese wateren mogelijk wordt. Is de Minister bereid om dit
Europees te agenderen?
De voorzitter:
De heer De Groot heeft een vraag.
De heer De Groot (D66):
De heer Geurts stelt een beetje: of de vissers of de windmolens. Ziet de
fractie van het CDA ook mogelijkheden, nu we toch gaan investeren in die
windmolens, om daar de natuur ook van te laten profiteren door de
windmolens bijvoorbeeld zo uit te rusten dat er kokkels op groeien, of
door de kweek van zeewier in die gebieden, of door andere vormen van
innovatieve voedselproductie of visserij? Ziet de heer Geurts daar
mogelijkheden voor, dus en-en?
De heer Geurts (CDA):
Over de inrichting van de windparken kunnen we een heel lang verhaal
houden. Over het kweken van zeewier hebben wij als fractie al eerder
aangegeven, ook mijn collega die Energie in haar portefeuille heeft, dat
wij daar niet de grootste moeite mee hebben. Het gaat erom dat de
vaarroutes die naar de visgronden leiden, nu worden doorkruist door
windmolenparken. We hebben een oplossing om er doorheen te kunnen
varen. Ik wijs wat dat betreft ook op de motie, samen met de VVD
ingediend, om dat ook voor schepen tot een bepaald aantal meters
mogelijk te maken. Dat heb ik zojuist aangegeven, want er zijn schepen,
zeer innovatief, modern en duurzaam, die iets langer zijn en er niet
doorheen mogen. Ik vraag daar aandacht voor.
De heer De Groot (D66):
De heer Geurts herhaalt het punt. Dat is mij duidelijk. Ik begrijp dat goed.
Toch nog even mijn vraag. Je kunt je voorstellen, als je er wat slimmer
mee omgaat, dat je vissers ook werkgelegenheid kunt bieden tussen de
windmolens. Dat brengt misschien beperkingen met zich, maar ook veel
voordelen, ook voor vissers.
De heer Geurts (CDA):
Daar verschillen we niet over van mening, maar we moeten ook eerlijk
zijn. Er worden vissers veel mooie dingen beloofd. Als er boorplatforms
komen, dan mogen ze meehelpen om er personeel op en af te zetten,
maar in de praktijk viel dat toch iets tegen, want het gebeurde met
helikopters. Zo zijn er nog wel meer dingen. Maar als de fractie van D66
heel concrete voorbeelden heeft, dan is de CDA-fractie bereid om daar
serieus naar te kijken.
Dank. Ik was bij het IJsselmeer. We hebben gisteren een rapport gekregen.
Dat is naar de Kamer gestuurd. In dat rapport staan positieve signalen,
maar er staat ook in dat we veel niet weten, althans dat haal ik eruit. Dat is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

18

mijn conclusie. Mijn vraag is of het visstandonderzoek en het onderzoek
naar de vissterfte en de ecologie van het IJsselmeer en het Markermeer
worden verbeterd naar aanleiding van het onderzoek van Wageningen
Marine Research? Het CDA is van mening dat er een definitieve oplossing
moet worden gezocht voor de patstelling die er nu is rond de IJsselmeervisserij. Een denkrichting die het CDA voorstaat, betreft de volgende vier
punten:
1. een ecologisch, sociaal en economisch duurzaam systeem van
visrechtenuitgave;
2. hiervoor draagvlak zoeken bij «doorgaande» vissers. Daar hoort wel
wat bij, ook de boodschap dat, zoals het was, het niet kan blijven;
3. betrokken groene organisaties en Sportvisserij Nederland uitdagen
ook uit hun comfortzone te komen zover ze dat nog niet zijn en zelf bij
te dragen aan het financieel «rondzetten» van en komen tot een
duurzaam systeem van visrechten;
4. evaluatie van het tot op heden behaalde resultaat van de Stichting
Transitie IJsselmeer, met als kernvraag of deze stichting bij bovenstaande denkrichting mogelijk een rol kan spelen.
Ik heb de woorden gehoord van de D66-fractie. Ik ben heel benieuwd hoe
de Minister daarop gaat reageren, want ik heb ook bij die bijeenkomst
gezeten. Ik kan me redelijk goed voorstellen wat de D66-fractie op dat
punt bedoelt.
De heer Moorlag (PvdA):
Versta ik de heer Geurts goed dat hij impliciet zegt dat er toch een vorm
van warme sanering moet komen op het IJsselmeer?
De heer Geurts (CDA):
Ik heb een viertal punten aangegeven. De mogelijkheid om te komen tot
een wat warmere sanering hoort er zeker bij. Ik heb net aangegeven dat ik,
samengevat, de groene organisaties ook uitdaag om bij te dragen aan het
financieel «rondzetten» van dit gebeuren.
De heer Moorlag (PvdA):
Ik vraag mij af hoe de heer Geurts daarover denkt, maar als je kijkt naar de
kosten die bestuursorganen, vergunningverleners, en juristen voor
onderzoek maken, dan vraag ik me af of je met de besparing daarop die
warme sanering zou kunnen bekostigen.
De heer Geurts (CDA):
Dat is een beetje een retorische vraag. Daar kun je heel veel mooie
antwoorden op geven, maar dan kunnen wij nog wel een aantal ministeries onder de loep nemen met die denkrichting. Laten wij dat in het AO
Visserij niet doen.
Het gaat mij erom – ik ga gelijk door – dat we komen tot een langeretermijnoplossing die goed regionaal is ingebed. Daar horen ook een paar
vragen aan de Minister bij. Kan de Minister reflecteren op de richting die
net door mij is geschetst? Hoe kan de IJsselmeervisserij als cultureel
erfgoed onderdeel uitmaken van het beleid van de dorpen rondom het
IJsselmeer en de aanliggende provincies? Ziet de Minister voor zichzelf
een regierol om deze ambachtelijke visserij een plek te geven?
Er is ook van alles gevraagd over plan B, met name door de fractie van de
ChristenUnie. Ik sluit mij daar gemakshalve bij aan.
Het aalbestand in Europa herstelt zich. We stellen quota vast voor het
vangen van glasaal en de palingtelers betalen mee aan het uitzetten en
beschermen van aal. Er zit helaas een flink lek in de Europese aanpak.
Ongeveer de helft van de gevangen glasaal verdwijnt uit Europa.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

19

De voorzitter:
Sorry, u hebt nog vijftien seconden om uw verhaal af te maken. Daarna
geef ik gelegenheid tot een interruptie.
De heer Geurts (CDA):
Ik had het over glasaal. Deze illegale handel moet worden aangepakt. Is de
Minister bereid om hier Europees aandacht voor te vragen en ook te
kijken hoe de NVWA zich hierop meer kan richten?
De voorzitter:
Super. Kunt u voortaan gewoon wachten totdat ik zeg dat er een interruptie mag komen? Dat helpt. Mevrouw Kröger.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Even voor de duidelijkheid. Stelt mijn collega van het CDA nu voor dat
natuurorganisaties zoals Natuurmonumenten bij moeten dragen aan het
uitkopen, de warme sanering, van de vissers op het IJsselmeer?
De heer Geurts (CDA):
Ik heb letterlijk gezegd: «en zelf bij te dragen aan het financieel rondzetten
van». Dat wil niet zeggen dat er gelijk miljoenen op de plank moeten
komen, maar ik vind dat mensen die meepraten ook meer dan hun best
moeten doen om dit financieel mogelijk te maken. Het is nieuw. Misschien
verras ik daar GroenLinks mee, maar mensen die meepraten op dit punt,
meepraters, hebben we genoeg. We hebben nu doeners nodig. Ik ben
sinds 20 september 2012 Kamerlid, maar het vraagstuk van het IJsselmeer
is sindsdien nog niet opgelost.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Zeker hebben we doeners nodig, namelijk mensen die zich aan de
afspraken houden en zorgen dat de regels gevolgd worden. Maar goed, ik
denk dat dit toch wat helderder moet worden. Dus mijn collega van het
CDA zegt dat natuurorganisaties die meepraten over het beheer van het
IJsselmeer ook zelf financieel moeten bijdragen aan het uitkopen slash de
warme sanering van de visserij op het IJsselmeer. Klopt dat?
De heer Geurts (CDA):
Nee, nu drukt u mij in een frame. Ik heb letterlijk gezegd: «bij te dragen
aan het financieel rondzetten van». Dat zou ook kunnen betekenen dat er
een groep komt die bijvoorbeeld bij de Postcode Loterij zegt: wij vinden
dit belangrijk. Rondom het Markermeer zijn er ook allerlei initiatieven die
gesponsord worden door de Postcode Loterij. Die zouden hier ook aan bij
kunnen dragen. Laten we met z’n allen eens wat creatiever denken dan
alleen maar aan de overheid. Die zal ongetwijfeld ook een bijdrage
moeten leveren; daar geef ik mevrouw Kröger graag gelijk in. Maar laten
we ook eens wat creatiever zijn en ook eens wat verder in de breedte
kijken. Ik weet dat Sportvisserij Nederland heel wat projecten zelf
financieel trekt. Ik vind dat zeer lovenswaardig. Dat wordt te weinig
gezegd hier in de politiek.
De voorzitter:
Hartelijk dank. We gaan schorsen. De Minister heeft aangegeven tien
minuutjes nodig te hebben, dus ik zie u hier graag terug om 17.25 uur.
De vergadering wordt van 17.14 uur tot 17.28 uur geschorst.
De voorzitter:
We gaan verder met de beantwoording van de vragen die in eerste
termijn zijn gesteld. Ik geef graag het woord aan de Minister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

20

Minister Schouten:
Voorzitter. Mede gelet op de tijd benoem ik maar gelijk welke blokjes ik
heb. Dat is altijd handig voor de administratie. Ik zal eerst ingaan op de
vragen rondom de puls, dan de vragen rondom de aanlandplicht en
daarna de vragen over de Noordzee en de visie daarop, dus de inrichting
van de Noordzee; laten we het zo maar noemen. Daarna zal ik specifiek
ingaan op wind op zee bij de Noordzee, het IJsselmeer, de spieringvisserij
en dan nog wat overige onderdelen, waaronder de brexit, die ik bij de
overige vragen heb gedaan.
Voorzitter. Ik begin met de pulsvisserij.
De voorzitter:
Sorry, ik kijk nog even naar de leden van de Kamer. Gelet op de tijd lijkt
het mij verstandig om ons in eerste instantie te beperken tot één
interruptie. Anders gaan we het niet redden in de tijd, ben ik bang.
De heer Geurts (CDA):
Per blokje?
De voorzitter:
Nee, per Kamerlid. Leuk bedacht! Als we daarna tijd hebben, ga ik u weer
flexibiliteit gunnen. Anders gaan we het gewoon niet redden.
Minister Schouten:
Voorzitter. Ik zal ook proberen tempo te houden.
Zoals een aantal leden heeft aangegeven, hebben we met de visserij in
het algemeen een mooie sector. Het is al decennialang een sector die hard
aan het werk is, op zee is en voor goede vis zorgt. Tegelijkertijd is het een
sector die wel wat hoge golven heeft te verstouwen. Daar zijn ze aan
gewend, zo hebben ze mij weleens verzekerd. Ze kunnen die hoge golven
aan, maar soms gaan ze wel erg hoog en moeten we met elkaar kijken
hoe we alles in wat evenwichtiger vaarwater terecht kunnen laten komen.
Daarbij speelt een aantal onderdelen die de Kamer al heeft benoemd: de
onzekerheid rondom de brexit, de aanlandplicht en de toekomst van de
pulsvisserij. Dat zijn allemaal zaken waar menig visserman nog weleens
wakker van ligt. Maar ik weet dat ze sowieso altijd heel weinig slapen,
want ze zijn vaak aan het werk. Dus ze kunnen wat aan, maar soms
moeten we de sector daarbij helpen.
Een van de grote discussiepunten – dat is het al een aantal maanden,
maar recent is het weer opgekomen – is de situatie rond de puls. Laat ik
eerst maar ingaan op de reportage die afgelopen weekend bij de NOS is
uitgezonden over wat precies de situatie was rondom de onderzoeken die
aan de vergunningen zijn gekoppeld. Nederland heeft gezegd dat
onderzoek te willen doen om te laten zien wat voor innovatie we allemaal
in huis hebben. Ik ga een aantal feiten opnoemen en neem u even mee in
hoe de dingen in de tijd zijn gegaan.
Zoals u als Kamerleden weet, vielen de eerste 22 pulstoestemmingen die
zijn afgegeven onder de algemene vrijstelling van 5% van de vloot.
Daarbij was onderzoek geen verplichting. Dat is toen niet gevraagd. Maar
wij hebben toen wel nationaal ingesteld dat er onderzoek zou gaan
plaatsvinden, dus al bij de eerste 22 die toen werden vergund. De overige
62 pulstoestemmingen zijn in tranches gegeven. De eerste set toestemmingen was in 2011–2012. Daarna zijn er nog nieuwe vergunningen
afgegeven waaraan ook telkens de onderzoeksvraag is toegevoegd. In
2011 zijn al eerste onderzoeken verricht naar de pulsvisserij. Het gaat
bijvoorbeeld om de techniek en de werking van het pulsvistuig, de
effecten op specifieke vissoorten, de bijvangst, de effecten op het
ecosysteem, de impact op de zeebodem en de vangstvergelijking tussen
boomkor en puls. Er zijn verschillende onderwerpen onderzocht.
Daarnaast zijn ook internationale instellingen zoals ICES, STECF en de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

21

regionale adviesraad NSAC vanaf het begin betrokken geweest bij dit
proces van innovatie. Stapsgewijs kwamen we zo steeds meer te weten
over het pulstuig. Een logisch vervolg was dat we veel fundamenteler
zouden gaan kijken naar de pulsvisserij. Dat fundamentele onderzoek is
ook gestart. De basis daarvoor werd in 2014 gelegd. Nu kunt u zeggen:
had dat niet wat sneller gekund? Als je achteraf kijkt, zou je zeggen dat
een aantal zaken misschien best wat sneller opgepakt hadden kunnen
worden. Maar zo’n groot onderzoek – het is nogal een groot onderzoek –
vergt tijd, afstemming en nauwkeurigheid, dus dat is fundamenteel
aangepakt.
Daarom is begin 2016 het vierjarig onderzoeksprogramma gestart van
verschillende onderzoeksinstituten onder leiding van Wageningen Marine
Research. Een van de onderdelen uit dat omvangrijke programma is het
verzamelen van vangstgegevens van alle kotters die met het pulstuig zijn
uitgerust, dus ook van de kotters die onder de 5%-regeling vielen. Die
hoefden eigenlijk niet onderzocht te worden, maar dat vonden wij wel
goed in het kader van de gelijke behandeling van alle vissers en ook ter
bevordering van de kwaliteit van het onderzoek. Zoals u weet, verwachten
we de resultaten van het meerjarig onderzoeksprogramma eind 2019.
Maar ICES komt al eerder tussentijds met advies over de ecologische en
de milieueffecten van het gebruik van de traditionele boomkor vergeleken
met de pulskor in de tongvisserij in de Noordzee. Ook de Europese
Commissie geeft aan dat het pulstuig ongeveer het meest onderzochte
vistuig is dat bekend is. We hebben ook al tussentijdse resultaten van
onderzoeken, waarbij we zoals u allemaal weet hebben gezien dat er
minder brandstofverbruik is, dat er minder bodemberoering is en dat er
selectiever mee gevist kan gaan worden.
Een aantal van u heeft gevraagd of we nu dingen hebben gedaan en
vergunningen hebben afgegeven zonder dat we voldeden aan de
voorwaarden. Zoals ik al heb aangegeven, zijn er drie tranches geweest.
Bij de eerste was geen onderzoek nodig, bij de tweede werd die koppeling
wel gemaakt en bij de derde werd ook een koppeling gemaakt. Die derde
tranche hebben we ook toegezegd gekregen en dat was al later in de
jaren. Dus als de Europese Commissie daar heel erg strak bovenop zou
zitten en zou zeggen «dit moet per se nu helemaal allemaal rond zijn
voordat u überhaupt weer een volgende ronde krijgt», dan is dat niet
toegepast. Die derde ronde is gewoon toegekend terwijl we met de
tweede ronde nog bezig waren om dat onderzoek op te zetten. Zo’n sterke
koppeling met de eis «er moet eerst onderzoek opgestart worden voordat
ermee gevist wordt» is in die jaren niet gelegd. Ik mag u er ook op wijzen
dat u als Kamer zelf steeds heeft aangedrongen op meer vergunningen
rondom de pulskorvisserij, omdat ook deze Kamer de vele voordelen
daarvan zag. De druk vanuit de Kamer is hier dus ook deels leidend in
geweest.
De heer Madlener (PVV):
Ik moet wel constateren dat de feiten die de Minister net noemt en de
opinie, niet alleen in Nederland maar ook in de rest van Europa, toch wel
erg uiteen gaan lopen. Inmiddels lijkt het een soort waarheid te zijn
geworden dat Nederland tegen de regels in veel te veel vergunningen
heeft afgegeven. Het is toch niet goed als dat gebeurt. Hoe heeft dat zo
kunnen gebeuren? Misschien moet u de toezegging van de Europese
Commissie dat wij wel degelijk in lijn daarmee die vergunningen hebben
uitgegeven toch eens overleggen aan de Kamer en publiek maken, want
nu lijkt het net alsof er iets helemaal scheef is gelopen.
Minister Schouten:
Ik ben bereid om de Kamer een overzicht te geven van alle onderzoeken
die wij ongeveer sinds 2009–2010 allemaal hebben gedaan. U zult zien dat
het een lange lijst is van allerlei onderzoeken die plaats hebben gevonden,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

22

maar ik zal dat alles nog eens op een rij zetten. Als de Europese
Commissie daar vragen over heeft – ik heb dat vandaag ook gehoord –
dan zijn wij altijd bereid om die vragen te beantwoorden. Dat is geen
enkel probleem. Ik constateer alleen dat in de afgelopen jaren, waarin die
vergunningen zijn verstrekt en de Commissie ook op de hoogte was dat
die vergunningen werden verstrekt, er niet gezegd is: u heeft uw
onderzoeksprogramma nog niet helemaal rond, dus u mag die vergunningen niet gaan afgeven. Maar als daar vragen over zijn, dan zijn wij
altijd bereid om die te beantwoorden.
De heer Madlener (PVV):
Het is niet alleen de vraag of er vergunningen zijn verstrekt of dat er
onderzoek is gedaan. Het is de vraag of de vergunningen die zijn verstrekt
in lijn waren met de verwachtingen die de Europese Commissie en
misschien ook het Europees Parlement hadden van hoe Nederland zich
zou moeten gedragen op dit punt. Nu lijkt het – dat is nu niet alleen in
Nederland, maar zelfs in Brussel een soort overtuiging – dat Nederland in
strijd met de regels veel te veel vergunningen heeft uitgedeeld. De
walvisvaart is al genoemd. Dat is zeer, zeer schadelijk. U zegt dat dat
absoluut niet het geval is. Ik denk dat u werk in Brussel te doen heeft,
maar ook in deze Kamer en in de hele Nederlandse opinie, om te laten
zien dat Nederland gewoon heeft gehandeld in overleg met en met
goedkeuring van de Europese instanties.
Minister Schouten:
Het is niet zo dat er per se goedkeuring was: dit is A en wij doen B. Ik zeg
alleen dat er een eerste ronde vergunningen is afgegeven, een tweede
ronde vergunningen is afgegeven en een derde ronde vergunningen is
afgegeven. Bij de eerste was onderzoek niet vereist, maar dat hebben we
wel gedaan. Bij de tweede groep is de onderzoekseis eraan gekoppeld. Bij
de derde ronde hebben we weer vergunningen gekregen waar die
onderzoekseis ook aan vastzat, terwijl we nog bezig waren met het
opzetten van het onderzoek vanuit de tweede ronde. Dan zeg ik dat het
niet zo consequent is om een derde ronde toe te zeggen als de
voorwaarde zou zijn «het onderzoek moet eerst afgerond zijn voordat u
verder mag», want we waren dat onderzoek toen aan het opzetten.
Nogmaals, wij zullen die vragen gewoon beantwoorden als de Europese
Commissie daarom vraagt.
Gevraagd is of het sneller had moeten kunnen starten. Achteraf kun je
zeggen dat het allemaal misschien wel iets sneller had gekund. Alleen wil
ik er wel op wijzen dat het fundamentele onderzoek nu echt in de volle
breedte plaatsvindt plus dat we in de jaren daarvoor allerlei onderzoeken
hebben gedaan, waarvan ik het overzicht aan uw Kamer zal sturen.
De voorzitter:
Mag ik de leden er even op wijzen dat we ook nog een plenair debat
hebben over de pulsvisserij? Ik heb het gevoel dat we de dingen in drieën
doen. De vorige keer kwam het uitgebreid aan de orde, nu is het aan de
orde en straks hebben we ook nog een plenair debat. Ik ben slechts uw
voorzitter, maar ik herinner u er wel even aan.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, ik ben u diep dankbaar voor deze kostbare herinnering. Dit is
echter wel een heel belangrijk punt, want de beeldvorming tot nu toe is
dat er maar wat aangerommeld is met de onderzoeksverplichting. Ik hoor
de Minister nu uitleggen dat er in 2010 al onderzoeken zijn geweest bij de
eerste afgifte, dat het bij de tweede afgifte verplicht is enzovoorts.
Betekent dit dat de Minister, in tegenstelling tot het beeld dat sommige
collega’s neerzetten, zegt dat er wel degelijk aan de vereiste onderzoeksverplichting is voldaan? Zegt zij dat de kwaliteit van dat onderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

23

zodanig is geweest dat het voldeed aan de eisen die eraan gesteld
mochten worden qua wetenschappelijkheid, betrouwbaarheid, deugdelijkheid enzovoorts?
Minister Schouten:
In de jaren vanaf 2010 is er onderzoek gedaan op allerlei verschillende
aspecten. Dat heb ik aangegeven. De discussie zal zich toespitsen op de
vraag of dat op alle schepen heeft plaatsgevonden. Daarvan zeg ik dat het
fundamentele onderzoek in 2014 in de steigers is gezet en in 2016 effectief
is geworden. Dat is bij alle schepen. Ik constateer dat de discussie in de
media zich daarop richt: heeft het op alle schepen plaatsgevonden, ja of
nee? Ik geef dus aan dat dit bij de eerste groep van 22 niet hoefde. Toen
hebben we wel allerlei onderzoeken gedaan, dus ik zou zeggen: waardeer
dat ook een beetje. Bij de tweede groep is dat onderzoek op enig moment
op gang gekomen, maar toen zijn ook al vergunningen verstrekt voor de
derde groep. Van dat onderzoek kun je je afvragen of het eerder had
kunnen plaatsvinden. Daarvan zeg ik dat als je het achteraf bekijkt, je wel
wat eerder had kunnen beginnen, maar het vindt nu gewoon plaats op
alle schepen die onder die vergunningen vallen. Daarmee voldoen wij aan
die eis. Maar goed, ik zie dat er een discussie is over de timing. Hoe snel
heb je bepaalde onderzoeken ingericht? Het had wat sneller gekund;
tegelijkertijd wil ik ook dat het nauwkeurig en net gebeurt en goed wordt
ingericht. Dat zijn we nu aan het doen.
De heer Bisschop (SGP):
Heel kort. Ik zie met belangstelling die lijst met onderzoeken tegemoet. Ik
ben in ieder geval blij met de nuancering van het beeld alsof er maar wat
aangerommeld is en er wel een vergunning is afgegeven, maar niet aan
de onderzoeksverplichting is voldaan. Dan zien we later, in de derde
tranche, wel of dat allemaal een beetje in verhouding is geweest.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Ik heb toch een heel andere interpretatie van de antwoorden van de
Minister. Ik hoor absoluut niet de nuancering dat er vergunningen zijn
afgegeven onder het mom van wetenschappelijk onderzoek. Als je kijkt
naar het aantal schepen dat onderzoek deed ten opzichte van het aantal
vergunningen, dan heeft het tot 2017 geduurd voordat alle schepen die
vergund waren, ook daadwerkelijk onderzoek deden. In 2011 waren het er
9 op de 42 ...
De voorzitter:
En uw vraag is ...?
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
... en in 2014 7 op de 42. Mijn vraag aan de Minister is of zij kan zeggen
dat alle 84 vergunningen nodig waren om het wetenschappelijk onderzoek
te doen.
Minister Schouten:
Ik denk ten principale dat het goed is om een breed onderzoek te doen,
maar ik leg de bal even terug bij de Kamer, want het was de Kamer die
telkens vroeg om nog meer vergunningen en om nog meer onderzoek.
Misschien moet die reflectie dan ook even bij de Kamer worden gelegd,
want de Kamer was degene die steeds vroeg om «nog meer, nog meer».
Wij zeiden dat dat kon op het moment dat je er onderzoek naar doet. Dat
is ook gebeurd. Dat zijn we nu aan het doen met elkaar. Als hier om
reflectie wordt gevraagd – dat hoorde ik mevrouw Kröger zeggen – dan
heb ik aangegeven dat het eerder had gekund en dat je misschien wat
sneller had kunnen beginnen. Misschien moet de Kamer dan ook even bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

24

zichzelf te rade gaan waar die druk vandaan kwam om telkens meer
vergunningen te vragen.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Die druk kwam in ieder geval zeker niet van mijn partij. Mijn vraag was of
alle 84 vergunningen nodig waren voor het wetenschappelijk onderzoek.
De Minister zegt dat dat op wens van de Kamer was. Dan blijft mijn vraag
eigenlijk: is hier niet iets ongelofelijk misgegaan? Nederland heeft noch de
vissers, noch de natuur, noch zichzelf een plezier gedaan door 84
onderzoeksvergunningen aan te vragen die uiteindelijk niet nodig bleken
te zijn voor het onderzoek.
Minister Schouten:
Nogmaals, ik denk dat een breed onderzoek nooit kwaad kan. Hoeveel
onderzoek heb je nodig om te kunnen zeggen dat het echt een fundamenteel onderzoek is? Ik ben geen wetenschapper. Tegelijkertijd merk ik
op dat mevrouw Kröger achteraf heel veel wijsheden heeft. Ik denk dat we
nu moeten constateren dat er op de schepen gewoon onderzoek
plaatsvindt, zoals de eis ook was. Dat gebeurt op dit moment ook.
De voorzitter:
Gaat u door met uw antwoorden.
Minister Schouten:
Voorzitter. Meer in het algemeen is mij gevraagd hoe het nu eigenlijk staat
met het charmeoffensief, zoals de heer Madlener het noemde, rondom de
pulsvisserij. Wij hebben inderdaad een aantal mensen die voor ons
gesprekken voeren met deze en gene. Zelf voer ik ook gesprekken
hierover met collega’s in Europa. Misschien is dat niet altijd de meest
zichtbare manier, maar het gaat mij er niet om wat de meest zichtbare
manier is maar om wat een effectieve manier is. Dat kun je niet altijd
helemaal voor de schermen doen. Ik zou ook willen dat ik het allemaal wat
meer in de openbaarheid kon doen, maar soms is het goed om sommige
processen wat meer in het diplomatieke circuit te trekken. Als ik ervan
overtuigd was, meneer Madlener, dat ik meer resultaten had behaald als
ik met mijn vuist op tafel had geslagen, had ik dat gedaan. Ik denk echter
dat het op dit moment goed is om veel gesprekken te voeren, ook met
andere lidstaten. Dat zijn we ook aan het doen.
Hoe verlopen die onderhandelingen en wanneer kunnen er uitkomsten
worden verwacht? Dat was een vraag van de heer Weverling. Op dit
moment kan ik daar omwille van het proces nog niet zo heel veel meer
over zeggen. De triloog is begonnen. De eerste triloog heeft 19 maart
jongstleden plaatsgevonden. De Raad is dit traject ingegaan met een
ongewijzigde Raadspositie. Dat wil zeggen dat pulsvisserij is toegelaten
voor 5% van de boomkorvloot en dat via regionale afspraken uitbreiding
van de pulsvisserij kan worden voorgesteld. Dat is de positie die de Raad
heeft ingenomen in deze triloog, dus daar zit nog wel degelijk ruimte voor
pulsvisserij in. Het is ook bekend wat het Europees Parlement ervan vindt.
Het wilde een totaalverbod. We hebben in de triloog nog niet specifiek
gesproken over de pulsvisserij. Heel veel andere punten uit de Verordening technische maatregelen – want daar gaat het over – zijn eerst
besproken. De eerstvolgende triloog vindt plaats op 25 april.
De heer Weverling vroeg of er een moment kan komen waarop ik de
Commissie vraag om het voorstel terug te trekken om daarmee de schade
voor onze vissers te beperken. We zijn nu vooral bezig in de triloog, waar
het debat wordt gevoerd. Zoals ik al aangaf, zijn we meer op de diplomatieke route bezig.
Dit waren volgens mij de vragen over de pulsvisserij.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

25

De voorzitter:
Dan gaan we naar de aanlandplicht. Nee, sorry, mevrouw Arissen heeft
eerst nog een vraag over de puls.
Mevrouw Arissen (PvdD):
Ja, voorzitter, ik heb het antwoord gemist op mijn vraag naar de reflectie
van de Minister hierop.
De voorzitter:
De heer Madlener heeft ook nog een antwoord gemist?
De heer Madlener (PVV):
Ja. Ik had gevraagd hoe het kan dat president Macron net heel andere taal
heeft gebezigd. Hij zit ook in de Raad. Hoe kan dat dan?
Minister Schouten:
Het mag bekend zijn wat de positie van Frankrijk in dit debat is, zou ik
bijna willen zeggen. Ik constateer dat de heer Macron tegenstander van de
pulsvisserij is, maar ik geloof dat we die conclusie al hadden getrokken na
de stemming in het Europees Parlement. Frankrijk voerde toen met name
de discussie op dit punt aan.
De voorzitter:
Mevrouw Arissen vroeg om een reflectie op het proces.
Mevrouw Arissen (PvdD):
Nee, voorzitter, ik had het over de schade aan het ecosysteem en de
biodiversiteit die wordt veroorzaakt door de pulskorvisserij.
Minister Schouten:
Voorzitter. Deze discussie heb ik ook de vorige keer gevoerd, toen met
mevrouw Ouwehand. Toen heb ik de volgende vraag gesteld. Als we de
twee technieken, de pulskorvisserij en de boomkorvisserij, naast elkaar
zetten, wat zouden we dan willen vanuit het oogpunt van ecologie, vanuit
het oogpunt van bodemberoering en vanuit het oogpunt van
CO2-uitstoot? Ik snap dat de Partij voor de Dieren sowieso niet voor
beroepsmatig vissen is, maar zeg dat dan in plaats van nu alleen de focus
te leggen op de slechte resultaten die de pulsvisserij zou hebben. Ik denk
dat de conclusie van de onderzoeken die we hebben uitgevoerd, juist was
dat er minder bodemberoering was, dat er minder uitstoot was en dat er
selectiever werd gevist. Dat zijn allemaal zaken die de Partij voor de
Dieren juist zouden moeten aanspreken. Ik zou dus bijna verwachten dat
mevrouw Arissen heel enthousiast was over deze manier van vissen.
Mevrouw Arissen (PvdD):
Nee, dan heeft de Minister het volledig mis. Het gaat om het elektrocuteren van vissen, waardoor zij de graten breken en er allerlei verwondingen en kneuzingen ontstaan. Ondermaatse vissen sterven door deze
methode. Natuurlijk willen wij geen boomkorvisserij, want dat ploegt de
bodem om en er is heel veel bijvangst, maar de pulskorvisserij heeft niet
minder bijvangst.
De voorzitter:
Uw vraag is ...?
Mevrouw Arissen (PvdD):
Ik wil even rechtzetten dat de Partij voor de Dieren tegen de visserij zou
zijn. Wij zijn voor een omschakeling naar kleinschalige visserij met respect
voor het bodemleven. In plaats van dat Nederland daarop inzet, wordt er
met list en bedrog een nieuwe methode opgezet die helemaal niet minder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

26

schadelijk is voor de biodiversiteit en het mariene ecosysteem. Dat punt
wilde ik nog even maken, voorzitter.
Minister Schouten:
Als reactie hierop: wij hebben altijd aangegeven dat we het onderzoek
zouden doen en dat als de conclusies daarvan slecht zouden zijn, wij daar
onze conclusies uit zouden trekken ten aanzien van de pulskorvisserij. Die
open houding hebben wij hierin. Alleen laten de resultaten tot nu toe zien
dat het een vooruitgang is ten opzichte van de boomkor, op alle punten
die ik heb genoemd. Wij zijn dus bereid om open naar de uitslagen van
het onderzoek te kijken. Laten we dan ook de conclusies trekken;
conclusies die mevrouw Arissen al getrokken lijkt te hebben.
De voorzitter:
Dank. Dan gaan we naar de aanlandplicht.
Minister Schouten:
Ja. Meerdere leden van de Kamer hebben gevraagd naar de stand van
zaken van de versoepeling van de aanlandplicht. Ik heb de heer Weverling
daarover gehoord, net als de heer Bisschop en verschillende andere
leden. Het doel van de aanlandplicht is om de ongewenste bijvangst en de
verspilling die samengaat met het teruggooien daarvan, terug te brengen.
Dat is u bekend. We zijn op dit moment aan het kijken naar de mogelijkheden om binnen het huidige kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid tot een werkbare aanlandplicht te komen, en als het nodig is ook
daarbuiten. De voorwaarde om bij de Europese Commissie te pleiten voor
verdere versoepeling is dat we reële alternatieven hebben of ontwikkelen,
waarmee we wel dezelfde doelstellingen kunnen behalen. Hier wordt heel
hard aan gewerkt. Dat doen de mensen van het ministerie en dat doen de
vissers. Dat doen we niet alleen in ons eigen land, maar dat doen we ook
binnen de Scheveningengroep, waaraan we met meerdere landen
deelnemen. Dit moeten we blijven doen, ook na 2019. Dit is er echt op
gericht om alle creatieve ideeën die er zijn, bij elkaar te brengen om op die
manier daadwerkelijk alternatieven te kunnen overleggen aan de
Europese Commissie.
Een aantal leden heeft gevraagd of de aanlandplicht effect heeft en leidt
tot selectievere vangsten. In bepaalde visserijen zien we dat er selectiever
wordt gevist, bijvoorbeeld door de ontwikkeling van het SepNep. Dat is
winst. Dat geldt echter niet voor alle visserijen. Soms zijn grote selectiviteitsverbeteringen uitgebleven, ondanks alle nodige initiatieven van de
afgelopen jaren. Dat betekent overigens niet dat het helemaal niet meer
zal gebeuren. Voor sommige visserijen, zoals de tongvisserij, is het
verhogen van de selectiviteit erg moeilijk. Ik zet mij ervoor in om die
visserijen meer ruimte en meer tijd te geven om op die manier niet in de
knel te komen met de aanlandplicht.
Sommige leden hebben gevraagd of vissen met hoge overlevingskansen
niet beter overboord kunnen worden gezet, zodat ze verder kunnen leven
in plaats van aangeland te worden met alle gevolgen van dien. Dat deel ik.
Het is zaak om bestanden met overlevingskans zo snel mogelijk
overboord te zetten. Binnen het GVB wordt de mogelijkheid geboden om
een uitzondering te krijgen op de aanlandplicht indien kan worden
aangetoond dat er bij dat specifieke bestand sprake is van hoge
overleving. Dat is ook een van de mogelijkheden die we op dit moment
aan het bestuderen zijn. Een voorwaarde is wel dat de hoge overleving
kan worden onderbouwd. Daar werken we samen met onderzoeksinstituten en de sector aan.
Het is wel belangrijk om te benadrukken dat nog niet alle neuzen dezelfde
kant op wijzen als het gaat om een definitie van «hoge overleving». Er is
nog geen consensus over. Is het 50%? Is het 70%? Is het 30%? Die
discussie zijn we nog aan het voeren. Ik verwacht dat in sommige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

27

gevallen, bijvoorbeeld bij de bijvangst van schol in de tongvisserij, een
hoge overleving op zichzelf niet voldoende zal zijn voor het verkrijgen van
een uitzondering. Ook daar zullen we dan aanvullende maatregelen
moeten nemen. Ik heb half april een bestuurlijk overleg met de vissers en
dan ga ik verder met hen in gesprek over de mogelijkheden die er nog
zijn.
De heer Bisschop vroeg of ik me ook inzet voor de de-minimisuitzondering. Ja, daar kijken we ook naar. Maar ook hier geldt dat het maar iets
kleins is. Het heet niet voor niets de-minimis, want het gaat maar om 5%.
Dat biedt niet het grote soelaas. We moeten dus naar de combinatie van
factoren kijken: de-minimis, hoge overleving en alternatieven. Daarin
moeten we binnen de Scheveningengroep met meerdere landen
optrekken.
Mevrouw Kröger zegt dat het ecosysteem bestaat uit meer dan alleen een
handjevol vissoorten. Zij vroeg of ik dat herken, ook ten aanzien van de
bijvangstsoorten. De Noordzee heeft meer soorten dan alleen de
doelsoorten van de visserij. Die soorten worden beheerd door middel van
de TAC met het oog op de maximaal duurzame opbrengst in 2020, zoals
wijting, tarbot en zeebaars. Deze soorten worden tevens onderzocht in de
meerjarenplannen van de Noordzee.
De heer Futselaar vroeg of ik met andere lidstaten aan de slag ga om te
kijken wat we met de garnalenvisserij gaan doen. Nee, dat was de heer
Bisschop; excuus. SP of SGP: één letter maakt nogal een verschil.
De heer Bisschop (SGP):
Het scheelt maar één letter, maar die is wel cruciaal hoor.
Minister Schouten:
Ja, die is cruciaal. In de Scheveningengroep is discussie ontstaan over de
vraag of de bijvangst en de garnalenvisserij onder de aanlandplicht
behoren te vallen. De Europese Commissie vindt van wel. Ook in mijn
lezing vallen die bijvangsten wel onder de aanlandplicht, maar deze
juridische vraag wordt voorgelegd aan de juridische dienst van de Raad.
Ongeacht de uitkomst zoek ik ook naar oplossingen, zoals ik net al heb
aangegeven, bijvoorbeeld bij de-minimis en dergelijke andere mogelijkheden.
De heer Madlener vraagt of ik de aanlandplicht ga afschaffen, want dat is
zijn oplossing. Er zijn afspraken gemaakt in Europa over de aanlandplicht.
Daar is Nederland ook aan gehouden. Ik wil wel de maximale rek en
ruimte zoeken om het uitvoerbaar te laten zijn, zoals ik net heb aangegeven. Ik wil dus ook bekijken wat voor alternatieven er zijn. Daarvoor
werken we ook met de sector samen. Tot zover de aanlandplicht,
voorzitter.
De voorzitter:
Dan gaan we naar de Noordzee, volgens mij.
Minister Schouten:
Ja. Er zijn meerdere vragen gesteld over de Noordzeevisie. Mevrouw
Dik-Faber heeft gevraagd hoe ik samen met de visserijsector en de
wetenschap kwetsbare mariene gebieden ga beschermen. Zij vraagt ook
of ik kans zie om bij de windparken juist te werken aan herstel van de
biodiversiteit onder water en of ik in gesprek wil met de sector over de
mogelijkheden en de risico’s van medegebruik. De biodiversiteit in de
Noordzee staat onder druk. Daarom richt ik me op het beschermen van de
meest kwetsbare gebieden, die op basis van de best beschikbare
wetenschappelijke kennis zijn geselecteerd. Tegelijkertijd hecht ik veel
waarde aan het belang van de visserij. Daarom is bij het selecteren van de
gebieden nadrukkelijk rekening gehouden met de belangen van de sector.
Nieuwe windparken kunnen natuur onder water helpen versterken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

28

Daarom is onder meer in de kavelbesluiten voor vier windparken voor de
Zeeuwse kust al een inspanningsverplichting opgenomen om de parken
natuurinclusief te ontwerpen en te realiseren. We werken dat beleid nog
verder uit, ook voor toekomstige windparken.
De heer De Groot vraagt wat ik me voorstel bij de niet-noemenswaardige
bodemberoering. De kabinetsambitie is om 10% tot 15% van de bodem in
de Noordzee te gaan beschermen. Momenteel is dat nog geen 5%. Dit
raakt uiteraard ook de visserij, dus we moeten dit integraal bekijken met
het oog op de meerdere functies op de Noordzee: visserij, natuur en wind
op zee. Ik heb al aangegeven dat we veel ambities tegelijkertijd hebben op
de Noordzee. Dat betekent dus ook iets voor de bodemberoering. Daarbij
zullen we integraal moeten bekijken hoe we die ambitie met elkaar
kunnen realiseren.
Mevrouw Kröger vraagt naar de scenario’s van het PBL. De heer Moorlag
heeft daar ook naar gevraagd vanwege de toenemende drukte op de
Noordzee. Hoe kunnen we dat nou op een slimme manier gaan combineren? In een brief van juni 2017 heeft de Minister van I en M, mede
namens de toenmalige Staatssecretaris van EZ, aan de Kamer toegezegd
te komen met een strategische agenda voor de Noordzee in 2030. Het is
de intentie van de Minister van IenW en mijzelf om dit najaar die
strategische agenda voor de Noordzee in 2030 en het daarbij behorende
uitvoeringsprogramma aan de Kamer te sturen. Hierin worden de vragen
beantwoord die meerdere fracties gesteld hebben, bijvoorbeeld hoe we
dat allemaal met elkaar gaan combineren. We gaan integraal kijken naar
de afstemming tussen natuurherstel, wind op zee volgens de routekaart,
het accommoderen van een duurzame visserijsector op de Noordzee, de
aquacultuur en andere gebruikers zoals de scheepvaart, Defensie et
cetera. We kijken dan ook nog wat verder richting 2050. De strategische
agenda is de opmaat naar besluitvorming in het kader van de NOVI en de
uitwerking op programmaniveau binnen de Omgevingswet. Het voortouw
ligt bij de Minister van IenW, maar ik ben daar zeker zeer nauw bij
betrokken vanwege de diverse doelen die ook op ons beleidsterrein
liggen.
De heer Geurts zegt dat er in zijn beleving niet zo heel veel regie is bij het
plan voor de Noordzee tot 2030. Hij vroeg of ik ga bekijken hoe de regie
versterkt kan worden. De collega van IenW heeft het voortouw, zoals ik al
heb aangegeven. Die heeft ook het traject ingezet. Hier komen natuur,
visserij en energie bij elkaar. De visserij en andere stakeholders hebben
hier nadrukkelijk een rol in. Zij praten ook mee. Ik zal me ervoor inzetten
dat dit voldoende gebeurt. De regie ligt dus bij mijn collega van IenW,
maar ik heb hier ook nadrukkelijk een rol in. Tot zover de regie.
Ik zal gelijk wind op zee meepakken. De VVD en het CDA vragen naar de
lengte van de boten. Hoe gaan we ervoor zorgen dat de doorvaart ook
voor grote schepen geborgd is? De uitrol van de offshore windparken in
de komende jaren zal impact hebben op de visserij. Het is dus heel goed
om daarop te letten. We zijn ons daar enorm van bewust. Vanaf 1 mei
worden de bestaande windparken opengesteld voor doorvaart van
schepen tot 24 meter. Deze openstelling wordt over twee jaar geëvalueerd. Dan bekijken we ook wat we met de grotere schepen kunnen doen.
Bij de nieuwe parken, die nog ontwikkeld moeten gaan worden, zijn de
afstanden tussen de molens groter, waardoor er ook meer ruimte is voor
grotere schepen. Met de ervaringen die we nu opdoen met de huidige
windparken, gaan we bekijken wat dat betekent voor de uitrol van de
volgende windparken.
De heer De Groot heeft gevraagd hoe we ervoor gaan zorgen dat de
natuur wordt beschermd bij de uitrol van al die windparken en hoe we de
investeringen gaan combineren. Hij vroeg wat voor beelden ik heb
rondom de aanbesteding. Bij de uitrol van wind op zee wordt rekening
gehouden met natuur en wordt ook gekeken naar medegebruik, bijvoorbeeld via pilots van Stichting De Noordzee en het herintroduceren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

29

oesters. Er wordt dus al gekeken naar dat soort combinaties en we gaan
ook kijken hoe we dit een plek kunnen geven bij de aanbesteding en de
investeringen.
Tot mijn grote verrassing was de heer Madlener ook geïnteresseerd in de
natuurontwikkeling rondom de windparken. Ik denk dat ik in mijn
antwoord op de vraag van de heer De Groot al heb aangegeven hoe we
dat slim zullen gaan combineren. Dat waren mijn antwoorden over de
Noordzee, wind op zee en alles wat daarbij komt kijken.
De heer Weverling (VVD):
Ik begrijp dat er over twee jaar het doorvaren van schepen tot 24 meter
geëvalueerd gaat worden. Dat is op zich helder. De Minister verwacht dus
niet dat schepen langer dan 24 meter voor die tijd toestemming krijgen
om daar doorheen te varen, als ik het goed begrijp. Maar ik vroeg in
eerste termijn welke afweging het kabinet heeft gemaakt. Moet ik daaruit
opmaken dat de schepen te lang zijn? Welke afweging maakt dat het tot
nu toe niet wordt toegestaan?
Minister Schouten:
Die windparken staan er natuurlijk al. We hebben het dus over de
bestaande windparken. Bij de nieuwe windparken gaan we nadrukkelijk
kijken wat dat voor de grotere schepen betekent. Daar betrekken we ook
de ervaringen bij die we opdoen met de pilot bij de bestaande
windparken.
De heer Weverling (VVD):
Dat snap ik, maar wat is erop tegen om schepen van 30 meter erdoorheen
te laten varen? Het MDV-schip dat collega Geurts noemde, is 30 meter
lang, meen ik.
Minister Schouten:
Dat heeft natuurlijk met schade te maken. Kun je op een veilige manier
door die windparken heen gaan? Dat zijn natuurlijk de ingewikkelde
discussies tussen de parken en de kabels enerzijds en de schepen
anderzijds. Ik heb er alle begrip voor dat zij daar willen varen, maar het is
echt de vraag hoe we dat veilig en schadeloos kunnen doen.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
De Minister gaf aan dat bij het selecteren van gebieden voor wind op zee
rekening is gehouden met visserijbelangen. Ze geeft ook aan dat haar
ministerie en zijzelf persoonlijk betrokken zijn bij de toekomstvisie voor de
Noordzee en dat zij zal toezien op de visserijbelangen. Ik vind dat heel
belangrijk, want ik krijg nu van verschillende kanten terug dat de vissers
het gevoel hebben dat het voor hen vissen op een postzegel wordt. Ze
zeggen ook dat de manier waarop zij zich georganiseerd hebben, namelijk
in wat kleinere organisaties, maakt dat zij niet een gelijkwaardige
gesprekspartner zijn in dat hele proces. Mijn vraag aan de Minister is of zij
dat herkent. Hoe zouden we de visserijsector daarin kunnen ondersteunen?
Minister Schouten:
Ik heb aangegeven dat de regie bij de Minister van IenW ligt, maar dat ik
daar ook een nadrukkelijke rol in heb. Ook vanuit mijn verantwoordelijkheid zal ik de visserijbelangen inbrengen, net als de natuurbelangen,
want daar ga ik ook over. Ik zal er ook op toezien dat de vissers een stem
hebben in dat proces.
De voorzitter:
Dan gaan we nu naar het onderwerp IJsselmeer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

30

Minister Schouten:
Dat klopt, een onderwerp dat altijd veel discussie heeft opgeleverd en de
gemoederen nog steeds bezig houdt. Ik heb onlangs, op donderdag
22 maart, een bestuurlijk overleg gehad over het IJsselmeer en de
IJsselmeervissers. Daar heeft Wageningen Marine Research zijn jongste
rapport over de toestand van de schubvisbestanden op het IJsselmeer
gepresenteerd. Dat rapport heeft de Kamer gisteren ontvangen. Het
rapport bevestigt het beeld van vorig jaar. De verdere achteruitgang van
de bestanden is weliswaar gestopt, maar van herstel is nog nauwelijks
sprake. WMR adviseerde in 2017 om de vangst en de inspanning met 36%
te verminderen. Vorig jaar waren de vissers ook bereid om daar zelf
verantwoordelijkheid voor te nemen en invulling aan deze maatregelen te
geven door middel van het u wel bekende plan B. Aan het einde van het
eerste seizoen, dus vorige week, hebben we in het bestuurlijk overleg de
balans opgemaakt. Waar staan we? Alle partijen in dat bestuurlijk overleg
– de Vogelbescherming, de provincies, de STIJ, maar ook de PO – hebben
aangegeven dat plan B geen toekomst meer heeft. Het is een plan
waarvoor de bereidheid en het draagvlak bij alle partijen aanwezig moet
zijn om het te kunnen laten slagen. Ik zie dat enkele vissers de afspraken
echt zijn nagekomen, maar over het geheel is het beeld zeer teleurstellend. Ik zeg dat echt met pijn in mijn hart. De voortgang is onvoldoende. De vissers hebben met hun eigen plan B een kans gehad, maar ze
hebben die niet gegrepen.
Voor komend seizoen wordt het daarom ook wel moeilijk voor de
provincies om een vergunning volgens de Wet natuurbescherming af te
geven. Daarmee ligt het risico op tafel dat er komend seizoen niet gevist
gaat worden op schubvis in het IJsselmeer. Laten we ook niet vergeten
dat het IJsselmeer een Natura 2000-gebied is voor de vogels. Ik heb een
goed en indringend gesprek gehad met alle partijen van het bestuurlijk
overleg. Ik wil nogmaals herhalen dat ik zeer waardeer dat de partijen hun
nek hebben uitgestoken in dit hele proces; allemaal, iedereen. De PO, de
Vogelbescherming, de sportvissers, de provincies en de STIJ: iedereen
heeft geprobeerd hier een succes van te maken. Dat waardeer ik enorm.
Maar ik zie ook wel dat de situatie op dit moment zeer ingewikkeld is
geworden. We hebben afspraken gemaakt in dat bestuurlijk overleg om
nog een keer goed bij elkaar te gaan zitten om te kijken welke mogelijkheden we nog hebben. Ik heb zelf ook gezegd, vanuit mijn positie, dat we
dit met open vizier moeten doen. Ik ben bereid om alle opties op tafel te
leggen. Ik weet niet of het allemaal haalbaar is, zeg ik er ook maar meteen
bij. Ik heb ook aan de andere partijen gevraagd welke mogelijke oplossingen, tussenoplossingen of wat dan ook er zijn, om zo te kijken wat we
nog kunnen doen om tot nieuwe afspraken te komen over een duurzame
sector die oogst uit de rente, die transparant en maatschappelijk verantwoord werkt en die de impact op dit Natura 2000-gebied tot een minimum
beperkt. Zoals gezegd liggen daarbij alle opties wat mij betreft op tafel.
Ik zal dit heel snel in een nieuw bestuurlijk overleg bespreken, want de
termijn van de vergunningen knelt. Die wordt korter, dus we moeten hier
snel duidelijkheid over krijgen. Over die uitkomst zal ik u ook informeren.
Maar ik geef nog één keer aan dat het zoeken naar nieuwe afspraken
alleen tot resultaat gaat leiden als de vissers ook zelf initiatief en verantwoordelijkheid nemen en als alle partijen in het BO er ook vertrouwen in
hebben. Dat wil ik nogmaals benadrukken.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter?
De voorzitter:
Nee, meneer Bisschop, u hebt uw interruptie al gehad.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

31

De heer Futselaar (SP):
Ik heb ze keurig opgespaard, voorzitter. De Minister begon zo goed, met
teleurstelling over hoe het is gegaan, met de constatering dat het is
mislukt en ook met de constatering dat er misschien geen vergunningen
kunnen worden afgegeven onder de huidige omstandigheden. En dan
zegt ze toch: we moeten nog eens goed met elkaar gaan praten. Ik begrijp
wel dat de Minister het wat anders bedoelt. Ik heb in dit debat ook iets
gedaan wat ik normaal niet doe, namelijk goed luisteren naar de heer
Geurts. Hij heeft volgens mij met zoveel woorden gezegd dat hij het
proces vanaf 2012 volgt en dat het eigenlijk nog geen moer is
opgeschoten. Ik denk dat ik de heer Geurts redelijk parafraseer. Dat gevoel
begint nu weer te komen. Ze gaan weer rond de tafel. Er komt een plan, of
een oplossing, of een ... Op een gegeven moment moet je misschien als
politiek verantwoordelijke ook met je vuist op tafel slaan en zeggen: zo
gaan we het doen; voer het maar uit en als je het niet uitvoert, is daar de
deur, of de Afsluitdijk, of wat dan ook. «Het kan zo niet doorgaan», is denk
ik een gevoel dat meerdere mensen in deze commissie hebben. Ik moet
natuurlijk tot een vraag komen, dus als de Minister dit proces zo wil
ingaan, kan ze dan in ieder geval een indicatie geven van de datum
waarop er een resultaat moet zijn, en zeggen dat er anders geen vergunningen zijn? Laten we dat dan gewoon maar hard maken.
Minister Schouten:
Als ik zeg dat alle opties op tafel liggen, gaat het ook om opties die ik in
deze commissie langs heb horen komen. De leden hebben ook een aantal
voorstellen gedaan voor hoe we ermee kunnen omgaan. Ik zeg daar dank
voor, want die opties nemen we ook allemaal mee. De heer Futselaar zegt
dat we weer doorgaan met een soort noodverband, maar ik weet
helemaal niet of dat zo is. Ik wil alleen dat we met elkaar kijken op welke
manier we uit deze impasse kunnen komen. Ik hoor hier verschillende
voorbeelden en opties voorbijkomen. Die zullen we er ook bij betrekken.
Er wordt gesuggereerd dat het weer, in mijn woorden, een soort houtjetouwtjeoplossing wordt, maar dat weet ik helemaal nog niet. Dat gesprek
gaan we juist met elkaar aan om te kijken wat eruit komt. We kunnen nu
opeens zeggen «sorry, we doen helemaal niks meer; klaar», maar dan zal
een deel van uw Kamer hier vragen – en dat snap ik ook wel – hoe het zit
met het cultuurhistorische gedeelte van de IJsselmeervisserij en met de
sanering. Dat zijn allemaal zaken die we ook op tafel moeten krijgen.
De heer Futselaar (SP):
Maar dit is niet zomaar opeens. Dit is een proces van zes jaar, waarin een
nieuw plan, een plan van de sector, is gestrand. Dat heeft de Minister ook
geconstateerd. Op een gegeven moment moet je dan toch zeggen: we
gaan alle partijen er niet meer bij betrekken; we gaan vanuit ons ministerie over ons IJsselmeer, dat van ons is; we gaan gewoon beleid maken
en besluiten wat er gaat gebeuren, in plaats van iedereen erbij te
betrekken. Hoe moeilijk is het om 60 vissers op één lijn te krijgen? Als ze
dat niet willen, willen ze dat niet en dan heeft dat consequenties. Vindt de
Minister dat ook?
Minister Schouten:
De heer Futselaar impliceert dat al die vissers zich niet aan de regels
hebben gehouden. Ik heb al gezegd dat dat niet zo is. Dat is bijvoorbeeld
een van de discussies die wij voeren. Er zijn vissers die netjes hebben
gedaan wat wij hebben gevraagd. Als ik mijn handen ervan aftrek en zeg
dat het klaar is, raak ik ook dat soort vissers. Dit is dus iets wat we dieper
moeten doordenken. Het gaat me niet om het ontlopen van verantwoordelijkheden. Daar ben ik totaal niet op uit. Maar ik wil wel dat dit een net
en zorgvuldig proces is tot waar we uiteindelijk gaan komen. Hoe snel
gaan we dat dan doen? Ik denk dat we ongeveer over een maand,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

32

anderhalve maand wel meer zicht moeten hebben op wat eruit gaat
komen. Want zoals gezegd, anders komen we met de vergunningverlening in de knel.
De heer Moorlag (PvdA):
Ik zie dat er jarenlang gepraat is. En ik ben het met collega Futselaar eens:
wat ga je doen als jarenlang praten niks oplost? Dan kan het antwoord
niet zijn: nou, we gaan nog maar eens een keer praten. Dat hoor ik de
Minister zeggen. Ik begrijp het wel. Er zal moeten worden gecommuniceerd. Volgens mij is er in de commissie ook een breed draagvlak om nu
toch in te grijpen. Het signaal moet zijn dat er echt een sanering moet
komen. Het kan naar mijn smaak niet zo doorgaan. Langzamerhand zijn er
meer mensen bezig om dit te reguleren dan dat er überhaupt vissers zijn.
Als je kijkt welke inspanningen, ook financiële inspanningen, zoals
onderzoekskosten, worden geleverd, zie je dat de zaak helemaal uit
verhouding is. Deelt de Minister mijn opvatting dat het zo uit verhouding
is dat je kunt zeggen dat hierbij de kerk hoger is geworden dan de toren?
Minister Schouten:
Die uitspraak kende ik nog niet. Kerken en torens spreken mij natuurlijk
altijd aan, dat begrijpt u.
De voorzitter:
U mag een keer deelnemen in onze fractie. Hij heeft er nog meer, kan ik u
vertellen.
Minister Schouten:
Heel goed. Natuurlijk zie ik dat er de afgelopen jaren veel gesproken is. Ik
heb volgens mij net mijn teleurstelling uitgesproken over het resultaat dat
er is gekomen. U noemt nu één voorbeeld over een sanering. Het zijn
allemaal opties die nu op tafel komen te liggen. Ik vind dat we op een
ordentelijke manier met elkaar moeten wegen welke opties we nog
hebben. Ik geef het ook even terug aan uw Kamer. Ik meende dat de heer
De Groot zei dat juristen zich maar eens moeten voegen naar wensen in
plaats van dat ze allerlei blokkades oproepen. Ik houd hier toch even een
pleidooi voor de juristen. Ik hoor het vaker: juristen krijgen de schuld van
regelgeving die politici afspreken. Dat vind ik niet fair. Juristen kijken
alleen maar wat er kan binnen de regels die gesteld zijn en die op een
democratische manier tot stand zijn gekomen. We moeten naar onszelf
kijken.
De voorzitter:
De heer Moorlag?
Minister Schouten:
Nee, voorzitter. Ik wil hier toch even mee door, want ik ben twee vragen
ineen aan het beantwoorden. Ik ben alles aan het doen om te kijken wat er
kan, ook juridisch en met maximale rek. Maar ik kan niet aan het onmogelijke gehouden worden. Dat zeg ik er ook bij. Twijfel niet aan de bereidheid
om naar dat soort opties te kijken. Daarbij merk ik ook nog op dat ik niet
meteen al het geld waar uw leden bij een sanering om vragen, in een
achterzak heb zitten.
De heer Moorlag (PvdA):
Misschien geen geoormerkt geld. Maar kijk eens naar alle financiële
middelen die er nodig zijn voor de vergunningverlening, voor
handhaving, voor toezicht, voor de rechterlijke macht, voor passende
beoordelingen, en noem maar op, en kijk naar alle bestuurlijke drukte die
er om enkele tientallen vissers heen is georganiseerd. Dan is mijn vraag
aan de Minister om de signalen uit deze commissie als aanmoediging te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

33

zien om eindelijk eens te komen tot een vorm van sanering in de
IJsselmeervisserij.
Minister Schouten:
Ik heb al aangegeven dat alle opties op tafel liggen.
De voorzitter:
De heer De Groot heeft nog een vraag.
De heer De Groot (D66):
De Minister heeft uitstekende juristen. Geen enkel kwaad woord daarover.
Maar er zijn twee soorten juristen. Er zijn «het kan niet»-juristen en er zijn
«het kan wel»-juristen. Misschien kunt u daar nog eens naar kijken, want
volgens mij is alles wel mogelijk binnen de wet. Vis en bezoek stinken na
drie dagen, maar dit duurt al zes jaar. De Minister zegt dat alle opties op
tafel liggen. Ik ben niet tevreden over dat antwoord, want het is juist tijd
om met minder opties door te gaan. Als we nu nog een keer alle opties
langsgaan die we ook de laatste jaren hebben gehad, komen we
misschien met een plan C, of met een opvolgstichting IJsselmeer. Dat zijn
absoluut opties die nu niet meer aan de orde zijn. Het is duidelijk. We
hebben zes jaar doorgemodderd. Er zijn nog maar een paar opties over.
Die tekenen zich heel duidelijk af, ook gezien de omvang van de problematiek. De overzichtelijkheid is ook beperkt. Ik wil juist aan de Minister
vragen om niet meer alle opties op tafel te leggen en met wat er in haar
macht ligt gericht te werken aan een oplossing.
Minister Schouten:
Ik heb een afspraak gemaakt met alle partijen die bij het bestuurlijk
overleg aan tafel zitten. Ik hecht eraan om die afspraak ook na te komen.
Het is een afspraak waarin we gewoon met elkaar toewerken naar
duidelijkheid, ook voor de langere termijn. We hebben het hier nu
allemaal over de korte termijn, maar er zit natuurlijk ook een langeretermijnkant aan. Ik hecht eraan om juist op die manier met elkaar tot een
oplossing te komen. Dat zal dus niet heel lang duren. Ik heb al aangegeven dat dit binnen een maand of anderhalve maand zal moeten
gebeuren.
Voorzitter. De heer De Groot vroeg wat we nou nog met de Stichting
Transitie IJsselmeer, de STIJ, moeten. Ik heb net al aangegeven dat het
niet alleen om de korte termijn gaat. Het gaat ook om de langere termijn
en ook om een transitie. Juist de STIJ kan daar een heel goede rol in
vervullen, ook richting de vissers. Ik zie de waarde er dus wel van in,
waarbij de vissers zelf uiteraard ook verantwoordelijkheid moeten nemen.
Mevrouw Dik-Faber merkte naar aanleiding van het onderzoek naar de
gevolgen van Natura 2000 op dat de vissers zulke hoge kosten moeten
maken. Ik wil nog even benadrukken dat het onderzoek en ook de
registratie van bijvoorbeeld de bijvangsten onderdeel uitmaakten van hun
eigen plan, van het plan B dat ze zelf destijds hebben afgesproken. Zij
wisten wat ze afspraken. Ik zie dat partijen zich daaraan hebben gehouden
en dat een deel van de vissers zich daar niet aan heeft gehouden. Dan
vind ik het ingewikkeld worden om te zeggen dat het allemaal zo
gecompliceerd is. Men wist waar men voor tekende.
De SGP heeft gevraagd of ik niet kan bemiddelen voor de verlenging van
het plan B. Ik heb net al aangegeven hoe ik de route voor me zie. We
wisten dat alle partijen zich zouden moeten committeren aan plan B en
dat het niet door kan gaan als dat onvoldoende zou gebeuren. Alle
partijen in het bestuurlijk overleg, inclusief de PO, zijn ook tot die
conclusie gekomen.
Ik denk dat ik de meeste vragen van mevrouw Kröger over de toekomst
inmiddels heb beantwoord. De heer Madlener heeft nog een vraag over
de quota gesteld. Hoe zit het met de quota in het IJsselmeer? Voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

34

IJsselmeer zijn er geen quota. De sturing vindt plaats via de netten. De
STIJ bekijkt ook de mogelijkheid tot instelling van quota. Het is dus een
van de opties, maar die quota bestaan op dit moment nog niet.
Voorzitter. Volgens mij heb ik alle vragen op dit onderdeel beantwoord.
De voorzitter:
De heer Geurts heeft nog een vraag.
De heer Geurts (CDA):
Nou, meer een interruptie die ik opgespaard heb. Ik probeer de kerk weer
wat in het midden te krijgen. Het IJsselmeer is een erfenis van de
voorgangers van deze Minister, die grote woorden hadden maar die het
ook niet gered hebben. Ik ben al blij om te constateren dat deze Minister
geen grote woorden heeft, maar echt op zoek is naar oplossingen, want
dat was in het verleden nog weleens anders. De Minister geeft aan dat er
goeden en kwaden zijn. Ik heb daar de volgende vraag bij. Is het mogelijk
om voor de goeden wel een Nb-vergunning af te geven? Een tweede
daarvan afgeleide vraag is: op welke termijn zou de Minister de Kamer
duidelijkheid kunnen geven over hoe we verdergaan met het IJsselmeer?
Minister Schouten:
Voorzitter. De heer Geurts heeft al een aantal punten meegegeven. Ik heb
net al aangegeven dat ik daar dankbaar gebruik van maak, ook in de
opties die we op tafel leggen. Dat nemen we dus ook mee. Dat geldt ook
voor de vraag of er een onderscheid kan worden gemaakt tussen de
goeden en de slechten. Dat zijn allemaal vragen die op tafel liggen. Ik heb
al aangegeven dat we binnen een maand tot anderhalve maand duidelijkheid moeten geven, omdat de termijnen met de vergunningen anders
sowieso niet haalbaar zijn.
De voorzitter:
Dat is voldoende. Dan gaan we naar het blokje spiering.
Minister Schouten:
Meerdere Kamerleden hebben gevraagd naar het onderzoek naar het
spieringbestand in het IJsselmeer. In het IJsselmeer is er al sinds 2009
geen mogelijkheid meer tot spieringvisserij, maar we hebben natuurlijk
nog wel de spieringvisserij in de Waddenzee. Die is wel toegestaan. Er
gaat nu ook een onderzoek van start naar een nieuw afwegingskader. Dat
wordt opgepakt door Wageningen Marine Research. Ik zal de sector dit
jaar informeren over een nieuw afwegingskader onder de Visserijwet voor
de visserij op spiering. Ik kan daar nu dus nog niet op vooruitlopen, maar
ik wil hierbij ook wel enig realisme tentoonspreiden. Ik wil dus niet te
hoge verwachtingen hebben. We moeten ook kijken naar de visstand, naar
de situatie van de spiering. Er komt dus een nieuw afwegingskader,
waarbij ik WMR ook om advies heb gevraagd. Dat wacht ik af voordat ik
de Kamer hierover nader informeer.
Mevrouw Arissen vroeg of we niet een onmiddellijk verbod kunnen
instellen voor de vangst op spiering bij de sluizen. Anders gezegd: is het
mogelijk om daar gelijk al alles dicht te gooien? Vanuit wetenschappelijk
onderzoek is er momenteel geen aanleiding voor een onmiddellijk verbod.
Zoals gezegd, neemt WMR de spieringvangst op de Waddenzee wel mee
in het onderzoek naar een alternatief afwegingskader. We gaan dus wel
wat breder kijken. Maar op dit moment ga ik het niet verbieden.
Voorzitter. Dit was de spieringvisserij. Dan heb ik nog een blokje met
overige vragen.
De voorzitter:
Mevrouw Arissen, u had maar één interruptie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

35

Mevrouw Arissen (PvdD):
Maar die heb ik niet gebruikt, voorzitter. Ik heb een antwoord op een vraag
gemist.
De voorzitter:
U heeft ’m omgebouwd tot een interruptie. Ik sta u één vraag toe, maar
dan geen vervolgvraag.
Mevrouw Arissen (PvdD):
De Minister wil geen verbod op spieringvangst rondom de Afsluitdijk. Nu
is het zo dat die acht schepen zeven dagen per week de paairijpe
spieringen wegvangen. Is de Minister het met mij eens dat dat er de
oorzaak van is dat er geen spiering meer in het IJsselmeer zit? Is zij het
met mij eens dat die praktijk aan banden moet worden gelegd voor het
voortbestaan van de visstand?
Minister Schouten:
Die vraag heb ik net proberen te beantwoorden. Ik heb aangegeven dat
wij WMR gevraagd hebben om advies te geven over een nieuw
afwegingskader. Daarin betrekken we dit soort onderdelen ook. Maar ik
heb nu geen aanwijzing om deze visserij te stoppen.
Voorzitter. Ik ga heel smooth over naar de plasticsoep en de vistuigen.
Daar hebben enkele leden vragen over gesteld. Zoals u weet, valt het
onderwerp zwerfvuil, ook in zee, onder de Staatssecretaris van IenW. Ik
ben bereid om deze vragen naar haar door te geleiden om te kijken wat zij
daarmee kan. Wij zijn wel medeondertekenaar van de green deal visserij
en het Global Ghost Gear Initiative. Daarin is ook de overeenkomst
opgenomen om alles op te ruimen. Het primaat voor deze discussie ligt bij
de Staatssecretaris. Ik zal de vragen dus aan haar overbrengen.
Mevrouw Kröger vraagt of ik de percentages herken en of ik kan bezien of
er een statiegeldsysteem kan worden geïntroduceerd op visnetten en
dergelijke. Ik zal deze vragen ook doorgeleiden naar de Staatssecretaris
van IenW.
Dan kom ik bij de visserij in het benedenrivierengebied. Ik weet dat daar in
de afgelopen jaren veel over te doen is geweest. Er zijn ook verschillende
rechtszaken vanuit de sportvisserij gevoerd met als inzet om de beroepsvisserij hier te beperken. Vanuit ons departement is in al die rechtszaken
betoogd dat de beroepsvisserij duurzaam is. En dat is in al die gevallen
ook door de rechter zo beoordeeld. Daarmee is ook de juridische
duidelijkheid ontstaan. Het kan, het mag, en dat is ook door de rechter zo
uitgesproken. De huidige beroepsvisserij kan daar blijven bestaan en
daarmee worden de belangen van de sportvisserij niet geschaad.
De heer Bisschop vraagt: moeten we dan niet kijken of we van de huidige
tweejarige toestemming over moeten gaan naar zesjarige overeenkomsten? Dat maakt niet zo heel veel uit voor de vraag of er al dan niet
een rechtszaak gevoerd kan worden. Ook bij zesjarige overeenkomsten
kunnen die rechtszaken gevoerd worden. Dat is nu eenmaal de systematiek in Nederland. Het is dus geen waarborg dat er daarmee minder
rechtszaken komen. Tegelijkertijd is de juridische duidelijkheid nu ook
gerealiseerd door middel van die uitspraken en heeft de beroepsvisserij
op dit punt ook gewoon duidelijkheid.
De voorzitter:
Sorry, geen interruptie.
Minister Schouten:
Die duidelijkheid is nu geboden door de rechter. De juridische duidelijkheid is er dus. Er kunnen altijd motieven zijn, er kunnen altijd andere
redenen zijn om weer rechtszaken te gaan beginnen. Dat kan soms
eindeloos doorgaan. Nou ja, niet eindeloos, er kan om vele redenen weer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

36

met een nieuwe rechtszaak begonnen worden. Dat hangt niet alleen
samen met de duur van de vergunning.
In het kader van dierenwelzijn heeft een aantal leden gevraagd naar de
vissen en de zienswijze van de RDA. De zienswijze is op 7 maart jongstleden aangeboden. Ik zal mijn reactie hierop meenemen in de toegezegde
beleidsbrief dierenwelzijn die ik voor de zomer naar de Kamer zal sturen.
Mevrouw Kröger vroeg naar het herstel van de zeebaars. Het toezicht op
de vangst van zeebaars wordt meegenomen in de reguliere controles
door de toezichthoudende diensten, zoals de NVWA en de Waddenunit.
Daar wordt dus op toegezien.
De heer Madlener vroeg naar vissen met lood. Hij is echt groener dan ik
dacht; hij begon al aan een heel pleidooi voor groen bij de windparken en
heeft het nu over het lood. Ik kan hem geruststellen: er is op dit punt een
green deal afgesproken met de sportvissers, waarin de partijen uitspreken
om de bewustwording van de alternatieven te vergroten. Er zal een
cultuuromslag nodig zijn, maar we hebben daarover afspraken gemaakt
met de sportvissers. Meneer Madlener kan natuurlijk als eerste stoppen
met het vissen met lood. Dan kan hij het goede voorbeeld geven.
Er zijn verschillende vragen gesteld over de brexit. Eigenlijk kwamen alle
vragen erop neer wat ik eraan doe en wat onze mogelijkheden zijn om een
beetje druk op het VK te zetten. Zoals de Kamer weet, is het team-Barnier
hiermee bezig, ook in de onderhandelingen. De transitieperiode is net
verlengd. Ik denk dat het goed is als Europa op dit punt één blok blijft
vormen, want dan heb je de meeste tegenmacht tegenover het VK en
kunnen we niet uit elkaar gespeeld worden, waarbij het ene land wel wat
rechten krijgt en het andere land niet. Als wij daar duidelijk één blok zijn,
wordt het voor het VK moeilijker om daartegenop te boksen. Tot nu toe
heeft het op onderdelen ook zo gewerkt. Wat kunnen we ervoor in de
plaats geven? Ik denk dat de heer Futselaar daar zelf al een voorzet voor
gaf: markttoegang versus toegang tot de wateren. Dat is de uitruil die wij
doen. Als het VK nog markttoegang wil tot Europa, zal het een onderdeel
zijn van de discussie dat wij toegang tot de wateren willen hebben. Dat is
de uitruil die wordt genoemd, overigens ook door het team-Barnier.
Mevrouw Dik-Faber heeft gevraagd of wij al ideeën hebben voor het
innovatiefonds en de drie keer 5 miljoen die in het regeerakkoord wordt
genoemd. We hebben een eerste verkenning gedaan, waarbij we ook
hebben gesproken met vertegenwoordigers van de visserijsector, de
ngo’s en onderzoekers. Dit heeft enkele denkrichtingen opgeleverd die we
nu nader aan het bestuderen zijn. De komende maand zullen we met nog
meer stakeholders spreken en denkrichtingen uitwerken. Zoals toegezegd
zal ik de Kamer hierover voor de zomer informeren. Ik wil ook goed kijken
hoe we kunnen voorkomen dat we met nationaal geld financieren wat ook
met Europees geld kan worden gefinancierd, want anders laten we
onnodig Europees geld liggen. Ik kijk dus vooral naar datgene wat niet
vanuit Europees geld kan worden gefinancierd, waarbij ik uiteraard ook
een rol zie voor de kennisinstellingen bij het opzetten en begeleiden van
onderzoeksprogramma’s. Mevrouw Dik-Faber sprak daarover. Ik ga dus
ook kijken naar de rol van matchmaking.
Meerdere leden hebben er aandacht voor gevraagd dat op tijd moet
worden begonnen met nadenken over het gemeenschappelijk visserijbeleid. De discussie over de hervorming van het GVB in 2022 speelt
momenteel nog niet, maar zal naar verwachting in 2019 starten. Dan
zullen wij uiteraard onze inbreng leveren. Ik vind het van belang om het
GVB resultaatgericht in te richten met oog voor vereenvoudiging, maar ik
wil me eerst nog richten op de uitdagingen die nu op ons afkomen, zoals
de volledige invoering van de aanlandplicht. Met dat soort punten zijn we
al genoeg tijd kwijt.
De heer Geurts vroeg naar de illegale glasaalhandel. Hij gaf aan dat in de
helft van de gevallen glasaal illegaal wordt geëxporteerd uit de EU. Dat
cijfer is mij niet bekend, moet ik zeggen, maar als het zo is, is dat uiteraard

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

37

zorgelijk. Nederland zet zich in voor de aanpak van de illegale export van
aal. Sinds 2007 staat aal ook op de lijst van Cites, het verdrag inzake de
handel van beschermde diersoorten. Douane, OM en NVWA werken
samen met de EU-collega’s om hiertegen op te treden. Cites heeft onlangs
onderzoek opgestart naar de effectiviteit van het opnemen van aal op de
Cites-lijst. Als dat nodig is, zal ik ook aandacht vragen voor extra controle.
Tot zover, voorzitter.
De voorzitter:
Daarmee is een einde gekomen aan de eerste termijn van de kant van de
Minister. De heer Geurts neemt in tweede termijn het voorzitterschap
over. De spreektijd bedraagt anderhalve minuut per Kamerlid. Ik wens u
een fijne avond.
Voorzitter: Geurts
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de heer Weverling. Hij spreekt namens de
VVD-fractie.
De heer Weverling (VVD):
Dank u wel, voorzitter. Dank aan de Minister voor de uitgebreide beantwoording. Ik denk dat wij kunnen constateren dat er goed werk wordt
geleverd vanuit het ministerie. Ik krijg graag toch nog wat verduidelijking
over de 62 vergunningen voor het pulsvissen. Het waren er eerst 84; de
eerste 22 hoeven niet mee te werken aan onderzoek. Moeten die andere
62 allemaal, stuk voor stuk, aan het onderzoek meewerken? Dat is mij niet
helemaal duidelijk geworden.
Het proces inzake de onderhandelingen is nog gaande. Dat proces moeten
we niet te veel verstoren. Het is fijn dat de Minister stevig afstand neemt
van de beeldvorming in de media en het besluit van Europa. Ik denk dat
dat goed is.
Dan de aanlandplicht. Ik ben er voor mezelf nog niet helemaal achter wat
de meerwaarde is van het aanlanden van vis die niet wordt geconsumeerd. Misschien kan de Minister daar nog een reflectie op geven.
Het lijkt me prima dat de Minister de uitruil met betrekking tot de wateren
als inzet heeft bij de brexit.
De windmolenparken ...
De voorzitter:
Uw laatste zin.
De heer Weverling (VVD):
Gaat het zo snel?
De voorzitter:
Ja, u had anderhalve minuut.
De heer Weverling (VVD):
Jeetje!
De voorzitter:
Dank u, meneer Weverling! Nee, u krijgt nog een laatste zin.
De heer Weverling (VVD):
Als u de windmolenparken en die 24 meter dan aansnijdt, voorzitter, denk
ik dat ik alles heb gehad.
Dank u.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

38

De voorzitter:
Dank u. Het woord is aan de heer De Groot. Hij spreekt namens de
D66-fractie.
De heer De Groot (D66):
Voorzitter. Ik dank de Minister voor de beantwoording van de vragen. Het
is mij nog niet helemaal duidelijk wat zij verstaat onder «niet-noemenswaardige bodemberoering». Wat verstaat zij daar inhoudelijk onder?
Het andere punt ging over het IJsselmeer. Ik denk dat dit de meesterproef
wordt voor deze Minister, waarin zij kan laten zien dat zij in tegenstelling
tot haar voorgangers in staat is om te zeggen: jongens, dit gaan we doen
en zo gaan we het oplossen. Ik hoop dat het aantal oplossingen en opties
zich beperkt tot de kern, namelijk de disbalans tussen de vangstcapaciteit
en de hoeveelheid vis in het IJsselmeer. Ik denk dat we die eerst met
elkaar in overeenstemming moeten brengen voordat de Natuurbeschermingswetontheffing kan worden afgegeven, omdat we anders blijven
doorgaan en ondertussen met veel geld een vismigratierivier aanleggen
over de Afsluitdijk. Als er geen vis meer is, is dat toch wel een wat bizarre
situatie. Ik wens de Minister veel succes bij de oplossing van dit
probleem.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik zie dat mevrouw Kröger nog een interruptie voor u heeft. De vorige
voorzitter heeft nog niet meegegeven dat er één keer mag worden
geïnterrumpeerd, heel kort.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Mijn vraag aan de heer De Groot luidt als volgt. Hij noemt de disbalans en
het weer in balans brengen. Wat is voor D66 de belangrijkste maatregel
die de Minister op dit punt kan nemen?
De heer De Groot (D66):
Het gaat altijd over saneren. Dat kun je op een warme manier doen of op
een koude manier. Ik kan me voorstellen dat het voor alle betrokkenen
prettiger is als je dat op een warme manier doet. Dat betekent dat je
creatief moet kijken naar de fondsen. Er zit nog geld in de Stichting
IJsselmeer. Daar kun je wat creatiefs mee doen. De heer Geurts heeft
suggesties gedaan die wat mij betreft op tafel komen. Wat de financiering
betreft liggen alle opties op tafel. Voor de rest zal de Minister haar
creativiteit moeten aanwenden om de oplossing in Brussel te verdedigen.
Daar lijkt mij ook alle reden voor te zijn.
De voorzitter:
Dank. Nu is het woord aan mevrouw Dik-Faber. Zij spreekt namens de
ChristenUniefractie.
Mevrouw Dik-Faber (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. Ik dank de Minister voor alle antwoorden. Ik dank
haar voor de toezegging die ze eerder in het debat onder woorden bracht,
dat ze de visserijbelangen zal verdedigen als het gaat om de Noordzee en
alle kapers op de kust, zou ik bijna willen zeggen. De ruimtelijke belangen
zijn groot voor het toerisme, de visserij, energie et cetera.
Voorzitter, de tijd gaat snel. Over de IJsselmeervisserij hoorde ik de
teleurstelling bij de Minister. Ook mijn fractie is teleurgesteld dat plan B
geen toekomst heeft. Ik vind het goed dat er snel bestuurlijk overleg volgt.
Laten we inderdaad zorgen – ik spreek de heer Geurts na – dat de
goedwillenden niet de dupe worden, want er is een grote inspanning
geleverd door de goedwillende vissers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

39

Een ander punt: Nederlandse vissers lopen voorop in het meenemen van
gedumpt afval dat in hun netten terechtkomt. De Minister gaat in gesprek
met de Staatssecretaris van IenW. Daar ben ik blij mee. Ik heb begrepen
dat niet alleen de financiële bijdrage ter discussie staat, maar dat er
mogelijk ook Europese regelgeving in de weg gaat zitten. Dat zou jammer
zijn.
Mijn laatste punt betreft de binnenvissers. De duur van de vergunning zou
niet in de weg zitten, maar ik heb het even opgezocht. De Raad van State
moet nu nog een uitspraak doen over de zegentoestemming voor
2016–2017, dus dat loopt nog, maar nu al is er bezwaar gemaakt tegen de
zegentoestemming voor 2018–2019. Een periode van zes jaar kan dan wel
even wat rust geven voor de vissers. Graag een reactie daarop.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Moorlag. Hij spreekt
namens de Partij van de Arbeid.
De heer Moorlag (PvdA):
Dank u wel, voorzitter. Ik dank de Minister voor de beantwoording van de
vragen. Het is goed dat die Noordzeevisie er komt. Ik wil voor één punt
wel aandacht vragen en dat is de beheersautoriteit. We hebben het gezien
met de Waddenzee: daar zijn heel veel partijen, zonder dat één partij regie
en wat doorzettingsmacht heeft. Dat gaat niet werken. Ik vraag de Minister
toch wel om daarop in te zetten.
Voor de IJsselmeervisserij zijn er wat de PvdA betreft drie opties in beeld.
De eerste is saneren, de tweede is saneren en de derde is saneren. Want
anders ga je dit probleem volgens mij niet oplossen. Ik ben het er zeer
mee eens dat de goedwillenden daarbij, als het enigszins kan, ontzien
moeten worden, maar na zo veel jaren moet het toch eindelijk eens
afgelopen zijn. De Minister zit er nog maar kort, maar ik denk dat het een
onvermijdelijke conclusie is dat ze daar echt mee aan de slag moet gaan.
Dan een afsluitende opmerking. Dat er regie moet komen in de visserij in
den brede – ik maakte zo-even ook de vergelijking met de Waddenzee –
illustreert de spieringvisserij wel. Die is in het IJsselmeer verboden, maar
de spiering die het IJsselmeer in wil zwemmen om te paaien, wordt voor
de sluis weggevangen. Ik zit nog maar kort op dit dossier, maar ik kan dit
met de grootste lenigheid van geest niet vatten, dus mijn verzoek aan de
Minister is om daar ook werk van te maken.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan geef ik het woord aan de heer Bisschop. Hij spreekt
namens de Staatkundig Gereformeerde Partij.
De heer Bisschop (SGP):
Dat klopt helemaal, voorzitter. Ik heb twee punten. In de eerste plaats het
vaststellen van de visbestanden. Ik heb daar de vinger bij gelegd. Wij
hebben daar in het verleden ook de vinger bij gelegd. Daar is geen
eenstemmigheid over. In december 2016 heeft de Kamer, breed gedragen,
een motie (29 664, nr. 168) aangenomen waarin gevraagd werd om een
second opinion. Ik lees het dictum: «verzoekt de regering, ervoor te
zorgen dat het visstandonderzoek in het IJsselmeer zodanig aangepast
wordt dat een representatief beeld van de visstand gegeven wordt en het
beleid hierop aan te passen.» Ik ben benieuwd wat er met die motie is
gebeurd. Ik kan mij voorstellen dat de Minister dat misschien niet
helemaal paraat heeft, hoewel je het bij haar maar nooit weet. Dit bedoel
ik als een compliment. Zij mag hier eventueel ook in een schriftelijke
reactie op terugkomen. Ik vind dit wel een heel basaal punt.
Het tweede punt is de zegenvisserij. Ik begrijp niet waarom die
vergunning nu niet voor een periode van zes jaar afgegeven kan worden.
Waarom zou dat per se elke twee jaar moeten zijn? Ik zou zeggen: zeker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

40

als er juridische duidelijkheid is of binnenkort komt, is er toch alle reden
om het juist op zes jaar te stellen?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank. Ik geef het woord aan mevrouw Kröger. Zij spreekt namens
GroenLinks.
Mevrouw Kröger (GroenLinks):
Dank u wel, voorzitter. Ik miste in de antwoorden van de Minister toch de
erkenning dat er op het gebied van de vergunningverlening voor de
pulskorvisserij iets echt grondig mis is gegaan en een reflectie hierop. We
gaan daar natuurlijk nog een plenair debat over voeren. Ik zie uit naar de
brief waarin de Minister het overzicht geeft van het onderzoek dat gedaan
is. Wat mij betreft komt er in die brief ook een antwoord op de vraag
waarom er 84 vergunningen nodig waren voor het onderzoek, evenals een
reflectie op hoe deze manier van vergunningverlening heeft bijgedragen
aan de uitkomsten van de stemming in het Europees Parlement.
Dan het IJsselmeer. Naar ik heb begrepen, komt hierover binnen
anderhalve maand een brief. Daarin hopen wij dan echt te zien wat de
Minister doet met de aanbevelingen uit het masterplan voor het
IJsselmeer, inclusief het aanstellen van een regisseur en de noodzaak tot
sanering.
Tot slot hoop ik dat er een brief komt van de Minister en de Staatssecretaris van IenW gezamenlijk over de rol die specifiek de visserij kan spelen
in het tegengaan van plastic vervuiling op zee.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank. Ik geef het woord aan mevrouw Arissen. Zij spreekt namens de
Partij voor de Dieren.
Mevrouw Arissen (PvdD):
Voorzitter, dank u wel. Ik begin met de beloofde brief. Wil de Minister haar
zienswijze op het rapport van de Raad voor Dierenaangelegenheden in
een aparte brief verwoorden? Een verzamelbrief voor een bomvol AO
Dierenwelzijn met 40 onderwerpen is daar namelijk minder geschikt voor,
nu het maatregelen betreft die erg veelomvattend zijn om vissenwelzijn in
al het beleid te borgen. Daar zou ik dus graag een toezegging voor willen.
Over de pulskorvisserij, de schade aan het mariene ecosysteem en de
biodiversiteit zullen wij verder spreken tijdens het plenair debat. Wat de
Partij voor de Dieren betreft zijn we daar nog lang niet over uitgepraat.
Verder zal ik moties indienen, waaronder een motie om te stoppen met
het vissen op paairijpe spiering voor de sluizen van de Afsluitdijk en een
motie om maatregelen te nemen voor de bescherming van bijvangstsoorten.
Voorzitter, dank u wel.
De voorzitter:
Dank. Ik geef het woord aan de heer Futselaar. Hij spreekt namens de
Socialistische Partij.
De heer Futselaar (SP):
Dank u, voorzitter. De laatste woorden van mevrouw Arissen beschouw ik
als het aanvragen van een VAO; anders had ik dat willen doen.
Voorzitter. Ik begin met het IJsselmeer. Ik vind de reactie van de Minister
teleurstellend. Als hier geen vaart in zit, is mijn verwachting ofwel dat het
gaat stranden voor de rechter, waar Nb-wetvergunningen worden
vernietigd, ofwel dat de provincies die vergunningen überhaupt niet
afgeven omdat zij geen risico willen lopen. Ik zou graag van de Minister

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

41

willen horen wat zij gaat doen als provincies zeggen: bekijk het maar;
geen leiderschap, dan ook geen Nb-wetvergunningen. Ook wil ik toch de
vergelijking maken met de stand van zaken in de landbouw voor de PAS,
toen er allemaal bedrijven op slot zaten en we jarenlang hebben gesleurd
om wetgeving te maken om nog iets mogelijk te maken. Dat moeten we
echt voorkomen. Daar is actie voor nodig.
Tot slot de pulsvisserij. Ik heb daar weinig over gezegd omdat daar nog
een debat over komt. Het is erg gegaan over de vraag of wij ons niet aan
de Europese regels hebben gehouden. Mensen hebben terecht kritiek: ja,
dit onderzoek is veel te laat en veel te weinig breed ingezet. Er zijn
allemaal onderzoeken geweest, maar het echte, grootschalige onderzoek
is feitelijk in 2016 begonnen, terwijl de techniek sinds 2009 wordt gebruikt
in Nederland. Ik behoor tot een partij die de pulsvisserij heeft gesteund op
grond van het wetenschappelijk onderzoek dat voorhanden was. Ik vind
het veel erger dat wij zo laat beginnen met ons wetenschappelijk
onderzoek. Ik wil gewoon antwoorden, ik wil gewoon duidelijkheid over
de pulsvisserij. Dat dat onderzoek uitgesteld is ...
De voorzitter:
Uw laatste zin.
De heer Futselaar (SP):
... is voor mijn partij en voor Nederland buitengewoon vervelend omdat
je dan geen zekerheid hebt over die nieuwe techniek. Dat is ook wat we
ons zelf hebben aangedaan hier.
De voorzitter:
Ik geef het woord aan de heer Madlener. Hij spreekt namens de Partij voor
de Vrijheid.
De heer Madlener (PVV):
Voorzitter. Mijn partij staat voor honderd procent achter de vissers in Urk
en de andere vissers die de pulsvisserij hebben omarmd. Wij zijn wel
overtuigd van de voordelen. In het charmeoffensief dat deze Minister is
gestart, heb ik gewoon geen vertrouwen. Twee dagen geleden nog deed
Macron de uitspraak: we weten wat de schade is aan visbestanden; ik
denk dat het een goed besluit is geweest om het te verbieden. Dat zegt
Macron! Als Macron dat zegt, geloof me, dan is dat niet zomaar even om
te draaien. Hij had net een overleg met premier Rutte gehad. Als dat nou
echt besproken was, had hij zich wel op de vlakte gehouden, maar hij zegt
gewoon: nee hoor, daar staan we achter en daar blijven we achter staan.
Dus ik denk dat er meer nodig is dan een charmeoffensief. Ik denk dat dit
chefsache moet worden en dat Rutte zich hiermee moet gaan bemoeien;
anders gaat het niet goedkomen.
Dan de brexit. Wat is er mis met alvast spreken met het UK? De belangen
zijn groot en ik vraag deze Minister om met de Britten te gaan praten over
de situatie na volgend jaar.
Windmolenparken op zee vinden wij schadelijk voor de visserij. Die willen
wij niet hebben.
Dan de aanlandplicht. Ik ben blij dat de Minister op z’n minst nadenkt over
wat het nut daarvan is, maar wellicht ook over wat de schade daarvan is.
Wij zijn er in ieder geval niet van overtuigd. Ik denk dat het terugzetten
van vissen, of het nou 30%, 50% of 70% is die overleeft, altijd beter is dan
dat we ze allemaal tot vismeel verwerken of wat dan ook.
De voorzitter:
En uw laatste zin.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

42

De heer Madlener (PVV):
Mijn laatste zin gaat over de IJsselmeervissers. Plan B dreigt te sneuvelen.
Dat komt door een gebrekkige handhaving. De goeden lijden hier onder
de kwaden. Dat willen wij niet. Wat ons betreft dient plan B gewoon te
worden uitgevoerd. Daar zullen we ook een motie over indienen.
Dan het loodvrij vissen. Ik wil het goede voorbeeld geven, maar de
winkels liggen vol met lood. Ik wil natuurlijk ook graag een stalen
visgereitje kunnen kopen. Maar nu ook bij de Lidl is het lood, lood en nog
eens lood. We praten hier al tien jaar over.
De voorzitter:
Kunt u afronden?
De heer Madlener (PVV):
Ja.
De voorzitter:
Ik zie af van mijn inbreng namens het CDA. Voor degenen die het willen
weten: ik had lovenswaardige woorden gesproken over de pulsvisserij en
de inzet van de Minister. Tegen de heer Weverling zeg ik dat we namens
het CDA het punt over de doorvaart ook aanhangig zullen maken bij de
Minister van Infrastructuur en Waterstaat.
Ik kijk de Minister even aan. Kan zij gelijk reageren? Zo ja, dan krijgt zij
meteen het woord. Er zijn nu geen interrupties meer toegestaan. Het
woord is aan de Minister.
Minister Schouten:
Dank u wel, voorzitter. Een aantal van de leden hebben gevraagd naar de
vergunningen. De heer Weverling sprak over de 62 vergunningen en
vroeg: moesten ze allemaal meewerken? Ja, ze moesten allemaal
meewerken. Dat doen ze nu ook.
Hij heeft ook gevraagd om een reflectie op de aanlandplicht: is het niet
beter om met de vis nog iets goeds te doen? Dit is gewoon een besluit dat
genomen is. Binnen die kaders proberen wij om de negatieve effecten
daarvan te minimaliseren, waarbij we de doelstellingen van de aanlandplicht wel moeten behalen. Dat is uiteindelijk het besluit geweest. Dat zijn
de kaders waarbinnen wij opereren. Maar zoals u heeft gehoord, zijn we
samen met de vissers en de lidstaten uit de Scheveningengroep naar
creatieve manieren aan het zoeken.
De heer De Groot vraagt wat ik bedoel met «niet-noemenswaardige
bodemberoering». De mate van bodemberoering hangt af van het type
bodem, de activiteit en het vistuig. Staandwantvisserij heeft bijvoorbeeld
nauwelijks bodemberoering. Het ligt aan het soort net dat je gaat
gebruiken. Bij tuigen die slepen is er wel bodemberoering. Daar richten de
beschermingsmaatregelen zich dan ook op. Het is dus een combinatie van
het soort bodem, de activiteit en het vistuig.
De heer De Groot vraagt ook om bij het IJsselmeer de opties te beperken
tot de kern. De kern is volgens hem sanering. Zoals ik al heb aangegeven,
liggen alle opties op tafel. Er zijn geen dogma’s. Ik wil er nog wel eventjes
op wijzen dat het niet betekent dat ik een grote zak met geld heb. Dat is
namelijk de consequentie van ook dat soort opties bekijken. Dat soort
zaken zullen wij ook moeten meewegen bij deze opties.
Mevrouw Dik-Faber vraagt naar de EU-regelgeving rond het ruimen van
afval. Mevrouw Kröger heeft ook gevraagd of ik bereid ben om met de
Staatssecretaris van IenW een brief te sturen. Het voortouw ligt echt bij de
Staatssecretaris van IenW. Ik zal haar overbrengen wat de verzoeken en de
wensen uit de Kamer zijn, maar ik vind het echt aan haar om te bepalen
hoe zij daar vervolgens op gaat reageren. Als ik daarbij nodig ben, zal ik
daar uiteraard mijn bijdrage aan leveren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

43

Mevrouw Dik-Faber heeft nog een vraag gesteld over de zegenvisserij. De
heer Bisschop noemde ook het voorbeeld van de zes jaar. Ik zal er nog
naar gaan kijken. Ik zeg hierbij toe dat ik ook zal kijken wat precies de
bezwaren zijn tegen een langere vergunning. Ik meen dat er ook juridisch
gezien haken en ogen aan zitten. Maar ik moet daar beter naar kijken, dus
ik zal erop terugkomen. Dat zal ik schriftelijk doen. Dan kan ik wat
vollediger informatie geven.
De heer Moorlag vraagt naar een beheerautoriteit voor de Noordzee. We
zijn nog geeneens begonnen om de beheerautoriteit voor de Waddenzee
vorm te geven. We zijn nu aan het kijken wat het precies zou moeten
behelzen. Het is niet zo dat iedereen een idee heeft van wat het moet zijn.
Daar willen we ook een zorgvuldig traject voor volgen. Dus ik zie in dat
licht ook nog niet hoe we een hele beheerautoriteit voor de Noordzee op
gaan zetten. Ik heb al aangegeven dat we de verschillende belangen zullen
wegen, ook in de visie die opgesteld zal worden. De regie ligt bij de
Minister van IenW, maar ik heb hier ook een grote rol in. We zullen de
belangen bij elkaar brengen.
Ik kom op de IJsselmeervisserij. Ik hoor hier ook de kwalificatie dat ik niet
zou willen doorpakken. Ik hoor de heer Futselaar zelfs zeggen dat ik geen
leiderschap zou tonen op dit punt. Uiteraard is het aan de Kamer om een
kwalificatie te geven over mijn werkwijze. Daar zal ik mijzelf niet op gaan
recenseren. Maar ik wil er toch wel op wijzen dat ik heb gezegd dat er
voor mij geen dogma’s zijn. Ik wil gewoon alles bekijken wat hier mogelijk
is. Ik zal u één ding toezeggen: ik zal er niet voor wegkijken en ik zal er niet
voor zorgen dat het probleem vervolgens op het bord van de provincies
terechtkomt omdat zij voor een soort fait accompli ten aanzien van de
vergunningen worden gesteld. Dat is niet mijn werkwijze. Ik durf hier wel
keuzes te maken als het moet. Ik wil wel dat we dat gezamenlijk doen,
voor zover dat mogelijk is, want ik vind ook dat we het bestuurlijk overleg
en de partijen die daar zitten, moeten waarderen voor de rol die zij de
afgelopen jaren hebben gespeeld.
De heer Bisschop vraagt naar de second opinion bij de vaststelling van de
visbestanden. Ik heb er nog wel eventjes naar gekeken, dus ik kan daar
een antwoord op geven. De reguliere jaarlijkse survey van WMR bestaat
uit de trekken overdag te bekijken met een verhoogde boomkor op zo’n
40 stations over het IJsselmeer en het Markermeer. Omwille van de zorg
in de motie zijn ook nachtelijke trekken uitgevoerd om de mogelijke
impact van de toegenomen helderheid van het water op de afgenomen
vangbaarheid van bijvoorbeeld snoekbaars te onderzoeken. Deze hebben
tot nu toe geen nieuwe of andere inzichten opgeleverd. Maar deze aanpak
met extra nachtelijke trekken wordt wel voortgezet. Sinds vorig jaar wordt
ook staand want met verschillende maaswijdten gebruikt om inzicht te
krijgen in het voorkomen van grote vissen. Hiervoor worden ook de
beroepsvissers ingeschakeld. WMR-opstappers gaan mee aan boord bij
de beroepsvissers om meer inzicht te krijgen in de werkelijke vangsten.
We hebben WMR ook gevraagd om een langjarig kader voor het
bestandsonderzoek op het IJsselmeer op te stellen. Dat kader hangt dan
weer samen met de verdere concretisering van de doelstellingen van de
bestanden en de gebruikte modellen. Dat kader zal in het najaar van 2018
beschikbaar komen. Daar zal ik uw Kamer dan uiteraard ook over
informeren. We zijn dus juist wel heel erg bezig geweest om invulling te
geven aan die motie.
Mevrouw Kröger heeft gezegd: dank voor die brief. Prima. Ik zal een
overzicht sturen van alle onderzoeken die in die periodes hebben
plaatsgevonden.
Zij vraagt ook: waarom waren er nou 84 vergunningen nodig voor dat
onderzoek? Dat was ook om inzicht te krijgen in het effect van de brede
implementatie van het pulstuig. Daar kunnen we dan goed zicht op
krijgen. Door een brede inzet heb je minder modellen nodig. Dan kunnen
we ons echt baseren op de praktijkgegevens. Die partijen moesten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

44

allemaal meewerken. Al die vissers werken nu ook mee. Had dat eerder
gekund? Als je het nu zo bekijkt, dan had het eerder gekund. Maar ik hecht
eraan om wel te zeggen dat dat onderzoek gewoon plaatsvindt. Bij de
eerste batch van 22 was er geen plicht om het onderzoek te doen. Toen
hebben we het nationaal dus wel gedaan. Dat zullen we ook laten zien in
de lijst die wij naar de Kamer toe zullen sturen. Vandaar dat het zo is
opgezet. Ik blijf erbij: uw Kamer heeft hier ook zelf om gevraagd. Zij heeft
immers gevraagd: kunnen er in het kader van het onderzoek niet meer
vergunningen worden afgegeven? Als het kabinet dat dan doet, is het
weer niet goed. Misschien moet de reflectie dus twee kanten op. Maar ik
zal er nu over ophouden, voorzitter.
Mevrouw Arissen vraagt of er niet apart een brief gestuurd kan worden
over de reflectie op het rapport van de RDA. Dan krijgt u gewoon op één
datum twee verschillende brieven, waarbij er eentje uitgelicht is. Als
mevrouw Arissen dat wil, dan is dat prima. Maar ik zal de brief over
dierenwelzijn rond dezelfde datum sturen. Dan doe ik er een apart nietje
doorheen als dat helpt.
De heer Futselaar vroeg ook naar de link tussen het onderzoek en de
vergunningen. Hoe is het hier zo allemaal gezegd? Ik denk dat ik dat al heb
aangegeven. Er zat een wisselwerking in. Ik denk dat in die tijd, in de
debatten die toen gevoerd zijn, vanuit verschillende partijen niet zo heel
sterk de link werd gelegd tussen het onderzoek en de vergunningen. Ook
in die tijd speelde de sociaaleconomische positie best mee in dit soort
debatten. Dat kan ik me goed voorstellen. Maar er was ook de eis voor
onderzoek. Die hebben we nu ook vormgegeven.
De heer Madlener vraagt of ik de Minister-President niet kan inschakelen.
We proberen op alle mogelijke manieren, en dan vooral waar dat het
beste kan, invloed uit te oefenen op de pulsdiscussie. De heer Madlener
zegt dat plan B wel moet doorgaan. Ik heb geconstateerd dat alle partijen
die aan het bestuurlijk overleg deelnamen, hebben geconstateerd dat plan
B niet meer werkt en niet meer bestaat. Dus ik hecht toch meer waarde
aan de constatering van al die partijen die plan B hebben opgesteld.
Dan de green deal over het lood. De heer Madlener zegt dat er nog steeds
lood wordt verkocht. Onderdeel van de green deal is dat we eerst gaan
kijken hoe we met een cultuuromslag kunnen werken. Als dat niet
voldoende werkt, kunnen we overgaan tot een verbod. Nogmaals, de heer
Madlener is zelf de eerste die het goede voorbeeld kan gaan geven. Ik heb
hoge verwachtingen van hem op dit punt.
Voorzitter, dat was de beantwoording.
De voorzitter:
Dank u wel, Minister. We hebben een drietal toezeggingen genoteerd.
– De Minister zal de Kamer een overzicht verstrekken van alle onderzoeken naar pulsvisserij die sinds 2010 zijn opgezet.
Ik ben even de termijn kwijt.
Minister Schouten:
Deze week.
De voorzitter:
Dat is dus deze week.
– De Minister zal de Kamer informeren over de resultaten van het
bestuurlijk overleg over de IJsselmeervisserij.
Ik meen dat dit medio mei gebeurt.
Minister Schouten:
Ja, over anderhalve maand.
De voorzitter:
Dat is dus medio mei.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

45

–

De Minister zal de Kamer schriftelijk informeren over de mogelijkheid
om de vergunningsduur van de zegenvisserij te verlengen naar zes
jaar. Ik hoor net dat dit ook medio mei gebeurt.
Ik heb genoteerd dat mevrouw Arissen namens de Partij voor de Dieren
een VAO heeft aangevraagd. Dat zullen wij doorgeleiden.
Ik dank de mensen die het op de publieke tribune hebben uitgehouden.
Wat de Minister heeft gezegd, kunnen ze gewoon in het verslag nalezen.
Dat gaat helemaal goed komen. Als de Minister iets zegt, is dat ook van
waarde en dat wordt dan ook in het verslag opgenomen.
Ik beëindig bij dezen het AO.
Sluiting 19.02 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 664, nr. 190

46