4
Vragenuur: Vragen Van Meenen
Vragen van het lid Van Meenen aan de minister voor Basisen Voortgezet Onderwijs en Media over het bericht "Versoepelingen examen van de baan: dit jaar niet drie, maar
twee herkansingen".
De voorzitter:
Ik wil de heer Van Meenen vragen om zijn mondelinge vraag
te stellen aan de minister voor Basis- en Voortgezet
Onderwijs en Media, die ik van harte welkom heet. De heer
Van Meenen heeft een vraag over het bericht "Versoepelingen examen van de baan: dit jaar niet drie, maar twee herkansingen". Het woord is aan de heer Van Meenen van D66.
Gaat uw gang.

De heer Van Meenen (D66):
Voorzitter. Het schooljaar is nog verre van normaal vanwege
corona. Het is verre van normaal voor scholen, voor leerlingen en voor leraren. Er zijn enorm veel uitdagingen. Leerlingen kampen nog steeds met leerachterstanden. De examenleerlingen hebben wel driekwart van hun tijd in de
bovenbouw coronaonderwijs ontvangen, met regelmatige
thuisquarantaines en met onlineonderwijs, dat toch echt
net minder is dan fysiek onderwijs. Er zijn nog steeds veel
ziekmeldingen van leerlingen, maar ook van leraren. Er is
een gebrek aan vervangers. Dit alles levert heel veel stress
op en is slecht voor het welzijn van leerlingen.
Terwijl we met het Nationaal Programma volop erop
inzetten om ook het welzijn van leerlingen de goede kant
op te krijgen, pakken we een van de grootste stressfactoren
blijkbaar niet meer aan: het examen. De Telegraaf wist
immers te melden dat de examens in het voortgezet
onderwijs er dit jaar weer precies zo zouden uitzien als voor
de coronacrisis. Dat zou betekenen: geen extra herkansing
en geen mogelijkheid om een onvoldoende weg te strepen,
de zogeheten "duimregeling".
Voorzitter. Ik kan niet begrijpen waarom de minister er nu
al voor zou kiezen om de examens weer regulier te laten
verlopen. Laten we niet normaal maken wat niet normaal
is. Dit schooljaar is niet normaal. Daarom wil D66 dit jaar
wél opnieuw die extra herkansing. We willen de verlenging
van de toepassing van die duimregeling en we willen voldoende tijd in het eerste en tweede tijdvak. Graag een
reactie van de minister.
Daarnaast heb ik nog een vraag over het gespecialiseerd
voortgezet onderwijs, de plek waar de meest kwetsbare
kinderen zitten en waar we al jaren spreken over het examen. Het zorgt jaarlijks voor grote uitdagingen. Vorig jaar
zijn twee moties van mij ruim aangenomen om ook deze
leerlingen recht te geven op een extra herkansing en op die
duimregeling, ook dit jaar weer. Tot nu toe heeft de minister
deze beide moties niet uitgevoerd. Ik vraag hem of hij dat
nu wel gaat doen. Wat kan hij hier nu over toezeggen? Wil
hij ingaan op de andere verbeteringen die zowel door het
LAKS, maar in dit geval ook met name door de leerlingenbelangenvereniging voor het vso zijn aangedragen? Of kiest
hij ervoor de uitspraken van de Kamer opnieuw naast zich
neer te leggen?

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Meenen

De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan de minister.

Minister Slob:
Voorzitter. Ik dank de heer Van Meenen voor de vragen die
hij stelt naar aanleiding van het bericht in De Telegraaf van
gisteren. Ik proef enige verbazing in zijn stem. Ik kan u
zeggen dat ik deze verbazing over het bericht deel. Ik heb
geen idee op wat voor document dat bericht gestoeld is.
Waarom heb ik dat idee niet? Omdat het vol staat met feitelijke onjuistheden. Er wordt in het bericht gesproken over
het feit dat in plaats van drie herkansingen die er vorig jaar
geweest zouden zijn, er nu maar twee herkansingen zouden
zijn. De heer Van Meenen weet met mij dat er vorig jaar
maar twee herkansingen zijn geweest. De examens zouden
volgens het bericht met twee herkansingen weer net zo
worden ingevuld als het voor de coronatijd het geval was.
De heer Van Meenen weet met mij dat er voor de coronatijd
maar één herkansing was.
In het bericht wordt ook nog gesproken over het feit dat
het demissionaire kabinet 750 miljoen zou hebben gestoken
in het wegwerken van de leervertragingen. De heer Van
Meenen weet met mij dat dit 8,5 miljard was en dat het
voor het funderend onderwijs een kleine 6 miljard euro
was. Ons is niet om een reactie gevraagd. Als dat wel was
gebeurd, hadden we dit soort feitelijke onjuistheden kunnen
herstellen.
Wat is de situatie nu? Wij zijn op dit moment, zoals ik u
zowel vorige week als eerder in een brief, eind oktober, heb
gemeld, in overleg met het onderwijsveld, om het zo maar
even te noemen — dat is heel breed, tot de leerlingvertegenwoordigers aan toe; ook LBVSO is daarbij betrokken —
over de afspraken die we zouden willen maken voor de
examenperiode die volgend jaar zal plaatsvinden. Sterker
nog, ik zou daarover vanmiddag een overleg hebben, maar
door dit vragenuurtje heb ik dat helaas moeten cancelen,
omdat ik de grote eer heb om straks namens het kabinet
ook bij de stemmingen aanwezig te mogen zijn. Dat is een
overzichtelijke lijst, zoals u gezien heeft.
Heel vervelend, want daarmee komt wel wat druk te staan
op de toezegging die ik aan de Kamer heb gedaan om aan
het eind van dit kalenderjaar, voor de kerstvakantie van de
scholen, die duidelijkheid te bieden. Op tafel liggen de
aangenomen Kamermoties. Op tafel liggen van alle partijen
— want er zijn natuurlijk meer wensen — de papers die ze
gemaakt hebben met alle voorstellen die ze gedaan hebben,
inclusief alle onderzoeken die u inmiddels al heeft gekregen
of die u nog zult krijgen, want u wist dat we nog even zaten
te wachten op de uitslagen van de staatsexamens en het
resultaat van het vaardigheidsonderzoek van het CvTE, het
College voor Toetsen en Examens. Die hadden we nog niet
in ons bezit en die hebben we nodig voor de integrale
afweging. Ik zal er mijn best voor doen om nog voor het
einde van dit kalenderjaar, voor de kerstvakantie van de
scholen begint, die duidelijkheid te bieden. Daar zal ik de
Kamer conform eerdere toezeggingen dan uiteraard melding van doen.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is weer aan de heer Van Meenen.

7 december 2021
TK 31

31-4-1

De heer Van Meenen (D66):
Voorzitter. Een ongelukkig toeval dat ik door mijn mondelinge vraag dat overleg in de wielen heb gereden; zo is het.
Het is natuurlijk ook niet verstandig om zo'n overleg tijdens
een vragenuurtje te plannen, zeg ik er wel even bij, vooral
als het over onderwijs gaat, want daarover is altijd wel iets
te vragen. Maar goed, ik ben blij om te horen dat de
minister dat overleg dit jaar nog wel wil laten plaatsvinden
en dat het ook echt een overleg is waarbij zaken op tafel
liggen. Ik hoop dat de minister het met mij eens is dat we
allemaal wel kunnen willen dat we teruggaan naar normaal,
maar dat het nog niet normaal ís. Het is nog helemaal niet
normaal. Ik krijg tal van berichten van leerlingen, van
scholen, over de situatie: hoe zorgelijk die is, hoe de resultaten van de eerste toetsweken zijn. Ik heb ooit in het kader
van de rekentoets #HeelHollandZakt bedacht. Nou, die
hashtag kunnen we weer uit de mottenballen halen, want
ik maak me daar grote zorgen over, en velen met mij. Ik
hoop oprecht dat de minister bereid is om alles uit de kast
te halen om ook deze leerlingen weer echt een goede kans
op een vervolgopleiding te geven.
Ik wil dus heel graag dat de minister toezegt dat de extra
herkansing, die er opnieuw moet zijn, en de verlenging van
de duimregeling op tafel liggen en dat hij in het bijzonder
wil luisteren naar de leerlingen. Want het gaat om hen. Ik
weet van onderwijsoverleggen dat er tal van organisaties
aan tafel zitten, maar laten we vooral naar de leerlingen
luisteren, naar het LAKS en LBVSO.
Minister Slob:
Voorzitter. Allereerst iets over de planning van dat
bestuurlijk overleg: dat was niet tijdens het vragenuurtje
gepland. Dat doen we inderdaad nooit, omdat we weten
dat we altijd door de Kamer genodigd kunnen worden om
hier toelichting te geven op onderwerpen die de Kamer van
belang acht. Alleen, ik ben de laatste in de rij. Dat betekent
dat ik de eervolle taak heb om bij de stemmingen aanwezig
te zijn en die duren vandaag wat langer dan normaal.
Nogmaals, dat doe ik met alle liefde, maar dat heeft wel
een streep gezet door dat overleg, dat ik overigens samen
met mijn collega Van Engelshoven voer, omdat ook het
vervolgonderwijs erbij betrokken is.
De leerlingen centraal: dat ben ik zeer eens met de heer
Van Meenen. Daar moet iedereen het uiteindelijk ook voor
doen. Leerlingen hebben recht op een diploma, zonder dat
afbreuk wordt gedaan aan het civiele effect. We proberen
natuurlijk maximaal te kijken welke aanpassingen we kunnen doen. Zoals ik in oktober al heb aangegeven, is dat
onze inzet. We beseffen dat dit geen normaal jaar is en dat
deze generatie al heel lang last heeft van corona, want dit
is al het derde leerjaar dat ze ermee te maken krijgen. Dan
ligt alles op tafel. Nogmaals, we proberen een integrale
afweging te maken. Ik zal mijn best ervoor doen en er echt
hard aan werken, met mijn mensen en met alle andere
betrokkenen, om nog dit kalenderjaar de duidelijkheid te
kunnen bieden waar iedereen recht op heeft.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Meenen, tot slot.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Meenen

De heer Van Meenen (D66):
Mag ik de minister dan ten slotte vragen om, zodra dat tot
iets geleid heeft, de Kamer daarover per brief te informeren,
zodat ook de Kamer zich daar desgewenst nog over uit kan
laten?
Minister Slob:
Zowel in de brief van 28 oktober, toen ik u de resultaten al
kon sturen van de reguliere examens van het voortgezet
onderwijs van de vorige examenronde, als in de brief die
u vorige week heeft gekregen over de postbestellingen die
niet altijd op de juiste plek aankwamen — daar heeft u
vorige week een brief over gekregen — heb ik aangegeven
dat ik de Kamer nog dit kalenderjaar wil informeren. Dat
betekent dat de Kamer direct na het reces nog ruimte zal
hebben om zich daarover uit te kunnen spreken. Dan is de
tijd wel heel kort. De keuzes moeten echt voor begin
februari zijn gemaakt, anders is het niet meer mogelijk en
vallen we terug op de oude situatie, die we denk ik niet
helemaal opportuun achten voor de tijd waarin we leven.
De voorzitter:
Dank u wel, meneer Van Meenen. Er zijn nog een paar vervolgvragen, allereerst van de heer De Hoop, PvdA, en dan
van mevrouw Westerveld, GroenLinks. Ik zeg even tegen
de minister dat we er altijd rekening mee proberen te houden. Soms wordt de volgorde van de bewindspersonen
veranderd, dus als we dit hadden geweten, hadden we er
misschien rekening mee kunnen houden. Het is dus wel
spijtig om dit nu te vernemen, maar desondanks zijn we
heel erg blij dat u vandaag aanwezig bent. De heer De Hoop
van de PvdA.
De heer De Hoop (PvdA):
De Partij van de Arbeid was ook echt geschrokken van het
bericht van De Telegraaf. Het is in ieder geval mooi om te
horen dat het niet zo blijkt te zijn. Juist vanuit de positie
van de leerlingen die echt een moeilijke schooltijd hebben
en nog altijd te maken hebben met forse achterstand, ben
ik benieuwd hoe we gaan inregelen dat de diploma's echt
volwaardig zijn en de leerlingen inderdaad niet als coronageneratie worden gezien. De minister heeft daar vorig jaar
ook hard zijn best voor gedaan. Hoe gaat u dat ook dit jaar
weer waarborgen?
Minister Slob:
Twee dingen. Allereerst is het altijd heel belangrijk om de
kranten te lezen, maar uit de informatie die we via Kamerbrieven sturen, waarin ik heb aangegeven dat ik in gesprek
was, kon u opmaken dat we met aanvullingen bezig waren.
Anders hoef ik dat gesprek niet aan te gaan en doen we het
gewoon zoals het in de wet- en regelgeving is vastgelegd.
Dat in de eerste plaats. In de tweede plaats moet in die
gesprekken alles integraal worden afgewogen, want we
vinden het civiele effect van de waarde van een diploma
met elkaar zo belangrijk dat we dat zorgvuldig doen. Dan
kunnen we niet zomaar iets op één plek doen als het op de
andere plek niet gebeurt. Kortom, we willen dat iedere
leerling met een volwaardig diploma toegang kan krijgen
tot het vervolgonderwijs, dat ook betrokken is bij deze
gesprekken.

7 december 2021
TK 31

31-4-2

De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Westerveld, GroenLinks.
Mevrouw Westerveld (GroenLinks):
We hebben de afgelopen jaren specifieke aandacht gehad
voor leerlingen in het voortgezet speciaal onderwijs. Volgens mij is dat terecht, want deze bijzondere groep leerlingen verdient ook goede aandacht en goede examens. We
hebben toen een aantal zaken aan de minister gevraagd.
We hebben ook gevraagd of hij eens wil kijken of het
mogelijk is dat leerlingen die niet opgaan voor een diploma,
bijvoorbeeld omdat ze dat jaar niet alle vakken kunnen
halen, extra herkansingen krijgen. De minister heeft een
aantal toezeggingen gedaan. Ik vraag hem of hij kan
schetsen hoe het er nu voor staat en wat we het komende
jaar gaan doen met de examens van deze groep leerlingen.
Minister Slob:
Al die informatie is inmiddels verzameld en ligt ook op tafel
om de afweging integraal te maken. Het lijkt me niet
opportuun om daar nu iets uit te halen en al te noemen als
de verdere discussies daarover nog met de betrokkenen
moeten worden gevoerd. Ik kan u wel melden dat we veel
werk hebben gemaakt van een doorkijk: hoe gaan we nu
om met de staatsexamens, waarvan het vso onderdeel is,
en met de houdbaarheid van de staatsexamens in deze
vorm naar de toekomst toe? Dat ligt allemaal klaar, mede
als uitvoering van een motie van mevrouw Westerveld.
Daar hebben we stevig werk van gemaakt. Ik zal dat meesturen met de informatie die u krijgt met betrekking tot hoe
we kijken naar de examens van '22.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik dank de minister voor de beantwoording van
de mondelinge vragen en voor zijn aanwezigheid bij de
stemmingen. Ik schors de vergadering voor een enkel
moment en dan gaan we over tot de stemmingen.
De vergadering wordt enkele ogenblikken geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Van Meenen

7 december 2021
TK 31

31-4-3