Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1594

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 december 2012
De toenmalige minister voor Immigratie Integratie en Asiel heeft uw
Kamer op 2 juli jl. toegezegd nader te onderzoeken wat de mogelijkheden
zijn om bij een eerste verblijfsaanvraag het overleggen van een antecedentenverklaring van het land van herkomst verplicht te stellen.1 Hierbij
zou worden meegenomen hoe andere landen in de praktijk met een
dergelijke regeling omgaan en wat de verwachte uitvoeringslasten van
een regeling zijn. Bij deze bericht ik u over mijn bevindingen.
Huidige systematiek
Indien een vreemdeling een gevaar is voor de openbare orde of nationale
veiligheid, dan is dit een afwijzingsgrond bij aanvraag van een reguliere
verblijfsvergunning (artikel 16, eerste lid, onderdeel d Vw 2000).
Doelstelling van dit beleid is dat voorkomen wordt dat vreemdelingen die
een gevaar vormen voor de openbare orde of nationale veiligheid zich in
Nederland kunnen vestigen. Tevens geldt dat bij eerste toelating
misdrijven die zijn gepleegd in het land van herkomst of het land van
eerder verblijf meewegen bij de beoordeling van de verblijfsaanvraag.
Een vreemdeling die een aanvraag voor een verblijfsvergunning indient,
is op grond van artikel 3.77 Vreemdelingenbesluit verplicht een antecedentenverklaring te ondertekenen waarin hij verklaart dat hij geen
strafrechtelijke antecedenten heeft. Het gaat hier dus om een eigen
verklaring, niet om een door de autoriteiten van het herkomstland
verstrekte verklaring.
Indien later blijkt dat de vreemdeling wel strafrechtelijke antecedenten
heeft, kan de verblijfsvergunning worden ingetrokken, hetzij op grond van
het gevaar voor de openbare orde (artikel 19 jo. Artikel 18, eerste lid
onderdeel e Vw 2000), hetzij op grond van het verstrekken van onjuiste
gegevens of het achterhouden van gegevens (artikel 19 jo. Artikel 18,
eerste lid, onderdeel c).

1

TK 2011–2012, 19 637, nr. 1554

kst-19637-1594
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1594

1

Het verplicht stellen van een antecedentenverklaring van het
herkomstland
Het verplicht stellen van een dergelijke antecedentenverklaring betekent
dat vreemdelingen bij een eerste verblijfsaanvraag een antecedentenverklaring moeten overleggen die is verstrekt door de autoriteiten van het
land van herkomst. Het overleggen van die antecedentenverklaring zou
dan als voorwaarde gelden voor de eventuele verstrekking van een
verblijfsvergunning. Vluchtelingen en EU-onderdanen kunnen hiertoe
overigens niet worden verplicht omdat het Vluchtelingenverdrag en
Europese regelgeving zich daartegen verzetten.
Ervaringen van andere landen
Er is gekeken naar de ervaringen die België en Australië hebben met de
verplichte antecedentenverklaring van het herkomstland. De betrouwbaarheid van de aangeleverde antecedentenverklaringen wordt door
beide landen als een probleem ervaren.
België controleert de verstrekte antecedentenverklaringen daarom slechts
marginaal. Alleen bij ernstig wantrouwen wordt getracht om in het
herkomstland een onderzoek in te stellen. Antecedentenverklaringen uit
Centraal- Afrika blijken bijvoorbeeld altijd blanco te zijn. Cijfers over
afwijzingen naar aanleiding van de antecedentenverklaring zijn in België
niet beschikbaar.
In Australië kunnen verblijfsaanvragen worden afgewezen naar aanleiding
van een algemene character test. Onder deze test valt niet alleen de
antecedentenverklaring, maar ook andere criteria zoals «verbondenheid
aan een terroristische groepering» of «het vertegenwoordigen van een
Staat die niet door Australië wordt erkend». Dergelijke criteria zijn in
Nederland nu al grond om een verblijfsvergunning te weigeren of in te
trekken, bijvoorbeeld naar aanleiding van een ambtsbericht van de AIVD.
Het aantal afwijzingen in Australië, naar aanleiding van een antecedentenverklaring alleen, wordt niet geregistreerd.
Australië laat de betrouwbaarheid van verstrekte antecedentenverklaringen controleren door de posten in het buitenland. Ook antecedentenverklaringen die zijn verstrekt door landen waarvan bekend dat de
antecedentenverklaring onbetrouwbaar is, moeten door de posten
worden beoordeeld.
Betrouwbaarheid van antecedentenverklaringen
Het waarderen van antecedentenverklaringen is niet mogelijk vanwege
het ontbreken van uniforme internationale afspraken daarover. Zo kan het
bijvoorbeeld zijn dat het land van herkomst bepaalde (lichte) misdrijven
niet vermeldt, terwijl andere landen dit wel doen. Ook het onderliggende
strafrecht en strafprocesrecht verschillen sterk per land. Zo worden
bijvoorbeeld alcoholbezit en overspel in bepaalde landen als ernstige
misdrijven aangemerkt terwijl die feiten in Nederland niet strafbaar zijn.
Voorts geldt dat er ten aanzien van sommige landen ernstige twijfel
bestaat over de zorgvuldigheid van het strafprocesrecht en het
zorgdragen voor een eerlijk proces. Daarom is er bijvoorbeeld ook in het
kader van het wetsvoorstel minimumstraffen uitdrukkelijk voor gekozen
om geen rechtsgevolgen te verbinden aan veroordelingen buiten de
Europese Unie.
Geschatte uitvoeringslasten
Wanneer, in navolging van het Belgische systeem, zou worden gekozen
voor een zeer beperkte beoordeling, dan worden de kosten bij de IND
(inclusief afhandeling van extra beroep- en bezwaarzaken) geschat op vijf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1594

2

miljoen euro per jaar. Indien alle documenten op echtheid en inhoud
worden gecontroleerd, lopen de kosten bij de IND op tot ongeveer negen
miljoen euro per jaar. Hiermee is de betrouwbaarheid van de documenten
echter nog niet vastgelegd. Voor een grondige inhoudelijke controle van
de documenten zal het in veel gevallen noodzakelijk zijn om door
Buitenlandse Zaken onderzoek in het land van herkomst te laten
verrichten. De kosten hiervoor zijn, gezien de variatie in landen, naar
verwachting aanzienlijk.
Conclusie
Ik heb de wens van de Kamer om het verplicht stellen van het door de
vreemdeling verstrekken van een antecedentenverklaring opgevat als het
beschermen van de openbare orde in Nederland op een manier die
effectiever is dan de huidige werkwijze. Ik ben van mening dat het
verplicht stellen van het verstrekken van een antecedentenverklaring bij
de eerste verblijfsaanvraag geen meerwaarde heeft boven de huidige
werkwijze om de volgende reden:
• Van de betrouwbaarheid en authenticiteit van de antecedentenverklaring kan niet worden uitgegaan. Hiervoor bestaat geen enkele
waarborg. Daarnaast is er geen uniformiteit over de condities
waaronder een antecedentenverklaring kan worden verkregen, en wat
een dergelijke antecedentenverklaring vermeldt.
• Straf- en strafprocesrecht verschillen sterk per land. Sommige
gedragingen zijn in bepaalde landen strafbaar, terwijl die in Nederland
niet strafbaar zijn, of omgekeerd. Van de zorgvuldigheid van het
strafprocesrecht, en het zorgdragen voor een eerlijk proces kan met
betrekking tot veel herkomstlanden niet zonder meer worden
uitgegaan.
• Van enkele belangrijke niet-Europese herkomstlanden van vreemdelingen die Nederland binnenreizen is bekend dat in deze landen een
antecedentenverklaring van de autoriteiten niet is te verkrijgen.
• Het verplicht stellen van de antecedentenverklaring is zowel voor de
Nederlandse overheid als voor de vreemdeling die de aanvraag doet,
een extra (financiële) belasting.
Op grond van het bovenstaande overwegingen ga ik niet over tot het
invoeren van het verplicht stellen van het verstrekken van een antecedentenverklaring bij de eerste verblijfsaanvraag. Ik ben van mening dat de
eigen verklaring van de vreemdeling en de daarop gestelde sancties van
intrekking van de verblijfsvergunning, indien er sprake is van een onjuiste
eigen verklaring voldoende effectieve instrumenten zijn.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1594

3