Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

22 054

Wapenexportbeleid

Nr. 269

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 februari 2016
Australië Groep
Op 11 juni 2014 en 11 december 2014 is met uw Kamer gesproken over de
export van dual usegoederen naar Syrië. Met deze brief informeert het
kabinet u over de stand van zaken.
In 2015 vond in Den Haag een tussentijdse bijeenkomst van de Australië
Groep plaats. De Australië Groep is één van de vier internationale
exportcontroleregimes en houdt zich bezig met het voorkomen van de
ontwikkeling en verspreiding van chemische en biologische wapens. De
Australië Groep heeft daartoe richtlijnen en controlelijsten opgesteld die
door de 42 aangesloten landen worden gebruikt voor exportcontrole. De
Australië Groep is ook het internationale forum waar aangesloten landen
voorstellen doen voor het aanpassen van de controlelijsten en het
bespreken van nieuwe ontwikkelingen.
De Implementation Meeting (IM) van de Australië Groep onderhoudt de
controlelijsten en spreekt daarnaast over internationale ontwikkelingen
die van invloed zijn voor het toepassen van exportcontrole. Tijdens de
New and Emerging Technologies Technical Experts Meeting (NETTEM)
worden wetenschappelijke en technologische ontwikkelingen besproken
die relevant kunnen zijn voor de Australië Groep.
Tijdens de bijeenkomst is onder andere besloten om de stof diethylamine
(CAS# 109-89-7) onder exportcontrole te brengen. Deze stof kan worden
gebruikt voor de synthese van VX of andere zenuwgassen. Tijdens de
bijeenkomst is verder gesproken over de controlelijsten voor pathogene
micro-organismen die voor de ontwikkeling van biologische wapens
kunnen worden gebruikt.
De Australië Groep heeft een actief outreachprogramma. In 2015 is een
dialoog gestart met zes niet-leden om best practices betreffende exportcontrole uit te wisselen. Deze dialoog vond voor het eerst plaats tegelijk

kst-22054-269
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 054, nr. 269

1

met de plenaire vergadering (1-5 juni 2015, in Perth, Australië) om
niet-leden in direct contact te brengen met de groep. Kazachstan heeft als
niet-lid officieel de richtlijnen van de Australië Groep geïmplementeerd en
andere niet-leden worden actief
aangemoedigd hetzelfde te doen. De focus van het outreachprogramma
ligt op het versterken van het catch-allinstrument en op internationale
samenwerking met de industrie en de academische wereld.
In de slotverklaring van de plenaire vergadering heeft de Australië Groep
het belang van uitbanning van chemische wapens onderstreept, mede
naar aanleiding van de aanvallen met deze wapens op burgers in Syrië.
De voortgang die is gemaakt met de vernietiging van het chemisch
wapenprogramma in Syrië sinds de toetreding van het land tot het
chemisch wapenverdrag in 2013 wordt verwelkomd. Tegelijkertijd spreekt
de Australië Groep zijn zorgen uit over de activiteiten die momenteel in
het Midden Oosten en in Noord-Korea plaatsvinden. In haar toespraak tot
de plenaire vergadering benadrukte de Australische Minister van
Buitenlandse Zaken, Julie Bishop, de belangrijke rol van de Australië
Groep in het tegengaan van de verspreiding van chemische wapens.
Opvolging toezeggingen
Tijdens het overleg met uw Kamer heeft het kabinet toegezegd navraag te
blijven doen naar het gebruik van door Nederlandse bedrijven geleverde
glycol en PTFE-pompen aan Syrië (Kamerstuk 22 054, nr. 259). Op het
formele verzoek om informatie via de Syrische Vertegenwoordiging bij de
OPCW is, ondanks herhaaldelijke rappellen, geen definitief uitsluitsel over
het gebruik gekomen. Zodra de situatie in Syrië dat toelaat, kan een
nieuwe poging worden ondernomen, maar er moet terdege rekening mee
worden gehouden dat deze informatie niet meer te achterhalen is.
Voorts heeft overleg plaatsgevonden met de Minister van Veiligheid en
Justitie over verzwaring van de strafmaat en verlenging van de verjaring
bij ongeoorloofde export van strategische goederen in de Wet economische delicten. De Wet economische delicten kent een vaste indeling van
strafmaxima. Deze strafmaxima hebben betrekking op een groot aantal
delicten, omschreven in diverse wetten. Een verhoging van strafmaxima
voor exportdelicten zou dan ook doorwerken voor een reeks ongerelateerde delicten. Daarom zal bezien worden of en op welke wijze de
handhaving van exportwetgeving en de vervolging van exportdelicten kan
worden versterkt in specifieke wetgeving. Daarbij kan tevens aan de orde
komen of de inzet van aanvullende straffen, zoals de – tijdelijke –
stillegging van de onderneming, overweging verdient.
Met betrekking tot de toezegging om in overleg te treden met Angola over
toetreding van dat land tot het Chemisch Wapenverdrag, kan het kabinet u
het volgende melden. In 2014 is deze kwestie besproken met de Staatssecretaris van Buitenlandse Zaken. Angola is op 16 oktober 2015 officieel tot
het verdrag toegetreden en daarmee het 192e land dat lid is van de OPCW.
Uitbreiding vergunningplicht
Ten slotte wil het kabinet u informeren dat per 1 december 2015 de
vergunningplicht voor de export van chemicaliën naar Irak is uitgebreid.
Dit besluit is genomen naar aanleiding van informatie over de mogelijke
productie en inzet van mosterdgas door IS. De additionele vergunningplicht betreft dezelfde chemicaliën die destijds waren opgenomen in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 054, nr. 269

2

nationale regeling Syrië1. De export van chemicaliën naar Irak is thans
relatief beperkt en er zijn geen aanwijzingen dat Nederlandse bedrijven
betrokken zijn bij leveringen van chemicaliën aan IS. Deze maatregel is in
die zin preventief en zal van kracht zijn totdat de situatie in Noordwest Irak
is verbeterd. Het kabinet zal zich op internationaal niveau inspannen voor
navolging hiervan in de EU en de Australië Groep.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

1

deze nationale regeling is opgeheven toen de desbetreffende stoffen werden opgenomen in de
EU-sanctieverordening Syrië.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 22 054, nr. 269

3