Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

33 493

Wijziging van de Elektriciteitswet 1998, de
Gaswet en de Warmtewet (wijzigingen
samenhangend met het energierapport 2011)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
I. ALGEMEEN
1. Doel en aanleiding
Het onderhavige wetsvoorstel strekt tot wijziging van de Elektriciteitswet
1998, de Gaswet en de Warmtewet op enkele verschillende onderdelen.
De voornaamste aanleiding voor het wetsvoorstel is het Energierapport
2011. Hierin is een aantal knelpunten in de Elektriciteitswet 1998 en de
Gaswet geconstateerd en is aangekondigd dat deze door middel van
wetgeving als eerste worden opgelost (Kamerstukken II 2010/11, 31 510,
nr. 45, p. 49). Daarnaast geeft een aantal andere ontwikkelingen aanleiding
tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998. Dit betreft een uitspraak van het
College van Beroep voor het bedrijfsleven over de definitie van
aansluiting, de motie van Jansen c.s. (Kamerstukken II 2010/11, 29 023,
nr. 93) over salderen in het geval van verenigingen van eigenaren en de
wenselijkheid om in het kader van de SDE+ een eenduidige regeling te
hebben voor het certificeren van duurzame energie. Naast de aankondiging in het Energierapport 2011 is het voornemen voor het onderhavige
wetsvoorstel ook opgenomen in de brief van de Minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie inzake de wetgevingsagenda
STROOM (Kamerstukken II 2010/11, 31 510, nr. 47). In dat kader zijn vier
wetsvoorstellen aangekondigd, waarvan het onderhavige wetsvoorstel
het eerste voorstel betreft. Het uiteindelijke doel van de vier wetsvoorstellen is te komen tot wetgeving die duidelijker en eenvoudiger is, met
minder regeldruk voor bedrijven en minder lasten voor de overheid.
Wetgeving die bovendien op inzichtelijke wijze is geënt op de Europese
wetgeving en die de transitie naar een duurzame energiehuishouding
ondersteunt.
Omdat het wetsvoorstel verschillende uiteenlopende onderwerpen kent, is
het te kwalificeren als een verzamelwetsvoorstel. Naar aanleiding van
opmerkingen van de Eerste Kamer en een advies van de Raad van State
(W03.10 0467/II) over een notitie van de toenmalige minister van Justitie
over verzamelwetsvoorstellen, is deze notitie op 20 juli 2011 naar beide
kamers der Staten-Generaal gezonden (Kamerstukken I, 32 500 VI, M).

kst-33493-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

1

Uitgangspunt voor het omgaan met verzamelwetgeving is dat hierbij
recht wordt gedaan aan de positie van het parlement. Om een goede
behandeling van verzamelwetgeving te bevorderen dienen de criteria
samenhang, omvang en omstredenheid in acht te worden genomen.
Onder samenhang wordt verstaan dat de onderwerpen van het
wetsvoorstel een bepaalde mate van overeenkomst vertonen. Een
verzamelwetsvoorstel dient bij voorkeur niet te omvangrijk en complex te
zijn. Hiermee wordt het risico beperkt dat niet alle onderwerpen van een
wetsvoorstel voldoende inhoudelijk behandeld kunnen worden.
De meeste onderdelen van het wetsvoorstel zijn aangekondigd in het
Energierapport 2011 en bestaan uit een reeks maatregelen die in
samenhang volgen uit het Energierapport 2011 teneinde concrete
knelpunten weg te nemen. Hierbij wordt opgemerkt dat niet alle onderwerpen die in het Energierapport 2011 zijn benoemd dan wel aangekondigd en een wetswijziging vereisen, in het onderhavige wetsvoorstel
zijn opgenomen. De onderwerpen minderheidsprivatisering van de
landelijk netbeheerders en leveranciersverplichting zijn buiten dit
wetsvoorstel gelaten. Deze twee onderwerpen zullen, indien besloten
wordt tot invoering, als aparte wetsvoorstellen deel uit maken van het
totale pakket van vier wetsvoorstellen van de wetgevingsagenda
STROOM. Overige onderwerpen worden meegenomen in de herziening
van de Gaswet en Elektriciteitswet 1998 die ook onderdeel uit maakt van
de wetgevingsagenda STROOM.
Het onderhavige wetsvoorstel is ingericht in lijn met de voor STROOM te
hanteren uitgangspunten: doelgericht (transparant en met vertrouwen),
efficiënt en eenduidig. Daarmee sluiten de voorstellen aan op de indeling
die in het kader van de herziening van de Elektriciteitswet 1998 en de
Gaswet wordt voorbereid.
2. Inhoud van het wetsvoorstel
2.1. Gaskwaliteit
2.1.1. Aanleiding
De verantwoordelijkheid voor de gassamenstelling is nu impliciet
geregeld in wet- en regelgeving. Het is wenselijk om de verantwoordelijkheden over de keten en voortvloeiende taken expliciet te verdelen en toe
te kennen, zoals aangekondigd in het Energierapport (Kamerstukken II
2010/11, 31 510, nr. 45, p. 27).
Gasunie was vroeger goed in staat om zelfstandig de gassamenstelling te
regelen, want er werd in Nederland alleen Nederlands aardgas gebruikt.
De afgelopen jaren is de gassamenstelling sterker gaan variëren. Het is de
verwachting dat de variatie in de toekomst blijft toenemen. Hieraan ligt
een aantal oorzaken ten grondslag. De opening van de Europese gasmarkt
heeft ertoe geleid dat gas uit het buitenland naar Nederland komt. Hoewel
Nederland nog ongeveer 15 jaar netto-exporteur van gas blijft, neemt de
Nederlandse gasproductie af. De productie van hoogcalorisch gas uit de
kleine gasvelden neemt al af en over circa tien jaar begint ook de afname
van laagcalorisch gas uit het Groningenveld. In de gasvraag zal steeds
meer voorzien worden door de invoer van buitenlands gas. Hiernaast zijn
de hernieuwbare gassen aan een opmars begonnen. De productie van
groen gas neemt toe en wordt in stijgende hoeveelheden zowel op het
landelijke als op de regionale netten ingevoed. Door bovengenoemde
ontwikkelingen is het regelen van de gassamenstelling nu veel ingewikkelder dan voorheen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

2

2.1.2. Invoed- en afleverspecificaties
Het gastransport kent drie belangrijke actoren. Ten eerste zijn er de
invoeders van gas bij een productieleiding (op land of bij de aanlanding
vanuit zee), een grenspunt, een gasopslag, een LNG-terminal of een
invoedpunt van groen gas. Ten tweede zijn er de netbeheerders van het
landelijke gastransportnet (transport van gas) en van de regionale netten
(distributie van gas). Ten derde zijn er de eindafnemers die gas
verbruiken. De verantwoordelijkheid ten aanzien van de samenstelling van
het gas zal verdeeld worden over deze actoren door middel van het stellen
van eisen aan de samenstelling van gas. Dit zijn enerzijds de specificaties
van het gas dat invoeders invoeden en daarmee aan de netbeheerders
aanbieden ter transport en distributie. Anderzijds zijn er specificaties van
het gas dat netbeheerders afleveren aan de eindafnemers. Als al deze
specificaties duidelijk en compleet zijn, is de verantwoordelijkheid voor de
gassamenstelling ook duidelijk. De invoeders op het landelijke transportnet of een regionaal distributienet zijn er voor verantwoordelijk om
gas in te voeden dat aan de invoedspecificaties voldoet. De netbeheerders
kunnen gas dat aan de invoedspecificaties voldoet niet vanwege de
gassamenstelling weigeren en mogen aan de eindgebruikers uitsluitend
gas afleveren dat aan de afleveringsspecificaties voldoet. Ten slotte zijn er
de eindafnemers van gas. Zij mogen er op rekenen dat zij gas volgens de
afleveringsspecificaties ontvangen. Als hun gasapparatuur voldoet aan
technische eisen, waaronder veiligheidseisen, kunnen zij verantwoord het
gas gebruiken.
De invoed- en afleverspecificaties worden op basis van een nieuw
artikel 11 van de Gaswet bij ministeriële regeling vastgesteld. In dit artikel
wordt benadrukt dat er verschillen kunnen zijn tussen invoed- en
afleverspecificaties, tussen eisen aan het hoogcalorische en laagcalorische gas en dat er verschillen kunnen zijn per drukniveau en regio. De
samenstelling van het gas houdt onder andere direct verband met de
veiligheid van het gebruik van gas door eindafnemers. Dit publieke
belang, gekoppeld aan de snelle ontwikkelingen op het gebied van gas
vereist de mogelijkheid snel in te kunnen spelen op veranderende eisen
aan de gassamenstelling. Daarom is gekozen om deze specificaties, die
verband houden met de veiligheid van gebruikers, niet in de technische
voorwaarden op te nemen, maar in een direct werkende ministeriële
regeling. Bij het opstellen van deze regeling worden de huidige gasspecificaties in de voorwaarden van de raad van bestuur van de Nederlandse
Mededingingsautoriteit (hierna: NMa) als basis gebruikt. De belangrijkste
doelstelling van het wetsvoorstel op dit punt is het wijzigen van de
systematiek; niet de aanpassing van de toegestane gassamenstelling op
invoeding of onttrekking. Hieronder valt ook de invoeding vanuit de kleine
velden. Bij het vaststellen van de ministeriële regeling wordt de toegestane gassamenstelling gewijzigd in lijn met de eerdere kamerbrieven
over gassamenstelling. Criteria bij het vaststellen van de gassamenstelling zijn onder andere de veiligheid, de betrouwbaarheid en de
doelmatigheid van de distributie, het transport en de toepassing van gas.
De conceptregeling zal worden geconsulteerd onder belanghebbenden.
2.1.3. Taak van de netbeheerder van het landelijke gastransportnet
Als gas wordt ingevoed in het landelijke gastransportnet en voldoet aan
de invoedspecificaties, dan is de netbeheerder van het landelijke
gastransportnet gehouden dat gas volgens de afleverspecificaties af te
leveren. Als tussen beide eisen een verschil is, is het de taak van de
netbeheerder van het landelijke gastransportnet het ingevoede gas zo te
bewerken, behandelen of te mengen dat het gas aan de afleverspecificaties voldoet. De bekendste (kwaliteits)parameter van het gas die de
netbeheerder van het landelijke gastransportnet tussen invoeding en
transport naar de afnemer beïnvloedt, is de Wobbe-index. De netbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

3

heerder van het landelijke gastransportnet houdt sinds decennia het gas
binnen deze Wobbeband door het toevoegen van stikstof en door het
mengen van verschillende gassen, bijvoorbeeld bij de kwaliteitsconversie
van hoog- naar laagcalorisch gas. Ook andere parameters van het gas zal
de netbeheerder van het landelijk gastransportnet in de toekomst moeten
beheren. In artikel 10a, eerste lid, van de Gaswet wordt in een nieuw
onderdeel van deze taak aan de netbeheerder van het landelijke gastransportnet opgedragen. Dit is nodig omdat gas ingepast moet worden dat het
aanbod uit de kleine velden en op termijn ook het aanbod uit het
Groningenveld vervangt. De netbeheerder van het landelijk gastransportnet kan gas weigeren als het niet aan de invoedspecificaties voldoet
(artikel 10, derde lid, onderdeel d) en ook als de taak het gas te bewerken
tot het aan de afleverspecificaties voldoet niet doelmatig is, dit is met
name het geval indien de kosten buitenproportioneel hoog zouden zijn
(artikel 10a, eerste lid, onderdeel o). Het ligt voor de hand dat de netbeheerder van het landelijke gastransportnet operationeel blijft optimaliseren zodat zoveel mogelijk gas kan worden ingepast. De NMa houdt
toezicht op de oordelen van de netbeheerder van het landelijk gastransportnet over de proportionaliteit van de kosten ten opzichte van het
belang van een invoeder gas in te voeden.
Naast deze taken omtrent het weigeren van gas door de beheerder van
het landelijk gastransportnet is het wenselijk om de mogelijkheid open te
houden dat ook voor gas dat niet aan de invoedspecificaties voldoet het
gastransportnet gebruikt kan worden om de samenstelling van dat gas te
bewerken. Het kan namelijk zijn dat op het deel van het gasnet in de buurt
van het punt waarop het betreffende gas wordt ingevoed bijvoorbeeld
andere grote gasstromen over het net gaan, waardoor tegen lage
maatschappelijke kosten het afwijkende gas toch geaccommodeerd kan
worden op het gastransportnet door middel van vermenging. Evenwel
brengt een dergelijke maatschappelijk efficiënte oplossing wel kosten met
zich mee. Om die reden is er voor dit soort bijzondere situaties een aparte
wettelijke taak gemaakt die inhoudt dat de netbeheerder van het landelijk
gastransportnet op verzoek van de invoeder het gas toch accommodeert
op het gastransportnet, waarbij de kosten worden gedragen door de
invoeder (het voorgestelde artikel 10a, eerste lid, onderdeel p, van de
Gaswet in samenhang met de wijziging van artikel 12a van de Gaswet). De
opbrengsten die de netbeheerder van het landelijk gastransportnet
behaalt met het uitvoeren van bovengenoemde verzoeken dienen in de
regulering te worden meegenomen (het voorgestelde artikel 82, elfde lid,
van de Gaswet). Als alternatief kan de invoeder er voor kiezen om het gas
zelf te bewerken of door een andere partij te laten bewerken voordat het
gas wordt ingevoed op het gastransportnet. Voor gas dat aan de
invoedspecificaties voldoet maar waarvoor het niet doelmatig is het te
bewerken, geldt hetzelfde.
Voor het invoeden en transporteren van het gas uit de kleine velden is er
reeds een apart regime opgenomen in de Gaswet (artikel 54a). Op grond
van artikel 54a is de netbeheerder van het landelijk gastransportnet
verplicht het gas uit de kleine velden in te nemen en te transporteren.
Indien hiervoor investeringen in het gastransportnet moeten worden
gedaan doet de netbeheerder van het landelijk gastransportnet hiervan
mededeling aan de Minister van Economische Zaken. Alleen indien de
Minister van Economische Zaken besluit dat een daartoe benodigde
investering door de netbeheerder van het landelijk gastransportnet niet
noodzakelijk is, vervalt de verplichting voor de netbeheerder van het
landelijk gastransportnet om het betreffende gas uit de kleine velden te
transporteren. Doordat in het voorgestelde artikel 10, derde lid, onderdeel
d, en in de aanhef van artikel 10a is vastgelegd dat deze bepalingen
gelden onverminderd artikel 54a blijft het bestaande systeem omtrent de
invoeding en het transport van gas uit de kleine velden ongewijzigd. Om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

4

dit te benadrukken wordt voorgesteld in artikel 54a, eerste lid, de
toevoeging «onverminderd de artikel 10 en 10a» te verwijderen.
De taak beschreven in artikel 10a, eerste lid, onderdeel c, onder 3°, vervalt,
omdat door de nieuwe onderdelen n en o van artikel 10a, eerste lid, die
bepaling overbodig wordt. Opgemerkt moet worden dat het hier alleen
gaat om het vervallen van de zin «gas in de gewenste samenstelling te
brengen» in artikel 10a, eerste lid, onderdeel c. Artikel 10a, vierde lid,
heeft betrekking op alle in onderdeel c genoemde taken en hoeft om die
reden niet te vervallen.
2.1.4. Kosten
De netbeheerder van het landelijke gastransportnet maakt kosten om de
taak met betrekking tot de gassamenstelling uit te voeren. Op grond van
artikel 12a, onderdeel a, van de Gaswet kunnen de hiermee gepaard
gaande kosten in het transporttarief worden verrekend. De kosten van
deze taak hangen af van de maatregelen die de netbeheerder van het
landelijke gastransportnet neemt om het verschil tussen de samenstelling
van de verwachte in te voeden gassen en de samenstelling van de af te
leveren gassen te overbruggen. Hieronder kunnen ook kosten vallen die in
bredere zin met de gassamenstelling te maken hebben, zoals een
informatiesysteem over de veranderingen in de gassamenstelling. De
NMa toetst de doelmatigheid van de kosten die de netbeheerder van het
landelijke gastransportnet maakt.
Een uitzondering op deze wijze van kostentoedeling is de taak van de
beheerder van het landelijk gastransportnet om op verzoek van een
invoeder gas dat niet aan de invoedspecificaties voldoet toch te accommoderen op het gastransportnet. Om dat gas te kunnen accommoderen
moet de beheerder van het landelijk gastransportnet kosten maken. De
kosten hiervan worden niet in het transporttarief verrekend. Dat heeft tot
gevolg dat de beheerder van het landelijk gastransportnet deze kosten in
rekening moet brengen bij de invoeder. De kosten om het gas vervolgens
op te werken teneinde het verschil te overbruggen tussen de invoedspecificaties en de afleverspecificaties worden ook in dit geval in de transporttarieven verrekend. Voor gas dat aan de invoedspecificaties voldoet maar
waarvoor het niet doelmatig is het te bewerken, geldt dat de verzoeker de
kosten van bewerking draagt.
2.1.5. De rol van de regionale netbeheerders
De regionale netbeheerders distribueren gas maar hebben geen of slechts
een beperkte mogelijkheid de samenstelling hiervan te bewerken. De
netbeheerder van het landelijke gastransportnet draagt gas over aan de
regionale netbeheerders dat direct (na drukverlaging) geschikt is voor
eindafnemers van gas. Eén van de hiervoor beschreven nieuwe ontwikkelingen is de invoeding van groen gas. Dit vindt meestal plaats op het
regionale net. De regionale netbeheerder heeft geen taak dit gas te
bewerken of te mengen. Dit heeft tot gevolg dat de invoedspecificatie
hetzelfde dient te zijn als de afleverspecificatie. Gas dat niet aan de
specificaties voldoet, zal door de regionale netbeheerder moeten worden
geweigerd (artikel 10, derde lid, onderdeel d). Het is wel toegestaan dat
een invoeder en een regionaal netwerkbedrijf tot overeenstemming
komen om gas tegen een vergoeding te behandelen, zodat het ingevoed
kan worden op het gastransportnet.
2.2. Zelflevering
Artikel 31c van de Elektriciteitswet 1998 heeft betrekking op de verrekening van de hoeveelheid elektriciteit die door kleinverbruikers
(afnemers met een aansluiting met een doorlaatwaarde van maximaal
3*80 A) op het net wordt ingevoed met de hoeveelheid elektriciteit die aan
het net wordt onttrokken. Hierbij moet worden opgemerkt dat het bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

5

verrekening gaat om hetgeen op één aansluiting plaatsvindt, omdat het
begrip afnemer in de Elektriciteitswet 1998 ziet op hetgeen zich fysiek
achter de aansluiting afspeelt en niet op de juridische entiteit, bijvoorbeeld een natuurlijk persoon of rechtspersoon, die is aangesloten op het
net. Hierdoor kan de natuurlijk persoon of rechtspersoon niet zijn verbruik
en productie op zijn verschillende aansluitingen met elkaar verrekenen.
Bij het opstellen van de jaarlijkse facturering voor de leveringskosten
komt de saldering tot uiting. Artikel 95c, derde lid, van de Elektriciteitswet
1998 bepaalt, dat de leverancier verplicht is aan de kleinverbruiker een
redelijke vergoeding te betalen voor de hoeveelheid duurzame elektriciteit
die de kleinverbruiker op het net invoedt. Het kunnen salderen van
ingevoede en onttrokken elektriciteit is voor de kleinverbruiker financieel
voordeliger dan het ontvangen van een redelijke vergoeding voor
ingevoede elektriciteit en het betalen voor de verbruikte elektriciteit.
Voor deze saldering geldt thans een bovengrens van 5000 kWh per
factureringsperiode. Voor het overige dient de leverancier een redelijke
vergoeding te betalen.
In de motie Jansen c.s. (Kamerstukken II 2010/11, 29 023, nr. 93) wordt de
regering opgeroepen met voorstellen te komen om verenigingen van
eigenaren in staat te stellen zelf opgewekte elektriciteit te laten salderen
met het elektriciteitsverbruik van de leden van de vereniging van
eigenaren. Verenigingen van eigenaren kunnen thans salderen op de
meter van de vereniging omdat de doorlaatwaarde van die aansluiting in
de regel niet hoger is dan 3*80 A. Dit biedt voor een groot aantal
verenigingen echter onvoldoende salderingsmogelijkheden omdat zij,
vanwege de hogere productie vanuit bijvoorbeeld de zonnepanelen op het
collectieve dak van de VVE, al snel boven de maximale salderingsgrens
van 5000 kWh per factureringsperiode uitkomen. Om hieraan tegemoet te
komen is overwogen om de huidige salderingsgrens van 5000 kWh alleen
voor wettelijk verplichte verenigingen van eigenaren van appartementen
te laten vervallen. Dat zou echter geen recht doen aan andere eigenaren
van gebouwen met een groot dakoppervlak – die dus door middel van
zonnepanelen veel elektriciteit kunnen opwekken – maar waarvoor niet de
verplichting geldt tot het instellen van een vereniging van eigenaren.
Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan schoolgebouwen en
wooncomplexen die worden verhuurd. Daarom is ervoor gekozen om de
salderingsgrens van 5000 kWh voor alle verbruikers met een aansluiting
van maximaal 3*80 A te laten vervallen, mits zij duurzame elektriciteit
opwekken. Hierbij wordt opgemerkt dat een kleinverbruiker alleen die
elektriciteit kan salderen die hij via dezelfde aansluiting van het net
onttrekt en op het net invoedt. De leverancier berekent immers de
meterstand ten behoeve van de facturering en de inning van de kleinverbruiker en dat geschiedt per aansluiting. De uitkomst van het salderen van
aan het net onttrokken en op het net ingevoede hoeveelheid elektriciteit
kan geen negatief saldo opleveren. De kleinverbruiker heeft geen recht op
betaling van zijn leveringsprijs door zijn leverancier over de overige
ingevoede elektriciteit die hij niet met zijn verbruik kan salderen. In
artikel 31c, derde lid, is expliciet bepaald dat de kleinverbruiker voor zijn
surplus minimaal het recht heeft op een redelijke vergoeding.
Artikel 31c van de Elektriciteitswet 1998 staat thans toe dat kleinverbruikers die niet-duurzame elektriciteit opwekken ook kunnen salderen.
Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht aan microwarmtekrachtkoppelingsinstallaties en generatoren. Voor deze vorm van
opwekking door kleinverbruikers blijft de grens van 5000 kWh wel
bestaan. Kleinverbruikers kunnen reeds onbeperkt energiebelasting
salderen mits zij duurzame elektriciteit opwekken en tot 5000 kWh indien
zij niet-duurzame elektriciteit opwekken. Op deze wijze wordt duurzame
zelfopwekking van elektriciteit gestimuleerd boven niet-duurzame

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

6

elektriciteit. Dit onderscheid sluit aan bij het oogmerk van de motie
Jansen.
De algemene bepaling dat salderen alleen is toegestaan voor kleinverbruikers blijft onveranderd.
Tot slot worden de bepalingen over de redelijke vergoeding verduidelijkt.
Thans is hierover in zowel artikel 31c als artikel 95c, derde lid, een
bepaling opgenomen. In artikel 31c wordt opgenomen dat de leverancier
de kleinverbruiker een redelijke vergoeding moet betalen indien de door
die kleinverbruiker op het net ingevoede hoeveelheid elektriciteit groter is
dan de hoeveelheid die in mindering wordt gebracht op de aan het net
onttrokken elektriciteit. In dit geval betaalt de leverancier aan de betreffende afnemer voor het meerdere een redelijke vergoeding. De
verplichting tot het betalen van een redelijke vergoeding wordt
opgenomen in artikel 31c. De overeenkomstige bepaling in artikel 95c,
derde lid, komt daarmee te vervallen.
Artikel 50, tweede lid, van de Wet belastingen op milieugrondslag wordt
gewijzigd omdat artikel 31c van de Elektriciteitswet 1998 uit drie leden
komt te bestaan en artikel 95c van die wet vervalt. In de nieuwe tekst
wordt alleen verwezen naar het eerste en tweede lid van artikel 31c van de
Elektriciteitswet 1998 en niet naar het derde lid van dat artikel, omdat het
derde lid niet van belang is voor de energiebelasting.
2.3. Tariefregulering
2.3.1. Redelijk rendement op investeringen
De regulering van de tarieven voor het transport van elektriciteit en gas is
sterk gericht op kostendoelmatigheid. Door een aantal ontwikkelingen,
zoals de grotere rol van hernieuwbare energie, de verdergaande integratie
van de (Noordwest-)Europese energiemarkten, en toename van het
aandeel decentraal opgewekte energie, zijn de komende jaren extra
investeringen in de infrastructuur nodig. Deze sluiten aan bij de publieke
doelen voorzieningszekerheid, duurzaamheid en betaalbaarheid van de
energievoorziening. De wet bepaalt nu nog impliciet dat de belangen van
voorzieningszekerheid, duurzaamheid en het behalen van een redelijk
rendement op investeringen worden meegewogen bij de totstandkoming
van de tarieven. Gelet op de energietransitie wordt, zoals aangekondigd in
het Energierapport (Kamerstukken II 2010/11, 31 510, nr. 45, p. 46 en 47)
voorgesteld om dit ook expliciet in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet
op te nemen. Met de voorgestelde wijziging wordt het beoordelingskader
voor de vaststelling van de tarieven verduidelijkt. Naast doelmatigheid
van de bedrijfsvoering en de meest doelmatige kwaliteit van het transport
wordt bepaald dat de NMa bij de vaststelling van transporttarieven ook
rekening houdt met het belang van voorzieningszekerheid en het belang
van duurzaamheid. Voor netbeheerders is daarnaast het kunnen realiseren
van een redelijk rendement op deze investeringen van groot belang voor
een gezonde bedrijfsvoering en een goed investeringsklimaat met
voldoende prikkels om te investeren. Voorgesteld wordt om dit belang in
de wet op te nemen in lijn met Europese regels (verordening
715/2009/EG), die niet alleen de betaalbaarheid benadrukken, maar ook
een redelijk rendement op investeringen als element noemen. De
wijzigingen zijn opgenomen in artikel I, onderdelen K en L, en artikel II,
onderdelen K en L).
2.3.2. Transporttarief
Artikel 29 van de Elektriciteitswet 1998 stelt enkele regels over het
transporttarief. Deze regels zijn van belang om te bepalen aan welke eisen
de transporttarieven, zoals uitgewerkt in onder meer de tarievencode van
de NMa en diverse besluiten, moeten voldoen. In een uitspraak van
16 december 2011 (LJN BU7936) heeft het College van Beroep voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

7

bedrijfsleven geoordeeld dat er op grond van de wet twee transportdiensten moeten worden onderscheiden; het transport ten behoeve van
de invoeding van elektriciteit en het transport ten behoeve van de
ontvangst van elektriciteit. De kosten verbonden aan de ene dienst
(invoeding) mogen daarbij niet in rekening worden gebracht bij afnemers
van de andere dienst (afnemers van elektriciteit). Het feit dat er geen
tariefdrager is vastgesteld voor invoeding van elektriciteit doet hier naar
het oordeel van het CBb hier niet aan af.
In artikel 29 van de Elektriciteitswet 1998 worden het ontvangen van
elektriciteit en het invoeden van elektriciteit apart genoemd. De zinsnede
dat het transporttarief ook kan zien op het invoeden van elektriciteit is
toegevoegd bij amendement (Kamerstukken II, 1998/99, 26 303, nr. 18),
omdat het wenselijk werd geacht om het ook mogelijk te maken dat (een
deel van) de transportkosten in rekening gebracht zouden kunnen worden
bij producenten. Als gevolg van de uitspraak van het CBb – die in
belangrijke mate is gebaseerd op het onderscheid tussen ontvangen en
invoeden van elektriciteit in artikel 29 van de Elektriciteitswet 1998 – dreigt
de situatie dat netbeheerders de kosten als gevolg van (decentrale)
invoeding niet kunnen terugverdienen middels hun tarieven, zo lang er
geen producententarief is. Dit is ongewenst, omdat het uitgangspunt van
de wet is dat de netbeheerders de kosten van hun wettelijke taken via de
tarieven vergoed krijgen. Extra complicatie hierbij is dat het niet goed
mogelijk is de kosten van transport ten behoeve van afnemers volledig te
scheiden van kosten van het transport voor het invoeden. Een op kosten
gebaseerd onderscheid tussen het ontvangen en invoeden van elektriciteit
is hierdoor niet te maken.
Op dit moment is er in Nederland geen invoedingstarief. Het invoedtarief
voor invoeders op netten van 110 kV en hoger en afnemers met een
opgesteld vermogen van meer dan 150 MW (het landelijk uniform
producententarief, hierna LUP) is in 2004 op nul gesteld. Voor de overige
afnemers geldt geen invoedingstarief, omdat er geen tariefdrager is
vastgesteld.
In het Energierapport 2011 is aangekondigd dat de mogelijkheden worden
verkend om in Nederland de kosten van het transportnet op een meer
evenwichtige wijze te verdelen tussen producenten (invoeders) en
afnemers (ontvangers). Dit onderzoek loopt nog.
Voorgesteld wordt om artikel 29 van de Elektriciteitswet 1998 zodanig te
wijzigen dat ook in de situatie waarin er geen sprake is van een producententarief de netbeheerders de kosten voor het transport van elektriciteit
kunnen terugverdienen via de tarieven. Dit wordt geregeld door het eerste
lid te wijzigen zodat duidelijk is dat er sprake is van één transportdienst
met een tarief dat betrekking heeft op zowel de ontvangst als het
invoeden van elektriciteit, ongeacht de plaats van ontvangst of invoeding
van elektriciteit en ongeacht de plaats van de aansluiting waar de
elektriciteit op het net is ontvangen of ingevoed. In het tweede lid wordt
vastgelegd dat het tarief voor deze transportdienst in rekening wordt
gebracht bij de ontvangers van elektriciteit. Dit is sinds het LUP tarief op
nul is gesteld de bestaande praktijk. Bij algemene maatregel van bestuur
kan worden bepaald dat een deel van de kosten verbonden aan het
transport van elektriciteit in rekening wordt gebracht bij afnemers die
elektriciteit invoeden op het net dat wordt beheerd door een netbeheerder. In dat geval worden de kosten voor het transport van elektriciteit
dus niet meer volledig in rekening gebracht bij de ontvangers van
elektriciteit, maar wordt een deel van deze kosten in rekening gebracht bij
de invoeders van elektriciteit. Met deze wijziging wordt niet vooruitgelopen op de uitkomsten van het onderzoek naar de mogelijke invoering
van een producententarief.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

8

2.4. Bescherming tegen externe invloeden
De netbeheerders moeten ervoor zorgen dat de kritische bezittingen en
processen binnen hun bedrijfsvoering beschermd zijn tegen externe
dreigingen, zoals terrorisme, een cyberaanval, sabotage door een
ontevreden werknemer, een grieppandemie of een overstroming. Deze
verantwoordelijkheid wordt explicieter in wetgeving geborgd, vanwege
het grote maatschappelijke en economische belang van de leveringszekerheid van gas en elektriciteit.
Om goed beschermd te zijn tegen verschillende soorten dreigingen is het
raadzaam dat netbeheerders een risicoanalyse uitvoeren, preventieve
maatregelen nemen, een goed systeem van contingentiemanagement
hebben en voldoende herstelcapaciteit hebben. Netbeheerders dragen
reeds een soortgelijke verantwoordelijkheid voor de externe veiligheid
van onder andere gasleidingen. Op welke wijze netbeheerders invulling
moeten geven aan de wettelijke verplichting om zorg te dragen voor
bescherming wordt door de sector uitgewerkt en vastgelegd in de NTA
8 120 die gaat over het optimaal beheren van de (externe) veiligheid,
kwaliteit en capaciteit van elektriciteits- en gasnetten. In de norm is reeds
vastgelegd hoe de verplichting om zorg te dragen voor veiligheid
vormgegeven moet worden.
Door middel van de voorgestelde aanwijzingsbevoegdheid voor de
Minister van Economische Zaken, kan de Minister, onverminderd de eigen
verantwoordelijkheid van de netbeheerders, aan netbeheerders
opdrachten geven om rekening te houden met bepaalde dreigingen
(artikel I, onderdeel F, en artikel II, onderdeel B). Dit kan bijvoorbeeld aan
de orde zijn indien er sprake is van verandering in het dreigingsniveau
van terrorisme, een technologische ontwikkeling in de cybercriminaliteit
of een nieuwe dreiging die voortkomt uit de nationale risicobeoordeling.
Voorgesteld wordt om in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet expliciet
op te nemen dat netbeheerders de verantwoordelijkheid moeten dragen
voor de bescherming van hun netten (artikel I, onderdeel D, onder 2, en
artikel II, onderdeel C, onder 5). Met het expliciteren en wettelijk borgen
van deze beschermingstaak wordt de verantwoordelijkheid nadrukkelijker
dan voorheen neergelegd bij de netbeheerders. De kosten voor de
uitvoering van deze wettelijke taak worden op grond van artikel 40 van de
Elektriciteitswet en artikel 12a van de Gaswet in de tarieven verrekend.
Toezicht op deze taak wordt uitgeoefend door de NMa, die daarbij
samenwerkt met het Staatstoezicht op de Mijnen. In de aangekondigde
herziening van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet wordt bezien of en
welke mogelijkheden er zijn om verdere verbetering te realiseren in de
wijze waarop het toezicht op veiligheid, betrouwbaarheid en bescherming
is ingericht.
2.5. Definitie aansluiting
In artikel 1, eerste lid, onderdeel b, van de Elektriciteitswet 1998 is een
definitie gegeven van een aansluiting. Deze definitie is onder meer van
belang bij het bepalen aan wie een netbeheerder de door hem gemaakte
kosten mag doorberekenen. In een uitspraak van 30 december 2010 (LJN
BP1763) heeft het College van Beroep voor het bedrijfsleven geoordeeld
dat de aansluiting van twee netten op hetzelfde spanningsniveau niet valt
onder de wettelijke definitie, aangezien er, gelet op de gekozen formulering van de definitie, sprake moet zijn van een verschil in spanningsniveau tussen de twee netten.
Dit heeft tot gevolg dat het mogelijk is om de huidige wet zó te interpreteren dat indien op een net, dat beheerd wordt door een netbeheerder,
een ander net van hetzelfde spanningsniveau is aangesloten, er ingevolge
de huidige definitie geen sprake zou zijn van een aansluiting. De eigenaar
van het net dat met het door de netbeheerder beheerde net is verbonden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

9

profiteert echter wel van die verbinding, bijvoorbeeld doordat er transport
van elektriciteit plaatsvindt naar het andere net. De tekst van de huidige
definitie laat ook ruimte voor een andere interpretatie, waarbij de nadruk
wordt gelegd op het feit dat een net een onroerende zaak is als bedoeld in
de Wet waardering onroerende zaken en daarom iedere net op net
verbinding een aansluiting betreft. Dat de definitie van aansluiting in de
Elektriciteitswet 1998 voor meerdere uitleg vatbaar is, biedt de netbeheerders en degenen die op een net zijn aangesloten, geen duidelijkheid
over hun rechten en plichten. Voor de netbeheerder betekent bovengenoemde uitspraak van het College van Beroep voor het bedrijfsleven dat
er – anders dan indien de beide netten een verschillend spanningsniveau
hebben – geen sprake is van een aansluiting in de zin van de wet en
daardoor evenmin van een afnemer, hij in dit geval geen tarieven in
rekening kan brengen, terwijl hij als gevolg van de verbinding tussen zijn
net en het andere net wel kosten maakt ten behoeve van de eigenaar van
het andere net. De voorgestelde aanpassing van de definitie heeft ten doel
te verduidelijken dat ook in geval er bij een net-op-net aansluiting geen
spanningsverschil is tussen de beide netten, de verbinding wordt
aangemerkt als aansluiting zodat de netbeheerder de toepasselijke
tarieven in rekening kan brengen bij de netbeheerder of de eigenaar van
het net dat op het net van de netbeheerder of eigenaar is aangesloten
(artikel I, onderdeel A).
Ook in de Gaswet is een definitie van aansluiting opgenomen. Volgens
deze definitie worden verbindingen tussen twee gastransportnetten, ook
als deze op dezelfde druk worden bedreven, aangemerkt als aansluiting.
Uit het oogpunt van stroomlijning wordt de definitie van aansluiting in de
Gaswet in overeenstemming gebracht met de definitie van aansluiting
zoals nu opgenomen in de Elektriciteitswet 1998 (artikel II, onderdeel A).
2.6 Certificering van duurzame energie
Certificering van de opwekking van diverse vormen van energie (elektriciteit, warmte en gas) uit hernieuwbare bronnen draagt bij aan de
ontwikkeling van deze vorm van energieopwekking. Hiermee wordt de
herkomst van energie aangegeven waardoor de producenten hun
opgewerkte energie als groene energie kunnen verkopen en leveranciers
en verbruikers de vergroening van hun levering en energieverbruik
kunnen aantonen.
Thans is er een verschil in de wijze waarop diverse vormen van energie
worden gecertificeerd. Voor elektriciteit uit hernieuwbare energiebronnen
en elektriciteit opgewekt in een installatie voor hoogrenderende warmtekrachtkoppeling is in de Elektriciteitswet 1998 bepaald dat de garantiebeheerinstantie garanties van oorsprong uitgeeft. De bepalingen in de
Elektriciteitswet 1998 over garanties van oorsprong strekken tot implementatie van de richtlijn 2009/28/EG van het Europees Parlement en de
Raad van 23 april 2009 ter bevordering van het gebruik van energie uit
hernieuwbare bronnen en houdende wijziging en intrekking van Richtlijn
2001/77/EG en Richtlijn 2003/30/EG (PbEU 2009, L 140) en de richtlijn
2004/8/EG van het Europees Parlement en de Raad van 11 februari 2004
inzake de bevordering van warmtekrachtkoppeling op basis van de vraag
naar nuttige warmte binnen de interne energiemarkt en tot w(ziging van
Richtlijn 92/42/EEG (PbEU 2004, L 52). De netbeheerder van het landelijk
hoogspanningsnet is bij besluit aangewezen als garantiebeheerinstantie.
Daarnaast is de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet belast
met de uitgifte van certificaten voor elektriciteit uit niet-hoogrenderende
warmtekrachtkoppeling. Voor gas uit hernieuwbare energiebronnen is
recent een certificeringssysteem opgezet dat wordt uitgevoerd door
Gasunie BV. Producenten van gas uit hernieuwbare energiebronnen
kunnen de certificaten gebruiken als bewijsmiddel voor het verkrijgen van
subsidie op grond van Besluit stimulering duurzame energieproductie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

10

(SDE-subsidie). Dit certificeringssysteem kent geen wettelijke grondslag.
Hetzelfde geldt voor de certificering van warmte uit hernieuwbare
energiebronnen. De netbeheerder van het landelijk hoogspanningnet
heeft subsidie ontvangen om een certificeringssysteem op te zetten. Ook
voor warmte geldt dat certificering van belang is voor het verkrijgen van
SDE-subsidie.
In het kader van stroomlijnen van taken en bevoegdheden is het van
belang de certificering van diverse energievormen uit hernieuwbare
energiebronnen op eenzelfde wijze te regelen. Dat de resultaten van de
certificering worden gebruikt voor het verkrijgen van SDE-subsidie speelt
daarbij een belangrijke rol. Een goede reden voor het huidige verschil
tussen de wettelijke regeling van de uitgifte van garanties van oorsprong
voor duurzame elektriciteit en elektriciteit uit HR-WKK en het ontbreken
van een wettelijk kader voor gas en warmte uit hernieuwbare energiebronnen ontbreekt.
Daarbij speelt ook dat zowel de rechtbank Arnhem en het College van
Beroep voor het bedrijfsleven recentelijk hebben bepaald dat de uitgifte
van garanties voor oorsprong gekwalificeerd moet worden als een
publiekrechtelijke rechtshandeling gericht op rechtsgevolg. Iedere uitgifte
van een garantie van oorsprong is derhalve een besluit in de zin van de
Algemene wet bestuursrecht. Op grond van het bepaalde in de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen is de netbeheerder van het landelijk
hoogspanningsnet een privaatrechtelijk zelfstandig bestuursorgaan
waarop de bepalingen van de kaderwet van toepassing zijn. De wens om
de certificering van gas en warmte uit hernieuwbare energiebronnen bij
wet te regelen, zou er toe leiden dat de instanties die deze taak
opgedragen krijgen, ook aangemerkt zouden moeten worden als een
zelfstandig bestuursorgaan. Het kabinetsbeleid is er echter op gericht zeer
terughoudend om te gaan met de instelling van nieuwe zelfstandige
bestuursorganen.
Dit heeft geleid tot een herbezinning van de toedeling van de taken op het
gebied van certificering van elektriciteit, gas en warmte uit hernieuwbare
bronnen en elektriciteit uit HR-WKK. In dit wetsvoorstel is er voor gekozen
de certificerende taak op te dragen aan de Minister van Economische
Zaken. Dit past binnen het kabinetsbeleid geen afbreuk te doen aan de
ministeriële verantwoordelijkheid.
Op basis van de Algemene wet bestuursrecht kan een bestuursorgaan de
aan hem opgedragen bevoegdheden mandateren. In het mandaatbesluit
zal worden bepaald aan wie dit mandaat wordt gegeven en op welke wijze
de relatie met de mandaatgever wordt geborgd. Uitgifte van garanties van
oorsprong voor duurzame elektriciteit en HR-WKK vergt een onafhankelijke positie ten opzichte van producenten, handelaren en leveranciers. Dat
is ook een verplichting, die uit bovengenoemde richtlijnen volgt.
Ervaringen tot dusver leren dat de deelnemers aan het stelsel van
garanties van oorsprong hechten aan een onafhankelijke partij die
garanties van oorsprong uitgeeft. De minister staat los van deze marktpartijen. Om zeker te stellen dat ook de gemandateerde een onafhankelijke
positie inneemt, is in het wetsvoorstel opgenomen dat bij mandaat aan
een niet-ondergeschikte, deze niet-ondergeschikte onafhankelijk moet zijn
van producenten, handelaren en leveranciers.
Indien de bevoegdheid tot het uitgeven en innemen van garanties van
oorsprong wordt gemandateerd aan een niet-ondergeschikte, zal tussen
de minister en de gemandateerde vastgelegd moeten worden welke
informatie aan de minister wordt gegeven en op welke wijze de vertrouwelijkheid van informatie wordt geborgd. Deze vertrouwelijk betreft zowel
de wijze waarop de minister de gegevens die betrekking hebben op het
proces van het uitgeven en innemen van garanties van oorsprong
gebruikt, als de wijze waarop de gemandateerde deze gegevens mag
gebruiken. Voor een belangrijk deel bepaalt de Wet openbaarheid van
bestuur welke gegevens die vertrouwelijk aan de minister zijn gegeven,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

11

actief of passief naar buiten mogen worden gebracht. In het informatieprotocol zal uitwisseling van gegevens tussen de minister en gemandateerde en de vertrouwelijkheid van de gegevens een belangrijke plek
krijgen.
Om het bovenstaande te realiseren worden de Elektriciteitswet 1998, de
Gaswet en de Warmtewet gewijzigd. De bepalingen over het uitgeven en
innemen van garanties van oorsprong voor de drie soorten van energie
zijn gelijkluidend, met uitzondering van de bepaling wie vaststelt of een
productie-installatie geschikt is voor de productie van de betreffende
energie. Voor duurzame elektriciteit was deze taak opgedragen aan de
netbeheerder op wiens net de productie-installatie wordt aangesloten.
Deze taak blijft gehandhaafd en wordt ook opgelegd aan de netbeheerder
van het gastransportnet op wiens een net een productie-installatie voor
het opwekken van gas uit hernieuwbare energiebronnen wordt aangesloten. Omdat de Warmtewet geen netbeheerder kent, wordt deze taak
opgedragen aan het meetbedrijf.
In de Elektriciteitswet 1998 worden de thans gelijkluidende artikelen voor
garanties van oorsprong voor duurzame elektriciteit en elektriciteit uit
HR-WKK samengevoegd. Hierdoor kan de aparte paragraaf over HR-WKK
vervallen. Ook de artikelen betreffende informatie-uitwisseling tussen de
netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet en de minister van
Economische Zaken kunnen vervallen. De wijze waarop de minister door
de netbeheerder wordt geïnformeerd zal in een informatieprotocol
worden opgenomen. De bevoegdheid tot uitgifte van certificaten voor
niet-hoogrenderende WKK komt te vervallen. Deze certificaten werden
alleen gebruikt voor het verkrijgen van MEP-subsidie. Deze subsidie wordt
al enige jaren niet meer verleend en producenten vragen sinds die tijd
geen certificaten meer aan.
2.7. Directe lijnen
Bij brief van 28 februari 2012 (Kamerstukken II 2011/12, 32 814, nr. 21) naar
aanleiding van het gewijzigd amendement (Kamerstukken II 2011/12,
32 814, nr. 18), is aangegeven dat een analyse wordt uitgevoerd van de
reikwijdte van het begrip «directe lijn». Als resultaat heeft de analyse
aangetoond dat de definities van «directe lijn» en van «net» zoals nu
opgenomen in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet verduidelijking
behoeven ten behoeve van een helder onderscheid tussen directe lijnen
en netten. Dit is van belang met het oog op de rechtszekerheid voor
betrokken partijen zoals producenten, leveranciers, afnemers, netbeheerders en anderen die beschikken over verbindingen.
Deze behoefte aan verduidelijking vloeit onder meer voort uit het feit dat
de definities van «net» en «directe lijn» zoals die luiden op grond van het
genoemde wetsvoorstel wel wederzijdse uitsluitingen bevatten, maar
onvoldoende onderscheidende nadere omschrijvingen. Zo is wel duidelijk
dat een samenstel van verbindingen geen directe lijn kan vormen,
aangezien in de definitie van directe lijn sprake is van slechts één
elektriciteitslijn, maar staat daarmee niet vast dat dit samenstel een net
vormt, ook al voldoet het aan de definitie van «net». Men zou dit immers
ook kunnen zien als een verzameling van directe lijnen. Een directe lijn
betreft voorts een verbinding met één producent, maar ook in dit verband
zouden verbindingen met meer dan één producent gezien kunnen worden
als een verzameling van directe lijnen. Tegelijkertijd zou een dergelijke
verzameling van directe lijnen ook kwalificeren als net. Derhalve kan
geconcludeerd worden dat op grond van deze definities niet eenduidig
kan worden vastgesteld of iets een net of een directe lijn is.
Met de wijziging van de definitie van directe lijn in dit wetsvoorstel wordt
beoogd hiervoor een oplossing te bieden (artikel I, onderdeel A, en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

12

artikel II, onderdeel A). De wijzigingen houden in dat in de definitie
eenduidig wordt vastgelegd dat een directe lijn niet rechtstreeks is
verbonden met een net. Dit houdt in dat een directe lijn via de installatie
van een afnemer (die immers een aansluiting op het net heeft) verbonden
kan zijn met een net, zoals thans bijvoorbeeld het geval kan zijn bij
particuliere netten. Hiermee is de verbinding van een net en een directe
lijn dus eenduidig te onderscheiden van andere verbindingen zoals
verbindingen tussen verschillende delen van één net, aansluitingen van
twee netten op elkaar en aansluitingen van afnemers op een net en is ook
het onderscheid tussen een directe lijn en een net duidelijk geregeld.
Tevens wordt met deze definitie voorkomen dat directe lijnen die elk
beschikken over een (niet rechtstreekse) verbinding met een net,
aaneengeschakeld worden en daarmee feitelijk deel gaan uitmaken van
een net, dan wel dat delen van het bestaande publieke net worden
aangemerkt als directe lijn en daarmee niet meer onderhevig zijn aan
bijvoorbeeld bepalingen betreffende tariefregulering en redelijke en
transparante voorwaarden.
Ook wordt voorgesteld om in de definitie van directe lijn het begrip
producent te vervangen door productie-installatie. De reden hiervoor is
dat een producent in de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet is gedefinieerd als een organisatorische eenheid die zich bezig houdt met
productie van elektriciteit respectievelijk gas. Daarmee is echter nog niet
gezegd dat die producent zich ook in de specifieke situatie van de
betreffende directe lijn elektriciteit of gas produceert, terwijl blijkens de
toelichting de bedoeling van het amendement wel is dat het gaat om
daadwerkelijke productie. Door expliciet te maken dat het bij een directe
lijn om een productie-installatie gaat in plaats van een organisatorische
eenheid wordt beter aangesloten bij de bedoeling van het amendement.
Zoals bepaald in het wetsvoorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet
1998 en van de Gaswet (implementatie van richtlijnen en verordeningen
op het gebied van elektriciteit en gas) (Kamerstukken 32 814) dienen
producenten die met een directe lijn leveren aan verbruikers het gebruik
van de directe lijn te melden aan de NMa. Op grond van deze meldingen
worden de ontwikkelingen betreffende directe lijnen gemonitord. Om dit
adequaat te kunnen monitoren wordt voorgesteld een verplichting voor
de producent op te nemen om wijzigingen die relevant voor de eerder
gedane melding ook te melden aan de NMa.
Tot slot wordt artikel 30, tweede lid, gewijzigd. Deze wijziging houdt
verband met het wetsvoorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998
en van de Gaswet (implementatie van richtlijnen en verordeningen op het
gebied van elektriciteit en gas) (Kamerstukken 32 814) waarin de directe
lijn aan artikel 30 werd toegevoegd. De redactie van deze wijziging wordt
verbeterd, zodat duidelijkheid ontstaat over de positie van elektriciteitsverbruikers die zijn verbonden met een directe lijn (amendement Leegte en
van der Werf, 32 814, nr. 18). Een verbruiker van elektriciteit (waaronder
ook wordt begrepen een producent die elektriciteit verbruikt) die
verbonden is met een directe lijn is geen afnemer in de zin van de
Elektriciteitswet 1998. Uit de huidige redactie van het tweede lid zou
kunnen worden afgeleid dat de kosten voor de systeemdiensten die de
netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet daarom niet doorberekend zouden kunnen worden aan de elektriciteitsverbruiker die met een
directe lijn is verbonden. De bedoeling van het amendement is nu juist dat
de kosten van de systeemdiensten wel aan deze verbruikers doorberekend
kunnen worden.
De kosten voor systeemdiensten kunnen alleen worden doorberekend
indien de directe lijn direct of indirect verbonden is met het landelijk
hoogspanningsnet. Directe lijnen die volledig geïsoleerd zijn profiteren
niet van de systeemdiensten die de netbeheerder van het landelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

13

hoogspanningsnet verricht en behoeven daarom geen systeemdiensttarief te betalen.
Omdat de analyse over de reikwijdte van het begrip «directe lijn» tijdens
de consultatie van het wetsvoorstel nog liep, is het voorstel hierin niet
meegenomen.
3. Consultatie
3.1. Gaskwaliteit
De consultatie heeft veel reacties over gaskwaliteit opgeleverd. Een
behoorlijk aantal reacties betroffen niet zozeer het wetsvoorstel zelf, maar
de concrete keuze van de invoed- en afleverspecificatie van het gas die
opgesteld zullen worden in de ministeriële regeling op basis van het
voorgestelde artikel 11 van de Gaswet. Hiernaast vroegen veel reacties
om verdere uitleg en enkele waren gebaseerd op een verkeerde interpretatie van het wetsvoorstel of de memorie van toelichting. Hierom is op
een aantal punten de memorie van toelichting uitgebreid en verhelderd
ten opzichte van de versie die geconsulteerd is. Ook de tekst van het
wetsvoorstel is naar aanleiding van de consultatie aangepast. De
verhouding van de voorgestelde taken voor netbeheerders op het gebied
van gaskwaliteit met de reeds bestaande taak van de netbeheerder van
het landelijk gastransportnet op het gebied van gas uit de kleine velden is
expliciet vastgelegd. Daarnaast is verduidelijkt dat de netbeheerder van
het landelijk gastransportnet alleen een taak heeft op het gebied van
kwaliteitsconversie ten aanzien van het door hem beheerde net.
Een aantal reacties betroffen de taken met betrekking tot ruw biogas van
regionale netbeheerders ten opzichte van het netwerkbedrijf. Deze
reacties zullen bij de verdere uitwerking van de wetgevingsagenda
STROOM worden meegenomen, omdat dit een discussie is die breder is
dan de scope van het onderhavige wetsvoorstel.
3.2. Zelflevering
Met betrekking tot zelflevering bestaat een levendige discussie die in de
consultatie tot veel reacties heeft geleid. Mede op basis van de inbreng uit
de consultatie zijn het wetsvoorstel en de memorie van toelichting op een
aantal belangrijke punten aangepast. De scope van de regeling is
verbreed van verenigingen van eigenaren tot alle organisaties. Daarnaast
wordt er onderscheid gemaakt tussen duurzaam en niet duurzaam
opgewekte elektriciteit.
In een aantal zienswijzen wordt gesteld dat kleinverbruikers die gebruik
maken van zelflevering over de teruggeleverde elektriciteit geen
vergoeding betalen aan de leveranciers voor programmaverantwoordelijkheid, terwijl hier wel gebruik van wordt gemaakt. Er is eerder gekozen
om wegens de beperkte mogelijkheden voor kostentoewijzing van de
terugdraaiende elektriciteitsmeter de kleinverbruiker bij kleinschalige
opwekking niet te verplichten om het tarief voor de geproduceerde
elektriciteit zelf uit te onderhandelen met de afnemer of om zelf programmaverantwoordelijkheid te dragen, dit wordt voor deze gevallen nog altijd
een verstandige benadering geacht. Verder werd gesteld dat door
saldering er niet meer betaald zou worden voor systeemdiensten. Dit is
echter niet het geval. Saldering ziet alleen op leveringskosten en niet op
het tarief voor de systeemdiensten. Dit blijkt ook uit de Tarievencode
elektriciteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

14

3.3. Tariefregulering
Een aantal reacties betrof het onderwerp tariefregulering. Meerdere malen
werd hierin gerefereerd aan het voorgestelde zinsdeel «en rekening
houdend met». Een deel van de zienswijzen stelt voor om deze woorden
te schrappen en hiermee alle belangen gelijk te schakelen. In een ander
deel van de zienswijzen wordt juist voorgesteld de toegevoegde belangen
te schrappen. Het kabinet vindt het van belang dat de toezichthouder bij
de vaststelling van de methode van regulering ook expliciet rekening
houdt met andere publieke belangen, zoals voorzieningszekerheid en
duurzaamheid. Het gaat hier om belangen die niet altijd eenduidig in geld
zijn uit te leggen. Daarom zijn deze belangen, zoals terecht wordt opmerkt,
ook niet verder uitgewerkt in de opvolgende artikelen. Belangrijk is echter
dat er bij de methode van regulering wel ruimte blijft voor investeringen
gerelateerd aan deze belangen.
Er wordt voorgesteld om netbeheerders een expliciete openbare
verplichting te geven om duurzame energie voorrang te geven bij
congestie. De taak om congestiemanagement toe te passen en daarbij
voorrang aan duurzaam te geven hebben de netbeheerders al opgelegd
gekregen in artikel 16 in samenhang met artikel 24a van de Elektriciteitswet 1998. De suggestie om een openbare dienstverplichting op te
leggen heeft betrekking op de mogelijke wijze waarop de toedeling van de
kosten van congestiemanagement kan plaatsvinden. De bredere discussie
over de toerekening van netkosten aan afnemers van het net vormt
onderdeel van het wetgevingstraject STROOM.
3.4. Bescherming tegen externe invloeden
Van verschillende kanten zijn reacties gekomen op het onderdeel
«bescherming». Onder meer is aangevoerd dat het begrip «mogelijke
invloeden van buitenaf» erg ruim is; deze term zou volgens de reacties
beter vervangen kunnen worden door «terrorisme». Bij de uitbreiding van
de taken van netbeheerders gaat het echter juist om een benadering die
ziet op alle soorten externe dreigingen, dat wil zeggen om alle soorten
risico’s die de ongestoorde levering van gas en elektriciteit kunnen
beïnvloeden. Daar vallen de risico’s van terrorisme uiteraard onder.
Gevraagd is ook onder welke omstandigheden de Minister van Economische Zaken een aanwijzing zou kunnen geven in het kader van externe
dreigingen. Het gaat daarbij met name om situaties waarin nieuwe
informatie over risico’s beschikbaar komt, waarmee in het uitgevoerde
maatregelniveau nog geen rekening is gehouden.
Sommige reacties stelden vragen over de bescherming van LNG- of
gasopslaginstallaties. Naar aanleiding van deze vragen is besloten de taak
met betrekking tot bescherming niet op LNG- en gasopslaginstallaties te
laten zien.
Ten slotte zijn opmerkingen geplaatst over de soort van maatregelen en
het mogelijk daarmee gepaard gaande kostenniveau. Juist om redenen
van veiligheid en bescherming is het geen goede zaak om concrete
informatie te bieden over de precieze maatregelen. In zijn algemeenheid
zal het niet zo zijn dat elke denkbare beschermende maatregel genomen
moet worden om externe dreigingen het hoofd te bieden. De maatregelen
zullen in verhouding moeten staan tot de potentiële gevolgen van een
externe dreiging voor de gas- of elektriciteitsvoorziening.
3.5. Definitie aansluiting
Over de gewijzigde definitie van een aansluiting zijn enkele reacties
binnengekomen. Hierbij is terecht opgemerkt dat ook rekening gehouden
dient te worden met netten die door een ander dan de eigenaar of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

15

netbeheerder wordt beheerd en aansluitingen tussen netten en directe
lijnen. Het wetsvoorstel is hierop aangepast.
4. Uitvoerings- en handhavingstoets
De NMa concludeert in de uitvoerings- en handhavingstoets dat de
onderdelen met betrekking tot gaskwaliteit, zelflevering, tariefregulering,
certificering en de definitie van aansluiting uitvoerbaar en handhaafbaar
zijn. De NMa acht de wijzigingen met betrekking tot de beschermingstaak
voor netbeheerders minder goed uitvoerbaar en handhaafbaar. De
voorgestelde wijzigingen omtrent de definitie van directe lijn worden door
de NMa verwelkomd, evenwel voorziet de NMa een aantal knelpunten in
de uitvoerbaarheid en handhaafbaarheid van de regels over directe lijnen.
Enkele adviezen van de NMa hebben geleid tot aanpassingen van het
wetsvoorstel en deze memorie van toelichting.
4.1. Directe lijnen
De voorgestelde wijzigingen in dit wetsvoorstel in de definitie van het
begrip directe lijn vergroten volgens de NMa in belangrijke mate de
uitvoerbaarheid, handhaafbaarheid en effectiviteit van het begrip directe
lijn. De NMa wijst evenwel op verschillen met de definitie in de Europese
richtlijnen en de uitvoerings- en handhavingsproblemen die als gevolg
daarvan kunnen ontstaan en beveelt aan nauwer aan te sluiten op de
Europese definitie.
In algemene zin biedt een richtlijn de mogelijkheid om een implementatiewijze te kiezen die aansluit bij het nationale systeem. Hierdoor kan
voorkomen worden dat geen effectieve naleving van de richtlijn mogelijk
is doordat de specifieke context van nationale wetgeving afwijkt van de
formulering in een richtlijn. Met de wijzigingen in het begrip directe lijn is
precies om die reden beoogd de implementatie van de bepalingen uit de
richtlijn te preciseren binnen de systematiek van de Elektriciteitswet 1998
en de Gaswet.
De NMa suggereert voorts een definitie van het begrip «installatie» in de
wet op te nemen, omdat de definitie van directe lijn mogelijk zou maken
dat een installatie van een aangeslotene onderdeel zou kunnen vormen
van de aansluiting. Deze suggestie is niet overgenomen omdat de vraag
wat een aansluiting is, niet afhankelijk is van de definitie van directe lijn,
maar bepaald wordt door de definitie van de aansluiting. Het is dan ook
niet zo dat op grond van de regels omtrent directe lijnen het mogelijk is
dat een installatie onderdeel uit gaat maken van een aansluiting als dat
zonder de regels over directe lijnen niet reeds het geval is.
De NMa geeft in overweging om de bepalingen over directe lijnen in het
wetsvoorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet
(implementatie van richtlijnen en verordeningen op het gebied van
elektriciteit en gas) (Kamerstukken 32 814) later in werking te laten treden.
De NMa geeft aan dat in de periode tot inwerkingtreding van het
onderhavige wetsvoorstel de reikwijdte van de directe lijn in de praktijk
breder kan uitpakken dan beoogd. Dit kan leiden tot onzekere situaties
voor afnemers omdat de directe lijn niet onder toezicht van de NMa staat.
Daarnaast wijst de NMa op mogelijke extra handhavings- en uitvoeringslasten bij de NMa in dat kader. Dit advies van de NMa wordt niet
overgenomen. In de eerste plaats betreft de bepaling van directe lijnen
implementatie van het derde pakket Europese richtlijnen. Ten tweede
voorzie ik omgekeerd een onzekere situatie voor partijen die overwegen
gebruik te maken van de definitie van directe lijn. Indien de betreffende
bepaling niet in werking zou treden, dan leidt dit voor een aantal van deze
partijen tot een onzekere situatie omdat zij in afwachting van de aanpassingen die met dit wetsvoorstel zijn aangebracht zeer waarschijnlijk voor
tijdelijke duur een ontheffing moeten aanvragen als gesloten distributie-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

16

systeem. Dit is evenmin wenselijk gelet op de lasten die hier voor
bedrijven aan zijn verbonden. Ik veronderstel daarentegen dat partijen die
overwegen gebruik te maken van de directe lijn zich vergewissen van de
aanpassingen die in dit wetsvoorstel zijn voorzien en dat men daar op
anticipeert.
4.3. Bescherming tegen externe invloeden
De NMa vindt de regels over de taak voor netbeheerders om hun net te
beschermen tegen mogelijke externe invloeden minder goed uitvoerbaar
en handhaafbaar, omdat voor het toezicht de nodige expertise bij de NMa
op dit moment ontbreekt. De NMa vraagt bovendien een concrete norm in
de wet op te nemen.
Netbeheerders nemen op dit moment al maatregelen om de netten te
beschermen tegen invloeden van buitenaf. Met het wetsvoorstel is deze
verantwoordelijkheid nader geëxpliciteerd. De verantwoordelijkheid van
de NMa is primair gelegen in de beoordeling van de efficiënte kosten die
de netbeheerders voor deze maatregelen maken. De beoordeling of een
bepaalde maatregel adequaat is om bijvoorbeeld een besturingscentrum
te beschermen tegen een overstroming ligt primair bij de sector. Naar
mijn oordeel vraagt dit een terughoudende toezichthoudende rol van de
NMa. Zoals in de toelichting is aangegeven zal in de aangekondigde
herziening van de Elektriciteitswet 1998 en de Gaswet worden bezien of
en welke mogelijkheden er zijn om verdere verbetering te realiseren in de
wijze waarop het toezicht op veiligheid, betrouwbaarheid en bescherming
is ingericht. Een aanpassing van het onderhavige wetsvoorstel vind ik
daarom op dit moment niet opportuun.
5. Regeldruk
De taken die in deze wetswijziging voor netbeheerders en invoeders van
gas geïntroduceerd worden om te voldoen aan invoed- en afleverspecificaties voor gas bevatten taken die momenteel in codes van de NMa zijn
vastgelegd. Er worden hierdoor met de wetswijziging geen extra
nalevingskosten geïntroduceerd. Voor de nadere uitwerking van de
invoed- en afleverspecificaties voor gas in de ministeriële regeling die op
grond van de voorgestelde wijziging van de Gaswet gemaakt dient te
worden, geldt dat als basis hiervoor dezelfde criteria gelden als bij
vaststelling via nieuwe technische codes het geval zou zijn geweest.
Bovendien worden belanghebbenden bij de totstandkoming van de
ministeriële regeling geconsulteerd. Er mag van uitgegaan worden dat
beide procedures een vergelijkbare gassamenstelling als uitkomst zouden
hebben, zodat er geen extra inhoudelijke nalevingskosten ontstaan. De
voorgestelde procedure kent wel een snellere doorlooptijd. Er worden
geen informatieverplichtingen naar de overheid aan de specificaties
verbonden, derhalve veroorzaakt het voorstel geen administratieve lasten.
Er wordt daarnaast een wettelijke mogelijkheid gecreëerd voor de
landelijk netbeheerder om gas te weigeren als het gas wel aan de
invoedspecificaties voldoet, maar de kwaliteitsconversie tot het niveau
van de afleverspecificaties niet redelijkerwijs van de beheerder van het
landelijk gastransportnet gevergd kan worden. Het is reeds een bestaande
situatie dat de netbeheerder van het landelijk gastransportnet gas weigert
indien de invoeding niet doelmatig kan worden gefaciliteerd. De basis
hiervoor zijn echter veelal privaatrechtelijke overeenkomsten. Omdat de
introductie van de wettelijke regeling als doel heeft de bestaande situatie
te verduidelijken zal dit niet tot meer regeldrukkosten leiden, bovendien
zal het wellicht de kosten van juridische procedures helpen verminderen.
Ook voor invoeders op het regionale net leidt de aanpassing niet tot extra
kosten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

17

De regeling voor zelflevering voorkomt de kosten voor leveranciers die
gepaard zouden gaan met de transacties met individuele leden van de
organisatie en bundelt deze in een enkelvoudige transactie. Hiermee gaat
geen aanvullende regeldruk gepaard.
De aanpassingen op het gebied van tariefregulering bevatten geen
informatie- of inhoudelijke verplichtingen en hebben daarmee geen
regeldrukeffecten.
Voor de borging van de bescherming tegen externe invloeden wordt
bewust aansluiting gezocht bij een bestaande norm. Hiermee wordt
aangesloten op bedrijfseigen praktijk en een toename van regeldruk
vermeden.
Het verder specificeren van de definitie van een aansluiting en een directe
lijn betreffen verduidelijkingen en veroorzaken daarom geen verandering
in regeldruk.
II. ARTIKELEN
Artikel I, onderdeel A
In de definities van de Elektriciteitswet 1998 worden een aantal wijzigingen voorgesteld. Het betreft het wijzigen van de definities van
aansluiting en directe lijn en het vervallen van de definities van rekening
en garantiebeheerinstantie.
De definitie van aansluiting (artikel 1, eerste lid, onderdeel b, van de
Elektriciteitswet 1998) wordt gewijzigd naar aanleiding van een uitspraak
van 30 december 2010 (LJN BP1763) van het College van Beroep voor het
bedrijfsleven. In die uitspraak heeft het College van Beroep voor het
bedrijfsleven geoordeeld dat de aansluiting van twee netten op hetzelfde
spanningsniveau niet valt onder de wettelijke definitie, aangezien er, gelet
op de gekozen formulering van de definitie, sprake moet zijn van een
verschil in spanningsniveau tussen de twee netten. Voor de netbeheerder
betekent deze uitspraak dat er – anders dan indien de beide netten een
verschillend spanningsniveau hebben – geen sprake is van een
aansluiting in de zin van de wet en daardoor evenmin van een afnemer,
hij in dit geval geen tarieven in rekening kan brengen, terwijl hij als gevolg
van de verbinding tussen zijn net en het andere net wel kosten maakt ten
behoeve van de eigenaar van het andere net. De voorgestelde aanpassing
van de definitie heeft ten doel te verduidelijken dat ook in geval er bij een
net-op-net aansluiting geen spanningsverschil is tussen de beide netten,
de verbinding wordt aangemerkt als aansluiting zodat de netbeheerder de
toepasselijke tarieven in rekening kan brengen bij de netbeheerder of de
eigenaar van het net dat op het net van de netbeheerder of eigenaar is
aangesloten. In paragraaf 2.5 van de algemene toelichting is een nadere
toelichting te vinden.
De definities van rekening en garantiebeheerinstantie (artikel 1, eerste lid,
onderdelen y en z, van de Elektriciteitswet 1998) kunnen vervallen, omdat
door de wijzigingen die worden voorgesteld met betrekking tot garanties
van oorsprong deze definities overbodig worden. In paragraaf 2.6 van de
algemene toelichting is een toelichting gegeven op de wijzigingen met
betrekking tot garanties van oorsprong voor energie.
De definitie van directe lijn (artikel 1, eerste lid, onderdeel ar, wordt
gewijzigd naar aanleiding van een eerste analyse van de nieuwe definitie
van directe lijn die wordt geïntroduceerd door middel van het
wetsvoorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

18

(implementatie van richtlijnen en verordeningen op het gebied van
elektriciteit en gas) (Kamerstukken 32 814). Uit de analyse blijkt dat de
definitie verduidelijking behoeft ten behoeve van een helder onderscheid
tussen directe lijnen en netten. Dit is van belang met het oog op de
rechtszekerheid voor betrokken parijen zoals producenten, leveranciers,
afnemers, netbeheerders en anderen die beschikken over verbindingen. In
paragraaf 2.7 van de algemene toelichting is een toelichting gegeven op
de wijzigingen met betrekking tot directe lijnen.
Artikel I, onderdeel B
Artikel 9h van de Elektriciteitswet 1998 bevat een meldplicht voor
producenten die elektriciteit leveren via een directe lijn om bij de NMa
daarvan melding te doen. Om het register van de meldingen actueel te
kunnen houden is het noodzakelijk dat ook eventuele wijzigingen worden
gemeld. Het voorgestelde tweede lid van artikel 9h ziet hier op.
Daarnaast wordt een regeling voor de inning van het systeemdiensttarief
voorgesteld. Indien een directe lijn in verbinding staat met een net dan
profiteren de aangeslotenen op de directe lijn van de systeemdiensten die
door de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet worden
geleverd. Zonder een bijzondere regeling zou het voor de netbeheerder
van het landelijk hoogspanningsnet echter onmogelijk zijn om ingeval van
een directe lijn het systeemdiensttarief in rekening te brengen bij
aangeslotenen die profiteren van de systeemdiensten. In het voorgestelde
derde lid wordt geregeld dat bij directe lijnen die in verbinding staan met
een net het de producent is die het systeemdiensttarief factureert en int.
Op verzoek van de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet
verstrekt de producent bovendien gegevens over het verbruik van de
aangeslotenen op de directe lijn. Dit laatste is van belang omdat het
systeemdiensttarief een tarief per kilowattuur is. De producent kan er ook
voor kiezen om het systeemdiensttarief zelf te betalen. In dat geval hoeft
de producent alleen gegevens over het totale verbruik aan de netbeheer
van het landelijk hoogspanningsnet te verstrekken.
In paragraaf 2.7 van de algemene toelichting is een toelichting
opgenomen over de wijzigingen met betrekking tot directe lijnen.
Artikel I, onderdeel C
In artikel 15 van de Elektriciteitswet 1998 zijn regels opgenomen die
betrekking hebben op gesloten distributiesystemen. In het vijfde lid van
artikel 15 is een regeling opgenomen voor het innen van het systeemdiensttarief. De regeling is echter niet volledig duidelijk over wie verantwoordelijk is voor de facturering. Bedoeld is dat de ontheffinghouder voor
een gesloten distributiesysteem de verantwoordelijkheid draagt voor het
systeemdiensttarief. Om die reden wordt voorgesteld om expliciet in
artikel 15, vijfde lid, op te nemen dat de ontheffinghouder het systeemdiensttarief factureert en int. Daarnaast wordt voorgesteld om een
informatieverplichting over het verbruik van de aangeslotenen op een
gesloten distributiesysteem te introduceren voor de ontheffinghouder
jegens de beheerder van het landelijk hoogspanningsnet. Dit laatste is van
belang omdat het systeemdiensttarief een tarief per kilowattuur is. De
ontheffinghouder kan er ook voor kiezen om het systeemdiensttarief zelf
te betalen. In dat geval hoeft de producent alleen gegevens over het totale
verbruik aan de netbeheer van het landelijk hoogspanningsnet te
verstrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

19

Artikel I, onderdeel D
De taak die netbeheerders hebben om de hoeveelheid elektriciteit te
meten die geproduceerd is met een productie-installatie voor duurzame
elektriciteit, klimaatneutrale elektriciteit of warmtekrachtkoppeling
(artikel 16, eerste lid, onderdeel i, van de Elektriciteitswet 1998) is met
name van belang voor garanties van oorsprong voor elektriciteit. Deze
garanties van oorsprong kunnen echter alleen zien op hoogrenderende
warmtekrachtkoppeling en niet op warmtekrachtkoppeling in zijn
algemeenheid. Voorgesteld wordt om de taak voor de netbeheerders dan
ook te beperken tot hoogrenderende warmtekrachtkoppeling.
Tevens wordt voorgesteld om een taak voor netbeheerders toe te voegen
met betrekking tot de bescherming van hun netten tegen externe
invloeden. De netbeheerders moeten er voor zorgen dat de kritische
bezittingen en processen binnen hun bedrijfsvoering beschermd zijn
tegen externe dreigingen, zoals terrorisme, een cyberaanval, sabotage
door een ontevreden werknemer, een grieppandemie of een
overstroming. Deze verantwoordelijkheid wordt met deze taak explicieter
in wetgeving geborgd. Dit is van belang gelet op het grote maatschappelijke en economische belang van de leveringszekerheid van gas en
elektriciteit. In paragraaf 2.4 van de algemene toelichtingen zijn de
wijzingen met betrekking tot bescherming tegen externe invloeden
toegelicht.
Artikel I, onderdeel E
In artikel 16a, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998 is vastgelegd aan wie
de netbeheerder de meetgegevens die betrekking hebben op de productie
van elektriciteit met een productie-installatie voor duurzame elektriciteit,
klimaatneutrale elektriciteit of (hoogrenderende) warmtekrachtkoppeling
dient te verstrekken. Door de wijzigingen in dit wetsvoorstel met
betrekking tot garanties van oorsprong dienen de gegevens niet langer
verstrekt te worden aan de beheerder van het landelijk hoogspanningsnet,
maar aan de Minister van Economische Zaken. In paragraaf 2.6 van de
algemene toelichting zijn de wijzigingen met betrekking tot garanties van
oorsprong toegelicht.
Artikel I, onderdeel F
De voorgestelde aanwijzingsbevoegdheid voor de Minister van Economische Zaken hangt samen met de taak voor netbeheerders in het kader
van bescherming tegen externe invloeden (zie de toelichting op artikel I,
onderdeel D). De Minister kan, onverminderd de eigen verantwoordelijkheid van de netbeheerders, aan netbeheerders opdrachten geven om
rekening te houden met bepaalde dreigingen. Dit kan bijvoorbeeld aan de
orde zijn indien er sprake is van verandering in het dreigingsniveau van
terrorisme, een technologische ontwikkeling in de cybercriminaliteit of
een nieuwe dreiging die voortkomt uit de nationale risicobeoordeling. In
paragraaf 2.4 van de algemene toelichting zijn de wijzigingen met
betrekking tot bescherming tegen externe invloeden toegelicht.
Artikel I, onderdeel G
Artikel 29 van de Elektriciteitswet 1998 stelt enkele regels over het
transporttarief. Deze regels zijn van belang om te bepalen aan welke eisen
de transporttarieven, zoals uitgewerkt in onder meer de tarievencode van
de NMa en diverse besluiten, moeten voldoen. In een uitspraak van
16 december 2011 (LJN BU7936) heeft het College van Beroep voor het
bedrijfsleven geoordeeld dat er op grond van de wet twee transport-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

20

diensten moeten worden onderscheiden; het transport ten behoeve van
de invoeding van elektriciteit en het transport ten behoeve van de
ontvangt van elektriciteit. De kosten verbonden aan de ene dienst
(invoeding) mogen daarbij niet in rekening worden gebracht bij afnemers
van de andere dienst (afnemers van elektriciteit). Als gevolg van de
uitspraak van het CBb – die in belangrijke mate is gebaseerd op het
onderscheid tussen ontvangen en invoeden van elektriciteit in artikel 29
van de Elektriciteitswet 1998 – dreigt de situatie dat netbeheerders de
kosten als gevolg van (decentrale) invoeding niet kunnen terugverdienen
middels hun tarieven, zo lang er geen producententarief is. Dit is
ongewenst, omdat het uitgangspunt van de wet is dat de netbeheerders
de kosten van hun wettelijke taken via de tarieven vergoed krijgen.
Voorgesteld wordt om artikel 29 van de Elektriciteitswet 1998 zodanig te
wijzigen dat ook in de situatie waarin er geen sprake is van een producententarief de netbeheerders de kosten voor het transport van elektriciteit
kunnen terugverdienen via de tarieven. Dit wordt geregeld door het eerste
lid te wijzigen zodat duidelijk is dat er sprake is van één transportdienst
met een tarief dat betrekking heeft op zowel de ontvangst als het
invoeden van elektriciteit, ongeacht de plaats van ontvangst of invoeding
van elektriciteit en ongeacht de plaats van de aansluiting waar de
elektriciteit op het net is ontvangen of ingevoed. In het tweede lid wordt
vastgelegd dat het tarief voor deze transportdienst in rekening wordt
gebracht bij de ontvangers van elektriciteit. In paragraaf 2.3.2 van de
algemene toelichting zijn de wijzigingen met betrekking tot het transporttarief toegelicht.
Artikel I, onderdeel H
Artikel 30 van de Elektriciteitswet 1998 gaat over het systeemdiensttarief.
De voorgestelde wijziging van artikel 30, tweede lid, hangt samen met de
wijziging in de definitie van aansluiting (zie paragraaf 2.5 van de
algemene toelichting) en met de introductie van het begrip directe lijn (zie
paragraaf 2.7 van de algemene toelichting). De redactie van artikel 30
wordt verbeterd, zodat duidelijkheid ontstaat over de positie van
elektriciteitsverbruikers die zijn verbonden met een directe lijn. Een
verbruiker van elektriciteit (waaronder ook wordt begrepen een producent
die elektriciteit verbruikt) die verbonden is met een directe lijn is geen
afnemer in de zin van de Elektriciteitswet 1998. Uit de huidige redactie van
het tweede lid zou kunnen worden afgeleid dat de kosten voor de
systeemdiensten die de netbeheerder van het landelijk hoogspanningsnet
daarom niet doorberekend zouden kunnen worden aan de elektriciteitsverbruiker die met een directe lijn is verbonden. De bedoeling van het
amendement is nu juist dat de kosten van de systeemdiensten wel aan
deze verbruikers doorberekend kunnen worden.
De kosten voor systeemdiensten kunnen alleen worden doorberekend
indien de directe lijn direct of indirect verbonden is met het landelijk
hoogspanningsnet. Directe lijnen die volledig geïsoleerd zijn profiteren
niet van de systeemdiensten die de netbeheerder van het landelijk
hoogspanningsnet verricht en behoeven daarom geen systeemdiensttarief te betalen.
Artikel I, onderdeel I,
Artikel 31, negende lid, van de Elektriciteitswet 1998 bevat een delegatiegrondslag om regels te stellen die van belang zijn voor garanties van
oorsprong. Gelet op de wijzigingen die in de wetsvoorstel worden
voorgesteld met betrekking tot garanties van oorsprong (zie paragraaf 2.6
van de algemene toelichting) is deze delegatiegrondslag overbodig.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

21

Artikel 31, vijftiende lid, bepaalt dat de technische codes die worden
vastgesteld door de NMa regels bevatten over de technische aansluiting
van een directe lijn op een net. Aangezien in dit wetsvoorstel wordt
voorgesteld om de definitie van directe lijn zo in te perken dat een directe
lijn niet direct aangesloten kan zijn op een net (zie paragraaf 2.7 van de
algemene toelichting) zouden die regels ook overbodig zijn.
Artikel I, onderdeel J
Artikel 31c van de Elektriciteitswet 1998 heeft betrekking op de verrekening van de hoeveelheid elektriciteit die door kleinverbruikers
(afnemers met een aansluiting met een doorlaatwaarde van maximaal
3*80 A) op het net wordt ingevoed met de hoeveelheid elektriciteit die aan
het net wordt onttrokken. Bij het opstellen van de jaarlijkse facturering
voor de leveringskosten komt deze saldering tot uiting. In de motie
Jansen c.s. (Kamerstukken II 2010/11, 29 023, nr. 93) wordt de regering
opgeroepen met voorstellen te komen om verenigingen van eigenaren in
staat te stellen zelf opgewekte elektriciteit te laten salderen met het
elektriciteitsverbruik van de leden van de vereniging van eigenaren. Aan
de motie wordt uitvoering gegeven door middel van wijziging van
artikel 31c. In paragraaf 2.2 van de algemene toelichting zijn de wijzigingen toegelicht.
Artikel I, onderdelen K en L
De artikelen 41 en 41e van de Elektriciteitswet 1998 hebben betrekking op
tariefregulering. Voorgesteld wordt om in deze artikelen expliciet vast te
leggen dat bij de totstandkoming van de tarieven rekening dient te
worden gehouden met het belang van voorzieningszekerheid, leveringszekerheid en een redelijk rendement op investeringen. In paragraaf 2.3.1.
van de algemene toelichting zijn de wijzigingen toegelicht.
Artikel I, onderdelen M en N
In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de regels met betrekking tot
garanties van oorsprong te herzien en te stroomlijnen tussen verschillende energievormen. Om die reden wordt hoofdstuk 5, paragraaf 3, van
de Elektriciteitswet 1998 opnieuw vastgesteld. Door de stroomlijning kan
hoofdstuk 5, paragraaf 3a, van de Elektriciteitswet 1998 vervallen. Een
inhoudelijke toelichting is te vinden in paragraaf 2.6 van de algemene
toelichting.
Artikel I, onderdeel O
Artikel 95c, derde en vierde lid, bevatten regels over een vergoeding voor
elektriciteit die door kleinverbruikers op een net worden ingevoed. Deze
regels overlappen met artikel 31c van de Elektriciteitswet 1998. Om die
reden kunnen het derde en vierde lid van artikel 95c vervallen. In
paragraaf 2.2 van de algemene toelichting is een toelichting opgenomen
over de wijzigingen in dit wetsvoorstel met betrekking tot dit onderwerp.
Artikel II, onderdeel A
In de definities van de Gaswet worden een aantal wijzigingen voorgesteld.
Het betreft het wijzigen van de definities van aansluiting en directe lijn en
het toevoegen van enkele definities die van belang zijn voor de regels
over garanties van oorsprong.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

22

De definitie van aansluiting in de Elektriciteitswet 1998 wordt gewijzigd
naar aanleiding van een uitspraak van 30 december 2010 (LJN BP1763)
van het College van Beroep voor het bedrijfsleven (zie de toelichting op
artikel I, onderdeel A). In het kader van stroomlijning is ervoor gekozen
ook de definitie van aansluiting in de Gaswet te wijzigen. In paragraaf 2.5
van de algemene toelichting is een nadere toelichting te vinden.
De definitie van directe lijn (artikel 1, eerste lid, onderdeel an) wordt
gewijzigd naar aanleiding van een eerste analyse van de nieuwe definitie
van directe lijn die wordt geïntroduceerd door middel van het
wetsvoorstel tot wijziging van de Elektriciteitswet 1998 en van de Gaswet
(implementatie van richtlijnen en verordeningen op het gebied van
elektriciteit en gas) (Kamerstukken 32 814). Uit de eerste analyse blijkt dat
de definitie verduidelijking behoeft ten behoeve van een helder onderscheid tussen directe lijnen en netten. Dit is van belang met het oog op de
rechtszekerheid voor betrokken partijen zoals producenten, leveranciers,
afnemers, netbeheerders en anderen die beschikken over verbindingen. In
paragraaf 2.7 van de algemene toelichting is een toelichting gegeven op
de wijzigingen met betrekking tot directe lijnen.
Gelet op de wijzigingen die worden voorgesteld met betrekking tot
garanties van oorsprong zijn enkele nieuwe definities nodig. In
paragraaf 2.6 van de algemene toelichting is een toelichting gegeven op
de wijzigingen met betrekking tot garanties van oorsprong voor energie.
Artikel II, onderdeel B
De voorgestelde aanwijzingsbevoegdheid voor de Minister van Economische Zaken hangt samen met de taak voor netbeheerders in het kader
van bescherming tegen externe invloeden (zie de toelichting op artikel II,
onderdeel C). De Minister kan, onverminderd de eigen verantwoordelijkheid van de netbeheerders, aan netbeheerders opdrachten geven om
rekening te houden met bepaalde dreigingen. Dit kan bijvoorbeeld aan de
orde zijn indien er sprake is van verandering in het dreigingsniveau van
terrorisme, een technologische ontwikkeling in de cybercriminaliteit of
een nieuwe dreiging die voortkomt uit de nationale risicobeoordeling. In
paragraaf 2.4 van de algemene toelichtingen zijn de wijzingen met
betrekking tot bescherming tegen externe invloeden toegelicht.
Artikel II, onderdeel C
Artikel 10 van de Gaswet gaat over de taken van beheerders van
gasnetten. In het derde lid van artikel 10 wordt een taak geïntroduceerd
die betrekking heeft op het weigeren van gas dat niet voldoet aan
bepaalde invoedspecificaties. De invoedspecificaties worden vastgelegd
bij ministeriële regeling. In paragraaf 2.1 van de algemene toelichting is
een toelichting opgenomen over de voorstellen met betrekking tot
gaskwaliteit.
De wijzigingen in artikel 10, vijfde en zevende lid, van de Gaswet en de
toevoeging van een tiende en elfde lid aan artikel 10 van de Gaswet
hangen samen met de wettelijke regeling van garanties van oorsprong
voor gas. Om het systeem van garanties van oorsprong te laten werken is
het van belang dat netbeheerders enkele feitelijke taken uitvoeren met
betrekking tot de geschiktheid van productie-installatie en het verzamelen
van productiemeetgegevens. In paragraaf 2.6 van de algemene toelichting
zijn de wijzigingen met betrekking tot garanties van oorsprong toegelicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

23

Het voorgestelde negende lid van artikel 10 van de Gaswet ziet op een
taak voor netbeheerders in het kader van de bescherming van hun netten
tegen externe invloeden. De netbeheerders moeten er voor zorgen dat de
kritische bezittingen en processen binnen hun bedrijfsvoering beschermd
zijn tegen externe dreigingen, zoals terrorisme, een cyberaanval, sabotage
door een ontevreden werknemer, een grieppandemie of een
overstroming. Deze verantwoordelijkheid wordt met deze taak explicieter
in wetgeving geborgd. Dit is van belang gelet op het grote maatschappelijke en economische belang van de leveringszekerheid van gas en
elektriciteit. In paragraaf 2.4 van de algemene toelichtingen zijn de
wijzingen met betrekking tot bescherming tegen externe invloeden
toegelicht.
Artikel II, onderdeel D
Artikel 10a van de Gaswet ziet op taken van de beheerder van het landelijk
gastransportnet. Voorgesteld wordt om de beheerder van het landelijk
gastransportnet een aantal nieuwe taken te geven in het kader van
gaskwaliteit. Het gaat dan om de taak om gas te bewerken om het verschil
tussen invoedspecificaties en afleverspecificaties te overbruggen, de taak
om gas te weigeren dat aan de invoedspecificaties voldoet maar waarvan
het niet doelmatig is om het op het gasnet te accommoderen en de taak
om op verzoek en kosten van de degene die het verzoek doet invoeding
van gas mogelijk te maken van gas dat niet aan de invoedspecificaties
voldoet of waarvan het niet doelmatig is als het gas op het net wordt
geaccommodeerd. In paragraaf 2.1 is een uitgebreide toelichting te vinden
over de voorgestelde wijzigingen met betrekking tot gaskwaliteit.
Artikel II, onderdeel E
Om de voorgestelde regels in artikel 10 en 10a van de Gaswet over
gaskwaliteit inhoud te geven is het van belang dat er duidelijkheid is over
de invoed- en afleverspecificaties. Het voorgestelde artikel 11 biedt een
grondslag om bij ministeriële regeling de invoed- en afleverspecificaties
vast te stellen. In paragraaf 2.1 is een uitgebreide toelichting te vinden
over de voorgestelde wijzigingen met betrekking tot gaskwaliteit.
Artikel II, onderdeel F
In artikel II, onderdeel D, wordt de taak voor de beheerder van het
landelijk gastransportnet geïntroduceerd om op verzoek gas op het net te
accommoderen dat niet voldoet aan de invoedspecificaties of waarvan het
niet doelmatig is om het gas op het net te accommoderen. Het is niet de
bedoeling dat de kosten die de uitvoering met zich meebrengt worden
gesocialiseerd. Dat zou het hele voorgestelde systeem met betrekking tot
gaskwaliteit ondermijnen. Om te regelen dat de kosten ter uitvoering van
de genoemde taak niet worden gesocialiseerd dient artikel 12a van de
Gaswet te worden aangepast. In paragraaf 2.1 is een uitgebreide
toelichting te vinden over de voorgestelde wijzigingen met betrekking tot
gaskwaliteit.
Artikel II, onderdeel G
Artikel 12b, vijfde lid, van de Gaswet bepaalt dat de technische codes die
worden vastgesteld door de NMa regels bevatten over de technische
aansluiting van een directe lijn op een net. Aangezien in dit wetsvoorstel
wordt voorgesteld om de definitie van directe lijn zo in te perken dat een
directe lijn niet direct aangesloten kan zijn op een net (zie paragraaf 2.7
van de algemene toelichting) zouden die regels overbodig zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

24

Artikel II, onderdeel H
Artikel 39h van de Gaswet bevat een meldplicht voor producenten die gas
leveren via een directe lijn om bij de NMa daarvan melding te doen. Om
het register van de meldingen actueel te kunnen houden is het noodzakelijk dat ook eventuele wijzigingen worden gemeld. Het voorgestelde
tweede lid van artikel 39h ziet hier op.
Artikel II, onderdeel I
De wijziging van artikel 54a van de Gaswet heeft als doel om te verzekeren
dat de nieuwe regels in de artikelen 10 en 10a met betrekking tot
gaskwaliteit geen afbreuk doen aan de bijzondere regels voor invoeding
van gas uit kleine gasvelden. In het kader van het beleid inzake de kleine
gasvelden is het van belang dat de regeling van artikel 54a van de Gaswet
ongemoeid blijft. In paragraaf 2.1 is een uitgebreide toelichting te vinden
over de voorgestelde wijzigingen met betrekking tot gaskwaliteit.
Artikel II, onderdeel J
In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de regels met betrekking tot
garanties van oorsprong te herzien en te stroomlijnen tussen verschillende energievormen. Om die reden wordt een nieuwe paragraaf
ingevoegd over garanties van oorsprong voor gas uit hernieuwbare
bronnen. In paragraaf 2.6 van de algemene toelichting is een toelichting
gegeven op de wijzigingen met betrekking tot garanties van oorsprong.
Artikel II, onderdelen K en L
De artikelen 81 en 82 van de Gaswet hebben betrekking op tariefregulering. Voorgesteld wordt om in deze artikelen expliciet vast te leggen dat
bij de totstandkoming van de tarieven rekening dient te worden gehouden
met het belang van voorzieningszekerheid, leveringszekerheid en een
redelijk rendement op investeringen. In paragraaf 2.3.1. van de algemene
toelichting zijn deze wijzigingen toegelicht.
Aan artikel 82 wordt een lid toegevoegd dat bepaalt dat voor de taak in
artikel 10a, eerste lid, onderdeel p, van de Gaswet (zie de toelichting op
artikel II, onderdeel D) geen methode hoeft te worden vastgesteld. De
achtergrond hiervan is dat de situaties waarin een partij een verzoek doet
bij de beheerder van het landelijk gastransportnet om op zijn kosten gas
te accommoderen op het net dusdanig van elkaar kunnen verschillen dat
het niet mogelijk is om hier een vaste methode voor het vaststellen van de
tarieven voor te kunnen hanteren.
Artikel III
In dit wetsvoorstel wordt voorgesteld de regels met betrekking tot
garanties van oorsprong te herzien en te stroomlijnen tussen verschillende energievormen. Om die reden wordt regeling over garanties van
oorsprong voor warmte uit hernieuwbare bronnen voorgesteld. In
paragraaf 2.6 van de algemene toelichting is een toelichting gegeven op
de wijzigingen met betrekking tot garanties van oorsprong.
Artikel IV
Door het vervallen van artikel 95c, derde lid, van de Elektriciteitswet 1998
(zie de toelichting op artikel I, onderdeel O) is het noodzakelijk om een
verwijzing naar dat artikel in de Wet belastingen op milieugrondslag ook
te laten vervallen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

25

Artikel V
Dit wetsvoorstel bevat een aantal verschillende onderwerpen. Mogelijk is
het wenselijk om onderwerpen op verschillende momenten in werking te
laten treden. Om die reden is gekozen voor inwerkingtreding van het
wetsvoorstel bij koninklijk besluit, waarbij de inwerkingtreding gedifferentieerd kan worden. Bij de inwerkingtreding zal rekening worden gehouden
met het beleid inzake de vaste verandermomenten.
De minister van Economische Zaken,
H.G.J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 33 493, nr. 3

26