Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

26 643

Informatie- en communicatietechnologie (ICT)

Nr. 554

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 27 augustus 2018
Bijgaand ontvangt u het advies van het Bureau ICT-toetsing (BIT) op het
project Rehosting AGS/DTV dat ik 12 juli 2018 van de Staatssecretaris van
BZK heb mogen ontvangen1.
Hierbij ontvangt u tevens de bestuurlijke reactie op dit advies.
Algemeen
Middels het project Rehosting AGS/DTV worden applicaties van Douane
(AGS en DTV) verplaatst naar een platform (een constellatie van computer
hardware) dat geschikt is om de toekomstige aantallen aangiftes te
kunnen verwerken. AGS (Aangifte Systeem) en DTV (Douane Tarief
Voorziening) zijn Douane applicaties voor de afwikkeling van import- en
exportaangiftes.
Met waardering heb ik kennisgenomen van het advies. Het advies om
eerst te komen tot gerichte verbetering van beschikbaarheid en schaalbaarheid en het parkeren van het vervangen van de onderliggende
infrastructuur van AGS/DTV neem ik ter harte.
De conclusie dat er onvoldoende rechtvaardiging is voor de investering
wordt door mij gedeeld evenals de vier vermelde bevindingen van het
BIT-rapport
In een gezamenlijke startbijeenkomst op 23 januari jl. van het BIT en de
Belastingdienst hebben de projectverantwoordelijken het BIT in grote
lijnen meegenomen in de doelstelling van het project. In de weken die
volgden zijn door de Belastingdienst vele projectdocumenten beschikbaar
gesteld en heeft het BIT interviews gehouden met de betrokkenen van het
project.
Mede op basis van deze toets is de Belastingdienst zich in de afgelopen
periode meer en meer bewust geworden van het gegeven dat enkel1

kst-26643-554
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 643, nr. 554

1

voudige vervanging en/of uitbreiding van de hardware niet tot het
gewenste resultaat zal leiden. Er zal breder gekeken worden dan alleen de
oplossing te zoeken in de infrastructuur van de Belastingdienst. Deze dient
ook vooral voort te komen uit optimalisatie van de performance in de
keten en aanpassingen van de betreffende applicaties.
Dit inzicht heeft binnen de Belastingdienst reeds geleid tot het opstarten
van verbeteracties, die in de komende periode nader worden uitgewerkt
en in dit schrijven alvast kort worden toegelicht.
Hierbij ga ik achtereenvolgens in op de vier onderdelen van het advies.
Reactie op de afzonderlijke onderdelen van het rapport
A. Rehosting biedt weinig gerichte verbetering beschikbaarheid
Het BIT geeft aan dat er onvoldoende inzicht is in de oorzaken van de
beperkte beschikbaarheid en dat het huidige platform, zijnde AIX, zelden
de oorzaak lijkt van de niet-geplande onbeschikbaarheid.
De Douane maakt gebruik van talloze informatiesystemen die een
belangrijke spil vormen voor de uitoefening van de taak die haar is
toebedeeld. Beperkte beschikbaarheid van deze systemen is onaanvaardbaar vanwege het grote maatschappelijke en financiële belang.
Vanuit de (proces)keten is een analyse gemaakt van de verstoringen en de
achterliggende oorzaken. Deze analyse is gebaseerd op de huidige
informatiesystemen van de Douane, op een onderzoek dat Deloitte heeft
uitgevoerd naar de beschikbaarheid van die informatiesystemen en op
informatie uit de incidentenadministratie.
Er zijn maatregelen onderkend die gericht zijn op het wegnemen van de
oorzaken, op het voorkomen van toekomstige verstoringen en op het
verkleinen van de impact van verstoringen. Deze maatregelen liggen
zowel op het gebied van applicaties, infrastructuur als totstandkoming. De
Douane zal hieromtrent in samenhang meer regie gaan voeren. Hierbij
wordt rekening gehouden met het feit dat het datacenter de eigenaar van
de infrastructuur is.
In het Verbeterplan Douane zijn speerpunten benoemd (waaronder ICT)
die tot een verbeterde beschikbaarheid in 2020 moeten leiden.
B. Rehosting biedt weinig gerichte verbetering schaalbaarheid
Het conceptadvies van het BIT vermeldt dat de door de Douane
opgestelde schattingen van verwachte toename in het aantal te verwerken
aangiftes onzeker zijn. Verbetering van de schaalbaarheid wordt nu
infrastructureel aangepakt terwijl er ook problemen zijn met applicaties en
koppelvlakken tussen verschillende systemen. Daarbij wordt aangegeven
dat andere alternatieven die kunnen leiden tot hogere schaalbaarheid
nauwelijks onderzocht zijn.
In 2020 verlopen alle aangiftestromen van de Douane via AGS en zorgt
e-Commerce voor extra aangiften die verwerkt moeten worden. Dit maakt
dat er een robuust systeem moet staan. In het licht van het Verbeterplan
Douane worden hiervoor speerpunten uitgewerkt die in 2020 moeten
leiden tot een verbeterd systeem dat meer aangiften verwerken kan. Het
mogelijk niet kunnen verwerken van een groeiende berichtenstroom is
een risico dat de Belastingdienst niet kan lopen. De Belastingdienst moet
opschalen tot het maximaal noodzakelijke niveau om de groeiende
berichtenstroom aan te kunnen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 643, nr. 554

2

C. Kosten staan niet in verhouding tot onzekere baten
In de derde bevinding van het BIT wordt aangegeven dat een investering
van 48 miljoen euro voor een platformmigratie een erg grote investering
is, daar waar het niet zeker is dat dit tot het gewenste resultaat zal leiden.
Daarbij zijn randvoorwaardelijke aanpassingen in de keten en de
applicaties nog niet meegenomen. Tevens acht het BIT de door de
Belastingdienst geraamde lagere beheerskosten niet aannemelijk.
De Belastingdienst onderstreept de conclusie van het BIT. Nader
onderzoek naar de randvoorwaardelijke aanpassingen in de keten en de
applicaties is daarbij een vereiste. Tot die tijd worden de activiteiten van
rehosting gepauzeerd en mocht naar aanleiding van de nadere onderzoeken geconcludeerd worden dat de rehosting toch doorgang moet
vinden dan zal dit opnieuw aan het BIT worden voorgelegd.
D. IBM draagt weinig medeverantwoordelijkheid
De vierde en laatste bevinding die het BIT in haar conceptadvies vermeldt,
betreft de medeverantwoordelijkheid van de leverancier. Aangegeven
wordt dat alle IT-componenten afkomstig zijn van dezelfde leverancier,
maar dat zij geen enkele verantwoordelijkheid voor het oplossen van de
problemen draagt omdat de Belastingdienst alle activiteiten zelf uitvoert.
Alle risico’s voor de migratie lijken dan ook bij de Belastingdienst te
liggen.
De feitelijke onderhandelingen met de leverancier zijn wegens onzekere
factoren (beschikbaarheid geld en mankracht) nog niet opgestart. De
aanbevelingen uit dit advies en de binnen overige onderdelen van de
rijksoverheid opgedane en gevalideerde ervaringen zullen zeker in de
onderhandelingen worden meegenomen. De adviezen van het BIT ten
aanzien van de onderhandelingen met de leverancier zijn voor de
Belastingdienst waardevol en worden dan ook omarmd. Bij de onderhandelingen zal de Belastingdienst alles in het werk stellen tot zo gunstig
mogelijke voorwaarden te komen.
Vervolg
Samenvattend stel ik vast dat het definitief BIT-advies ten aanzien van het
project Rehosting AGS/DTV herkend en onderkend wordt door de
Belastingdienst. Alvorens te migreren naar een ander platform, zal eerst
onderzoek worden verricht naar de mogelijkheden om de beschikbaarheid
en schaalbaarheid van de applicaties en de koppelvlakken binnen de keten
te verbeteren. Hierdoor worden de beelden omtrent de performance van
de totale keten en eventuele investeringen in nieuwe hardware dan wel
upgrade van de bestaande hardware verhelderd. Besluitvorming over
investeringen zal plaatsvinden aan de hand van de vastgestelde doelarchitectuur. Reductie van de complexiteit over het totale ICT-landschap en
verlaging van de Total Cost of Ownership (de totale kosten van het
hebben en exploiteren van de betreffende IV-voorzieningen) zijn hierin
voor de Belastingdienst belangrijke doelstellingen.
Tot slot
Graag spreek ik mijn waardering uit ten aanzien van de door het BIT-team
uitgevoerde werkzaamheden en het uitgebrachte advies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 643, nr. 554

3

Gedurende het onderzoekstraject heeft een prettige en constructieve
samenwerking plaatsgevonden met het onderzoeksteam van het BIT.
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 26 643, nr. 554

4