Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1500
Vragen van de leden Van Veldhoven (D66), Jan Vos (PvdA) en Van
Tongeren (GroenLinks) aan de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
over de sterke daling van de CO2-prijs (ingezonden 11 februari 2013).
Antwoord van staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
5 maart 2013).
Vraag 1
Kwam de snelle en stevige neerwaartse ontwikkeling in de CO2-prijs na de
stemming in het Europees Parlement (EP) donderdag jl.1 voor u onverwacht?
Antwoord 1
De ontwikkeling van de CO2-prijs wordt bepaald door vraag en aanbod.
Verwachtingen van marktpartijen spelen hier een belangrijke rol bij. De
CO2-prijs reageert altijd sterk op relevante politieke ontwikkelingen die de
verwachtingen sterk beïnvloeden. In die zin is de daling van de CO2-prijs na
het negatieve advies van de Commissie Industrie, Onderzoek en Energie
(ITRE) van het EP niet onverwacht.
Vraag 2
Is er naar uw mening sprake van een tijdelijke dip als gevolg van de
stemming in de energie- en industriecommissie van het EP? Of staat het
vertrouwen in de prijsvorming binnen het Europees Emissiehandelsysteem
(ETS) naar uw mening structureel ter discussie?
Antwoord 2
Politieke signalen kunnen tot fluctuaties in de CO2-prijs leiden. De trend is
echter al geruime tijd dat de CO2-prijs daalt. Dit is verklaarbaar door het
toegenomen grote overschot van emissierechten op de markt. Om het ETS
op een effectieve wijze te laten bijdragen aan de EU klimaatdoelstelling voor
2050 moet zij worden versterkt. De meeste betrokken partijen blijven
benadrukken dat het ETS als zodanig niet ter discussie staat. Het vertrouwen
in het ETS zelf blijft gehandhaafd, maar versterking ervan zal dat vertrouwen
nog verder ondersteunen.

1

ah-tk-20122013-1500
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

FD, donderdag 24 januari

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Welke prijs zou u representatief achten voor de negatieve externe effecten
van CO2-uitstoot? Is bij een CO2-prijs van minder dan 10 euro sprake van een
groot verschil tussen de maatschappelijke kosten die buiten het ETS en
binnen het ETS verbonden worden aan CO2-uitstoot?
Antwoord 3
De prijs op de CO2-markt is geen waardering van de negatieve effecten van
CO2-uitstoot, maar van de kosten van CO2-reductie voor het halen van het
gestelde CO2 doel binnen het ETS (– 21% in 2020). De studies naar de
maatschappelijke kosten van CO2-uitstoot laten een grote variatie aan
schattingen zien. Het meest aannemelijk lijkt het dat deze maatschappelijke
kosten hoger zijn dan de huidige CO2-prijs.
Ik hecht er aan te benadrukken dat de overheid in het ETS niet de CO2-prijs
bepaalt. Dat doet de markt. De overheid bepaalt wel het CO2-doel. Alleen zo
krijgen we de kosteneffectieve reductie die we wenselijk achten. Bij het
bepalen van het CO2-doel wordt rekening gehouden met de internationale
context.
Vraag 4
Deelt u de zorgen van Hans ten Berge, het hoofd van de Europese elektriciteitsbranche, dat zonder een stevige hervorming van de CO2-markt er een
«verloren decennium» dreigt waarin de CO2-rechten van het ETS zullen
devalueren tot «junk bond status»?2
Antwoord 4
Ik deel de mening dat versterking van het ETS nodig is. Emissierechten
blijven het recht vertegenwoordigen om een ton CO2 uit te mogen stoten,
maar op dit moment tegen een lagere prijs dan vooraf ingeschat. Ondanks
deze prijs is het aantal handelstransacties tot nog toe alleen nog toegenomen. Ook elders in de wereld werken steeds meer landen aan systemen van
emissiehandel. Tegelijkertijd moet de EU nu al werken aan hervorming
gericht op de periode na 2020.
Vraag 5 en 9
Leiden deze dieptepunten in de prijsvorming naar uw mening hoe dan ook
tot een structurele verslechtering van het perspectief voor CO2-arme
investeringen, omdat investeerders hoe dan ook rekening houden met een
grotere bandbreedte en mogelijke volatiliteit in de CO2-prijs?
Heeft de lage CO2-prijs gevolgen voor het besparingstempo in Nederland c.q.
het investeringsklimaat voor CO2-arme investeringen?
Antwoord 5 en 9
De hoogte van de CO2-prijs is één van de factoren die van invloed is op het
besparingstempo en investeringsklimaat voor CO2-arme investeringen. Het
huidige Europese en Nederlandse beleid op het terrein van het stimuleren
van duurzame energie en energiebesparing zijn ook belangrijke stimulansen
voor CO2-arme investeringen. Vooral de verwachtingen over het toekomstige
Europese energie en klimaatbeleid en de CO2-prijs die daar uit volgt zullen de
investeringen bepalen. Uit recent onderzoek blijkt bijvoorbeeld dat het
huidige ETS geleid heeft tot meer patent registraties voor koolstofarme
technieken.
Wanneer besloten wordt tot het later veilen van een bepaalde hoeveelheid
emissierechten («backloading») en tot structurele versterking van het ETS,
geeft dit wel een krachtig politiek signaal en meer zekerheid voor de
toekomst.
Vraag 6
Wat is de laatste stand van zaken met betrekking tot het tijdschema voor de
nadere besluitvorming over incidentele (backloading) en structurele maatregelen (Carbon market review) ter versterking van de CO2-markt?

2

Euractiv, 30 januari

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Ten aanzien van backloading stemt het Europees Parlement waarschijnlijk op
15 april a.s. plenair over een verduidelijkende wijziging van de richtlijn
emissiehandel voor het aspect backloading. De Milieuraad zou hierover
vervolgens op 18 juni kunnen stemmen. Hierdoor wordt de weg vrij gemaakt
om over backloading te stemmen. Dit kan dan in één van de maandelijkse
vergaderingen van het Comité Klimaatverandering.
Voor wat betreft de planning van de structurele maatregelen het volgende.
Eind februari is de eerste consultatie rond structurele versterking van het ETS
geëindigd. Op 1 maart jongstleden heeft de Europese Commissie vervolgens
een stakeholderbijeenkomst georganiseerd, in april zal er nog één volgen.
Vraag 7
Wat is de laatste stand van zaken wat betreft de politieke verhoudingen in de
Europese Raad met betrekking tot zowel het backloading-voorstel van de
Europese Commissie als de Carbon market review? Hoeveel landen hebben
naast Nederland formeel of informeel hun steun uitgesproken voor backloading en/of voor één van de opties uit de Carbon market review, en welke
landen liggen dwars?
Antwoord 7
Naast Nederland hebben acht landen formeel hun steun uitgesproken voor
backloading, drie landen zijn onder condities voor en drie landen lijken tegen
te zijn. De overige Lidstaten hebben nog geen positie.
Over het verslag inzake de koolstofmarkt (carbon market report) hebben nog
weinig lidstaten zich uitgesproken. Informeel zijn vrijwel alle lidstaten voor
verbetering van het ETS, wel met verschillende invalshoeken. Slechts een
paar lidstaten hebben tot nu toe een zienswijze op de betreffende consultatie
van de Europese Commissie ingezonden. Naar verwachting zal het krachtenveld vergelijkbaar zijn met dat rond backloading.
Vraag 8
Bent u van mening dat bij nader inzien de eerdere ingrepen ten aanzien van
het ETS, zoals het doorschuiven van rechten uit de tweede periode van
emissiehandel, het kosteloos uitdelen van rechten in plaats van deze te
veilen, het uitstellen van de deelname van de luchtvaart en de scheepvaartsectoren aan het ETS en het ruimhartig toestaan van rechten afkomstig uit de
flexibele mechanismen zoals het CDM (Clean Development Mechanism) en
het JI (Joint Implementation), los van de economische malaise, onnodige en
onbedoelde neerwaartse druk op de prijsvorming binnen het ETS tot gevolg
hebben gehad?
Antwoord 8
Aan elk van de keuzes die zijn gemaakt bij de vormgeving van het ETS liggen
legitieme redenen ten grondslag, zoals het veiligstellen van de internationale
concurrentiepositie van Europese bedrijven. Daar zitten keuzes bij die per
saldo hebben geleid tot een grotere hoeveelheid emissierechten op de markt.
Bij deze aanpassingen staat echter niet de verwachte hoogte van de prijs
voorop, maar het bereiken van het CO2-reductiedoel voor 2020 op de meest
kostenefficiënte manier.
Vraag 9 en antwoord 9: reeds meegenomen bij vraag 5.
Vraag 10
Wanneer verwacht u de uitkomsten van de door u aangekondigde vervolgstudie door het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) naar versterking van
het ETS?
Antwoord 10
Ik verwacht dat PBL de vervolgstudie in april gereed heeft en publiceert.
Vraag 11
Kunt u de Kamer tijdig informeren over de inbreng die de regering voornemens is te leveren via de Europese (internet)consultaties over de voorstellen
om het ETS te versterken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3

Antwoord 11
Ik heb u recentelijk bij brief geïnformeerd over de inbreng die de regering
voornemens is te leveren (kenmerk IENM/BSK-2013/20403).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

4