Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1247
Vragen van het lid Omtzigt (CDA) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over de pensioenwet en de wet op de
beroepspensioenfondsen (ingezonden 7 december 2018).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 22 januari 2019).
Vraag 1
Herinnert u zich dat het amendement Kamerstuk 35 015, nr. 10 is aangenomen, waarvan de tekst luidt (in zowel de pensioenwet als de wet op de
beroepspensioenfondsen):
«Door de pensioenuitvoerder mogen de volgende werkzaamheden niet
worden uitbesteed:
a. taken en werkzaamheden van personen die het dagelijks beleid bepalen,
daaronder mede verstaan het vaststellen van beleid en het afleggen van
verantwoording over het gevoerde beleid;
b. het opstellen van en toezien op het strategisch beleid ten aanzien van
vermogensbeheer;
c.
werkzaamheden waarvan uitbesteding de verantwoordelijkheid van de
uitvoerder voor de organisatie en beheersing van bedrijfsprocessen en
het toezicht daarop kan ondermijnen;
d. indien de uitbesteding een belemmering kan vormen voor een adequaat
toezicht op de naleving van het bij of krachtens de Pensioenwet
bepaalde.»?
Antwoord 1
Ja
Vraag 2
Herinnert u zich dat u aan de Eerste Kamer refereert aan de documenten van
DUFAS?
Antwoord 2
Ja, in zoverre dat ik in de memorie van antwoord bij de Verzamelwet
Pensioenen 2019 refereer aan de Principes Fiduciair Beheer van de Dutch
Fund and Asset Management Association (DUFAS).

ah-tk-20182019-1247
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

Vraag 3
Heeft u gelezen dat in het model contract van DUFAS bijvoorbeeld staat: «De
Fiduciair Beheerder houdt toezicht op de Operationeel Vermogensbeheerders
en het door hen gevoerde Beheer. Indien wenselijk of noodzakelijk geeft de
Fiduciair Beheerder nadere instructies of opdracht tot beëindiging van het
Beheer»?
Antwoord 3
DUFAS heeft in 2013 een modelovereenkomst opgesteld bij de Principes
Fiduciair Beheer. Hierin was inderdaad bovengenoemde zin opgenomen. Deze
modelovereenkomst uit 2013 is, anders dan de Principes Fiduciair Beheer,
nadien niet meer herzien. De overeenkomsten die in de praktijk gesloten
worden, zijn doorgaans niet gebaseerd op de modelovereenkomst, maar op
deze herziene principes. DUFAS heeft de modelovereenkomst inmiddels
verwijderd van hun website.
Vraag 4
Deelt u de mening dat indien de fiduciair beheerder zelfstandig opdrachten
geeft tot beëindiging van het beheer hij in strijd handelt met het aangenomen
amendement?
Antwoord 4
Met de Verzamelwet Pensioenen 2019 zijn als gevolg van bovengenoemde
amendement de rol en taken van het pensioenfondsbestuur bij uitbesteding
op het terrein van beleggingsbeleid duidelijk in de wet neergelegd. Het
pensioenfondsbestuur is te allen tijde verantwoordelijk voor het beleggingsbeleid en het toezien daarop. Het pensioenfondsbestuur kan besluiten zich
hierover te laten adviseren door een fiduciair beheerder. Voor zover de
fiduciair beheerder tevens een nadere rol speelt ten aanzien van (uitbesteed)
operationeel vermogensbeheer, kan dit alleen met inachtneming van de
wettelijke verantwoordelijkheid van het bestuur. Voor het overige wil ik niet
op voorhand uitspraken doen over of bepaalde, concrete werkzaamheden in
strijd zouden zijn met de wettelijke regels voor uitbesteding. Het is aan de
toezichthouder om in concrete omstandigheden van het geval indien nodig
op te treden.
Vraag 5
Heeft u gelezen dat in het modelcontract van DUFAS staat dat: «De Fiduciair
Beheerder kan uitsluitend na voorafgaande instemming van de Cliënt aan
zichzelf of aan een Groepsmaatschappij opdracht geven tot Beheer»?
Antwoord 5
Bovengenoemde zin was opgenomen in de verouderde modelovereenkomst
die DUFAS in 2013 heeft opgesteld en die zij inmiddels van haar website
heeft gehaald. Zie het antwoord op vraag 3.
Vraag 6
Herinnert u zich dat u aan de Eerste Kamer terecht schrijft dat hier nog een
extra voorwaarde aan vast zit, namelijk dat de beheerder alleen kan handelen
in (bijvoorbeeld) derivaten, waarvan de prijs objectief op een markt tot stand
komt?
Antwoord 6
In de Memorie van Antwoord heb ik opgenomen dat het pensioenfondsbestuur te allen tijde verantwoordelijk is voor het beleggingsbeleid en het
toezicht hierop. Tevens heb ik benoemd dat dit geldt voor alle beleggingen,
inclusief derivaten. Als derivaten opgenomen worden in het beleggingsbeleid,
kan dit alleen met inachtneming van de genoemde verantwoordelijkheid van
het pensioenfondsbestuur.
Vraag 7
Deelt u de mening dat het huidige contact van DUFAS dus niet conform het
amendement en conform uw toelichting is opgesteld en op meerdere punten
moet worden aangepast?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

Antwoord 7
DUFAS heeft de modelovereenkomst inmiddels verwijderd van hun website,
zie het antwoord op vraag 3.
Vraag 8
Bent u ervan op de hoogte dat de leden van DUFAS zich onder andere
schuldig gemaakt hebben aan Libor fraude, Forex manipulatie, Euribor
fraude, fraude met edelmetalen, fraude met Swaps (ISDA fix) en meer, en dat
pensioenfondsen hierdoor schade geleden hebben?
Antwoord 8
Nee, ik beschik niet over informatie over individuele leden van Dufas dat zij
zich schuldig zouden hebben gemaakt aan genoemde feiten. Deze informatie
is doorgaans niet openbaar.
Vraag 9
Kunt u een lijst geven van compensaties die pensioenfondsen gekregen
hebben voor de verliezen die zij geleden hebben door deze fraude?
Antwoord 9
Nee, ik beschik niet over gegevens over schadevergoedingen die individuele
pensioenfondsen voor eventuele verliezen als gevolg van de genoemde zaken
hebben ontvangen. Het is aan pensioenfondsen zelf om de resultaten van
hun beleggingsbeleid te verantwoorden in hun jaarverslag.
Vraag 10
Hebben de leden van DUFAS zich in uw ogen de afgelopen 10 jaar gehouden
aan het principe: «De Fiduciair Beheerder handelt primair in het belang van
het Pensioenfonds»? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 10
Ik heb geen informatie over individuele leden van Dufas dan wel vermogensbeheerders. Zie tevens het antwoord onder 8. Het is hiernaast aan pensioenfondsen zelf om de fiduciair beheerder te beoordelen, zij zijn immers primair
verantwoordelijk voor het strategisch beleggingsbeleid alsmede het toezicht
hierop.
Vraag 11
Bent u bereid om in overleg met De Nederlandsche Bank (DNB) en de
Autoriteit Financiële Markten (AFM) tot open boek toezicht te komen over
welke mate van uitbesteding is toegestaan en waarvoor het pensioenfonds te
allen tijde verantwoordelijk is?
Antwoord 11
DNB geeft in haar huidige open boek toezicht al aandacht aan de uitbesteding
en de verantwoordelijkheden van het pensioenfonds hierbij.1 Ik ga er daarbij
van uit dat DNB of voor zover van toepassing de AFM bekend zijn met mijn
Memorie van Antwoord bij de Verzamelwet pensioenen 2019 over uitbesteding van fiduciair beheer. Ik zie momenteel geen aanleiding voor aanvullende
toezichtsactiviteiten hieromtrent.
Vraag 12
Deelt u de mening dat de toezichthouder, die overigens ook niet altijd begrijpt
dat hij het toezicht niet moet laten uitvoeren door de onder toezicht gestelde,
en niet de sector de grenzen van de wet moet bewaken?
Antwoord 12
Het is aan de toezichthouder om toezicht te houden op de naleving van de
wettelijke normen. Het is daarnaast mogelijk dat de sector zichzelf aanvullende normen of principes oplegt, waar zij zich aan committeert. De
monitoring daarvan is daarbij aan de betrokken partijen. Ik heb geen reden te
veronderstellen dat dit stelsel van regelgeving en toezicht onvoldoende is om
de risico’s van uitbesteding zo veel als mogelijk te beheersen.
1

Zie bijvoorbeeld: http://www.toezicht.dnb.nl/2/6/50–236728.jsp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

Vraag 13
Kunt u deze vragen één voor één beantwoorden voor dinsdag 11 december
om 12 uur en in afschrift sturen aan de Eerste Kamer, ofwel nog voor zij de
verzamelwet pensioenen behandelen?
Antwoord 13
Een eerste reactie op de vragen heeft uw Kamer dinsdag 11 december
ontvangen.2 De overige vragen vroegen meer uitzoekwerk en zijn zo spoedig
mogelijk beantwoord. De vragen zijn één voor één beantwoord. Een afschrift
van deze antwoorden zal aan de Eerste Kamer worden verzonden.

2

Kamerstuk 32 043, nr. 439

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4