Commissie Financiën

Aan de minister en staatssecretarissen van Financiën

Plaats en datum:
Betreft:
Ons kenmerk:

Den Haag, 26 januari 2024
Evaluatie Beleidskeuzes uitgelegd (CW 3.1)
2024Z00035/2024D02721

Geachte heer Van Weyenberg, heer Van Rij en mevrouw De Vries,
Op 17 juli jl. heeft de Kamer van de minister van Financiën een brief ontvangen over de evaluatie van
de werkwijze ‘Beleidskeuzes uitgelegd (CW 3.1)’1. In haar brief van 26 oktober 2023 heeft de
commissie voor de Rijksuitgaven de vaste Kamercommissies over de evaluatie geïnformeerd en
opgeroepen alert te zijn op een solide onderbouwing van nieuw beleid en wetgeving door het kabinet. 2
De vaste Kamercommissie voor Financiën heeft de brief van de commissie voor de Rijksuitgaven
besproken in haar procedurevergadering van 25 januari 2024. De commissie onderstreept het belang
van aandacht voor een goede onderbouwing van beleidskeuzes. Effectief beleid vereist meer dan het
beschikbaar stellen van geld. De commissie heeft besloten u middels een brief te verzoeken om, in
navolging van het advies van de commissie voor de Rijksuitgaven, uiteen te zetten hoe u voornemens
bent om de onderbouwing van voorstellen die onder uw beleidsverantwoordelijkheid vallen in het licht
van de werkwijze ‘Beleidskeuzes uitgelegd’ te verbeteren.
Naar het oordeel van de commissie geven de onderzoeksresultaten zoals gepresenteerd in de evaluatie
daar voor uw departement aanleiding toe. De commissie hecht er daarbij aan nadrukkelijk haar
waardering uit te spreken voor de kaders ‘Beleidskeuzes uitgelegd’ die de Kamer tot nog toe van uw
departement heeft mogen ontvangen, met name die op het gebied van de fiscaliteit en
staatsdeelnemingen. Tegelijkertijd constateert de commissie, met de bovengenoemde evaluatie, dat in
de onderzochte periode soms ook kaders ontbraken. Dat verhoudt zich volgens de commissie slecht
met de voorbeeldrol van het departement gegeven de systeemverantwoordelijkheid van de minister
van Financiën voor het begrotingsbeheer en het financieel beheer.
Ook inhoudelijk ziet de commissie nog ruimte voor verbetering, ook bij de Kamer zelf. ‘De mate
waarin politieke ambities en effectiviteit van concrete beleidselementen in het politieke debat aan
elkaar verbonden worden zou wellicht groter kunnen zijn dan deze nu is’, constateren de opstellers van
het evaluatierapport.3 Hoewel voorzichtig geformuleerd, hoort de commissie hierin een duidelijke
1
2
3

Kamerstuk 31865, nr. 231.
Commissiebrief, kenmerk 2023Z18538/2023D44645.
Bijlage bij Kamerstuk 31865, nr. 231, p. 8; cf. ook p.29.

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T. 070-3182211
E. cie.fin@tweedekamer.nl

oproep aan de Kamer. Daarbij helpt het volgens de commissie als de Kamer zo vroeg mogelijk in het
beleidsproces wordt betrokken (met een ‘voorlopig kader’4) en ook beter inzicht krijgt in gewogen
alternatieven en gemaakte afwegingen. Dat levert andere kaders en een ander debat op dan kaders die
in de praktijk soms dienen als ‘post-hoc rationalisatie van een reeds door de politiek gemaakte
beleidskeuze’5. De commissie pleit voor kaders die een goed beeld schetsen en realistisch zijn, niet
voor ‘fictie schrijven’6. Ook als dat betekent dat moet worden aangegeven dat (nog) niet alle in het
kader gevraagde informatie een rol heeft gespeeld in het keuzeproces. Ook dat kan het politieke debat
en de definitieve politieke besluitvorming scherpen, en zo bijdragen aan beter beleid en een betere
besteding van publiek geld.
De commissie verzoekt u bij uw beantwoording ook in te gaan op de volgende deelvragen:
1. In hoeverre ziet u mogelijkheden om in beleidsbrieven (incl. kaders) nadrukkelijker dan tot nog
toe het geval is aandacht te besteden aan het inzichtelijk maken van de gemaakte afwegingen
die tot de beleidskeuze hebben geleid, inclusief gewogen alternatieve beleidsinstrumenten en
dilemma’s?
2. Welke mogelijkheden ziet u om meer aandacht te besteden aan eventuele neveneffecten en
risico’s van voorgesteld beleid en de beheersing daarvan?
3. In hoeverre ziet u ruimte om de Kamer eerder in het beleidsproces te betrekken en de kaders
‘Beleidskeuzes uitgelegd’ eerder toe te sturen, ook als de beleidsvoorstellen nog niet volledig
uitgewerkt zijn? Is het bijvoorbeeld mogelijk, naast de kaders die horen bij het Belastingplan,
ook (voorlopige) kaders op te nemen in de fiscale beleids- en uitvoeringsagenda?
4. Kunt u per in het KWINK-factsheet7 genoemd FIN-voorstel toelichten waarom er geen kader
‘Beleidskeuzes uitgelegd’ is toegevoegd?
Kunt u, in aanvulling op de in het Financieel Jaarverslag Rijk te presenteren resultaten van de monitor,
een geactualiseerd overzicht geven van de naleving van de werkwijze Beleidskeuzes uitgelegd door het
vakdepartement Financiën?

Namens de commissie verzoek ik u uw antwoorden op Verantwoordingsdag aan de Kamer te doen
toekomen, zodat de antwoorden kunnen worden betrokken bij het debat over de verantwoording over
2023.
Hoogachtend,
de voorzitter van de vaste commissie voor Financiën,

J.Z.C.M. Tielen
de griffier van de vaste commissie voor Financiën,

A.H.M. Weeber

Kamerstuk 31865, nr. 231, p.2
Idem.
Bijlage bij Kamerstuk 31865, nr. 231, p. 17.
7
Bijlage bij Kamerstuk 31865, nr. 231.
4
5
6

Tweede Kamer der Staten-Generaal
Postbus 20018
2500 EA Den Haag
T. 070-3182211
E. cie.fin@tweedekamer.nl