Rapportage 2015

Internationale
Mensenrechtenprocedures

Afdeling Internationaal Recht
Ministerie van Buitenlandse Zaken

Rapportage 2015 | Inhoud

Inhoud
Voorwoord4
Raad van Europa

8

Europees Hof voor de Rechten van de Mens
9
Comité van Ministers
33
Uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens33
Rapporten Europees Comité voor Sociale Rechten36

Verenigde Naties

38

Mensenrechtencomité 
Comité voor de Uitbanning van Discriminatie van Vrouwen
Comité tegen Foltering

39
40
43

Overige ontwikkelingen

46

Raad van Europa 
Verenigde Naties

47
50

Bijlagen: Overzichten en statistieken

51

Bijlage 1: Raad van Europa
Bijlage 2: Verenigde Naties

52
62

|3|

Voorwoord

Rapportage 2015 | Voorwoord

Het jaar 2015 is het twintigste jaar waarin aan beide Kamers der Staten-Generaal
wordt gerapporteerd over internationale klachtprocedures tegen Nederland
op grond van mensenrechtenverdragen. Aanvankelijk beperkte de rapportage
zich tot het Europees Hof voor de Rechten van de Mens, in later jaren is deze
uitgebreid tot andere organen. Voor wat het Hof betreft past deze traditie
geheel in de geest van de Verklaring van Brussel van 27 maart 2015, waarin
de lidstaten van de Raad van Europa andermaal het belang onderstreepten
van een goede informatievoorziening aan belanghebbende partijen.
Nationale parlementen worden daarbij nadrukkelijk genoemd. Wij zijn ons
ervan bewust dat informatievoorziening in de huidige tijd een volstrekt
andere context kent dan in het midden van de jaren negentig. Particuliere
juridische informatiebronnen zijn in Nederland altijd al ruimschoots
voorhanden geweest, maar tegenwoordig zijn deze ook nog eens veel
gemakkelijker toegankelijk dan destijds. Bovendien is sedert de allereerste
rapportage het HUDOC-zoeksysteem van het Hof tot volle wasdom
gekomen. Niettemin menen wij dat het nog altijd passend en noodzakelijk
is dat de regering ook zelf rapporteert over mensenrechten­zaken waarin de
Nederlandse staat als partij betrokken is geweest. Overigens zijn sinds
afgelopen jaar de samenvattingen van uitspraken en beslissingen van het
Europees Hof die u in deze rapportage aantreft, ook via het HUDOC-systeem
benaderbaar.1
Het zal niet verbazen dat in 2015, evenals in vele voorgaande jaren, de toon
werd gezet door vreemdelingenrechtelijke zaken, met name op asielgebied.
Vrijwel alle voor Nederland geldende procedures hadden daarmee te
maken. Geen van de instanties constateerde overigens een schending door
de staat, met uitzondering van het Comité tegen Foltering, dat in december
in twee asielgerelateerde zaken als zijn zienswijze gaf dat de verzoekers niet
mochten worden uitgezet naar Guinee wegens het risico dat zij aldaar
liepen op onmenselijke behandeling. Samenvattingen van deze zienswijzen
en van alle andere relevante beslissingen in Nederlandse zaken treft u in deze
rapportage aan, naast, gewoontegetrouw, een overzicht van activiteiten die
in het verlengde liggen van de procedures. Sinds de vorige rapportage valt
daaronder ook een vermelding van voortgang op het terrein van rapportages
van het Koninkrijk der Nederlanden onder de VN-mensenrechtenverdragen.
1

Deze rapportage zelf is eveneens digitaal beschikbaar via www.rijksoverheid.nl.
Later in het jaar zal ook een Engelse vertaling beschikbaar komen op www.government.nl.

|5|

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

De coördinatie van die verdragsverplichtingen voor het Koninkrijk is sinds
2013 ondergebracht bij de Afdeling Internationaal Recht.
Voor de werkzaamheden in de mensenrechtenprocedures zijn wij afhankelijk
van nauwe samenwerking met collega’s bij andere overheidsdiensten,
in het bijzonder de Directie Wetgeving en Juridische Zaken van het
ministerie van Veiligheid & Justitie, de Immigratie- en Naturalisatiedienst
en het Openbaar Ministerie. Daarnaast konden wij zoals ieder jaar profiteren
van de ondersteuning door een gedetacheerde collega vanuit de Raad van
State. Ook de collega’s van de Afdeling Vertalingen van het Ministerie van
Buitenlandse Zaken zijn onmisbare steunpilaren.
Voor commentaar of verzoeken om informatie kunt u te allen tijde contact
opnemen: djz-ir@minbuza.nl of 070 - 348 67 24.
Den Haag, maart 2016
|6|

Roeland Böcker, agent
Kanta Adhin, plv. agent
Afdeling Internationaal Recht
Directie Juridische Zaken

Rapportage 2015 | Voorwoord

|7|

Raad van Europa

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Europees Hof voor de Rechten van de Mens2
A.M.E. (51428/10, 13 januari 2015)
Verzoeker, naar eigen zeggen van Somalische nationaliteit, is in Italië
geregistreerd als illegaal binnengekomen vreemdeling. Bij registratie heeft
hij verklaard dat zijn naam M.A. was en dat zijn geboortedatum 1 januari
1985 was. In Italië werd verzoeker opgevangen in een opvangcentrum en
ontving hij een verblijfvergunning die geldig was tot 23 augustus 2012.
Op 7 mei 2009 vertrok verzoeker op eigen initiatief uit het opvangcentrum.
Daarna diende hij op 29 oktober 2009 in Nederland onder andere personalia
een asielaanvraag in. Tijdens de asielprocedure werd duidelijk dat Italië
verantwoordelijk was voor de behandeling van deze asielaanvraag. Nadat de
verantwoordelijke bewindspersoon op 6 september 2010 kenbaar maakte
dat hij van plan was om verzoeker over te dragen aan Italië, wendde
verzoeker zich tot het Hof. Verzoeker stelt dat overdracht aan Italië in een
schending van artikel 3 EVRM zal resulteren vanwege de slechte leefomstandigheden, het ontbreken van opvang, zorg en juridische hulp aldaar.
Het Hof legt een voorlopige maatregel op (Procedureregel 39), inhoudende
dat zolang het Hof de zaak in behandeling heeft verzoeker niet mag worden
overgebracht naar Italië.
Het Hof overweegt dat, anders dan in de zaak Tarakhel tegen Zwitserland
(92917/12, 4 november 2014), waar het ging om een gezin met zes minder­
jarige kinderen, het hier gaat om een gezonde alleenstaande jonge man,
zonder anderen die van hem afhankelijk zijn. Daarnaast kan de huidige
situatie in Italië op geen enkele wijze worden vergeleken met die in
Griekenland ten tijde van de uitspraak inzake M.S.S. t. België en
Griekenland (30696/09, 21 januari 2011). De structuur van het opvang­
systeem en de algemene situatie in de opvangcentra leiden op zichzelf niet
tot het oordeel dat er geen vreemdelingen aan de Italiaanse autoriteiten
kunnen worden overgedragen. Niet gebleken is dat klager in Italië geen
gebruik zal kunnen maken van de daar aanwezige voorzieningen. Evenmin is
gebleken dat de Italiaanse autoriteiten niet adequaat zullen reageren in
2

In 2015 waren er geen uitspraken (judgments) van het Hof in Nederlandse zaken.
Beslissingen (decisions) zijn op chronologische volgorde opgenomen. Van het
omvangrijker aantal beslissingen tot niet-ontvankelijkheid en schrapping van de
rol in zaken tegen Nederland zijn beslissingen die zijn afgedaan met een
standaardmotivering niet samengevat. Voor de volledige lijst van beslissingen zie
Bijlage I.

|9|

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

geval van eventuele moeilijkheden. Alles overwegende oordeelt het Hof dat
verzoeker niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij na overdracht aan Italië
zal worden blootgesteld aan omstandigheden die een schending van artikel 3
EVRM vormen. Het Hof verklaart de klacht kennelijk ongegrond en het
verzoek niet-ontvankelijk.

| 10 |

M.O.S.H. (63469/09, 3 februari 2015)
Verzoeker, naar eigen zeggen van Somalische nationaliteit, heeft in mei
2009 asiel aangevraagd in Nederland. Hij beweert in 1993 in Mogadishu
geboren te zijn, maar na onderzoek blijkt dat hij andere gegevens heeft
opgegeven bij zijn asielaanvraag in 2008 in Italië. Het asielverzoek van
verzoeker wordt afgewezen omdat Italië op grond van de
EU-Dublinverordening verantwoordelijk is voor de behandeling van het
asielverzoek. Het daartegen gerichte beroep bij de rechtbank wordt
afgewezen. Verzoeker heeft geen hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State ingesteld tegen die uitspraak, omdat een
dergelijk hoger beroep geen automatisch opschortende werking heeft.
Verzoeker klaagt bij het Hof dat overdracht aan de Italiaanse autoriteiten in
strijd zal zijn met artikel 3 EVRM, vanwege het ontbreken van opvang en
zorg voor asielzoekers aldaar en met artikel 8 EVRM, omdat hij een
familielid in Nederland heeft.
Het Hof benadrukt dat van belang is dat rechtzoekenden toegang moeten
hebben tot een effectief rechtsmiddel met automatisch opschortende
werking, maar stelt dat de vraag of daarvan in deze zaak sprake was niet hoeft
te worden beantwoord, omdat de klacht hoe dan ook niet-ontvankelijk is.
Het Hof geeft aan dat verzoeker eerder in Italië opvang en een verblijfs­
vergunning heeft gehad en dat, anders dan in de zaak Tarakhel tegen
Zwitserland (92917/12, 4 november 2014), het hier gaat om een gezonde
jongeman, zonder anderen die van hem afhankelijk zijn. Bovendien zijn de
omstandigheden in Italië niet vergelijkbaar met die in Griekenland ten tijde
van de zaak M.S.S t. België en Griekenland (30696/09, 21 januari 2011).
De structuur van het opvangsysteem en de algemene situatie in de opvangcentra leiden op zichzelf niet tot het oordeel dat er geen vreemdelingen aan
de Italiaanse autoriteiten kunnen worden overgedragen. Alles overwegende
oordeelt het Hof dat verzoeker niet aannemelijk heeft gemaakt dat hij na
overdracht aan Italië zal worden blootgesteld aan omstandigheden die een
schending van artikel 3 EVRM vormen. Het Hof verklaart de klacht in zoverre
kennelijk ongegrond en daarmee het verzoek in zoverre niet-ontvankelijk.

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Het Hof oordeelt voorts dat hetgeen is aangevoerd ten aanzien van
artikel 8 EVRM niet eerder in de nationale procedure is aangevoerd en reeds
daarom het verzoek eveneens niet-ontvankelijk is.
O. (24716/14, 3 februari 2015)
Verzoeker, van Soedanese nationaliteit, heeft in Nederland asiel gevraagd.
Na afwijzing van zijn aanvraag stelt hij bij het Hof dat er gegronde redenen
zijn om aan te nemen dat hij bij uitzetting naar Soedan zal worden
blootgesteld aan behandeling in strijd met artikel 3 EVRM. Op 3 november
2014 heeft de regering het Hof geïnformeerd dat verzoeker een tijdelijke
verblijfsvergunning op asielgronden heeft verkregen.
Het Hof oordeelt dat, omdat aan verzoeker een verblijfsvergunning is
verstrekt, de zaak is opgelost. Daarnaast heeft de raadsman van verzoeker
niet gereageerd op verzoeken van het Hof om een reactie. Daaruit heeft het
Hof afgeleid dat verzoeker zijn klacht niet langer wil handhaven. De zaak
wordt van de rol geschrapt.
| 11 |

Ndabarishye Rugira (10260/13, 17 februari 2015)
Verzoeker, naar eigen zeggen afkomstig uit de provincie Zuid-Kivu gelegen
in het oosten van de Democratische Republiek Congo (DRC), heeft in
Nederland asiel aangevraagd. Verschillende asielverzoeken van verzoeker
zijn afgewezen. Bij het Hof voert verzoeker aan dat hij bij uitzetting naar de
DRC, inclusief Kinshasa, zal worden blootgesteld aan behandeling die
strijdig is met artikel 3 EVRM, omdat hij vanwege zijn etnische afkomst
verantwoordelijk zal worden gehouden voor het geweld in het oosten van
de DRC.
Het Hof legt een voorlopige maatregel op (Procedureregel 39) inhoudende
dat zolang het Hof de zaak in behandeling heeft verzoeker niet mag worden
overgebracht naar de DRC. Vervolgens wordt het de regering duidelijk dat
verzoeker met een Belgisch toeristenvisum en een Rwandees paspoort het
Schengengebied is binnengekomen. Een door de regering geïnitieerde
taalanalyse wijst uit dat verzoeker niet afkomstig is uit de DRC en waarschijnlijk herleidbaar is tot de spraakgemeenschap binnen Rwanda. De regering
betoogt bij het Hof dat het verzoek niet-ontvankelijk moet worden
verklaard, omdat sprake is van misbruik van recht vanwege het verstrekken
van onjuiste informatie. Alhoewel het Hof oordeelt dat er serieuze twijfel is
gerezen over de identiteit, nationaliteit en asielgronden van verzoeker, acht
het Hof niet voldoende aannemelijk dat sprake is van opzettelijke misleiding

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

en verwerpt het dat bezwaar van de regering. Wat de gronden van het
verzoek betreft overweegt het Hof dat Nederland van een asielzoeker mag
verlangen dat hij zich in een ander deel van zijn land van herkomst vestigt
om daarmee vervolging te voorkomen. Voorwaarden hiervoor zijn dat de
vreemdeling naar een dergelijk gebied kan reizen en in staat moet zijn om
dat gebied binnen te gaan en zich er te vestigen. Het Hof stelt zich bewust te
zijn van de berichten dat er regelmatig mensenrechtenschendingen
plaatsvinden in de DRC, en dat er sprake is van discriminatie op grond van
etniciteit. Het Hof oordeelt echter dat verzoeker onvoldoende aannemelijk
heeft gemaakt dat alle personen in de DRC, met inbegrip van Kinshasa en
met uitzondering van het oosten van het land, een reëel risico lopen
slachtoffer te worden van een behandeling die strijdig is met artikel 3 EVRM.
Het is daarom niet bewezen dat de verzoeker bij uitzetting naar de DRC het
reëel risico loopt slachtoffer te worden van een schending van artikel 3 EVRM.
Het Hof acht de klacht daarom kennelijk ongegrond en verklaart het
verzoek niet-ontvankelijk.
| 12 |

Constancia (73560/12, 3 maart 2015)
Op 1 december 2006 heeft verzoeker op een basisschool een achtjarige
leerling doodgestoken. Verzoeker weigerde in de strafprocedure zijn
medewerking te verlenen aan psychiatrisch onderzoek, waardoor het voor
de deskundigen onmogelijk was een duidelijke diagnose te geven over de
psychische gesteldheid van verzoeker. Ondanks het ontbreken van een
medisch rapport met een duidelijke conclusie zagen, voor zover hier van
belang, eerst de rechtbank Breda en vervolgens het gerechtshof te Arnhem
voldoende aanknopingspunten om aan te nemen dat sprake was van een
psychische stoornis bij verzoeker ten tijde van het begaan van het misdrijf.
Hij is veroordeeld tot gevangenisstraf en TBS met dwangverpleging.
In cassatie heeft de Hoge Raad deze veroordeling in stand gehouden.
Verzoeker klaagt bij het Hof dat artikel 5 EVRM is geschonden (recht op
vrijheid), omdat hem zonder precieze diagnose van zijn psychische
gesteldheid een TBS-maatregel is opgelegd.
Het Hof roept in herinnering dat vrijheidsontneming van een persoon die
lijdt aan een psychische stoornis is toegestaan als er aan minimumvoorwaarden wordt voldaan, onder meer dat een psychische stoornis moet zijn
vastgesteld op basis van objectieve medische deskundigheid en ernstig
genoeg is om vrijheidsontneming te rechtvaardigen. Het Hof herinnert
eraan dat nationale autoriteiten daarbij een zekere “margin of appreciation”

Rapportage 2015 | Raad van Europa

hebben om het bewijs in een individuele zaak te beoordelen. In deze zaak
merkt het Hof op dat het gerechtshof zijn oordeel heeft kunnen baseren op
verschillende rapportages, waaronder ook een rapportage ten tijde van de
gerechtelijke procedure op basis van het strafdossier en audio(-visuele)
opnamen van de verhoren van verzoeker. Hoewel de deskundigen niet in
staat waren een precieze diagnose te stellen, kwamen zij wel tot de
conclusie dat verzoeker aan een ernstige stoornis leed. Het gerechtshof
deelde deze opvatting op basis van de eigen bestudering van het strafdossier
en de verwarde verklaringen van verzoeker. Het Hof accepteert dat, mede
gelet op de absolute weigering van verzoeker mee te werken aan enig
onderzoek naar zijn geestelijke gesteldheid, het gerechtshof op grond van
de beschikbare informatie heeft kunnen concluderen dat verzoeker leed aan
een psychische stoornis die, ongeacht de precieze aard ervan, ernstig
genoeg was om de vrijheidsontneming te rechtvaardigen. Het Hof acht de
klacht kennelijk ongegrond en verklaart het verzoek niet-ontvankelijk.
A.N. en L.K. (29043/14, 17 maart 2015)
Verzoekers, afkomstig uit de Republiek Ingoesjetië in Rusland, hebben
asielaanvragen in Nederland ingediend, die zijn afgewezen. Vervolgens
wenden verzoekers zich tot het Hof en stellen dat een uitzetting naar
Rusland in strijd zou zijn met artikel 3 EVRM.
Het Hof legt een voorlopige maatregel op (Procedureregel 39) inhoudende
dat zolang het Hof de zaak in behandeling heeft verzoeker niet mag worden
overgebracht naar Rusland. Omdat inmiddels aan verzoekers asiel is
verleend, overweegt het Hof dat de zaak is opgelost zoals vermeld onder
artikel 37 lid 1(b) EVRM. Daarnaast bestaan er geen bijzondere omstandig­
heden die verder onderzoek van de zaak vereisen. Het Hof heft daarom de
voorlopige maatregel op en schrapt de zaak van de rol.
Adorisio e.a. (47315/13), Brigade Distressed Value Master Fund Ltd e.a. (48490/13),
EBL Holding (49000/13) en Integrale Gemeenschappelijke Verzekeringskas
(49016/13, 17 maart 2015)
Verzoekers zijn voormalige aandeelhouders en houders van achtergestelde
(obligatie)leningen van SNS Reaal N.V. en SNS Bank N.V., wier aandelen en
achtergestelde leningen zijn onteigend bij de nationalisering van het
wankelende bank- en verzekeringsconcern op 1 februari 2013. Bij de
onteigening stelde de Minister van Financiën de door hem aangeboden
schadeloosstelling op nul euro, omdat SNS Reaal en SNS Bank zonder de

| 13 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 14 |

nationalisering failliet zouden zijn gegaan en de aandelen en achtergestelde
leningen dan ook waardeloos waren geweest. Verzoekers zijn daarop naar
de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State gestapt, die op
25 februari 2013 oordeelde, voor zover hier van belang, dat de onteigening
rechtmatig was en dat bovenstaande procedure geen strijd met artikel 6
EVRM opleverde. Verzoekers hadden ook een procedure aanhangig gemaakt
bij de Ondernemingskamer van het gerechtshof Amsterdam tegen het
besluit de schadeloosstelling op nul euro te stellen. Deze procedure was ten
tijde van de behandeling door het Hof nog niet afgerond. Verzoekers stellen
dat de procedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak een schending vormt
van artikel 6 lid 1 EVRM. In het bijzonder stellen zij dat de tiendagentermijn
om beroep in te stellen tegen het onteigeningsbesluit onvoldoende was,
dat zij onvoldoende tijd hadden om hun zaak voor te bereiden mede
vanwege de late toezending van het verweer van de minister van Financiën
en dat essentiële rapporten niet volledig beschikbaar waren voor verzoekers
en wel voor de minister van Financiën.
Zoals opgemerkt in de rapportage over het jaar 2014 heeft het Hof bij
beslissing van 14 januari van dat jaar de klachten gedeeltelijk kennelijk
ongegrond verklaard en in zoverre de verzoeken niet-ontvankelijk. Voor wat
betreft de vermeende schending van het recht op een eerlijk proces in de
beroepsprocedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak verzocht het Hof de
regering meer informatie en opmerkingen te verschaffen.
Het Hof overweegt dat de vereisten van artikel 6 EVRM niet noodzakelijkerwijs hetzelfde zijn voor zaken betreffende civiele rechten en verplichtingen
als voor strafrechtelijke zaken. Lidstaten kennen een grotere vrijheid bij de
behandeling van niet-strafrechtelijke zaken, aldus het Hof. Beginselen
afkomstig uit de jurisprudentie van het Hof, zoals ‘equality of arms’, gaan
echter op in beide soorten zaken. Het beginsel ‘equality of arms’ betekent
dat beide partijen een redelijke mogelijkheid moeten krijgen hun zijde van
de zaak – waaronder het bewijs – voor te dragen onder omstandigheden die
geen substantieel nadeel opleveren voor de ene partij versus de andere.
Daarnaast hebben beide partijen op grond van artikel 6 lid 1 EVRM het recht
op kennis van en commentaar op ingezonden bewijs en opmerkingen die
de beslissing van de rechter kunnen beïnvloeden. Het Hof stelt daarbij mee
te nemen dat in de onderhavige zaak de regering zich genoodzaakt zag te
interveniëren gezien de urgentie ernstige schade aan de nationale economie
te voorkomen. Het Hof is van oordeel dat de tiendagentermijn voor hoger
beroep geen schending van het recht op toegang tot de rechter oplevert.

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Het Hof erkent dat verzoekers relatief weinig tijd hadden om het verweerschrift van de minister van Financiën te bestuderen voor de zitting, maar
overweegt dat verzoekers niet hebben gesteld dat het verweer onbekende
feiten bevatte of argumenten die niet weerlegd konden worden wegens
tijdgebrek. Het feit dat de rapporten niet volledig beschikbaar waren voor
verzoekers levert ook geen schending van artikel 6 EVRM op. Het Hof
overweegt dat de Afdeling bestuursrechtspraak, in een zittings­kamer in een
andere samenstelling, de noodzaak tot het weerhouden van delen van de
rapporten heeft onderzocht en dat het rapport ook is voor­gelegd aan de
Europese Commissie, die het niet in twijfel heeft getrokken. Het Hof
benadrukt daarbij dat het hier gaat om zeer uitzonderlijke omstandigheden
die voor verzoekers ongetwijfeld nadeel hebben opge­leverd, maar dat dit
nadeel adequaat tegenwicht heeft gekregen door het onderzoek van de
Afdeling bestuursrechtspraak van het gehele rapport. Het Hof acht de
klachten kennelijk ongegrond en verklaart de verzoeken niet-ontvankelijk.
M.W. (46938/10, 17 maart 2015)
Verzoeker, van Afghaanse nationaliteit, heeft twee keer een asielaanvraag in
Nederland ingediend. De eerste aanvraag werd afgewezen op basis van
artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag. Daarnaast werd hij ongewenst
verklaard. Verzoeker klaagt bij het Hof dat uitzetting naar Afghanistan een
schending van artikel 3 EVRM (verbod van foltering) zou opleveren.
Nadat de regering verzoekers uitzetting naar Afghanistan had gepland
diende verzoeker een verzoek tot een voorlopige maatregel bij het Hof in
(Procedureregel 39) inhoudende dat hij hangende de procedure bij het Hof
niet zou worden uitgezet naar Afghanistan. Het Hof wijst het verzoek af en
vraagt verzoeker of hij gelet daarop zijn zaak wil voortzetten. Noch op die
vraag, noch op een rappel daarop, reageert verzoeker. Tegen deze achtergrond overweegt het Hof dat verzoeker zijn zaak niet verder wil voortzetten,
zoals vermeld in artikel 37 lid 1(a) EVRM. Daarnaast bestaan er geen
bijzondere omstandigheden die verder onderzoek van de zaak vereisen.
Het Hof schrapt de zaak daarom van de rol.

| 15 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 16 |

H.N. (20651/11, 31 maart 2015)
Verzoekster, van Afghaanse nationaliteit, heeft in 2011 een asielaanvraag in
Nederland ingediend, die is afgewezen. Verzoekster heeft hierna een klacht
bij het Hof ingediend op grond van artikelen 3 EVRM (verbod van foltering)
en 13 EVRM (recht op een daadwerkelijk rechtsmiddel). Het Hof legt een
voorlopige maatregel op (Procedureregel 39) inhoudende dat zolang het
Hof de zaak in behandeling heeft verzoekster niet mag worden overgebracht
naar Afghanistan.
Op 3 februari 2015 stelt verzoekster het Hof op de hoogte van de door haar
verkregen verblijfsvergunning voor bepaalde tijd als familielid van een
EU-onderdaan. Verzoekster wil haar zaak voor het Hof doorzetten, omdat zij
stelt dat als aan haar in 2011 een verblijfsvergunning voor bepaalde tijd op
asielgronden zou zijn verstrekt, zij in 2016 in aanmerking zou zijn gekomen
voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd. Verzoekster stelt
eveneens dat de ontvangen rechtsbijstand niet toereikend was voor de
juridische kosten verbonden aan haar klacht voor het Hof. Ze verzoekt het
Hof daarom tot betaling van 2.800 euro.
Het Hof overweegt dat het enkele feit dat verzoekster in 2016 niet in
aanmerking komt voor een verblijfsvergunning voor onbepaalde tijd,
niet raakt aan artikel 3 EVRM, aangezien artikel 3 EVRM geen recht op een
verblijfsvergunning garandeert. In het bijzonder overweegt het Hof dat voor
verzoekster momenteel geen risico op uitzetting of een behandeling strijdig
met artikel 3 EVRM bestaat. Het Hof overweegt daarnaast dat de klacht
betreffende artikel 13 EVRM ook geen verder onderzoek behoeft. Het Hof
besluit daarop dat verder onderzoek van de klacht niet gerechtvaardigd is
onder artikel 37 lid 1(c) EVRM en schrapt de zaak van de rol.
Het Hof overweegt tot slot dat proceskosten, om voor toekenning in
aanmerking te komen, daadwerkelijk en noodzakelijkerwijs moeten zijn
gemaakt. Omdat verzoekster geen bewijs heeft geleverd van de gemaakte
kosten, wijst het Hof dat verzoek af.
Schreurs (73058/13, 14 april 2015)
Verzoeker is bij arrest van 26 februari 2013 van het gerechtshof
’s-­Hertogenbosch vrijgesproken van witwassen. De gepleegde feiten konden
volgens het gerechtshof wel worden gekwalificeerd als oplichting, maar
daarvoor kon verzoeker op dat moment niet meer veroordeeld worden.
Verzoeker diende vervolgens bij het gerechtshof een verzoek tot schade­
vergoeding in voor de geleden schade als gevolg van zijn voorlopige hechtenis.

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Dit verzoek werd bij beschikking van 28 juni 2013 echter afgewezen onder
verwijzing naar de motivering van het arrest van 26 februari 2013. Verzoeker
klaagt bij het Hof over schending van artikel 6, lid 2 EVRM (onschuldpresumptie) nu de feiten waarvan hij is vrijgesproken toch een rol spelen in de
afwijzing van schadevergoeding.
Het Hof concludeert dat de bewoordingen die volgens verzoeker inbreuk
zouden hebben gemaakt op het beginsel van onschuldpresumptie vervat
zijn in het arrest van 26 februari 2013. De latere beschikking van 28 juni 2013
bevat slechts een woordelijke herhaling van die passage. Nu verzoeker pas
op 18 november 2013 heeft geklaagd bij het Hof en dus niet binnen zes
maanden na het arrest van 26 februari 2013, verklaart het Hof het verzoek
niet-ontvankelijk op grond van artikel 35, lid 1 en 4 EVRM.
Basarat (43108/12, 21 april 2015)
Verzoeker klaagt bij het Hof dat hij is veroordeeld op basis van bewijs van
een getuige die hij niet heeft kunnen ondervragen. Verzoeker stelt dat
sprake is van een schending van artikel 6 EVRM.
Verzoeker en de regering komen tot een minnelijke schikking. Het Hof
schrapt de zaak van de rol op grond van artikel 39 EVRM.
Chylinski e.a. (38044/12, 21 april 2015)
Verzoekers, van Poolse en Hongaarse nationaliteit, zijn op verschillende
tijdstippen en voor verschillende feiten voorlopig aangehouden in verband
met een verzoek tot overlevering naar Polen, respectievelijk Hongarije.
Vervolgens is verzoekers hun vrijheid ontnomen. Verzoekers wendden zich
tot de rechter en stelden dat verlenging van de vrijheidsontneming
onrechtmatig was in het licht van het Kaderbesluit betreffende het Europees
aanhoudingsbevel en de procedures van overlevering tussen de lidstaten.
Daarbij verzochten verzoekers de rechtbank prejudiciële vragen te stellen
aan het Hof van Justitie van de Europese Unie over deze kwestie. Deze
verzoeken werden zowel in eerste aanleg als in hoger beroep afgewezen.
Verzoekers stellen bij het Hof onder meer dat de weigering om prejudiciële
vragen te stellen in strijd is met artikel 5 lid 4 EVRM (het recht op beoor­
deling van vrijheidsontneming door een rechterlijke instantie).
Het Hof overweegt dat er voldoende waarborgen in de nationale wet zijn
om de rechtmatigheid van de vrijheidsontneming aan de orde te stellen.
Verder hadden prejudiciële vragen onmogelijk door het Hof van Justitie
beantwoord kunnen worden voordat de nationale rechter had moeten

| 17 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

beslissen. Deze had dus de beantwoording van de prejudiciële vragen niet
kunnen meenemen in zijn oordeel over de rechtmatigheid van de voort­
during van de vrijheidsontneming van verzoekers. Het Hof verklaart de
klachten hierover kennelijk ongegrond en verklaart het verzoek niet-­
ontvankelijk op grond van artikel 35, lid 3 onder a en lid 4 EVRM.

| 18 |

Kasangaki (44696/13, 21 april 2015)
Verzoeker, van Oegandese nationaliteit, heeft een asielaanvraag ingediend,
welke is afgewezen. De rechtbank laat dit besluit in stand. Verzoeker gaat in
hoger beroep bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State
tegen deze uitspraak en specifiek over de gewijzigde samenstelling van de
(enkelvoudige) kamer van de rechtbank, omdat de rechter die de uitspraak
deed een andere was dan de zittingsrechter. De Afdeling bestuursrechtspraak stelt verzoeker op die grond in het gelijk, vernietigt de uitspraak van
de rechtbank en verwijst de zaak terug naar de rechtbank. Verzoeker is
gedurende deze procedure in vreemdelingendetentie gehouden, waartegen
hij verschillende keren is opgekomen. Vijf dagen na de uitspraak van
Afdeling bestuursrechtspraak, is verzoeker vrijgelaten op grond van een
besluit van de verantwoordelijke bewindspersoon. Verzoeker stelt dat
artikel 5 lid 1 EVRM is geschonden nu zijn detentie met terugwerkende
kracht onrechtmatig was als gevolg van de uitspraak van de Afdeling
bestuursrechtspraak en omdat hij pas vijf dagen na de uitspraak van de
Afdeling bestuursrechtspraak is vrijgelaten. Verzoeker klaagt voorts over een
schending van lid 4 en 5 van artikel 5 EVRM, omdat hij niet binnen een
redelijke termijn een besluit over de rechtmatigheid van zijn detentie heeft
kunnen verkrijgen en hij geen compensatie heeft ontvangen.
Het Hof overweegt dat detentie in beginsel rechtmatig is wanneer deze is
gebaseerd op een gerechtelijk bevel. Tenzij een gebrek in het gerechtelijk
bevel een grove en duidelijke onregelmatigheid betreft, kan het gebrek aan
dit bevel door de nationale rechter in hoger beroep worden verholpen.
Het Hof overweegt dat de Afdeling bestuursrechtspraak de zaak slechts had
terugverwezen naar de rechtbank op de formele grond dat de uitspraak in
een onrechtmatige samenstelling was gewezen en oordeelt dat daarom niet
gesteld kan worden dat het terugkeerbesluit zelf ook vernietigd is door deze
uitspraak. Daarom was de detentie niet per definitie onrechtmatig, terwijl
deze evenmin op een andere manier is aangetast door een onherstelbare
onregelmatigheid. Dit deel van de klacht is daarom kennelijk ongegrond.

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Het Hof oordeelt over de klacht onder artikel 5 lid 4 EVRM dat de verzoeker
toegang heeft gehad tot een procedure waarbij de rechtmatigheid van zijn
detentie tijdig bij een rechtbank beoordeeld kon worden, waardoor ook dit
deel kennelijk ongegrond is. Over de klacht onder lid 5 van artikel 5 EVRM
oordeelt het Hof dat ook dit deel van de klacht kennelijk ongegrond is,
gebaseerd op de conclusie dat de detentie niet onrechtmatig was. Het Hof
verklaart het verzoek in zijn geheel niet-ontvankelijk.
OvRAN and others (51016/11, 21 april 2015)
Verzoekers zijn de Orde van Register Adviseurs Nederland (de OvRAN) en vier
accountants/consulenten van Nederlandse nationaliteit. Onder Nederlands
recht mogen registeraccountants of accountants-administratieconsulenten
enkel een dergelijke titel dragen bij lidmaatschap van het Nederlands
Instituut voor Registeraccountants (het NIvRA) of de Nederlandse Orde van
Accountants-Administratieconsulenten (de NOvAA). Verzoekers hebben uit
onvrede met voormelde organisaties de OvRAN opgezet, bedoeld als
alternatief voor de NIvRA. In een civiele procedure besloot de rechter dat
verzoekers, die niet ook lid zijn van de NIvRA of NOvAA, de titel ‘accountant’
niet mogen gebruiken en geen wettelijke controles mogen verrichten.
Verzoekers hebben geen details verstrekt over deze procedures. Verzoekers
klagen bij het Hof onder artikel 11 EVRM (vrijheid van vereniging), artikel 1
protocol 1 (bescherming van eigendom) en in het licht hiervan artikel 14
(verbod van discriminatie). Verzoekers stellen dat zij verplicht zijn lid te
worden van NIvRA of NOvAA, zij zonder dergelijk lidmaatschap van hun
professionele titel worden beroofd en dat voor buitenlandse accountants
het lidmaatschap niet verplicht is voor het uitvoeren van wettelijke
controles.
Het Hof beziet eerst of verzoekers de nationale rechtsmiddelen hebben
uitgeput. Het overweegt dat verzoekers hebben getracht via een bestuursrechtelijke rechtsgang de nationale wet aangepast te krijgen. De reikwijdte
van artikel 13 EVRM strekt echter niet zo ver dat het een rechtsmiddel
garandeert waarmee ter discussie kan worden gesteld of nationale wetten in
strijd zijn met het EVRM. Verzoekers hebben een ineffectief rechtsmiddel
gekozen. Over civiele of andere procedures hebben zij het Hof geen
gedetailleerde informatie verschaft. Nu verzoekers niet alle nationale
rechtsmiddelen hebben uitgeput, verklaart het Hof het verzoek niet-­
ontvankelijk op grond van artikel 35 lid 1 en lid 4 EVRM.

| 19 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

K.O.J. (7149/12, 2 juni 2015)
Verzoekster, van Somalische nationaliteit, kwam in maart 2011 samen met
haar dochter via onder meer Italië naar Nederland en heeft asiel aangevraagd.
De regering heeft de aanvraag afgewezen, omdat Italië op grond van de
EU-Dublinverordening verantwoordelijk was voor de behandeling van de
asielaanvraag. Verzoekster betoogt bij het Hof dat zij in Italië een risico op
een behandeling in strijd met artikel 3 EVRM loopt.
Nadat aan verzoekster in maart 2015 alsnog een verblijfsvergunning asiel is
verleend trekt zij haar verzoek in. Het Hof schrapt de zaak van de rol.

| 20 |

Q.A. (23816/08, 2 juni 2015)
Verzoeker is in eerste aanleg veroordeeld tot zeven maanden jeugddetentie
vanwege deelname aan een groepsverkrachting. Daarnaast is door de
rechtbank tenuitvoerlegging gelast van een eerder opgelegde voorwaardelijke straf tot jeugddetentie van eenendertig dagen voor diefstal. Verzoeker
is tegen de uitspraak in hoger beroep en in cassatie gegaan. In cassatie is de
straf voor de groepsverkrachting door de Hoge Raad verlaagd tot zes maanden
en een week, omdat sprake was van een overschrijding van de redelijke
termijn (artikel 6 EVRM). Verzoeker had toen al zeven maanden in voorlopige
hechtenis gezeten en is vrijgelaten. Vervolgens is verzoeker opgeroepen om
de eerder opgelegde voorwaardelijke straf voor diefstal uit te zitten.
Omdat verzoeker inmiddels meerderjarig was, is deze straf omgezet naar
drieëntwintig dagen gewone detentie. Verzoeker heeft daartegen bezwaar
gemaakt bij onder meer de met het beleidsterrein executie belaste advocaatgeneraal. Hij is van mening dat de tenuitvoerlegging van drieëntwintig dagen
verrekend zouden moeten worden met de drieëntwintig dagen die hij te veel
heeft vastgezeten in voorlopige hechtenis in de groepsverkrachtingszaak.
Nadat verzoeker en de regering tot een minnelijke schikking zijn gekomen,
schrapt het Hof de zaak van de rol.
E.T. (46563/14, 16 juni 2015)
Verzoeker, afkomstig uit Noord-Soedan en behorende tot de Nubische
bevolkingsgroep, stelt dat er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat
zijn uitzetting naar Soedan, in strijd is met artikel 3 EVRM en dat hem
daartegen geen effectief rechtsmiddel onder artikel 13 EVRM open stond.
Omdat aan verzoeker hangende de procedure alsnog een tijdelijke verblijfsvergunning op asielgronden is verleend schrapt het Hof de zaak van de rol.

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Othymia Investments BV (75292/10, 16 juni 2015)
In deze zaak zijn door de belastingdienst gegevens over verzoekster
uitgewisseld met Spanje, van welke uitwisseling verzoekster naderhand in
kennis is gesteld. De informatieverstrekking vond plaats op basis van
richtlijn 77/799/EEG van de Raad van de Europese Gemeenschappen
betreffende de wederzijdse bijstand van de bevoegde autoriteiten van de
Lidstaten op het gebied van de directe belastingen. Op basis van deze
richtlijn zijn genoemde autoriteiten verplicht elkaar alle inlichtingen die
van nut kunnen zijn voor een juiste vaststelling van de belastingschuld op
het gebied van de belastingen naar het inkomen en vermogen te verstrekken,
mits aan de voorwaarden genoemd in de richtlijn is voldaan. De richtlijn is in
Nederland tenuitvoergelegd in de Wet op de internationale bijstandverlening bij de heffing van belastingen (WIB). Uitgangspunt is dat betrokkene
vooraf in kennis wordt gesteld van de verstrekking. In casu heeft met
gebruikmaking van artikel 5, vijfde lid, WIB kennisgeving achteraf plaatsgevonden omdat verzoekster werd verdacht van internationale belasting­
fraude. Verzoekster klaagt bij het Hof over een schending van artikel 13 EVRM,
onder meer omdat voorafgaande rechterlijke toetsing niet mogelijk was.
Het Hof overweegt dat voor de beoordeling van de klacht onder artikel 13
EVRM vastgesteld moet worden of sprake is van een “arguable claim” onder
artikel 8 EVRM. Volgens het Hof is dat niet het geval, omdat het onderzoek
en de verstrekking van gegevens aan de Spaanse belastingautoriteiten,
zonder verzoeker daarvan op de hoogte te stellen, wettelijk gerechtvaardigd
is, een legitiem doel dient, en noodzakelijk is in een democratische
samenleving op basis van de interpretatie van het Hof van Justitie van de
Europese Unie van de relevante EU-Richtlijn. Het Hof oordeelt verder dat de
klacht dat de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State de
mogelijkheid om materiële schadevergoeding toe te kennen beperkt heeft,
geen feitelijke basis heeft. Verder heeft verzoeker de beslissing om
informatie te verstrekken aan de Spaanse autoriteiten achteraf bij twee
gerechtelijke instanties, die voldeden aan de vereisten van artikel 6 EVRM,
kunnen laten beoordelen. Het Hof verklaart de klachten onder artikel 13
EVRM kennelijk ongegrond en verklaart het verzoek niet-ontvankelijk.

| 21 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 22 |

Van Weerelt (784/14, 16 juni 2015)
Verzoeker, van Nederlandse nationaliteit, had volgens de Belastingdienst
een bankrekening in Zwitserland, waarop een Liechtensteinse stichting
geregistreerd staat. Ondanks herhaaldelijke verzoeken van de
Belastingdienst, heeft verzoeker hierover geen informatie gegeven aan de
Belastingdienst. Daarom is hem naar aanleiding van fiscale procedures een
dwangsom opgelegd. Naast deze fiscale procedures is een civielrechtelijke
procedure tegen verzoeker gestart om relevante informatie over deze
stichting los te krijgen. Verzoeker stelt dat hij gedwongen is om in deze
civielrechtelijke procedure actief mee te werken aan het verzamelen van
bewijsmateriaal, wat tegen hem gebruikt kan worden in een fiscale
procedure. Verzoeker stelt ook dat de nationale wet geen wettelijke
waarborgen bevat om het gebruik van deze belastinggegevens voor
strafzaken te beperken en stelt dat deze punten een schending zijn van het
uit artikel 6 EVRM voortvloeiende nemo tenetur-beginsel (recht om geen
bezwarende verklaringen tegen jezelf af te hoeven leggen).
Het Hof overweegt dat de Belastingdienst verzoeker kon vragen informatie
te geven die niet op een andere manier verkregen kon worden om belasting
en de rente daarop te kunnen heffen. Daarnaast stelt het Hof dat de Hoge
Raad voldoende preventief heeft gehandeld om te voorkomen dat deze
informatie gebruikt zal worden voor de vaststelling van een ‘criminal
charge’. Bovendien was er nog geen sprake van een ‘criminal charge’ tegen
verzoeker en kan er niet van worden uitgegaan dat in de toekomst artikel 6
EVRM op deze basis geschonden zal worden. Verder oordeelt het Hof dat de
Hoge Raad met een uitspraak over dit onderwerp een wettelijke waarborg
voor het nemo tenetur-beginsel heeft gegeven en, in combinatie met de
doorwerking van het EVRM in het Nederlandse recht, er voldoende
waarborgen zijn om de wettelijke bescherming van dit beginsel te garanderen.
Het Hof verklaart de klacht kennelijk ongegrond en verklaart het verzoek
niet-ontvankelijk.
A.A.Q (42331/05, 30 juni 2015)
Verzoeker, van Afghaanse nationaliteit, heeft een asielaanvraag in
Nederland ingediend, welke is afgewezen op grond van artikel 1F van het
Vluchtelingenverdrag. Aan zijn vrouw en acht kinderen is op verschillende
momenten een verblijfsvergunning verleend. Na in Nederland te zijn
uitgeprocedeerd is verzoeker naar Duitsland gereisd om daar asiel aan te
vragen, welk verzoek nog in behandeling is. Aan verzoeker is gedurende

Rapportage 2015 | Raad van Europa

deze procedure een tijdelijke verblijfsvergunning verleend. Verzoeker stelt
bij het Hof een reëel risico te lopen behandeld te worden in strijd met
artikelen 2 en 3 EVRM bij een uitzetting naar Afghanistan, vanwege zijn
functie en positie in het Afghaanse leger tijdens het regeren van de
Democratische Volkspartij van Afghanistan (DVPA). Verzoeker stelt
daarnaast op basis van artikel 8 EVRM dat het recht op een gezinsleven met
zijn vrouw en kinderen is geschonden vanwege het niet kunnen verkrijgen
van een Nederlandse verblijfsvergunning en de onmogelijkheid voor zijn
gezinsleden om terug te keren naar Afghanistan vanwege hun angst voor
vervolging en hun worteling in de Nederlandse maatschappij. Verzoeker
stelt dat hij geen daadwerkelijk rechtsmiddel als bedoeld in artikel 13 EVRM
heeft gehad voor zijn verzoeken onder artikelen 3 en 8 EVRM.
Het Hof oordeelt over de klachten in relatie tot artikelen 2 en 3 dat, omdat
verzoeker nog een lopende asielaanvraag in Duitsland heeft, hij op dit
moment geen risico loopt op uitzetting naar Afghanistan. Op basis van
artikel 34 van het EVRM is verzoeker daarom geen slachtoffer, waardoor dit
deel van het verzoek niet-ontvankelijk is ratione personæ (artikel 35, lid 3 en 4 van
het EVRM). Met betrekking tot artikel 8 EVRM oordeelt het Hof dat niet in
geschil is dat sprake is van familieleven tussen verzoeker en zijn vrouw.
Met betrekking tot zijn kinderen, die allen meerderjarig zijn, merkt het Hof
op dat de relatie tussen meerderjarige familieleden niet zonder meer onder
de bescherming van artikel 8 EVRM valt zonder dat er sprake is van bijzondere
mate van afhankelijkheid die verder gaan dan de normale emotionele
banden. Het Hof komt tot de conclusie dat hiervan niet gebleken is en
daardoor valt de relatie van verzoeker met zijn kinderen buiten het bereik
van artikel 8 EVRM. Het Hof oordeelt vervolgens dat de staat een ’fair
balance’ heeft gevonden tussen het recht op gezinsleven van verzoeker met
zijn vrouw en het algemeen belang. Het Hof stelt dat de ernst van de
misdaden onder artikel 1F zwaar heeft mogen meewegen. Het Hof slaat
hierbij acht op de in de UNHCR-richtlijnen neergelegde toepasselijke
uitzondering op gezinshereniging van personen die onder artikel 1F vallen.
De staat heeft tevens mogen meewegen dat niet aannemelijk is dat zijn
vrouw niet op de hoogte was van de feiten die aan verzoeker worden
tegengeworpen in het kader van artikel 1F. Het Hof stelt dat het niet nodig is
om te oordelen of verzoeker het recht op familieleven met zijn vrouw in
Afghanistan uit kan oefenen, omdat verzoeker nu geen risico loopt uitgezet
te worden naar Afghanistan en daarnaast volgens de Schengenregels zijn
vrouw maximaal negentig dagen per zes maanden bij hem kan blijven in

| 23 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Duitsland en ze daar ook gebruik van heeft gemaakt. Het Hof oordeelt dat
om een schending van artikel 13 EVRM vast te stellen er bezien moet worden
of er een “arguable complaint” is. Het Hof stelt dat dit niet het geval is, en
dat ook als dit wel het geval zou zijn, verzoeker de mogelijkheid heeft
gekregen om de negatieve asielbeslissing en beslissing op basis van
gezinshereniging te laten herbeoordelen door de rechtbank en de Afdeling
bestuursrechtspraak van de Raad van State. Het Hof stelt dat verzoeker in de
procedures voldoende mogelijkheden heeft gekregen om zijn zaak toe te
lichten, om verzoeken van de tegenpartij te betwisten en om relevante
informatie aan te leveren. Daarnaast stelt het Hof dat de onder verwijzing
naar het EVRM aangevoerde argumenten zijn betrokken bij voormelde
beoordelingen. Het Hof verklaart dit deel van de klacht kennelijk ongegrond en verklaart het verzoek niet-ontvankelijk.

| 24 |

S.S. (67743/14, 1 september 2015)
Verzoeker, van Iraanse nationaliteit, heeft in Nederland een asielverzoek
ingediend, dat is afgewezen. Verzoeker stelt dat hij Iran illegaal is uitgereisd
en dat hij geen geldige reisdocumenten heeft omdat hij in Iran in de
negatieve belangstelling staat van de autoriteiten. Verzoeker stelt dat hij bij
uitzetting naar Iran zal worden blootgesteld aan een behandeling in strijd
met artikel 3 EVRM.
Het Hof overweegt dat de regering heeft aangevoerd dat uitzetting naar Iran
op dit moment alleen mogelijk is als verzoeker beschikt over reisdocumenten
en dat de Iraanse ambassade alleen reisdocumenten verstrekt aan Iraanse
onderdanen die vrijwillig naar Iran willen terugkeren.
Het Hof stelt vast dat de regering, zolang verzoeker geen geldige reisdocumenten heeft, geen voorbereidingen zal treffen om hem naar Iran uit te zetten.
Het Hof stelt verder vast dat de medewerking van verzoeker een noodzakelijke
voorwaarde is voor het verkrijgen van reisdocumenten en dat aan deze
voorwaarde niet is voldaan. Het Hof stelt dat verzoeker in de toekomst, als er
praktische stappen worden gezet om hem uit te zetten, dit kan aanvechten.
Het Hof besluit daarop dat verder onderzoek van de klacht niet gerecht­
vaardigd is onder artikel 37 lid 1(c) EVRM en schrapt de zaak van de rol.
D.T. tegen Nederland en Georgië (28199/12, 15 september 2015)
Verzoeker, van Georgische nationaliteit, heeft in 2007 asiel aangevraagd in
Nederland. Verzoeker stelde bij zijn aanvraag dat hij in militaire dienst was
geweest aan de grens tussen Georgië en Azerbeidzjan. Hij concentreerde

Rapportage 2015 | Raad van Europa

zich voornamelijk op de bestrijding van drugshandel in de zogenoemde
neutrale zone. Hij werd door zijn superieur gevraagd om een vermeende
Azerbeidjaanse drugshandelaar, meerdere malen over de grens te begeleiden, hetgeen hij in eerste instantie weigerde. Omdat zijn moeder werd
gegijzeld, heeft hij de instructie alsnog opgevolgd. Tijdens een incident op
Georgisch grondgebied werd de drugshandelaar in de auto en met het
dienstwapen van verzoeker door een man van de Special Operation Department
(SOD) doodgeschoten. Verzoeker stelt te zijn gevlucht omdat hij werd
gezocht door de SOD en de Azerbeidjaanse drugsmaffia. Op basis van een
door de Minister van Buitenlandse Zaken opgesteld individueel ambts­
bericht is de asielaanvraag van verzoeker afgewezen. Uit het ambtsbericht
blijkt dat volgens verschillende bronnen verzoeker niet gezocht wordt door
de SOD en hij verder niet verdacht wordt van het plegen van strafbare feiten.
Bovendien werd de asielaanvraag afgewezen, omdat verzoeker hulp had
kunnen vragen bij de Georgische autoriteiten indien hij te vrezen had voor
corrupte ambtenaren of de Azerbeidzjaanse drugsmaffia.
Het Hof overweegt ten eerste dat de nationale autoriteiten het meest
geschikt zijn om de geloofwaardigheid van feiten in een zaak te beoordelen.
De informatie uit het individueel ambtsbericht waaruit blijkt dat verzoeker
ontslagen is in verband met een reorganisatie, is in overeenstemming met
informatie uit het algemene ambtsbericht van 15 december 2009 waaruit
blijkt dat corruptie één van de belangrijkste redenen was voor een ingrijpende reorganisatie bij de Georgische politie. Het Hof oordeelt dat er geen
aanwijzingen zijn dat verzoeker sinds zijn vertrek uit Georgië in de negatieve
belangstelling heeft gestaan van de Georgische autoriteiten of individuen
betrokken bij het incident. Er is daarom niet vastgesteld dat verzoeker bij
uitzetting naar Georgië een reëel risico loopt op een behandeling in strijd
met artikel 3 van het EVRM. Het Hof verklaart de klacht in zoverre kennelijk
ongegrond. Het Hof oordeelt dat artikel 13 EVRM in deze zaak niet van
toepassing is, omdat er geen sprake is van een “arguable claim” onder
artikel 3 EVRM. De klacht wordt in zoverre eveneens kennelijk ongegrond
verklaard. Het Hof verklaart vervolgens het verzoek niet-ontvankelijk.
E.M. (32452/14, 3 november 2015)
Verzoekster, van Angolese nationaliteit, voert bij het Hof aan dat overdracht
aan Italië onder de EU-Dublinverordening in strijd is met artikel 3 EVRM
(verbod op foltering en onmenselijke behandeling). Verzoekster stelt voorts
dat de weigering van Nederland haar asielaanvraag in behandeling te

| 25 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 26 |

nemen in strijd is met artikel 8 EVRM (recht op familieleven) omdat zij als
gevolg van de overdracht aan Italië gescheiden zou worden van haar
pasgeboren kind dat de Nederlandse nationaliteit heeft.
Het Hof legt een voorlopige maatregel op (Procedureregel 39), inhoudende
dat zolang het Hof de zaak in behandeling heeft verzoekster niet mag
worden overgebracht naar Italië. Vervolgens heeft Nederland de beslissing
dat Italië verantwoordelijk is voor de behandeling van de asielaanvraag
ingetrokken en verklaard de asielaanvraag in behandeling te nemen.
Verzoekster handhaaft haar klacht omdat zij van mening is dat door de
behandeling van de asielaanvraag nog niet zeker is dat artikel 8 EVRM
gewaarborgd blijft.
Het Hof overweegt dat als gevolg van de beslissing van Nederland om de
asielaanvraag in behandeling te nemen, geen risico bestaat dat verzoekster
zal worden overgedragen aan Italië. Gelet hierop bestaat geen reden om het
onderzoek naar de vermeende schending van artikel 3 EVRM voort te zetten.
Het Hof schrapt de zaak in zoverre van de rol. Omdat nog geen definitieve
beslissing is genomen op de asielaanvraag en niet is gebleken dat verzoekster
een verblijfsvergunning regulier heeft ingediend, acht het Hof de klacht
over schending van artikel 8 EVRM voorbarig en verklaart het verzoek in
zoverre niet-ontvankelijk.
J.A. e.a. (21459/14, 3 november 2015)
Verzoeksters, een moeder en haar twee dochters van Iraanse nationaliteit
waarvan één minderjarig, voeren bij het Hof aan dat zij bij overdracht aan
Italië onder de EU-Dublinverordening een reëel risico lopen op behandeling in strijd met artikel 3 EVRM (verbod op foltering en onmenselijke
behandeling). De moeder stelt voorts dat zij vanwege haar gezondheidsklachten afhankelijk is van hulp van haar zus die in Nederland woont.
Het Hof legt een voorlopige maatregel op (Procedureregel 39), inhoudende
dat zolang het Hof de zaak in behandeling verzoeksters niet mogen worden
overgebracht naar Italië. Nadat Nederland, in het licht van de zaak Tarakhel
tegen Zwitserland (92917/12, 4 november 2014), heeft verklaard de overdracht niet plaats te laten vinden zonder garanties van Italië dat het gezin
bij elkaar kan blijven en opvang zal krijgen dat passend is gelet op de leeftijd
van de kinderen, beëindigt het Hof de voorlopige maatregel.
Het Hof stelt vast dat het hier gaat om een alleenstaande moeder met een
meerderjarige en minderjarige dochter, en dat zij daarmee tot een kwetsbare groep behoren die speciale bescherming verdient. Het Hof stelt verder

Rapportage 2015 | Raad van Europa

vast dat de situatie in Italië op geen enkele manier vergelijkbaar is met de
situatie in Griekenland ten tijde van M.S.S. t. België en Griekenland
(30696/09, 21 januari 2011). De Italiaanse regering is op de hoogte gesteld
van de komst van de familie en van de medische situatie van verzoeksters.
Tevens zal men geëscorteerd worden in verband met suïciderisico van één
van de verzoeksters. Verzoeksters zullen worden opgevangen in één van
161 opvangplaatsen welke speciaal gereserveerd zijn voor families met
minderjarige kinderen. Het Hof overweegt dat verzoeksters niet hebben
aangetoond dat overdracht aan Italië ernstige gevolgen in de zin van
artikel 3 EVRM zou hebben. Ook acht het Hof niet aannemelijk dat
verzoeksters in Italië geen aanspraak kunnen maken op (medische)
voorzieningen. Om deze redenen acht het Hof de klacht kennelijk
­ongegrond en het verzoek om die reden niet-ontvankelijk.
A.T.H. (54000/11, 17 november 2015)
Verzoekster, geboren in Ethiopië, stelt dat zij van Eritrese nationaliteit is
omdat haar ouders van Eritrese nationaliteit zijn. In 2007 heeft verzoekster
onder een andere identiteit asiel aangevraagd in Italië. Zij heeft in Italië een
verblijfsvergunning gekregen geldig tot 2012. Verzoekster stelt dat zij als
gevolg van de verlening van de verblijfsvergunning in Italië geen recht meer
had op voorzieningen waardoor zij aldaar op straat moest leven en geen
aanspraak kon maken op medische hulp. In 2009 heeft verzoekster, die toen
zwanger was, Italië verlaten en is zij naar Nederland gereisd. In Nederland is
gebleken dat zij HIV-positief is. Zij heeft in Nederland asiel aangevraagd.
De asielaanvraag is gelet op de EU-Dublinverordening afgewezen.
Verzoekster voert bij het Hof aan dat overdracht aan Italië onder de
EU-Dublinverordening een schending van artikel 2 (recht op leven) en
artikel 3 EVRM (verbod op foltering en onmenselijke behandeling) zou
inhouden nu zij aldaar een reëel risico loopt te overlijden gelet op de
slechte leefomstandigheden in Italië.
Het Hof legt een voorlopige maatregel op (Procedureregel 39), inhoudende
dat zolang het Hof de zaak in behandeling heeft verzoekster niet mag
worden overgebracht naar Italië. Nadat Nederland desgevraagd uitleg heeft
gegeven over de praktische consequenties van de uitspraak van 4 november
2014 in de zaak Tarakhel tegen Zwitserland (29217/12, 4 november 2014),
beëindigt het Hof de voorlopige maatregel.
Het Hof merkt op dat verzoekster moet worden aangemerkt als asielzoeker in
Italië omdat de geldigheid van de eerder aan haar verleende verblijfsvergunning

| 27 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 28 |

is verstreken. Onder verwijzing naar de overwegingen in de Tarakhel-uitspraak
neemt het Hof verder in aanmerking dat verzoekster, gelet op haar gezondheid
en het feit dat zij een alleenstaande moeder is van een minderjarig kind,
behoort tot een kwetsbare groep die bijzondere bescherming verdient.
Het Hof stelt verder vast dat de situatie in Italië op geen enkele manier
vergelijkbaar is met de situatie in Griekenland ten tijde van M.S.S. t. België en
Griekenland (30696/09, 21 januari 2011). Het Hof stelt eveneens vast dat de
Italiaanse autoriteiten op de hoogte zijn gesteld door de Nederlandse
autoriteiten dat verzoekster een met HIV besmette alleenstaande moeder is
met een minderjarig kind. Verzoekster zal met haar minderjarige kind worden
opgevangen in één van 161 opvangplaatsen welke speciaal gereserveerd is voor
families met minder­jarige kinderen. Het Hof oordeelt echter dat verzoekster
niet heeft aangetoond dat wanneer zij met haar kind naar Italië terugkeert zij
onderworpen wordt aan een dusdanige behandeling dat sprake is van
schending van artikel 3 EVRM. Het Hof ziet geen aanleiding om aan te nemen
dat verzoekster geen toegang zou kunnen krijgen tot de in Italië beschikbare
voorzieningen voor een asielzoekende alleenstaande moeder. Het Hof wijst er
daarbij nog op dat verzoekster een nieuwe klacht kan indienen bij het Hof
indien nodig. Om deze redenen acht het Hof de klacht kennelijk ongegrond
en het verzoek om die reden niet-ontvankelijk.
F.J., A.J. en R.P. (37504/12 en 78146/12, 17 november 2015)
Verzoekers, allen van Iraanse nationaliteit, hebben in juni 2011 respectievelijk februari 2009 asiel aangevraagd in Nederland. Deze aanvragen en ook
een daaropvolgende tweede aanvraag van R.P. werden afgewezen. Verzoekers
stellen dat uitzetting naar Iran een schending zou vormen van artikel 3 EVRM
(verbod van foltering en onmenselijke behandeling). R.P. klaagt voorts dat
uitzetting naar Iran in strijd is met artikel 2 EVRM (recht op leven) en dat de
Iraanse autoriteiten de rechten in artikelen 5, 6, 8, 9 en 10 EVRM niet zouden
eerbiedigen. Daarnaast is volgens R.P. de procedure bij de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State geen effectief rechtsmiddel en dus in strijd
met artikel 13 EVRM. De regering stelt dat uitzetting van afgewezen asiel­
zoekers naar Iran alleen mogelijk is wanneer zij in het bezit zijn van geldige
reisdocumenten en dat de Iraanse vertegenwoordiging alleen reisdocumenten
aan Iraniërs verstrekken die verklaren te willen terugkeren. Een reisdocument
zal dan ook alleen verkregen kunnen worden indien verzoekers mee
willen werken aan het verkrijgen daarvan. Verzoekers hebben geen geldig
reisdocument en willen niet vrijwillig terugkeren.

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Het Hof overweegt dat Nederland verzoekers niet zal uitzetten naar Iran
zolang zij geen geldige reisdocumenten hebben en dat medewerking van
verzoekers een noodzakelijke voorwaarde is voor de verkrijging van een
reisdocument van de Iraanse vertegenwoordiging. Voorts overweegt het Hof
dat in geval in de toekomst niettemin stappen worden ondernomen om
verzoekers naar Iran uit te zetten, verzoekers daartegen kunnen opkomen.
Gelet hierop bestaat geen reden om het onderzoek naar de vermeende
schending van artikel 2 en 3 EVRM voort te zetten. Het Hof schrapt de zaken
in zoverre van de rol. Met betrekking tot de overige klachten van R.P. acht
het Hof schending van genoemde artikelen niet aan de orde en verklaart
deze klachten derhalve kennelijk ongegrond. Het verzoek van R.P. is om die
reden in zoverre niet-ontvankelijk, aldus het Hof.
Herman (35965/14, 17 november 2015)
Verzoeker is aangehouden op verdenking van inbraak. Hij is 8,5 uur na zijn
aanhouding, en 7,5 uur na zijn voorgeleiding in verzekering gesteld.
Daarmee is de wettelijke termijn van 6 uur voor ophouding voor onderzoek
(artikel 61 Wetboek van Strafvordering) overschreden. De dienstdoende
hulpofficier heeft in een proces-verbaal verklaard dat de overschrijding van
deze termijn een fout is geweest. In de nationale procedure is door de
rechter-commissaris geoordeeld dat geen sprake is geweest van onrecht­
matige detentie, maar slechts van een vormverzuim. De rechtbank en het
gerechtshof (’s-Hertogenbosch) hebben erkend dat sprake is geweest van
een onrechtmatigheid in de inverzekeringstelling. Omdat zich daarbij geen
concreet nadeel voor verdachte zou hebben voorgedaan, heeft dit niet tot
strafvermindering geleid. Verzoeker heeft daarop een klacht ingediend bij
het Hof over een schending van artikel 5 eerste lid (c) van het EVRM.
Het lukt partijen niet om tot een schikking te komen. In een eenzijdige
verklaring erkent de regering dat de vrijheidsberoving in strijd is geweest
met artikel 5 lid 1 aanhef en sub c EVRM en dat in strijd met artikel 5 lid 5
EVRM geen schadeloosstelling is verleend. De regering kent alsnog
schadevergoeding toe.
Het Hof acht de verklaring en de geboden schadevergoeding voldoende en
schrapt de zaak van de rol op grond van artikel 37 lid 1 sub c EVRM.

| 29 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

L.N.T. (28686/14, 17 november 2015)
Verzoekster, van Eritrese nationaliteit, voert bij het Hof aan dat overdracht
aan Italië onder de EU-Dublinverordening in strijd is met artikel 3 EVRM
(verbod van foltering en onmenselijke behandeling). Tevens klaagt
verzoekster over schending van artikel 8 EVRM en artikel 13 EVRM.
Het Hof legt een voorlopige maatregel op (Procedureregel 39), inhoudende
dat zolang het Hof de zaak in behandeling heeft verzoekster niet mag
worden overgebracht naar Italië. Vervolgens bericht de regering het Hof dat
verzoekster in de gelegenheid zal worden gesteld een nieuwe asielaanvraag
in te dienen, dat die aanvraag in Nederland zal worden behandeld en dat de
Italiaanse autoriteiten zijn ingelicht dat verzoekster niet zal worden
overgedragen. Verzoekster trekt daarop haar verzoek in.
Het Hof schrapt de zaak van de rol op grond van artikel 37 lid 1 sub b EVRM
en beëindigt de voorlopige maatregel.

| 30 |

Nzapali (6107/07, 17 november 2015)
Verzoeker, van Congolese nationaliteit, was tot 1997 een hooggeplaatst
militair tijdens het Mobuto-regime in voormalig Zaïre. Hij heeft samen met
zijn vrouw en een van zijn dochters in 1998 asiel aangevraagd in Nederland.
De zoon van verzoeker had reeds een verblijfsvergunning in Nederland en
een andere dochter werd in 2002 in Nederland geboren. De asielaanvraag
van verzoeker werd afgewezen omdat er zwaarwegende redenen waren om
te veronderstellen dat hij zich schuldig zou hebben gemaakt aan gedragingen
als bedoeld in artikel 1F van het Vluchtelingenverdrag. Uitzetting van
verzoeker bleef evenwel achterwege omdat aangenomen werd dat hij bij
terugkeer naar zijn land van herkomst een reëel risico op een behandeling
in strijd met artikel 3 EVRM zou lopen. In 2004 is verzoeker in Nederland ter
zake van in de Democratische Republiek Congo gepleegde foltering
veroordeeld tot een gevangenisstraf. Verzoeker is vervolgens ongewenst
vreemdeling verklaard. Verzoeker stelt in een patstelling terecht te zijn
gekomen door aan de ene kant de ongewenstverklaring, waardoor hij niet
in Nederland mocht blijven, en aan de andere kant gelet op artikel 3 EVRM
niet kon worden uitgezet naar zijn land van herkomst en voor hem
nauwelijks mogelijkheden waren zich elders buiten Nederland te vestigen.
In 2008 heeft verzoeker een geldige verblijfstitel in België verkregen.
Verzoeker klaagt dat de ongewenstverklaring in strijd is met artikel 3 EVRM
aangezien hij als gevolg daarvan een strafbaar feit pleegt door in Nederland
te blijven, terwijl hij in geen ander land terecht kon. Verzoeker voert tevens

Rapportage 2015 | Raad van Europa

aan dat de ongewenstverklaring in strijd is met artikel 8 EVRM, aangezien
hij zich genoodzaakt zag om onder te duiken en als gevolg daarvan zijn
familie niet meer kon zien. Ten slotte stelt verzoeker dat hem, in strijd met
artikel 13 EVRM, geen daadwerkelijk rechtsmiddel tegen de ongewenst­
verklaring ter beschikking stond.
Het Hof overweegt ten aanzien van de klacht over artikel 3 EVRM dat
ongewenstverklaring van een persoon die niet kan terugkeren naar zijn land
van herkomst op zichzelf niet leidt tot een schending van artikel 3 EVRM,
ook niet in het geval dit tot strafrechtelijke vervolging en veroordeling kan
leiden. Dit kan volgens het Hof anders liggen in geval van opeenvolgende
strafrechtelijke procedures tegen betrokkene en/of betrokkene ondanks
redelijke inspanningen om verblijf in een derde land te verkrijgen voort­
durend het risico loopt op strafrechtelijke vervolging en veroordeling en
zich daaraan niet kan onttrekken. Van een dergelijke situatie was volgens
het Hof in het onderhavige geval geen sprake. Het Hof oordeelt de klacht
onder artikel 3 EVRM dan ook kennelijk ongegrond. Ten aanzien van de
klacht over schending van artikel 8 EVRM is het Hof van oordeel dat
verzoeker niet alle nationale rechtsmiddelen heeft uitgeput en het verzoek
in zoverre op grond van artikel 35 lid 1 en 4 EVRM dient te worden verworpen. Nu er geen sprake is van enige verdragsschending, is ook de klacht
onder artikel 13 EVRM ongegrond. Het Hof verklaart het verzoek om deze
redenen niet-ontvankelijk.
S.B. en M.R. (63999/13 en 60814/14, 17 november 2015)
Verzoekers, beiden van Iraanse nationaliteit, hebben in januari 2012
respectievelijk februari 2011 een eerste asielaanvraag ingediend in
Nederland. Deze aanvragen en ook daaropvolgende aanvragen werden
afgewezen. Verzoekers stellen dat uitzetting naar Iran een schending zou
vormen van artikel 3 EVRM (verbod van foltering en onmenselijke behandeling). Voorts stellen verzoekers dat voor hen geen effectief rechtsmiddel als
bedoeld in artikel 13 EVRM beschikbaar is ten aanzien van hun klachten.
S.B. klaagt verder over schending van artikel 13 EVRM in samenhang met
artikel 9 EVRM (vrijheid van gedachten, geweten en godsdienst).
Het Hof legt een voorlopige maatregel op (Procedureregel 39), inhoudende
dat zolang het Hof de zaak in behandeling heeft verzoekers niet mogen
worden overgebracht naar Iran. De regering stelt dat uitzetting van
afgewezen asielzoekers naar Iran alleen mogelijk is wanneer zij in het bezit
zijn van een geldig reisdocumenten dat de Iraanse vertegenwoordiging

| 31 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

alleen reisdocumenten aan Iraniërs verstrekken die verklaren te willen
terugkeren. Verzoekers hebben geen geldig reisdocument en willen niet
terugkeren naar Iran.
Het Hof overweegt dat Nederland verzoekers niet zal uitzetten naar Iran
zolang zij geen geldige reisdocumenten hebben en dat medewerking van
verzoekers een noodzakelijke voorwaarde is voor de verkrijging van een
reisdocument van de Iraanse vertegenwoordiging. Voorts overweegt het Hof
dat in geval in de toekomst niettemin stappen worden ondernomen om
verzoekers naar Iran uit te zetten, verzoekers daartegen kunnen opkomen.
Gelet hierop bestaat geen reden om het onderzoek naar de vermeende
schending van artikel 3 EVRM voort te zetten. Het Hof schrapt de zaken in
zoverre van de rol. Met betrekking tot de overige klachten acht het Hof
schending van genoemde artikelen niet aan de orde en verklaart deze
klachten derhalve kennelijk ongegrond. De verzoeken zijn om die reden
niet-ontvankelijk aldus het Hof.
| 32 |

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Comité van Ministers
Uitspraken van het Europees Hof voor de Rechten van de Mens3
Geerings (30810/03, 1 maart 2007 (gronden) en 14 februari 2008 (billijke genoegdoening)
Het Hof oordeelde dat sprake was van een schending van de onschuld­
presumptie door het opleggen van een maatregel tot ontneming van
wederrechtelijk verkregen voordeel die is gebaseerd op misdrijven waarvan
verzoeker is vrijgesproken.
Op 17 juni 2013 was in deze zaak al een Action Report aan het Comité van
Ministers gestuurd. Het secretariaat van het Comité heeft echter gevraagd
om verduidelijking van de in het Action Report neergelegde algemene
maatregelen betreffende de ontnemingspraktijk. Een nadere toelichting is
op 14 april 2015 aan het Comité gezonden.
Vidgen (29353/06, 10 juli 2012)
Het Hof oordeelde dat het recht van verzoeker op een eerlijk proces was
geschonden, omdat hij was veroordeeld op basis van verklaringen van
getuigen, terwijl hij geen mogelijkheid heeft gehad om deze getuigen te
horen (artikel 6 leden 1 en 3(d) EVRM).
Verzoeker heeft zijn straf uitgezeten en is vrijgelaten. Hij heeft een
herzieningsverzoek ingediend, welk verzoek door het gerechtshof
­‘s-Hertogenbosch op 4 juni 2013 is ingewilligd. Het gerechtshof heeft
besloten dat de onderzoeksrechter twee getuigen opnieuw moet horen,
evenals verzoeker, die nu in Australië woont. Die procedure is in gang gezet,
maar zal tijd kosten. De regering heeft het Comité van Ministers in een
Action Plan van 11 mei 2015 geïnformeerd dat de uitkomst in de strafzaak
eind 2015 wordt verwacht. Daarvan was aan het eind van 2015 echter nog
geen sprake.

3

Door de regering genomen maatregelen tot tenuitvoerlegging van Hofuitspraken
daterend van voor het rapportagejaar, waarop het Comité van Ministers toezicht
uitoefent op grond van artikel 46 lid 2 EVRM.

| 33 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 34 |

Jeunesse (12738/10, 3 oktober 2014, Grote Kamer)
Het Hof heeft geoordeeld dat de regering in strijd heeft gehandeld met het
recht van verzoekster op respect voor haar familieleven op grond artikel 8
EVRM en dat een positieve verplichting rust op Nederland om verzoekster
verblijf in Nederland toe te staan, omdat sprake was van uitzonderlijke
omstandigheden. Het Hof heeft overwogen dat de regering onder meer de
nationaliteit, de lange verblijfsduur van verzoekster, de belangen van de
kinderen van verzoekster en de moeilijkheden die het gezin zou ondervinden
bij vestiging in het land van herkomst van verzoekster onvoldoende hadden
onderzocht en meegewogen.
Aan verzoekster is een verblijfsvergunning verleend. De regering heeft de
opgelegde schadevergoeding en vergoeding voor kosten aan verzoekster
betaald. Op 1 april 2015 is een Action Report aan het Comité gezonden.
De regering heeft het Comité geïnformeerd dat zij geen aanleiding zag om
het immigratiebeleid betreffende gezinshereniging of –vorming aan te
passen. Wel is de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND) eraan herinnerd
aan het belang van een grondige en inzichtelijke belangenafweging in elke
zaak, waarbij de persoonlijke omstandigheden moeten worden meegewogen.
Om dit te bewerkstelligen is de werkinstructie voor de IND over toepassing
van artikel 8 EVRM aangepast. Het Comité heeft op 24 september 2015
geoordeeld dat hiermee toekomstige schendingen voorkomen kunnen
worden en heeft een Final Resolution aangenomen, waarmee deze zaak is
afgesloten.
Jaloud (47708/08, 20 november 2014, Grote Kamer)
Het Hof oordeelde dat Nederland de procedurele verplichtingen onder
artikel 2 EVRM (recht op leven) heeft geschonden, omdat het onderzoek
naar een dodelijk schietincident in Irak in 2004, waar een Nederlandse
militair bij was betrokken, onvoldoende effectief is uitgevoerd.
De regering heeft de opgelegde schadevergoeding en vergoeding voor
kosten aan verzoeker betaald. Op 20 mei 2015 heeft de regering middels een
Action Plan het Comité van Ministers geïnformeerd over de wijze waarop
Nederland verder uitvoering geeft aan de uitspraak. In het plan constateert
de regering dat het, gezien het tijdsverloop en het feit dat bepaalde
tekortkomingen in het onderzoek onherstelbaar zijn, onmogelijk is een
nieuw onderzoek naar het schietincident te doen dat meer in lijn is met de
standaarden zoals aangegeven door het Hof in zijn uitspraak. Bovendien is
het oordeel van de officier van justitie in 2004, dat de betrokken

Rapportage 2015 | Raad van Europa

Nederlandse militair mocht menen te handelen uit zelfverdediging, nog altijd
houdbaar. Het Openbaar Ministerie heeft, afgezien van strafvervolging, geen
instrumenten ter beschikking om de gebeurtenissen in 2004 te laten
onderzoeken door de strafrechter. Verzoeker kan echter op grond van
artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering wel een klacht indienen bij
het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden, waarna het gerechtshof vervolgens
alsnog een strafvervolging kan bevelen.
In de aanloop naar de behandeling door het Comité van Ministers is op
verzoek van het secretariaat van het Comité in een herzien Action Plan op
4 september 2015 nader toegelicht waarom het Openbaar Ministerie heeft
besloten niet tot verdere vervolging van de betrokken Nederlandse militair
over te gaan. Hierin wordt nader uiteengezet welke overwegingen aan het in
2004 genomen besluit tot niet-vervolging ten grondslag hebben gelegen,
alsmede welke overwegingen zijn voortgekomen uit nadere onderzoekshandelingen in 2007. Aangezien de tekortkomingen in het onderzoek als
vastgesteld door het Hof geen afbreuk doen aan de beslissing van de officier
van justitie uit 2004 acht het Openbaar Ministerie geen gronden aanwezig
om de betrokken militair als verdachte aan te merken en is er derhalve geen
aanleiding om hem strafrechtelijk te vervolgen. In het kader van de
tenuitvoerlegging van de uitspraak van het Hof is in augustus 2015 een
ambtsbericht uitgegaan van het Openbaar Ministerie aan de voorzitter van
het College van procureurs-generaal. Dit ambtsbericht is eveneens
toegestuurd aan het Comité van Ministers. In het herziene Action Plan
wordt eveneens de procedure c.q. gang van zaken geschetst van een
eventuele beklagprocedure bij het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op
grond van artikel 12 van het Wetboek van Strafvordering.
Wat de algemene maatregelen ter uitvoering van de uitspraak betreft, is op
verzoek van het parlement het Nederlandse stelsel van militair strafprocesrecht bij operaties van Nederlandse militairen in risicogebieden in de periode
2000-2005 geëvalueerd door onafhankelijke deskundigen. Bij deze evaluatie
is ook onderhavige zaak betrokken. De evaluatie heeft tot 21 aanbevelingen
geleid in het rapport van de Commissie Borghouts en die hebben weer geleid
tot een aantal concrete maatregelen met betrekking tot militaire operaties.
Voorts is het Openbaar Ministerie bezig nadere instructies te ontwikkelen om
de effectiviteit van het onderzoek in dit soort situaties te kunnen waarborgen.
Daarnaast worden nadere instructies voor de Koninklijke Marechaussee
ontwikkeld omtrent de coördinatie en samenwerking met lokale justitiële
autoriteiten en coalitiepartners in militaire operatiegebieden.

| 35 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Geisterfer (15911/08, 9 december 2014)
Het Hof heeft geoordeeld dat artikel 5 lid 1 sub c jo. lid 3 EVRM is geschonden,
omdat verzoeker opnieuw in voorlopige hechtenis is genomen, zonder dat
afdoende was gemotiveerd dat verzoeker een ernstig gevaar voor de
openbare orde vormde.
De regering heeft de opgelegde schadevergoeding en vergoeding voor
kosten aan verzoeker betaald. Op 4 september 2015 is een Action Report aan
het Comité gezonden. De regering heeft het Comité geïnformeerd dat de
omstandigheden in deze zaak uitzonderlijk zijn en niet veel voorkomen.
In deze zaak was sprake van langdurige voorlopige hechtenis en is verzoeker
na vrijlating opnieuw in hechtenis genomen. Verwacht wordt dat het
voldoende is dat de verspreiding van deze uitspraak onder het publiek en de
rechterlijke macht toekomstige schendingen zal voorkomen. De uitspraak
is al toegepast door het gerechtshof in Amsterdam en maakt deel uit van het
beoordelingskader.
| 36 |

Rapporten Europees Comité voor Sociale Rechten4
Conference of European Churches (CEC) (90/2013, 1 juli 2014)
Het Europees Comité voor Sociale Rechten heeft in deze zaak geconcludeerd
dat artikel 13, lid 4 ESH (recht op sociale en medische bijstand) en artikel 31,
lid 2 ESH (recht op opvang) zijn geschonden doordat in Nederland geen
voedsel, kleding en onderdak wordt geboden aan uitgeprocedeerde
vreemdelingen.
Op 15 april 2015 wijst het Comité van Ministers in een resolutie expliciet op de
beperking in de personele reikwijdte van het ESH en bevestigt daarmee het
Nederlandse standpunt dat vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf niet
vallen onder de reikwijdte van het ESH. Het Comité van Ministers doet
Nederland de aanbeveling om te rapporteren over mogelijke ontwikkelingen
op nationaal niveau rond de opvang van vreemdelingen. Conform Artikel D,
subartikel 10 ESH, heeft de regering in het kader van de jaarlijkse nationale
ESH-rapportage in oktober 2015 over de follow-up van deze zaak gerapporteerd aan het Europees Comité voor Sociale Rechten. Met de resolutie van het
Comité van Ministers is de collectieve klachtprocedure ten einde gekomen.
4

Door het Comité van Ministers aangenomen resoluties op grond van Artikel D,
subartikel 9, van het Herzien Europees Sociaal Handvest (ESH) naar aanleiding
van rapporten van het Europees Comité voor Sociale Rechten in het kader van de
collectieve klachtprocedure onder het ESH.

Rapportage 2015 | Raad van Europa

European Federation of National Organisations working with the Homeless (FEANTSA)
(86/2012, 2 juli 2014)
Het Europees Comité voor Sociale Rechten heeft in deze zaak geconcludeerd
dat de artikelen 13 (recht op sociale en geneeskundige bijstand), 19 (recht
van migrerende werknemers en hun gezinnen op bescherming en bijstand),
30 (recht op bescherming tegen armoede en sociale uitsluiting) en 31 (recht
op huisvesting) uit het ESH zijn geschonden, doordat de Wet maatschappelijke ondersteuning onvoldoende garandeert dat genoemde rechten ook
daadwerkelijk beschikbaar en van voldoende kwaliteit zijn voor een ieder
die behoeftig is. Ten aanzien van de artikelen 13 en 31 concludeert het ECSR
dat deze evenzeer van toepassing zijn op illegaal in Nederland verblijvende
daklozen.
Op 15 april 2015 wijst het Comité van Ministers in een resolutie expliciet op
de beperking in de personele reikwijdte van het ESH en bevestigt daarmee
het Nederlandse standpunt dat vreemdelingen zonder rechtmatig verblijf
niet vallen onder de reikwijdte van het ESH. Het Comité van Ministers doet
Nederland de aanbeveling om te rapporteren over mogelijke ontwikkelingen op nationaal niveau rond de opvang van daklozen. Conform Artikel D,
subartikel 10 ESH, heeft de regering in het kader van de jaarlijkse nationale
ESH-rapportage in oktober 2015 over de follow-up van deze zaak gerapporteerd aan het Europees Comité voor Sociale Rechten. Met de resolutie van
het Comité van Ministers is de collectieve klachtprocedure ten einde
gekomen.

| 37 |

Verenigde Naties

Rapportage 2015 | Verenigde Naties

Mensenrechtencomité
E.L.K. (2050/2011, 30 maart 2015)
Verzoeker, van Angolese nationaliteit, heeft in 2001 een asielaanvraag in
Nederland ingediend. Na een procedure van zes jaar werd het laatste
afwijzende besluit in stand gehouden in hoger beroep. Hierna verzocht
verzoeker de verantwoordelijke bewindspersoon om zijn discretionaire
bevoegdheid te gebruiken voor het verlenen van een verblijfsvergunning
voor bepaalde tijd. Op dit verzoek volgde een afwijzend besluit dat ook in
hoger beroep in stand bleef. Vervolgens wendde verzoeker zich tot het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens, maar zijn klacht werd door het
Hof niet-ontvankelijk verklaard vanwege het overschrijden van de beroepstermijn. Verzoeker klaagt bij het Mensenrechtencomité dat hij mede door
de duur van de procedure persoonlijke en sociale banden met Nederland
heeft ontwikkeld en dat zijn uitzetting een schending van het recht op
privéleven als bedoeld in artikel 17 van het Internationaal Verdrag inzake
Burgerrechten en Politieke Rechten (IVBPR) zou opleveren.
Het Comité overweegt dat verzoeker algemene redenen geeft voor zijn
banden met Nederland en onvoldoende heeft gemotiveerd waarom
uitzetting naar Angola een disproportionele maatregel zou zijn, strijdig met
artikel 17 IVBPR. Het Comité concludeert dat verzoeker zijn klacht niet
voldoende heeft onderbouwd en verklaart het verzoek niet ontvankelijk.

| 39 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Comité voor de Uitbanning van Discriminatie van Vrouwen

| 40 |

N. (39/2012, 17 februari 2014)5
Verzoekster, van Mongoolse nationaliteit, heeft in Nederland asiel
gevraagd. Verzoekster heeft aan haar aanvraag ten grondslag gelegd dat zij
in Mongolië het slachtoffer is geworden van herhaaldelijk fysiek geweld,
zoals verkrachtingen, door haar voormalige werkgever, tegen wie de
Mongoolse autoriteiten geen bescherming kunnen of willen bieden.
De asielaanvraag is afgewezen. Verzoekster betoogt bij het Comité dat
sprake is van gender-gerelateerd geweld dat kan worden aangemerkt als
discriminatie. Zij voert verder aan dat omdat het VN-Vrouwenverdrag
(CEDAW) van toepassing is op alle vrouwen op het grondgebied van
Verdragsstaten, het ook van toepassing is op derdelanders die asiel
aanvragen in Nederland. Volgens haar is de regering verantwoordelijk voor
de bescherming van vrouwen tegen discriminatie in hun herkomstlanden
door ze toestemming te verlenen in Nederland te blijven. Verzoekster
betoogt dat de regering in strijd heeft gehandeld met de artikelen 2
(uitbanning van discriminatie), 3 (verzekeren van ontplooiing en ontwikkeling van vrouwen) en 6 (bestrijden van uitbuiting van vrouwen) van het
VN‑Vrouwenverdrag.
Het Comité overweegt allereerst dat het betoog van de regering dat
verzoekster de nationale rechtsmiddelen niet heeft uitgeput, omdat zij in de
nationale procedure niet expliciet een beroep heeft gedaan op gendergerelateerde discriminatie, maar alleen op schending van het verbod van
refoulement, niet slaagt. Het Comité herhaalt dat de essentie van het verbod
van refoulement is dat Verdragsstaten geen personen terugsturen naar een
land waar zij te vrezen hebben voor vervolging, inclusief vervolging dat
gendergerelateerd is. Het Comité overweegt dat het bevoegd is om over het
geschil te oordelen, ook al heeft het geweld zich afgespeeld buiten het
Nederlandse grondgebied. Over de inhoud van de klacht oordeelt het
Comité dat verzoekster de gestelde schending van de artikelen 3 en 6 niet
voldoende heeft onderbouwd. Voor het overige oordeelt het Comité dat
verzoekster niet heeft onderbouwd dat de Mongoolse autoriteiten haar niet
kunnen beschermen tegen haar werkgever. Ze heeft eveneens niet onderbouwd waarom haar werkgever, vijf jaar na de gebeurtenissen, nog steeds
een reële dreiging voor haar zou vormen. Bovendien heeft zij onvoldoende
5

Deze zienswijze is pas in 2015 ter kennis van de regering gebracht.

Rapportage 2015 | Verenigde Naties

onderbouwd dat, in het verleden, de Mongoolse autoriteiten niet in staat
zijn gebleken haar te beschermen dan wel dat zij haar geen bescherming
kunnen bieden bij terugkeer. Zo heeft zij nog zes maanden na haar aangifte
bij de politie in Mongolië verbleven en niet bij de politie geïnformeerd naar
de stand van zaken. Zij heeft evenmin uitgelegd waarom zij niet heeft
geklaagd bij het OM of bij rechterlijke instanties. Het Comité ziet geen
aanknopingspunten voor het oordeel dat de Mongoolse autoriteiten te
kwader trouw hebben gehandeld of niet adequaat hebben gereageerd op de
klachten van verzoekster. Daarbij merkt het Comité op dat Mongolië ook
partij is bij het VN-Vrouwenverdrag en het Facultatief Protocol (klachtrecht).
Ook ziet het Comité geen aanknopingspunten voor het oordeel dat er geen
doeltreffend rechtssysteem in Mongolië bestaat dat in staat is de werkgever te
vervolgen en te bestraffen. Het Comité verklaart het verzoek niet‑ontvankelijk.
D.G. 52/2013 23 juli 2015
Verzoekster, van Bulgaarse nationaliteit, is in 2007 naar Nederland
gekomen. Verzoekster werkte eerst in een restaurant en daarna als prostituee,
totdat zich een gewelddadig incident voordeed. Verzoekster heeft vanaf
april 2010 contact met het Prostitutie- & Gezondheidscentrum te
Amsterdam en heeft verschillende procedures doorlopen om onderdak en
een uitkering te verkrijgen op basis van de Wet Maatschappelijke
Ondersteuning. Verzoekster stelt dat de regering artikelen 2, 5, 11, 12 en 16
van het VN-Vrouwenverdrag (CEDAW) heeft geschonden en er niet in is
geslaagd om haar positieve verplichting te vervullen om verzoekster als
kwetsbaar persoon en slachtoffer van mensenhandel te beschermen.
Zo stelt verzoekster dat ze te veel aan procedurele eisen moest voldoen en is
haar status als slachtoffer van mensenhandel onvoldoende beoordeeld,
waardoor zij geen toegang tot een uitkering en onderdak heeft gekregen.
Het Comité overweegt dat voordat het een oordeel over het verzoek kan
geven, de ontvankelijkheid van het verzoek beoordeeld moet worden.
Hierover stelt het Comité dat verzoekster niet kan worden aangemerkt als
een slachtoffer van gendergerelateerd geweld. Hoewel het gewelddadige
incident een element van gendergerelateerd geweld bevat, heeft verzoekster
pas in april 2010 contact gezocht met het Prostitutie- & Gezondheidscentrum
in plaats van direct na het incident en heeft zij over dit incident nooit een
klacht ingediend bij de autoriteiten of niet-gouvernementele organisaties.
Verzoekster heeft dit incident evenmin als grond genoemd voor onderdak
of uitkering. Het Comité wijst erop dat verzoekster nimmer een aanvraag

| 41 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

voor een verblijfsvergunning heeft ingediend en dat ook nergens uit blijkt
dat zij bij de autoriteiten of hulporganisaties heeft geklaagd over een
gewelddadig incident dat haar zou zijn overkomen. Het Comité oordeelt
dan ook dat verzoekster haar verzoek onvoldoende heeft onderbouwd en
dat deze daarom niet-ontvankelijk is op grond van artikel 4, lid 2, sub c van
het Facultatief Protocol.

| 42 |

Rapportage 2015 | Verenigde Naties

Comité tegen Foltering
F.B. (613/2014, 20 november 2015)
Klaagster, van Guinese nationaliteit, heeft asiel aangevraagd in Nederland.
Aan haar eerste en tweede asielaanvraag heeft klaagster ten grondslag
gelegd dat zij vreest dat zij bij terugkeer wederom gedwongen zal worden
om getrouwd te zijn met de broer van haar stiefmoeder. Aan haar tweede
aanvraag heeft zij tevens ten grondslag gelegd dat zij een verdergaande
vorm van genitale verminking zal moeten ondergaan. In Nederland heeft zij
een genitale reconstructie-operatie gehad. Klaagster stelt bij haar derde
aanvraag dat zij bij terugkeer in Guinee opnieuw genitale verminking moet
ondergaan. Haar drie asielaanvragen zijn afgewezen. Klaagster voert voor
het Comité aan dat haar gedwongen uitzetting naar Guinee een schending
zou opleveren van het verbod van refoulement als bedoeld in artikel 3 van
het Verdrag tegen Foltering (CAT).
Op verzoek van het Comité is uitzetting van klaagster gedurende de
behandeling van haar klacht achterwege gelaten.
Het Comité betrekt bij de beoordeling dat, hoewel vrouwelijke genitale
verminking in Guinee verboden is, deze in praktijk nog steeds wijdverbreid
voorkomt. Van alle vrouwen/meisjes in Guinee is 95% besneden en 91% van de
bevolkingsgroep Peul, de bevolkingsgroep waartoe klaagster behoort. Dat,
zoals de staat stelt, slechts 1,2% van vrouwelijke genitale verminking voorkomt
bij vrouwen boven de leeftijd van 19, kan worden verklaard door het feit dat de
overgrote meerderheid van vrouwelijke genitale verminking plaatsvindt
wanneer de slachtoffers jonger zijn dan veertien en nog niet getrouwd zijn.
Dit cijfer verkleint dan ook niet het risico voor ongetrouwde vrouwen boven
de negentien, waarvan verondersteld wordt dat zij tijdens hun jeugd niet
besneden zijn. De omstandigheid dat uit het individuele ambtsbericht van het
Ministerie van Buitenlandse Zaken blijkt dat klaagster onjuiste informatie
heeft afgelegd omtrent zichzelf en haar familieomstandigheden, doet niet af
aan de schaal waarop vrouwenbesnijdenis in Guinee plaatsvindt en het feit dat
slachtoffers van genitale verminking geen toegang hebben tot een effectief
rechtsmiddel en adequate bescherming door de autoriteiten. Het Comité is
van oordeel dat de regering onvoldoende in ogenschouw heeft genomen
hetgeen zij reeds in Guinee heeft meegemaakt, haar positie als alleenstaande
vrouw binnen de Guinese samenleving, het gebrek aan mogelijkheden voor de
autoriteiten in Guinee om haar bescherming te bieden, en haar angsten voor
hetgeen met haar zal gebeuren indien zij terugkeert naar Guinee.

| 43 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Gelet op alle deze factoren en specifieke omstandigheden in deze zaak,
is het Comité van oordeel dat er gegronde redenen bestaan om aan te
nemen dat klaagster bij terugkeer naar Guinee gevaar loopt op foltering.
Gelet hierop concludeert het Comité dat uitzetting van klaagster naar haar
land van herkomst zal leiden tot schending van artikel 3 van het Verdrag.
De staat heeft de verplichting zich te onthouden van gedwongen uitzetting
van klaagster naar Guinee of een ander land waar zij het risico loopt om te
worden uitgezet naar Guinee.

| 44 |

M.C. (569/2013, 30 november 2015)
Klager, van Guinese nationaliteit heeft asiel aangevraagd in Nederland.
Hij heeft aan zijn aanvraag ten grondslag gelegd dat hij aanwezig was in het
Conakry-stadion tijdens het bloedig ingrijpen door militairen bij een
demonstratie in dit stadion op 28 september 2009 en daarbij is opgepakt.
Tijdens zijn detentie is hij gefolterd door de Guinese autoriteiten. Dit heeft
geleid tot een post-traumatische stressstoornis (PTSS) bij klager. Klager heeft
kans gezien te ontsnappen en naar Nederland te vluchten. Zijn asielaanvraag
is afgewezen. Klager voert voor het Comité aan dat zijn gedwongen uitzetting
naar Guinee een schending zou opleveren van het verbod van refoulement
bedoeld in artikel 3 van het Verdrag tegen Foltering (CAT).
Op verzoek van het Comité is uitzetting van klager gedurende de behandeling van zijn klacht achterwege gelaten.
Het Comité is van oordeel dat gelet op de politieke- en mensenrechten­
situatie in Guinee, in het bijzonder die met betrekking tot personen die
betrokken waren bij de gebeurtenissen in het stadion van Conakry op
28 september 2009, de gevangenneming van klager en zijn gedetailleerde
– en met medische stukken onderbouwde – verklaringen over de marteling
en onmenselijke behandeling waarvan hij het slachtoffer is geworden, er
gegronde redenen zijn om aan te nemen dat klager bij terugkeer in zijn land
van herkomst gevaar loopt gefolterd te worden. Het Comité concludeert
daarom dat uitzetting van klager naar Guinee zal leiden tot schending van
artikel 3 van het Verdrag. De staat heeft een verplichting zich te onthouden
van gedwongen uitzetting van klager naar Guinee of een ander land waar hij
een risico loopt om te worden uitgezet naar Guinee.

Rapportage 2015 | Verenigde Naties

| 45 |

Overige ontwikkelingen

Rapportage 2015 | Overige ontwikkelingen

Raad van Europa6
Hervorming EVRM-toezichtssysteem
Tijdens het Belgische voorzitterschap van het Comité van Ministers kreeg
het Interlaken-Izmir-Brighton hervormingsproces op 26 en 27 maart 2015
een vervolg met de Brusselse Conferentie “Implementation of the European
Convention on Human Rights: our shared responsibility”. De verklaring van Brussel
legt de nadruk op de tenuitvoerlegging van het EVRM door de nationale
autoriteiten teneinde zaken voor het Hof te voorkomen en op de ten­
uitvoerlegging door lidstaten van uitspraken van het Hof.
Onder voorzitterschap van Martin Kuijer (ministerie van Veiligheid en
Justitie) heeft de werkgroep die belast was met het doen van voorstellen
voor de toekomst van het EVRM-toezichtssysteem op de langere termijn,
zijn rapport in 2015 afgerond. Het rapport identificeert uitdagingen voor het
EVRM-systeem op de volgende terreinen:
• Inadequate nationale implementatie van het EVRM;
• Werklast van het Hof en het handhaven van de legitimiteit van
Hofuitspraken;
• Problemen met tenuitvoerlegging van Hofuitspraken;
• Geloofwaardigheid van het EVRM-systeem in geval van interpretatie­
verschillen tussen EVRM en andere internationale instrumenten.
De conclusie van het rapport is dat oplossingen voor deze uitdagingen
vooralsnog binnen de bestaande EVRM-structuur kunnen worden
gevonden.
Stuurcomité mensenrechten (CDDH)
Het Stuurcomité Mensenrechten heeft tot taak de besluitvorming op het
gebied van de mensenrechten in het Comité van Ministers van de Raad van
Europa voor te bereiden. Het Stuurcomité bestaat uit vertegenwoordigers
van alle zevenenveertig lidstaten van de Raad van Europa en stelt verdragen,
protocollen, richtlijnen, handboeken, aanbevelingen en dergelijke op,
daarmee het acquis van de Raad van Europa vormgevend en versterkend.
Het Stuurcomité zette in 2015 zijn werkzaamheden met betrekking tot de
hervorming van het Hof op basis van de Verklaringen van Interlaken, Izmir en
Brighton voort. In dat kader werd het bovengenoemde rapport over het
6

Stukken die betrekking hebben op onderstaande onderwerpen zijn te vinden op
www.coe.int.

| 47 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

EVRM-toezichtssysteem op de langere termijn aanvaard en aan het Comité
van Ministers voorgelegd. Voorts hield het Stuurcomité zich onder meer
bezig met de voorbereiding van een aanbeveling van het Comité van
Ministers over mensenrechten en bedrijfsleven, de voorbereiding van
richtlijnen van het Comité van Ministers over mensenrechten in pluriforme
samenlevingen en de vaststelling van een studie over de impact van de
economische crisis en bezuinigingsmaatregelen op mensenrechten.

| 48 |

Bijeenkomst EHRM-agenten
In 2015 kwamen de regeringsagenten bij het Hof eenmaal met het Hof en
zijn griffie bijeen ter bespreking van kwesties van procedurele aard.
De bijeenkomst viel samen met het afscheid van griffier Erik Fribergh,
die de functie tien jaar heeft vervuld. Hij is opgevolgd door Roderick Lidell.
Tijdens de bijeenkomst informeerde de griffie de agenten over de voort­
durende inspanningen voor efficiëntere werkmethoden teneinde de
behandelingstermijn van zaken zoveel mogelijk te bekorten. De in 2014
door het Hof ingevoerde procedureregel inzake de indiening van verzoekschriften (rule 47), waarbij verzoekschriften niet in behandeling worden
genomen als niet aan een aantal basisvoorwaarden is voldaan, werkt naar
tevredenheid. In 2015 voldeed circa 26% van de verzoekschriften niet aan de
vereisten. Indieners worden door de griffie hierop gewezen en in de
gelegenheid gesteld een nieuw, correct verzoekschrift in te dienen. Het Hof
blijft waakzaam dat de regel niet leidt tot een te hoge drempel voor
gebruikmaking van het individuele klachtrecht. De agenten werden ook
geïnformeerd over de ontwikkelingen met betrekking tot het “Superior
Court Network” dat nog in een pilotfase verkeert. Doel van dit netwerk is de
bestaande dialoog tussen het Hof en (hoogste) nationale rechters verder uit
te diepen en de wederzijdse kennis van rechtsregels en rechtspraktijk op
nationaal en Europees niveau te vergroten.
Europees Sociaal Handvest / Collectieve klachtprocedure
In 2015 organiseerde het Europees Comité voor Sociale Rechten (ECSR) voor
de tweede maal een bijeenkomst met de vijftien RvE-lidstaten die het
collectief klachtrecht onder het Europees Sociaal Handvest (ESH) hebben
erkend ter bespreking van procedurele aangelegenheden in de collectieveklachtprocedure. Op verzoek van het secretariaat sprak Nederland over de
rol van de agent in de ESH-procedure. Daarbij werd de Nederlandse praktijk
toegelicht en de verschillen met de EHRM-procedure aan de orde gesteld.

Rapportage 2015 | Overige ontwikkelingen

Inzake de procedure met betrekking tot nationale rapportages over de
follow-up van ECSR-rapporten werd door de lidstaten bepleit dat de
follow-up een eindpunt dient te kennen. Nu bestaat de situatie dat een
lidstaat moet blijven rapporteren ook als deze meent alle vereiste maatregelen
te hebben genomen. Voorts was er discussie over de mogelijkheid van
opschorting van een aanhangige zaak als de staat heeft toegegeven dat de
nationale praktijk niet in overeenstemming met het ESH is. De EHRMprocedure kent voor een dergelijke situatie een aantal eenvoudige oplossingen, waardoor een einduitspraak kan worden vermeden. Nederland
benadrukte dat een dergelijke oplossing in de ESH-context niet alleen past
in de subsidiaire rol van internationaal toezicht, maar evenzeer in het
dialoogkarakter van de relatie tussen lidstaten en het ECSR.

| 49 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Verenigde Naties

| 50 |

Verdragsrapportages
• In mei 2015, tijdens de 69e zitting van het Comité inzake de Rechten van
het Kind, vond de mondelinge behandeling plaats van de 4e rapportage
onder het Verdrag voor de Rechten van het Kind (CRC). Een appreciatie van
de door het comité aangenomen aanbevelingen ging de Tweede Kamer toe
op 13 november 2015 (vergaderjaar 2015-2016 kamerstuk 26150 nr. 47).
• In augustus 2015, tijdens de 87e zitting van het Comité tegen
Rassendiscriminatie, vond de mondelinge behandeling plaats van de
19e t/m 21e rapportages onder het Verdrag inzake de Uitbanning van alle
Vormen van Rassendiscriminatie (CERD). Een appreciatie van de
aanbevelingen van het comité werd op 28 oktober 2015 toegestuurd aan
de Tweede Kamer (vergaderjaar 2015-2016 kamerstuk 30950 nr. 80).
• Onder het Verdrag voor de Bescherming van alle Personen tegen
Gedwongen Verdwijningen (CED) werd in december 2015 schriftelijke
informatie verstrekt aan het Comité inzake Gedwongen Verdwijningen
naar aanleiding van de aanbevelingen die dit Comité in 2014 aan
Nederland deed.

Rapportage 2015 |

Bijlagen
| 51 |

Overzichten en statistieken

Bijlage 1
Raad van Europa

Rapportage 2015 | Bijlage 1

Europees Hof voor de Rechten van de Mens7
Statistieken

1.600

Bij het EHRM aanhangige Nederlandse zaken
op 31 december 2015

1.400
1.200
1.000
800
600
400
200
0
■ aantal per jaar

180

2011
1.334

2012
1.482

2013
603

2014
960

2015
575

Bij de regering aanhangige zaken op 31 december 2015

160
140
120
100
80
60
40
20
0
■ aantal per jaar

7

2011
133

2012
100

2013
162

2014
170

2015
88

Cijfermateriaal met betrekking tot alle lidstaten van de Raad van Europa is te vinden in
de Survey of Activities 2015 van de griffie van het Hof
(http://echr.coe.int/Pages/home.aspx?p=home / ‘Statistics’).

| 53 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

80

Nieuwe zaken die door het EHRM aan de regering
zijn voorgelegd

70
60
50
40
30
20
10
0
■ aantal per jaar
8

2011
37

2012
44

2013
74

2014
27

2015
19

2012
1
6

2013
4
0

2014
0
3

2015
0
0

Uitspraken

7
6
| 54 |

5
4
3
2
1
0
■ geen schendingen
■ schendingen

1.600

2011
4
2

Ontvankelijkheidsbeslissingen en beslissingen
tot schrapping van de rol

1.400
1.200
1.000
800
600
400
200
0
■ aantal per jaar

2011
485

2012
859

2013
1.389

2014
796

2015
552

Rapportage 2015 | Bijlage 1

300

Voorlopige maatregelen (Procedureregel 39)

250
200
150
100
50
0

2011
250
37

■ aangevraagd
■ toegewezen

2012
164
15

2013
102
25

2014
110
10

2015
58
3

Bij de regering aanhangige Hofzaken, aantal per categorie in 2015
3
| 55 |

16

2
■ Vreemdelingenrecht
■ Overig Bestuursrecht
■ Straf(proces)recht
■ Civielrecht

67

Vreemdelingenzaken per nationaliteit op 31 december 2015
10
3
3

36

3 ■ Somalië
■ Sudan
■ Turkije
■ Dem. Republiek Congo
12
■ Overige
■ Afghanistan

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Beslissingen8

| 56 |

8

Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

A.A.Q.

42331/05

30 juni 2015 (*)

A.M.E.

51428/10

13 januari 2015 (*)

A.N. en L.K.

29043/14

17 maart 2015 (*)

A.T.H.

54000/11

17 november 2015 (*)

Adorisio e.a.

47315/13

17 maart 2015 (*)

+Brigade Distressed Value
Master Fund Ltd e.a.

48490/13

+Integrale Gemeenschappelijke
Verzekeringskas

49016/13

Ahmed Hasan

42165/12

19 februari 2015

Ali Abdalla en Saleh Yeslam

31672/13

27 augustus 2015

Bahri-El Outmani

52904/07

25 juni 2015

Basarat

43108/12

21 april 2015 (*)

Chylinski

38044/12

21 april 2015 (*)

Constancia

73560/12

3 maart 2015 (*)

D.T.

28199/12

15 september 2015 (*)

E.M.

32452/14

3 november 2015 (*)

E.T.

46563/14

16 juni 2015 (*)

F.J. en A.J.

37504/12

17 november 2015 (*)

H.N.

20651/11

31 maart 2015 (*)

Habi

16049/07

25 juni 2015

Haroetjoenjan

10664/13

22 oktober 2015

Hashemi

61379/14

23 april 2015

Herman

35965/14

17 november 2015 (*)

Hersi Abdulle

6744/12

23 januari 2015

J.A. e.a.

21459/14

3 november 2015 (*)

Zaken waarbij een (*) is weergegeven zijn samengevat in het hoofdstuk
‘Raad van Europa’.

Rapportage 2015 | Bijlage 1

Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

K.O.J.

7149/12

2 juni 2015 (*)

Kasangaki

44696/13

21 april 2015 (*)

Khachatryan e.a.

45662/15

5 oktober 2015

L.N.T.

28686/14

17 november 2015 (*)

M.O.S.H.

63469/09

3 februari 2015 (*)

M.R.

60814/14

17 november 2015 (*)

M.W.

46938/10

17 maart 2015 (*)

Milkovics

40958/12

21 april 2015

Mohammed Naser Omar

38903/14

23 april 2015

Ndabarishye Rugira

10260/13

17 februari 2015 (*)

Nzapali

6107/07

17 november 2015 (*)

O.

24716/14

3 februari 2015 (*)

Othymia Investments

75292/10

16 juni 2015 (*)

Ovran e.a.

51016/11

21 april 2015 (*)

Q.A.

23816/08

2 juni 2015 (*)

R.P.

78146/12

17 november 2015 (*)

Renfrum en Van Hetten

30719/12

26 november 2015

Rohamian

58719/14

23 april 2015

S.B.

63999/13

17 november 2015 (*)

S.S.

67743/14

1 september 2015 (*)

Schreurs

73058/13

14 april 2015 (*)

Targus

50642/12

21 april 2015

Van Weerelt

784/14

16 juni 2015 (*)

| 57 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Zaken bij de regering in behandeling op 31 december 2015

| 58 |

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel EVRM

A. en B.

10827/12

artt. 3 en 13

A.A.

66848/10

artt. 3 en 8

A.G.R.

13442/08

art. 3

A.K.C.

36953/09

art. 3

A.M.

29094/09

art. 3

A.R.

26268/09

artt. 3 en 8

A.R.

63104/11

artt. 3, 8 en 13

A.S.A.

49773/15

art. 3

A.W.Q. en D.H.

25077/06

art. 3

Abdulfatah

55830/10

artt. 3 en 8

Abdullahi Ahmed

40858/10

art. 3

Ahdour

45140/10

artt. 8 en 14

Ahmed Sheekh

80450/13

art. 8

Aiaz

17085/11

artt. 3 en 13

Ali Hassan

23710/10

artt. 8, 13 en 14

Azizi

73877/10

artt. 3, 8, 9 en 10

Bala

52826/15

art. 3

Baydar

55385/14

art. 6

Breijer

41596/13

art. 6

Bushara Alrayah Bushara e.a

7211/06

art. 3

Cabdi Qadir Mucalim

5888/10

art. 3

Calderon Silva

4784/15

art. 5

Castelijns

7599/15

artt. 8 en 14

Cerci

25392/14

art. 8

Cüzdan

6315/08

art. 8

Djinisov

29741/10

art. 6

E.K.

72586/11

art. 3

E.S.

28214/10

art. 3

Rapportage 2015 | Bijlage 1

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel EVRM

Eisa

58099/15

art. 3

El Allati

45892/13

art. 6

F.

61060/11

artt. 3, 8 en 13

F.A.

39670/11

artt. 2, 3, 8 en 13

Farah Ilmi

13943/10

artt. 8 en 13

G.

44270/10

artt. 3 en 13

G.G.S.

53926/09

artt. 3, 8 en 13

G.R.S.

77691/11

artt. 3 en 8

Garib

43494/09

art. 2 van Prot. 4

Gereghiher Geremedhin

45558/09

art. 8

Gillissen

39966/09

art. 6

H.U.N.

63857/09

artt. 3 en 13

Hokkeling

30749/12

art. 6

Ismail

67295/10

art. 8

J.G.

70602/14

artt. 2 en 3

J.W.

16177/14

art. 3

Jalal

32373/11

artt. 3, 8 en 13

Justice

64724/10

art. 3

Lacroix

47367/09

art. 6

M.

2156/10

art. 6

M.A.A.

59207/10

artt. 3 en 13

M.H.A.

61402/15

art. 3

M.M.

15993/09

art. 3

M.M.R.

64047/10

artt. 2 en 3

M.R.A. e.a.

46856/07

artt. 3 en 8

Maassen

10982/15

art. 5

Mahamed Sambuto

3303/11

art. 3

Mamadshahkhan

48294/10

artt. 3 en 13

Mfwa Muyuku

46970/07

artt. 3 en 13

Mohamed Hassan

7186/14

artt. 8 en 14 en art.
1 van Prot. 12

| 59 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 60 |

Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel EVRM

Murray

10511/10

artt. 3, 5 en 13

Ndjabu Ngabu e.a.

39321/14

art. 3

Nodrat

20732/10

artt. 3, 8 en 13

Omid

34151/11

art. 3

Özcelik

69810/12

art. 6

P.N.

10944/13

artt. 3, 8 en 13

Popalzay

43538/11

artt. 3, 8 en 13

Pormes

25402/14

art. 8

S.D.M. e.a.

8161/07

artt. 2 en 3

S.F.

8159/11

artt. 3, 8 en 13

S.H.S.

12037/10

artt. 3 en 8

S.M.H.

5868/13

art. 3

S.R. II

46727/10

artt. 3 en 8

S.S.

39575/06

art. 3

Saber Yacoub

20102/13

artt. 3 en 13

Said Good

50613/12

artt. 3 en 5

Saraj Zada

3540/11

artt. 3, 8 en 13

Sedieqi

1390/11

artt. 3, 8 en 13

Smetsers

7603/15

artt. 8 en 14

Soleimankheel e.a.

41509/12

artt. 3, 8 en 13

Storimans vs. Russische Fed.

26302/10

artt. 2 en 13

Telegraaf en van der Graaf

33847/11

art. 10

U.A.H.M.

49929/11

art. 3

Van de Kolk

23192/15

art. 6

Van Engel

600/14

art. 8

Van Velzen

21496/10

art. 6

Vrinds

10662/15

artt. 8 en 14

Yeshtla

37115/11

art. 8

Z.L.

33314/09

artt. 3 en 6

Z.N.

71676/14

artt. 3 en 13

Rapportage 2015 | Bijlage 1

Comité van Ministers
EHRM-zaken onder toezicht op 31 december 2015
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum uitspraak/
beslissing

Mathew

24919/03

29 september 2005

Geerings

30810/03

1 maart 2007

Voskuil

64752/01

22 november 2007

Sanoma Uitgevers B.V.

38224/03

14 september 2010

Vidgen

29353/06

10 juli 2012

De Telegraaf Media NL Landelijke
Media BV e.a.

39315/06

22 november 2012

K.

11804/09

27 november 2012

Jaloud

47708/08

20 november 2014

Geisterfer

15911/08

9 december 2014

| 61 |

Bijlage 2
Verenigde Naties

Rapportage 2015 | Bijlage 2

Algemene gegevens
In het jaar 2015 werden door de VN-Verdragscomités:
• acht nieuwe verzoekschriften aan de regering ter kennis gebracht;
• in vijf zaken een zienswijze (views) vastgesteld; waarbij twee keer een
schending werd geconstateerd.

Mensenrechtencomité
Zienswijze
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

E.L.K.

2050/2011

30 maart 2015

| 63 |

Zaken bij de regering in behandeling op 31 december 2015
Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel IVBPR

Abdoellaeva

2498/2014

artt. 23, 24 en 26

Abo Al-Qas Al-Jaberi

2634/2015

art. 14

George Egyir

2299/2013

artt. 7, 17 en 26

Martha S. Piqué-Babel e.a.

2673/2015

artt. 23, 24 en 26

Maryam en Jamshed Hasemi

2489/2014

artt. 23, 24 en 26

Nathalien Kurt

2326/2014

art. 14, lid 4 en art. 17

Mohamed Rabbae e.a.

2124/2011

artt. 20, 26 en 27

S.Y.

2392/2014

art. 2, lid 3, en art. 14, lid 5

Saïd Lamrini

2362/2014

artt. 14 en 17

Suada Amza e.a.

2683/2015

artt. 23, 24 en 26

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

Comité voor de Uitbanning van Discriminatie van Vrouwen
Zienswijzen
Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

N.

39/2012

17 februari 2014

D.G.

52/2013

23 juli 2015

Zaken bij de regering in behandeling op 31 december 2015
Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel CEDAW

Fatime Magassouba

89/2015

artt. 1, 2 (d, e), 3, 6, 16,
(a, b, c, g)

Zaaknaam

Zaaknummer

Datum

F.B.

613/2014

20 november 2015

M.C.

569/2013

30 november 2015

| 64 |

Comité tegen Foltering
Zienswijzen

Rapportage 2015 | Bijlage 2

Zaken bij de regering in behandeling op 31 december 2015
Zaaknaam

Zaaknummer

Artikel CAT

Hermine Azatyan en Gegham
Hajrapetyan

719/2015

art. 3

Harutyun Israyeliyan

685/2015

art. 3

Nisanthan Kandasamy

623/2014

art. 3

Rasathiran Paramalingam

696/2015

art. 3

Aleksandr Pechkunov

611/2014

art. 3

Ragulan Thurairajah

692/2015

art. 3

| 65 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 66 |

| 67 |

Rapportage 2015 | Internationale Mensenrechtenprocedures

| 68 |

Uitgave: Ministerie van Buitenlandse Zaken
Directie: Juridische Zaken / Internationaal recht
Opmaak: Xerox/OBT, Den Haag
www.rijksoverheid.nl | maart 2016