Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 424

Regels voor het tijdelijk voorzien in
besluitvorming via digitale weg door besturen
van provincies, gemeenten, waterschappen en
de openbare lichamen Bonaire en Saba
(Tijdelijke wet digitale beraadslaging en
besluitvorming provincies, gemeenten,
waterschappen en de openbare lichamen
Bonaire, Sint Eustatius en Saba)

Nr. 4

ADVIES AFDELING ADVISERING RAAD VAN STATE EN NADER
RAPPORT1
Hieronder zijn opgenomen het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State d.d. 30 maart 2020 en het nader rapport d.d. 30 maart
2020, aangeboden aan de Koning door de Minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties. Het advies van de Afdeling advisering van de
Raad van State is cursief afgedrukt.
Bij Kabinetsmissive van 27 maart 2020, no. 2020000669, heeft Uwe
Majesteit, op voordracht van de Minister van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties, bij de Afdeling advisering van de Raad van State ter
overweging aanhangig gemaakt het voorstel van wet, houdende regels
voor het tijdelijk voorzien in besluitvorming via digitale weg door
besturen van provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare
lichamen Bonaire en Saba (Tijdelijke wet digitale beraadslaging en
besluitvorming provincies, gemeenten, waterschappen en de openbare
lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba), met memorie van toelichting.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om gedurende de uitbraak van het nieuwe
corona-virus (Covid-19) de mogelijkheid te openen dat vergaderingen van
volksvertegenwoordigers (provinciale staten, gemeenteraden, algemeen
besturen van waterschappen en de eilandsraden) via digitale weg
plaatsvinden. Er kan dan tevens via digitale weg worden gestemd.
De Afdeling advisering van de Raad van State onderschrijft de noodzaak
van deze maatregelen, gelet op de beperkingen die door Covid-19 in acht
moeten worden genomen. Zij heeft waardering voor de snelheid waarmee
dit wetsvoorstel tot stand is gebracht. Zij maakt nog een enkele opmerking over het vervallen van de tijdelijke wet en de uitvoerbaarheid voor de
eilandsraden. In verband daarmee is aanpassing wenselijk van het
wetsvoorstel en de toelichting.
1

kst-35424-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

De oorspronkelijke tekst van het voorstel van wet en van de memorie van toelichting zoals
voorgelegd aan de Afdeling advisering van de Raad van State is ter inzage gelegd bij het
Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 424, nr. 4

1

Blijkens de mededeling van de Directeur van Uw kabinet van 27 maart
2020, nr. 2020000669, machtigde Uwe Majesteit de Afdeling advisering
van de Raad van State haar advies inzake het bovenvermelde voorstel van
wet rechtstreeks aan mij te doen toekomen. Dit advies, gedateerd
30 maart, no. W04.20.0081/I bied ik U hierbij aan.
1. Vervallen van de Tijdelijke wet
Zoals de toelichting terecht stelt is dit wetsvoorstel nadrukkelijk een
tijdelijke afwijking. Het is niet bedoeld om afbreuk te doen aan het
principiële uitgangspunt dat de belangrijkste besluitvorming plaatsvindt in
een openbare fysieke vergadering van de decentrale volksvertegenwoordiging. Het uitzonderlijke karakter van de huidige situatie rechtvaardigt
een tijdelijke afwijking van deze hoofdregel.2
Het voorgaande betekent dat de tijdelijke wet dient te vervallen zodra dit
mogelijk is. Er moet immers zo snel mogelijk weer worden teruggekeerd
naar het normale functioneren van de volksvertegenwoordigingen. In dat
licht valt op dat het voorstel slechts regelt dat het vervalt op een bij
koninklijk besluit te bepalen tijdstip. De toelichting merkt hierover op dat
het op dit moment nog niet te voorzien valt wanneer vergaderingen van
decentrale volksvertegenwoordigingen weer normale doorgang kunnen
vinden. Om te voorkomen dat het wetsvoorstel telkens verlengd moet
worden, wordt daarom geen bepaling opgenomen die deze wet op een
vooraf bepaald moment laat vervallen. Wel is in de citeertitel van het
wetsvoorstel opgenomen dat dit een tijdelijke voorziening betreft. Op het
moment dat vergaderingen weer normaal kunnen plaatsvinden, wordt
deze wet bij koninklijk besluit ingetrokken, aldus de toelichting.3
De Afdeling onderkent dat het niet wenselijk is om een wettelijke bepaling
omtrent het vervallen van de Tijdelijke wet te formuleren die uitsluitend
verlenging via een nieuwe wet mogelijk zou maken. De voorgestelde
bepaling is echter onbepaald, gelet op het principiële karakter van de
maatregelen. De Afdeling adviseert daarom in de Tijdelijke wet te bepalen
dat deze op een bepaald, in het voorstel vastgelegd moment vervalt; op
1 juni, aansluitend bij het beleid van het kabinet inzake evenementen, of
een andere beargumenteerde termijn. Vervolgens kan die termijn bij
koninklijk besluit steeds met ten hoogste zes weken worden verlengd. Dit
zorgt ervoor dat met enige regelmaat moet worden bezien of de noodmaatregelen nog noodzakelijk zijn en in stand moeten worden gehouden,
zonder dat voor verlenging steeds een nieuwe wet mogelijk is.
De Afdeling adviseert het wetsvoorstel in die zin aan te passen.
Het voorstel regelt ook voor de vergaderingen van de eilandsraden van
Bonaire, Sint Eustatius en Saba dat deze via digitale weg kunnen
plaatsvinden. De toelichting gaat echter met betrekking tot de uitvoerbaarheid van het voorstel en de ondersteuning die daarbij van rijkswege
zal worden geboden, uitsluitend in op gemeentes, provincies en waterschappen.4 Ook bij de organisaties waarmee over het voorstel overleg is
gevoerd worden de bestuurscolleges van de eilanden, noch de eilandsraden genoemd.5 Gelet op eventueel maatwerk voor de eilanden had
voorafgaand overleg wel in de rede gelegen. Zonder dit overleg is niet
duidelijk of het voor de eilandsraden mogelijk zal zijn om deze bepalingen
in de praktijk effectief toe te passen omdat, zoals de toelichting stelt, het
2

Toelichting, Inleiding.
Toelichting, artikelsgewijs bij artikel 7.1.
4
Toelichting, paragraaf 3.
5
Toelichting, paragraaf 4.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 424, nr. 4

2

hiervoor in ieder geval noodzakelijk is dat ieder lid over de technische
middelen beschikt.6 Niet wordt toegelicht of, en zo ja op welke wijze de
Minister de eilandsraden hierin zal ondersteunen.
De Afdeling adviseert in de toelichting op het voorgaande in te gaan.
De Afdeling benadrukt dat deze tijdelijke wet dient te vervallen zodra dit
mogelijk is. De Afdeling adviseert in het voorstel een moment op te
nemen waarop de wet vervalt, bijvoorbeeld op 1 juni 2020, aansluitend bij
het beleid van het kabinet inzake evenementen, of een andere beargumenteerde termijn, met een mogelijkheid deze termijn steeds bij koninklijk
besluit voor een periode van ten hoogste zes weken te verlengen.
De regering onderschrijft de tijdelijkheid van onderhavig wetsvoorstel. De
fysieke vergadering blijft de hoofdregel, waar slechts in deze uitzonderlijke situatie van afgeweken dient te worden in verband met de bescherming van de volksgezondheid. Daarom volgt de regering het advies van
de Afdeling om een termijn in de wet op te nemen. Een termijn is moeilijk
vast te stellen. Nu het gewenst is hierin niet te vaak te hoeven aanpassen
en om de volksvertegenwoordigingen in de gelegenheid te stellen zo
nodig ten minste tot en met het zomerreces het besluitvormingsproces op
deze wijze in te richten, kiest de regering daarbij voor de datum van
1 september 2020. Deze termijn kan zo nodig telkens bij koninklijk besluit
verlengd worden, steeds met ten hoogste twee maanden. Daarbij dient te
worden benadrukt dat het wetsvoorstel een digitale vergadering mogelijk
maakt, maar deze geenszins verplicht. Ook zonder het vervallen van deze
wet, hoort de volksvertegenwoordiging weer tot een fysieke vergadering
over te gaan zodra de situatie dat toelaat. Het moment waarop de door
het kabinet afgekondigde maatregelen vervallen dan wel wijzigen, geeft
daarvoor in de huidige onzekere omstandigheden de meeste indicatie.
De Afdeling advisering maakt voorts opmerkingen over de toepasselijkheid en de uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel op de openbare
lichamen Bonaire en Saba. De regering heeft overwogen dat het wetsvoorstel een mogelijkheid biedt die aan de verschillende volksvertegenwoordigingen gelijkelijk wordt toegekend. Daarbij is onderkend dat dit
niet voor alle organen op deze korte termijn ook technisch uitvoerbaar zal
zijn, gelet op de wettelijke waarborgen. Daarom is een ondersteuningsprogramma ingericht dat decentrale overheden helpt bij de implementatie
van het wetsvoorstel. Daarbij zal uiteraard ook aandacht zijn voor de
eilandsraden.
Hoewel het voorstel op het moment dat het wetsvoorstel voor advies
aanhangig werd gemaakt nog niet officieel was geconsulteerd bij de
openbare lichamen, is inmiddels bekend dat in het openbaar lichaam
Saba een eerste digitale informatiebijeenkomst van de eilandsraad heeft
plaatsgevonden en dat het initiatief voor het wetsvoorstel wordt ondersteund. Er zijn geen signalen dat de toepasbaarheid en uitvoerbaarheid op
de openbare lichamen tot overwegende problemen zal leiden. Niettemin
zal vanuit het ministerie bijzondere aandacht naar de eilanden uitgaan.
2. Redactionele bijlage
De Afdeling verwijst naar de bij dit advies behorende redactionele bijlage.
Van de gelegenheid is gebruik gemaakt nog enkele redactionele verbeteringen door te voeren.

6

Toelichting, paragraaf 2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 424, nr. 4

3

De Afdeling advisering van de Raad van State heeft een aantal opmerkingen bij het voorstel en adviseert daarmee rekening te houden voordat
het voorstel bij de Tweede Kamer der Staten-Generaal wordt ingediend.
De vice-president van de Raad van State,
Th.C. de Graaf
Ik moge U verzoeken het hierbij gevoegde voorstel van wet en de
memorie van toelichting aan de Tweede Kamer der Staten-Generaal te
zenden.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 424, nr. 4

4

Redactionele bijlage bij het advies van de Afdeling advisering van
de Raad van State betreffende no. W04.20.0081/I
–

In art. 2.5, eerste lid, de term «schriftelijke» vervangen door: geheime.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 424, nr. 4

5