Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

25 883

Arbeidsomstandigheden

Nr. 289

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 maart 2017
In mijn brief van 7 juli jongstleden heb ik toegezegd u te informeren over
de mogelijke inrichting van het Expertise Centrum Causaliteit Beroepsziekten alsook over het draagvlak hiervoor bij werkgevers en werknemers
(Kamerstuk 25 883, nr. 277). Bijgaand treft u aan de recente rapportage
«Verbeteren Procesgang Schadeverhaal» van adviesbureau PriceWaterhouseCoopers1.
Achtergrond
Voor werknemers is het verhalen van schade opgelopen door een
beroepsziekte of bedrijfsongeval vaak een lang en complex proces. Het
belangrijkste knelpunt is doorgaans het vaststellen van het causale
verband tussen werk en ziekte. De kosten hiervoor lopen zowel voor de
werknemer als de werkgever op door een stapeling van tegenstrijdige
deskundigenrapporten. De (rechterlijke) procedure wordt dan lang,
onoverzichtelijk, financieel ondraagbaar, en emotioneel zwaar voor het
slachtoffer. Slachtoffers claimen daarom vaak geen schadevergoeding of
beëindigen processen voortijdig2. Deze ongelijke verhouding tussen
werknemer en (meestal) de verzekeraar wordt breed, door alle partijen
actief in en om de rechtspraak, onderkend. De rekening komt dan
uiteindelijk bij het slachtoffer en de samenleving terecht en niet bij de
veroorzaker.
De SER heeft in december 2012 advies gegeven over het Stelsel van
gezond en veilig werken. Daarin is uitgesproken dat de raad het wenselijk
acht dat belemmeringen voor het verhalen van werkgerelateerde schade
zoveel mogelijk worden weggenomen. Tegen deze achtergrond zag de
SER voor de korte termijn ondermeer de mogelijkheid van een gespeciali1
2

kst-25883-289
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Hugo Sinzheimer Instituut. Werkgeverskosten in verband met arbeidsgerelateerde schade:
bestuurlijke boetes en civielrechtelijke aansprakelijkheid», 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25 883, nr. 289

1

seerde rechter als oplossing. Wat de langere termijn betreft konden
volgens de raad ook verdergaande mogelijkheden in beeld komen,
bijvoorbeeld een verplichte aansprakelijkheidsverzekering.
Het kabinet heeft zich gericht op de korte termijn aanpakken en heeft laten
onderzoeken op welke wijze het proces van het verhalen van werkgerelateerde schade verbeterd kan worden. De mogelijkheid van gespecialiseerde rechtspraak bleek na verloop van tijd niet reëel. Enerzijds omdat
het aantal gevallen dat jaarlijks voor de rechter komt heel gering is
(ongeveer 50); en anderzijds omdat de Raad voor de Rechtspraak
nadrukkelijk aangeeft dat de rechterlijke macht wel degelijk voldoende is
toegerust, maar dat de belemmering vooral de ontoegankelijke en
regelmatig tegenstrijdige informatie betreft die door partijen aan de
rechter wordt voorgelegd. Daardoor is het voor de rechter buitengewoon
lastig om de juridische causaliteit vast te stellen. Dit beeld wordt breed
door deskundigen onderschreven. In overleg met de sociale partners is
besloten de optie van een onafhankelijke medische instantie die informatie verstrekt over de medische causaliteit te onderzoeken. Bijgaande
rapportage doet daar verslag van.
Inrichting en doel van het expertisecentrum
Het beoogde Expertise Centrum Causaliteit Beroepsziekten (ECCB) zou als
doel hebben (ex-)werkgevers en (ex-)werknemers die in geschil zijn over
schadecompensatie als gevolg van (een mogelijke) beroepsziekte te
ondersteunen indien zij zich gezamenlijk tot het ECCB wenden. Het
expertisecentrum kan voor deze partijen onafhankelijke, niet bindende
adviezen opstellen die informatie geven over de medische causaliteit en
ook over aspecten die van belang zijn voor het vaststellen van de
juridische causaliteit. De rapportages of adviezen moeten voldoen aan de
normen die er van uit de rechtspraak aan worden gesteld, zodat bij een
eventuele gang naar de rechter een uitspraak mogelijk is. Deze informatie
moet ook geschikt zijn voor de partijen zelf om tot een minnelijke
schikking te komen. Externe deskundigen en ook de Raad voor de
Rechtspraak hebben SZW gewezen op het belang hiervan en het
maatschappelijk nut benadrukt. Daarnaast kunnen rechters verwijzen naar
het expertise centrum voor een onafhankelijk advies.
Overleg en betrokkenheid sociale partners
De rapportage van PriceWaterhouseCoopers is gedeeld met de sociale
partners verenigd in de StvdA. Volgens deze rapportage betekent het
vrijwillige karakter van het ECCB dat draagvlak bij werkgevers en
werknemers noodzakelijk is. Als bij die partijen het draagvlak voor het
ECCB onvoldoende aanwezig is, is de kans klein dat zij gezamenlijk zullen
besluiten een advies aan het ECCB te vragen. De StvdA heeft aangegeven
dat er bij haar leden onvoldoende draagvlak is voor de oprichting van een
expertisecentrum. Werkgevers zijn van mening dat het door Pwc
voorgestelde expertisecentrum niet aansluit op de omvang en aard van de
problematiek. In aansluiting op het SER advies liggen verbetering van
proces en uitvoering van bestaande instituten en procedures – mede ten
dienste van een soepele rechtsgang – voor de hand.
Werknemers zien wel meerwaarde in een expertisecentrum maar
constateren dat het vereiste draagvlak bij werkgevers hiervoor ontbreekt,
waardoor het centrum in de gepresenteerde private constructie zijn rol
niet goed zou kunnen vervullen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25 883, nr. 289

2

Conclusie
Tegen deze achtergrond concludeer ik dat door het ontbreken van
draagvlak bij werkgevers een belangrijke pijler onder dit initiatief
ontbreekt. Ik zie mij daarom genoodzaakt de voorbereidende werkzaamheden voor de oprichting van een expertisecentrum te staken. Ik betreur
deze ontwikkeling ten zeerste. Met name omdat er nu geen stap wordt
gemaakt in het verbeteren van het proces bij het verhalen van schade als
gevolg van beroepsziekten. Niettemin blijf ik van opvatting dat de wijze
waarop slachtoffers van beroepsziekten hun schade kunnen verhalen
verbeterd moet worden. Het is onbevredigend dat slachtoffers van
beroepsziekten zo weinig kans maken op schadevergoeding. Ik wil
opnieuw nadenken over de problematiek en nagaan of er nog andere
oplossingsrichtingen zijn die kunnen bijdragen aan een betere procesgang
bij het verhalen van schade als gevolg van beroepsziekten. Ik informeer u
nog voor het zomerreces over de mogelijkheden.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 25 883, nr. 289

3