Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

31 288

Hoger Onderwijs-, Onderzoek- en
Wetenschapsbeleid

Nr. 673

BRIEF VAN DE MINISTER VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2018
Hierbij informeer ik u over de adviesvraag die ik vandaag aan de
Commissie beoordeling uitingen maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef heb gezonden. De reden waarom ik deze commissie heb gevraagd
mij te adviseren is gelegen in het feit dat ik overweeg het besluit te nemen
om aan de opleidingen die de Islamic University of Applied Sciences
Rotterdam (hierna: IUASR) verzorgt, het recht te ontnemen wettelijke
graden te verlenen. Dit omdat de rector van deze niet-bekostigde hoger
onderwijsinstelling, de heer Ahmet Akgündüz, onlangs publiek naar
verluidt uitspraken heeft gedaan die mogelijk niet stroken met de
verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te
bevorderen.
Met de inwerkingtreding van de Wet bescherming namen en graden
hoger onderwijs is een jaar geleden in de Wet op het hoger onderwijs en
wetenschappelijk onderzoek (hierna: WHW) vastgelegd dat ook
niet-bekostigde instellingen weer moeten voldoen aan de wettelijke
verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef te bevorderen. Dit houdt ten minste in dat de instelling, met inbegrip van degenen
die de instelling formeel of informeel vertegenwoordigt, zich onthoudt
van discriminatoire gedragingen en uitlatingen. Ook uit andere zeer
ernstige gedragingen en uitlatingen die ingaan tegen de kernwaarden van
de democratische rechtsstaat – indertijd is als voorbeeld het «oproepen
tot de gewapende jihad» gebruikt – kan blijken dat de instelling niet langer
voldoet aan deze verplichting. Wanneer wordt overwogen om bij een
instelling in te grijpen vanwege het niet langer voldoen aan de
verplichting het maatschappelijk verantwoordelijkheidsbesef van
studenten te bevorderen, moet een aantal stappen worden gezet. Deze
stappen zijn met uw Kamer en met de Eerste Kamer besproken tijdens de
behandeling van de genoemde wet en overeenkomstig vastgelegd in de
Regeling Commissie beoordeling uitingen maatschappelijk verantwoorde-

kst-31288-673
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 288, nr. 673

1

lijkheidsbesef (hierna: regeling). In artikel 6.11 van de WHW is geregeld
dat er een commissie van advies moet zijn die tot taak heeft een advies te
geven. Dit is de Commissie beoordeling uitingen maatschappelijk
verantwoordelijkheidsbesef. Deze heb ik gevraagd mij te adviseren. In de
eerste stap zal de commissie beoordelen of de uitspraken discriminatoir
zijn in de zin van bestaande wet- en regelgeving of anderszins flagrant in
strijd zijn met de kernwaarden van de Nederlandse democratische
rechtsstaat. In de tweede stap zal de commissie beoordelen of de
uitlatingen, gelet op de context waarin deze zijn gedaan, vallen onder een
grondrecht, de academische vrijheid of een ander fundamenteel recht en
zal zij mij adviseren hoe de betrokken (grond)rechten tegen elkaar moeten
worden afgewogen.
Conform de regeling heb ik de commissie verzocht om het advies in deze
zaak binnen drie maanden uit te brengen. Indien de bij de advisering te
betrachten zorgvuldigheid daartoe aanleiding geeft, kan deze termijn met
maximaal drie maanden worden verlengd. Het advies van de commissie
is zwaarwegend. Indien de commissie tot de conclusie komt dat sprake is
van discriminatoire uitlatingen of uitlatingen die anderszins flagrant in
strijd zijn met de kernwaarden van de Nederlandse democratische
rechtsstaat, zal ik in de derde stap beoordelen of de uitlatingen aan de
instelling zijn toe te schrijven. Indien dat het geval is, zal ik in de vierde
stap de instelling een waarschuwing geven (conform artikel 6.10, vierde
lid, WHW). In dat geval zal ik uw Kamer, zoals toegezegd bij de behandeling van de genoemde wet, (al dan niet vertrouwelijk) informeren.
Indien de instelling niet binnen de in de waarschuwing gestelde termijn
van ten minste drie maanden gevolg geeft aan mijn waarschuwing, kan ik
in de vijfde stap het recht om wettelijke graden te verlenen aan de
opleidingen van de IUASR ontnemen op basis van artikel 6.10, eerste lid
van de WHW. De instelling maakt dan niet langer onderdeel uit van het
Nederlandse stelsel van hoger onderwijs.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
I.K. van Engelshoven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 31 288, nr. 673

2