Datum: 1 maart 2022
Onderwerp
Position paper over de plannen van supermarkten en de levensmiddelindustrie voor de uitvoering van het
statiegeldsysteem voor blikjes

Statiegeld op metalen drankverpakkingen
De Consumentenbond volgt de ontwikkelingen rond de implementatie van statiegeld op metalen
drankverpakkingen met belangstelling. Daarom hechten wij er waarde aan dat we zijn uitgenodigd om
deel te nemen aan het rondetafelgesprek op 10 maart a.s. om te reageren op het plan van aanpak
voor het inzamelsysteem voor blikjes van Stichting Afvalfonds Verpakkingen, het Centraal Bureau
Levensmiddelenhandel (CBL) en de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie (FNLI).
Omdat deelname aan het rondetafelgesprek niet mogelijk is maken we graag gebruik van het aanbod
om ons standpunt schriftelijk kort toe te lichten.
Wij juichen het toe dat per 31 december 2022 ook op metalen drankverpakkingen een
statiegeldregeling van toepassing is. Het uitbreiden van de statiegeldverplichting naar kleine PETflesjes en metalen drankverpakkingen is een belangrijke eerste stap. De vertaling van beleid naar een
effectief en breed gedragen inzamelsysteem is een misschien wel belangrijkere volgende stap om
blikjes (en kleine PET-flesjes) in het zwerfafval te voorkomen en materiaalketens verder te sluiten.
De consument speelt een onmisbare rol in het succes van een statiegeldsysteem en het behalen van
de inzameldoelstellingen. In het kader van duidelijkheid, gemak en toegankelijkheid pleiten wij voor
één innamesysteem voor de verschillende drankverpakkingen met statiegeld. We moeten
versnippering over verschillende innamesystemen en -locaties, uiteenlopend per type
drankverpakking, tegengaan omdat dit ten koste gaat van het consumentengemak en de grote
consumentenbereidheid.
Graag vragen we aandacht voor de risico’s die wij zien bij het (huidige) plan van aanpak voor de
inzameling van blikjes.
Consumentenvertrouwen
Consumenten hebben veel vertrouwen in, en bekendheid met, het bestaande statiegeldsysteem in de
supermarkt voor grote en kleine PET-flessen en herbruikbare glazen bierflesjes. Het is van groot
belang dat we dit consumentenvertrouwen niet schaden door halsoverkop een gebrekkig nieuw
inzamelsysteem op te zetten naast het bestaande en goed functionerende inzamelsysteem met
statiegeldautomaten in de supermarkten.
Consumentenvoorkeur
In november 2021 gaf 89% van ons consumentenpanel1 aan het (heel erg) belangrijk te vinden flesjes
en blikjes met statiegeld in te kunnen leveren bij de verkooppunten. Zoals gezegd, staat of valt de
effectiviteit van een statiegeldsysteem met consumentenparticipatie.

1

De vraag is beantwoord door 11.616 panelleden, de groep respondenten bestaat uit zowel leden als niet-leden
van de CB (ongeveer 62% van de panelleden is CB-lid) en is niet representatief voor Nederland.

Ongemak en onduidelijkheid voor de consument
Bij de invoering van de statiegeldregeling op kleine PET-flesjes in juli zijn er talloze verkooppunten
van drankverpakkingen met statiegeld (kleine PET-flesjes) bij gekomen. De praktijk wijst uit dat niet
alle retailers de lege flesjes innemen en het betaalde statiegeld terug betalen. Dit leidt tot ongemak en
onduidelijkheid onder consumenten.
Onnodige drempels voor terugkrijgen statiegeld
Het huidige plan van aanpak van het Afvalfonds, CBL en FNLI voorziet in inzamelpunten op straat
waarvan in eerste instantie de dekkingsgraad lager is dan de huidige dekkingsgraad van
innamepunten in supermarkten. Daarnaast zullen consumenten moeten omlopen naar een
statiegeldmachine in de publieke ruimte om hun statiegeld voor blikjes terug te krijgen.
Tot slot bestaat bij innamepunten in supermarkten de mogelijkheid hulp te krijgen wanneer een
verpakking te veel gedeukt of beschadigd is voor machinale inname, waardoor men alsnog het
statiegeld retour kan krijgen. In tegenstelling tot de onbemande ‘circulaire hubs’ op straat. Wij zien met
name ongemak voor oudere en/of minder valide consumenten die hun drankverpakkingen niet kwijt
kunnen.
Potentiële bron van zwerfafval
Uit eerder onderzoek (2018) door de Consumentenbond bleek dat een grote meerderheid voorstander
is van het uitbreiden van statiegeld naar kleine plastic drankflesjes (84%) en drankblikjes (75%). Een
reden die veel werd genoemd door respondenten is het voorkomen van zwerfafval. In het geval van
de ‘circulaire hubs’ zien wij het risico dat verpakkingen naast, in plaats van in, de hubs terecht komen
wanneer inname niet mogelijk is. Met zwerfafval rond deze hubs als gevolg.
‘Circulaire hubs’
Het perspectief van ‘circulaire hubs’ waar de consument verschillende materiaalstromen
(verpakkingenstromen, maar ook textiel, OPK, KCA) kan inleveren lijkt aantrekkelijk. Wij zijn
voorstander van een laagdrempelig systeem dat de consument stimuleert om grondstoffen
gescheiden in te zamelen.
Wij hebben grote twijfels bij de slagingskans van het voorgestelde innamesysteem. Met name als
gevolg van de gevraagde gedragsverandering bij consumenten en het loslaten van een goed werkend
en succesvol systeem van innamepunten bij de retailers die drankverpakkingen met statiegeld
verkopen.

2