Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3229
Vragen van het lid Diertens (D66) aan de Minister van Justitie en Veiligheid
over de waarschuwing van de Nationale ombudsman het stroomstootwapen
terughoudend te gebruiken (ingezonden 20 mei 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
19 juni 2020) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr.
3101.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Ombudsman: gebruik stroomstootwapen
terughoudend»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe duidt u het gegeven dat het stroomstootwapen is ingezet tegen een
demente man van 73 en jongeman in een psychose?
Antwoord 2
De oproep van de Nationale ombudsman is in algemene zin al geldend voor
ieder gebruik van deze of andere geweldsmiddelen. Daarnaast wordt gebruik
van geweld door de politie achteraf altijd beoordeeld op rechtmatigheid,
proportionaliteit en subsidiariteit. Zo ook bij de inzet van het stroomstootwapen.
Met het stroomstootwapen kan de politie, mits zorgvuldig ingezet, met
minder geweld gevaarsituaties tot een goed einde brengen. Het zorgvuldig
inzetten van het stroomstootwapen is uiteraard een belangrijk onderdeel van
de opleiding en training die politieagenten doorlopen voordat zij over het
stroomstootwapen mogen beschikken en dit indien noodzakelijk en in
overeenstemming met de geweldsinstructie kunnen inzetten.
De politiechef van de eenheid Rotterdam heeft in reactie op het onderzoek
van de Nationale ombudsman aangegeven dat de politie hier lering uit trekt.

1

ah-tk-20192020-3229
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

NRC, 19 mei 2020, «Ombudsman: gebruik stroomstootwapen terughoudend», https://
www.nrc.nl/nieuws/2020/05/19/ombudsman-pleit-voor-terughoudendheid-bij-gebruikstroomstootwapen-a4000144

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Ik ga verder niet in op specifieke casussen waarbij het stroomstootwapen is
gebruikt.
Vraag 3
Was u voorafgaand aan het advies van de Nationale ombudsman bekend met
de klachten over de inzet van het stroomstootwapen in een GGZ-instelling?
Zo ja, welke lessen zijn hieruit getrokken en welk gevolg heeft dit gehad voor
het beleid rondom de inzet van het stroomstootwapen?
Antwoord 3
In het najaar van 2018 heb ik uw Kamer geïnformeerd dat de GGZ een
inspanningsverplichting heeft om eerst zelf een acute noodsituatie beheersbaar te maken. Bij de afspraken die de politie met de GGZ-sector heeft
gemaakt gelden de volgende uitgangspunten. De GGZ-instelling doet pas een
beroep op de politie indien zij er zelf niet in slaagt een situatie beheersbaar te
houden of te maken. Om de juiste aanpak te kunnen bepalen, is de inzet
verder dat een door de GGZ-instelling aangewezen functionaris de politie van
relevante informatie voorziet, waaronder eventuele medische risico’s of
gezondheidsrisico’s waar de politie in die specifieke (nood)situatie rekening
mee moet houden. De agent weegt deze informatie mee bij het maken van de
keuze voor het meest proportionele middel om de noodsituatie te beëindigen.2 Onder het huidige juridische kader – dat naar aanleiding van de pilots is
aangescherpt – voldoet de inzet van het stroomstootwapen ten behoeve van
medicijninname, of tegen verdachten die reeds geboeid of anderszins onder
controle zijn, bijvoorbeeld in gesloten ruimtes waar ze geen gevaar vormen,
niet aan het proportionaliteits- en subsidiariteitsvereiste.3
Vraag 4
Op welke wijze heeft u uitvoering gegeven aan de motie van de leden Den
Boer en Diertens over de toegezegde monitoring van de gezondheidseffecten
van het stroomstootwapen onafhankelijk wetenschappelijk laten uitvoeren?4
Antwoord 4
Zoals ik in mijn brief van 30 januari 2020 aan de Tweede Kamer heb
aangegeven, verwacht ik in het halfjaarbericht politie van komend najaar
nader in te kunnen gaan op de opzet van dit onderzoek.5
Vraag 5
In hoeverre is het mogelijk voor de politie om bij de inzet van het stroomstootwapen rekening te houden met gezondheidsklachten van burgers tegen
wie het wapen wordt ingezet? Welke implicaties heeft dit voor de inperking
van de inzet van het stroomstootwapen?
Antwoord 5
Tijdens de opleiding en training worden politieambtenaren bewust gemaakt
van de risico’s bij het gebruik van de diverse vormen van geweld en het
gebruik van geweldmiddelen. Dit geldt ook voor het gebruik van het
stroomstootwapen. Daarbij wordt uitvoerig besproken wanneer in het kader
van bekende dan wel zichtbare gezondheidsklachten, maar ook bij jonge
kinderen, zichtbaar zwangere vrouwen, ouderen en zichtbaar zwakkere
personen, het stroomstootwapen niet mag worden gebruikt indien met het
gebruik van een minder ingrijpend geweldsmiddel kan worden volstaan of
omdat het beoogde doel dit niet rechtvaardigt. De context van dat moment,
zoals omgeving, gedrag van de verdachte, mogelijkheden van andere
alternatieven waaronder afwachten en gebruik andere geweldsmiddelen, blijft
hierbij altijd leidend.
Overigens is het stroomstootwapen op dit moment, anders dan ten behoeve
van de pilotteams, uitsluitend rechtens toegekend aan ambtenaren die
behoren tot een aanhoudings- en ondersteuningsteam.6 Door politieambtenaren bewust te maken van de risico’s leren zij situaties beter in te schatten en
2

Kamerstuk 29 628, nr. 932.
Kamerstuk 29 628, nr. 823.
4
Kamerstuk 29 628, nr. 929
5
Kamerstuk 29 628, nr. 934.
6
Kamerstuk 34 641, nr. 11, p. 4.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

daar het gebruik van geweld en geweldmiddelen op af te stemmen. In de
politieorganisatie en bij politieambtenaren is daarbij continu aandacht voor
het leren van het gebruik van geweld.
Vraag 6
Welke lichamelijke of mentale gezondheidsrisico’s voorziet u bij het op grote
schaal inzetten van het stroomstootwapen?
Antwoord 6
Aan het gebruik van geweld zijn in zijn algemeenheid altijd risico’s op
verwonding verbonden, dat geldt ook voor het stroomstootwapen. Eerder
heb ik uw Kamer reeds het WODC rapport Gezondheidseffecten van
blootstelling aan stroomstootwapens (Tasers) doen toekomen7. Uit dit rapport
blijkt dat bij het gebruik van het stroomstootwapen potentieel drie soorten
schade kunnen worden veroorzaakt. In de eerste plaats veroorzaken de darts
kleine wondjes in de huid. In de tweede plaats zijn verwondingen denkbaar
doordat de doelpersoon tijdelijk geen controle heeft over zijn spieren en
daardoor ongelukkig ten val kan komen. In de derde plaats is schade
voorstelbaar ten gevolge van de kortstondige stroompuls.
Op dit moment zijn die risico’s op verwonding niet zodanig dat het gebruik
van het stroomstootwapen niet langer verantwoord zou zijn. Wel geeft het
WODC aan dat meer wetenschappelijke onderzoek nodig is.
Ik heb daarom naar aanleiding van dit rapport besloten dat de bredere
invoering bij de politie gepaard moet gaan met nader medisch wetenschappelijk onderzoek. Zoals in het antwoord op vraag 4 reeds is aangegeven, kom
ik later dit jaar terug op de invulling van dit onderzoek.
Vraag 7
Bent u bereid strengere richtlijnen op te stellen voor het gebruik van het
stroomstootwapen alvorens het gebruik ervan uit te breiden naar 17.000
agenten?
Antwoord 7
Zoals ik in mijn brieven van 15 november 20188 en 15 november 20199 aan
uw Kamer heb laten weten, zijn naar aanleiding van de pilots de inzetcriteria
reeds aangescherpt.
Vraag 8
Gaat u de training van politieagenten aanpassen op basis van het advies van
de Nationale ombudsman? Klopt het dat de trainingsdagen met betrekking tot
de inzet van het stroomstootwapen worden uitgebreid van twee naar drie?
Hoeveel aspiranten krijgen deze training en in welk jaar? Wordt de training
met enige regelmaat herhaald, bijvoorbeeld in het kader van de Integrale
Beroepsvaardigheidstrainingen? Beschikt de Politieacademie over voldoende
opleidingscapaciteit of wordt deze nader uitgebreid?10
Antwoord 8
De aandachtspunten uit de pilots, de evaluatie en de afspraken uit de
handreiking tot samenwerking tussen ggz en politie zijn in de opleiding voor
het stroomstootwapen opgenomen. De richtlijnen die de Nationale ombudsman meegeeft voor het stroomstootwapen onderschrijf ik. Ze komen overeen
met de afspraken die ik eerder hierover met de politie heb gemaakt.
Zoals ik eerder in mijn brief van 15 november 2019 aan de Kamer heb
gemeld, is de opleiding voor het stroomstootwapen uitgebreid van twee naar
drie dagen11. Daarnaast heeft de korpschef bij mij aangegeven dat na
invoering, het oefenen met- en jaarlijks certificeren voor het stroomstootwapen altijd onderdeel zal uitmaken van de reguliere Integrale
Beroepsvaardigheids- Training (IBT), onafhankelijk van de daar thans voor
7

Gezondheidseffecten van blootstelling aan stroomstootwapens (Tasers) in de context van
wetshandhaving. Een systematisch literatuuronderzoek, WODC 2019, p. 9.
8
Kamerstuk 29 628, nr. 823, p. 2
9
Kamerstuk 29 628, nr. 916, p. 3
10
Politie.nl, 14 mei 2018, «Training agenten steeds praktijkgerichter», https://www.politie.nl/
nieuws/2018/mei/14/training-agenten-steeds-praktijkgerichter.html
11
Kamerstuk 29 628, nr. 916, p. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

geldende beschikbaar gestelde uren. Zonder geldige certificering mag een
politieambtenaar dit geweldmiddel niet tijdens zijn dienst bij zich dragen
noch gebruiken.
Het stroomstootwapen wordt uitgerold over 167 basisteams, gefaseerd over 5
jaar. Nadat de implementatie volledig is afgerond, wordt de training van het
stroomstootwapen ook opgenomen in de initiële opleiding. Daarom blijft er
jaarlijks een noodzaak om de nieuwe instroom, bij de reeds geïmplementeerde teams op te leiden. Bij het berekenen van de impact met deze
werkwijze is rekening gehouden met de benodigde middelen en capaciteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4