Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

36 045

Situatie in de Oekraïne

Nr. 3557

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 november 2022
De Europese Raad van 20–21 oktober jl. riep op tot een structurelere
oplossing voor het verlenen van financiële bijstand aan Oekraïne
(Kamerstuk 21 501-20, nr. 1872). In reactie op deze oproep publiceerde de
Europese Commissie (hierna: de Commissie) op 9 november drie
voorstellen. Het betreft een voorstel voor macro-financiële bijstand (MFB)
«Establishing an Instrument for providing support to Ukraine (macrofinancial assistance+)1» en twee hiermee samenhangende voorstellen
voor technische wijzigingen van de MFK-verordening2 en het Financieel
Reglement3. De voorstellen zijn geagendeerd voor de stemmingen in de
plenaire sessie van het Europees Parlement op 22 november a.s. en de
Ecofinraad van 6 december a.s. Omwille van een tijdige informatievoorziening en gelet op de verwachte en noodzakelijke snelheid van het
besluitvormingsproces vervangt deze brief, mede namens de Minister
voor Buitenlandse handel en Ontwikkelingssamenwerking, het gebruikelijke BNC-fiche.
Volgens de Commissie heeft Oekraïne voor 2023 behoefte aan grootschalige financiële steun. In het voorstel refereert de Commissie aan de
prognose van de Oekraïense autoriteiten in samenwerking met het IMF
dat zij in 2023 te maken zullen hebben met een begrotingstekort van drie
tot vier miljard euro per maand. Op basis van deze vooruitblik geeft de
Commissie aan dat Oekraïne EU-steun nodig heeft voor behoud van
macro-economische stabiliteit, essentiële overheidsdiensten, herstel van
kritieke infrastructuur en voor institutionele hervormingen en capaciteitsopbouw. De EU-steun in 2023 wordt in het voorstel van de Commissie
verstrekt op basis van artikel 212 van het Verdrag betreffende de werking
van de Europese Unie (VWEU), net als de eerder verstrekte macrofinanciële bijstand (MFB). De Raad van de Europese Unie (de Raad) besluit
hierover met gekwalificeerde meerderheid, met medebeslissing van het
1

EUR-Lex – 52022PC0597 – EN – EUR-Lex (europa.eu).
EUR-Lex – 52022PC0595 – EN – EUR-Lex (europa.eu).
3
EUR-Lex – 52022PC0596 – EN – EUR-Lex (europa.eu).
2

kst-22112-3557
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3557

1

Europees Parlement (EP, met gewone meerderheid) in een gewone
wetgevingsprocedure. Door de verwachte omvang van de benodigde
steun wijkt de financieringstechniek af van de reguliere MFB-programma’s
en ook van de eerder aan Oekraïne verstrekte buitengewone MFB. De
opzet wordt door de Commissie MBF+ genoemd.
De Commissie stelt voor om Oekraïne via een MFB+-programma voor een
periode van 12 maanden in totaal 18 miljard euro concessionele leningen
te verlenen, oftewel 1,5 miljard euro per maand. De eerder beoogde
3 miljard euro MFB-steun die in 2022 niet meer tot stand is gebracht
maakt hier onderdeel van uit4. Het voorstel van de Commissie voorziet in
een mogelijke tussentijdse herziening na 6 maanden, gezien de grote
mate van onzekerheid omtrent het verloop van de oorlog en de noden van
Oekraïne.
De Commissie stelt voor om leningen te verstrekken aan Oekraïne waarbij
de eerste aflossingen pas na 10 jaar zullen plaatsvinden (dit wordt ook wel
de grace period genoemd). De looptijd van de leningen zal waarschijnlijk
lang zijn, en in het voorstel van de Commissie een maximale looptijd van
35 jaar hebben. De Commissie leent daarvoor, zoals gebruikelijk bij MFB,
namens de Unie middelen op de kapitaalmarkt, die zij voorts uitleent aan
Oekraïne. In tegenstelling tot de eerdere MFB-steun stelt de Commissie
voor om de looptijd voor de leningen die zij aangaat op de kapitaalmarkt
en de looptijd van de leningen die zij aan Oekraïne verstrekt niet
een-op-een op elkaar af te stemmen (via zogenoemde back-to-back
financiering), maar om als onderdeel van de totale schulduitgifte van de
Unie in een gediversifieerde financieringsstrategie middelen op te markt
te lenen en dit te benutten voor het verstrekken van leningen aan
Oekraïne.
Daarnaast stelt de Commissie voor een rentesubsidie te verlenen aan
Oekraïne die wordt gefinancierd met bijdragen van lidstaten. Deze
bijdragen worden als externe bestemmingsontvangsten op de Europese
begroting opgenomen waarna ze als giften voor rentesubsidie aan
Oekraïne worden verstrekt. Het gaat daarbij om aanvullende bijdragen
van lidstaten aan de EU-begroting, naast de reguliere afdrachten van
lidstaten aan de EU-begroting. De bijdragen van de lidstaten zullen naar
rato van het bni-aandeel van een lidstaat in het totale EU-bni zijn. De
precieze omvang van de rentesubsidie is afhankelijk van het rentepercentage op het moment dat de leningen worden aangegaan. Een eerste
ambtelijke inschatting bedraagt 700 miljoen euro aan rentelasten per jaar
op EU-niveau. Deze rentesubsidie zal in ieder geval tot en met einde 2027
via bijdragen van de lidstaten verstrekt worden. Tenzij er in de volgende
MFK’s hiervoor middelen hiervoor beschikbaar worden gesteld, stelt de
Commissie voor dat na 2027 de lidstaten deze rentesubsidies buiten het
Eigenmiddelenbesluit om blijven financieren middels externe bestemmingsontvangsten voor de EU-begroting.
Noodzakelijke randvoorwaarde voor de EU-steun is dat Oekraïne de
mensenrechten, de rechtsstaat en de democratische mechanismes blijft
waarborgen en eerbiedigen. De Commissie en de Europese Dienst voor
Extern Optreden (EDEO) zullen toezien op de naleving van deze
voorwaarde.
Voor de MFB zal zoals gebruikelijk een Memorandum of Understanding
(MoU) worden opgesteld tussen de Commissie en Oekraïne. In dit MoU
worden, passend bij de oorlogssituatie, afspraken opgenomen over onder
andere transparantie en rapportage over de besteding van de middelen.
4

Kamerstukken 36 045 en 22 112, nr. 92.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3557

2

Daarnaast dient de MoU onder andere commitments aan de beginselen
van «sound financial management» met focus op anti-corruptie en
fraudepreventie te bevatten. Bij het vormgeven van de MoU worden de
lidstaten naar verwachting op dezelfde manier betrokken als bij de vorige
MFB’s aan Oekraïne. De Commissie zal op reguliere basis aan de Raad en
het EP rapporteren over de voorwaarden uit de MoU en kan een mid-term
review van de MoU uitvoeren.
Naast het MFB-voorstel presenteerde de Commissie twee voorstellen om
bestaande regelgeving aan te passen om de voorgestelde MFB-steun
mogelijk te maken. Het betreft een aanpassing van de MFK-verordening
(op basis van artikel 312 VWEU – bijzondere wetgevingsprocedure – met
eenparigheid van stemmen in de Raad, na goedkeuring door het EP met
gewone meerderheid) en een aanpassing van het Financieel Reglement
(op basis van het artikel 322 lid 1 VWEU – gewone wetgevingsprocedure –
met gekwalificeerde meerderheid in de Raad, medebeslissing EP met
gewone meerderheid).
MFB is een bestaand financieel instrument van de EU, waarbij financiële
steun wordt verleend aan partnerlanden in de directe omgeving van de
EU die met een betalingsbalanscrisis worden geconfronteerd. Doorgaans
bestaat deze MFB-steun uit het verstrekken van leningen die worden
gegarandeerd door een bestaand garantiefonds op de EU-begroting: het
Common Provisioning Fund. Bij de tweede tranche aan MBF voor
Oekraïne5 zijn daarbij aanvullende bilaterale garanties van lidstaten
gevraagd omdat de reguliere voorzieningen onvoldoende middelen
bevatte om tegemoet te komen aan de omvang van de financiële noden
van Oekraïne. Ook voor 2023 zijn er onvoldoende middelen op de
EU-begroting beschikbaar om als garantstelling te kunnen dienen voor de
voorgestelde 18 miljard euro aan leningen.
Om zeker te stellen dat de Europese Unie in staat is om aan haar
financiële verplichtingen richting de markt te voldoen stelt de Commissie
voor om de voorliggende MFB te garanderen via de daarvoor beschikbare
ruimte onder de plafonds zoals die zijn opgenomen in het Eigenmiddelenbesluit (de zogenoemde headroom). Dit betreft de budgettaire ruimte
tussen het uitgavenplafond van de EU-begroting zoals vastgelegd in het
Meerjarig Financieel Kader (MFK) en het Eigenmiddelenplafond zoals
vastgelegd in het Eigenmiddelenbesluit (EMB). Dit EMB-plafond
maximeert het financiële beroep dat de Unie mag doen op lidstaten en ligt
hoger dan het MFK-plafond. Deze marge, oftewel de headroom, dient als
zekerheid voor de markt dat de Unie kan voldoen aan de aflossings- en
renteverplichtingen op leningen die zij aangaat.6
Voor het aanwenden van de headroom als garantie voor leningen aan
Oekraïne is een beperkte technische wijziging van artikel 2, lid 3 van de
MFK-verordening nodig. Deze wijziging is nodig omdat onder het huidige
MFK het mobiliseren van garanties alleen boven de MFK-plafonds mag
worden gefinancierd voor middelen die zijn geleend ten behoeve van
steun aan EU-lidstaten, en niet voor steun aan derde landen. Dat hangt
samen met de hierboven beschreven oorspronkelijke financieringstechniek voor MFB, waarbij een voorziening op de EU-begroting als
garantie diende. Omdat die financieringstechniek ontoereikend is voor de
noodzakelijke steun aan Oekraïne, stelt de Commissie voor om het
mobiliseren van garanties boven de MFK-plafonds ook voor Oekraïne
5
6

Kamerstukken 22 112 en 36 045, nr. 3520.
De uitleners hebben immers de zekerheid dat de Unie de leningen kan terugbetalen. Deze
headroom mag niet worden ingezet voor reguliere Europese uitgaven, die moeten onder het
MFK plaatsvinden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3557

3

mogelijk te maken, daar waar het financiële steun betreft voor de jaren
2023 en 2024. De Commissie licht toe dat het opnemen van het jaar 2024
in deze aanpassing niet vooruitloopt op eventuele steun voor 2024, maar
flexibiliteit beidt voor eventuele vertragingen in uitvoering van de steun in
de eerste maanden van dat jaar.
Naast deze aanpassing van de MFK-verordening stelt de Commissie ook
een wijziging van het Financieel Reglement voor, dat de Europese
begrotingsregels bevat. De Commissie stelt voor om artikel 220 te
wijzigen, waaronder het toevoegen van een sub artikel om het gebruik
van een zogeheten gediversifieerde financieringsstrategie mogelijk te
maken bij programma’s voor financiële bijstand. Volgens de Commissie
zorgt de gediversifieerde financieringsstrategie voor meer flexibiliteit en
lagere kosten.
Kabinetsappreciatie
Het kabinet zal Oekraïne blijven steunen om zijn soevereiniteit en
territoriale integriteit te verdedigen zo lang als noodzakelijk. Er mag geen
enkele twijfel bestaan over de grote solidariteit die de EU heeft met
Oekraïne. De strijd die Oekraïne voert voor behoud van eigen zeggenschap en grondgebied raakt de kernwaarden van de EU en ons internationale stelsel. Was de Russische oorlog in Oekraïne begin 2022 nog
onvoorstelbaar, voor 2023 moet de EU gezamenlijk beter voorbereid zijn.
In lijn met de motie Piri7 steunt het kabinet de EU-inzet om de steun voor
Oekraïne structureler vorm te geven. In deze fase is het van belang om
Oekraïne te voorzien van voorspelbare liquiditeitssteun.
Het kabinet vindt het belangrijk bij te dragen aan de noodzakelijke
financiële steun aan Oekraïne. Nederland staat positief ten aanzien van
het voorstel van de Commissie om in 2023 in totaal 18 miljard euro aan
MFB te verlenen in de vorm van concessionele leningen. Het is een
logisch vervolg op de eerder door de Unie verleende MFB en maakt deel
uit van de buitengewone inspanningen van de EU, gezamenlijk met de
internationale gemeenschap, om Oekraïne te helpen in haar financiële
behoeften.
Het kabinet benadrukt dat Nederland zijn fair share wil bijdragen en
verwacht van zijn partners dat zij dit ook zullen doen. Het kabinet is van
mening dat de macro-financiële bijstand moet worden ingezet als
liquiditeitssteun. De voorgestelde 18 miljard euro voor 2023 is volgens het
kabinet een passende en eerlijke EU-bijdrage in het opvangen van het
liquiditeitstekort van Oekraïne.
Ten aanzien van de concessionaliteit is het kabinet van mening dat het
belangrijk is om oog te houden op de schuldhoudbaarheid van Oekraïne.
Voorkomen moet worden dat het land met een onhoudbare schuldenlasten te maken krijgt en EU-steun moet daarom tegen zo zacht mogelijke
voorwaarden worden verstrekt, waaronder de rentesubsidie gefinancierd
door lidstaten.
Het kabinet acht het van belang dat de gebruikelijke politieke
voorwaarden voor toegang tot MFB worden gehandhaafd, zoals eerbiediging van de mensenrechten, de rechtsstaat, het tegengaan van corruptie
en effectieve democratische mechanismen. Het kabinet verwelkomt de
voorgenomen afspraken over transparantie over de besteding van de
middelen en de regelmatige informatievoorziening aan de Raad en het
Europees Parlement. Het kabinet heeft begrip voor de beperkingen die de
7

Motie van het lid Piri (Kamerstuk 21 501-20, nr. 1829).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3557

4

oorlogssituatie met zich meebrengt voor de uitvoering van hervormingen.
Desalniettemin zet het kabinet waar mogelijk in op de implementatie van
de eerder overeengekomen hervormingen i.h.k.v. het Associatie Akkoord
alsmede de prioriteiten zoals uiteengezet in de Opinie over de
EU-lidmaatschapsaanvraag van Oekraïne, o.a. op het terrein van de
rechtsstaat en corruptiebestrijding.
Het kabinet is positief over het voornemen om rentesubsidie te verlenen
aan Oekraïne. De rentesubsidie maakt onderdeel uit van de zachte
voorwaarde waartegen Oekraïne leningen kan ontvangen en verlaagt het
risico op de garanties. Het kabinet wil graag dat verkend wordt in welke
mate middelen uit de EU-begroting hiervoor ingezet kunnen worden. Het
kabinet heeft begrip voor het gebrek aan beschikbare middelen op de
EU-begroting en staat daarom ook open voor het voorstel om de
rentesubsidie voor de looptijd van het huidige MFK (t/m 2027) te
financieren met bijdragen. Het kabinet is van mening dat eventuele
rentesubsidies of bijdragen van lidstaten na 2027 onderdeel moeten
uitmaken van de onderhandelingen over de volgende MFK’s.
Het kabinet heeft een positieve houding tegenover het financieren van
deze leningen middels een gediversifieerde financieringsstrategie. Gezien
de uitzonderlijke omstandigheden is van belang dat de middelen zo snel
mogelijk beschikbaar worden gesteld aan Oekraïne en de Commissie de
benodigde flexibiliteit heeft in het mobiliseren van deze middelen op een
kostenefficiënte manier. Het kabinet is daarom positief over de benodigde
wijziging van het Financieel Reglement. Het betreft een technische
wijziging die de Commissie in staat stelt ook voor MFB-instrumenten een
gediversifieerde financieringsstrategie te gebruiken.
Het kabinet kan ook het voorstel om deze lenigen te garanderen middels
de headroom steunen. De headroom vertegenwoordigt een hoge mate
van zekerheid richting de markt waardoor de Commissie tegen gunstige
voorwaarden kan lenen op de markt. Daarbij leggen de te garanderen
toekomstige verplichtingen volgens de Commissie een relatief klein
beslag op de headroom, waardoor er voldoende ruimte overblijft voor
eventuele crisissituaties. Bovendien is het alternatief, namelijk het
verstrekken van 27 individuele bilaterale garanties, minder efficiënt en
vereist het meer tijd.
Het kabinet heeft een positieve grondhouding ten aanzien van de
voorgestelde wijziging van de MFK-verordening. De voorgestelde
wijziging is benodigd om de MFB op de voorgenomen manier mogelijk te
maken voor Oekraïne. Het kabinet verwelkomt ook het opnemen van
verwijzingen in de MFK-aanpassing die erop toezien dat deze aanpassingen enkel benut kan worden voor het bieden van MFB aan Oekraïne en
daarmee geen automatische uitbreiding naar andere niet-lidstaten
mogelijk maakt.
Bevoegdheid
Het kabinet beoordeelt de bevoegdheid van de EU voor het voorstel voor
MFB als positief. Het voorstel is gebaseerd op artikel 212 van het Verdrag
betreffende de werking van de Europese Unie (VWEU). Het kabinet kan
zich vinden in de gekozen rechtsbasis. Op basis van dit artikel is de EU
bevoegd om maatregelen vast te stellen voor het ondernemen van
activiteiten voor economische, financiële en technische samenwerking,
met inbegrip van bijstand op met name financieel gebied voor derde
landen anders dan ontwikkelingslanden. Deze activiteiten dienen coherent
te zijn met het externe beleid van de EU en plaats te vinden in het kader
van de beginselen en doelstellingen van haar externe optreden. De acties

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3557

5

van de EU en die van de lidstaten dienen elkaar te complementeren en
versterken. Eerdere MFB besluiten zijn ook gebaseerd op
artikel 212 VWEU.
Het oordeel van het kabinet ten aanzien van de bevoegdheid van het
voorstel tot wijziging van de MFK-verordening is positief. Het voorstel tot
wijziging is gebaseerd op artikel 312 VWEU. Artikel 312 VWEU bepaalt
onder andere dat de Raad volgens een bijzondere wetgevingsprocedure
de verordening tot bepaling van het meerjarig financieel kader vaststelt.
Het kabinet kan zich vinden in deze rechtsgrondslag.
Het oordeel van het kabinet over bevoegdheid ten aanzien van het
voorstel tot wijziging van het Financieel Reglement is positief. Het
voorstel is gebaseerd op artikel 322 lid 1 VWEU dat de EU de bevoegdheid
geeft om de financiële regels vast te stellen in verordeningen. Het voorstel
ziet op de herziening van deze financiële regels in de verordening
betreffende het Financieel Reglement, die ook mede is gebaseerd op
artikel 322 lid 1 VWEU. Hiermee blijft de herziening naar het oordeel van
het kabinet binnen de grenzen van de rechtsbasis.
Subsidiariteit
Het kabinet beoordeelt de subsidiariteit van het MFB-voorstel als positief.
Het herstel van macro-economische stabiliteit in de partnerlanden kan
minder effectief worden bereikt door bijstand door afzonderlijke lidstaten,
en kan beter worden bereikt door de EU als geheel. Om die reden is
optreden op EU-niveau gerechtvaardigd.
Voor wat betreft de wijziging van het financieel reglement is het subsidiariteitsbeginsel niet van toepassing. De bevoegdheid om financiële regels
vast te stellen die de procedure bepalen voor de opstelling en uitvoering
van de EU-begroting kan, gezien zijn aard, enkel door de EU worden
uitgeoefend. Deze redenering lijkt gezien de aard van de MFK-verordening
ook van toepassing op de wijziging van de MFK-verordening.
Proportionaliteit
Het kabinet beoordeelt de proportionaliteit van het MFB-voorstel als
positief. Het voorgestelde optreden is geschikt om de doelstelling van het
optreden te bereiken, omdat de voorgestelde financiële bijstand bijdraagt
aan het dekken van de financieringsbehoefte van Oekraïne. Het voorstel
gaat niet verder dan noodzakelijk om de doelstelling van het optreden te
bereiken. Ook is bij de totaalomvang van het voorstel voor financiële
bijstand reeds rekening gehouden met de bijdragen die andere multilaterale instellingen en landen zullen leveren.
Het oordeel van het kabinet over de proportionaliteit van het voorstel tot
wijziging van de MFK-verordening is positief. Aangezien de ruimte op de
EU-begroting beperkt is, vindt het kabinet garanties via de headroom een
geschikt instrument om steun op EU-niveau op korte termijn mogelijk te
maken. Met het verstrekken van leningen aan Oekraïne en het garanderen
van de bijbehorende verplichtingen via de headroom wordt ook
voorkomen dat lidstaten directe additionele EU-afdrachten moeten doen
waardoor het voorstel niet verder gaat dan noodzakelijk om doelstelling
ervan te bereiken. Het kabinet verwelkomt daarbij het opnemen van
verwijzingen in de MFK-aanpassing die erop toezien dat deze aanpassingen enkel benut kan worden voor het bieden van MFB aan Oekraïne en
daarmee geen automatische uitbreiding naar andere niet-lidstaten
mogelijk maakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3557

6

Het oordeel van het kabinet over de proportionaliteit van het voorstel tot
wijziging van het Financieel Reglement is positief. De Commissie stelt
gerichte wijzigingen voor die geschikt en noodzakelijk zijn om het
beoogde doel te bereiken. De wijzing ziet toe op het mogelijk maken van
gebruik van een gediversifieerde financieringsstrategie voor financiële
bijstand. Dit in lijn met de strategie die ook reeds wordt toegepast bij de
financiering van het Coronaherstelfonds, die in het Eigenmiddelenbesluit
is geregeld.
Financiële gevolgen
De totale leningen aan Oekraïne bedragen 18 miljard euro in 2023. Deze
middelen haalt de Commissie, namens de Unie, op de kapitaalmarkt op.
Aan deze leningen zijn geen directe uitgaven voor de lidstaten verbonden.
Pas indien Oekraïne niet in staat zou blijven de verstrekte leningen aan de
Unie af te lossen zal de Commissie mogelijk middelen bij de lidstaten op
moeten halen om ervoor te zorgen dat de Unie zelf aan haar aflossingsverplichtingen kan voldoen. Dat gebeurt pro rata op basis van het
bni-aandeel van een lidstaat in het bni van de Unie. Omdat de rente die
Oekraïne betaalt gesubsidieerd wordt is alleen een garantie voor de
hoofdsom nodig.
In mei 2021 heeft Nederland het Eigenmiddelenbesluit8 (EMB) goedgekeurd (unanimiteit in de Raad en goedkeuring van het Nederlandse
parlement). In dit EMB is het eigenmiddelplafond opgenomen, wat het
maximale beroep aangeeft dat de Unie op de lidstaten kan doen. Zoals
onder de toelichting van het voorstel beschreven wordt de ruimte tussen
het Eigenmiddelenplafond en het MFK-plafond onder andere gebruikt
voor het garanderen van de aflossingen en rentebetalingen uit hoofde van
leningen die de Commissie namens de Unie aangaat op de kapitaalmarkt.
Nu er een nieuw instrument voor Oekraïne vanuit deze headroom
gegarandeerd zal worden, zal hiervoor ook op de Rijksbegroting een
nieuwe garantie opgenomen moeten worden. Het Nederlandse aandeel in
de garantie zal een omvang hebben van het Nederlandse bni-aandeel in
het EU-bni. Bij het huidige bni-aandeel van Nederland van 5,9% betreft dit
een garantie van circa 1 miljard euro. Bij wijzigingen in het bni-aandeel zal
in de toekomst ook de omvang van de garantie wijzigen.
De rentesubsidie wordt in het voorstel van de Commissie gedragen door
de lidstaten en zorgt daarmee voor directe uitgaven van de lidstaten. De
omvang van de rentekosten is op dit moment nog niet bekend. De
precieze omvang van de rentesubsidie is afhankelijk van het rentepercentage op het moment dat de leningen worden aangegaan. Een eerste
ambtelijke inschatting bedraagt 700 miljoen euro aan rentelasten per jaar
op EU-niveau. Met het huidige bni-aandeel van Nederland (5,9%) zou dit
ca. 40 miljoen euro per jaar zijn voor Nederland. Zoals aangegeven wil het
kabinet graag dat verkend wordt in welke mate middelen uit de
EU-begroting hiervoor ingezet kunnen worden. De lidstaten zullen
bijgedragen gaat naar rato van hun bni-aandeel in het bni van de EU. De
Commissie heeft reeds aangegeven dat de eerste bijdrage van lidstaten
hiervoor pas in 2024 wordt verwacht.
Gegeven de geschetste ontwikkelingen gaat Nederland naar verwachting
in 2022 een verplichting aan, namelijk het verstrekken van een garantie
aan de EU voor circa 1 miljard. Deze verplichting wordt middels een nota
van wijziging op de 2e suppletoire begroting 2022 van het Ministerie van
Financiën verwerkt met beroep op comptabiliteitswet artikel 2.27 lid 2. Het
beroep op dit artikel van de comptabiliteitswet probeer ik zo veel mogelijk
8

Kamerstuk 35 711, nr. 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3557

7

te vermijden. In dit geval acht ik het echter helaas onvermijdelijk met het
oog op de rechtmatige verwerking van de garantie, omdat de ondertekening van de leenovereenkomst tussen de Europese Unie en Oekraïne
naar verwachting zal plaatsvinden voordat het parlement stemt over de
tweede suppletoire begroting. Tevens zult u hiervoor nog een toetsingskader risicoregelingen ontvangen. De rentelasten van de leningen zullen
vanaf 2024 tot uitgaven leiden. De rentelasten die gevolgen hebben voor
de Nederlandse Rijksbegroting zullen bij Voorjaarsnota 2023 worden
gedekt uit het ODA-budget. Het kabinet is van mening dat eventuele
rentesubsidies of bijdragen van lidstaten na 2027 onderdeel moeten
uitmaken van de onderhandelingen over de volgende MFK’s.
Gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
Naar verwachting hebben de voorstellen geen gevolgen voor de regeldruk
of de concurrentiekracht. Wat betreft geopolitieke aspecten, gaat van dit
voorstel een duidelijk signaal van steun aan Oekraïne uit, hetgeen in lijn is
met de inzet van het kabinet om Oekraïne in deze oorlogssituatie zo veel
mogelijk te steunen.
Ook draagt de voorgestelde steun er indirect aan bij dat Oekraïne als land
sterker staat tegen de illegale Russische agressie. De voorgestelde steun
draagt immers bij aan het in stand houden van de overheidsdiensten
vanuit Oekraïne en daarmee aan de stabiliteit van het land. Tot slot zal dit
voorstel van de Commissie bijdragen aan een solidaire en geloofwaardige
positie van de EU in internationaal verband en richting Oekraïne.
De Minister van Financiën,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 22 112, nr. 3557

8