Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2822
Vragen van het lid Arib (PvdA) aan de ministers van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport en voor Jeugd en Gezin over de toename van het aantal jongeren met
overgewicht in Nederland (ingezonden 25 mei 2010).
Antwoord van minister Klink (Volksgezondheid, Welzijn en Sport), mede
namens de minister voor Jeugd en Gezin (ontvangen 7 juli 2010).
Vraag 1
Bent u op de hoogte van het feit dat het aantal jongeren met overgewicht
toeneemt in Nederland?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe verklaart u dit, gezien het feit dat vijf jaar geleden het Convenant
Overgewicht werd gesloten om dit probleem juist te bestrijden? Bent u van
mening dat het Convenant voldoende succesvol is? Bent u van mening dat
het Convenant de verwachtingen heeft waargemaakt? Zo ja, kunt u concreet
benoemen tot welke aantoonbare en meetbare resultaten de inbreng van het
Convenant heeft geleid? Hoeveel heeft het Convenant tot nu toe gekost? Welk
budget heeft het Convenant voor de komende jaren? Welk deel van dit
budget wordt besteed aan personeelskosten?
Antwoord 2
De afgelopen vijf jaar (2005 t/m 2009) is overgewicht hoog op de agenda van
burgers, bedrijven, overheden en maatschappelijke organisaties gekomen.
Zowel de minister voor Jeugd en Gezin als ik zien dit als een positief en
relevant resultaat vanuit het Convenant Overgewicht. Helaas is de trend van
toenemend overgewicht bij kinderen nog niet gedaald. Niemand kan echter
verwachten dat bij afloop van het Convenant de overgewichtproblematiek in
ons land is opgelost. Tijdens de behandeling van de nota Overgewicht op
7 september 2009 is bevestigd dat gezondheidsresultaten kunnen worden
behaald door voorzetting en verbinding van ons beleid. Om de energie die
het Convenant bij partijen en personen heeft opgewekt vast te houden en de
ontwikkelde plannen en aanpakken om te zetten in integrale en structurele
activiteiten, heb ik derhalve ingezet op een vervolg. Dit voornemen werd door
1

ah-tk-20092010-2822
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2010

de Volkskrant, 19 mei 2010.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1

uw Kamer tijdens het nota-overleg ondersteund. Het goede debat heeft toen
ook geleid tot het aannemen van concrete doelstellingen met betrekking tot
de invoering van de 100% Gezonde Schoolkantines in 2015 (Motie Vendrik) en
implementatie van de EPODE-aanpak bij gemeenten (Motie Wiegman).2 Deze
moties worden uitgevoerd via het vervolg van het Convenant.
Per 1 januari 2010 is het vijfjarig Convenant Gezond Gewicht van start
gegaan. Ik heb dit Convenant mede namens de minister voor Jeugd en Gezin,
de staatssecretaris van VWS en de staatssecretarissen van OCW ondertekend.
De ambitie van het Convenant is om de trend in overgewicht én obesitas bij
zowel kinderen als volwassenen te laten dalen.
Alle ondertekende partijen dienen bij te dragen aan de begroting van het
Convenant Gezond Gewicht (1.228.500 Euro in 2010). De totaal begrote
personele kosten voor 2010 bedragen 670.500 Euro (inclusief BTW).
In de Rijksbegroting kunt u de bijdrage vanuit de overheid aan het Convenant
vinden. In 2010 bedraagt deze in totaal 775.195 Euro. Voor 2011 is een
reservering van 774.481 Euro opgenomen. Voor 2012 t/m 2014 betreft het een
reservering van 775.000 Euro. De reservering vanuit de overheid zegt niets
over het totale budget van het Convenant; het budget bestaat immers uit
financiële inleg van meerdere partijen.
Vraag 3
Heeft u enig idee waarom de voorzitter van het Convenant zegt niet tevreden
te zijn met de resultaten van het Convenant, maar hoopvol te zijn voor de
toekomst? Waarop is deze hoop gebaseerd? Deelt u deze mening?
Antwoord 3
Het feit dat de heer Rosenmöller zich opnieuw als voorzitter heeft gecommitteerd aan het Convenant Gezond Gewicht, wil voor mij zeggen dat hij
vertrouwen heeft in het Convenant en de slagkracht ervan.
Zoals ik bij mijn antwoord op vraag 2 aangeef, is realisme ten aanzien van
resultaten na een relatief korte periode met inzet van vele partijen op zijn
plaats. Dat er nog ruimte is voor verbetering, heb ik namens de Rijksoverheid
middels onder andere een vervolg van het Convenant bekrachtigd.
Vraag 4
Welke concrete wijzigingen in beleid hebt u doorgevoerd of gaat u nu
binnenkort invoeren die ertoe zullen leiden dat het aantal jongeren met
overgewicht nu wél snel zal afnemen?
Antwoord 4
Uit oogpunt van doeltreffendheid heb ik op diverse onderdelen van mijn
beleid verscherping en verbinding aangebracht. Voorbeelden hiervan zijn:
a) Inzet op het monitoren van zelfregulering voedingsreclame. Via monitoring krijgen we medio 2011 een beeld van de omvang en inhoud van
voedingsreclame bij kinderen tot 12 jaar. Dit geeft op termijn gefundeerde
richting aan ons beleid.
b) Inzet op het versterken van effectief integraal lokaal gezondheidsbeleid.
De sturing op een geïntegreerde handleiding lokaal gezondheidsbeleid is
hier een belangrijk onderdeel van. In de handleiding worden door het
Centrum Gezond Leven erkende interventies op o.a. het gebied van
voeding en beweging aangereikt. De nieuwe geïntegreerde handleiding
wordt november dit jaar gepresenteerd.
Nog een voorbeeld in dat kader is de specifieke handleiding voor professionals die basisscholen ondersteunen bij integrale en structurele gezondheidsbevordering, de zgn. handleiding Gezonde School. Deze handleiding is 9 april
jl. gelanceerd. In deze handleiding komen voeding en bewegen nadrukkelijk
aan bod.
Het ZonMw programma Gezonde Slagkracht speelt ook een rol in het
stimuleren en ondersteunen van integraal lokaal gezondheidsbeleid voor
overgewicht. Door in de eerste subsidieronde de nadruk te leggen op thema
overgewicht, zijn 16 van de 27 gehonoreerde gemeenten aan de slag met
overgewicht. Bovendien continueren partijen zoals het Voedingscentrum en
2

TK 2009–2010 31899–14 Uitvoeren aangenomen moties inzake nota Overgewicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

2

het NISB de (door)ontwikkeling van interventies op het gebied van voeding
en bewegen en ontsluiten zij kennis voor relevante doelgroepen van mijn
beleid.
c) Inzet op verbetering door verbinding van preventie en curatie. Het
Partnerschap Overgewicht Nederland ontwikkelt in opdracht van het
ministerie van VWS een Zorgstandaard Obesitas. Deze zorgstandaard
heeft als doel om de preventie en behandeling van obesitas bij kinderen
en volwassenen op elkaar af te stemmen. Deze zorgstandaard wordt eind
2010 verwacht.
d) Inrichting van het Convenant Gezond Gewicht. Naar aanleiding van het
Convenant Overgewicht bleek dat nieuwe afspraken tussen partijen
concreter zouden moeten zijn om slagvaardiger te zijn. Daarnaast is de
uitvoering van twee concrete doelstellingen (Motie Vendrik en Motie
Wiegman) aan het Convenant verbonden. De verbeteringen in structuur
en afspraken, integratie van beleid, aanpak en interventies zijn meegenomen in het Convenant Gezond Gewicht. U bent hier ook eerder over
geïnformeerd.3
Vraag 5
Bent u van mening dat de Federatie Nederlandse Levensmiddelen Industrie
(FNLI) voortdurend innovatieve producten ontwikkelt en dat deze producten
daadwerkelijk bijdragen aan de vermindering van het aantal mensen met
overgewicht?
Antwoord 5
Ja. De levensmiddelenindustrie is constant bezig met het verbeteren en
vernieuwen van haar producten. Ik vind het belangrijk dat er levensmiddelen
worden ontwikkeld en aangeboden die een gezond voedingspatroon beter
mogelijk maken. Je kunt echter niet stellen dat dit meteen zal leiden tot een
vermindering van het aantal mensen met overgewicht. De consument is
uiteindelijk zelf verantwoordelijk voor zijn/ haar voedselkeuze en voedingspatroon. Bovendien is overgewicht een multi-factorieel probleem. Zo gaat het
niet alleen om voeding (energie-inname), maar ook om bewegen (energieverbruik).
Vraag 6
Bent u van mening dat de oproep van de FNLI aan haar leden om «uiterst
terughoudend te zijn met reclame voor snoep en versnaperingen speciaal
gericht op kinderen» enig c.q. voldoende effect sorteert?
Antwoord 6
Zoals de minister voor Jeugd en Gezin en ik u in de brief over voedingsreclame bij kinderen 4 hebben laten weten, zullen wij de zelfregulering
nauwgezet volgen. Via monitoring willen we een beeld krijgen van de
omvang en inhoud van voedingsreclame bij kinderen tot 12 jaar. Hieruit zal
moeten blijken of de initiatieven effect hebben en of kinderen inderdaad
zoveel mogelijk worden gevrijwaard van een reclameaanbod voor voedingsmiddelen die niet passen in een gezond voedingspatroon. De uitkomsten van
de monitoring zullen medio 2011 beschikbaar zijn.
Vraag 7
Bent u van mening dat de oproep van de FNLI aan haar leden om «uiterst
terughoudend te zijn met reclame voor snoep en versnaperingen speciaal
gericht op kinderen» voor de overheid aanleiding mag zijn geen reclameverbod in te voeren? Zo ja, kunt u garanderen dat deze oproep ervoor zal zorgen
dat er geen reclame voor niet gezonde producten gericht op kinderen meer
zal worden gemaakt?
Antwoord 7
Nee, ik kan geen garanties geven over het effect van de oproep van de FNLI.
In onze brief4 geven we aan dat we de industrie de kans willen geven hun
initiatieven verder te ontplooien. Die ruimte is er nu dan ook. Gezien de
doelstelling in de nota Overgewicht volgen we de genomen stappen
3
4

TK 2009–2010 31 899-15 Convenant Gezond Gewicht.
TK 2009–2010 31 899-17 Voedingsreclame kinderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3

nauwgezet middels de monitoring (zie ook antwoord 6). Zodra we medio
volgend jaar over de resultaten beschikken, wordt u daarover geïnformeerd.
Vraag 8
Bent u van mening dat de overheid voldoende actief optreedt en alle
mogelijke maatregelen heeft genomen om overgewicht terug te dringen? Zo
ja, betekent dat dat geen aanvullend beleid meer nodig is en dat het aantal
mensen met overgewicht binnenkort sterk zal dalen? Zo nee, welke maatregelen zijn er mogelijk, welke daarvan zijn aantoonbaar effectief en van welke
kan effect worden verwacht? Welke maatregelen gaat u zo snel mogelijk
implementeren?
Antwoord 8
De kern van ons beleid bestaat uit diverse peilers en is verwoord in de nota
Overgewicht5. Zoals ik u bij het antwoord op vraag 4 heb aangegeven, richt ik
mij meer op verscherping en verbinding van bestaand beleid dan op het
inzetten en ontwikkelen van nieuw beleid. Er is veel en goed bruikbaar
materiaal. Aandacht voor opschaling en implementatie van goede, erkende
interventies vind ik dan ook efficiënt. Versterking van de lokale integrale
aanpak op overgewicht zorgt voor slagkracht. Verbinding van informatie,
partijen, professionals en kennis zorgt voor transparantie en doelmatigheid.
Voorbeelden van verbinding en verscherping zijn ook in mijn brief van
9 november 2009 verwoord.6
Vraag 9
Ziet u aanleiding uw reactie op de motie Arib7, in uw brief van 9 maart 20108
te herzien en op korte termijn daadkrachtiger op te treden, nu blijkt dat het
aantal jongeren met overgewicht schrikbarend stijgt?
Antwoord 9
In mijn antwoord op vraag 6 en 7 geef ik u aan dat we de industrie de kans
willen geven hun initiatieven verder te ontplooien. Door dit via monitoring te
volgen, krijgen we een beeld van de omvang en inhoud van voedingsreclame
bij kinderen tot 12 jaar. Hieruit zal moeten blijken of de initiatieven effect
hebben. Met de uitkomsten van de monitoring als basis, kunnen we medio
2011 onze richting nader bepalen.
Vraag 10
Denkt u dat de wens van de voorzitter van het Convenant dat Nederland over
vijf jaar «de gezondste jeugd van Europa» heeft werkelijkheid zal worden? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, hoe gaat u daarvoor zorgen?
Antwoord 10
Daar kan ik helaas nog geen uitspraken over doen. De inzet van vele
relevante partijen is hier in ieder geval op gericht. Wij zijn één van de partijen
van het Convenant Gezond Gewicht en zetten ons als rijksoverheid met grote
betrokkenheid in. De toekomst zal uitwijzen of de ambitie wordt waar
gemaakt.

5
6
7
8

TK 2009 31 899-14 Nota Overgewicht.
TK 2009–2010 31899–14 Uitvoeren aangenomen moties inzake nota Overgewicht.
Kamerstuk 31 899, nr. 3.
Kamerstuk 31 899, nr. 17.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

4