Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

23 645

Openbaar vervoer

Nr. 803

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 6 juni 2023
Vanaf vandaag kun je in heel Nederland met je bankkaart, credit card of
mobiel betalen in het OV. Dit is een belangrijke mijlpaal voor het nieuwe
OV-betaalsysteem OVpay. Nederland was al uniek in de wereld vanwege
de mogelijkheid om met de OV-chipkaart in het hele land van al het OV
gebruik te maken. Nu is daar betalen met de betaalpas (bankkaart, credit
card of mobiel) bijgekomen. Dit is goed nieuws voor de reizigers die nu
makkelijker van het OV gebruik kunnen maken.
In 2015 is in het Nationaal Openbaar Vervoer Beraad (NOVB) de visie op
het OV-betalen vastgesteld1. Dat was het startsein voor een nationaal
gecoördineerde aanpak van alle nieuwe landelijke ontwikkelingen op
gebied van OV-betalen vanuit één landelijk werkprogramma, waarbij alle
stakeholders zijn aangehaakt. De introductie van OVpay is na de strippenkaart (1980) en de huidige OV-chipkaart (2007) de volgende ontwikkeling
in OV-betalen. We zetten de stap van een gesloten betaalsysteem (van,
voor en door het OV) naar een open betaalsysteem met een internationale
standaard (EMVc) en van een systeem waarbij het geld op een kaart staat,
naar een systeem waarbij de financiële transactie veilig achteraf wordt
verwerkt. Dat biedt mogelijkheden voor meer reisgemak, waarbij vooraf
saldo laden niet meer nodig is. Op 10 maart 2021 is in- en uitchecken met
de betaalpas in Lelystad van start gegaan. Met de introductie op de tram
en bus bij de RET in Rotterdam op 6 juni 2023 is de landelijke dekking
volledig gerealiseerd. In- en uitchecken met je betaalpas kan nu als je met
het OV reist in de tweede klas, zonder korting of abonnement.
Voor de overstap naar OVpay zijn meerdere aanleidingen. Allereerst
hebben de klanten meer wensen. Dat is ook niet verwonderlijk. In 2007
waren er nog geen smartphones, was er nog geen contactloos betalen en
internet bood toen veel minder mogelijkheden. Daarbij is de bestaande
chiptechniek van de huidige OV-chipkaart aan vervanging toe.
1

kst-23645-803
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Kamerstuk 23 645, nr. 605.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 645, nr. 803

1

De introductie van OVpay dient een aantal doelen. Gemak voor de reiziger
staat daarbij voorop. Het gebruik van het OV moet zo eenvoudig en
makkelijk mogelijk zijn. Zo kan de reiziger straks achteraf betalen, terwijl
vervoerders nieuwe producten en services kunnen ontwikkelen. Meer
reisgemak betekent een aantrekkelijker OV en daarmee hopelijk een groei
aan inkomsten, wat bijdraagt aan het in stand houden van het OV aanbod.
Een ander doel is het verminderen van de kosten van de infrastructuur
voor betalen in het OV.
Gebruiksgemak en betrouwbaarheid van het OV-betaalsysteem zijn
randvoorwaardelijk. Daarom wordt voor OVpay niet alleen de techniek,
maar ook de reizigerservaring beproefd. Dat gebeurt ook voor reizigers
met een beperking. Uitgangspunt is dat OVpay zo gebruiksvriendelijk
wordt dat het systeem voor iedereen soepel en simpel werkt.
Voor de landelijke invoering van OVpay waren grootschalige aanpassingen nodig bij alle OV-bedrijven, Translink en de banken. Zo moesten
ruim 60.000 kaartlezers en poorten door de OV-sector worden vervangen
of aangepast aan de nieuwe techniek. Ook de banken moesten aanpassingen doen in hun systemen.
Met de overgang naar een internationale betaalstandaard (EMVc)
beschikken we over een veilige en toekomstvaste infrastructuur die ook
wereldwijd door de banken wordt gebruikt. In- en uitchecken met de
betaalpas of creditcard biedt geen andere risico’s dan bij het dagelijkse
gebruik van het contactloos betalen in bijvoorbeeld de winkel. Bovendien
hebben de reizigers keuzevrijheid: ze kunnen een bankkaart, creditcard of
hun mobiele telefoon gebruiken, maar als ze liever een OV-pas gebruiken
dan kan dat ook.
Vervolg
Dit jaar wordt beproeft of leeftijdskorting en een bepaald assortiment aan
abonnementen aan de betaalpas gekoppeld kunnen gaan worden. In zijn
algemeenheid zal begonnen worden met de eenvoudigste abonnementen
(bv kortingsproducten die bij 1 vervoerder geldig zijn) en daarna de
abonnementen die oplopen in complexiteit. Die komen later aan bod.
De opvolger van de OV-chipkaart, de OV-pas, wordt naar verwachting
volgend jaar gefaseerd ingevoerd. De OV-pas komt beschikbaar als
fysieke- en digitale kaart en kan in digitale vorm in een wallet op de
mobiele telefoon. De OV-pas kan ook worden gebruikt voor abonnementen en anoniem reizen.
Pas als het nieuwe systeem zich bewezen heeft in klantgemak en
betrouwbaarheid kan de techniek achter de huidige OV-chipkaart worden
stopgezet. Dit zal goed gecommuniceerd en gefaciliteerd worden zodat de
reizigers die dan nog op de OV-chipkaart reizen eenvoudig kunnen
overstappen naar de nieuwe betaalwijzen. Op 6 juni 2023 start de
landelijke communicatiecampagne. De huidige OV chipkaart kan naar
verwachting in ieder geval tot 2025 worden gebruikt.
Ik wil alle OV-bedrijven bedanken voor hun inzet, in het bijzonder de
mensen van het programma OV-betalen en medewerkers van
vervoerders, Translink, banken, overheden, consumentenorganisaties,
leveranciers en alle overige organisaties die bijgedragen hebben aan het
behalen van deze mijlpaal.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
V.L.W.A. Heijnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 23 645, nr. 803

2