> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag

De Voorzitter van de Eerste Kamer
der Staten-Generaal
Binnenhof 22
2513 AA DEN HAAG

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie
Directie Ondernemerschap
Bezoekadres
Bezuidenhoutseweg 73
2594 AC Den Haag
Postadres
Postbus 20401
2500 EK Den Haag
Overheidsidentificatienr
00000001003214369000
T 070 379 8911 (algemeen)
F 070 378 6100 (algemeen)
www.rijksoverheid.nl/ezk

Datum
Betreft

5 juli 2018
Beantwoording vragen inzake implicaties ophouden NLII en voortgang
Invest-NL

Ons kenmerk
DGBI-O / 18152247
Uw kenmerk
163148.01u

Geachte Voorzitter,
Hierbij bied ik u, mede namens de minister van Financiën en de minister voor
Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking, de antwoorden aan op de
vragen inzake implicaties ophouden NLII en voortgang Invest-NL van
15 juni 2018 (kenmerk 163148.01u). Een afschrift van deze brief wordt aan de
Tweede Kamer gezonden.
De leden van de vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat/ Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit (EZK/ LNV) hebben kennisgenomen van mijn brief die
ik, mede namens de ministers van Financiën en voor Buitenlandse Handel en
Ontwikkelingssamenwerking, naar uw Kamer heb gestuurd op 30 mei 20181. De
leden van de fracties van D66 en SP hebben hierover een aantal vragen gesteld.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie verwijzen naar mijn brief van 30 mei jl. waarin ik
schrijf dat NLII geen beschikking had over eigen investeringskapitaal. De leden
van de D66-fractie vragen of dit betekent dat in mijn ogen een gebrek aan aanbod
(kapitaal) een belangrijke reden is dat NLII geen mogelijkheden had om haar
activiteiten voort te zetten, en hoe dit zich verhoudt tot de verklaring van NLII
zelf, namelijk dat de vraag tekortschoot en er ook geen additionele vraag voorzien
is?
In mijn brief over ‘Implicaties ophouden NLII en voortgang Invest-NL’ van 30 mei
jl. geef ik verschillende oorzaken voor het ophouden van de NLII. Ten aanzien van
het aanbod zijn er inderdaad economisch en maatschappelijk relevante
investeringsprojecten en bedrijven die vanwege verschillende marktfalens
onvoldoende financiering in de markt kunnen aantrekken. Invest-NL kan dit
wegnemen door risicodragend en langetermijnvermogen te bieden aan de meer
risicovolle proposities die de markt niet alleen aankan.
Daarnaast onderschrijf ik in mijn brief van 30 mei jl. de verklaring van NLII dat er
ook aan de vraagzijde knelpunten zijn, waardoor NLII onvoldoende mogelijkheden
zag om de activiteiten gericht op de institutionele beleggers te continueren. Het

1

Kamerstuk 28165, K.
Pagina 1 van 6

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie
Directie Ondernemerschap

Ons kenmerk
DGBI-O / 18152247

gaat daarbij onder meer om projecten die momenteel, in het verbeterde
economische klimaat, weer financierbaar zijn voor de institutionele beleggers,
zonder dat tussenkomst van NLII nodig is, en dat sommige projecten, ook na
bundeling, te klein blijven voor institutionele financiering. Zoals de brief van
30 mei jl. aangeeft, heeft Invest-NL een bredere doelstelling dan NLII, omdat het
zich ook richt op investeringen met een hoger risicoprofiel of langere looptijd dan
NLII had voor de institutionele beleggers. De doelgroep zowel wat betreft de
vraag naar als het aanbod van financiering is daarmee breder dan bij de NLII.
De leden van de D66-fractie geven aan dat ik verder stel dat de institutionele
beleggers ook liquide, relatief veilige investeringen zoeken, en vragen of die
volgens mij onvoldoende voorhanden zijn?
Er is in de markt een ruim aanbod van liquide, relatief veilige investeringen voor
institutionele beleggers, maar zoals de NLII ook in haar verklaring aangeeft, is zij
niet nodig om daarin te bemiddelen. Invest-NL wordt juist opgericht om ook de
meer risicovolle en minder liquide investeringen die maatschappelijke en
economische meerwaarde hebben tot stand te brengen.
De leden van de D66-fractie vragen mij naar projecten die wél gefinancierd
zouden zijn (maar nu niet tot stand zijn gekomen) als Invest-NL drie jaar geleden
was opgericht. Ook vragen zij u om voorbeelden van projecten die door de
oprichting van Invest-NL wel tot stand kunnen komen, en zonder Invest-NL niet.
Met Invest-NL komt er een nu nog ontbrekende partij die veelbelovende projecten
en bedrijven verder kan ontwikkelen zodat de markt ze oppakt. Het zal private
investeringen met een maatschappelijke impact stimuleren waardoor
ontwikkelingen sneller en breder tot stand komen. Het betreft dus veelal nieuwe
en risicovolle projecten en bedrijven, met een langer ontwikkeltraject en onzekere
uitkomst. Het is daarom niet vooraf aan te geven welke projecten wel en niet
gefinancierd zouden zijn als Invest-NL eerder was opgericht.
Invest-NL richt zich op de grote investeringsopgaven in zowel maatschappelijk
noodzakelijke transities (zoals energie, verduurzaming, mobiliteit en zorg) als in
de groei en innovatiemogelijkheden van het bedrijfsleven. Voorbeelden van
projecten die dankzij Invest-NL tot stand kunnen komen zijn te vinden in de
duurzame winning en inzet van energie, zoals het winnen van warmte op een
diepte van honderden meters uit de bodem (geothermie), en de inzet van
restwarmte uit de energie-intensieve industrie via warmtenetten naar andere
bedrijven en huishoudens. De ideeën en technologieën zijn er, ze dienen echter
vertaald te worden naar praktische toepassingen en een grotere schaal. Invest-NL
heeft de ontwikkelcapaciteit en aanvullende risico- en lange termijn financiering
om dit te ondersteunen. Ook startende en groeiende bedrijven die werken aan
opschaling en vermarkting van een kansrijke technologie, zoals photonica
(energiezuinige chips) en productie van verpakkingsmaterialen op basis van
afbreekbare grondstoffen (bio-plastics), kunnen tegen financieringsknelpunten

Pagina 2 van 6

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie
Directie Ondernemerschap

Ons kenmerk
DGBI-O / 18152247

aanlopen om verder te groeien. Invest-NL kan ondersteunen in de business
development en waar nodig en mogelijk het risicokapitaal aanvullen.
De leden van de D66-fractie geven aan dat het jaarbudget van Invest-NL (voor de
organisatie) 19 miljoen euro is. Deze leden vragen naar een onderbouwing
hiervan, met name naar de personeelskosten. NLII had ongeveer tien
personeelsleden in dienst. De leden vragen welke personeelsomvang ik verwacht
voor Invest-NL.
Bij de 1e suppletoire begroting 2017 van Economische Zaken zijn jaarlijkse
middelen beschikbaar gesteld voor de projectontwikkelingsactiviteiten van InvestNL van 19 miljoen euro, waarvan 9 miljoen euro voor de internationale
projectontwikkeling. Dit betreft dus alleen ondersteuning voor de
ontwikkelactiviteiten van Invest-NL die zichzelf niet terugverdienen. Daarmee
wordt kennis en kunde geboden om projecten die nu onvoldoende van de grond
komen op het terrein van de transitie-opgaven, zoals in de energie(besparing) en
verduurzaming, vlot te trekken. Zo kan onder andere als regisseur worden
opgetreden om met de markt financieringsbronnen bij elkaar te brengen en
kleinere projecten te bundelen en te standaardiseren. Ook kan de business
development van startende en doorgroeiende innovatieve bedrijven ondersteund
worden. In beide gevallen gaat het om het financierbaar maken van bedrijven of
projecten met zo veel mogelijk private inleg.
Daarnaast zal Invest-NL eigen investeringsactiviteiten ontplooien op het gebied
van risicodragende en langlopende financieringen die de markt onvoldoende alleen
kan dragen. De personeelsinzet hiervan wordt niet vergoed uit de
ontwikkelsubsidie, maar verdient zichzelf terug uit de vergoedingen die Invest-NL
vraagt voor investeringen.
De organisatie wordt momenteel opgebouwd, waardoor het nog niet duidelijk is
welke personeelsomvang deze op den duur krijgt. Ik schat dat ongeveer 200 fte
gaan werken voor Invest-NL en het samenwerkingsverband met FMO. Deze
schatting is inclusief de huidige uitvoering internationale
financieringsinstrumenten bij de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland,
nationale projectontwikkeling bij het Nederlands Investerings Agentschap, en
internationale projectontwikkeling bij FMO NL-business.
Ten slotte vragen de leden van de D66-fractie of het klopt dat de Europese
Commissie komt met InvestEU, dat hetzelfde doel zou nastreven als Invest-NL. Zo
ja, wat is in het licht daarvan de bestaansgrond voor een nationaal fonds?
Op 6 juni jl. heeft de Europese Commissie inderdaad een voorstel uitgebracht voor
de inrichting van het Invest EU programma2. Het parlement wordt binnenkort
middels een BNC-fiche geïnformeerd over de inhoud hiervan en het Nederlands
standpunt daarop.

2

Nr. Commissiedocument: 2018/0229
Pagina 3 van 6

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie
Directie Ondernemerschap

Ons kenmerk
DGBI-O / 18152247

Wat betreft de bestaansgrond van nationale instellingen en fondsen heeft de
Europese Commissie in haar eerdere mededeling3 over de rol van nationale
stimuleringsbanken aangegeven dat een effectieve betrokkenheid van nationale
stimuleringsbanken en -instituten (NPI's) zoals Invest-NL noodzakelijk is om de
effecten van het Europese Investeringsplan te versterken en effectief gebruik te
maken van de beschikbare Europese investeringsmiddelen en -fondsen. De
vormgeving van Invest-NL, als zelfstandige deelneming van het Rijk met eigen
investeringsmiddelen, maakt het dan ook mogelijk meer en effectief gebruik te
maken van Europese financieringsinstrumenten, waaronder het huidige EFSI.
Invest-NL biedt daarin ook toegevoegde waarde, omdat het nadruk zal leggen op
het risicodragend en lange termijn vermogen waaraan bij Nederlandse projecten
en bedrijven behoefte is.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de fractie van de SP geven aan in dit stadium enkele aanvullende
vragen te hebben over het verloop van het wetgevingstraject. Inhoudelijke vragen
over de ontwerp-machtigingswet en de ontwerp-statuten komen in een later
stadium aan de orde.
De leden geven aan dat de commissie EZK/LNV eerder heeft aangegeven beducht
te zijn voor de situatie dat de regering ten laste van de beoogde kapitaalstorting
van 2,5 miljard ten behoeve van Invest-NL stappen zet voordat het parlement
zich heeft uitgesproken over oprichting en vormgeving van Invest-NL. Mijn
voorganger heeft in antwoord daarop in zijn brief van 30 juni 2017 aan de Tweede
Kamer4 aangegeven: "Het kabinet zal geen onomkeerbare stappen zetten zonder
uw kamer te betrekken". Deze toezegging geeft voor de leden van de SP-fractie
aanleiding tot twee vragen.
De eerste vraag heeft betrekking op de aankondigingen van mijn voorganger en
mij dat het kabinet in voorkomende gevallen overweegt om in afwachting van de
statutaire oprichting van Invest- NL zelf te investeren via de rijksbegroting, en
deze (langlopende) investeringen na oprichting over te brengen naar de balans
van Invest-NL5. De leden vragen of ze mijn brief juist lezen als ze concluderen dat
dergelijke investeringen de facto wel degelijk onomkeerbaar zijn? De brief geeft
verder aan dat de Kamers over elk van deze investeringsvoorstellen zullen worden
geïnformeerd. De leden vragen mij toe te zeggen dat de Kamers zullen worden
geraadpleegd alvorens zulke investeringsvoornemens worden geëffectueerd.
Zoals de brief van 30 mei jl. aangeeft is het mogelijk dat uit de huidige
ontwikkelactiviteiten projecten of investeringskansen komen met een zeer urgente
financieringsbehoefte die niet zelfstandig door de markt ingevuld kan worden, en
die past in de doelstellingen en criteria van Invest-NL. In dat geval zal door het
kabinet worden overwogen om zelf te investeren via de rijksbegroting,
vooruitlopend op de statutaire oprichting van Invest-NL. Daarbij wordt gewerkt

3

Mededeling van de Europese Commissie over ‘The role of National Promotional Banks (NPBs) in supporting the
Investment Plan for Europe’, 26 november 2014.
4
Kamerstuk 28165, nr. 269
5
Kamerstuk 28165, K
Pagina 4 van 6

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie
Directie Ondernemerschap

Ons kenmerk
DGBI-O / 18152247

binnen de vereisten van de Comptabiliteitswet en binnen de bestaande kaders.
Dat betekent dat het vrijmaken van middelen ten behoeve van investeringen via
indiening van (suppletoire) begrotingen aan u wordt voorgelegd, daarmee wordt
volledig invulling gegeven aan het budgetrecht van het parlement.
Ten tweede lezen de leden van de SP-fractie in de brief dat momenteel de werving
van een directeur voor het Nederlands Investerings Agentschap plaatsvindt, en
dat de aan te trekken directeur “tevens de beoogd CEO van Invest-NL zal zijn”.
Deze leden vernemen graag nog of hier niet sprake is van een onomkeerbare stap
die gezet wordt voordat het parlement zich inhoudelijk heeft kunnen uitspreken
over opzet, doelstelling en governance van Invest-NL? Ook zien zij graag
toegelicht hoe deze aankondiging zich verhoudt tot de inhoud van de ConceptStatuten voor Invest-NL, waarin [hetgeen ook gebruikelijk is] wordt bepaald dat
de Raad van Commissarissen de voorzitter van de Raad van Bestuur benoemt6?
Zoals de brief van 30 mei jl. aangeeft wordt ten behoeve van het voorbereiden en
opbouwen van de Invest-NL-organisatie bij de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO.nl) een tijdelijk onderdeel ingericht, dat zal werken aan de
verdere oprichting totdat Invest-NL als privaatrechtelijke organisatie start, en
wordt hiervoor een directeur benoemd die tevens de beoogd CEO van Invest-NL
zal zijn. Zoals de brief over ‘Aanstelling directeur Invest-NL in opbouw’ van 29 juni
jl.7 aangeeft krijgt deze directeur een arbeidsverhouding die in de opbouwfase
wordt vormgegeven door middel van een bijzondere tijdelijke ambtelijke
aanstelling, en zal de aanstelling beëindigd worden zodra de vennootschap is
opgericht, of maximaal zes maanden nadat duidelijk is geworden dat het
wetsvoorstel ”Machtigingswet Invest-NL” niet tot wet verheven zal worden. Deze
aanstelling door de minister van Financiën hangt samen met het feit dat deze het
aandeelhouderschap van de Staat in Invest-NL zal uitoefenen conform het
centrale model voor staatsdeelnemingen, zoals u gemeld in de brief over
‘Vormgeving Invest-NL’8 van 15 februari jl. Zwaarwegende besluiten, zoals de
benoeming van bestuurders, zal de minister van Financiën in overeenstemming
met de ministers van Economische Zaken en Klimaat en voor Buitenlandse Handel
en Ontwikkelingssamenwerking nemen.
Daadwerkelijke benoeming als bestuurder kan pas plaatsvinden als Invest-NL
statutair is opgericht. Er vinden dus ook wat de benoeming van de CEO betreft
geen onomkeerbare stappen plaats voordat het parlement met het wetsvoorstel
heeft ingestemd. Voor dit wetsvoorstel is de minister van Economische Zaken en
Klimaat primair verantwoordelijk, hetgeen in lijn is met het kabinetsbeleid, zoals
verwoord in de Nota deelnemingenbeleid, om de rollen van aandeelhouder en
beleidsmaker te scheiden.
In de conceptstatuten is aangegeven dat als moet worden overgegaan tot
benoeming van een bestuurder, de raad van commissarissen een bindende

6

Artikel 14.1 van de Voorgestelde statuten voor de oprichting van Invest-NL N.V. conform het voorstel van de
wet van [PM], houdende machtiging tot oprichting van de Nederlandse Financierings- en ontwikkelingsinstelling
Invest-NL, concept 8 februari 2018
7
Kamerstuk 2018Z12951
8
Kamerstuk 28.165 J
Pagina 5 van 6

Directoraat-generaal
Bedrijfsleven & Innovatie
Directie Ondernemerschap

Ons kenmerk
DGBI-O / 18152247

voordracht opmaakt. Bestuurders worden benoemd door de algemene
vergadering van aandeelhouders, zijnde de Staat, die ook bevoegd is het
bindende karakter aan de voordracht te ontnemen. Dit volgt mede uit het verlicht
structuurregime zoals neergelegd in het Burgerlijk Wetboek9. In afwijking van de
benoemingsregels vastgelegd in de statuten geschiedt de benoeming van
bestuurders voor de eerste maal bij de akte van oprichting conform het Burgerlijk
Wetboek10.
Voorts hebben de leden van de SP-fractie kennisgenomen van de reacties op de
inmiddels afgesloten internet-consultatie. Deze consultatie heeft enkele
interessante e bijdragen opgeleverd, onder meer betrekking hebbend op de focus
en scope voor Invest-NL, de wettelijke inkadering (Awb), de aan projecten te
stellen eisen van maatschappelijk verantwoord ondernemen, en op het ontbreken
van een goede en transparante klachtenprocedure. De leden vragen op welke
wijze ik deze reacties zal betrekken bij de verdere voorbereiding van het
wetgevingstraject? Geven de reacties mij aanleiding om wetsontwerp en conceptstatuten op onderdelen te heroverwegen alvorens de volgende stap in het
wetgevingsproces te zetten? Zo ja, kan ik aangeven in welke zin de resultaten van
de consultatie aanleiding geven tot heroverweging? Zo niet, kan ik dan
uiteenzetten waarom niet?
De publieke internetconsultatie die dit voorjaar heeft plaatsgevonden over het
wetsvoorstel Invest-NL heeft inderdaad veel interessante en bruikbare reacties
opgeleverd. Zoals te doen gebruikelijk bij internetconsultaties benut het kabinet
deze reacties om het wetsvoorstel waar nodig en mogelijk te verbeteren en te
verduidelijken voordat het verdere wetstraject wordt ingezet. In de memorie van
toelichting wordt nader ingegaan op de reacties die tijdens de internetconsultatie
zijn ingediend en wat met de reacties gedaan is. Daarnaast zal een verslag van de
internetconsultatie gepubliceerd worden op www.internetconsultatie.nl. Het
wetsvoorstel wordt openbaar bij indiening van het wetsvoorstel bij de Tweede
Kamer.

Eric Wiebes
Minister van Economische Zaken en Klimaat

9

artikel 155a van boek 2
artikel 132 van boek 2

10

Pagina 6 van 6