Bijlage 2: Publieke consultatie EC Bodemgezondheid – de bodems in de EU beschermen,
duurzaam beheren en herstellen, 01.08.2022
Integrale IenW reactie: 03.10.2022
Leeswijzer bij onderstaande Nederlandse inbreng: Omdat een keuze veelal zonder
(mogelijkheid van) onderbouwing weinig zegt, is ervoor gekozen om geen keuze te maken in de
vorm van een kruisje. Dit betekent niet dat Nederland zaken niet van belang vindt, maar dat
antwoorden vaak genuanceerder zijn dan een simpel eens of oneens. Wel is ervoor gekozen om
een uitgebreidere algemene toelichting te geven om zo de Nederlandse positie in een vroegtijdig
stadium beter voor het voetlicht te brengen en richting te geven aan de wijze waarop Nederland
een en ander graag geregeld ziet in het richtlijnvoorstel bodemgezondheid.
Deel I
Vraag 1
Geef aan hoe belangrijk het voor u is om de volgende kwesties op EU-niveau aan te pakken:
Erg
belangrijk

Belangrijk

Beperkt
belangrijk

Niet
belangrijk

Geen
mening

Bescherming van
bodemgezondheid
Duurzaam
bodemgebruik
Bodemherstel,
inclusief sanering
verontreinigde
terreinen
Toelichting:

Vraag 2
Geef een rangorde van het belang van de volgende aanjagers van bodemdegradatie:
Erg
belangrijk

Belangrijk

Klimaatverandering,
droogte, extreme
weersomstandigheden
Niet-duurzaam
bodembeheer en
intensivering van
land- en
bosbouwpraktijken
(bijv. monoteelt en
intensieve
veehouderij)
Industriële
activiteiten, nietduurzaam afvalbeheer
en energieproductie
Niet duurzaam
waterbeheer,
hergebruik en irrigatie
Overexploitatie en
consumptie van
natuurlijke
hulpbronnen
1

Beperkt
belangrijk

Niet
belangrijk

Geen
mening

Bodemafdekking en
ruimtebeslag voor
infrastructuur en
bouw (bijv.
gebouwen, wegen en
spoorwegen,
parkeerplaatsen,
luchthavens)
Andere veranderingen
in landgebruik zoals
omzetting van
natuurlijke
graslanden en bossen
in bouwland
Anderen/overigen (toelichting in 10-100 karakters)
Omdat een keuze veelal zonder (mogelijkheid van) onderbouwing weinig zegt, is ervoor gekozen
om geen keuze te maken in de vorm van een kruisje. Dit betekent niet dat Nederland zaken niet
van belang vindt, maar dat antwoorden vaak genuanceerder zijn dan een simpel eens of oneens.
Wel is ervoor gekozen om een uitgebreidere algemene toelichting te geven om zo de Nederlandse
positie in een vroegtijdig stadium beter voor het voetlicht te brengen en richting te geven aan de
wijze waarop Nederland een en ander graag geregeld ziet in het richtlijnvoorstel
bodemgezondheid.
Het Nederlandse bodemkwaliteitsbeheer van de toekomst is gericht op vitale
bodems zodat aan de verschillende maatschappelijke opgaven invulling kan worden
gegeven. Een vitale bodem, is een bodem met hierin aanwezig de van nature
aanwezige biologische, chemische en fysische eigenschappen. Naast de aanpak van
bodemverontreiniging worden ook de effecten van afdekking, vermesting (o.a.
stikstof), verdroging, verlies van organische stof, biodiversiteit, etc. in het
bodemkwaliteitsbeheer meegenomen. Dat betekent dat het begrip bodemkwaliteit
voortaan breed en integraal invulling krijgt.
In het nationale klimaatakkoord is afgesproken dat de landbouw- en de
landgebruiksector bovenop bestaand beleid de klimaatprestatie met 1,5 megaton
CO2-equivalenten verbetert in 2030 ten opzichte van het emissie pad bij
ongewijzigd beleid in 2016. Realisatie van dit doel is uitgewerkt in de Nationale
Bossenstrategie, het duurzaamheidskader biogrondstoffen, het Nationaal
Programma Landbouwbodems en het Veenweideprogramma. Nederland kijkt
hiermee in haar beleid naar zaken als : het duurzaam beheren van
bosseninstandhouding en/of vergroting van organische stofgehalte in bodems en
verhoging van grondwaterstanden in veenweidegebieden. Verspreiding van zeer
zorgwekkende stoffen vanuit de lucht naar bodem is een industriële emissie waar
de EC rekening mee dient te houden als aanjager van degradatie.
Vraag 3
Worden naar uw mening de oorzaken van bodemdegradatie op EU-niveau voldoende aangepakt:
0 Voldoende
0 Onvoldoende
0 Helemaal niet
0 Ik weet het niet/geen mening
Worden naar uw mening de oorzaken van bodem- en bodemdegradatie voldoende aangepakt op
nationaal niveau:
0 Voldoende
0 Onvoldoende
0 Helemaal niet
0 Ik weet het niet/geen mening
Vraag 4
Hoewel bodems vaak worden geassocieerd met agrarisch bodemgebruik, maken ze deel uit van elk
terrestrisch ecosysteem en is hun gezondheid cruciaal voor het milieu en de levering van veel
2

ecosysteemdiensten.
Welke soorten bodemgebruik moeten door het initiatief worden aangepakt:
Helemaal
mee eens

Deels eens

Deels
oneens

Helemaal
mee
oneens

Geen
mening

Alle soorten
bodemgebruik
moeten worden
aangepakt
Landbouwgronden
Kunstmatige en
bebouwde
gebieden
Industriegronden
Bosgronden
Wetlands
Anderen/overigen (toelichting in 10-100 karakters)
Nederland steunt onder dit initiatief de aanpak van gedegradeerde bodems, waar winst valt te
behalen en waar niet door andere beleidsinitiatieven al in wordt voorzien. Zo past de realisatie van
nieuw bos en nieuwe wetlands, evenals bodems in overgangsgebieden tussen functies, stedelijk
groen en openbare ruimte goed in het initiatief en verdient stimulering.
Belangrijk is de stimulering van de herontwikkeling van afgedekte en/of verontreinigde bodems.
De transitie van verharde parkeerterreinen naar half-verhardingen met groene bermen is
eenvoudig uit te voeren, maar moet wel gestimuleerd worden door bewustwording. De sanering
van voormalige bedrijventerreinen betekent dat deze minder waardevolle bodems bebouwd
kunnen worden ten gunste van minder bebouwing op waardevolle bodems buiten de stadsgrenzen.
Gerealiseerd moet worden dat de kosten per m2 veel hoger zijn, waardoor dit een belemmering
kan vormen om hiertoe daadwerkelijk over te gaan.
Het toepassen van functiecombinaties en duurzame landbouwpraktijken dragen bij aan
natuurdoeleinden en klimaatmitigatie- en adaptatie, door bijvoorbeeld opslag van CO2.
Vraag 5
Volgens de EU-bodemstrategie zijn bodems gezond als ze in goede chemische, biologische en
fysische conditie zijn en dus in staat zijn om continu zoveel mogelijk ecosysteemdiensten te
leveren.
Wat is uw oordeel over dat de toekomstige EU-bodemgezondheidswet de lidstaten wettelijke
verplichtingen oplegt om tegen 2050 een gezonde bodem tot stand te brengen:
0 Helemaal mee eens
0 Deels mee eens
0 Deels mee oneens
0 Helemaal mee oneens
0 Geen mening/niet van toepassing
Vraag 6
De gezondheid van de bodem hangt af van het beheer en de veranderingen in landgebruik.
Een duurzaam gebruik vereist zorg en inspanning en de overgang van niet-duurzaam naar
duurzaam gebruik kan moeilijk zijn. Ondanks de huidige inspanningen om een duurzaam
bodemgebruik te bevorderen, worden stedelijke, industriële, bos- en landbouwgronden nog steeds
aangetast.
Bent u het ermee eens dat de lidstaten wettelijk verplicht zouden moeten zijn om eisen te stellen
aan het duurzame gebruik van de bodem, zodat het vermogen ervan om voedsel te produceren,
water te filtreren, biodiversiteit op te vangen en te ondersteunen, koolstof op te slaan enz. niet
wordt belemmerd:
0 Helemaal mee eens
0 Deels mee eens
0 Deels mee oneens
3

0 Helemaal mee oneens
0 Geen mening/niet van toepassing
Vraag 7
Metingen en monitoring van bodemgezondheid en bedreigingen zijn onvolledig. Verbeterde
bodemmonitoring in heel Europa is nodig om vroegtijdige waarschuwingen te ontwikkelen voor
overschrijdingen van kritische drempels en om duurzaam bodembeheer te sturen.
Bent u het ermee eens dat de lidstaten wettelijke verplichtingen moeten worden opgelegd om de
bodemgezondheid op hun nationale grondgebied te controleren en daarover te rapporteren:
0 Helemaal mee eens
0 Deels mee eens
0 Deels mee oneens
0 Helemaal mee oneens
0 Geen mening/niet van toepassing
Vraag 8
In de EU zijn naar schatting 2,8 miljoen locaties mogelijk verontreinigd door vervuilende
activiteiten. De EU beschikt al over enkele juridische instrumenten, zoals: de richtlijn industriële
emissies en de richtlijn milieuaansprakelijkheid met bepalingen over bodemonderzoek en sanering, maar hun toepassingsgebied is eerder gericht op preventie, beperkt in de tijd en gericht
op specifieke risicoactiviteiten.
Bent u het ermee eens dat de lidstaten wettelijke verplichtingen zouden moeten worden opgelegd
om verontreinigde locaties te identificeren die een aanzienlijk risico vormen voor de menselijke
gezondheid en het milieu:
0 Helemaal mee eens
0 Deels mee eens
0 Deels mee oneens
0 Helemaal mee oneens
0 Geen mening/niet van toepassing
Bent u het ermee eens dat de lidstaten wettelijke verplichtingen moeten worden opgelegd om die
verontreinigde locaties te saneren:
0 Helemaal mee eens
0 Deels mee eens
0 Deels mee oneens
0 Helemaal mee oneens
0 Geen mening/niet van toepassing
Vraag 9
De informatie en milieugegevens uit een register van verontreinigde locaties zouden openbaar
beschikbaar moeten zijn:
0 Helemaal mee eens
0 Deels mee eens
0 Deels mee oneens
0 Helemaal mee oneens
0 Geen mening/niet van toepassing
Vraag 10
Ruimtebeslag is door het Europees Milieuagentschap gedefinieerd als: het verlies van landbouw-,
bos- en ander half natuurlijk en natuurlijk land aan stedelijke en andere kunstmatige
landontwikkeling. De EU heeft als doel om in 2050 een toestand van geen netto ruimtebeslag te
bereiken. Het netto ruimtebeslag is het verschil tussen ruimtebeslag en landhergebruik.

4

Bent u het ermee eens dat het wetgevingsvoorstel verplichtingen moet bevatten voor de lidstaten
om toezicht te houden op en verslag uit te brengen over de voortgang in de richting van de EUdoelstelling van "geen netto ruimtebeslag" tegen 2050:
0 Helemaal mee eens
0 Deels mee eens
0 Deels mee oneens
0 Helemaal mee oneens
0 Geen mening/niet van toepassing
Vraag 11
Bodemgezondheid is zeer relevant voor burgers, boeren, bosbouwers en grondeigenaren in het
algemeen, maar ook voor investeerders, overheden en bedrijven. Om een groter bewustzijn van
de toestand van de bodem te creëren, hebben sommige lidstaten certificaten van
bodemgezondheid ontwikkeld. In sommige gevallen moeten deze tijdens landtransacties worden
verstrekt om de koper adequaat te informeren over de bodemtoestand, vergelijkbaar met een
energieprestatiecertificaat dat informatie geeft over de energie-efficiëntie van een huis bij
verkoop.
Bent u het ermee eens dat de lidstaten wettelijke verplichtingen moeten worden opgelegd om een
mechanisme in te stellen om de koper te informeren over de gezondheid van de bodem wanneer
grond wordt verkocht:
0 Helemaal mee eens
0 Deels mee eens
0 Deels mee oneens
0 Helemaal mee oneens
0 Geen mening/niet van toepassing
Vraag 12
Wanneer er een nieuw gebouw of infrastructuur wordt gebouwd en daarvoor gronden worden
afgegraven, zijn deze afgegraven gronden in veel gevallen schoon en vruchtbaar en kunnen ze op
dezelfde of een andere geschikte locatie worden hergebruikt. In 2018 werd meer dan 530 miljoen
ton uitgegraven grond in de EU gegenereerd en als afval gerapporteerd. Om de veilige recycling
van gezonde bodems te verbeteren, zijn verschillende maatregelen denkbaar. Om verontreinigde
grond gescheiden te houden van schone grond, moeten deze stromen in de hele waardeketen
nauwkeuriger worden gecontroleerd, met traceerbaarheid en kwaliteitscontrole van de ontgraving
tot aan de ontvangende kant.
Welke maatregelen voor het veilig transporteren, behandelen of hergebruiken van uitgegraven
grond moeten volgens u door het initiatief worden overwogen:
Helemaal
mee eens

Deels eens

Verplichting voor
lidstaten om een
bodempaspoort
voor uitgegraven
bodem op te
stellen (een
paspoort dat bij
het
bodemtransport
hoort en toelaat
om de
eindbestemming
van die bodem
goed te plannen)
Verplichte
melding van elk
grondtransport

5

Deels
oneens

Helemaal
mee oneens

Geen
mening

Een EUdoelstelling voor
hergebruik van
uitgegraven
grond
Kwaliteitsnormen
voor hergebruik
van grond
Intermediaire
organisaties die
de bewegingen
van uitgegraven
bodems
opsporen en
registreren

Anderen/overigen (toelichting in 10-100 karakters)
Het is van belang , zowel vanuit behoud van biodiversiteit, grondstoffenefficiëntie als het
voorkomen van CO2-uitstoot door transportbewegingen, om uitgegraven grond die van een
voldoende kwaliteit is zo hoogwaardig mogelijk te benutten en (anders zo) waar mogelijk dicht
mogelijk bij de plaats van ontgraven weer in te zetten. Nederland is geen voorstander van EUopgelegde normgrenzen voor hergebruik. Hergebruik is vooral regionaal. Een
nationale/regionale invulling van de normgrenzen door maatwerk is belangrijk voor een goede
balans tussen vraag en aanbod van vrijkomende grond in de regio.
Nederland is geen voorstander van een Europese norm voor het percentage grond dat mag
worden hergebruikt. Wenselijk is een norm voor het percentage grond dat wordt gestort en
volgens de lidstaat als herbruikbaar wordt beschouwd. Een informatieplicht waardoor de
traceerbaarheid en de kwaliteit van de grond beter inzichtelijk wordt voor handhavers is
welkom evenals een meldingsplicht voor de toepassing van grond. Dit laatste moet goed
uitvoerbaar en handhaafbaar zijn.
Nederland is voorstander van een regelgevend kader gebaseerd op een risicobenadering,
waarin lokaal en regionaal maatwerk mogelijk is, in plaats van een kader gebaseerd op
productgerichte normen.
Hierbij is het van belang dat op Europees niveau geregeld wordt dat de benodigde data en
informatie beschikbaar komt om de risico's te kunnen beheersen. Ten aanzien van
kwaliteitsnormen voor hergebruik van grond (met name in oppervlaktewater en onder
grondwaterniveau) is afstemming gewenst met andere Europese regelgeving, met name de
Kaderrichtlijn water en de dochterrichtlijnen.
Vraag 13
Geef aan welk belang u hecht aan de verschillende bepalingen voor het bereiken van een gezonde
bodem in de EU tegen 2050, zoals beschreven in de vragen 5-12:

Erg
belangrij
k

Belangrij
k

Resultaatverplichting voor
lidstaten om tot gezonde
bodems te komen (zie vraag
5)
Verplichte eisen voor
duurzaam bodembeheer (zie
vraag 6)
Verplichting voor lidstaten
inzake monitoring en
rapportage van

6

Beperkt
belangrij
k

Niet
belangrij
k

Geen
menin
g

bodemgezondheid (zie vraag
7)
Verplichting om
verontreinigde locaties te
identificeren (zie vraag 8)
Saneringsplicht
verontreinigde terreinen (zie
vraag 8)
Openbare toegang tot
gegevens over verontreinigde
locaties (zie vraag 9)
Verplichte rapportage door de
lidstaten over de voortgang
naar geen netto ruimtebeslag
(zie vraag 10)
Wettelijke verplichting om de
koper van een grond te
informeren over
bodemgezondheid
(bodemgezondheidscertificate
n) (zie vraag 11)
Wettelijke verplichting
bodempaspoort uitgegraven
bodems (zie vraag 12)
Als u andere opmerkingen wilt maken, inclusief of er nog andere problemen moeten
worden aangepakt of benaderingen die moeten worden gevolgd, kunt u deze hier
opsommen en beschrijven (tot 1000 karakters).
Het voorkomen van en de aanpak van bodembedreigingen wordt (deels) in kader van andere EUregelgeving geregeld. Wat ontbreekt is een integrale benadering van het bodem-sedimentwatersysteem.
De Europese Commissie maakt een vergelijking met de Kaderrichtlijn Water. Water is echter
fundamenteel anders dan bodem. Water stroomt van land naar land, heeft meestal geen
enkele/particuliere eigenaar en de samenstelling kan snel veranderen. Bodem is onderdeel van
land(schap) en is vaak privaat eigendom. Daarnaast zijn veranderingen in de bodem traag. Dit zijn
belangrijke eigenschappen om te bepalen of een resultaatverplichting of juist een
inspanningsverplichting passender is als maatregel en of een afweging het beste op Europees
niveau kan worden geregeld of aan lidstaten overgelaten kan worden.
Er is een sterk verschil in bodembedreigingen tussen lidstaten. Dit geldt evenzeer voor klimaat,
interactie bodem-water, landgebruik, geografische kenmerken en fysieke bodemkenmerken. Het is
daarom van belang dat de verdere uitwerking van het aangekondigde wetgevingsvoorstel voor
bodemgezondheid voldoende ruimte biedt voor nationale/regionale/lokale afwegingen.
Een belangrijk aandachtspunt in het huidige kabinetsbeleid, is dat iedere ruimtelijke functie, zoals:
woningbouw en landbouw, specifieke eisen stelt aan de bodem. Dit betekent voor de inrichting van
de fysieke leefomgeving dat niet iedere gebruiksfunctie overal kan plaatsvinden en dat niet overal
dezelfde eisen gesteld dienen te worden aan de bodemgesteldheid (aard en eigenschappen van de
bodem). Dit betekent dat Nederland van mening is dat het een regionale/lokale afweging is
wanneer een bodem vitaal/gezond is. Nederland zet voor de definitie van een gezonde bodem in
op zoveel mogelijk ecosysteemdiensten die de bodem ter plaatse van nature levert.
Nederland heeft ongeveer 3 tot 6 maal de oppervlakte van Nederland nodig om haar huidige
maatschappelijke opgaven te realiseren bij sectorale invulling van deze opgaven. Nederland vindt
dat op veel terreinen nationaal maatwerk mogelijk moet blijven en dat harmonisering erop gericht
zou moeten zijn om lokale kaders en voortgang te ondersteunen. Een gezonde bodem is voor
Nederland van groot belang in de
aanpak van klimaatverandering, biodiversiteit, voedselzekerheid, (grond)waterbescherming, voor
economische sectoren, zoals: landbouw en woningbouw en om te komen tot een circulaire
economie.
Het tegengaan van bodemverontreiniging is hierbij sinds de jaren 80 van de vorige eeuw cruciaal
en blijft relevant. Essentieel is dat de risico’s voor mens en milieu van een verontreiniging worden
7

beheerst.
Kennis van de bodem en afweging van de maatschappelijke kosten en baten is hierbij van belang.
Zo kan een verontreiniging die geen risico vormt voor mens of milieu soms beter beheerst in de
bodem
blijven omdat beschikbare technieken beperkt zijn, waardoor saneren soms technisch niet mogelijk
is en
omdat een sanering in sommige gevallen een te nadelig effect heeft op andere
ecosysteemdiensten of milieucompartimenten (energie, CO2 ). Ruimte voor deze kennis en dit
besef is essentieel in Europees bodembeleid. Mogelijk wetgevende acties op het terrein van
bodembeheer en bodemsanering moet beperkt blijven tot maatregelen en ambitieniveau.
Vanwege de grote diversiteit van bodems en situaties is uniforme normering geen optie.
Nederland is in dit kader voorstander van een mechanisme om bij verkoop van terreinen de koper
te informeren over de bodemgezondheid. De vorm waarin dit mechanisme wordt opgezet, zou aan
de
lidstaat moeten zijn om te bepalen. Oproep is om een start te maken met een systeem voor
chemische bodemgezondheid en in te zetten op meer kennisvergaring op fysische en biologische
kenmerken om op termijn aan het systeem deze toevoegingen te doen. Het is wel van belang om
te weten met welk doel dit mechanisme moet worden opgezet: Moet het de koper bijvoorbeeld
bewegen tot het duurzaam gebruik van de bodem?
Nederland is geen voorstander van normgerichte regelgeving in relatie tot de EU richtlijn
bodemgezondheid. Een risicogericht, regelgevend kader dat rekening houdt met regionale
verschillen en oog heeft voor effectiviteit, proportionaliteit en subsidiariteit, zou moeten leiden
tot een voor elke lidstaat goed werkende en uitvoerbare regeling, gericht op het beheersen
van risico’s in plaats van op normering. Nationaal beschikt Nederland over goed functionerende
systemen en normen, zoals: de milieuverklaring bodemkwaliteit en de kwaliteitseisen voor
bodemsanering en grondverzet. Deze zouden in een EU-kader moeten kunnen meedraaien.
Harmonisering zou zich, vanuit Nederlands perspectief, moeten focussen op zaken als:
maatregelen die uiteindelijk leiden tot gezonde bodems en de voortgang van de aanpak van
bodemverontreiniging, het instrumentarium voor risicobeoordeling van bodems en meetmethoden
en prestatieverklaringen voor grond, baggerspecie en bouwstoffen. Ook is de samenloop van
bodem- en (Europese) waterregelgeving is in dit kader van belang.
In dit kader lijkt harmonisatie (EU-niveau) van meetmethoden en prestatieverklaringen, waarbij
lidstaten
zelf de kwaliteitseisen bepalen goed werkbaar. Kortom een harmonisatie van de
kwaliteitsbeschrijving (chemisch/fysisch/biologisch), waarbinnen je als lidstaat en daarbinnen de
bevoegde bestuursorganen zelf vastlegt wat aan kwaliteitseisen wordt gesteld, gelet op de lokale,
specifieke opgaven.
Verbetering van de harmonisatie van bodemindicatoren kan behulpzaam zijn in het bepalen of er
bodemdegradatie heeft plaatsgevonden. Stimuleer kennisontwikkeling en instrumenten zodat
lidstaten land/bodem binnen een haalbare termijn kunnen herstellen en op de natuur gebaseerde
oplossingen kunnen verbeteren. Stimuleer kennisontwikkeling via een transparant
onderzoeksprogramma voor alle soorten landgebruik, ook voor: stadsbodems, industriële bodems,
bodems als onderdeel van infrastructuur en wetlands en de aansluiting van bodems op duurzame
energie en circulaire economie.
Voor Nederland is Europese samenwerking op het gebied van de stoffenproblematiek en
grensoverschrijdende grondstromen evenals de regulering hiervan cruciaal. De precieze effecten
(positief en negatief) en haalbaarheid van de voorgestelde maatregelen kunnen pas goed
beoordeeld worden als de maatregelen verder zijn uitgewerkt. Hierbij wordt steeds gekeken naar
de effectiviteit van de maatregelen voor het realiseren van de doelstellingen en naar de
subsidiariteit, proportionaliteit, kosteneffectiviteit, financiële gevolgen en de mate van ambitie van
de maatregelen.
Er is vanuit de Commissie gecoördineerde actie nodig om een strategie en onderzoeksprogramma
te ontwikkelen om diffuse verontreiniging het hoofd te bieden. De focus zou moeten liggen op
opkomende verontreinigingen zoals: PFAS, pesticiden, kunststoffen, medicijnen en hormonen. De
Commissie moet de lidstaten ondersteunen om in hun beleid op nationaal niveau en in
internationale samenwerking een verband te leggen tussen bodem en andere op elkaar
inwerkende terreinen zoals lucht en water.

8

Aan duurzaam bodembeheer is effectiever invulling te geven met: beleidsinstrumenten,
richtsnoeren en uitwisseling van best practices dan door middel van regelgeving. Creëer een gelijk
speelveld voor duurzaam bodembeheer door economische instrumenten te ontwikkelen om de
kosten van duurzaam bodembeheer en -herstel te compenseren, bijvoorbeeld: door positieve
prikkels zoals kwaliteitsbenchmarks, true pricing en lokaal geproduceerde producten. Creëer een
op wetenschappelijk bewijs gebaseerde tool om duurzame bodembeheerpraktijken te beoordelen.
Maak gebruik van kennis, expertise, tools en producten die op mondiaal niveau zijn ontwikkeld en
goedgekeurd, zoals onder het Global Soil Partnership.
Creëer mogelijkheden en financiering voor industrie en MKB om innovaties in duurzaam
bodembeheer en -herstel te ontwikkelen. De EU zou de ontwikkeling van instrumenten en
producten kunnen ondersteunen om de lidstaten te ondersteunen bij het implementeren van
duurzaam bodembeheer, zoals: een bodem-app, klimaatslim landbouwkundig en stedelijk
bodemgebruik (mitigatie en aanpassing), landbeheer en andere instrumenten voor
stakeholderbeheer. Visualiseer de effecten van landgebruiksverandering in relatie tot
klimaatverandering, droogte, hitte-effecten in steden.
Landen die al ver zijn in de uitvoering van bodemsanering moeten hiervan niet het nadeel
ondervinden als gevolg van landen die deze stappen niet hebben ondernomen. Beschikbare
Europese financiële middelen zouden daarom ook gebruikt moeten kunnen worden voor de aanpak
van andere bodembedreigingen.
Ruimtelijke inrichting is bij voorkeur een nationale aangelegenheid. Een uniform Europees
regelgevend kader is niet haalbaar, gezien de nationale, maatschappelijke opgaven en de
karakteristieke kenmerken van ons land. Het aspect van ‘geen netto ruimtebeslag’ is niet te
realiseren in een drukbevolkt land als Nederland. Om tot daadwerkelijk minder netto landgebruik
en meer sanering van bodems te komen is gerichte stimulering noodzakelijk. Dit kan door bewust
bodemgebruik te stimuleren. Ontwikkel een beleidsinstrument om 0 netto ruimtebeslag te
implementeren zoals vermeld in de Roadmap to a resource efficient Europe (2011) en neutraliteit
van landdegradatie zoals vermeld in SDG 15.3. 0-netto ruimtebeslag zou een operationeel doel
moeten zijn en geen einddoel, dat einddoel moet duurzaamheid zijn. Ontwikkel een
beleidsinstrument voor landgebruik/functies op basis van bodemkenmerken en beschikbaarheid.
Dat kan helpen om meervoudig bodemgebruik te stimuleren, ingebruikname van vruchtbare
bodems te voorkomen en een beroep te doen op een eerlijke en duurzame toewijzing van bodemecosysteemdiensten. Maak concreet wat de economische waarde van bodem nu echt is. De
ecosysteemdienstenbenadering lijkt hier geschikt voor. Soms zal het ook vragen om gerichte
financiering. Het is nu immers goedkoper om buiten-stedelijk te bouwen (op waardevolle bodems)
dan binnenstedelijk op voormalige bedrijventerreinen (die eerste gesaneerd moeten worden).
Benadruk en ondersteun lidstaten bij het opbouwen van bodem-/landgebruikbewustzijn, om te
laten zien dat de bodem een sleutelrol speelt bij het aanpakken van maatschappelijke uitdagingen,
het stimuleren van de implementatie van duurzame bodembeheerpraktijken en het bereiken van
de doelstellingen voor duurzame ontwikkeling. A soil deal for Europe speelt een belangrijke rol bij
de opbouw van een Community of Practice en het creëren van vuurtorens en lichtende
voorbeelden die op deze manier alle belanghebbenden kunnen bereiken.
Wil je ook meedenken over vragen van meer technische aard waarbij expertise op het gebied van
bodem of aanverwante gebieden van pas kan komen?
X Ja
0 Nee

9