BEKNOPT ONDERZOEK
NAAR BEKOSTIGING VAN
EN INZET VAN FORMATIE
IN SCHOLEN VOOR
(VOORTGEZET) SPECIAAL
ONDERWIJS MET ERNSTIG
MEERVOUDIG BEPERKTE
LEERLINGEN (CATEGORIE A)

Infinite Financieel
Utrecht
Juni 2015
Rick de Wit
Corné Henniphof
Infinite Financieel B.V.
Savannahweg 17
3542 AW Utrecht
085-8769437
www.infinitebv.nl
info@infinitebv.nl

Inhoud
1. Inleiding ........................................................................................................................ 4
2. Samenvatting ................................................................................................................ 6
2.1. Inhoudelijk kader .................................................................................................... 6
2.2. Verloop van het onderzoek ...................................................................................... 6
2.3. Antwoorden op de vier hoofdvragen ........................................................................ 7
Vraag 1. .................................................................................................................................. 7
Vraag 2. .................................................................................................................................. 9
Vraag 3. .................................................................................................................................. 9
Vraag 4. ................................................................................................................................ 10
2.4. Schematische weergave onderzoeksopbrengsten ....................................................... 11
2.5. Overige onderzoeksopbrengsten .................................................................................. 14
3. Werkwijze ................................................................................................................... 17
4. Opbrengst vragenlijsten .............................................................................................. 19
4.1. Aantal leerlingen ........................................................................................................... 19
4.2. Ontwikkeling bekostiging .............................................................................................. 20
4.3. Formatie vanuit OCW bekostiging ................................................................................ 22
4.4. Ontwikkeling inzet totale formatie ............................................................................... 23
4.5. EMB-A leerlingen op ZMLK-scholen die verbreed toelaten .......................................... 24
5. Opbrengst verdiepende interviews .............................................................................. 26
5.1. Tyltylschool – Amsterdam ............................................................................................. 26
5.2. Mytylschool de Sprienke – Goes ................................................................................... 28
5.3. Tyltylschool De Witte Vogel – Den Haag ....................................................................... 29
5.4. Onderwijscentrum Het Roessingh - Enschede .............................................................. 31
5.5. Emiliusschool – Son ....................................................................................................... 34
5.6. Tyltylschool – Rotterdam .............................................................................................. 36
5.7. St. Maartenschool – Nijmegen ...................................................................................... 38
5.8. Mytylschool – Tilburg .................................................................................................... 39
5.9. Heliomaire – Wijk aan Zee ............................................................................................ 42
6. Conclusies uit vragenlijsten en interviews ................................................................... 45
6.1. Gemiddelde groepsgrootte ........................................................................................... 45
6.2. Groeperingsvorm EMB-A leerlingen ............................................................................. 45
6.3. Bezetting groepen EMB-A leerlingen ............................................................................ 45
6.4. Mogelijkheden vanuit de OCW bekostiging .................................................................. 45
2

6.5. (Voormalige) AWBZ compensatiegelden ...................................................................... 46
6.6. Inzet vanuit niet-onderwijsgelden ............................................................................... 46
6.7. Therapie ........................................................................................................................ 47
7. Aanbevelingen en bouwstenen voor gesprekshandreiking ........................................... 48
7.1. Aanbevelingen ............................................................................................................... 48
7.2. Bouwstenen handreiking gesprek ouders - school ....................................................... 48
Bijlage 1: Bouwstenen voor een handreiking voor gesprek tussen ouders en school over de
inzet van zorgmiddelen onder schooltijd ......................................................................... 49
Bijlage 2: Samenvatting (voormalige) Regeling subsidie regionale expertisecentra in
verband met de pakketmaatregel AWBZ 2009 (gericht op (v)so)) 13-04-2010. ................. 50

3

1. Inleiding
Infinite Financieel heeft op verzoek van het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschappen
(OCW) werkzaamheden uitgevoerd met betrekking tot:
a. Het uitvoeren van een beknopt onderzoek naar de vraag welke bekostiging (v)so scholen
beschikbaar hebben voor onderwijs aan Ernstig Meervoudig Beperkte leerlingen, categorie A (hierna
te noemen EMB-A leerlingen) en welke prestatie hiervoor verwacht mag worden.
b. Het opstellen van een door de scholen te gebruiken handreiking voor het gesprek met de ouders
van EMB-A leerlingen over de inzet van beschikbare middelen.
De definitie die in dit onderzoek wordt gebruikt voor de groep EMB-A leerlingen is ontleend aan een
notitie (PO-Raad, VO-raad, Steunpunt Passend Onderwijs VO, MBO Raad, 2014)1 en is de volgende:
‘Leerlingen met een laag ontwikkelingsperspectief ten gevolge van een ernstige verstandelijke
beperking (IQ < 35), een lichamelijke beperking en vaak met moeilijk te ‘lezen’ gedrag en ernstige
senso-motorische problematiek (zoals ontbreken van spraak, bijna niet kunnen zitten/staan)’.
De volgende leerlingen behoren niet tot de doelgroep van het onderzoek:
EMB-Groep B. Een matig tot lichte verstandelijke beperking (IQ tussen 35 en 70) en een grote
zorgvraag ten gevolge van ernstige en complexe lichamelijke beperkingen.
EMB-Groep C. Een matig tot lichte verstandelijke beperking (IQ tussen 35 en 70) in combinatie met
moeilijk te reguleren gedragsproblematiek als gevolg van ernstige psychiatrische stoornissen.
De vraagstelling is bij aanvang van het onderzoek als volgt uitgewerkt.
1. De basis- en ondersteuningsbekostiging van een EMB leerling bedraagt € 26.000. Welke
ondersteuning vanuit de school mag je hiervoor verwachten? (Bijvoorbeeld uitsplitsing naar
management, leraar, assistent, verzorgende, verplegende, etc.). Hebben zich in dit deel van de
financiering (2013-2014 vergeleken met 2014-2015) wijzigingen voorgedaan die kunnen verklaren
waarom er nu soms knelpunten worden ervaren?
2. Daarnaast was en/of is er aanvullende bekostiging (AWBZ, Wlz, PGB, rec, etc.) beschikbaar. Welke
geldstromen zijn dit? Wat was de samenstelling en omvang hiervan in respectievelijk 2013-2014 en
2014-2015? Waar worden deze aanvullende middelen voor ingezet? Hebben zich in dit deel van de
financiering (2013-2014 vergeleken met 2014-2015) wijzigingen voorgedaan die kunnen verklaren
waarom er nu soms knelpunten worden ervaren?
3. Zijn de onder 1. en 2. (per school) geïnventariseerde middelen voldoende om de doelgroep een
succesvolle schoolloopbaan te bieden? Wat is hierbij dan de ‘norm’?
4. Uitgaande van de veronderstelling dat het reëel is aan ouders te vragen een bijdrage te leveren,
bijvoorbeeld een deel van het PGB budget, hoe ziet dan een goede handreiking voor het gesprek
tussen school en ouders er uit?

1

Richtlijn toelaatbaarheid ernstig meervoudig beperkte leerlingen tot het (v)so na 1 augustus 2014,
PO-Raad, Steunpunt Passend Onderwijs VO, VO-raad, MBO-Raad.
4

De werkzaamheden zijn uitgevoerd in de periode 7 april 2015 tot en met 5 juni 2015. In deze
rapportage wordt verslag gedaan van de uitgevoerde werkzaamheden. Hoofdstuk 2 bevat een
samenvatting, in hoofdstuk 3 wordt ingegaan op de gehanteerde werkwijze. Vervolgens worden de
onderzoeksresultaten gepresenteerd: in hoofdstuk 4 de opbrengsten van de digitale vragenlijst en in
hoofdstuk 5 een samenvatting van elk afgenomen interview. Hoofdstuk 6 bevat conclusies en
hoofdstuk 7 aanbevelingen.
Infinite Financieel
Utrecht
10 juni 2015
Corné Henniphof MSc
Rick de Wit

5

2. Samenvatting
2.1. Inhoudelijk kader
Scholen voor (voortgezet) speciaal onderwijs ((v)so) participeren in de stelselwijziging passend
onderwijs. Zij ontvangen nu hun basisbekostiging van het Ministerie van OCW en de
ondersteuningsbekostiging van het samenwerkingsverband (in totaal circa € 26.000 per meervoudig
gehandicapte leerling). Scholen voor (v)so konden in het verleden voor leerlingen die extra
zorgondersteuning nodig hadden een beroep doen op de AWBZ-compensatieregeling, die werd
uitgevoerd door de regionale expertisecentra (rec’s). Zie bijlage 2 voor een samenvatting van deze
regeling. Voor veel EMB-A leerlingen werd van deze regeling gebruik gemaakt. Met de ingang van
passend onderwijs per 1 augustus 2014 zijn de rec’s opgeheven en deze gelden (verevend en
ongeoormerkt) verdeeld over alle samenwerkingsverbanden. Dit laatste punt is in het kader van dit
onderzoek een belangrijk gevolg van de invoering van passend onderwijs. We noemen deze gelden in
dit rapport de voormalige AWBZ compensatiegelden (nu in het bezit van de samenwerkingsverbanden passend onderwijs). Naast deze gelden benutten veel (v)so scholen ook aan ouders
toegekende middelen (persoonsgebonden budget, PGB) om zorgondersteuning op school te regelen.
Ook met betrekking tot deze geldstroom deed zich een stelselwijziging voor per 1 januari 2015. De
AWBZ is hervormd en dit soort aanspraken zijn opgenomen in de Wet langdurige zorg (Wlz), de
Jeugdwet, de Wet Maatschappelijke ondersteuning (Wmo) en een wijziging van de
Zorgverzekeringwet (Zvw). Voor veel ouders is nog onduidelijk welke gevolgen deze stelselwijziging
heeft en deze onzekerheid vertaalt zich door naar de scholen die geen duidelijkheid hebben over de
invulling van zorg die vanuit de Wlz, de Jeugdwet of de Zvw beschikbaar zijn om zorgondersteuning
te realiseren op school.

2.2. Verloop van het onderzoek
Het onderzoek is uitgevoerd aan de hand van een digitale vragenlijst en een aantal verdiepende
interviews. De vragenlijst is voorgelegd aan 40 scholen (mytyl- en tyltylscholen en ZMLK-scholen die
ook onderwijs bieden aan EMB A leerlingen). De verdiepende interviews hebben een concreet beeld
opgeleverd van de (gevarieerde) wijze waarop scholen het onderwijs aan EMB-A leerlingen
organiseren. De vragenlijst bleek voor veel scholen complex. Scholen plannen en analyseren de inzet
van formatie vaak niet op de manier die ten grondslag lag aan de vragenlijst. Ook speelt mee dat er
zo veel functionarissen binnen de school werkzaam zijn (bekostigt door de school of door anderen)
dat moeilijk traceerbaar is wie nu ten laste van welk budget wat doet. Bovendien vond het onderzoek
plaats in de maand mei (voor scholen een maand met veel vakantiedagen). Uiteindelijk zijn 18
bruikbare vragenlijsten retour ontvangen. De informatie die beschikbaar is, uit de verdiepende
interviews en de bruikbare vragenlijsten, is toereikend om de vier hoofdvragen te beantwoorden en
een aantal andere conclusies te trekken.

6

2.3. Antwoorden op de vier hoofdvragen
Vraag 1. De basis- en ondersteuningsbekostiging van een EMB leerling bedraagt € 26.000
(categorie 3/hoog). Welke ondersteuning vanuit de school mag je hiervoor verwachten?
(Bijvoorbeeld uitsplitsing naar management, leraar, assistent, verzorgende, verplegende, etc.).
Hebben zich in dit deel van de financiering (2013-2014 vergeleken met 2014-2015) wijzigingen
voorgedaan die kunnen verklaren waarom er nu soms knelpunten worden ervaren?

Alle onderzochte scholen kennen een vergelijkbaar functiebouwwerk.
Bestuur, directie en management
Leraren
Onderwijsondersteunend personeel met algemene, indirecte taken
(conciërge, administratief medewerker, technicus, ICT-coördinator)
Klassen- en onderwijsassistenten
Zorgassistenten
Orthopedagoog, Psycholoog
Verpleegkundige
Maatschappelijk werkende
Logopedist, Fysiotherapeut, Ergotherapeut, Zweminstructeur

De scholen organiseren de bezetting van hun groepen met twee functionarissen die verantwoordelijk
zijn voor het onderwijs: een leraar (of functionaris met een vergelijkbare rol) en een klassenassistent.
Kenmerkend voor het onderwijs aan EMB-A leerlingen is dat er dan een derde functionaris in beeld
komt, de zorgassistent. Deze functiegroep is in het overzicht oranje gemarkeerd, omdat deze
medewerkers (vrijwel) niet vanuit onderwijsbekostiging gefinancierd worden.
Voor alle overige functiegroepen geldt dat deze op alle scholen voorkomen, maar er zijn wel grote
verschillen tussen scholen in inzet van de overige functionarissen. Zo besteedt de ene school 2% van
de beschikbare formatie aan bestuur, directie en management en de andere school 7%. Er zijn
scholen die 4% van de formatie besteden aan onderwijsondersteunend personeel met algemene
taken en er zijn scholen waar dit percentage op 15% ligt. Ook voor de overige categorieën van het
functiebouwwerk geldt dat er sprake is van een grote bandbreedte. Ook maken scholen keuzes qua
functiewaardering. Uit het onderzoek komt inzet voor van klassenassistenten in de schalen 2, 4, 5 en
6. Schaal 4 komt overwegend voor. Er zijn scholen die op elke groep een leraar hebben, en scholen
die in plaats van leraren (nog) werken met groepsleiders, en scholen die werken met 0,5 fte leraar en
een 0,5 fte onderwijsondersteuner per groep. De grote diversiteit in de vormgeving van het
onderwijs aan EMB-A leerlingen is één van de voornaamste conclusies van het onderzoek (zie ook
7

paragraaf 2.3.) Dit past op zich goed bij de vrijheid die de lumpsumfinanciering de scholen biedt.
Scholen geven het onderwijs vorm zoals dit het beste past bij hun regionale situatie. Maar er lijkt ook
sprake van historisch gegroeide gewoonten, die meer onderbouwd worden vanuit tabellen die in het
verleden een rol speelden in de bekostiging, dan vanuit actuele bedrijfsmatige inzichten.
Gemiddeld besteden de scholen hun OCW bekostiging als volgt (dus exclusief de zorgassistenten die
op andere wijze bekostigd worden):

Figuur 1 Inzet functies o.b.v. OCW bekostiging

Met betrekking tot het tweede deel van de eerste vraag (Hebben zich in dit deel van de financiering
(2013-2014 vergeleken met 2014-2015) wijzigingen voorgedaan die kunnen verklaren waarom er nu
soms knelpunten worden ervaren?) luidt het antwoord ontkennend.
Schommelingen in beschikbare OCW-bekostiging tussen de schooljaren 2013-2014 en 2014-2015
doen zich met name voor als gevolg van wijziging van het aantal leerlingen. Een knelpunt kan de
OCW-bekostiging 2014-2015 in vergelijking met het schooljaar daarvoor niet opleveren, omdat er
sprake is van een gemiddelde stijging van de bekostiging met bijna 3%. Dit heeft te maken met
indexeringen en extra middelen vanuit de Onderwijsakkoorden.

8

Vraag 2. Daarnaast was en/of is er aanvullende bekostiging (AWBZ, Wlz, PGB, rec, etc.)
beschikbaar. Welke geldstromen zijn dit? Wat was de samenstelling en omvang hiervan in
respectievelijk 2013-2014 en 2014-2015? Waar worden deze aanvullende middelen voor ingezet?
Hebben zich in dit deel van de financiering (2013-2014 vergeleken met 2014-2015) wijzigingen
voorgedaan die kunnen verklaren waarom er nu soms knelpunten worden ervaren?

Op het merendeel van de scholen is in 2013-2014 sprake geweest van aanvullende bekostiging vanuit
de AWBZ en de Regionale Expertise Centra (AWBZ-compensatiebekostiging). In 2014-2015 betreft dit
de AWBZ-compensatiebekostiging vanuit de samenwerkingsverbanden passend onderwijs, alsmede
(tot 31-12-2014) de AWBZ en de Wlz (vanaf 1-1-2015).
Deze middelen zijn percentueel gezien beperkt, in totaal gemiddeld ongeveer 4%van de totaal
beschikbare middelen van de school. Omdat de aanvullende middelen vrijwel volledig worden
aangewend voor de bekostiging van extra zorgassistenten, zijn ze wel cruciaal voor het kunnen
functioneren van de school.
Er bestaan grote verschillen tussen de onderzochte scholen als het gaat om de aard en de omvang
van deze aanvullende middelen (zie schema paragraaf 2.4.).
Op dit onderdeel doen zich een aantal knelpunten voor:
- de aanvraag en verantwoording van deze middelen is tijdrovend, een aanzienlijk deel van deze
inkomsten gaat hiermee op aan ‘overhead’,
- de (eventuele) toekenning van de middelen vindt meestal pas plaats als het schooljaar al geruime
tijd loopt. Scholen moeten in hun begroting aannames doen op dit punt (en dus risico’s lopen).
De aanvullende bekostiging bedraagt gemiddeld ongeveer 4 % van de inkomsten van de school.
Scholen ervaren dat zij bovenmatig veel inspanningen moeten leveren om dit deel van hun
inkomsten te realiseren. Men vreest dat dit deels structureel zal zijn, omdat in het kader van de
verantwoording ook de inzet vastgelegd en gemonitord moeten worden.

Vraag 3. Zijn de onder 1. En 2. (per school) geïnventariseerde middelen voldoende om de
doelgroep een succesvolle schoolloopbaan te bieden? Wat is hierbij dan de ‘norm’?

De combinatie van OCW-bekostiging (categorie 3/hoog), plus een aanvullende bekostiging voor
zorgassistentie (vanuit voormalig AWBZ compensatie én/of Wet langdurige zorg) is toereikend om
EMB-A leerlingen een succesvolle schoolloopbaan te bieden.
Scholen kunnen hiermee het in paragraaf 2.1. gepresenteerde functiebouwwerk realiseren vanuit de
OCW-bekostiging, in de door hen gewenste vorm, alsmede het noodzakelijke aantal uren
zorgassistentie vanuit de aanvullende bekostiging. Dit aantal uren zal van school tot school en van
leerling tot leerling enigszins verschillen.
9

De scholen werden en worden vrijwel volledig gefinancierd door het Ministerie van OCW. Als gevolg
van de invoering van passend onderwijs ontstaat er weliswaar een splitsing in basisbekostiging
(rechtstreeks vanuit OCW) en ondersteuningsbekostiging uit het budget van het samenwerkingsverband, maar ook dit zijn OCW-middelen. Daarnaast was er tot 1 augustus 2014 de AWBZcompensatieregeling vanuit de rec’s. Deze geldstroom (eveneens OCW bekostiging) is per 1 augustus
2014 verlegd naar de samenwerkingsverbanden en wordt deels, zo is het voornemen, weer
gecentraliseerd per 1 augustus 2015. Ten derde maken sommige scholen gebruik van PGB middelen
die (indirect) van het Ministerie van VWS komen. Voor de twee laatstgenoemde geldstromen geldt
dat zij, hoewel beperkt in omvang, van wezenlijk belang zijn voor de scholen. En voor beiden geldt, zo
is ook uit de interviews gebleken, dat het verkrijgen (tamelijk) arbeidsintensief is.

Vraag 4. Uitgaande van de veronderstelling dat het reëel is aan ouders te vragen een bijdrage te
leveren, bijvoorbeeld een deel van het PGB budget, hoe ziet dan een goede handreiking voor het
gesprek tussen school en ouders er uit?

Een goede handreiking geeft ouders inzicht in de werking van het stelsel en de (gelimiteerde)
mogelijkheden die de school heeft. Hier volgt dat het voor veel scholen logisch en noodzakelijk is dat
de school een beroep doet op de ouders voor de bekostiging van (een deel van) de zorgassistentie.
Bouwstenen voor een handreiking zijn opgenomen in paragraaf 7.2.

10

2.4. Schematische weergave onderzoeksopbrengsten
In onderstaande tabel zijn kerngegevens opgenomen van de negen scholen die de vragenlijst volledig hebben ingevuld en waarmee tevens een verdiepend
interview is gevoerd. De gegevens betreffen teldatum 1 oktober 2013 en schooljaar 2014-2015. De nummering verwijst naar hoofdstuk 5 (interviews).

Type school
Aantal leerlingen
1-10-2013
Aantal EMB-A
leerlingen
1-10-2013
Percentage EMB-A
leerlingen
1-10-2013
Aantal groepen
met louter of veel
EMB-A leerlingen
2014-2015
Gemiddelde
groepsgrootte van
groepen met louter
of veel EMB-A
leerlingen

SOVSO (5.1)

SOVSO (5.2)

SOVSO (5.3)

SOVSO (5.4)

SOVSO (5.5)

SOVSO (5.6)

SO (5.7)

SOVSO (5.8)

SOVSO (5.9)

95

171

112

351

146

106

230

327

131

16

10

70

Ca 70

96

76

35

43

41

17%

6%

63%

20%

66%

72%

15%

13%

31%

2

3

9

12

12

14

4

8

7

8-11

8

6-7

6 /8-10

8

7-8

8

5-6

6-7

11

Type school

SOVSO (5.1)

Standaard formatie
van groepen
waarin louter of
veel EMB-A
leerlingen zitten
Aantal dagen dat
EMB-A leerling
gemiddeld naar
school gaat
Bekostiging
voormalige AWBZ
compensatie
(SWV) 2014-2015
Bekostiging
voormalige AWBZ
compensatie in %
t.o.v. OCW
bekostiging
Stijging daling
(voormalige) AWBZ
compensatie t.o.v.
2013-2014 (rec)

2

1 fte groepsleider
1 fte ka2
tevens inzet
vanuit
zorginstelling

SOVSO (5.2)
1 fte leraar
1 fte ka
enkele uren
zorgassistentie
per groep

SOVSO (5.3)
1 fte leraar
1 fte ka
1 fte za

SOVSO (5.4)
1 fte leraar
1 fte ka
1 za

SOVSO (5.5)
1,2 fte leraar
1,2 fte ka
1 za

SOVSO (5.6)
1 fte leraar
1 fte ka
zorgassistentie
via ZIN

SO (5.7)

SOVSO (5.8)

0,5 fte leraar
0,5 fte leraar
0,5 onderwijs0,5 fte groepsondersteuner
leider
0,5 fte onderwijs- 1fte ka
assistent

SOVSO (5.9)
1 fte leraar
1 fte ka
1 fte za

5

5

5

5

5

5

5

5

87,5% 5 dagen
12,5% 4 dagen

45.000

150.000

-

130.000

307.643

37.800

65.000

-

96.000

3,13%

4,11%

-

1,68%

8,19%

1,37%

1,43%

-

3,01%

= 0%

↓ -11%

-

↓ -24%

↑ 86%

↓-20%

↑ 20%

↓-100%

↓-9%

ka= klassenassistent, za= zorgassistent

12

Type school

SOVSO (5.1)

SOVSO (5.2)

SOVSO (5.3)

SOVSO (5.4)

SOVSO (5.5)

SOVSO (5.6)

SO (5.7)

SOVSO (5.8)

SOVSO (5.9)

Bekostiging via
PGB of zorg in
natura 2014-2015

20.000

80.000

-

611.0003

161.000

-

442.000

440.000

171.000

Bekostiging via
PGB of zorg in
natura in % t.o.v.
OCW bekostiging

1,38%

2,19%

-

7,89%

4,29%

-

9,69%

4,94%

5,36%

Overige inkomsten
(gemeente e.d.)

-

-

43.000

-

-

135.000

-

-

-

Overige inkomsten
(gemeente e.d.) in
% t.o.v. OCW
bekostiging

-

-

1,32%

-

-

4,90%

-

-

-

Werkt school met
sluitende begroting
2015?
Inzet vrijwilligers
(hulp bij
activiteiten)

ja

ja

nee

ja

nee

?

ja

nee4

ja

-

-

-

ja

ja

ja

ja

-

ja

3

De school heeft het aantal beschikbare uren vanuit PGB of ZIN opgegeven. Deze uren zijn teruggerekend d.mv. het door de school opgegeven gemiddelde uurtarief.

4

Aanname op basis van jaarafsluiting met negatief resultaat.

13

2.5. Overige onderzoeksopbrengsten
Conclusies met betrekking tot het verloop van het onderzoek
a. De vragenlijst is voorgelegd aan 40 scholen. In eerste instantie zijn 33 door het Ministerie van OCW
genoemde mytyl- en tyltylscholen benaderd, zijnde de scholen met veel EMB-A leerlingen. Van deze
groep hebben 11 scholen de vragenlijst ingevuld en zijn 9 scholen bezocht voor een verdiepend
interview.
Nadat dit in gang was gezet is op aangeven van Lecso (Landelijk Expertisecentrum Speciaal
Onderwijs) een tweede groep scholen benaderd, omdat ook hier veel EMB-A leerlingen zouden
zitten. In deze groep bevinden zich ook ZMLK-scholen met verbrede toelating.
Uiteindelijk is de vragenlijst aan 40 scholen aangeboden, met het verzoek deze, in het geval van
sovso, voor zowel so en vso in te vullen. De scholen zijn enkele malen per e-mail en telefonisch
gerappelleerd. Daarbij is ook aangeboden telefonische ondersteuning te bieden bij het invullen.
In totaal zijn er 18 bruikbare vragenlijsten aangeleverd. Geconcludeerd moet worden dat de het
correct invullen van de gedetailleerde vragenlijst voor veel scholen niet mogelijk was, in elk geval
niet binnen de beschikbare (korte) termijn.
Samenvattend was de uiteindelijke respons (vragenlijsten) als volgt.
Respons onderzoek
Deelgenomen en kwaliteit ingevulde data geheel of gedeeltelijk bruikbaar

18

Deelgenomen, maar kwaliteit ingevulde data onbruikbaar

6

Afgezien van deelname i.v.m. tijdgebrek

5

Afgezien van deelname i.v.m. geen leerlingen in de doelgroep (EMB-A)

4

Geen enkele reactie ontvangen

12

b. Het feit dat slechts een beperkt aantal scholen de vragenlijst volledig en goed in heeft kunnen
vullen, heeft naar de mening van onderzoekers meerdere oorzaken. Enerzijds speelt dat er in een
voor scholen lastige periode (meivakanties) op korte termijn gedetailleerde informatie gevraagd
werd. Anderzijds speelt ook mee dat scholen niet altijd in staat zijn informatie te leveren die uit
‘controllers-oogpunt’ als logisch wordt beschouwd (zie ook hoofdstuk 3).
c. De met negen scholen gevoerde verdiepende interviews waren allen bruikbaar in relatie tot de te
beantwoorden vier vragen.
d. De negen verdiepende interviews hebben meer en bruikbaardere informatie opgeleverd dan de
breed uitgezette vragenlijst. Voorliggende rapportage is dan ook primair gebaseerd op de negen
interviews en waar mogelijk aangevuld met informatie vanuit de vragenlijsten. Dit was met name
mogelijk bij de minder complexe onderdelen van de vragenlijst. Omdat, gezien de respons, de
14

vragenlijst met name weinig bruikbare informatie opleverde over de bijzondere positie van ZMLKscholen die verbreed toelaten, is gedurende het onderzoek besloten deze categorie scholen
nogmaals te benaderen, met twee kernvragen (zie onderstaand punt j. en paragraaf 4.5.)
e. Op basis van intensieve, langdurige interviews op locatie, gecombineerd met documentstudie
(bijvoorbeeld formatieplannen en -overzichten) kan nog een verdiepingsslag met betrekking tot de
nu beschikbare informatie worden gemaakt. Omdat deze exercities weliswaar een nadere
detaillering zullen opleveren van het thans uitgevoerde onderzoek, maar geen geheel andere
inzichten zullen opleveren wordt vanuit kosten-baten oogpunt geadviseerd dit niet te doen.
Overige punten met betrekking tot de opbrengsten van het onderzoek
f. (Vrijwel) alle EMB-A leerlingen gaan fulltime naar school.
g. Enkele scholen ontvangen ook gemeentelijke subsidie.
h. Een (grote) minderheid van de scholen maakt gebruik van vrijwilligers. Zij worden ingezet als hulp
bij activiteiten, maar verrichten geen onderwijsgevende, verplegende of verzorgende taken.
i. Niet alle scholen werken met een leraar en een klassenassistent per groep. Een enkele school heeft
de werkwijze iets anders ingericht. Zo zijn er scholen waar groepsleiders voor de klas staan,
afgewisseld met leraren. Ook worden onderwijsondersteuners voor de klas gezet, naast de leraren
en onderwijsassistenten. De scholen met deze constructie zetten vaak niet een fulltime leraar op een
groep, maar vaak 1 fte leraar op twee groepen.
j. ZMLK-scholen die (EMB-A) leerlingen verbreed toelaten kennen een diversiteit aan
organisatorische oplossingen hiervoor. Een klein deel van deze scholen groepeert deze leerlingen in
aparte groepen. De bezetting is dan vergelijkbaar met die van de meeste mytyl- en tyltylscholen: 1
fte leraar, 1fte onderwijs- of klassenassistent en (vanuit AWBZ en/of PGB) 1 fte zorgassistent. Deze
geconcentreerde groepen kennen een maximum van 8 leerlingen per groep.
Deze groep ZMLK-scholen ervaart dat er meer bureaucratie is ontstaan door de verscheidenheid aan
werkwijzen van de diverse samenwerkingsverbanden. De scholen zien dit als grootste knelpunt. Ieder
samenwerkingsverband heeft haar eigen aanvraagformulieren en beleid ten aanzien van bekostigen.
Het gevolg hiervan is dat deze scholen het gevoel te hebben aanmerkelijk minder gelden vanuit de
voormalige AWBZ-compensatie ontvangen.
k. Het is nog te vroeg om concreet vast te stellen welke gevolgen de transitie van AWBZ naar (onder
meer) Wlz en Jeugdwet heeft. Scholen hebben hier in de afgelopen maanden geen of nog maar
weinig ervaring mee opgedaan en hebben ook nog maar beperkt zicht op de gevolgen voor ouders
(en het verlengde daarvan voor het onderwijs). Ze hebben wel zorgen over de goede afloop van deze
transitie.
l. De onderzochte scholen hebben in de afgelopen jaren niet of zeer incidenteel gebruik kunnen
maken van de regeling voor groeibekostiging. Nu met de invoering van passend onderwijs de regeling
15

veranderd is (per leerling in plaats van ½ n-factor) mag verwacht worden dat deze scholen iets vaker
groeibekostiging zullen ontvangen.

16

3. Werkwijze
Om de vier hoofdvragen van het onderzoek te beantwoorden is gewerkt aan de hand van een met
een begeleidingsgroep (bestaande uit vertegenwoordigers van OCW en VWS, scholen en sector- en
belangenorganisaties) afgestemde werkwijze. Deze werkwijze omvatte de volgende stappen.
1. Ontwerp van een door scholen in te vullen digitale vragenlijst
Deze vragenlijst moet gedetailleerd inzichtelijk maken hoe de formatie van de betreffende (v)so
scholen er in 2013-2014 uit zag en hoe de formatie in 2014-2015 er uit ziet. Zowel qua inkomsten als
qua uitgaven. Qua inkomsten niet alleen de rijksbaten van OCW, maar ook alle overige inkomsten
(bijvoorbeeld AWBZ van het rec, PGB van de ouders, etc.). De scholen wordt gevraagd deze gegevens
zowel als totaal per school (alle leerlingen) als gespecificeerd naar de EMB-A groep op te leveren. Via
de vragenlijst wordt de scholen ook gevraagd welke knelpunten in voormalige of huidige formatie
men eventueel ervaart.
2. Afname van de digitale vragenlijst
3. Resultaten vragenlijst analyseren
O.a. confrontatie met binnen DUO aanwezige gegevens, bijvoorbeeld met betrekking tot rijksbaten
en formatie.
4. Verdiepende interviews
Met ongeveer 10 scholen een verdiepend gesprek op locatie voeren.
5. Concept handreiking gesprek school-ouders opstellen
Betreft punt 4 uit de vraagstelling.
6. Concept rapportage opstellen en bespreken met opdrachtgever OCW
7. Rapportage, inclusief Handreiking definitief maken
De gehanteerde vragenlijst bleek helaas voor veel scholen te ingewikkeld. Dit heeft met name te
maken met het feit dat onderzoekers op zoek waren naar bedrijfsmatige informatie die scholen niet
op die manier rubriceren, dan wel beschikbaar kunnen maken. Veel scholen hebben de lijst daarom
niet ingevuld. Ook speelde mee dat het onderzoek moest worden uitgevoerd in de maand mei, een
maand waarin scholen veel vakantiedagen kennen. Wel ingevulde vragenlijsten bleken vaak van
matige of onvoldoende kwaliteit, bijvoorbeeld omdat aanwezige formatie op so en vso rekenkundig
verdeeld werd op basis van het aantal leerlingen en niet op basis van daadwerkelijke inzet. En juist
naar die daadwerkelijke inzet werd gezocht in dit onderzoek. Feit is dat veel scholen zich vragen als
opgeworpen door de onderzoekers (‘hoeveel formatie moet ik voor de ene groep leerlingen inzetten
en hoeveel voor de andere?’) niet eenvoudig kunnen beantwoorden. Ook hebben veel sovso scholen
hun formatie überhaupt nog niet toegedeeld aan so en vso. Een aandachtspunt voor een eventuele
aanstaande ontvlechting.
De met negen scholen gevoerde verdiepende interviews waren allen bruikbaar in relatie tot de te
beantwoorden vier vragen. In enkele interviews is de kwaliteit van de ingevulde vragenlijst tijdens
het gesprek ter plekke verbeterd. Soms moest ook worden vastgesteld dat al pratende bleek dat de
vragenlijst onjuist was ingevuld en een snelle correctie niet mogelijk was.
Samenvattend constateren we dat de negen verdiepende interviews meer en bruikbaardere
informatie hebben opgeleverd dan de breed uitgezette vragenlijst. Voorliggende rapportage is dan
17

ook primair gebaseerd op de negen interviews en waar mogelijk aangevuld met informatie vanuit de
vragenlijsten. Dit was met name mogelijk bij de minder complexe onderdelen van de vragenlijst.
Op basis van intensieve, langdurige interviews op locatie, gecombineerd met documentstudie
(bijvoorbeeld formatieplannen en -overzichten) kan nog een verdiepingsslag met betrekking tot de
nu beschikbare informatie worden gemaakt. Vanuit kosten-baten oogpunt adviseren onderzoekers
dit echter niet te doen. De aanvullende interviews zouden gevoerd moeten worden met de directie
of het management en staffunctionarissen financiën en personeel. In sessies van, naar verwachting,
4-6 uur zou het mogelijk moeten zijn een sluitende rondrekening te maken van beschikbare
bekostiging en feitelijke personele inzet (zowel in totaal als voor EMB-A leerlingen). Omdat deze
exercities weliswaar een nadere detaillering zullen opleveren van het thans uitgevoerde onderzoek,
maar geen geheel andere inzichten zullen opleveren, wordt geadviseerd dit niet te doen.

18

4. Opbrengst vragenlijsten
De informatie in dit hoofdstuk is gebaseerd op 18 geheel of gedeeltelijk correct ingevulde
vragenlijsten.

4.1. Aantal leerlingen
Zowel het totaal aantal leerlingen op de onderzochte scholen als het aantal EMB-A leerlingen is
vrijwel stabiel.
Jaar (teldatum)

2012
2013
2014

Gemiddeld aantal
leerlingen per school

Gemiddeld aantal EMB
leerlingen per school

Gemiddeld aantal EMB-A
leerlingen in % van totaal
aantal leerlingen

167
168
168

35
36
36

21,0%
21,6%
21,4%

Tabel 1 Aantal leerlingen Totaal en EMB (N=18)

Bovenstaande tabel geeft het gemiddelde van alle onderzochte scholen weer. Binnen de
tyltylscholen ligt het percentage gemiddeld iets boven de 50%.
Hoewel een deel van de onderzochte scholen gevestigd is in krimpgebieden is het gemiddeld aantal
leerlingen per school stabiel. Bepaalde scholen constateren een toenemende vraag naar onderwijs,
als alternatief voor dagbesteding.

19

4.2. Ontwikkeling bekostiging

OCW
(voormalige) rec/ samenwerkingsverband
AWBZ compensatie
PGB
Overige

2013-2014
€ 65.260.000

2014-2015
€ 67.210.000

Stijging/daling
↑ 3,0%

€ 1.310.000
€ 1.920.000
€ 310.000

€ 910.000
€ 1.930.000
€ 300.000

↓-30,4% 5
↑ 0,4%
↑ -3,8%

Tabel 2 Ontwikkeling bekostiging 2014-2015 tov 2013-2014 (N=15)

Op de onderzochte scholen is er gemiddeld meer geld van OCW beschikbaar gekomen. Deze stijging
komt overeen met de gegevens vanuit DUO (eveneens stijging 3%).
Negen (van vijftien) scholen geven aan gebruik te hebben gemaakt van de (voormalige) AWBZcompensatieregeling. Vanuit de Regionale Expertise Centra (rec’s) werd door deze scholen in 20132014 in totaal € 1.310.000 gelden ontvangen. In 2014-2015 werd door deze groep scholen vanuit de
samenwerkingsverbanden nog slechts € 910.000 ontvangen. Echter dit grote verschil wordt
veroorzaakt door één school. Deze school heeft in 2013-2014 beroep gedaan op gelden uit meerdere
rec’s en destijds in totaal € 400.000 aan middelen ontvangen en tot op heden in het lopende
schooljaar nog geen enkel bedrag vanuit deze middelen vanuit de samenwerkingsverbanden
ontvangen. Dit lijkt een uitzonderlijke situatie, waar in andere delen van het land wel reeds gelden
zijn ontvangen. Zonder deze outlier zijn de AWBZ-compensatiegelden nagenoeg gelijk blijven ten
opzichte van het voorgaande jaar (stijging 0,34%).
Met betrekking tot de middelen vanuit de PGB’s laat de (beperkte) respons vooralsnog een
stabilisatie zien, maar feitelijk is het te vroeg om hier een betrouwbare uitspraak over te doen. Het is
te merken dat scholen het lastig vinden om deze gelden te specificeren. Vaak wordt er op scholen
gesproken over zorg in uren. Uren die zijn gebaseerd op de voormalig CIZ indicaties en gericht op
persoonlijke verzorging, begeleiding en verpleegkundige zorg. Ook het gebruikmaken van ZIN lijkt
moeilijk te specificeren. Scholen gaan hier wisselend mee om. Hoewel er geen sprake mag zijn van
gedwongen winkelnering, neigen scholen er wel naar de PGB-budgeten in te laten zetten bij
voorkeurszorginstanties.

5

In 2013-2014 heeft één school 400.000 ontvangen vanuit het rec. In 2014-2015 heeft deze school geen enkel bedrag

vanuit de samenwerkingsverbanden ontvangen. Dit lijkt een uitzondering. Zonder deze outlier komt de (voormalige) AWBZ
compensatie op een stijging van 0,34%.

20

6

(voormalige) rec/ samenwerkingsverband AWBZ compensatie
PGB
Overige (bijvoorbeeld gemeente)

2013-2014
2,00%
2,94%
0,48%

2014-215
1,35%
2,86%
0,45%

Tabel 3 Gemiddeld aandeel aanvullende bekostiging (indien aanwezig) in % van de totale bekostiging

Het aandeel van de aanvullende bekostiging in de totale bekostiging lijkt licht te dalen. Deze
veelgehoorde opmerking uit het veld lijkt hier mee enigszins gestaafd, echter is de daling niet heel
groot.
Het 2%-aandeel AWBZ-compensatie in 2013-2014 vertegenwoordigt een waarde van € 1.310.000. De
negen (van vijftien) scholen ontvingen dit bedrag in totaliteit van de rec’s. De 15 scholen telden in
totaal 633 EMB-A leerlingen. Sommigen scholen vroegen in het geheel geen AWBZcompensatiegelden aan, anderen vroegen voor sommige EMB-A leerlingen geen AWBZcompensatiegeld aan, voor anderen wel. Ook vroegen zij voor sommige niet EMB-A leerlingen AWBZcompensatiegeld aan. Deze aanvragen werden gehonoreerd met een bedrag van drie, zes of
negenduizend euro, in totaliteit € 1,3 miljoen. Gemiddeld kan dus gesteld worden dat er per EMB-A
leerling een bedrag van € 2.054 aan AWBZ-compensatiegeld werd ontvangen, maar dit gemiddelde is
dus mede gebaseerd op scholen die deze gelden in het geheel niet aanvroegen.

6

In 2013-2014 heeft één school 400.000 ontvangen vanuit het rec. In 2014-2015 heeft deze school geen enkel bedrag

vanuit de samenwerkingsverbanden ontvangen. Dit lijkt een uitzondering. Zonder deze outlier komt de (voormalige) AWBZ
compensatie 1,39%.

21

4.3. Formatie vanuit OCW bekostiging

Figuur 2 Inzet functies o.b.v. OCW bekostiging

Vanuit de vragenlijsten komt naar voren dat (v)so scholen naast directie en algemeen oop, per groep
circa één fte leraar en één fte klassen- of onderwijsassistent inzetten. Specifiek voor de EMB-A
leerlingen worden vanuit de extra middelen (AWBZ-compensatie vanuit rec of samenwerkingsverbanden en/of PGB) aanvullend zorgassistenten ingezet. Verder worden vanuit de OCWbekostiging specialisten ingezet, die, niet zijnde zorg gerelateerd, bijvoorbeeld trainingen geven waar
reguliere leraren niet de expertise voor in huis hebben. Deze extra trainingen komen naast de
beschikbare revalidatie-uren te staan. De revalidatie-uren zijn geënt op de zorg voor de leerling, de
aanvullende trainingen worden gebruikt om voort te borduren op de gerealiseerde resultaten in de
revalidatie. Een voorbeeld is het gebruikmaken van een logopedist om de gerealiseerde
spraakmogelijkheden in te zetten voor oefeningen gericht op communicatie.

22

4.4. Ontwikkeling inzet totale formatie

Directie
Leraren
Onderwijsondersteunend personeel met
algemene, indirecte taken (conciërge,
administratief personeel, etc.)
Klassenassistent
Onderwijsassistent
Orthopedagoog, psycholoog
Logopedist
Verpleegkundige
Fysiotherapeut
Ergotherapeut
Zorgassistent
Maatschappelijk werkende
Zweminstructeur
Overig
Totaal

2013-2014
3,15%
34,43%

2014-2015
3,25%
36,42%

Stijging/daling
↑ 0,10%
↑ 1,99%

12,55%
28,43%
6,03%
2,01%
0,93%
0,75%
3,62%
1,82%
3,49%
0,16%
0,77%
1,86%
100%

10,04%
27,73%
5,99%
1,93%
1,85%
0,79%
3,81%
1,84%
3,44%
0,13%
0,83%
1,95%
100%

↓ -2,51%
↓ -0,70%
↓ -0,04%
↓ -0,08%
↑ 0,92%
↑ 0,04%
↑ 0,19%
↑ 0,02%
↓ -0,05%
↓ -0,03%
↑ 0,06%
↑ 0,09%

Tabel 4 Percentage inzet van totale inzet

Omdat de onderzoeksresultaten gebaseerd zijn op een beperkte groep respondenten moet
terughoudendheid worden betracht met het trekken van conclusies op detailniveau. De groei van de
formatie leraren kan overigens ook onderbouwd worden vanuit de interviews. Mede op basis van
toenemende eisen vanuit wet- en regelgeving en inspectie ruilen scholen de functie van groepsleider
in voor die van leraar.
Deel van de formatie ingezet voor de EMB-A leerlingen
Onderstaande tabel laat zien welk deel van de totale formatie ingezet wordt voor de EMB-A
leerlingen. Veel scholen hebben deze informatie slechts globaal (of geschat) kunnen aanleveren.
Gemiddeld tellen de scholen die deelnamen aan het onderzoek 21% EMB-A leerlingen. Uit
onderstaande tabel blijkt dat in alle functiegroepen verhoudingsgewijs meer formatie wordt ingezet
voor de EMB-A leerlingen, dan voor de overige leerlingen.
Veel scholen hebben deze inzet (globaal) geraamd in de vragenlijst, omdat ervaringsgegevens
ontbreken. Doorgaans wordt er voor een groep EMB A leerlingen een leraar en een klassenassistent
ingezet. In de meeste gevallen is er eveneens (vaak fulltime) zorgassistentie aanwezig. Een enkele
school heeft de werkwijze iets anders ingericht. Zo zijn er scholen waar groepsleiders voor de klas
staan, afgewisseld met leraren. Ook worden onderwijsondersteuners voor de klas gezet, naast de
leraren en onderwijsassistenten. De scholen met deze constructie zetten vaak niet een fulltime leraar
op een groep, maar vaak 1 fte leraar op twee groepen. Onderstaande tabel laat zien hoe de
ontwikkeling is van de inzet van de verschillende functies voor een EMB-groep A leerlingen ten
23

opzichte van het totaal aan fte van de respectievelijke functie. Als voorbeeld: in zowel schooljaar
2013-2014 als 2014-2015 werd gemiddeld van alle leraren 38% ingezet voor de EMB-A groepen. Bij
de zorgassistenten is dat aantal gedaald, van 70% naar 66%. Dat kan in praktijk betekenen dat er
relatief minder handen in meer klassen aanwezig zijn om de noodzakelijke zorg te leveren.

Bestuur, directie, management
Leraren (LB, klein deel LC)
Klassenassistenten (inclusief onderwijsassistenten), schaal 4 en 5
Zorgassistenten, overwegend schaal 4
OOP, algemene taken
Orthopedagoog, psycholoog
Verpleegkundige
Logopedist
Fysiotherapeut
Ergotherapeut
Zweminstructeur

2013-2014
39%
38%
49%
70%
21%
30%
46%
44%
39%
35%
30%

2014-2015
45%
38%
47%
66%
21%
35%
43%
40%
43%
45%
32%

Tabel 5 Ontwikkeling FTE 2014-2015 tov 2013-2014

4.5. EMB-A leerlingen op ZMLK-scholen die verbreed toelaten
Sinds enkele jaren zijn er ZMLK-scholen die in het kader van de verbrede toelating ook EMB-A
leerlingen toelaten. Door middel van de uitgebreide vragenlijst is getracht vast te stellen hoe deze
scholen de EMB-A leerlingen organisatorisch groeperen en met behulp van welke formatie. Dit is niet
gelukt. De aantallen leerlingen zijn dermate klein dat het lastig bleek om te kwantificeren welk
gedeelte van de bekostiging en inzet van fte’s besteed wordt aan deze specifieke groep. Vervolgens
is er voor gekozen om de scholen die belangstelling toonden voor het onderzoek te verzoeken te
reageren op een tweetal vragen.
Vraag 1. Een klein deel van uw leerlingen valt in de categorie EMB-A. Hoe zijn zij in de school
ingedeeld? Zijn ze geconcentreerd in een eigen groep, of zijn ze verdeeld over meerdere groepen? In
het laatste geval, over hoeveel groepen zijn zij verdeeld?
Uit de beantwoording blijkt dat er een grote verscheidenheid is in de indeling van de EMB-A
leerlingen in de ZMLK-scholen die verbreed toelaten. Enkele scholen kiezen ervoor om de leerlingen
te concentreren in één groep en hierop de bezetting aan te passen. De bezetting is dan conform die
op de meeste mytyl- en tyltylscholen: 1 fte leraar, 1 fte onderwijs- of klassenassistent en (vanuit
AWBZ en/of PGB) 1 fte zorgassistent. Deze geconcentreerde groepen kennen een maximum van 8
leerlingen per groep.
Vraag 2. Ervaart u veranderingen, in positieve of negatieve zin, in het kunnen uitvoeren van uw taak
voor de EMB-groep A leerlingen als u schooljaar 2013-2014 vergelijkt met het schooljaar 2014-2015?
Kunt u deze veranderingen verklaren?
Uit de beantwoording blijkt dat scholen ervaren dat er veel meer bureaucratie is ontstaan door de
verscheidenheid aan werkwijzen van de diverse samenwerkingsverbanden. De scholen zien dit als
24

grootste knelpunt. Ieder samenwerkingsverband heeft haar eigen aanvraagformulieren en beleid ten
aanzien van bekostigen. Het gevolg hiervan is dat deze scholen het gevoel te hebben aanmerkelijk
minder gelden vanuit de voormalige AWBZ-compensatie ontvangen.

25

5. Opbrengst verdiepende interviews
Met negen scholen is een verdiepend interview op locatie gevoerd. In deze interviews is
geanalyseerd hoe, met name in formatief opzicht, de bedrijfsvoering van de scholen is
georganiseerd. En waarin de bedrijfsvoering van de EMB-A groepen (eventueel) afwijkt van die in de
overige groepen. In alle interviews stond de ingevulde vragenlijst centraal. Daarnaast is gesproken
over school- en regiospecifieke aspecten en over knelpunten die de scholen ervaren. In de
paragrafen 5.1 tot en met 5.9 worden deze interviews samengevat. In hoofdstuk 6 worden algemene
conclusies, mede gebaseerd op deze negen interviews, getrokken.

5.1. Tyltylschool – Amsterdam
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

95

16

17%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

91

16

18%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

4,55%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A leerlingen

8-11

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

Zorg volledig in
handen van Reade.

Organisatie van het onderwijs
Drostenburg (Tyltylschool Amsterdam) telt 91 leerlingen, waarvan 16 leerlingen binnen de doelgroep
van EMB-A vallen. 7 leerlingen volgen het so en 9 leerlingen het vso. Zij blijven maximaal 2 jaar in
deze groep. Na deze twee jaar wordt beoordeeld of onderwijs mogelijk is, of dat de leerling
uitsluitend op de zorg is gewezen. Met andere woorden, de leerling moet leerwinst kunnen boeken.
Wanneer dat het geval is, zal de leerling ‘doorstromen’ naar de mg-groep. De groepsgroottes van de
MG-groep variëren van 8-11 leerlingen (so) en 9-10 leerlingen (vso). Tot nu toe werden deze klassen
begeleid door Hbo-leidsters, maar door verandering van wet- en regelgeving zullen vanaf 2016 Pabogekwalificeerde en dus duurdere, leraren voor de klas moeten staan. Dit is wel een bottleneck voor
de school, men wenst graag de vrijheid om de klassen naar eigen inzicht en kennis te benoemen. De
gemiddelde Pabo-docent is niet per definitie een betere oplossing, aangezien zij of hij niet direct
wordt opgeleid voor de specifieke leerlingen op een tyltylschool.
Voor een EMB-groep staan op dit moment groepsleiders die volledig in dienst zijn van de school.
Deze vullen de taken naar wens in. Daarnaast werkt de groepsleidster samen met een
klassenassistent en is er de gebruikelijke overhead. Op dit moment beschikt de school over 3,5 FTE
26

verpleegkundigen. De nadrukkelijke wens is om ook deze extern bekostigd te krijgen, aangezien nu
onderwijsmiddelen gebruikt wordt voor de zorg. De essentie is dat Tyltylschool Amsterdam een
onderwijsinstelling is en geen zorginstelling.
Inzet van derden
De school werkt nauw samen met revalidatiecentrum Reade. De onderwijsondersteunende
begeleiding voor de leerlingen binnen de school is volledig in handen van de zorgaanbieder. Als
zorginstelling zijn zij verantwoordelijk voor de bekostiging hiervan. Zij verkrijgen middelen vanuit de
zorgverzekeraars. Ouders hebben contracten afgesloten met Cordaan, waardoor de school geen
omkijken heeft naar deze zorg. Primair worden er dus geen gesprekken gevoerd met ouders,
aangezien een bijdrage geen voorwaarde is om geplaatst te worden. Ook de kosten van
fysiotherapie, ergotherapie, logopdedie etc. worden door Reade middels de zorgverzekeraar
gedeclareerd.
Tyltylschool Amsterdam werkt tot op heden met een sluitende begroting, de vooruitzichten voor de
komende jaren zijn echter wat somberder, aangezien van 4 naar 1 brinnummer wordt overgegaan.
Hoewel deze omzetting rechtvaardig wordt geacht, zal dit toch circa € 150.000 per jaar minder
opleveren. Men merkt wel dat door recente bezuinigingen het onderwijs onder druk komt te staan.
De slagroom van de taart is er wel af. Als voorbeeld wordt speltherapie genoemd. Ook is een
technisch vakman in de school onlangs vertrokken. Er is voor gekozen de opengevallen ruimte niet
meer op te vullen.
Er is geen intensief beroep gedaan op de (voormalige) AWBZ-compensatie middelen vanuit voorheen
het rec en nu de samenwerkingsverbanden. Bij de samenwerkingsverbanden zijn op dit moment wel
aanvragen ingediend, deze zijn gedeeltelijk gehonoreerd. Alleen bij noodzakelijke, aanvullende zorg
werd er een beroep gedaan op deze gelden van het samenwerkingsverband. Bij nader inzien is het
vermoeden dat men hier gelden heeft laten liggen. Met deze gelden hadden taken ingekocht kunnen
worden die voor de leraren te specialistisch zijn, zoals gedragsproblematiek.
Ontwikkelingen
De school is continu aan het zoeken naar verschillende ‘producten’ en experimenten. Zo wordt
bekeken of leerlingen zonder een revalidatie indicatie, via Reade, toch eerstelijns fysiotherapie
kunnen gaan volgen. Ook is men met reguliere basisscholen aan het samenwerken om LG-leerlingen
bij hen part-time onderwijs te laten volgen. De leerlingen ontvangen dan aanvullende therapieën via
de tyltylschool. Tyltylschool Amsterdam wil tot slot benadrukken dat het om een onderwijsinstelling
gaat en dat er wel degelijk onderwijswinst behaald zou moeten worden. Het gevoel overheerst dat
de balans tussen zorg en onderwijs nog wel eens ver te zoeken is.

27

5.2. Mytylschool de Sprienke – Goes
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

171

10

6%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

181

14

8%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

6,3%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A leerlingen

8

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

Extra klassenassistentie vanuit
bekostiging
voormalig AWBZ
en PGB

De Mytylschool De Sprienke in Goes telt per 1 oktober 2014 181 leerlingen, 24 leerlingen vallen in de
categorie EMB, waarvan 14 in de categorie EMB-A. De 24 EMB leerlingen zijn gegroepeerd in drie
groepen van acht leerlingen: 4-12 jaar, 10-14 jaar en 14-20 jaar. De andere groepen binnen de school
bestaan ook uit acht leerlingen, maar met minder formatie per groep.
Elke EMB-groep heeft, bekostigd uit de OCW lumpsum, een leraar en een klassenassistent (schaal 4)
(beiden fulltime), daarnaast zijn er uit de OCW gelden beschikbaar: 30 minuten verpleegkundige per
leerling per week, een dagdeel orthopedagoog per groep per week en een zweminstructeur voor 2
uur per week per groep. Voorts wordt er formatie besteed aan algemene functies (management en
algemeen oop). Hierbovenop is er een tweede klassenassistente (eveneens fulltime). Deze wordt
grotendeels bekostigd uit voormalige AWBZ-compensatie gelden (rec/samenwerkingsverbanden) en
PGB-gelden van ouders (op deze uren zijn de assistenten in dienst van de ouders, dus niet van het
schoolbestuur) (0,2 fte ook nog uit lumpsum).
De zes Zeeuwse samenwerkingsverbanden hebben met de invoering van passend onderwijs hun
voormalige AWBZ compensatiemiddelen gebundeld (op basis van € 4 per leerling) en verdeeld over
de schoolbesturen voor (v)so. De scholen moet hun aanvragen voor deze middelen nu doen bij het
eigen schoolbestuur. Er is in 2014-2015 minder voormalig AWBZ compensatie geld beschikbaar dan
in 2013-2014. De Sprienke vroeg en vraagt voor alle 24 EMB leerlingen (en drie andere leerlingen) de
voormalige AWBZ-compensatievergoeding aan.
Voor drie (EMB-A) leerlingen is sinds 1 januari 2015 een PGB-aanvraag gedaan7. Eén aanvraag is er

7

De school regisseert de aanvraag door de ouders dusdanig dat er altijd PGB wordt aangevraagd en geen zorg in natura.

28

gehonoreerd door het CIZ, twee zijn er afgewezen, waarvan er nu één in de fase van bezwaar
verkeert en één in de fase van beroep. De afwijzingen betreffen de uren die aangevraagd zijn voor
persoonlijke verzorging, begeleiding en verpleging op school, de rest van het PGB is wél toegekend.
Voor de twee afgewezen (delen van) aanvragen geldt dat het CIZ die, naar de mening van de school,
in de oude situatie zonder meer had gehonoreerd. Het CIZ stelt zich nu op het standpunt: ‘de school
krijgt genoeg geld’.
De school kampt dus met twee problemen: vanuit de voormalige AWBZ-compensatieregeling is iets
minder geld beschikbaar en vanuit de PGB’s van de ouders lijkt er (op basis van drie casussen) fors
minder geld beschikbaar.
Voor LG leerlingen met een zware problematiek (veel verzorging nodig) wordt sinds 1 augustus 2014
een toelaatbaarheidsverklaring categorie 3/hoog aangevraagd. Als de samenwerkingsverbanden dit
gaan honoreren ontstaat er hierdoor voor sommige leerlingen een hogere bekostiging.
Ouders van EMB-A leerlingen kunnen in Zeeland kiezen uit één school en vier locaties voor
dagbesteding. In verband met de reistijd wordt er soms voor gekozen kinderen eerst enkele jaren
naar de dagbesteding te laten gaan en op latere leeftijd aan te melden bij de school. Ook het feit dat
dagbesteding geen schoolvakanties hanteert speelt mee. Nu er bezuinigd wordt op de dagbesteding
(groepjes in plaats van 1:1) lijkt er een verschuiving richting onderwijs te ontstaan, zo is de indruk van
de school.

5.3. Tyltylschool De Witte Vogel – Den Haag
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

112

70

63%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

109

72

66%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

1,32%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A
leerlingen

6à7

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

Aantal uren per dag
per groep een
verzorgingsassistent

Het so deel van de school telt per 1 oktober 2014 64 leerlingen, waarvan 45 in de categorie EMB-A.
Op 1 oktober 2013 waren deze aantallen resp. 61 en 40. De bekostiging van de school in schooljaar
2014-2015 is op laatstgenoemde teldatum gebaseerd. Voor het vso deel van de school waren de
aantallen op 1 oktober 2014 45 (waarvan 27 EMB-A) en 1 oktober 2013 51 (waarvan 30 EMB-A). De

29

school is (nog) gehuisvest op drie locaties. De schoolt kent geen residentiële leerlingen. Alle
leerlingen hebben een categorie 3 (hoog) bekostiging. Met name binnen het vso zijn er leerlingen die
in woonvormen wonen, hiervoor wordt het PGB van de ouders ingezet.
De school werkt in het schooljaar 2014-2015 met 9 so en 6 vso groepen. Hiervan bestaan 6 so en 3
vso groepen volledig uit EMB-A leerlingen. De overige groepen tellen geen of een enkele EMB-A
leerling.
Alle groepen hebben een fulltime leraar LB (of in enkele gevallen een onderwijsondersteuner) en een
fulltime klassenassistent (schaal 4). Daarnaast heeft elke groep een aantal uren per dag de
beschikking over een verzorgingsassistent. Het zwaartepunt van de inzet van deze
verzorgingsassistenten ligt in de groepen die uit louter EMB-A leerlingen bestaan. Laat de
beschikbaarheid dat toe, dan zijn zij ook werkzaam in de overige groepen.
Voor so en vso samen zijn verder beschikbaar:
0,8 fte directie
1,72 fte afdelingsmanager
1,66 fte intern begeleider
1,35 fte leraar bewegings- en zwemonderwijs
enige formatie leraar en klassenassistent extra bovenop de groepsformatie, voor bapo e.d.
3,9 fte facilitaire dienst (managementassistentie, ict-coördinatie, conciërge, administratie en
receptie, etc.). De huishoudelijk medewerker is onlangs wegbezuinigd.
1,4 fte verpleegkundige (grotendeels ingezet voor EMB-A leerlingen).
Er zijn drie LC-leerkrachten met een specialisme, waaronder 1 leerkracht LC met specialisatie EMB.
(Totaal formatie 2,5 fte waarvan inzetbaar voor LC-taken:1 fte) Daarbovenop wordt voor ongeveer €
190.000 menskracht ingehuurd. Dit betreft: orthopedagoog, psycholoog, logopedist, fysiotherapeut,
ergotherapeut en maatschappelijk werkende. Hiermee wordt de door het (v)so te leveren
onderwijsondersteuning gerealiseerd. Genoemde functionarissen zijn veel meer in de school
aanwezig dan op basis van het contract van € 190.000 mogelijk is, omdat ook de noodzakelijke
revalidatie die bekostigd wordt door de zorgverzekeraar in school wordt uitgevoerd.
Ook zijn vrijwilligers en stagiaires in de school actief. De vrijwilligers ondersteunen onder meer bij
uitstapjes en zwemlessen.
De school draait voor vrijwel 100% op de OCW-bekostiging. De enige vorm van aanvullende
financiering is een gemeentelijke subsidie van enkele tienduizenden euro’s, onder meer bedoeld
voor schoolsport.
Uit principe heeft de school in het verleden nooit gebruikt gemaakt van AWBZ-compensatiegelden
van het rec of PGB-inzet. Men was bang afhankelijk te worden van een onzekere geldstroom. Omdat
de problematiek die de leerlingen meebrengen zwaarder wordt, is nu het moment bereikt dat de
school niet meer verantwoord gedraaid kan worden op louter de OCW bekostiging. Enige lucht
ontstaat er in de formatie als men eind 2016 naar één locatie gaat verhuizen, maar dit biedt
onvoldoende soelaas. De begroting 2016 sluit met een tekort van ongeveer € 100.000. Daarom wil
men nu ook in ieder geval gebruik gaan maken van de voormalige AWBZ-compensatiegelden. Men
vermoedt dat minder dan 50% van de EMB-A leerlingen hiervoor in aanmerking komt (en enkele
andere leerlingen binnen de school). Als de voormalige AWBZ compensatiegelden onvoldoende
opleveren overweegt men ook met ouders in gesprek te gaan over inzet van een deel van het PGB.
Men ziet hiervoor graag een handreiking komen, omdat men de indruk heeft dat deze gesprekken
30

lastig zijn: “Je komt toch aan inkomsten van ouders”.
De school hanteerde tot dusver 20 jaar als uitstroomleeftijd. Nu wordt, in het licht van de
Participatiewet, begroot op 18 jaar. Het swv vo oefent geen druk uit op het laten dalen van deze
leeftijd.
Verbrede toelating van andere scholen raakt deze school niet, daarvoor is de doelgroep te zwaar. Dit
betreft naar men begrepen heeft wel MG scholen met leerlingen met een niet medische
problematiek. Overigens is er een goede afstemming tussen de scholen in de regio.
De zwaarte van de problematiek van de leerlingen die naar school gaan neemt toe. Dit heeft onder
meer te maken met de vooruitgang van de medische wetenschap. Hierdoor is er op het so ook
sprake van groei. In het vso is juist sprake van krimp, onder meer door invoering van de
Participatiewet.
Over het algemeen is er geen tussentijdse groei (peildatum).
De school heeft als visie dat elk kind (minstens een aantal jaren) welkom is. Men stelt geen restricties
qua intelligentie (i.q.) Vanuit dit principe zou een verdere integratie met dagbesteding mogelijk zijn.
Hierover wordt wel eens gefilosofeerd. Dit vergt wel naschoolse opvang en vakantieopvang.

5.4. Onderwijscentrum Het Roessingh - Enschede
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

351

Circa 70

20%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

340

Circa 70

21%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

9,57%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A leerlingen

6 (Meander) / 8-10
(OCR)

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

1 fulltime
zorgassistent per
groep

Onderwijscentrum Het Roessingh (OCR) in Enschede is één van de grootste mytyl-tyltylscholen in
Nederland. Op teldatum 1-10-2014 telde de school maar liefst 340 leerlingen, waarvan 175 kinderen
in de EMB-categorie vallen. Een schatting is dat zeker 70 leerlingen hiervan onder de categorie EMBA vallen. Op het OCR gaan leerlingen naar school in de leeftijd van 5 tot 18 jaar (en bij uitzondering
tot 20 jaar). OCR werkt met verschillende afdelingen(leerstromen). Eén van die afdelingen is
eveneens een aparte locatie, de Meander. De leerlingen die naar deze locatie gaan, kunnen worden
geschaard onder de categorie EMB-A leerlingen, of zoals OCR dit noemt: kinderen met een zeer

31

beperkt ontwikkelingsniveau en onderwijs aan kinderen met moeilijk verstaanbaar gedrag. Op De
Meander zitten 4 groepen van maximaal 6 leerlingen. Per groep is er een fulltime leerkracht, een
fulltime klassenassistent en een fulltime zorgassistent (bekostigd vanuit de zorginstelling). Er komen
steeds meer van deze groepen bij. Voor 2005 kwamen de kinderen met een niet meetbaar IQ of een
IQ lager dan 35, niet in aanmerking voor onderwijs. Nu ieder kind terecht recht heeft op onderwijs,
wel. Destijds is men al begonnen om deze kinderen ook toe te laten, met het gevolg dat nu steeds
meer kinderen bij OCR worden ingeschreven. De toegevoegde waarde die onderwijs biedt heeft zich
bewezen.
In enkele jaren tijd is het aantal zogenoemde C-groepen van 3 naar 8 gegaan. C-groepen, waar ook
sprake is van EMB-A leerlingen, zijn groepen met leerlingen met meervoudige en of lichamelijke
handicap en beperkte cognitieve leerbaarheid. De groepsgrootte is 8 á 10 leerlingen. Ook op deze
groepen zit minimaal 1 fte leerkracht en 1 fte klassenassistent. Vanuit PGB-gelden (of ZIN) worden
ambulante begeleiders ingezet. Ook de groepen op de Mytylafdeling A-groep (LVG) (3 groepen)
hebben dezelfde bezetting, hier is het leerlingenaantal maximaal 15 per groep. Daarnaast zijn er 5 Mgroepen en 4 groepen Praktijkgericht onderwijs (ook maximaal 15 leerlingen). Van de ZML groepen
zijn er nog eens 4 groepen in de bovenbouw en 2 in de onderbouw. Van deze laatste groepen merkt
het OCR dat reguliere basisscholen ook steeds meer leerlingen uit deze categorie toelaten.
Het voedingsgebied van OCR is groot :
 Heel Twente (14 gemeenten)
 Een gedeelte van Salland (Dalfsen-Deventer)
 Een gedeelte van Gelderland (Achterhoek)
 Een enkele leerling uit Duitsland (met Nederlandse nationaliteit).
Voorheen kreeg het OCR gelden vanuit het rec Oostmarke in het kader van de AWBZ-compensatie. Er
werd vanuit dat rec ook gebruik gemaakt van de gelden van andere regio’s. Door de gelijkmatige
verdeling kon het voorkomen dat andere regio’s gelden over hadden, die doorgegeven mochten
worden aan andere rec’s. Doordat het OCR hier rechtmatig aanspraak op kon maken, zorgden zij
voor aanvullende bekostiging. Na het opheffen van de rec’s dient OCR bij de twaalf verschillende
samenwerkingverbanden aan te kloppen. Het valt op dat geen van de samenwerkingsverbanden een
indicatie voor langer dan een jaar afgeeft. Ieder jaar moet het Ontwikkelingsperspectief Plan
geëvalueerd worden. Uit de zorgmiddelen van samenwerkingsverbanden wordt ongeveer 49 uur per
week ingezet. De noodzaak bij EMB-A leerlingen lijkt volgens het OCR evident, echter wordt het niet
altijd als zodanig ingeschat door de betrokken samenwerkingsverbanden. Hierdoor is het OCR
genoodzaakt om 2 medewerkers een week per jaar vrij te roosteren om bij alle
samenwerkingsverbanden conform hun eigen werkwijze de aanvragen in te dienen. Men pleit er dan
ook voor om de zwaarste groep los te koppelen van de bekostiging via Passend Onderwijs en een
aparte geldstroom te creëren om zo deze groep direct te bekostigen.
De onderhandelingen met ouders over PGB inzet wordt zoveel mogelijk gestuurd. Er wordt vanuit
deze middelen 16 fte schoolbreed ingezet. Van 56 ouders wordt gevraagd om inzet op school vanuit
het PGB-budget. Een aantal aanvragen loopt nog. In totaal wordt er voor 305 uur per week aan uren
ingezet. Bij de intake van een leerling wordt de ouder(s) gevraagd om inzet van PGB middelen. Via

32

school wordt die inzet dan centraal geregeld. Zo krijgt het school min of meer het mandaat om de
juiste zorg te leveren met gekwalificeerd personeel. Op dit moment wordt die zorg ingekocht bij De
Twentse Zorgcentra. Met hen is een korting (19%) bedongen op de uurprijs. Door deze verplichting
te stellen eisen ouders wel een evaluatie. Daarnaast is er een kleine groep vertegenwoordigers
vanuit de PGB-ouders die in gesprek is met het OCR en de Twentse Zorg Centra over die inzet. De
aanspraak op deze gelden wordt wel beduidend minder, waardoor dat ook gevolgen heeft voor de
inzet van fte’s. Ook hebben enkele ouders moeite met deze min of meer gedwongen winkelnering.
Die is echter noodzakelijk om als school de kwaliteit te kunnen garanderen. Bovendien is het nodig
om te voorkomen dat er een veelheid aan persoonlijke ondersteuners binnenkomt en de
klassensituatie te onrustig en onveilig wordt. Het zou eigenlijk ook niet nodig moeten zijn. Het geld
dat nodig is voor goed onderwijs aan deze kinderen dient naar de mening van de school uit
onderwijsmiddelen te komen en niet uit PGB.
OCR kan op dit moment nog werken met een sluitende begroting. Dit heeft met name te maken met
de verminderde afdracht richting Attendiz (het bevoegd gezag) en de opgehoogde groepsgrootte van
andere groepen binnen het OCR. Die groepsgrootte is echter onder druk komen te staan door de
verdichting van de leerlingenproblematiek. Die verdichting ontstaat door Passend Onderwijs en de
vereveningsdruk in deze regio. Het OCR is van mening dat men zeker voor de zwaarste groep EMB
leerlingen te weinig bekostiging ontvangt. Men schat in voor de zwaarste groep zo’n € 8.000 á €
9.000 extra nodig te hebben, voor de iets lichtere groep denkt men zo’n € 2.000 á € 3.000 tekort te
komen.
Het OCR heeft tot slot te maken met residentieel geplaatste MG leerlingen. Deze kunnen niet als
zodanig ingeschreven worden in BRON, waardoor ze als LG-leerlingen worden aangemerkt. Het OCR
moet om dit te herstellen voor deze groep leerlingen bij de 12 verschillende
samenwerkingsverbanden aanvullende toelaatbaarheidsverklaringen aanvragen. Een
systeemaanpassing van BRON wordt aangedragen als oplossing, om zo veel administratieve last te
voorkomen. Residentieel geplaatste leerlingen volgen vaak niet het standaard schooljaar en stromen
in rond oktober en november, waardoor bekostiging voor deze leerlingen niet wordt meegenomen.
Incidenteel is het SWV bereid hiervoor wat extra middelen ter beschikking te stellen.
De EMB-A leerlingen gaan, op een enkele uitzondering na, allemaal 5 dagen per week naar school.
Als dit niet het geval is gaat het vaak om een tijdelijke vermindering van lestijd.

33

5.5. Emiliusschool – Son
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

146

96

66%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

139

92

66%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

8,197%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A leerlingen

8

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

30 uur per groep per week

Het so deel van de school telt elf groepen, waarvan 8 EMB-A groepen en 3 niet EMB-A groepen. Alle
elf de groepen hebben een leraar (1,2 fte LB (of LC)) en een klassenassistent (1,2 fte, schaal 4). De
groepsbezetting leraren en klassenassistenten is 1,2 fte per groep, omdat twee parttimers samen
een groep draaien (maximering lesgebonden tijd). Formatie voor BAPO e.d. komt hier nog bovenop.
Het vso deel van de school is identiek georganiseerd, in totaal 7 groepen, waarvan 4 EMB-A.
De school heeft personeel niet toegewezen aan so of vso.
Naast de klassenassistenten schaal 4, zijn er zorgassistenten schaal 2 in de school. In de vragenlijst
heeft de school alle personeelsleden rekenkundig verdeeld tussen so en vso groepen en daarbinnen
ook weer rekenkundig naar EMB-A en niet EMB-A groepen. Maar in de praktijk ligt het zwaartepunt
van de inzet van de zorgassistenten sterk in de EMB-A groepen (30 uur per groep per week). Er zijn
niet-EMB-A groepen waar zelfs helemaal geen zorgassistentie wordt ingezet. 1,2 fte zorgassistentie
(twee klassenassistenten met concentratie op verpleegkundige taken, schaal 4) is in dienst van het
schoolbestuur. De rest van de zorgassistenten (schaal 2) is werkzaam op basis van een payrollconstructie. Men doet dit noodgedwongen omdat de zorgassistenten met name op AWBZcompensatiegeld worden ingezet, en omdat dit een onzekere geldstroom is, durft men op dit geld
geen structurele verplichtingen aan te gaan (dit punt ervaart men als één van de grootste
knelpunten). Bovendien was er personeel in het RDDF geplaatst en mochten er geen nieuwe
verplichtingen worden aangegaan. De omvang van de payrollcontracten zorgassistentie is met name
gebaseerd op de beschikbare inkomsten en niet op wat er werkelijk nodig is in de school. Door
payroll-kosten heeft school minder uren per week beschikbaar, dan wanneer zorgassistenten
allemaal in dienst zouden zijn.
Toen de AWBZ-compensatie nog van het rec kwam, werd altijd pas in de loop van het schooljaar
duidelijk hoeveel geld er toegekend zou worden. Niet zelden hield het rec geld over en dan werd aan
het einde van het schooljaar nog een aanvullend bedrag toegekend. Men moet qua inzet van deze
gelden dus altijd met een raming werken.
34

Nu worden de voormalige AWBZ-compensatiegelden bij 7 samenwerkingsverbanden po en 6
samenwerkingsverbanden vo aangevraagd. Men heeft voor ongeveer zestig leerlingen € 9.000
aangevraagd. Namelijk alle EMB-A leerlingen, behalve de EMB-A leerlingen waarvan een deel van het
PGB van de ouders op school wordt ingezet (ongeveer 30 leerlingen). De meeste
samenwerkingsverbanden hebben inmiddels voor 2014 gelden toegekend (in een enkel geval de
gevraagde € 9.000, in de meeste gevallen 30 à 40% van het gevraagde bedrag omdat er niet meer
beschikbaar is). Voor 2015 hebben pas 3 van de 11 samenwerkingsverbanden laten weten welk
bedrag beschikbaar zal worden gesteld. Naast de onzekerheid die dit voor de school meebrengt, zit
er voor de school aan deze werkwijze een enorme workload (kennismaken met
samenwerkingsverbanden, rondleidingen door de school, papierwinkel aanvragen, monitoring
ontvangsten, etc.). Over het uiteindelijk ontvangen bedrag is men beslist niet ontevreden. Het lijkt in
2014-2015 ook iets meer te worden dan men in 2013-2014 van de rec’s ontving. Men kan hier met
gemak de 30 uur zorgassistentie schaal 2 per EMB-A groep uit bekostigen.
Naast formatie leraren, klassenassistenten en zorgassistenten (incl. payroll) kent de school de
volgende formatie:
- bestuur, directie, management en een beleidsmedewerker,
- oop met algemene, indirecte taken (systeembeheer, conciërge, schoonmaak, technicus),
- orthopedagoog, psycholoog,
- logopedist,
- verpleegkundige,
- fysiotherapeut,
- ergotherapeut,
- spelbegeleider,
- leraar specifiek voor bewegingsonderwijs (inclusief zwemmen).
De maatschappelijk werkende wordt vanuit de zorg bekostigd.
De functionarissen orthopedagoog tot en met ergotherapeut betreffen kleine hoeveelheden
formatie, namelijk alleen maar de onderwijstaken. Voor veel meer uren per week zijn zelfde
functionarissen in de school werkzaam in het kader van individuele therapie. Dit wordt bekostigd
door de zorgverzekeraars, geïndiceerd vanuit de revalidatie.
Deze functionarissen zijn naar verhouding iets meer in het so aan het werk dan in het vso, omdat er
soms op latere leeftijd geen therapiewinst meer te behalen valt.
Naast de bekostiging van OCW en de (voormalige) AWBZ-compensatiebekostiging van
rec/samenwerkingsverband draait de school ook voor een deel op de PGB uren (nog vanuit de oude
AWBZ) van ouders. Of er nu sprake is van een PGB in euro’s of zorg in natura, in beide gevallen leidt
het tot inzet in natura in de school (via contract zorgaanbieder), in totaal ongeveer 74 uur per week
voor so en vso samen. Een organisatorisch lastig aspect hieraan is dat dit veel verschillende mensen
betreft. Omdat veel leerlingen intern zijn kan bij veel ouders het PGB budget niet benut worden (PGB
gaat geheel op aan intern). Terwijl dit vaak juist wel de meest complexe leerlingen zijn.
Daarnaast maakt de school (so en vso) voor zo’n 120 uur per week gebruik van vrijwilligers, deze
worden m.n. voor de EMB-A groep ingezet, bijvoorbeeld ten behoeve van transfers in de school en
van/naar de taxi en zwembegeleiding.
Alle leerlingen zijn residentieel, maar steeds meer leerlingen verblijven niet of niet volledig in het
internaat. Voor geen enkele leerling speelt er dus een toelaatbaarheidsverklaring. Wel zijn al deze
35

leerlingen toegewezen aan een bepaald samenwerkingsverband. Daar krijgt de school dan vaak
contact mee in het kader van de voormalige AWBZ-compensatie aanvraag.
De school ervaart van de samenwerkingsverbanden vo geen beleidsmatige dwang om leerlingen
eerder dan 20 jaar de school te laten verlaten (dit kan in het geval van de Emiliusschool overigens
ook niet, omdat de school louter residentiële leerlingen kent en deze geen
toelaatbaarheidsverklaring nodig hebben). Wel speelt de Wajong een rol: ouders kiezen voor
inkomsten in plaats van onderwijs.
Er is in de regio dagbesteding, maar door bezuinigingen ziet men meer >5 jarige leerlingen naar het
onderwijs toekomen.
De directeur van de school wijst er op dat men voor de EMB-A groep ook forse materiële kosten
maakt (schoonmaak, warmer water in het zwembad, luierverwerking, wasserij, tilvoorzieningen e.d.).
De Emiliusschool kent in 2015 geen sluitende begroting. Dit wordt niet veroorzaakt door de EMB-A
problematiek, maar wel door de krimp en de hoge BAPO kosten (> 6% BAPO deelname).
Men heeft nog weinig ervaring opgedaan met de nieuwe situatie per 1-1-2015. Er is nog geen situatie
aan de orde geweest met trekkingsrechten PGB. Ook heeft men nog niet volledig in beeld wie in de
Wlz zit en wie niet. Er loopt een vragenlijst hierover onder de ouders van ongeveer 100
thuiswonende leerlingen. Gesteld dat er bij deze ouders meer geld beschikbaar komt (geen aftrek
meer), dan ziet de school nog het probleem dat de ouders dit geld niet in euro’s op school kunnen
inzetten, omdat de school geen zorgaanbieder is (en het betreft taken zorgassistentie). Bovenal is de
gang van zaken omslachtig en daardoor onnodig ingewikkeld en duur. En het is organisatorisch
ingewikkeld en een nadeel is dat de school niet de regie kan voeren over de nascholing van deze
medewerkers (kwaliteitsaspect).

5.6. Tyltylschool – Rotterdam
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

106

76

71%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

103

75

73%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

6,27%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A leerlingen

7-8

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

Via ZIN komt er
assistentie in de
klas, ingebracht
door ouders.

36

De school telt per 1 oktober 2014 103 leerlingen, 75 hiervan vallen in de categorie EMB-A. De school
telt 14 groepen (3 kleutergroepen, 4 onderbouwgroepen, 2 vso bruggroepen en 5 vso
bovenbouwgroepen). De EMB-A leerling zitten verspreid over deze 14 groepen, gecombineerd met
de 28 overige EMB-leerlingen. De gemiddelde groepsgrootte in zowel so als vso is 7,5 leerling. Elke
groep heeft een fulltime leraar en een fulltime klassenassistent (schaal 4). Daarnaast zijn er nog vier
andere leraren en vier andere klassenassistenten in dienst. Deze leraren worden ingezet voor interne
begeleiding, coaching, coördinerende taken, BAPO vervanging en overige vervangingen. De
klassenassistenten voor algemeen assisterende taken. Ook wordt er formatie ingezet om
vervangingen in verband met verlof en verzuim te organiseren. Daarnaast is er per groep formatie
beschikbaar in de vorm van arts, verpleegkundige, maatschappelijk werkende en leraar bewegingsen zwemonderwijs, namelijk verpleging 30 minuten per week per kind, ergotherapie 24 minuten per
week per kind, fysiotherapie en logopedie 58 minuten per week per kind, en 15 minuten per week
per kind orthopedagoog (meer therapeutische zorg is beschikbaar via de zorgkantoren/
zorgaanbieders).
Voorts wordt er formatie besteed aan algemene functies (management en algemeen oop). In de
school zijn vrijwilligers werkzaam voor hulp bij de zwemlessen en begeleiding bij uitjes.
De school heeft berekend dat men voor de groep EMB-A leerlingen 6 à 7 duizend euro per leerling
meer nodig heeft dan OCW bekostigt.
Men ontvangt jaarlijks ongeveer € 135.000 subsidies van de gemeente Rotterdam. Aan deze
subsidies liggen convenanten ten grondslag over huishoudelijke hulpen, begeleiding
leerlingenvervoer en zwemonderwijs). De subsidie is onder meer mogelijk, omdat de school een
aantal leerlingen zelf vervoert, met eigen bussen en eigen chauffeurs (en de gemeente dus kosten
leerlingenvervoer uitspaart). Het merendeel van dit geld wordt ingezet voor de groep EMB-A
leerlingen. De hoop bestaat dat de subsidie verhoogd zal worden:
- de gemeente Rotterdam wil garant staan voor enkele Rotterdamse leerlingen die niet onder de Wlz
vallen,
- de gemeente Rotterdam wil leerlingen uit dagbesteding halen en onderwijs gaan laten volgen.
De gemeente Rotterdam beijvert zich er voor dat alle gemeenten in Groot Rijnmond deze lijn zullen
gaan volgen.
Incidenteel ontvangt de school geld van sponsors.
Men ontvangt in 2014-2015 € 135.000 AWBZ compensatiegelden van samenwerkingsverbanden, dit
betreft volgens de opgave van de school, ongeveer 6 leerlingen (in 2013-2014 € 145.000 van het rec).
Deze compensatievergoeding werd/wordt niet voor alle EMB-A leerlingen aangevraagd, omdat:
- de aanvraag procedure complex is (aanleveren van alle gegevens staat niet in verhouding tot de
opbrengst),
- een aantal ouders het dankzij AWBZ of inzet in natura op kon lossen,
- er geen aanvraag ingediend kon worden bij betrokken samenwerkingsverband.
Een deel van de ouders zet een deel van de beschikbare zorg (PGB of natura) in binnen de school
(extra mensen die via de ouders de school binnenkomen). De school ervaart hierbij enkele
problemen:
- ouders kiezen soms voor zorg in natura die dan geleverd wordt door een aanbieder die wél in de
woonplaats actief is, maar niet in Rotterdam,
37

- gemeenten contracteren aanbieders, hierdoor is er voor ouders verplichte winkelnering en heeft de
school mensen van veel verschillende organisaties over de vloer,
- de school ervaart het praten met ouders over inzet van een deel van de zorg op school als
‘onderhandelen’. Daarbij is lastig dat de school dan soms niet weet over welk totaalbudget de ouders
beschikken, dus weet men niet wat men redelijkerwijs kan ‘eisen’ in de onderhandelingen.
- ongeveer 1:5 leerling verblijft in een woonvorm. Alle toegekende langdurige zorg gaat hier aan op,
er blijft niets over om in de schoolsituatie in te zetten.
Als mogelijke oplossing ziet de directeur het trekkingsrecht kindvolgend te maken. Vanuit het PGB
komt dan automatisch een deel (6 à 7 K.) bij de school terecht. Onderhandelen is dan niet meer
nodig. Dit zou, in de visie van de school, kunnen indien er sprake is van een modulair systeem waarbij
de module school rechtstreeks gekoppeld wordt aan de school van het desbetreffende kind.
De school is gehuisvest op twee locaties, dit is uit formatief oogpunt bezien kostbaar (bijvoorbeeld: 1
verpleegkundige extra nodig). Waarschijnlijk krijgt de school in 2019 nieuwbouw. Dan verdwijnt deze
inefficiency.

5.7. St. Maartenschool – Nijmegen
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

230

35

15%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

233

31

13%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

11,12%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A leerlingen

8

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

Waar nodig wordt
extra zorg ingezet
dmv gebruikmaken
van PGB van
ouders.

De St. Maartenschool is een so-school met in totaal 233 leerlingen. In de EMB groep categorie A
bevinden zich op teldatum 01-10-2014 31 leerlingen. In de kleutergroep (4-5 jaar) zitten op dit
moment 2 á 3 leerlingen die waarschijnlijk ook in deze groep gaan vallen. De EMB-A leerlingen zijn
onderverdeeld in 4 groepen van 8 leerlingen per groep. In de andere groepen zitten circa 14/15
kinderen. Op de 4 EMB groepen zitten 2 leerkrachten en een coördinerende onderwijsondersteuner.
Als de leerkracht in de ene klas zit, is de onderwijsondersteuner in de andere. Daarnaast worden er
ook 2 onderwijsassistenten ingezet voor deze 4 groepen. De school koopt voor specialismen als

38

ergotherapie en fysiotherapie aanvullende uren in, de school noemt dit consultancy uren. . De
primaire therapiebehoefte, vastgesteld door de revalidatiearts, wordt vergoed door de
zorgverzekeraar. De consultancyuren worden ingezet voor (groeps)therapieën, bijvoorbeeld in de
vorm van trainingen op het terrein van logopedie of communicatie. De standaard therapiebehoefte
van 12 weken is niet toereikend, waardoor vanuit de onderwijsgedachte aanvullende uren worden
ingekocht. Op deze consultancyuren wordt wel bezuinigd. Naast deze krachten maakt de St.
Maartenschool gebruik van vrijwilligers. Zo’n circa 16 uur wordt er wekelijks ingezet. Activiteiten
waar hier aan gedacht kan worden zijn het bemannen van de bibliotheek, huishoudelijke taken en
het repareren van materialen.
Ouders wordt wel gevraagd om een deel van het PGB in te zetten voor aanvullende zorg, op het
moment dat verwacht wordt dat dit nodig zou zijn. Ongeveer de helft van de ouders zet hier ook op
in en koopt de zorg in bij Thuiszorgonderwijs en Driestroom, de organisaties die de St.
Maartenschool voorschrijft.
Op dit moment kan de St. Maartenschool nog werken met een sluitende begroting. Dit komt met
name door het beleid van PuntSpeciaal (het bevoegd gezag) breed en het bezuinigen op met name
randdiensten, zoals zwembaduren, manege (voorheen onderdeel van de school) en minder
therapieën. De St. Maartenschool heeft veel te maken met residentieel geplaatste leerlingen (circa
150 leerlingen). De samenwerkingsverbanden geven hier moeilijk een toelaatbaarheidsverklaring
voor MG voor af. De ervaring leert dat bij voorkeur een ZMLK-indicatie afgeeft.
Tot slot merkt men dat er meer beroep wordt gedaan op Wlz. Er is veel onduidelijkheid bij langdurig
zieke kinderen, het gevoel overheerst dat er geleurd moet worden om geld, terwijl dat bedrag ook
lager wordt.

5.8. Mytylschool – Tilburg
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

327

43

13%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

315

40

13%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

4,94%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A leerlingen

5-6

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

Zorgassistentie wordt per
EMB-groep ingedeeld, ca 1
fte.

Mytylschool Tilburg heeft in totaal 34 groepen, waarvan ongeveer 8 groepen tot de EMB-A categorie
behoren. Deze groepen hebben ongeveer 5-6 leerlingen in de klas. De klassen worden geleid door
39

een leraar in LB en een groepsleider (schaal 6). De leraar heeft 2 groepen onder zich en wisselt de
groepen af met de groepsleider. De leerkracht is voor beide groepen eindverantwoordelijk. De
klassenassistenten en zorgassistenten hebben een rooster en draaien soms per uur een andere
groep. Hierdoor is de inzet voor de leerlingen maximaal. De ergotherapeuten, fysiotherapeuten
worden ingehuurd via Libra, het revalidatiecentrum grenzend aan de school. Daarnaast wordt er
specifieke expertise ingehuurd van de revalidatiearts en een physical-assistant. Deze artsen helpen
leerlingen en school, nemen plaats in een adviescommissie en leveren diensten n.a.v. bepaalde
specifieke ziektebeelden. Schoolverpleegkundigen zijn verantwoordelijk voor de medische
begeleiding en voor het toedienen van de medicijnen, zodat het veiligheidsrisico is gemitigeerd.
De school maakt gebruik van vrijwilligers. Vrijwilligersactiviteiten zijn onderhoud van toestellen,
zwemmen en excursies. In totaal worden er zo’n 45 vrijwilligers ingezet, die circa een dagdeel per
week actief zijn. Voor de ongeveer 50 EMB-leerlingen betekent dit dus ongeveer 7,5 uur. Het is niet
zo dat EMB-leerlingen meer ondersteuning van vrijwilligers krijgen dan andere leerlingen.
De directeur uit zijn zorgen over het beleid van de samenwerkingsverbanden. Sommige
samenwerkingsverbanden willen dat EMB leerlingen na hun 16e niet meer naar school gaan. De vsoschool ontvangt dan ook geen bekostiging meer voor de leerling. De samenwerkingsverbanden
verstrekken tot nu toe toelaatbaarheidsverklaringen tot of tot en met het 16e jaar van de leerling.
Hierdoor komt het recht op onderwijs onder druk te staan. Ook stelt de WEC dat de leerling tot op de
maand waarin hij 20 wordt, naar school kan. Dit is eigen beleid van de samenwerkingsverbanden en
is naar mening van de school onterecht. Het kan ertoe leiden dat leerlingen niet meer naar school
gaan, terwijl zij wel ontwikkelingsperspectief hebben.
Mytylschool Tilburg opereert in gebieden met forse negatieve verevening. De school vermoedt dat
momenteel geldgedreven keuzes worden gemaakt door de samenwerkingsverbanden. Hier dreigen
leerlingen de dupe van te worden. Ook zijn de samenwerkingsverbanden onvoldoende bekend met
Mytylscholen en EMB-leerlingen.
Zoals bekend ontvangen de samenwerkingsverbanden vanaf 1 augustus 2014 de (voormalig) AWBZcompensatie middelen. Geen enkel samenwerkingsverband heeft echter deze bedragen
overgemaakt naar Mytylschool Tilburg of andere scholen die deze ernstig beperkte leerlingen
opvangen. Hierdoor loopt de school veel geld mis; dit gaat uiteindelijk ten koste van leerlingen.
Mytylschool Tilburg staat hierdoor financieel en kwalitatief onder druk. Dit komt door eigen beleid
van de samenwerkingsverbanden: zij willen tot nu toe deze middelen niet overmaken t.b.v.
leerlingen tot 1 augustus 2014 wel onder de AWBZ-compensatieregeling vielen, ondanks
herhaaldelijk appel van Mytylschool Tilburg.
In schooljaar 13-14 ontving Mytylschool Tilburg ongeveer 400.000 aan AWBZ-compensatie, waarvan
de helft van het eigen rec en de helft van andere rec’s (o.a. regio Rotterdam, Nijmegen en NoordHolland).
De school gaat jaarlijks met ouders om tafel om een deel van het PGB-budget te vragen van de
ouders. Deze aanvullende PGB-inzet is per leerling nodig voor zorg bij het onderwijs. Deze
gesprekken gaan moeizaam. Ouders ontvangen deze PGB-middelen en worden door de school
40

gevraagd om ze op school in te zetten. Deze middelen worden vervolgens op verzoek van de school
besteed bij stichting Amarant, die zorgbegeleiders hiervoor levert, in te zetten dus voor de
betreffende leerling op de school. Het uurtarief dat ouders hiervoor betalen is € 44,-. Indien die inzet
gekapitaliseerd wordt naar de school, dan betreft het ongeveer: 250 uren per week x 42 leerlingen=
€ 11.000,-. 40 schoolweken x € 11.000,-= € 440.000,- inzet voor zorg uit PGB per schooljaar.
Hierbij moet worden opgemerkt dat ongeveer 20% van de ouders aan wie PGB-inzet gevraagd wordt
door de school dit weigert. Eigenlijk zou dus voor 50 leerlingen PGB-inzet noodzakelijk zijn, waardoor
het werkelijk benodigde bedrag nog aanzienlijk hoger uit komt.
De school zou graag niet meer met ouders in gesprek hoeven gaan over inzet ‘uit eigen PGB-zak’,
maar centraal de middelen ontvangen, of de zorg.
Door het wegvallen van de gelden is de school genoodzaakt geweest om in de zomer van 2014
contracten van personeel dat bekostigd was op middelen AWBZ-compensatie niet te verlengen. Het
afgelopen jaar is daarom van meerdere medewerkers het tijdelijk contract niet verlengd en ook niet
opnieuw ingevuld. Dat komt neer op een forse daling. Hier is met de vakbonden een sociaal plan over
afgesproken.
Aangezien de werkzaamheden met betrekking tot EMB gelijk zijn gebleven, terwijl de voormalige
AWBZ-compensatie is weggevallen, kon de school niet anders dan elders uit de organisatie
medewerkers betrekken, zodanig dat zorg en veiligheid binnen de EMB-groep gewaarborgd bleef. Dit
heeft echter wel betekend dat er elders in de school nu veel minder inzet van personeel is.
Het is noodzakelijk dat er snel zekerheid komt over extra middelen voor EMB omdat de school niet te
lang met te weinig middelen onderwijs kan verzorgen.
Een andere manier om gelden te verkrijgen is door middel van schenkingen van fondsen. Op dit
moment heeft Mytylschool Tilburg een steunstichting die echter niet meer actief is. Deze
steunstichting genereerde voorheen fondsen voor extra activiteiten in en rond de school of voor
speeltoestellen enz.

41

5.9. Heliomaire – Wijk aan Zee
1-10-2013

1-10-2014

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

131

41

31%

Aantal leerlingen

Aantal EMB-A leerlingen

% EMB-A leerlingen

135

48

36%

Aanvullende financiering (PGB, voormalige AWBZ-compensatie via
samenwerkingsverband, gemeentelijke subsidies) in percentage ten
opzichte van OCW bekostiging

4,59%

Gemiddelde groepsgrootte van groepen met veel of louter EMB-A leerlingen

6-7

Wijze waarop zorgassistentie eventueel wordt ingezet in groepen met veel
of louter EMB-A leerlingen

Klassenassistenten die
zorgtaken verrichten (1fte,
schaal 5)

Heliomare heeft de vragenlijst ingevuld voor locatie ‘De Ruimte’ in Bergen. Tijdens het interview zijn
deze cijfers besproken. Tevens is af en toe gesproken over de situatie ‘Heliomare-breed’.
De Ruimte biedt onderwijs, zorg en revalidatie aan kinderen met een lichamelijke of meervoudige
beperking, een verstandelijke beperking, een chronische ziekte, een autismespectrumstoornis,
gedragsstoornis of niet-aangeboren hersenletsel.
De Ruimte telt op 1-10-2014 131 so leerlingen, waarvan 48 EMB-A. De leerlingen variëren in leeftijd
van 4 tot 13 jaar.
Niet alle EMB-A leerlingen zijn thuiswonend, sommigen wonen in een instelling. De school kent geen
residentiële leerlingen.
Bijna alle EMB-A leerlingen gaan vijf dagen in de week naar school. Ongeveer eén op de acht
leerlingen vier dagen per week.
Iedere EMB-A leerling heeft zorgondersteuning op school. De omvang hiervan wordt jaarlijks
vastgesteld en opgenomen in het zorgondersteuningsplan van het betreffende kind. Jaarlijkse
vaststelling is nodig omdat de behoeften van EMB-A leerling tot EMB-A leerling en van jaar tot jaar
kan verschillen en wijzigen. Op de uitkomst van deze berekening van de noodzakelijke zorg wordt
een aftrek van 185 minuten toegepast (in verband met de via de onderwijsbekostiging wél
beschikbare formatie zorgassistentie).
60% van de EMB-A leerlingen heeft, in de nieuwe termen gesproken, een Wlz indicatie. Voor de
overige 40% is er zorg vanuit de Jeugdwet nodig. Hiermee is nog geen ervaring opgedaan. De
leerlingen van Heliomare zijn afkomstig uit 48 gemeenten.
De EMB-A leerlingen die Heliomare telt zijn gegroepeerd in groepen met louter of vrijwel alleen
EMB-A leerlingen. Deze groepen tellen gemiddeld 6 à 7 leerlingen. Elke groep heeft als
standaardbezetting een leraar schaal LB (incidenteel LC), of een leraarondersteuner schaal 7 die
onder supervisie van een leraar werkt. Daarnaast heeft elke groep een klassenassistent in schaal 5 of
een senior-klassenassistent in schaal 6. Omdat er merendeels parttimers werkzaam zijn, is feitelijk
42

1,2 fte leraar en klassenassistent per groep nodig om de bezetting te realiseren (i.v.m. maximale
lesgebonden tijd). Hier bovenop is er formatie nodig voor de invulling van allerlei vormen van verlof.
Daarnaast hebben alle EMB-A leerlingen zorgondersteuning nodig (zie bovenstaand). Dit wordt
gerealiseerd via de zogenaamde standby-groep. Deze bestaat uit klassenassistenten (schaal 5) die
zorgtaken verrichten (gemiddeld 1 fte per groep EMB-A leerlingen). De standby-groep wordt flexibel
ingezet in de groepen met EMB-A leerlingen, soms zijn er in de ene groep ineens vier of zes extra
handen nodig, dan weer in een andere groep.
De andere groepen binnen Heliomare tellen gemiddeld evenveel leerlingen (ook 6 á 7) en hebben
ook een bezetting leraar en klassenassistent, met dien verstande dat de extra klassenassistenten
voor zorgtaken er niet zijn.
Daarnaast wordt er voor alle leerlingen (dus ook EMB-A) formatie directie, management en
algemeen oop ingezet, alsmede formatie verpleegkundige, fysiotherapeut, ergotherapeut8,
bewegingsonderwijs (w.o. zwemmen). Men werkt vanuit de aanname dat EMB-A leerlingen
gemiddeld 25% meer inzet van deze functionarissen nodig hebben dan overige leerlingen.
Tenslotte zijn er vrijwilligers actief in de school (bij zwemmen, paarrijden, koken, creatieve vakken en
uitstapjes). Binnen De Ruimte betreft dit 53 uur per week.
Met het nieuwe stelsel dat sinds 1-1-2015 in werking is getreden heeft men tot dusver beperkt
ervaring opgedaan. De ‘Wlz-voorlopers’ kregen op hun aanvragen snel (positief) antwoord. Nu geldt
er een lange wachttijd voor afhandeling van aanvragen. Ook met de ouders die snel een Wlz indicatie
kregen heeft, heeft Heliomare het gesprek over de inzet nog niet afgerond (contract maken is lastig,
o.a. i.v.m. uurtarief/prijsafspraken).
Heliomare zou overigens het liefste zien dat de bekostiging voor ‘dagdelen groep’ verschuift vanuit
de Wlz naar OCW. Er is dan geen rompslomp voor ouders meer en medewerkers van Heliomare
hebben veel minder met bureaucratie te maken. En bovenal is de relatie tussen school en ouders niet
langer vertroebeld (het met ouders te voeren gesprek staat principieel haaks op de relatie ouderschool). Heliomare ervaart het gesprek met ouders over de inzet van een deel van hun middelen op
school als bedelen. Soms weigeren ouders de inzet op school ook. Dat gaat dan ook weer een eigen
leven leiden onder de ouders. Heliomare geeft aan geen behoefte te hebben aan een
gesprekshandleiding voor het gesprek met de ouders over de inzet van dagdelen zorg op school. Men
heeft ervaring hier mee opgedaan in de afgelopen jaren. Heliomare is wel van mening dat het een
principieel ongewenst gesprek is (in de OCW bekostiging zouden gewoon 39 weken 9 dagdelen zorg
moeten zitten).
Ook in het tot 1-1-2015 geldende stelsel zaten al grotendeels dezelfde knelpunten. Voorbeeld: de
school gaf aan dat er meer zorgondersteuning nodig was, maar de ouders wilden het PGB niet
openbreken uit angst voor een lagere indicatie thuis. (Dit probleem blijft ook in het nieuwe stelsel
gelden. De Wlz indicatie heeft een lange looptijd, school wil benodigde zorgondersteuning jaarlijks bij
kunnen stellen.) Idealiter zou men dus graag zien dat de school niet te maken heeft met indirecte
bekostiging vanuit VWS.

8

Naast deze vanuit de OCW-bekostiging beschikbare formatie is er therapeutische formatie beschikbaar vanuit de

revalidatiekant (zorgverzekeraars).

43

In 2013-2014 werd door De Ruimte AWBZ-compensatie bij het rec aangevraagd voor 13 EMB-A
leerlingen waarvoor geen PGB-inzet was afgegeven of kon worden afgegeven9. Het rec kende diverse
typen bedragen toe, maar overwegend € 9.000 per leerling, in totaal € 105.000. De Ruimte heeft in
2014-2015 met 6 samenwerkingsverbanden passend onderwijs te maken om de AWBZcompensatiegelden aan te vragen (voor 13 leerlingen). Dit heeft men als volgt gedaan. Alle
betreffende samenwerkingsverbanden heeft men een factuur gestuurd. Eerst voor de periode
augustus-december 2014 (5/12 x € 9.0000 per leerling) en nu voor 7/12 x € 9.000 per leerling (januari
– juli 2015). Sommige samenwerkingsverbanden hebben het volledige 5 maandsbedrag betaald,
andere een lager bedrag, sommigen verbanden hebben nog geen besluit genomen. In hoeverre ook
de 7 maandsbedragen binnen gaan komen is nog onduidelijk, omdat veel samenwerkingsverbanden
zich op het standpunt lijken te gaan stellen dat Wlz of gemeente de aangewezen partij is om dit met
ingang van 1-1-2015 te gaan betalen.
Of landelijke centralisatie van aanvragen van AWBZ-compensatiegelden passend onderwijs tot een
voor Heliomare betere situatie leidt is nog maar de vraag. Het antwoord op die vraag hangt af van de
procedure die zal gaan gelden (eenvoudig of toch nog veel bureaucratie?) en de hoogte van het toe
te kennen bedrag per leerling (‘indien het veel lager wordt dan € 9.000 is het geen verbetering, maar
een verslechtering’).
De school werkt altijd met een sluitende begroting, maar de verwachting is dat dit voor 2016 wel erg
lastig zal worden. Omdat er een ondergrens is qua formatie die ingezet moet worden, gaan
bezuinigingen ten koste van nascholing e.d. Voor 2015 heeft men in de begroting de aanname
toegepast dat 50% van de gewenste AWBZ-compensatiegelden van de samenwerkingsverbanden zal
worden ontvangen en 50% van de PGB middelen.
Passend onderwijs leidt naar de mening van de school voor de doelgroep EMB-A tot veel meer
bureaucratie.
Niet alleen in het aanvragen van gelden die nodig zijn om zorgassistentie te realiseren, maar ook in
de verantwoording van deze gelden. Twee managers binnen Heliomare zijn gemiddeld één dag per
week bezig met aanvraag en verantwoording van de extra zorgmiddelen voor de EMB-A leerlingen
(dat zijn er binnen heel Heliomare 150). En andere medewerkers zijn structureel voor 2,7 fte bezig
met werkzaamheden zoals het jaarlijks in kaart brengen van de zorgondersteuningsbehoeften van de
leerlingen, te bepalen of leerling wel of niet onder de Wlz valt, nagaan of er al een indicatie is,
gesprekken tussen personeel en ouders (150 oudergesprekken), gesprekken met ouders in de
klankbordgroep, gesprekken met het zorgkantoor en gesprekken met de media.
Accountants stellen gedetailleerde eisen op dit punt. Ze rekenen de AWBZ-compensatiegelden en
PGB middelen tot de zogenaamde 3e geldstroom en stellen gedetailleerde vragen over
rechtmatigheid. Bovendien wil men weten welke assistent wanneer en hoeveel voor welke leerling
gewerkt heeft.

9

Binnen Heliomare wordt soms ook AWBZ-compensatie aangevraagd voor EMB-B of EMB-C leerlingen.

44

6. Conclusies uit vragenlijsten en interviews
6.1. Gemiddelde groepsgrootte
De gemiddelde groepsgrootte van klassen met louter of veel EMB-A leerlingen is 7,5 leerling. Er is op
dit punt een aanzienlijke spreiding (zie 2.4.).

6.2. Groeperingsvorm EMB-A leerlingen
De meeste scholen concentreren EMB-A leerlingen in groepen met louter of grotendeels EMBleerlingen. Sommige scholen hanteren de zwaarte/complexiteit van de EMB-A leerlingen door de
grootte van de groepen met (vrijwel alleen) EMB-A leerlingen te verkleinen (ten opzichte van
groepen met andere type leerlingen), de meeste scholen hanteren voor beide groepen een gelijke
groepsgrootte, maar voegen in de EMB-A groepen extra handen toe.
ZMLK-scholen die (EMB-A) leerlingen verbreed toelaten kennen een diversiteit aan organisatorische
oplossingen hiervoor. Een klein deel van deze scholen groepeert deze leerlingen in aparte groepen.
De bezetting is dan vergelijkbaar met die van mytyl- en tyltylscholen: 1 fte leraar, 1fte onderwijs- of
klassenassistent en (vanuit AWBZ en/of PGB) 1 fte zorgassistent. Deze geconcentreerde groepen
kennen een maximum van 8 leerlingen per groep.

6.3. Bezetting groepen EMB-A leerlingen
Over het algemeen kennen alle groepen op de geïnterviewde scholen eenzelfde bezetting: een leraar
(LB, incidenteel LC) en een klassenassistent (meestal schaal 4). Omdat er veel met parttimers gewerkt
wordt, bedraagt op een aantal scholen de feitelijke formatie die nodig is om een groep te bezetten
1,2 fte leraar en 1,2 fte klassenassistent.
Daarnaast wordt formatie ingezet voor:
- bestuur, directie, management en beleidsmedewerkers
- oop met algemene, indirecte taken (systeembeheer, conciërge, schoonmaak, technicus),
- orthopedagoog, psycholoog,
- logopedist,
- verpleegkundige,
- fysiotherapeut,
- ergotherapeut,
- leraar bewegingsonderwijs (incl. zwemmen),
- maatschappelijk werkende.
Tenslotte zetten ook alle scholen formatie in voor zorgassistenten (schaal 2 of 4). Het zijn met name
deze functionarissen die de extra handen voor EMB-A leerlingen bieden.

6.4. Mogelijkheden vanuit de OCW bekostiging
So/vso-scholen ontvangen voor EMB (cat. A. leerlingen) de hoogste bekostiging (categorie 3/hoog).
Dit betreft (het personele deel van de basis- en ondersteuningsbekostiging samen) een bedrag van
ongeveer € 26.000. Een voorbeeldschool met 105 leerlingen, 14 groepen van (gemiddeld) 7,5
leerlingen, kan hieruit bijvoorbeeld het volgende formatieplaatje bekostigen. Dit voorbeeld is
gebaseerd op het onderzoek. Uit het onderzoek is weliswaar gebleken dat scholen hun lumpsum op
45

verschillende manieren inzetten om tot een bepaald door hen gewenst functiebouwwerk te komen,
maar dit neemt niet weg dat deze voorbeeldschool een goed beeld schetst van hetgeen mogelijk is
met de beschikbare bekostiging.

6.5. (Voormalige) AWBZ compensatiegelden
Scholen maakten en maken in wisselende mate gebruik van de (voormalige) AWBZ-compensatie
gelden (van rec en samenwerkingsverbanden), variërend van scholen die (onder meer) voor alle EMB
leerlingen (dus breder dan cat. A) de bijdrage aanvroegen (en ontvingen) tot scholen die om hen
moverende redenen geen gebruik ervan maken (‘te onzekere regeling’, ‘te veel rompslomp’, ‘hebben
we niet nodig’). Daar waar scholen een bijdrage ontvangen, is het bedrag in 2014-2015 over het
algemeen lager dan in 2013-2014. Dit heeft onder meer te maken met het feit dat samenwerkingsverbanden lagere bedragen per leerling vaststelden en/of alleen maar bedragen uitkeren voor
‘lopende dossiers’.

6.6. Inzet vanuit niet-onderwijsgelden
Scholen maakten en maken in wisselende mate gebruik van aan ouders toegekende middelen
(persoonsgebonden budget, zorg in natura) om zorgondersteuning op school te regelen. Ook voor
deze aanvullende middelen geldt dat er scholen zijn die er geen gebruik van maken (‘te veel
rompslomp’, ‘organisatorisch te ingewikkeld’, ‘hebben we niet nodig’) en dat er een enkele school is
waar deze aanvullende middelen bijna 10% van de totale bekostiging vormen.
Sommige scholen die deze middelen inzetten ervaren het gesprek hierover met de ouders als
ingewikkeld en problematisch. Andere scholen geven aan dit probleemloos te kunnen bespreken en
realiseren op die manier extra zorgondersteuning. Om scholen, die het gesprek hierover aangaan
moeilijk vinden, te faciliteren wordt een handreiking worden opgesteld, hiervoor zijn in bijlage 1
bouwstenen opgenomen.
Scholen (en de ouders) die deze aanvullende middelen inzetten kijken met spanning naar de wijze
waarop toekenning van deze middelen verloopt sinds de stelselwijziging op 1 januari 2015. Er zijn
nog te weinig concrete ervaringen om conclusies te trekken op dit punt.
46

6.7. Therapie
De meeste scholen maken geen kosten voor het bieden van therapieën. De inzet binnen de
schoolsituatie van logopedist, fysiotherapeut, ergotherapeut, etc. wordt over het algemeen
gerealiseerd in samenwerking met een revalidatiecentrum en bekostigd door de zorgverzekeraars.
Voor zover genoemde functionarissen in de school op OCW-bekostiging werkzaam zijn, betreft dit
onderwijsgerelateerde taken.

47

7. Aanbevelingen en bouwstenen voor gesprekshandreiking
7.1. Aanbevelingen
a. Opvolger budget voormalige AWBZ-compensatie
Centralisatie (landelijk) van de voormalige AWBZ-compensatiemiddelen is onder meer goed in het
kader van gelijkwaardigheid. Alle scholen kunnen op basis van gelijke criteria aanspraak maken op
deze middelen en worden niet langer geconfronteerd met beleid van individuele samenwerkingsverbanden. Qua uitvoering is het van groot belang dat de regeling eenvoudig, niet bureaucratisch
wordt vormgegeven.
Op basis van het onderzoek kan een voorzichtige uitspraak gedaan worden over het totaal aantal
EMB-A leerlingen in Nederland.
Tyltylscholen tellen gemiddeld 74% EMB-A leerlingen, mytyl/tyltylscholen 16%, mytylscholen 10% en
zmlk scholen die EMB-A leerlingen ook als doelgroep beschouwen 7%. Op basis van deze
gemiddelden zou Nederland dan ongeveer 1225 EMB-A leerlingen tellen. Onzekere factor hierbij is
het aantal EMB-A leerlingen dat naar schoolgaat op zmlk scholen die EMB-A leerlingen ook als
doelgroep beschouwen. Deze groep is beperkt vertegenwoordigt onder de respondenten in dit
onderzoek. Niet uitgesloten kan worden dat het feitelijk aantal EMB-A leerlingen op zmlk scholen
hoger ligt en daarmee ook het totaal EMB-A leerlingen, bijvoorbeeld op 1500.
Een regeling die het voor scholen mogelijk maakt een bedrag aan te vragen om zorgondersteuning te
realiseren in groepen EMB-A leerlingen, creëert voor scholen een budget om zorgassistenten te
bekostigen. Afhankelijk van de exacte hoogte van het bedrag is dit een full- of parttime zorgassistent.
Aanvulling kan desgewenst gecreëerd worden vanuit PGB middelen.
b. Monitoring inzet zorg op school vanuit Wlz en Jeugdwet
Geadviseerd wordt de gevolgen voor de scholen van de transitie van AWBZ naar, onder meer, Wlz en
Jeugdwet voorlopig te blijven monitoren.

7.2. Bouwstenen handreiking gesprek ouders - school
Op basis van de negen interviews zijn bouwstenen verzameld voor een handreiking voor het gesprek
dat de scholen in veel gevallen graag met ouders willen voeren voor de inzet van PGB-middelen op
school. Deze bouwstenen zijn in bijlage 1 opgenomen.

48

Bijlage 1: Bouwstenen voor een handreiking voor gesprek tussen
ouders en school over de inzet van zorgmiddelen onder schooltijd
Uw kind gaat (binnenkort) bij ons naar school. Om het onderwijsproces goed te laten verlopen is het
ook nodig dat er zorg onder schooltijd beschikbaar is, bijvoorbeeld voor persoonlijke verzorging,
verpleging en begeleiding. Het is in Nederland zo dat het geld voor deze zorg onder schooltijd niet
rechtstreeks aan de school bekostigd wordt, maar indirect, via u. We willen binnenkort graag met u
bespreken hoe dit precies zit. In deze handreiking geven wij u alvast enige informatie, zodat u zich
kunt voorbereiden op ons gesprek.
De hoeveelheid geld die een school voor een ingeschreven leerling van het Ministerie ontvangt is
afhankelijk van de soort school en het type kind. Voor onze school en uw kind geldt dat het hoogst
beschikbare bekostigingsbedrag van toepassing is. Met deze inkomsten kunnen wij onze school als
volgt organiseren. Op elke groep is constant een bezetting van twee mensen aanwezig (in de meeste
gevallen een leraar en een klassenassistent). Daarnaast zijn er gespecialiseerde mensen werkzaam
binnen onze school, bijvoorbeeld: orthopedagoog, psycholoog, logopedist, verpleegkundige,
fysiotherapeut, ergotherapeut en maatschappelijk werkende. Vanuit de schoolbegroting zetten we
deze mensen enkele uren per week in voor taken die het onderwijsproces ondersteunen. Vaak zijn
therapeuten veel meer uren per week met uw kind aan de slag, dit wordt dan verzorgd vanuit de
revalidatie en bekostigd door de zorgverzekeraar.
Ook zijn er leraren gespecialiseerd in bewegings- en zwemonderwijs en in Interne Begeleiding.
Daarnaast kennen wij binnen de school medewerkers met algemene ondersteunende taken,
bijvoorbeeld: conciërge, administratief medewerker, technicus, ICT-coördinator en huishoudelijk
medewerker.
Voorts zetten wij een deel van onze beschikbare gelden in voor het besturen en managen van de
school (bestuur, directie, afdelingsleiders, e.d.).
Onze school en vergelijkbare scholen in Nederland zijn, met verschillen in de uitwerking,
georganiseerd zoals bovenstaand beschreven. Vaak wordt er ook nog gebruik gemaakt van
vrijwilligers, bijvoorbeeld bij het zwemmen (aan- en uitkleden), vervoer binnen en rondom de school
en bij uitstapjes.
Voor het onderwijs aan kinderen als het uwe geldt dat de hiervoor beschreven
standaardgroepsbezetting (een leraar en een klassenassistent) niet toereikend is. Er zijn extra
handen nodig voor verzorging en wij kunnen dit niet betalen uit de inkomsten die wij van het
Ministerie ontvangen per leerling. Daarom kunnen wij als school een beroep doen op een speciaal
landelijk budget voor deze leerlingen (het zogenaamde compensatiebudget). Maar dit is
onvoldoende om alle groepen dit die nodig hebben van een full-time (extra) zorgassistent te
voorzien. Daarom doen wij ook een beroep op geld dat hiervoor, via u, vanuit de Wet langdurige zorg
of de Jeugdwet beschikbaar is. Wij vragen u hierbij niet om een gunst. Dit is zoals de wetgever het
bedoeld heeft: het ene deel van de overheid betaalt voor het onderwijs en een ander deel voor de
zorg (bijvoorbeeld onder schooltijd).
Wat wij van u vragen is het volgende:
In uw Wlz-aanvraag neemt u op dat er op school xx uren/dagdelen zorg ondersteuning nodig zijn.
(Graag zijn wij bereid u te ondersteunen in dit aanvraagproces).
49

Bijlage 2: Samenvatting (voormalige) Regeling subsidie regionale
expertisecentra in verband met de pakketmaatregel AWBZ 2009
(gericht op (v)so)) 13-04-2010.
In dit rapport wordt vaak gesproken over de compensatieregeling AWBZ. Onderstaand treft u een
samenvatting. Deze (tijdelijke) regeling, waarmee in totaal € 10 miljoen was gemoeid, is tussen
januari 2010 en juli 2014 uitgevoerd door de regionale expertisecentra. Op 1 augustus is de regeling
vervallen. De middelen zijn toegevoegd aan het (lumpsum)budget van de samenwerkingsverbanden
passend onderwijs.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap kent op grond van de AWBZcompensatieregeling aanvullende middelen toe aan regionaal expertise centra (rec’s) cluster 3 en 4
tot een totaal subsidiebedrag van €10 miljoen per schooljaar voor het financieel ondersteunen van
scholen in verband met het bieden van extra ondersteuning aan zorgleerlingen.
De rec’s zetten de subsidie in door op verzoek van een school voor basisonderwijs, een speciale
school voor basisonderwijs, een school voor voortgezet onderwijs, speciaal onderwijs, voortgezet
speciaal onderwijs en speciaal en voortgezet speciaal onderwijs middelen te verstrekken voor de
ondersteuning van een zorgleerling waarvan de ondersteuningsvraag de mogelijkheden van de
school te boven gaat.
De school doet het verzoek in overleg met de ouders en de ambulant begeleider, of met de
commissie voor begeleiding van de school voor (voortgezet) speciaal onderwijs en de ouders en
eventueel de instelling waar de leerling woont. Overleg met deze betrokkenen vindt, ook zonder dat
er een extra ondersteunings- en zorgvraag is, minimaal één keer per schooljaar plaats. Het aanvragen
van extra ondersteuningsmiddelen bij het rec, vervangt bovendien, voor die leerlingen die geen
aanspraak meer kunnen doen op AWBZ-zorg, de onderhandeling tussen school en ouders over de
inzet van AWBZ-zorg op school. De inzet van de extra ondersteuningsmiddelen die een school door
middel van deze regeling ontvangt voor een zorgleerling, wordt opgenomen in het handelingsplan
van de leerling.
In het verzoek dient aangegeven te zijn dat de leerling een indicatie heeft voor speciaal onderwijs, of
geplaatst is op een school voor speciaal of voortgezet speciaal onderwijs, voor welk cluster en indien
van toepassing – welke onderwijssoort, wat de hulpvraag van de leerling is en welke ondersteunende
zorg de leerling nodig heeft, welke zorg de school kan bieden en welke extra middelen ingezet
worden zoals AWBZ-zorg in de vorm van een pgb of uit het zorgzwaarte pakket als het een leerling
uit een zorginstelling betreft en waarom de school geen sluitend aanbod kan doen en niet de
ondersteuning kan bieden die voor de leerling noodzakelijk is om op deze school onderwijs te
kunnen (blijven) volgen.
Vóór het begin van het schooljaar maken de rec’s cluster 3 en 4, of de samenwerkende rec’s een
afweging op basis van de beschikbare subsidiemiddelen, het aantal verzoeken, de urgentie per
verzoek en de gemiddelde kosten van een uur begeleiding, welke verzoeken het meest urgent zijn en
50

gehonoreerd worden voor twee, vier of zes uren extra begeleiding per week. Dit betekent dat een
verzoek kan worden afgewezen omdat de urgentie van andere scholen groter is, of omdat de
subsidiemiddelen zijn uitgeput.
Uitgegaan wordt van een gemiddeld bedrag per uur begeleiding van € 37,50. Samenvattend:




Toekenning van 6 uur per week: € 9.000,- per leerling per schooljaar
Toekenning van 4 uur per week: € 6.000,- per leerling per schooljaar
Toekenning van 2 uur per week: € 3.000,- per leerling per schooljaar

In het speciaal onderwijs kan naast twee of vier uren ondersteuning per week ook zes uur per week
worden toegekend voor leerlingen met meervoudige ernstige problematiek en een laag
ontwikkelingsperspectief, of leerlingen met een ernstige psychiatrische stoornis en
gedragsproblemen. Het rec beoordeelt de aanvraag van een school en wijst het aantal uren toe. De
financiële ruimte en het aantal aanvragen en de urgentie van deze aanvragen spelen hierbij een rol.

51