Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3096
Vragen van de leden Ellemeet en Renkema (beiden GroenLinks) aan de
Minister voor Medische Zorg en de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over het bericht dat zorgverzekeraar Menzis de behandeling
van depressies voortaan vergoedt op basis van de resultaten (ingezonden
15 augustus 2018).
Antwoord van Staatssecretaris Blokhuis (Volksgezondheid, Welzijn en Sport),
mede namens de Minister voor Medische Zorg (ontvangen 5 september 2018).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht dat zorgverzekeraar Menzis de
behandeling van depressies voortaan vergoedt op basis van de resultaten?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Deelt u de zorgen dat als zorgverzekeraars een depressiebehandeling gaan
vergoeden op basis van resultaten, dit kan uitmonden in ongewenste effecten
zoals te weinig behandelingen voor een patiënt of het selecteren van
bepaalde groepen patiënten die sneller een positief resultaat behalen, gezien
het grillige verloop van een depressie? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 2
Zorgverzekeraar Menzis gaat behandelingen voor depressies en angsten voor
een afgebakende patiëntengroep deels vergoeden op basis van het behaalde
resultaat. Het gaat daarbij alleen om resultaten die voor de cliënt belangrijk
zijn, zoals vermindering van klachten, verbetering van de kwaliteit van leven,
mate van cliënttevredenheid, lengte van wachttijden en de duurzaamheid van
herstel (of in het volgend jaar ook zorg nodig is). Er zijn bewust geen
indicatoren opgenomen die het belang van de cliënt slechts indirect raken,
zoals aanwezigheid van een goedgekeurd Kwaliteitsstatuut. Het doel is om
het profijt dat de cliënt van de behandeling heeft, zo groot mogelijk te maken.
Uitgangspunt verder is dat iedereen die zorg nodig heeft, dat ook (voldoende)
krijgt. Op dit moment hebben 20 ggz-instellingen zich bij Menzis aangemeld

1

ah-tk-20172018-3096
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/zorgverzekeraar-menzis-vergoedt-behandelingdepressies-voortaan-op-basis-van-de-resultaten~b018884b4/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

met de intentie een meerjarencontract af te sluiten waarbij deels vergoed
wordt op basis van het behaalde resultaat. Aanmelding is op vrijwillige basis.
Voordat ik verder in ga op de specifieke afspraken die Menzis met ggzinstellingen heeft gemaakt, wil ik aangeven dat ik in beginsel positief sta
tegenover de ontwikkeling om het resultaat van een behandeling te betrekken
bij de vergoeding van zorgverzekeraars aan zorgaanbieders. Zoals in het
regeerakkoord is aangegeven: het moet gaan om de uitkomst, niet om de
omzet.
Ik ben me ervan bewust dat het meten van het resultaat van een behandeling
complex is, zeker ook in de ggz. Tegelijkertijd is het belangrijk om op dit
terrein stappen te zetten waarbij zorgverzekeraars en zorgaanbieders in
dialoog met elkaar initiatieven starten en voortzetten om dit zo goed mogelijk
vorm te geven en aan te passen als dat nodig blijkt.
Dit initiatief sluit aan bij de ambities van dit kabinet om het belang van alle
betrokken partijen in de zorg meer te richten op de uitkomst van de zorg en
om kwaliteit meer centraal te stellen in de zorginkoop. De kern van uitkomstgerichte zorg is patiënten de behandeling te geven die in hun specifieke
situatie het beste is om hun functioneren te herstellen of zo goed mogelijk te
ondersteunen. Om deze beweging te stimuleren zet het Ministerie van VWS
in op de vier programmalijnen die de brief van 2 juli2 aan uw kamer zijn
toegelicht. Eén van de programmalijnen is «meer uitkomstgericht organiseren
en betalen». Ik zie de afspraken van Menzis over de vergoeding van
behandeling van depressies als een voorbeeld waarbij zorgverzekeraar en
zorgaanbieders experimenteren met uitkomstgerichte inkoop.
U maakt zich zorgen of het vergoeden op basis van resultaten kan uitmonden
in ongewenst effecten zoals onderbehandeling en selectie van patiënten met
een gunstig verwacht resultaat. Allereerst ga ik ervan uit dat behandelaren de
beste zorg geven aan alle patiënten die zorg nodig hebben. Daarnaast blijkt
uit contact met de zorgverzekeraar en betrokken zorgaanbieders dat het om
afspraken gaat waarbij de patiëntengroep afgebakend is (zie ook de inkoopdocumentatie3). Het betreft alleen patiënten voor wie de behandelaar lichtere
vormen van depressie of angststoornis diagnosticeert. Complexe patiënten,
met bijvoorbeeld zware of chronische klachten, vallen niet onder deze
inkoopafspraken.
De behandeling wordt vergoed via de gebruikelijke wijze (DBC-systematiek),
waarbij er sprake is van een extra vergoeding als de aanbieder het resultaat
van zorg weet te vergroten. Zie voor de wijze waarop het resultaat wordt
gemeten het antwoord op vraag 3. Ook ingeval dat de behandeling langer is
dan gemiddeld of er geen sprake is van een positief behandelresultaat krijgt
de zorgaanbieder de verleende zorg vergoed. Er is dus geen sprake van «no
cure, no pay». De uitkomstmeting heeft betrekking op de gehele groep
behandelde patiënten met lichtere vormen van depressie en angststoornissen. En voor alle duidelijkheid: de afspraken hebben alleen betrekking op de
vergoeding van de zorgverzekeraar aan de zorgaanbieder, niet op de
vergoeding van verzekerde zorg voor de patiënt. De laatste blijft ongewijzigd
conform de verzekeringspolis.
Het beoogde effect is dat betrokken zorgprofessionals zich richten op het
verbeteren van de kwaliteit en de doelmatigheid van de zorg. Op die manier
kan een hogere kwaliteit voor de patiënt en tevens een besparing op de
zorgkosten ontstaan, waarbij de zorgaanbieder afhankelijk van de hoogte van
de doelmatigheid en het al dan niet optreden van een kwaliteitsverbetering
een deel mag behouden. Het doel is dus dat professionals nog meer op zoek
gaan naar mogelijkheden om mensen beter en sneller te helpen. Ik vind het
positief dat op deze wijze aan dat doel wordt gewerkt. Uiteraard zal de
praktijk moeten uitwijzen in welke mate dit gebeurt en of dit al dan niet tot
aanpassingen in het gezamenlijke experiment leidt.
Vraag 3
Deelt u de bezwaren van psychiaters van de Nederlandse Vereniging voor
Psychiatrie en van het landelijk platform van patiënten in de geestelijke
gezondheidszorg (Mind), die erop wijzen dat het amper uitvoerbaar is te

2
3

Kamerstuk 31 476, nr. 21.
https://www.menzis.nl/zorgaanbieders/zorgsoorten/ggz/contractering/waardegerichtinkopen-ggz

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

definiëren wat een resultaat is, en wat dus een goed resultaat is binnen de
geestelijke gezondheidszorg?4 Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
De meetbaarheid van het resultaat is een belangrijk aandachtspunt bij alle
contracten waarbij er met meer uitkomstgericht inkopen wordt geëxperimenteerd. Er zijn al verschillende contracten waarbij uitkomsten van de behandeling worden meegenomen in de vergoeding van de behandeling, bijvoorbeeld
bij hartzorg en knieoperaties. Het resultaat van de behandeling wordt
gemeten aan de hand van verschillende indicatoren: klachtvermindering,
wachttijd van de instelling, klanttevredenheid, kwaliteit van leven en de
vervolgzorg in het opvolgende jaar. Deze indicatoren zijn in nauwe afstemming met de betrokken zorgaanbieders samengesteld. De kwaliteit van de
behandeling wordt op instellingsniveau gemeten. Voor het meten van de
klachtvermindering wordt gebruik gemaakt van ROM (routine outcome
monitoring). Over het gebruik van ROM als meetinstrument is discussie in de
sector. De betrokken instellingen en Menzis zijn echter van mening dat de
huidige ROM voldoende basis biedt om met deze aanpak te starten.
Daarnaast wordt ingezet om samen met de betrokken ggz-instellingen het
systeem verder vorm te geven, onder andere door regelmatig spiegelbijeenkomsten te organiseren om praktijkervaringen te delen. Ik vind het wel van
belang dat de effecten van deze contracten goed worden gemonitord.
Daarom ben ik blij dat Menzis en zorgaanbieders hierover een afspraak
hebben gemaakt. Van Menzis heb ik begrepen dat bij de evaluatie en
monitoring ook patiëntenorganisaties en inhoudsdeskundigen zoals hoogleraren uitgenodigd worden. Op die manier kunnen verschillende initiatieven met
een vergoeding op basis van resultaat van elkaar leren en indien nodig tot
aanpassingen overgaan.
Vraag 4
Bent u het ermee eens dat deze beslissing van Menzis haaks staat op het
terugdringen van administratieve lasten in de zorg, zoals het steeds invullen
van vragenlijsten om deze vergoeding te krijgen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Er is in het voortraject veel samenwerking geweest met ggz-instellingen om
te komen tot een selectie van de indicatoren. Administratieve lasten zijn
hierbij een belangrijk aandachtspunt geweest. Er worden geen nieuwe
instrumenten of metingen geïntroduceerd. Gekozen is voor bestaande
indicatoren die al in de praktijk van de behandelaren worden gebruikt.
Beoogd wordt gedurende het traject deze waar mogelijk nog verder te
verbeteren in dialoog met de betrokken aanbieders.
Vraag 5 en 6
Bent u bereid met Menzis in gesprek te gaan om dit plan niet uit te voeren en
hen te wijzen op het feit dat andere zorgverzekeraars en instellingen nog in
discussie zijn over de betrouwbaarheid van positieve meetresultaten bij de
behandeling van een depressie?5 Zo nee, welke andere stappen gaan de
bewindslieden zetten ter ontmoediging van deze afspraken ter bekostiging
van de geestelijke gezondheidszorg van Menzis?
Bent u bereid alternatieven te onderzoeken voor het terugdringen van de
kosten in de geestelijke gezondheidszorg, zonder dat daarbij zowel de
kwaliteit van de zorg voor de patiënt als het vertrouwen in de psychiater voor
het kiezen van een gepaste behandeling in gevaar komt? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 5 en 6
Zoals al aangegeven in mijn antwoord op vraag 2 past het plan van Menzis in
de beweging richting uitkomstgerichte zorg. Ik ben daarom niet van plan om
dit type afspraken te ontmoedigen. Integendeel: zorgverzekeraars en
aanbieders willen met dit type contracten bijdragen aan de verbetering van

4

https://nos.nl/artikel/2245997-psychiaters-afrekenen-op-resultaat-is-een-minachting-voor-hetvak.html
5
https://fd.nl/economie-politiek/1265788/menzis-zet-gedurfde-stap-in-depressiezorg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

de kwaliteit en de betaalbaarheid van de zorg. Zoals gezegd is er discussie
over het instrument ROM. De keuze voor het instrumentarium om de
uitkomsten te meten is echter aan GGZ-aanbieders, zorgverzekeraar,
patiëntenorganisaties en inhoudelijk deskundigen. Er is voor een aanpak
gekozen met meerdere indicatoren om een zo betrouwbaar mogelijk beeld te
krijgen. Van groot belang is dat de betrokken GGZ-aanbieders, patiëntenorganisaties, inhoudelijk deskundigen en de zorgverzekeraar van mening zijn dat
het een lerend systeem is en de betrokken partijen het in goed overleg
uitvoeren en monitoren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4