Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2698
Vragen van het lid Jasper van Dijk (SP) aan de Ministers van Buitenlandse
Zaken en van Defensie over het bericht dat voor de derde keer 500 miljoen
euro wordt vrijgemaakt voor wapens aan Oekraïne via het Europees
Vredesfonds (ingezonden 13 april 2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken) en van Minister
Ollongren (Defensie) (ontvangen 11 mei 2022).
Vraag 1
Is het juist dat de Hoge Vertegenwoordiger van de EU (Josep Borrell) voor de
derde maal heeft voorgesteld om de bijdrage voor wapens via het «Europees
Vredesfonds» met 500 miljoen euro te verhogen naar 1,5 miljard euro?1
Antwoord 1
Ja. Hoge Vertegenwoordiger (HV) Borrell heeft op 7 april jl. voorgesteld om
de steun die de EU vanuit de Europese Vredesfaciliteit (EPF) aan Oekraïne
levert, te verhogen. Het gaat wederom om 500 miljoen euro, waarvan
450 miljoen euro voor lethale middelen en 50 miljoen euro voor niet-lethale
middelen. Het voorstel voor de verhoging is eerst voorgelegd aan het Politiek
en Veiligheidscomité (PSC) van de EU voor besluitvorming door de lidstaten.
Op 13 april jl. is de Raad akkoord gegaan met het voorstel, waarmee het
totaal aan beschikbare EPF steun voor Oekraïne op dit moment in totaal
1,5 miljard euro is.
Vraag 2
Hoe kijkt u naar de gebrekkige transparantie rond dergelijke besluiten? Op
welke manier kunnen parlementen van lidstaten deze procedure nog goed- of
afkeuren?
Antwoord 2
Het kabinet heeft uw Kamer in de afgelopen periode schriftelijk op de hoogte
gehouden over de steunmaatregelen die worden gefinancierd onder de
Europese Vredesfaciliteit,2 waaronder besluiten ten aanzien van de steun aan

1

Nieuwsblad, 8 april 2022, «EU-vertegenwoordiging in Kiev gaat terug open»
(https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20220408_93610263).
2
Kamerstuk 21 501-02, nr. 2468, d.d. 17 februari 2022.

ah-tk-20212022-2698
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Oekraïne.3 In aanloop naar Europese besluitvorming is hier tijdens diverse
Kamerdebatten ook met uw Kamer over gesproken, waaronder tijdens het
plenaire debat van 28 februari 2022 (Handelingen II 2021/22, nr. 56, debat
over de situatie in Oekraïne).
De EU-lidstaten zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van de steunmaatregelen aan Oekraïne en de levering van militair materieel. Over de Nederlandse leveringen wordt uw Kamer steeds nauwgezet geïnformeerd.4
Vraag 3
Welke wapens komen wel/niet in aanmerking voor dit Europees vredesfonds?
Komen zware wapens zoals tanks en artillerie in aanmerking voor dit fonds?
Antwoord 3
Onder deze steunmaatregelen kan een breed scala aan militaire steun worden
gefinancierd, waaronder zwaarder materieel. Niet alle door lidstaten
geleverde steun komt in aanmerking voor een vergoeding. Het EPF Comité
heeft besloten dat, in ieder geval voor de eerste 500 miljoen euro, alleen de
meest prioritaire goederen worden vergoed. De prioriteiten, die worden
vastgesteld door de EU Militaire Staf (EUMS), worden constant bijgesteld op
basis van de meest urgente noden zoals Oekraïne die aangeeft.
Vraag 4
Voor welk bedrag (en welke wapens) heeft Nederland tot nu toe gedeclareerd
bij het Europees vredesfonds?
Antwoord 4
Het kabinet heeft voor de leveringen, inclusief wapens, in de periode tussen
28 februari en 22 maart jl. voor een bedrag van 30 miljoen euro gedeclareerd
bij de Europese Vredesfaciliteit (EPF). In de periode tussen 22 maart en 8 april
jl. heeft het kabinet aanvullend een bedrag van 6 miljoen euro gedeclareerd.
Het gaat om declaraties voor militair materieel dat Nederland in deze twee
periodes heeft geleverd.5 Welk deel hiervan daadwerkelijk wordt vergoed, is
nog niet duidelijk en hangt ook af van de hoogte van het totaal aan declaraties van EU lidstaten. Nederland zal waar mogelijk ook voor nieuwe leveringen declaraties bij de EPF indienen.
Vraag 5 en 6
Welk budget was aanvankelijk beschikbaar voor het Vredesfonds in 2022?
Hoeveel middelen waren de komende tien jaar voor dit fonds gereserveerd?
Hoe verhoudt deze verhoging zich tot de aangenomen motie om vast te
houden aan de plafondbedragen van het Vredesfonds (European Peace
Facility, EPF) en dus «niet meer bij te dragen dan is afgesproken»?6
Antwoord 5 en 6
In het Raadsbesluit 2021/509 tot oprichting van de Europese Vredesfaciliteit is
opgenomen dat van 2021 tot 2027 een bedrag van 5,7 miljard euro beschikbaar is.7 Het bedrag voorzien voor 2022 was 520 miljoen euro. De Nederlandse inzet is om budget voor aankomende jaren naar voren te halen en de
uitbetaling van de vergoedingen uit te spreiden over de komende jaren.
Daarmee kan het plafond van 5,7 miljard in stand worden gehouden, conform
de motie Van Haga.8 Zodoende kan de totale Nederlandse bijdrage aan de
EPF, ongeveer 5,9% van het totaal budget, gelijk blijven. Het EPF Comité,
waaraan alle lidstaten deelnemen, zal op korte termijn bijeenkomen om
hierover afspraken te maken. Gezien het uiterst onvoorspelbare verloop van
de oorlog in Oekraïne kan het kabinet een toekomstige discussie over de
hoogte van de Europese Vredesfaciliteit niet uitsluiten. Het kabinet zal uw
Kamer informeren over de ontwikkelingen hieromtrent.
3

O.a. via Kamerstuk 21 501-02, nr. 2466, d.d. 28 februari 2022 en Kamerstuk 21 501-28, nr. 237,
d.d. 11 maart 2022.
4
Zie de meest recente updates over de levering van militaire goederen aan Oekraïne: Kamerstuk
22 054, nr. 362, d.d. 19 april jl. en 36 045, nr. 63, d.d. 14 april jl.
5
Zie de vertrouwelijke bijlage bij Kamerstuk 36 045, nr. 63, d.d. 14 april jl.
6
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1779.
7
Bijlage 1 van https://eur-lex.europa.eu/legal-content/nl/TXT/?uri=CELEX%3A32021D0509
8
Kamerstuk 21 501-20, nr. 1779

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Vraag 7
Is het juist dat de wapenleveringen vanuit het westen aan Oekraïne een
nieuwe fase ingaan, vanwege de levering van zware (en offensieve) wapens,
zoals tanks, artillerie en pantservoertuigen?9
Antwoord 7
Zowel de behoeften vanuit Oekraïne als de leveringen vanuit lidstaten en
andere partners aan Oekraïne zijn de laatste weken uitgebreid. Oekraïne heeft
behoefte aan zwaarder materieel. Nederland onderzoekt alle behoeften op
haalbaarheid en wenselijkheid. Graag verwijs ik u naar de Kamerbrief van
19 april 2022 over de levering van aanvullende militaire goederen aan
Oekraïne, waaronder ook zwaarder materieel.10
Vraag 8, 9 en 10
Worden er voorwaarden gesteld aan de inzet van deze wapens of mogen zij
onbeperkt worden ingezet door het leger van Oekraïne?
Welke doelen moeten bereikt worden met de levering van deze wapens? Gaat
het louter om defensief gebruik of mogen zij ook gebruikt worden voor
offensieve acties in de Donbas, de Krim dan wel Russisch grondgebied?
Deelt u de mening dat afspraken over inzet van wapens wenselijk zijn? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 8, 9 en 10
Het kabinet acht het in het licht van de ontwikkelingen onverminderd van
belang om bij te blijven dragen aan de Oekraïense zelfverdediging en
afschrikking van de Russische Federatie. Als onderdeel van de vergunningverlening voorafgaand aan de levering van militaire goederen maken lidstaten
die de goederen leveren afspraken met Oekraïne over het eindgebruik van de
goederen. Nederland legt deze afspraken vast in de zogenaamde eindgebruikersverklaring, waarin onder andere staat dat de wapens alleen door de
Oekraïense krijgsmacht mogen worden gebruikt, enkel met het doel van
zelfverdediging conform artikel 51 van het VN Handvest of in de context van
VN-vredeshandhavingsoperaties, en niet zonder goedkeuring van Nederland
mogen worden doorverkocht. Afspraken over inzet en eindgebruik van
militaire goederen zijn integraal onderdeel van de afweging om goederen te
leveren en van de vereiste vergunning afgifte. Ondanks het toepassen van
deze waarborgen is nooit volledig uit te sluiten dat een deel van de geleverde
militaire goederen in de toekomst op een ongewenste manier wordt ingezet.
Door middel van een door de Oekraïense krijgsmacht ondertekende eindgebruikersverklaring zet Nederland zich er niettemin voor in dit risico zoveel
mogelijk te beperken.
HV Borrell en Oekraïne hebben ook afspraken gemaakt over het gebruik van
de leveringen onder de EPF-steunmaatregelen, volgens de standaard
methodologie betreffende waarborgen. Oekraïne heeft daarmee verklaard het
onder de EPF geleverde militair materieel enkel te gebruiken voor de
doeleinden die beschreven zijn in de Raadsbesluiten van de steunmaatregelen. Het doel van de EPF-steunmaatregelen is om Oekraïne in staat te stellen
zijn legitieme recht op zelfverdediging op basis van artikel 51 VN Handvest uit
te oefenen. Het geleverde materieel beoogt de weerbaarheid van de
Oekraïense strijdkrachten te versterken en het vermogen om de territoriale
integriteit en soevereiniteit van Oekraïne te verdedigen en de burgerbevolking
te beschermen tegen de aanhoudende militaire agressie.11

9

Volkskrant, 5 april 2022, «Nieuwe fase in de oorlog: moet Oekraïne zware wapens krijgen om de
Russen af te stoppen?» (https://www.volkskrant.nl/nieuws-achtergrond/nieuwe-fase-in-deoorlog-moet-oekraine-zware-wapens-krijgen-om-de-russen-af-te-stoppen~b858204d/).
10
Kamerstuk 22 054, nr. 362
11
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?uri=CELEX%3A32022D0338

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3