Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 066

Belastingdienst

Nr. 990

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 22 maart 2022
De vaste commissie voor Financiën heeft een aantal vragen voorgelegd
aan de Staatssecretaris van Financiën over de brief van 31 januari 2022
inzake over de stand van de Uitvoering Belastingdienst over het jaar 2021
(Kamerstuk 31 066, nr. 962).
De Staatssecretaris heeft deze vragen beantwoord bij brief van 18 maart
2022. Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Tielen
De adjunct-griffier van de commissie,
Schukkink

kst-31066-990
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

1

Vraag 1
Kunt u aangeven hoe hoog de uitgaven aan de Belastingdienst
sinds 2000 jaarlijks zijn en daarbij ook aangeven hoe hoog de
uitgaven in de toekomst jaarlijks zijn?
Antwoord 1
Onderstaand vindt u de realisatie en begroting van de Belastingdienst. De
begroting van de Belastingdienst (art. 1) is onderdeel van Begroting IX
van het Ministerie van Financiën.
x € 1 mln.

2000

2001

2002

2003

2004

2005*

2006*

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

Artikel 1

2.750

2.927

3.066

3.001

3.011

3.245

3.438

x € 1 mln.

2007*

2008*

2009*

2010*

2011*

2012*

2013*

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

Artikel 1

3.626

3.572

3.760

3.415

3.395

3.269

3.187

x € 1 mln.

2014*

2015*

2016*

2017*

2018*

*
2019**

*
2020**

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

realisatie

3.210

3.190

3.324

3.069

3.182

3.062

3.366

Artikel 1

x € 1 mln.

Artikel 1

*
2021**

2022**

2023**

2024**

2025**

2026**

begroting

begroting

begroting

begroting

begroting

begroting

3.323

3.099

3.004

2.826

2.765

2.748

* De jaren 2005 t/m 2021 zijn inclusief de uitgaven voor Toeslagen
** De uitgaven t/m 2018 zijn inclusief de uitgaven voor Douane

Vraag 2
Is er een omslagpunt te noemen waarop de belastingmoraal, die
volgens de fiscale monitor vooralsnog min of meer op peil blijft,
geraakt wordt door het vanaf 2019 dalende vertrouwen in de
Belastingdienst?
Antwoord 2
De Belastingdienst monitort met de Fiscale Monitor zowel het vertrouwen
in de Belastingdienst als de belastingmoraal van de belangrijkste groepen
belastingplichtigen. Uit de wetenschappelijke literatuur1 is bekend dat
vertrouwen in de Belastingdienst een belangrijke determinant is van de
belastingmoraal. Verondersteld kan daarom worden dat dalend
vertrouwen zou kunnen resulteren in een afnemende belastingmoraal. Of
dat gebeurt en zo ja, op welke termijn, is echter niet aan te geven of te
voorspellen. Er spelen veel factoren een rol die deels verbonden zijn aan
het werk van de Belastingdienst, maar deels ook te maken hebben met
ontwikkelingen in de samenleving. Een eerder gemeten daling in het

1

Goslinga, S., Van der Hel-van Dijk, L., Mascini, P & Van Steenbergen, A (Eds.) (2019). Tax and
trust: Institutions, Interactions and Instruments. Den Haag: Eleven International Publishing.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

2

vertrouwen in 2014 en 2015 heeft destijds niet geresulteerd in een daling
van de belastingmoraal2.
Vraag 3
Hoeveel vorderingen heeft de Belastingdienst de afgelopen vijf
jaar laten verjaren en welk bedrag per jaar was daarmee
gemoeid?
Antwoord 3
De vraag hoeveel vorderingen de Belastingdienst de afgelopen 5 jaar
heeft laten verjaren en welk bedrag per jaar daarmee was gemoeid is niet
eenduidig te beantwoorden.
Door procesaanpassingen zijn er vanaf december 2020 geen vorderingen
meer verjaard.
Voor de periode 1998 tot december 2020 is voor een bedrag van ca. 250
miljoen euro aan verjaarde vorderingen administratief kwijtgescholden.
Dit betreft ca. 200.000 vorderingen en dit is inclusief vorderingen die in
het verleden zijn kwijtgescholden maar die in de administratie niet correct
zijn afgesloten.
Dit is inclusief schulden die oninbaar zouden zijn geweest. Het gaat hier
om schulden die ouder zijn dan vijf jaar, waarvoor geen verhaalsmogelijkheden bekend waren. Dat betekent dat, ook al was tijdig gestuit, er
nauwelijks meer geïnd of verrekend had kunnen worden.
Het project stuiten verjaring3 is in de afrondende fase; de eindrapportage
is nog niet gereed. In die eindrapportage wordt zichtbaar hoeveel reeds
kwijtgescholden aanslagen en voor welk bedrag door het project uit de
administratie zijn verwijderd.
Vraag 4
Wat zijn de ervaringen, voor zowel de Belastingdienst als
bedrijven, met het eHerkenningsmiddel en de daaraan gerelateerde Compensatieregeling eHerkenning Belastingdienst?
Antwoord 4
Het gebruik van eHerkenning als authenticatiemiddel is een overheidsbrede lijn. Om toegang te krijgen tot het portaal Mijn Belastingdienst
Zakelijk (MBD-Z) dienen organisaties een inlogmiddel te gebruiken dat
ingevolge de Europese eDIAS-verordening4voldoet aan het beveiligingsniveau «substantieel» en bij de Europese Commissie is genotificeerd.
Momenteel is eHerkenning 3 het enige inlogmiddel dat hieraan voldoet,
waardoor inloggen met eHerkenning 3 vereist is om aangifte te kunnen
doen via het ondernemersportaal MBD-Z. Het inlogmiddel eHerkenning 3
wordt alleen door commerciële bedrijven aangeboden.
Om tegemoet te komen aan de wens van de Tweede Kamer het inlogmiddel waarmee belastingaangifte moet worden gedaan kosteloos te
laten zijn, heeft de Belastingdienst samen met het Ministerie van BZK en
de leveranciers van eHerkenning een compensatieregeling ingesteld5. De
compensatie voor de aanschafkosten van het eHerkenning 3-inlogmiddel
van de Belastingdienst kunnen ondernemers aanvragen bij de Rijksdienst

2

In 2014/2015 uitgevraagd als: De Belastingdienst is betrouwbaar.
Het doel van het project stuiten verjaring is tweeledig: (1) Inrichting van een nieuw proces
waarmee wordt voorkomen dat aanslagen kunnen verjaren. (2 Eenmalig worden de inningsystemen geschoond van verjaarde aanslagen.
4
Nr. 910/2014.
5
Beleidsregel compensatie inloggen belastingaangifte.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

3

voor Ondernemend Nederland. Uw Kamer is hierover in 2020
geïnformeerd6.
In het najaar van 2021 waren 670.000 eHerkenning inlogmiddelen voor
bedrijven uitgegeven, waarvan 400.000 van het eIDAS-betrouwbaarheidsniveau substantieel (eHerkenning 3), waarvan 15.000 Belastingdienst
specifieke eHerkenningsmiddelen7.
Ondernemers worden actief gewezen op de compensatieregeling en
kunnen per jaar voor één Belastingdienst specifiek eHerkenningsmiddel
compensatie aanvragen. Tot maart 2022 hebben voor de periode
2020–2021 ongeveer 4800 ondernemers compensatie aangevraagd voor
hun Belastingdienst specifieke eHerkenningsmiddel. Dit is aan hen
toegekend. Voor de periode 2021–2022 is dat aantal tot maart 2022
ongeveer 8200.
Maatschappelijk dienstverlenende organisaties helpen mensen vaak met
hun belastingzaken. Ze maken hierbij gebruik van eHerkenning als
inlogmiddel op het portaal Mijn Belastingdienst. Vanaf 17 december 2021
is het betrouwbaarheidsniveau voor het inloggen op Mijn Belastingdienstverhoogd van eHerkenning 2 naar eHerkenning 3. Wanneer maatschappelijk dienstverlenende organisaties kosteloos hun hulp aanbieden aan
burgers, kunnen zij gecompenseerd worden voor de aanschafkosten van
eHerkenning 3. De Belastingdienst heeft uw Kamer hierover op
3 december 2021 geïnformeerd8.
Vraag 5
Hoe wordt opvolging gegeven aan het feit dat sommige bellers
wat betreft de kwaliteit van de antwoorden als feedback geven
dat zij verschillende antwoorden krijgen, dat de Belastingdienst
fouten maakt en afspraken niet nakomt?
Antwoord 5
De doelstelling van ieder gesprek is de beller juist en volledig te helpen.
De kwaliteit van de antwoorden wordt nauw gemonitord op diverse
kwaliteitsaspecten, zoals de fiscale juistheid van het antwoord, de
volledigheid, begrijpt de klant wat er verwacht wordt/welke actie kan
worden ondernomen, het proces en of de wijze van afhandeling correct is.
Er wordt continu gewerkt aan de verbetering van de kwaliteit van de
antwoorden. Maatregelen die zijn genomen en die aan de verbetering
bijdragen zijn mystery calling, de herinrichting van het primair proces van
telefonie, het programma kwaliteit dat in 2021 is gestart en de implementatie van een nieuw kwaliteitsmonitoringssysteem in 2021. In 2022 wordt
de verbetering van de kwaliteit verder vormgegeven op basis van drie
componenten die bijdragen aan het voeren van «Het Goede Gesprek»,
namelijk het juiste antwoord, klantbeleving & menselijke maat en voldoen
aan kaders.
Vraag 6
Zijn er overkoepelende systeemrisico’s of fundamentele tekortkomingen te herkennen naar aanleiding van de vele losse signalen
in de stand van de uitvoering?

6

Kamerstuk 34 972 nr. 47.
Kamerstuk 26 643, nr. 788.
8
Kamerstuk 31 066, nr. 929.
7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

4

Antwoord 6
In de beleidsreactie die is opgenomen in de kamerbrief bij de Stand van
de uitvoering zijn de volgende rode draden opgenomen9:
(1) de kwaliteit van communicatie met de burger, die invloed heeft op de
begrijpelijkheid van brieven en de duidelijkheid van het beleid;
(2) achterstallig onderhoud van ICT, de voorzieningen waar burgers en
bedrijven gebruik van maken en waar medewerkers zelf mee werken,
en de beperkte capaciteit om hier verandering in te brengen;
(3) complexe wet- en regelgeving, die burgers en bedrijven moeilijk
kunnen begrijpen, maar ook regels en tarieven die vaak veranderen,
veel nieuwe regelgeving, of onduidelijkheid over de mate van
discretionaire ruimte die geboden wordt;
(4) een dalend vertrouwen in de Belastingdienst. Er wordt grote waarde
gehecht aan dit signaal. Het heffen en innen is een belangrijke taak die
zorgvuldig moet plaatsvinden. Dat betekent dat iedereen, van burgers
en bedrijven tot onze samenwerkingspartners, de medewerkers van de
Belastingdienst en de politiek, op de Belastingdienst moet kunnen
vertrouwen.
Vraag 7
Hoe worden de lessen uit de stand van de uitvoering meegenomen in het jaarplan, als deze zo kort op elkaar worden uitgebracht, of kunnen deze op een andere manier integraal worden
meegenomen in het handelen van de Belastingdienst?
Antwoord 7
De eerste Stand van de Uitvoering van de Belastingdienst bevat een
inventarisatie van al bestaande en bekende signalen binnen de Belastingdienst. Naast wetgevingssignalen bevat de stand veelal signalen die
betrekking hebben op de dienstverlening en uitvoering van de Belastingdienst. De stand is een bron voor mogelijke wijzigingen in de wet- en
regelgeving en de daarmee samenhangende uitvoeringspraktijk. De
ambitie is zo veel mogelijk signalen op te pakken. Omdat veel van de
aanpassingen die nodig zijn aanspraak maken op de (schaarse) capaciteit
van de Belastingdienst, vindt er prioritering plaats in wat wanneer
gerealiseerd kan worden. Daarom bevat de stand signalen waarvan de
opvolging al is gestart in 2021, die in 2022 zal starten, of op een later
moment wordt voorzien. De concrete activiteiten die plaatsvinden in 2022
zijn opgenomen in het Jaarplan Belastingdienst 2022. De signalen
waarvan opvolging later plaatsvindt, worden opgenomen in volgende
jaarplannen.
Vraag 8
Bent u voornemens in de jaarlijkse stand van de uitvoering van de
Belastingdienst een relatie te leggen met de meerjarendoelstelling, de jaarplannen en de haalbaarheid van de voorgenomen
doelen? Zo ja, op welke wijze? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8
Op dit moment wordt het proces van de totstandkoming en het uiteindelijke resultaat van de eerste Stand van de uitvoering van de Belastingdienst geëvalueerd. Op basis van deze evaluatie wordt een ontwerp
gemaakt voor de Stand van de uitvoering 2022. De suggestie om in de
volgende Stand (met als planning Q4 2022) een relatie te leggen met de
meerjarenvisie en de jaarplannen wordt daarin meegenomen en door mij
als waardevol beschouwd.

9

Kamerstuk 31 066, nr. 962

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

5

Vraag 9
Kunt u nader toelichten wat de consequenties zijn van de
geconstateerde signalen over het imago van en vertrouwen in de
Belastingdienst in de stand van de uitvoering? Op welke wijze
heeft u dit meegenomen in het jaarplan?
Antwoord 9
Die consequenties zijn niet eenduidig weer te geven. Deze ontwikkeling is
niet gewenst, ook omdat vertrouwen een determinant van de belastingmoraal is. Herstel van vertrouwen is onder andere om deze reden het
overkoepelende thema in het Jaarplan 2022. In het jaarplan staan de
acties beschreven die bijdragen aan het herstel van het vertrouwen.
Voorbeelden zijn het proactief contact opnemen met burgers om
problemen te voorkomen, het verlenen van ondersteuning bij de aangifte
schenk- en erfbelasting en de doorontwikkeling van horizontaal toezicht
(toezicht gebaseerd op vertrouwen) binnen het MKB.
Vraag 10
Bestaat er een concrete indicator en doelstelling voor het
vertrouwen in de Belastingdienst? Zo ja, welke? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 10
In de Rijksbegroting 2022 is een concrete indicator voor vertrouwen
opgenomen. Deze indicator is nieuw ontwikkeld en in 2021 voor het eerst
gemeten. De realisatie over 2021 wordt opgenomen in het jaarverslag
2021. Deze nieuwe indicator is niet opgenomen in de Stand van de
uitvoering.
Vraag 11
Hoe wordt de bestrijding van racisme en discriminatie meegenomen in staat van de uitvoering? Welke prestatie-indicatoren
zijn er op dit punt en welke afrekenbare doelen? Hoe wordt
hierop gemonitord? Hoe komt dit terug in de Meerjarenvisie
2020–2025?
Antwoord 11
Onderzoek doen naar en het voorkomen van mogelijk discriminerende
verwerkingen van gegevens zijn belangrijke speerpunten bij de Belastingdienst. Dat doet de Belastingdienst op verschillende manieren. Enerzijds
door onderzoek (te laten) doen naar gegevensverwerkingen en selecties in
het verleden, waarover ik u in het kader van het programma Herstellen,
Verbeteren en Borgen periodiek en via separate brieven informeer. Het
voorkomen van discriminerende verwerkingen van gegevens doet de
Belastingdienst bijvoorbeeld door het opstellen van een waarborgenkader
voor selectie-instrumenten, het inrichten van een adviescommissie
Analytics, en door interne cursussen rondom bewustwording bij het
omgaan met gegevens. Dit kunt u ook teruglezen in het Jaarplan 2022
Belastingdienst.
Racisme en discriminatie worden niet expliciet benoemd in de Meerjarenvisie en het Jaarplan van de Belastingdienst en daar zijn ook geen
prestatie-indicatoren voor. In de Meerjarenvisie komt wel cultuur aan bod.
Cultuur is een van de randvoorwaarden waar de Belastingdienst aan
werkt om de basis van de organisatie op orde te krijgen.
De Belastingdienst heeft een leiderschaps- en cultuurprogramma. In dat
kader is in 2021 en 2022 aandacht geschonken aan een open en veilig
werkklimaat voor werknemers en staan burgers en bedrijven centraal. Het
gaat daarbij niet expliciet om racisme of discriminatie maar er wordt
binnen deze thema’s aandacht besteed aan de menselijke maat, vooroordelen en bias. Dit doen we door het bespreken van casuïstiek vanuit het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

6

oogpunt van fiscaliteit, de maatschappij, politiek en burger en bedrijf. Op
deze wijze wordt versterkt dat alle relevante perspectieven in het werk
worden meegewogen. De Belastingdienst registreert daarnaast intern het
aantal meldingen van discriminatie jegens het eigen personeel en meld
deze in de jaarlijkse rapportage van vertrouwenspersonen. Tevens is vanaf
november 2021 ingezet op het onderwerp inclusief leiderschap, waarbij
verschillende interventies worden aangeboden om binnen de Belastingdienst het bewustzijn over inclusiviteit te vergroten. Dit doen we om als
organisatie nog sterker de afspiegeling van de samenleving aan het
woord te laten.
Vraag 12
Kunt u nader toelichten hoe de praktische verbeteringen voor
burgers die in 2021 hebben plaatsgevonden tot stand zijn
gekomen en aan de hand van welke signalen?
Antwoord 12
De Belastingdienst hecht veel belang aan de concrete verbetering van de
dienstverlening. Daarbij worden burgers en bedrijven centraal gesteld en
wordt er proactief geïnformeerd. Enkele voorbeelden waarbij burgers en
bedrijven geholpen zijn, volgen hieronder:
• Geen beslag op zorgbonus: In 2020 hebben medewerkers in de zorg
een bonus ontvangen voor hun inzet tijdens COVID-19. De Belastingdienst mag beslag leggen op deze bonus als er nog een schuld
openstaat. Deze mogelijkheid is er juridisch, maar de Belastingdienst
heeft proactief in zijn uitvoeringsbeleid ervoor gekozen geen loonvordering of -beslag in te zetten op deze zorgbonus. Bij zorgbonussen
waar dit al wel is gebeurd, betaalt de Belastingdienst de zorgbonus
alsnog uit aan de zorgmedewerker.
• Inlevend invorderen: Als gevolg van de COVID-19-crisis voldeden
sommige bedrijven niet tijdig aan hun betalingsverplichtingen, terwijl
dat voorheen wel het geval was. Deze trend heeft de Belastingdienst
herkent en besloten daar actie op te ondernemen. In september 2020
nam de Belastingdienst proactief contact op met bedrijven en
attendeerde hen op de mogelijkheid van verlengd uitstel van belastingbetaling, het zogeheten «inlevend invorderen». Deze actie biedt
perspectief voor een meer persoonlijke benadering door de Belastingdienst, die de Belastingdienst ook wil benutten voor het verbeteren
van andere aspecten van de dienstverlening.
• Waardevermindering auto’s vergoed: Door de COVID-19-crisis worden
inbeslaggenomen auto’s niet of later verkocht. In de tussentijd worden
de auto’s minder waard en medewerkers constateerde dit knelpunt. Dit
signaal van medewerkers is opgepakt; belastingschuldigen krijgen
bericht dat de waardevermindering als gevolg van de COVID-19-crisis
wordt vergoed.
• Hulp aan de balie: Burgers die hulp nodig hebben bij het doen van
aangifte wordt de mogelijkheid geboden om de hulp op een belastingkantoor te krijgen («Hulp aan de balie»). Omdat de hulp aan de balie
door COVID-19 niet door kon gaan, is deze hulp bij de aangifte waar
mogelijk telefonisch geboden of via de pilot videobellen. Deze hulp bij
aangifte via de telefoon wordt blijvend aangeboden, en ook dit jaar
vindt er een pilot videobellen bij hulp bij aangifte plaats. Er zijn
daarnaast steunpunten geopend (per medio maart 2022, tien vestigingen) zodat burgers op meer plaatsen hulp kunnen krijgen.
• Proactieve dienstverlening: waarbij burgers via een brief worden
geïnformeerd over wijzigingen zoals: afkoop van de lijfrente, restant
persoonsgebonden aftrek, scholingsuitgaven DUO voor studenten,
vrijgesteld inkomen, aftrek van lijfrentepremies en aftrek
arbeidsongeschiktheidsverzekering-premies.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

7

•

Inzage in financiële positie: Burgers worden vaak verrast door te
betalen bedragen waar ze geen rekening mee hebben gehouden. Het
helpt burgers wanneer er een overzicht is waarin alle te betalen en te
ontvangen bedragen staan vermeld, bijvoorbeeld in MijnBelastingdienst. De Belastingdienst werkt aan het vorderingenoverzicht. In 2022
worden de mogelijkheden uitgebreid, een belangrijke verbetering is
het online overzicht van openstaande bedragen.

Vraag 13
Wat houdt het cultuuronderzoek in?
Antwoord 13
Het cultuuronderzoek is op 19 juni 2019 op verzoek van de mijn ambtsvoorganger aan de Tweede Kamer toegezegd10. Het onderzoek is verricht
via documentenanalyse, een online cultuur enquête (respons 12.777
medewerkers), verdiepende groepsgesprekken (met 650 medewerkers) en
observaties van het onderzoeksteam.
Het rapport is op 25 mei 2020 aan uw Kamer aangeboden11 en heeft als
basis gediend voor het leiderschaps- en cultuurprogramma van de
Belastingdienst.
Vraag 14
Kan worden verklaard hoe het oordeel van burgers en
mkb-bedrijven over de Belastingdienst negatiever is geworden
maar dat de belastingmoraal daar niet onder lijdt?
Antwoord 14
De Belastingdienst monitort met de Fiscale Monitor zowel het vertrouwen
in de Belastingdienst als de belastingmoraal van de belangrijkste groepen
belastingplichtigen. Uit de wetenschappelijke literatuur12 is bekend dat
vertrouwen in de Belastingdienst een belangrijke determinant is van de
belastingmoraal. Verondersteld kan daarom worden dat dalend
vertrouwen zou kunnen resulteren in een afnemende belastingmoraal. Of
dat gebeurt en zo ja, op welke termijn, is echter niet aan te geven of te
voorspellen. Er spelen veel factoren een rol die deels verbonden zijn aan
het werk van de Belastingdienst, maar deels ook te maken hebben met
ontwikkelingen in de samenleving. Een eerder gemeten daling in het
vertrouwen in 2014 en 2015 heeft destijds niet geresulteerd in een daling
van de belastingmoraal13.
Vraag 15
Welke cijfers kunt u geven omtrent de bereikbaarheid van de
Belastingtelefoon?
Antwoord 15
De norm voor de bereikbaarheid ligt op 90%. Over heel 2021 is de
gerealiseerde bereikbaarheid 90,3%. Daarmee is in 2021 aan de norm
voldaan. Over de maanden januari en februari komt de gemeten bereikbaarheid uit op 84,1%, wat onder de norm is. Voornaamste oorzaak van
deze lagere bereikbaarheid is schaarste aan personeel als gevolg van een
krappe arbeidsmarkt en een relatief hoog ziekteverzuim. Daarnaast lag het
call volume in de eerste twee maanden ook licht hoger t.o.v. dezelfde
periode vorig jaar. Op dit moment is de Belastingdienst bezig om
10

Kamerstuk 31 066, nr. 403.
Kamerstuk 31 066, nr. 648.
Goslinga, S., Van der Hel-van Dijk, L., Mascini, P & Van Steenbergen, A (Eds.) (2019). Tax and
trust: Institutions, Interactions and Instruments. Den Haag: Eleven International Publishing.
13
In 2014/2015 uitgevraagd als: De Belastingdienst is betrouwbaar.
11
12

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

8

maatregelen te nemen voor deze vraagstukken. Daarbij wordt o.a.
gekeken naar verbetering van de concurrentiekracht op de krappe
arbeidsmarkt, manieren om de instroom te verbeteren door hier met
marktpartijen afspraken over te maken, beheersbaar houden van de
werkdruk en meer begeleiding van informanten om het ziekteverzuim
terug te dringen.
Vraag 16
Zijn er signalen dat het terugbetalen van belastingschuld van
bedrijven tot problemen leidt en het voortbestaan van verder
gezonde bedrijven bedreigt?
Antwoord 16
Bij de Belastingdienst melden ondernemers zich nog niet, of hooguit
incidenteel, met dergelijke signalen. Dit is verklaarbaar omdat er tot 1 april
2022 nog steeds een laagdrempelige uitstelmogelijkheid geldt en omdat
de belastingschuld die tot 1 april is opgebouwd pas vanaf 1 oktober 2022
hoeft te worden afgelost. In de media worden wel signalen afgegeven dat
ondernemers vanaf 1 oktober, ondanks de ruimhartige betalingstermijn
van vijf jaar, in betalingsproblemen zullen komen, zie bijvoorbeeld
recentelijk het artikel «Schulden nekken herstel en groei in het midden- en
kleinbedrijf» in het Financiële Dagblad (d.d. 15 maart 2022). Maar of en zo
ja, in welke mate dat het geval is, is moeilijk vooraf in te schatten. De
Belastingdienst zal dat zo goed mogelijk monitoren. Voor ondernemers
die in de kern gezond zijn gelden er overigens diverse schuldhulpinstrumenten zoals de mogelijkheid van een minnelijke schuldsanering. De
Belastingdienst neemt bovendien tijdelijk, van 1 augustus 2022 tot
1 oktober 2023, genoegen met een lagere uitkering bij saneringsakkoorden om de totstandkoming van minnelijke akkoorden kansrijker te
maken.
Vraag 17
Hoe groot is de groep burgers die hulp krijgt bij het invullen van
hun inkomstenbelasting (IB)-aangifte?
Antwoord 17
De Belastingdienst verwacht dit jaar ongeveer 35.000 burgers te helpen
met het invullen van hun aangifte.
Vraag 18
Welke cijfers kunt u verstrekken over het aantal boekenonderzoeken?
Antwoord 18
Onderstaande tabel geeft voor de periode 2016–2021 inzicht in de
ontwikkeling van de aantallen boekenonderzoeken.

Boekenonderzoeken MKB
Boekenonderzoeken Grote
Organisaties

2016

2017

2018

2019

2020

2021

27.013

23.302

19.911

16.932

9.376

6.597

917

828

713

654

489

454

De sterke daling in 2020 en 2021 kan onder meer verklaard worden
doordat vanwege Corona het buitentoezicht tijdelijk stilgelegen heeft.
De Belastingdienst maakt geen prognoses van de toekomstige ontwikkeling van het aantal boekenonderzoeken omdat de inzet van dit handhavingsinstrument afhankelijk is van het nalevingsgedrag (compliance) van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

9

bedrijven. De Belastingdienst staat een uitgebreid handhavingspalet ten
dienste om de compliance te bevorderen.
In het rapport Analyse niveau toezicht achteraf, wat betrekking heeft op de
periode 2016 – 2019 heeft de Belastingdienst aangegeven dat het toezicht
achteraf, waarvan de boekenonderzoeken deel uitmaken, in de komende
jaren bij ongewijzigd beleid mogelijk verder zal dalen. Deze dalende trend
kan een risico zijn voor de overall compliance waarvan een dalend effect
pas met vertraging merkbaar wordt. Indien de compliance eenmaal daalt,
is dit naar verwachting een langdurig en kostbaar proces om het
nalevingsniveau weer te verbeteren.
Vraag 19
Wat gaat u doen aan het feit dat de eigenwoningregeling op
termijn niet goed houdbaar, controleerbaar, uitvoerbaar en
handhaafbaar is?
Antwoord 19
Zoals bij uw Kamer bekend heeft er in 2019 een evaluatie plaatsgevonden
naar de doelmatigheid en doeltreffendheid van de eigenwoningregeling,
waarbij ook expliciet gekeken is naar de complexiteit van de regeling14. De
uitkomsten van de evaluatierapporten laten zien dat de praktijk van een
langdurig lopende en omvangrijke regeling als de huidige eigenwoningregeling weerbarstig kan zijn. Hoewel geconcludeerd wordt van een aantal
beleidswijzigingen van de afgelopen jaren (met name de aflossingseis en
de tariefmaatregel) dat deze doelmatig is geweest, is met deze beleidswijzigingen de huidige eigenwoningregeling zeer complex geworden. Niet
alleen voor belastingplichtigen met een eigen woning, maar ook voor
professionals die zich in de dagelijkse praktijk met de regeling bezighouden. Zoals in de kabinetsreactie naar aanleiding van de evaluatie is
geschreven is het kabinet van mening dat de belastingdienst al veel doet
om belastingplichtigen en adviseurs te faciliteren en te ondersteunen bij
de uitvoering van de regeling. Daarbij komt dat onder het vorige kabinet
stappen gezet zijn om de fiscale tegemoetkoming stapsgewijs te
reduceren met het oog op het creëren van een stabiele woningmarkt via
het verminderen van schuldopbouw en reducering van de budgettaire
impact die een doorwerking kent in huizenprijzen. Dit betekent natuurlijk
niet dat hiermee het denken stil staat. De uitkomsten van de evaluatie
vormen input om te bezien hoe het eigenwoningdossier naar de toekomst
toe verder kan worden gebracht.
Vraag 20
Hoe kan het dat Nederland beleid voert dat wettelijk niet is
toegestaan, namelijk de toepassing van de taxfree-regeling?
Waarom is dit beleid niet gepubliceerd?
Antwoord 20
In het internationale reizigersverkeer kan, onder bepaalde voorwaarden,
het btw-nultarief worden toegepast op de levering van goederen aan
particulieren die hun woonplaats of gebruikelijke verblijfplaats hebben in
een land dat niet tot de EU behoort. De juistheid van toepassing van het
nultarief moet door de leverancier van de goederen aan de hand van
boeken en bescheiden worden aangetoond. Bij aankopen op de airside
(achter de paspoortcontrole) van luchthavens is het voor de leverancier en
reiziger moeilijk om aan alle (administratieve) voorwaarden voor
teruggaaf van de betaalde btw te voldoen omdat die reiziger het land
meteen na aankoop verlaat. Om airside leveranciers zekerheid te geven
over toepassing van het btw-nultarief is sprake van een uitvoeringspraktijk
op basis waarvan een btw-nultarief mag worden toegepast op airside
14

Kamerstuk 32 847, nr. 583.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

10

verkopen waarbij een boarding pass met een bestemming buiten de EU
wordt getoond. Het beleid is niet gepubliceerd omdat het niet werd
beschouwd als een generieke beleidsmaatregel maar als een praktische
afspraak met betrokken airside-ondernemers om toepassing van het
btw-nultarief in de specifieke feiten en omstandigheden van de airsideverkopen mogelijk te maken. Omdat de Europese Commissie voor 2022
een Europees onderzoek heeft aangekondigd naar (onder andere) de
toepassing van het btw-nultarief voor niet-EU reizigers in airside winkels
wordt, in afwachting van nadere informatie over of uitkomsten uit dit
onderzoek, de regeling nog gecontinueerd.
Vraag 21
Hoe wordt omgegaan met het volgende gegeven: «Medewerkers
in de handhaving gaven aan dat zij in een ingewikkelde situatie
terecht zijn gekomen, bijvoorbeeld doordat de politiek nu heeft
aangegeven dat ze veel meer maatwerk moeten leveren bij het
innen en invorderen, terwijl de aanpassing van systemen,
werkinstructies en leidraden nog niet is afgerond. Ook wet- en
regelgeving laat soms geen ruimte voor maatwerk.»?
Antwoord 21
De Leidraad invordering 2008 en de Awb laat aan de medewerkers ruimte
om van regels af te wijken en maatwerk te leveren als een kwestie zich
daarvoor leent. Om hier meer richting aan te geven wordt op dit moment
gewerkt aan een herijking van de invorderingsstrategie. En er is een visie
op schulden opgesteld. Dit zijn belangrijke kaders die zullen bijdragen aan
het leveren van maatwerk. De herijking is nog niet afgerond en daarom
nog niet breed bekend binnen de Belastingdienst. De komende maanden
worden de invorderingsstrategie en de heroverweging van de Wet
Stroomlijnen verder uitgewerkt. Daarna kan die breed binnen de
Belastingdienst worden uitgerold. Het is de verwachting dat de invorderingsstrategie in de zomer van dit jaar uitgewerkt zal zijn. Het leveren van
maatwerk vindt nu onder andere invulling door extra contactmomenten in
te bouwen in het proces.
Vraag 22
Hoe wordt opvolging gegeven aan het feit dat werknemers
aangeven dat ze moeite hebben om bedrijven en mensen centraal
te stellen en bang zijn om risico’s te nemen omdat ze daarop
worden afgerekend?
Antwoord 22
De Belastingdienst investeert in de vergroting van kennis over en het
gebruik van handelingsruimte via opleidingen, trainingen en dialoogsessies over casussen. Zo is «Ruimte in het Recht» ontwikkeld waarmee
een meer gedeeld inzicht ontstaat over de ruimte binnen de wet én de
ruimte binnen het recht. Via de Casusdialoog zoeken medewerkers
oplossingen voor casussen waarin de wet onbedoeld hard uit lijkt te
pakken. Met dit instrument wordt bekeken of dat zo is en zo ja welke
ruimte het recht biedt. Daarnaast wordt aandacht besteed aan zowel
procedurele rechtvaardigheid als aan dat eenieder naar vermogen zijn of
haar bijdrage aan de maatschappij levert. Dit versterkt het bewustzijn van
en ruimte om verschillend over zaken te denken.
Leidinggevenden hebben hier een belangrijke rol in het creëren van
veiligheid en worden hier in ondersteund vanuit het programma
Leiderschap en Cultuur. In de afgelopen periode hebben vrijwel alle
leidinggevenden een ontwikkelassessment afgerond en wordt er veel
aandacht besteed aan opleidingen en trainingen, waarbij naast algemene
leidinggevende kwaliteiten ook is geïnvesteerd in fiscale kennis. In het
medewerkersonderzoek zien we dat er een verbetering is op de sociale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

11

veiligheid en op leiderschap. Daarnaast wordt er op dit moment gewerkt
aan een signalenloket voor medewerkers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 066, nr. 990

12