Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1139
Vragen van het lid Lodders (VVD) aan de Staatssecretaris van Financiën over
de voortgang van de aanbestedingsprocedure van de «Wijziging van de
Muntwet 2002 in verband met de aanbesteding van het produceren van
munten en het afschaffen van beleggingsmunten» (ingezonden 25 oktober
2019).
Antwoord van Staatssecretaris Snel (Financiën) (ontvangen 19 december
2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020, nr. 816.
Vraag 1
Herinnert u zich dat het wetsvoorstel «Wijziging van de Muntwet 2002 in
verband met de aanbesteding van het produceren van munten en het
afschaffen van beleggingsmunten»1 op 26 september 2019 door de Tweede
Kamer en op 15 oktober door de Eerste Kamer als hamerstuk is aangenomen?
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Herinnert u zich dat in de nota naar aanleiding van het verslag van de
«Wijziging van de Muntwet 2002 in verband met de aanbesteding van het
produceren van munten en het afschaffen van beleggingsmunten» staat dat
«De tweede fase eind juni begint?»2 Klopt het dat de potentieel geïnteresseerden in deze fase aangeven voor welke prijs zij de opdrachten willen doen en
dat naar verwachting in het najaar het contract met de winnende partij kan
worden ondertekend? Kunt u een huidige stand van zaken geven over het
aanbestedingstraject door De Nederlandsche Bank (DNB) van de circulatiemunten? Is de aanbesteding inmiddels afgrond? Is dit zonder problemen
gegaan en is het slaan van munten voor de komende aanbestedingsperiode
geborgd? Hoe lang is deze periode?

1
2

ah-tk-20192020-1139
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Kamerstukken II, vergaderjaar 2018/2019, 35 203
Kamerstukken II, vergaderjaar 2018/2019, 35 203, nr. 6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Het aanbestedingstraject dat door De Nederlandsche Bank (DNB) is uitgevoerd bestaat uit twee zogenoemde «lots». Het eerste lot, dat ziet op de
circulatiemunten, is gegund aan de Koninklijke Nederlandse Munt (KNM), met
het Italiaanse Istituto Poligrafico e Zecca dello Stato als achtervang. DNB
heeft het tweede lot, dat ziet op de verzamelaarsproducten, teruggetrokken
vanwege een gebrek aan belangstelling.
DNB heeft vervolgens een kortlopende overeenkomst met KNM gesloten om
de continuering van verzamelaarsproducten op korte termijn te garanderen.
Deze overeenkomst geldt alleen voor de verzamelaarsproducten die in 2020
worden uitgegeven. In 2020 zal een nieuwe aanbesteding worden gestart
voor verzamelaarsproducten vanaf 2021.
Vraag 3
Kunt u nogmaals bevestigen dat geen beleidswijzigingen zouden plaatsvinden met de wijziging van genoemde wet (met uitzondering van de beleggingsmunt)?
Antwoord 3
Ja. Met de wijziging van de Muntwet worden beleggingsmunten afgeschaft
en wordt, in verband met de aanbestedingsprocedure, de wettelijke verankering verlaten van enkele symbolen op de munten die naar KNM verwezen.
Het gaat hierbij onder andere om de titel muntmeester.
Vraag 4
Kunt u bevestigen dat «herdenkingsmunten» en «jaarsets» van belangrijke
toegevoegde waarde zijn voor het onder de aandacht brengen van culturele
en maatschappelijke thema’s, bijzondere jubilea en voor verzamelaars? Zo ja,
kunt u bevestigen dat er geen wijzigingen plaatsvinden met betrekking tot
deze munten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Munten voor verzamelaars, zoals nationale herdenkingsmunten volgens de
wet worden genoemd, worden gebruikt om belangrijke culturele en maatschappelijke thema’s onder de aandacht van de bevolking te brengen. Ik
hecht daarom aan de traditionele waarde van deze munten. Niet voor niets
heb ik Nederlanders meer betrokken bij herdenkingsmunten door iedereen
mee te laten denken bij het vaststellen van muntthema’s voor het jaar 2020.3
Wel merk ik op dat de vraag naar deze munten en overige verzamelaarsproducten de afgelopen jaren zienderogen afneemt. Waar vijf jaar geleden van
sommige herdenkingsmunten nog ruim 200.000 stuks werden geproduceerd,
is dat in 2019 teruggelopen naar circa 60.000 stuks per munt. Mede daarom is
het aantal verzamelaarsmunten teruggebracht van vier naar twee stuks per
jaar. Nu daarnaast gebleken is dat munthuizen terughoudend zijn om deel te
nemen aan een aanbestedingsprocedure voor verzamelaarsproducten, vergt
de vormgeving van de aanbesteding ten aanzien van verzamelaarsproducten
vanaf 2021 bijzondere aandacht.
Vraag 5
Welke opdracht heeft DNB gekregen met betrekking tot de uitgifte en het op
de markt brengen van herdenkingsmunten, munten voor verzamelaars, zoals
bijvoorbeeld de jaarsets, en de dukaten? Zijn er nog andere munten die niet
onder deze categorieën vallen? Zo ja, welke?
Antwoord 5
Overeengekomen is dat DNB namens de staat de productie van munten
aanbesteedt. Hierbij gaat het om zowel circulatiemunten, als verzamelaarsproducten. Onder verzamelaarsproducten wordt in dit verband verstaan:
circulatiemunten voor verzamelaars (o.a. jaarsets), munten voor verzamelaars, herdenkingsmunten en dukaten.

3

https://www.internetconsultatie.nl/munthema2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Vraag 6
Kunt u aangeven hoe het aanbestedingstraject van deze munten verloopt of
verlopen is? Kunt u ingaan op de aanbestedingsvoorwaarden en de proportionaliteit? Klopt het dat de aanbestedingsvoorwaarden niet voor iedereen
toegankelijk zijn? Waarom niet? Deelt u de mening dat een aanbestedingsdocument voor iedereen opvraagbaar moet zijn?
Antwoord 6
Voor de aanbestedingsprocedures verwijs ik naar het antwoord op vraag
twee. De procedure betreft een niet-openbare aanbestedingsprocedure
conform de aanbestedingswet en is gestart met een selectiefase, waarin
munthuizen hun interesse kenbaar konden maken om deel te nemen aan de
aanbesteding. De aanbestedingsdocumenten zijn vervolgens verstrekt aan de
drie munthuizen die aan deze eerste oproep gehoor hebben gegeven en
voldeden aan de gestelde eisen. Deze documenten zijn geheim en niet
openbaar opvraagbaar, omdat er bij de productie en distributie van munten
strenge veiligheidseisen- en waarborgen van toepassing zijn. Hierbij valt te
denken aan technische specificaties van munten, afleveradressen, transporten
en verpakkingsvereisten.
Vraag 7
Kunt u aangeven welke andere taken, dus buiten de aanbestedingsprocedure
zoals in de wet is opgenomen, bij DNB zijn ondergebracht? Hoeveel fte is
daarmee gemoeid? Waarom is daarvoor gekozen?
Antwoord 7
Met ingang van 1 januari 2017 is een aantal publieke munttaken overgebracht
van KNM naar DNB. Aan DNB is toestemming verleend een tweetal taken uit
te voeren, te weten het verzorgen van de geldomloop voor zover deze uit
munten bestaat en het fungeren als Nationaal Analysecentrum voor Munten.4
Ter uitvoering van de twee taken verricht DNB onder andere de volgende
werkzaamheden:
het adviseren van de staat op het terrein van het muntgeld en de muntendistributie, waaronder begrepen het besteladvies voor (nieuwe) gewone
circulatiemunten, niet zijnde de exemplaren die bestemd zijn voor de
verzamelaarsmarkt, en in een voorkomend geval ook van het voor de
circulatie bestemde deel van de oplage van herdenkingsmunten;
het in omloop brengen en de recirculatie van gewone circulatiemunten en
herdenkingsmunten;
het beheren van het depot, inclusief het toelatingsbeleid ten behoeve van
Muntverwerkers daartoe;
het in overleg met de staat, aan of van buitenlandse partijen leveren
respectievelijk ontvangen van circulatiemunten;
de inname van verzamelaarsmunten;
de inname van beschadigde munten;
de inname en het beoordelen van vermoedelijk valse munten;
het beheren van stempels en modellen van het muntgeld, beleggingsmunten
en dukaten die in opdracht van de staat zijn vervaardigd en niet langer voor
de productie benodigd zijn; en
het namens de Staat deelnemen aan nationale en internationale overlegorganen op het terrein van munten.
Met het uitvoeren van deze munttaken is bij DNB 4 fte gemoeid.
Vraag 8
Kunt u specifiek ingaan op de afspraken over de kosten van productie,
promotie en distributie van herdenkingsmunten en munten voor verzamelaars? Hoe is het aanbod in de aanbesteding tot stand gekomen? Worden ook
afspraken gemaakt over de kwaliteit van de producten, dienstverlening voor
de consument (invulling van de klantenservice) en verkrijgbaarheid voor
iedereen, inclusief doelgroepen?

4

Koninklijk besluit van 9 december 2016, Staatsblad 2016, 508.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

Antwoord 8
De Europese aanbesteding voor verzamelaarsproducten was zo opgezet dat
de deelnemer de opbrengsten van de verkoop van verzamelaarsmunten kon
behouden, nadat de nominale waarde aan de staat was afgedragen en er
door de deelnemer een vaste jaarlijkse vergoeding werd betaald. De
deelnemer was zelf verantwoordelijk voor promotie en distributie en de
kosten daarvan. Er waren uitgebreide afspraken voorzien over de kwaliteit
van de producten en productkeuringen door DNB. Ook maakten vereisten
rondom duurzaamheid, de herkomst van materialen en de kwaliteit van
dienstverlenging onderdeel uit van de tenderdocumenten. Zo was een
waarmerk voor de webwinkel en de inzage door DNB in een klachtenregister
verplicht gesteld. Vanwege een gebrek aan belangstelling is deze aanbesteding ingetrokken.
Vraag 9
Is de aanbestedingsperiode tijdig gestart? Hoe lang duurt het voor een
marktpartij om de opdracht uit te voeren en wanneer was/is de gunning
voorzien? Kunt u bevestigen dat de uitgifte van herdenkingsmunten, jaarsets
en dukaten niet in gevaar komt? Zo nee, waarom niet? Indien de uitgifte van
deze munten in gevaar komt, kunt u aangeven wat de oorzaak daarvan is? Op
welke manier gaat u dit op korte termijn herstellen?
Antwoord 9
De aanbestedingsprocedure is tijdig gestart. Zoals hierboven aangegeven,
heeft DNB besloten de aanbestedingsprocedure voor verzamelaarsproducten
in te trekken. DNB is vervolgens tot een kortlopende overeenkomst gekomen
met KNM. Deze overeenkomst ziet op verzamelaarsproducten die in 2020
worden uitgegeven.
Vraag 10
Wat zijn de gevolgen als er zich geen marktpartijen aanbieden? Blijft de
verzamelaarsmarkt in zijn huidige vorm bestaan (toegankelijke producten
voor iedereen rondom maatschappelijk en cultureel belangrijke thema’s)? Hoe
groot is het risico dat muntverzamelaars afhaken en dat dit cultureel erfgoed
van Nederland verdwijnt in zijn huidige vorm? Hoe verwacht u dat de
verzamelaarsmarkt er zonder Nederlandse herdenkingsmunten komt uit te
zien? Vindt u dit wenselijk?
Antwoord 10
In het geval dat er in enig jaar geen herdenkingsmunten worden uitgegeven,
bestaat het risico dat de verzamelaarsmarkt zal veranderen. Dit heeft zeker
niet mijn voorkeur. Daarom ben ik verheugd met het feit dat DNB een
kortlopende overeenkomst heeft kunnen sluiten, die ervoor zorgt dat ook het
komend jaar herdenkingsmunten worden geslagen.
Vraag 11
Op welke manier heeft DNB de aanbestedingsprocedure voorbereid? Beschikt
DNB over voldoende capaciteiten en expertise om deze aanbesteding te
begeleiden en te beoordelen? Zijn de randvoorwaarden in de aanbesteding
van dien aard dat er redelijkerwijs geïnteresseerde munthuizen te vinden zijn?
Antwoord 11
DNB heeft de aanbesteding voorbereid met ondersteuning van juridische,
inkoop- en betalingsverkeerexperts en er heeft afstemming met het Ministerie
van Financiën plaatsgevonden. DNB heeft uitgebreide ervaring met de inkoop
en kwaliteitscontrole van bankbiljetten en andere producten en met het
verzorgen van de muntencirculatie. De voornaamste reden voor het gebrek
aan belangstelling in de aanbesteding van verzamelaarsproducten was, naast
de eerdergenoemde afnemende interesse voor verzamelaarsmunten, dat
aanbieders wel munten willen leveren, maar geen eigen distributienetwerk in
Nederland hebben. Dit is dan ook een van de uitgangspunten die bezien
zullen worden ten behoeve van een nieuwe aanbestedingsprocedure,
aangezien dit een voorwaarde kan zijn die de mededinging belemmert.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Vraag 12
Volgens de memorie van toelichting bij het genoemde wetsvoorstel is het
munthuis dat de aanbesteding van herdenkingsmunten en munten voor
verzamelaars wint (hier gaat het dus niet over de aanbesteding met betrekking tot circulatiemunten) verantwoordelijk voor het gehele proces van
promotie van de munt tot en met distributie; kunt u bevestigen dat dit ook de
opdracht is geweest naar DNB? Wie ziet toe op de inhoud van de inschrijving
en de aanbestedingsprocedure zodat de opdracht zoals omschreven in de
memorie van toelichting ook strikt wordt uitgevoerd? In welke mate is het
munthuis vrij om promotie en distributie te voeren en in welke mate? Wat
zijn de beperkingen van deze verantwoordelijkheid die is opgelegd door
DNB? Wat vindt u hiervan?5
Antwoord 12
Dat kan ik bevestigen. In de memorie van toelichting staat dat het munthuis
dat de aanbesteding wint verantwoordelijk is voor de promotie en distributie
van de munten voor verzamelaars en niet DNB. Dit is ook zo opgenomen in
de aanbestedingsdocumenten. Dit sluit echter niet uit dat in deze documenten
eisen kunnen worden gesteld aan de promotie en distributie van verzamelaarsproducten. Hierbij valt te denken aan veiligheidswaarborgen, maar ook
vereisten die de gelijkwaardigheid en onafhankelijkheid tussen de verschillende inschrijvers waarborgen. Tevens wordt rekening gehouden met het
belang van de verzamelaar en dat van de staat.
Vraag 13
Hoelang duurt het voorbereidings- en ontwikkeltraject van een herdenkingsmunt en hoeveel verschillende herdenkingsmunten is DNB in 2020 voornemens te laten produceren, promoten en distribueren door de winnaar van de
aanbesteding? Welke herdenkingsmunten worden in 2020 uitgegeven qua
thema en wanneer worden de thema’s vastgesteld? Op welke manier bent u
betrokken bij het bepalen van de thema’s? Worden de thema’s UNESCO en
Nederlandse sporticonen voortgezet? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 13
Het voorbereidings- en ontwikkeltraject van een verzamelaarsmunt verschilt,
maar duurt doorgaans tussen de zes en negen maanden. De muntthema’s
voor de in 2020 uit te geven munten zijn na de eerdergenoemde publieke
consultatie reeds vastgesteld. De thema’s zijn 75 jaar bevrijding van
Nederland en het Ir. D.F. Woudagemaal. Deze laatste munt is er één in de
UNESCO-werelderfgoedreeks. Overigens is al gestart met de voorbereidingen
van de munt ter ere van 75 jaar bevrijding van Nederland.
Vraag 14
Kunt u ingaan op de controles op het munthuis door DNB? Klopt het dat de
Europese Centrale Bank (ECB) alle leveranciers van euromunten controleert?
Op welke manier zit er overlap in deze controle of de controle tussen de ECB
en DNB? Hoe wordt geborgd dat er geen dubbele taken worden uitgevoerd?
Antwoord 14
De ECB ziet onder andere toe op de aanwezigheid van de juiste documenten
en instructies en een correcte ijking van meetapparatuur. DNB ziet toe op de
kwaliteit van de te leveren munten, het leveren van correcte aantallen en de
juiste vernietiging van defecten. Ook ziet DNB toe op milieuaspecten en
duurzaamheidsvoorwaarden.
Vraag 15
Kost het uitgeven van herdenkingsmunten geld of levert het geld op voor de
schatkist? Welke mogelijkheden heeft DNB bekeken en welke keuzes zijn
gemaakt? Kunt u deze keuzes toelichten?

5

Kamerstukken II, vergaderjaar 2018/2019, 35 203 nr. 3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5

Antwoord 15
De afgelopen jaren heeft het uitgeven van herdenkingsmunten de staat geld
gekost. De uitgifte van herdenkingsmunten kostte de staat in 2018 circa € 0,4
mln. De spoedovereenkomst die DNB heeft gesloten met KNM waarborgt de
continuïteit van de uitgifte van verzamelaarsmunten op korte termijn. Naar
alle waarschijnlijkheid kunnen in 2020 budgetneutraal verzamelaarsproducten
worden uitgegeven. Eventuele opbrengsten voor de staat zijn afhankelijk van
het aantal producten dat wordt geproduceerd. Dit omdat het producerende
munthuis verplicht is om de nominale waarde van de verzamelaarsproducten
af te dragen aan de staat.
Vraag 16
Heeft DNB de expertise om de taak van een munthuis/-ontwerper op te
nemen in de muntadviescommissie? Welk effect zal dit hebben op de
kwaliteit en de haalbaarheid van de munten?
Antwoord 16
De muntadviescommissie is ingesteld om mij te adviseren omtrent de keuze
van de beeldenaars voor nieuw uit te geven munten voor verzamelaars.
Vanwege de lopende aanbestedingsprocedure, heeft DNB de secretarisrol van
de commissie overgenomen van KNM. Dit hoeft DNB er niet van te weerhouden om het producerende munthuis in een vroeg stadium bij het ontwerp en
productieproces te betrekken, onder meer om de technische haalbaarheid van
het ontwerp te controleren.
Vraag 17
Kunt u de vragen één voor één en ruim binnen de gestelde termijn van drie
weken beantwoorden?
Antwoord 17
Zoals ik uw Kamer eerder heb gemeld, heb ik de vragen niet binnen de
termijn van drie weken kunnen beantwoorden vanwege onzekerheden ten
aanzien van de aanbestedingsprocedure. Nu DNB en KNM tot een overeenkomst zijn gekomen kan de uitgifte van verzamelaarsmunten op korte termijn
gecontinueerd worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

6