Project Geluidsisolatie Schiphol (GIS)

Voortgangsrapportage no. 12
1e halfjaar 2010

Inhoud

1

INLEIDING EN SAMENVATTING.................................................................. 3
1.1 INLEIDING................................................................................................. 3
1.2 LEESWIJZER ............................................................................................... 3
1.3 Samenvatting
3

2

ESSENTIALIA ........................................................................................... 4
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5

3

DE PROJECTEN IN HUN OMGEVING ............................................................. 6
3.1
3.2
3.3

4

INLEIDING .............................................................................................. 4
DE GELUIDSISOLATIEPRO JECTEN ....................................................................... 4
AANKOOP GELUIDSLOOPZO NES EN VEILIGHEIDSSLOOPZONES LUCHTHAVENINDELINGBESLUIT
SCHIPHOL............................................................................................... 4
SCHADESCHAP LUCHTHAVEN SCHIPHOL................................................................ 5
ORGANISATIE VAN PROJECTEN............................................................................ 5
BELEIDSONTWIKKELINGEN ................................................................................ 6
COMMUNICATIE ........................................................................................... 6
VOORTGANG PER PROJECT ................................................................................ 6
BEHEERSING VAN PROJECTEN ................................................................. 10

4.1 SCOPE....................................................................................................10
4.2 PLANNING ................................................................................................10
4.3 FINANCIËN ...............................................................................................11
4.3.1 PROJECTBUDGET.......................................................................................11
4.3.2 UITPUTTING POST ONVOORZIEN.......................................................................12
4.3.3 UITGAVEN EN ONTVANGST EN GIS-2 .................................................................12
4.3.4 VERPLICHTINGEN GIS-2..............................................................................12
4.3.5 UITGAVEN GIS-3 EN OVERIGE PROJECTEN ...........................................................13
4.3.6 VERPLICHTINGEN GIS-3 EN OVERIGE PROJECTEN ....................................................13
4.3.7 ONTVANGSTEN HEFFINGEN.............................................................................14
4.4
RISICO ’S, MEE- EN TEGENVALLERS EN PROGNOSE EINDSTAND .......................................14
4.4.1 GIS-2
15
4.4.2 GIS-3
16
4.5 Kwaliteit en kennis
16
4.6 AUDITS EN ONDERZOEKEN DOOR DERDEN ...............................................................16
BIJLAGE 1: BEGRIPPEN- EN AFKORTINGENLIJST ................................................................17
BIJLAGE 2: NADERE TOELICHTING KE- ETMAALISOLATIE EN LAEQ- NACHTISOLATIE............................18

2

1 Inleiding en samenvatting
1.1

Inleiding

Het voorliggende rapport betreft de twaalfde voortgangsrapportage over het Project Geluidsisolatie
Schiphol en is opgesteld conform de Regeling Grote Projecten. De rapportage beslaat de periode
1 januari 2010 tot 1 juli 2010 en heeft betrekking op alle projecten die in het kader van geluidhinder en
externe veiligheid ten behoeve van de luchthaven Schiphol worden uitgevoerd.
Het gaat om de volgende projecten:
- Geluidsisolatie Schiphol fase 2 (GIS-2);
- Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3);
- Aankoop en sloop van woningen binnen de geluidsloopzone;
- Aankoop en sloop van woningen en woonschepen binnen de veiligheidssloopzone;
- Financiering van het Schadeschap luchthaven Schiphol.
Het ministerie van Verkeer en Waterstaat is zowel verantwoordelijk voor het beleid als de uitvoering van
de projecten GIS-2, GIS-3 en ‘Aankoop of verplaatsing van woonschepen 5P gelegen binnen de
geluidszone’.
Voor de projecten ‘Aankoop en sloop van woningen binnen de geluidsloopzone’ en ‘Aankoop en sloop
van woningen en woonschepen binnen de veiligheidssloopzone’ draagt het ministerie de
beleidsverantwoordelijkheid. De uitvoeringsverantwoordelijkheid voor deze twee projecten ligt bij de
betrokken gemeenten.
Het Schadeschap luchthaven Schiphol is een openbaar lichaam dat is ingesteld op grond van de
Gemeenschappelijke regeling Schadeschap Luchthaven Schiphol. Het schadeschap heeft een
onafhankelijke positie. Het ministerie van Verkeer en Waterstaat c.q. Rijkswaterstaat is verantwoordelijk
voor de kosten die het Schadeschap op grond van de Gemeenschappelijke Regeling rechtmatig kan
declareren, maar draagt geen inhoudelijke verantwoordelijkheid. Daarom voorziet deze rapportage
alleen in een financiële verantwoording van het schadeschap.
1.2

Leeswijzer

Deze voortgangsrapportage bestaat uit de volgende hoofdonderdelen.
1. Hoofdstuk 2: de essentialia van de projecten;
2. Hoofdstuk 3: de projecten in hun omgeving;
3. Hoofdstuk 4: de beheersing van de projecten.
1.3

Samenvatting

GIS-2
Deze fase van het geluidsisolatieproject is feit elijk beëindigd op 30 juni 2008. Formele afsluiting zal
plaatsvinden na de onherroepelijk uitspraak van de Raad voor de Arbitrage voor de Bouw inzake de
claim van de projectaannemers inzake de eindafrekeningen van woningen die vóór 2005 zijn geïsoleerd.
GIS-3
Onder GIS-3 onderzoekt het Project Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (PROGIS) of de eigenaren van 5198
woningen recht hebben op de isolatie van hun woning tegen vliegtuiggeluid. In de vorige
voortgangsrapportage werd melding gemaakt van het feit dat naar verwachting aan 1789 woningen
geluidwerende voorzieningen zullen worden aangebracht. Op grond van de huidige inschattingen is dat
aantal in de verslagperiode naar beneden bijgesteld tot een aantal tussen de 1100 woningen en 1250
woningen. Deze bijstelling wordt met name veroorzaakt doordat een relatief groot aantal woningen
reeds in de bestaande toestand blijken te voldoen aan de wettelijke eisen van geluidwering, alsmede dat
een relatief groot aantal eigenaren alsnog afziet van deelname. Op 30 juni 2010 waren 346 GIS-3woningen opgeleverd.
Voor de isolatie van het totaal aantal GIS-3 woningen is een projectbudget gereserveerd van 74,3 M€.
Afronding van de geluidsisolatie is, zoals in de vorige rapportage ook al werd gemeld, voorzien tussen
30 april 2011 en 30 november 2011, met als meest waarschijnlijke einddatum 31 juli 2011. Deze
bandbreedte wordt aangehouden omdat Progis bij de realisatie van het project sterk afhankelijk is van
de prestaties van de ingeschakelde marktpartijen. Na afronding van de geluidsisolatie zal het project
nog enige tijd in afgeslankte vorm in stand blijven ten behoeve van de administratieve/financiële en
juridische afwikkeling van het project.
3

2

Essentialia

2.1

Inleiding

De Luchthaven Schiphol is in een intensief bebouwde omgeving gelegen, met als gevolg dat vele
omwonenden dagelijks worden geconfronteerd met geluidsoverlast van startende en landende
vliegtuigen. Het beleid van de overheid is erop gericht de nadelige effecten van de Luchthaven Schiphol
te beperken. Daarom voert de overheid in de omgeving van Schiphol een aantal projecten uit, te weten:
• geluidsisolatieprojecten;
• aankoop en sloop van objecten binnen de geluidsloopzone en veiligheidssloopzone;
• aankoop of verplaatsen van woonschepen binnen de geluidszone;
• financiering van het Schadeschap Luchthaven Schiphol voor de behandeling van schadeclaims.
De kosten van deze projecten worden door de overheid voorgefinancierd en vervolgens grotendeels op
de luchtvaartsector verhaald.
2.2

De geluidsisolatieprojecten

Al sinds het begin van de jaren tachtig worden ‘geluidsgevoelige objecten’ in de omgeving van Schiphol
geïsoleerd. Onder ‘geluidsgevoelige objecten’ worden woningen, scholen en zorgcentra verstaan. De
mate van isolatie hangt af van de berekende geluidsbelasting. Hierbij maakt de overheid onderscheid
tussen etmaalisolatie en nachtisolatie. Of een object voor etmaalisolatie in aanmerking komt hangt af
van de geluidsbelasting die wordt berekend op basis van zogenaamde Kosteneenheden (Ke). Voor
nachtisolatie geldt het equivalente A-gewogen geluidsniveau (LAeq). In bijlage 2 van deze
voortgangsrapportage vindt u een nadere toelichting. Op basis van de aan- en uitvliegroutes, de
verkeersomvang en de vlootsamenstelling worden geluidscontouren berekend. Aanpassing van het
gebruik van de luchthaven, zoals andere vliegroutes, betekent doorgaans een wijziging van de
geluidscontouren. Afhankelijk van de omvang van de wijziging wordt het isolatiegebied als opgenomen
in bijlage 3 en 4 van de Regeling geluidwerende voorzieningen 1997 (RGV’97) aangepast. Het
isolatiegebied voor het etmaal is gebaseerd op de 40 Ke-contour. Woningen die liggen binnen 40 Kecontour worden geïsoleerd. Woningen met een geluidsbelasting van meer dan 65 Ke worden gesloopt.
Tot mei 2003 werden woningen binnen de 55 Ke-contour gesloopt die niet voldoende konden worden
geïsoleerd. Een woning binnen de 26 LAeq-contour komt in aanmerking voor isolatie van de
slaapvertrekken.
GIS-1
Begin jaren ‘80 besloot de regering tot isolatie van woningen rond Schiphol. Onder het project
Geluidsisolatie Schiphol, fase 1 (GIS-1), zijn 3.700 objecten geïsoleerd. De kosten van GIS-1 bedroegen
M€ 126,8. De uitvoering van GIS-1 is in 1997 afgerond; de klacht en garantieregeling is in 2007
afgerond.
GIS-2
In 1997 is van start gegaan het project Geluidsisolatie Schiphol fase 2 (GIS-2). De isolatie onder GIS-2
is per 1 juli 2008 afgerond, waarbij 8.465 geluidsgevoelige objecten zijn geïsoleerd. De kosten van GIS2 bedroegen 396,6 M€. De klacht en garantieregeling loopt door tot 2017.
GIS-3
GIS-3 is de derde fase van het Project Geluidsisolatie Schiphol. Als gevolg van de ingebruikname van de
vijfde baan is een nieuw isolatiegebied vastgesteld op basis van het Luchthavenindelingbesluit Schiphol.
In deze fase worden woningen geïsoleerd die in eerdere geluidsisolatieprojecten niet in beschouwing zijn
genomen. Verder komen reeds geïsoleerde woningen in aanmerking voor aanvullende
isolatievoorzieningen, indien de geluidsbelasting is toegenomen. Besloten is GIS-3, evenals GIS-2,
onder verantwoordelijkheid van Rijkswaterstaat, regionale dienst Noord-Holland, te laten uitvoeren. In
2006 is gestart met de uitvoering van GIS-3. De laatste woningen in GIS-3 worden naar verwachting
eind juli 2011 opgeleverd. Inclusief administratieve en organisatorische afwikkeling kan het project in de
tweede helft van 2012 worden afgerond.
2.3

Aankoop geluidsloopzones en veiligheidssloopzones Luchthavenindelingbesluit Schiphol

Aankoop geluidsloopzones LIB Schiphol
Tot de inwerkingtreding van het Luchthavenindelingbesluit Schiphol (LIB) in februari 2003 was de inzet
van de overheid erop gericht om woningen binnen de 55 Ke-contour die niet konden worden geïsoleerd,
aan te kopen.
4

In de zone tussen 55-65 Ke werden woningen aangekocht, tenzij de woningen al voldoende waren
geïsoleerd of de desbetreffende eigenaren hadden verzocht om isolatie. Had de woning een
geluidsbelasting van meer dan 65 Ke, dan ontving de eigenaar een aanbod tot aankoop.
De aangekochte woningen werden vervolgens gesloopt. Dit project is gestart in 1997. Met de
inwerkingtreding van het LIB in februari 2003 is alleen nog de aankoop van woningen mogelijk die een
geluidsbelasting van meer dan 65 Ke hebben. De uitvoering van het beleid ligt sindsdien bij de
betrokken (deel)gemeenten. Om deze (deel)gemeenten financieel tegemoet te komen is de Regeling
Uitkeringen Beperkingengebied Schiphol gemaakt. Deze regeling is in juli 2003 van kracht geworden.
Vanaf dat moment konden de (deel)gemeenten met de uitvoering starten. Een einddatum is niet
bepaald. Als gevolg van de motie-Hofstra (Kamerstuk 2001-2002, 27603, nr. 74) kunnen eigenaren niet
worden verplicht om hun woning te verkopen. Als zij tot verkoop besluiten, kunnen zij hun object aan
de gemeente voor aankoop aanbieden. De gemeente koopt vervolgens het desbetreffende pand tegen
de onteigeningswaarde. De aangekochte woningen dienen in beginsel binnen één jaar na verwerving te
worden gesloopt. De grond komt in het bezit van de desbetreffende gemeente. De gemeente kan
conform de Regeling Uitkeringen Beperkingengebied Schiphol de gemaakte kosten declareren bij het
ministerie van Verkeer en Waterstaat. De vergoeding aan de gemeente wordt door het ministerie van
Verkeer en Waterstaat verminderd met de restwaarde van de grond na de sloop van de woning. De
kosten worden op basis van de Luchtvaartwet doorbelast aan de luchtvaartmaatschappijen.
Aankoop veiligheidssloopzones LIB Schiphol
Het LIB stelt een veiligheidssloopzone vast rond de luchthaven. Binnen dit gebied is het zogeheten
plaatsgebonden risico groter dan 10-5 . In dit gebied zijn geen woningen toegestaan. Aan de bewoners
heeft de overheid een aanbod gedaan om hun woning of woonschip aan te kopen. De aangekochte
woningen en woonschepen worden vervolgens gesloopt. Woonschepen kunnen ook worden verplaatst.
Sinds juli 2003 ligt de uitvoeringsverantwoordelijkheid bij de betrokken (deel)gemeenten. De gevolgde
procedure komt overeen met de procedure ‘Aankoop en sloop van woningen binnen de geluidsloopzone’.
Woonschepen geluidszones Schiphol
Woonschepen kunnen niet worden geïsoleerd, omdat ze na isolatie te zwaar zouden zijn om te kunnen
blijven drijven. Daarom zijn eigenaren van woonschepen binnen het isolatiegebied tot 20 augustus 2005
in de gelegenheid gesteld om hun schip voor aankoop door het Rijk aan te bieden. Ook konden
eigenaren ingaan op een aanbod voor een alternatieve gelijkwaardige locatie voor hun schip. Eind 2007
zijn alle woonschepen aangekocht en is één woonschip verplaatst. Onder het voorbehoud van sloop van
de aangekochte woonschepen is dit project afgerond. N.B. Op grond van het vigerende beleid is de
aankoop van woonschepen door de Staat niet meer aan de orde.
2.4

Schadeschap Luchthaven Schiphol

Het Schadeschap Luchthaven Schiphol is een openbaar lichaam dat is ingesteld op grond van de
Gemeenschappelijke regeling Schadeschap Luchthaven Schiphol. Het Schadesc hap is uitsluitend voor
schadebehandeling opgericht en heeft een loketfunctie voor de afhandeling van schadevergoedingen die
verband houden met de luchthaven Schiphol, in concreto de afhandeling van verzoeken tot
schadevergoeding die verband houden met de uitbreiding van het luchtvaartterrein Schiphol en een
aantal wijzigingen in de infrastructuur in de omgeving van Schiphol op grond van artikel 9 van de
Gemeenschappelijke regeling Schadeschap Luchthaven Schiphol. Deze regeling is in november 1998
ingegaan voor de duur van tien jaar en wordt sinds 2008 jaarlijks verlengd. Verzoeken om
schadevergoeding wegens het Luchthavenverkeerbesluit Schiphol en/of het Luchthavenindelingbesluit
Schiphol kunnen worden ingediend binnen vijf jaar nadat de bepaling waardoor schade wordt geleden
onherroepelijk is geworden. In het Schadeschap zijn vertegenwoordigd het ministerie van Verkeer en
Waterstaat, de provincie Noord-Holland, het Hoogheemraadschap van Rijnland en in totaal 26
gemeenten en stadsdelen. Het Schadeschap heeft een onafhankelijke positie. Evenals de andere
bestuursorganen die deelnemen in de Gemeenschappelijke Regeling Schadeschap luchthaven Schiphol
heeft het ministerie van Verkeer en Waterstaat zitting in het bestuur van het Schadeschap.
2.5

Organisatie van de projecten

Het ministerie van Verkeer en Waterstaat is integraal verantwoordelijk voor de projecten GIS-2 en
GIS-3. Binnen het ministerie is Rijkswaterstaat regionale dienst Noord-Holland belast met de uitvoering
van de geluidsisolatie. Hiertoe is een aparte projectorganisatie opgericht, PROGIS. Over de projecten
‘Aankoop en sloop van woningen binnen de geluidszone’ en ‘Aankoop en sloop van woningen en
woonschepen binnen de veiligheidszone’ draagt het ministerie van Verkeer en Waterstaat de
beleidsverantwoordelijkheid. De uitvoeringsverantwoordelijkheid voor deze twee projecten ligt bij de
desbetreffende (deel)gemeenten. Het Schadeschap Luchthaven Schiphol is een rechtspersoonlijkheid
bezittend openbaar lichaam.
5

3

De projecten in hun omgeving

3.1

Beleidsontwikkelingen

In de Luchtvaartnota “Een concurrerende en duurzame luchtvaart voor een sterke economie” wordt onder
meer ingegaan op mogelijke verbeteringen in het isolatieprogramma en een nieuw normen- en
handhavingsstelsel. Hieronder zullen deze bele idsontwikkelingen kort toegelicht worden.

Mogelijke verbeteringen in het isolatieprogramma
Om de overlast van vliegtuiggeluid te beperken worden geluidsgevoelige objecten binnen het
isolatiegebied geïsoleerd. Om de isolatie nog beter te laten aansluiten bij de wensen van de omgeving
wordt er in het kader van de uitwerking van de Aldersafspraken onderzocht of er verbeteringen mogelijk
zijn in het isolatieprogramma. Hetzij door wijzigingen in de bestaande uitvoering, hetzij door het beleid
voor eventuele volgende projecten aan te passen. Randvoorwaarde hierbij is een efficiëntie, effectieve
en budgetneutrale besteding van de middelen die voor GIS zijn geraamd. Het GIS-3 project staat
gepland te worden afgerond op 31 juli 2011. Aangezien de uitvoering van het GIS-3 project in de laatste
fase zit, zullen verbeteringen zich vooral richten op een eventueel nieuw isolatieprogramma.
Het isolatiegebied rond Schiphol is gebaseerd op de 40 Ke-contour. In 2003 is voor de geluidsnormering
rond Schiphol overgestapt op een andere dosismaat, de Lden. Reeds eerder is afgesproken dat ook voor
het isolatiebeleid deze overstap gemaakt zal worden. Met de afronding van GIS-3 is in 2011 het
isolatieproject dat gebaseerd is op de Ke-systematiek afgerond. Indien in de toekomst het gebruik van
de luchthaven substantieel wijzigt (en daarmee ook de geluidsbelasting voor de omgeving) zal ook
onderzocht worden of het isolatieprogramma uitgebreid zal worden. Dan zal ook bezien worden of deze
uitbreiding gebaseerd kan worden op een Lden-waarde. Een eerste beoordeling is aan de orde als in
2012 wordt besloten over de invoering van een nieuw normen- en handhavingsstelsel voor Schiphol.
Nieuw normen- en handhavingsstelsel voor Schiphol
In 2006 heeft er een evaluatie plaatsgevonden van het huidige normen- en handhavingsstelsel voor
Schiphol. Hieruit bleek dat de groeiruimte voor de luchtvaart niet goed benut kan worden. In 2008 heeft
de Tweede Kamer aangedrongen op een nieuw normen en- handhavingsstelsel, omdat het huidige
stelsel perverse effecten had en te complex en te weinig inzichtelijk is. In het Aldersadvies zijn de
kaders van een nieuw stelsel neergelegd. Dit wordt door het Rijk uitgewerkt in overleg met de partijen
van de Alderstafel. Het is de bedoeling twee jaar te experimenteren met het nieuwe stelsel. De
Alderstafel zal als adviserend orgaan optreden richting de ministers van V&W en van VROM bij de
besluitvorming over het experiment.
3.2

Communicatie

Progis informeert regelmatig alle betrokken gemeenten over de voortgang van het GIS-3 project. In de
verslagperiode zijn de voor milieu en Schiphol verantwoordelijke wethouders in de nieuw gevormde
colleges van burgemeester en wethouders geïnformeerd over het GIS-3 project en de status van de te
isoleren woningen in hun gemeente. Het geluidsisolatieproject houdt verder een internetsite in stand,
teneinde het geluidsisolatieproject zo breed mogelijk onder de doelgroepen te communiceren.
3.3

Voortgang per project

In deze paragraaf wordt gerapporteerd over de voortgang van GIS-2, GIS-3 en de overige projecten.
GIS-2
De isolatiewerkzaamheden in het kader van GIS-2 zijn, zoals hiervoor reeds werd vermeld, op 30 juni
2008 beëindigd. Op die datum waren 8.465 objecten geïsoleerd.
Afwikkeling eindafrekeningen
In de vorige rapportages werd reeds melding gemaakt van het bij de Raad voor de Arbitrage voor de
Bouw aanhangige arbitraal geding tussen de aannemerscombinatie dB2000 VOF en BAM Wilma en de
Staat der Nederlanden over ingediende eindafrekeningen. De door de Raad aangewezen deskundigen
hebben hun eerste pilotonderzoek afgerond. Het pilotonderzoek is te beperkt om er conclusies aan te
verbinden. Partijen hebben de gelegenheid gehad en benut om op de uitkomsten van het pilotonderzoek
te reageren. De arbiters van de Raad beraden zich thans over de te nemen vervolgstappen. Een
einduitspraak in deze kwestie wordt niet vóór 2011 verwacht. Vanwege de onzekere uitkomst is een
eventuele (positieve of negatieve) opbrengst van het arbitraal geding niet in het projectbudget GIS-2
meegenomen.

6

GIS-3
In 2009 is een check uitgevoerd van het aantal geluidsgevoelige gebouwen binnen het isolatiegebied
van GIS-3, een en ander aan de hand van recente kadastergegevens en veldonderzoek. Van de circa
13.500 objecten die thans bij Progis bekend zijn, kunnen er 12.145 (was 11.821) aangemerkt worden
als geluidsgevoelig in de zin van de RGV’97. Van deze objecten zijn er 5.198 (was 5.011) opgenomen in
het isolatieprogramma. Het isolatieprogramma is hier in de verslagperiode op aangepast.
De overige objecten zijn om verschillende redenen niet in het isolatieprogramma opgenomen,
bijvoorbeeld omdat het object reeds onder de vigeur van GIS-1 of GIS-2 voldoende geïsoleerd is of
omdat er sprake is van nieuwbouw. Het aantal objecten dat in het isolatieprogramma is opgenome n,
kan nog wijzigen omdat het niet uit te sluiten is dat in de loop van het project nieuwe objectinformatie
beschikbaar komt.
De gegevens zoals deze thans bij PROGIS bekend zijn staan vermeld in onderstaande tabel 1.
Tabel 1: Geluidsgevoelige objecten binnen
isolatiecontouren GIS-3
Geluidsgevoelige objecten binnen contouren GIS-3

Aantal
12.145

Geluidsgevoelige objecten opgenome n in isolatieprogramma

5.198

7

Figuur 1: isolatie contouren GIS-3

De minister dient van elk geluidsgevoelig object op basis van de RGV’97 te besluiten of het object wel of
niet voor geluidsisolatie in aanmerking komt en dit besluit aan de eigenaar kenbaar te maken. Tegen
het besluit van de minister om een woning niet op te nemen in het isolatieprogramma lopen nog vier
beroepszaken bij de rechtbank.

8

Voortgang isolatieprogramma
Binnen het isolatieprogramma maakt PROGIS conform de RGV’97 onderscheid tussen dag- (of Keisolatie) en nacht-isolatie (of LAeq-isolatie). Dagisolatie biedt bescherming tegen het geluid van
vliegbewegingen gedurende de gehele dag (24 uur). Nachtisolatie biedt bescherming tegen het geluid
van de vluchten die van 23:00 u tot 06:00 u over of in de buurt van de woning komen. Bij dagisolatie
komen de leefvertrekken (woonkamer, eetkamer en slaapkamers) in aanmerking voor isolatie. Bij
nachtisolatie komen alleen de slaapkamers in aanmerking voor geluidswerende voorzieningen.
Onderstaande tabel 2 laat een verdeling zien van het isolatieprogramma GIS-3 verdeeld naar
dag- en nachtisolatie.
Tabel 2: Isolatieprogamma GIS-3 verdeeld
naar dag- en nachtisolatie
Aantal woningen in GIS-3

dagisolatie
1.345 (26%)

nachtisolatie
3.853 (74%)

In onderstaande tabel 3 is de voortgang van het isolatieprogramma GIS-3 weergegeven, waarin het
proces in vier fasen wordt onderscheiden. In de eerste fase, de deelnemingsfase, vraagt PROGIS of de
eigenaar van een woning geïnteresseerd is in deelname aan het geluidsisolatieproject; deze fase is
inmiddels zo goed als afgerond. Het percentage van de woningen waarvan de eigenaar in deze fase
besluit om deel te nemen is circa 80%. In de tweede fase onderzoekt een ingenieursbureau of de
woning daadwerkelijk geluidwerende voorzieningen nodig heeft. Het percentage woningen waarvan in
de onderzoeksfase blijkt dat geluidwerende voorzieningen nodig zijn, is voor dagisolatie groter (85%)
dan voor nachtisolatie (33%). In de derde fase neemt de minister het besluit tot het aanbrengen van
geluidwerende voorzieningen. In de vierde fase worden ten slotte de geluidwerende voorzieningen
aangebracht. Op basis van de aantallen woningen die in tabel 3 zijn weergegeven, wordt thans
ingeschat dat het aantal objecten dat daadwerkelijk zal worden geïsoleerd, zal liggen tussen de 1100
en 1250 objecten.

Tabel 3: voortgang isolatieprogramma GIS-3
1-1-10

1-7-10

5.011

5.198

- eigenaar kiest voor isolatie

3.893

4.092

- eigenaar kiest niet voor isolatie

1.069

1.106

1

0

- woning heeft isolatie nodig

1.488

- woning heeft geen isolatie nodig

1.564

1.548
1.815

- nog in proces bij ingenieursbureau

515

118

Fase 3
- er is een isolatiebesluit
Besluitvormingsfase - in proces

708

988

262

236

Fase 4
Uitvoeringsfase

- woning is opgeleverd

65

346

- woning nog in proces bij aannemer
- eigenaar ziet na deelnemingsfase
alsnog af van isolatie

571

772

919

1.016

Woningen in isolatieprogramma
Fase 1
Deelnemingsfase

- in proces
Fase 2
Onderzoeksfase

Uitval na fase 1

9

Overige projecten
De sta tus van de aankoop van woningen in de bij het geluidsloopzone en veiligheidssloopzone, zoals deze
zones zijn vastgesteld in het Luchthavenindelingbesluit Schiphol, is vermeld in tabel 4.
Tabel 4: Overzicht overige projecten
(peildatum: 30 juni 2010)
Realisatie

Realisatie

Realisatie

Nog te

Totaal

Planning

t/m dec. '09

verslagperiode

totaal

realiseren

prognose

gereed

Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol

36

0

36

7

43

Geen

Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

57

1

58

14

72

Geen

In de verslagperiode is één woning aangekocht.

4

Beheersing van projecten

4.1

Scope

GIS-2
GIS-2 is afgerond op 1 juli 2008.
GIS-3
In de verslagperiode hebben zich geen scopemutaties voorgedaan.

4.2

Planning

GIS-2
Na de einduitspraak van de Raad van Arbitrage kan GIS-2 administratief worden afgesloten.
GIS-3
Een weergave van de planning voor GIS-3 wordt vermeld in onderstaande tabel 5.

Tabel 5: Planning uitvoering GIS-3
(peildatum: 30 juni 2010)

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

1e

1e

1e

1e

1e

1e

1e

2e

2e

2e

2e

2e

2e

2e

Omvorming organisatie tot GIS-3
Projectplan
Wijziging RGV
Isolatieprogramma conform RGV
Aanbesteding technisch management
Informeren eigenaren in isolatiegebied
Voorbereiding (onderzoek en ontwerp)
Aanbrengen geluidwerende voorzieningen
Administratieve afwikkeling GIS-3

Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
Eigenaren kunnen als gevolg van de motie-Hofstra (Kamerstuk 2001-2002, 27603, nr. 74) niet worden
verplicht om hun woning te verlaten. Om die reden kan een einddatum niet worden vastgesteld.
Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol
Eigenaren kunnen als gevolg van de motie-Hofstra (Kamerstuk 2001-2002, 27603, nr. 74) niet worden
verplicht om hun woning te verlaten. Om die reden kan een einddatum niet worden vastgesteld.
10

4.3

Financiën

In deze paragraaf wordt ingegaan op de financiële ontwikkelingen. Vanwege de financiële omvang gaat
de aandacht primair uit naar GIS-2 en GIS-3.
De uitgaven voor de projecten GIS-2 en GIS-3 binnen de geluidsloopzone alsmede het Schadeschap
luchthaven Schiphol en de amoveringen van woningen binnen de geluidsloopzone, worden verantwoord
op artikel 36 (Bewaken, waarborgen en verbeteren van de kwaliteit van de leefomgeving, gegeven de
toename van mobiliteit, onderdeel 36.03: Luchtvaart) van de begroting van Verkeer en Waterstaat. De
uitgaven voor de amoveringen van woningen en woonschepen binnen de veiligheidssloopzone worden
verantwoord op artikel 33 (Veiligheid gericht op de beheersing van veiligheidsrisico’s, onderdeel 33.01:
Externe veiligheid).
4.3.1 Projectbudget
In tabel 6 zijn de bedragen opgenomen die voor de projectonderdelen in de Rijksbegroting 2010
beschikbaar zijn, met uitzondering van het budget voor GIS-3. In de rijksbegroting 2010 is voor GIS-3
een hoger bedrag opgenomen dan in tabel 6 wordt aangegeven. In de rijksbegroting 2011 zal het
projectbudget voor GIS-3 worden aangepast aan het bedrag in tabel 6.

Tabel 6 Projectbudget

art. 36

Geluidsisolatie Schiphol fase 2 (GIS-2)
Klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
Geluidsisolatie Schiphol fase 3 (GIS-3)
Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
Woonschepen geluidszones Schiphol
Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol

art. 33

Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol
Totaal

Projectbudget GIS in miljoen EUR

PKB '95
(pp 1994)

Vorige periode
(incl. PKB)

Wijzigingen
deze
periode

180,0

396,6
7,9
74,3
24,9
17,6
97,4

0,0
0,0
0,0
0,0
0,0
0,0

396,6
7,9
74,3
24,9
17,6
97,4

37,4

0,0

37,4

656,1

0,0

656,1

Totaal

Toelichting inzake prijspeil:
• de GIS-3 kosten hebben betrekking op een recente raming en scope; prijspeil 2009;
• de GIS-2 kosten hebben betrekking op een raming en scope met prijspeil 2008;
• de PKB raming uit 1995 heeft betrekking op een raming uit 1994.
GIS-2
Het project GIS-2 is afgerond op 1 juli 2008.
GIS-3
Tabel 7 op de volgende pagina bevat een overzicht van de mutaties in het projectbudget van GIS-3. 1

1 In de tweede helft van 2010 zal een actualisering van de PRI-raming voor GIS-3 worden uitgevoerd, in verband met het
feit dat de schatting van het aantal woningen dat daadwerkelijk van geluidwerende voorzieningen wordt voorzien, naar
beneden toe is bijgesteld.

11

Tabel 7: Mutatie overzicht projectbudget GIS-3
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

Datum

1. Start GIS-3

2003

2. PRI-raming 2007
o.a.:
- Lagere uitvoeringskosten wegens andere marktbenadering
Totaal mutatie

2007

3. PRI-raming 2008
o.a.:
- Lagere uitvoeringskosten wegens andere marktbenadering
- Minder woningen te isoleren
- Kosten overgehevelde GIS-2 woningen (plus 8,1 Meuro)
Totale mutatie
Nieuwe stand raming
4. Pri-raming 2009
o.a.:
- Lagere kosten ontwerpbureaus
- Extra kosten kwaliteitscontroles ontwerpbureaus
- Lager aantal woningen
- Langere projectduur
Totale mutatie
Nieuwe stand raming

2008

Totaal
nieuwe
raming

Gecommuniceerd met
Tweede
Kamer

99,3

Prijspeil

99,3

Bron

2003 PRI-raming 2003
2006 PRI-raming 2007

-21,9
2008 PRI-raming 2008

0,0
77,4

77,4

2009

Projectbudget GIS-3 per 01-07-2010

2009 PRI-raming 2009

-3,1
74,3

74,3

74,3

74,3

4.3.2 Uitputting post onvoorzien
GIS-2
GIS-2 is, zoals hiervoor reeds meermaals gemeld, een afgerond project.
GIS-3
Volgens de PRI-raming 2009 is de post “onvoorzien” M€ 1,4; hiervan is geen gebruik gemaakt.
4.3.3 Uitgaven en ontvangsten GIS-2
In tabel 8 is de stand van zaken ten aanzien van uitgaven en ontvangsten (eigen bijdrage voor
wensvoorzieningen eigenaren) weergegeven. Wensvoorzieningen zijn maatregelen die op verzoek en op
kosten van eigenaren tijdens de uitvoering van de isolatiewerkzaamheden worden aangebracht.
Tabel 8: Uitgaven en ontvangsten GIS-2 (kas)
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

Art. 36

t/m
31-12-2009

In verslagperiode

t/m
30-6-2010

403,1
7,2
395,9

0,1
0,0
0,1

403,2
7,2
396,0

Uitgaven
Ontvangsten (eigen bijdrage / wensvoorzieningen bewoners)
Totale kosten GIS-2 (kas)
(uitgaven -/- ontvangsten

Naar verwachting zal in totaal nog M€ 0,6 worden gerealiseerd.
4.3.4 Verplichtingen GIS-2
In tabel 9 is de stand van zaken ten aanzien van de verplichtingen GIS-2 weergegeven.

12

Tabel 9: Verplichtingen GIS-2
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

Art. 36

t/m
31-12-2009

In verslagperiode

t/m
30-6-2009

Aangegane verplichtingen

411,4

0,0

411,4

Totale verplichtingen GIS 2

411,4

0,0

411,4

Opmerkingen:
* Verplichtingen zijn exclusief ontvangsten wensvoorzieningen en
eindafrekeningen.
* De uitgavenverplichtingen (en ook de kasuitgaven) zullen hoger zijn dan het
projectbudget van M€ 396,6. Het projectbudget is namelijk het saldo van
uitgaven en ontvangsten. De ontvangstverplichtingen zijn in deze tabel niet
opgenomen.

4.3.5 Uitgaven GIS-3 en overige projecten
GIS-3
In tabel 10A is de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de uitgaven voor GIS-3.
Tabel 10A: Uitgaven GIS-3 (kas)
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

art. 36

GIS-3

t/m
31-12-2009

In verslagperiode

t/m
30-6-2010

16,8

6,0

22,8

Naar verwachting zal in totaal nog M€ 51,5 worden gerealiseerd.
Overige projecten
In tabel 10B is de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de uitgaven voor de overige projecten.
Tabel 10B: Uitgaven overige projecten (kas)
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)
t/m
In verslag31-12-2009
periode

t/m
30-6-2010

art. 36

Klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
Woonschepen geluidszones Schiphol
Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol

1,2
22,2
17,6
34,6

0,1
0,0
0,0
4,9

1,3
22,2
17,6
39,5

art. 33

Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

26,9

1,4

28,3

Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
Het niet verbruikte deel van het projectbudget wordt voldoende geacht voor de nog resterende
activiteiten.
Woonschepen geluidszones Schiphol
Er is nog M€ 0,02 beschikbaar. Hiervan is naar verwachting nog een klein deel benodigd voor
sloopkosten en overige uitgaven.
Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol
Het Schadeschap luchthaven Schiphol beoordeelt ingediende claims van eigenaren en gaat, indien
gehonoreerd, tot uitkering over. Er resteert nog M€ 57,9.
Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol
Het niet verbruikte deel van het projectbudget wordt voldoende geacht voor de nog resterende
activiteiten.
4.3.6 Verplichtingen GIS-3 en overige projecten
GIS-3
In tabel 11A is de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de verplichtingen voor GIS-3.
13

Tabel 11A Overige verplichtingen
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

art. 36

t/m
31-12-2009

In verslagperiode

t/m
30-6-2010

25,7

8,1

33,8

GIS-3

Overige projecten
In tabel 11B is de stand van zaken weergegeven ten aanzien van de verplichtingen
voor de overige projecten.
Tabel 11B Overige verplichtingen
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

art. 36

t/m
31-12-2009

In verslagperiode

t/m
30-6-2010

1,2
21,8
36,6
28,0

0,2
0,1
7,7
1,5

1,4
21,9
44,3
29,5

Klachtenafhandeling Geluidsisolatie Schiphol
Aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol
Behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol
Aankoop LIB veiligheidssloopzones Schiphol

art. 33

4.3.7 Ontvangsten heffingen
De overheid financiert de kosten van de diverse projecten voor en verhaalt deze kosten via heffingen op
de luchtvaartsector. De kosten van de geluidsisolatieprojecten worden verhaald door middel van een
geluidsheffing. De kosten van de overige projecten (aankoop LIB geluidsloopzones Schiphol,
woonschepen geluidszones Schiphol, behandeling en uitbetaling schadeclaims Schiphol en aankoop LIB
veiligheidssloopzones Schiphol) worden verhaald door middel van een planschade heffing (heffing
overige Schipholprojecten). Sinds februari 2005 past de overheid deze laatste heffing toe.
In tabel 12 worden de ontvangen heffingen weergegeven.
Tabel 12
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)
t/m
31-12-2009
Ontvangsten geluidsheffing GIS-2 en GIS-3
Ontvangsten heffing overige Schipholprojecten

4.4

Verslag
periode

299,9
53,1

t/m
30-6-2010
9,5
4,9

309,4
58,0

Risico’s, mee- en tegenvallers en prognose eindstand

4.4.1 GIS-2
Onderstaand wordt gerapporteerd over de beheersing van de risico’s voor GIS-2 en wordt een
inschatting gegeven van de prognose eindstand. In onderstaande tabel 13 en de daaronder vermelde
tekst worden de risico’s beschreven.
Tabel 13 Risico's
(bedragen in miljoen EUR, incl. BTW)

Waarde deze

Waarde vorige

verslagperiode

verslagperiode

Risico

A
B

Arbitraal geding eindafrekeningen

PM

BTW claim voormalige huisvesting Progis

0,1

0,1

0,1 + PM

0,1 + pm

SUBTOTAAL

PM

Ad A. Eindafrekeningen
In het kader van de uitvoering van GIS-2 zijn in 1997 grootschalige contracten met drie aannemers
afgesloten. Bij het verwerken van de eindafrekeningen is gebleken dat de visie van de opdrachtgever en
die van de aannemers van elkaar verschillen ten
14

aanzien van de toepassing van de eenheidsprijzen en de verrekening van de verwerkte hoeveelheden
per woning. Met twee van deze aannemers is geen overeenstemming bereikt, om welke reden bij de
Raad van Arbitrage een arbitraal geding aanhangig is.
Beheersmaatregel
Bij de Raad voor de Arbitrage voor de Bouw dient tussen de aannemerscombinatie dB2000 VOF en BAM
Wilma en de Staat der Nederlanden een arbitraal geding over ingediende eindafrekeningen. De
aannemers eisen een bedrag voor niet betaalde termijnfacturen en meerwerk. Het is mogelijk dat de
eisers hun claim in het vervolg van de procedure nog verhogen voor onderdekking van de bouwplaatskosten. In reconventie eist de Staat der Nederlanden een bedrag voor onjuiste eindfacturen van circa
6.000 woningen die de aannemers vóór 2005 hebben geïsoleerd. Een einduitspraak in deze procedure
wordt niet vóór 2010 verwacht. Vanwege de onzekere uitkomst is een eventuele (positieve of negatieve)
opbrengst van het arbitraal geding niet in het projectbudget GIS-2 meegenomen.
Ad B: BTW claim voormalige huisvesting.
Zoals uit vorige rapportage blijkt, gaat het in deze zaak om de conceptdagvaarding van de eigenaar van het
voormalige kantoorpand in Hoofddorp, waarin alsnog betaling wordt gevorderd van de vermeende btw over de
huur van voornoemd pand. Door de Staat wordt de grondslag van de vordering betwist. Ten aanzien van deze
claim heeft er met eisers advocaat en accountant overleg plaatsgevonden op 15 april 2010. De Staat
persisteert nog altijd bij haar standpunt tot afwijzing van de vordering en is slechts bereid dat standpunt te
heroverwegen indien de vordering met ondubbelzinnig cijfermateriaal wordt onderbouwd, waarin de eiser tot
op heden nog niet is in geslaagd.

Beheersmaatregel
In het verleden heeft de juridische afdeling van PROGIS zich laten adviseren door de juridische afdeling
van de Rijksgebouwendienst. Thans wordt PROGIS in dezen bijgestaan door de juridische afdeling van
de Corporate Dienst van Rijkswaterstaat.
Totale risicoprofiel GIS-2
Risicoprofiel is 0 tot 0,9 M€ met een verwachtingswaarde van 0,1 M€.
Prognose eindstand GIS-2
De verwachtingswaarde van de PRI-raming 2008 is M€ 396,6 (voor de isolatie van 8465 woningen).
Exclusief de post onvoorzien voor bovenvermelde risico bedraagt de bandbreedte van de PRI raming
2008 396,1 tot 397,3 M€. Op basis van deze bandbreedte en het bovenvermelde risicoprofiel bedraagt
de prognose eindstand 396,1 M€ tot 398,2 M€. Dit is exclusief het resultaat van de afwikkeling van het
arbitraal geding over de eindfacturen.
4.4.2 GIS-3
Onderstaand wordt gerapporteerd over de beheersing van de risico’s voor GIS-3 en wordt een
inschatting gegeven van de prognose eindstand. Bij de uitvoering van het project spelen de navolgende
risico’s:
• het ontwerpbureau maakt fouten in het ontwerp van geluidwerende voorzieningen;
• als gevolg van verschillen tussen het ontwerp van een woning en de werkelijke situatie in een
woning, wordt de eigen organisatie extra belast;
• de rechter kan externe partijen in het gelijk stellen bij interpretatiegeschillen van de RGV’97;
• het projectbudget wordt overschreden als gevolg van het uitvoeren van benodigde herstelacties die
PROGIS aanvankelijk niet had kunnen voorzien.
Beheersmaatregelen
• toetsing van de ontwerpen voor geluidwerende voorzieningen door ervaren medewerkers. Bij
opdrachtverstrekking aan de ingenieursbureaus voor het maken van de ontwerpen van de
geluidwerende voorzieningen, wordt uitgebreide informatie gegeven met betrekking tot de RGV’97
en het beleid alsmede ten aanzien van de nadere uitwerking daarvan, teneinde fouten in de
ontwerpen te voorkomen;
• samenwerken met Minister van VROM ingeval van vermeende interpretatiegeschillen in
de bouwregelgeving;
• in voorkomende gevallen het verhalen van de kosten op het ontwerpbureau of de aannemer.
Totale risicoprofiel GIS-3
Risicoprofiel is 0 tot 2,7 M euro met een verwachtingswaarde van 1,4.
15

Prognose eindstand GIS-3
De verwachtingswaarde van de PRI-raming bedraagt M€ 74,3. Exclusief de post onvoorzien voor
bovenvermelde risico’s bedraagt de bandbreedte van de PRI-raming 2009 68,7 M€ tot 77,2 M€. Op basis van
deze bandbreedte en het bovenvermelde risicoprofiel bedraagt de prognose eindstand 68,7 M€ tot 79,9 M€.

4.5

Kwaliteit en kennis

Conform de vereisten van de RGV wordt bij één op de twintig geïsoleerde ruimten van opgeleverde
woningen die binnen het isolatiegebied liggen, door middel van metingen de bereikte geluidsisolatie
gecontroleerd. Het resultaat van de tot dusverre negen uitgevoerde negen metingen is uitstekend
(100% score).
4.6

Audits en onderzoeken door derden

In de verslagperiode zijn geen audits en onderzoeken door derden uitgevoerd.

16

Bijlage 1: Begrippen- en afkortingenlijst
AAS

Amsterdam Airport Schiphol

Geluidszone

GIS-1

Gebied waarbinnen wettelijke beperkingen bestaan ten aanzien van de
bouw van geluidsgevoelige bestemmingen, waarbinnen conform wijziging
van de Regeling geluidwerende voorzieningen geluidsisolatie wordt
aangebracht
Geluidsisolatie Schiphol fase 1

GIS-2

Geluidsisolatie Schiphol fase 2

GIS-3

Geluidsisolatie Schiphol fase 3

Ke-woning

Woningen die binnen de 40 Ke-geluidscontour vallen en hierdoor in
aanmerkingen komen voor dag- en nacht (etmaal)isolatie (alle
geluidsgevoelige ruimten van een woning)

LAeq-woning

Woningen die binnen de 26 LAeq-geluidscontour vallen en hierdoor in
aanmerkingen komen voor nachtisolatie (isolatie van slaapkamers)

LIB

Luchthavenindelingbesluit Schiphol

LVB

Luchthavenverkeerbesluit Schiphol

Motie-Hofstra
5P-contour

Mede ter uitvoering van de kamermotie Hofstra c.s. kan een eigenaar
niet tegen zijn wil in verplicht om bewoning van een woning binnen de
sloopzone te beëindigen
Geluidscontour op basis van de Aanwijzing vijfbanenstelsel in 1996

PRI-raming

Raming volgens de systematiek Project Ramingen Infrastructuur

PROGIS

Project Geluidsisolatie Schiphol, uitvoeringsorganisatie Rijkswaterstaat
regionale dienst Noord-Holland

RGV

Regeling geluidwerende voorzieningen 1997

Scope

Omschrijving van wat wel en wat niet tot het project behoort in
termen van eisen aan het fysieke ontwerp en de eventuele
randvoorwaarden waaronder het te realiseren object tot stand moet
komen

Veiligheidssloop
zone

In dit gebied geldt een bouwverbod voor nieuwbouw en dienen bestaande
woningen aan de woonbestemming te worden onttrokken

Wensvoorziening Voorzieningen in een woning die op verzoek en op kosten van de
eigenaar gelijktijdig met de isolatie door Progis worden aangebracht
Woonschepen 5P Aankoop of verplaatsing van woonschepen gelegen binnen de 40Ke
geluidscontour (5P-contour)

17

Bijlage 2: Nadere toelichting Ke-etmaalisolatie en LAeq-nachtisolatie
Bij de bepaling van de geluidsbelasting worden twee ma ten gehanteerd, namelijk:
• Kosteneenheid (Ke):
Kosteneenheid is een maat voor geluidsbelasting, waarbij rekening wordt gehouden met maximale
A-gewogen geluidsniveaus die worden waargenomen als gevolg van vliegtuigbewegingen in een
kalenderjaar en waarbij een weegfactor wordt toegepast voor het vliegverkeer in avond en nacht.
Objecten met een woonfunctie binnen de 40Ke-contour krijgen een geluidsisolatiepakket
aangeboden.
• Equivalente A-gewogen geluidsniveau (LAeq):
Voor de nachtisolatie wordt het equivalente A-gewogen geluidsniveau in een slaapvertrek berekend
voor de periode 23.00 - 06.00 uur. Indien de LAeq de waarde van 26 decibel overschrijdt komen de
geluidsgevoelige slaapkamers in aanmerking voor isolatie. Binnen de 26 LAeq-contour vindt geen
onttrekking aan woonbestemming plaats.

18