Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

34 725 XVI

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2016

Nr. 7

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 20 juni 2017
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport over het jaarverslag van 17 mei 2017 inzake het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport 2016 (Kamerstuk 34 725 XVI, nr. 1).
De Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft deze vragen
beantwoord bij brief van 19 juni 2017. Vragen en antwoorden zijn hierna
afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Lodders
De griffier van de commissie,
Post

kst-34725-XVI-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

1

Jaarverslag – Set Totaal
Vraag 1
Kan de regering naar aanleiding van de opmerkingen van de Algemene
Rekenkamer (ARK) aangeven welke informatie de Tweede Kamer nog
moet ontvangen voor het einde van dit jaar (2017) betreffende de
Kwaliteitsimpuls Personeel Ziekenhuiszorg om een gefundeerd besluit
voor de toekomst te kunnen te kunnen nemen?
Antwoord 1:
In het onderhandelaarsakkoord Medisch-Specialistische Zorg 2018 is
afgesproken dat de Subsidieregeling kwaliteitsimpuls personeel ziekenhuiszorg met één jaar in 2018 verlengd wordt.
Een besluit tot voortzetting na 2018 van de Subsidieregeling kwaliteitsimpuls personeel ziekenhuiszorg zal aan de Tweede Kamer worden
voorgelegd. In mijn motivatie bij het voor te leggen besluit zal ik nader
ingaan op de conclusies en aanbevelingen uit de evaluatie van de
Subsidieregeling kwaliteitsimpuls personeel ziekenhuiszorg uit de 24 mei
2017 (Kamerstuk 32 772, nr. 26) naar de Tweede Kamer verstuurde
beleidsdoorlichting van artikel 4.2 van de VWS-begroting en op de
opmerkingen van de Algemene Rekenkamer om tot een definitief besluit
te komen.
Vraag 2
In 2016 is de eerste Staat van de Volksgezondheid en Zorg gemaakt en
meegestuurd met de stukken op verantwoordingsdag. Waarom is er dit
jaar geen Staat van de Volksgezondheid en Zorg met het jaarverslag
meegestuurd?
Antwoord 2:
In mei 2016 is de «Staat van Volksgezondheid en Zorg, kerncijfers voor
beleid» openbaar gemaakt in de vorm van een webportal (www.staatvenz.nl). Daarmee zijn de kerncijfers over Volksgezondheid en Zorg online
continu openbaar. De kerncijfers worden doorlopend geactualiseerd.
Vraag 3
Hoeveel geld is in 2016 besteed aan substitutie van tweedelijns- naar
eerstelijnszorg?
Antwoord 3:
Uit de substitutiemonitor blijkt voor welk bedrag er in 2016 afspraken over
substitutie zijn gemaakt. Uit deze monitor blijkt dat er in 2016 voor € 33,6
miljoen extra aan substitutieafspraken is gemaakt in de huisartsenzorg en
multidisciplinaire zorg ten opzichte van 2015. Ik beschik niet over
gegevens over hoeveel er achteraf daadwerkelijk aan substitutie is
uitgegeven.
Vraag 4
Kunt u een omschrijving geven van de manier waarop praktijk- en
aanjaagteams als «Zorg op de juiste plek», palliatieve zorg en Verwarde
personen bijdragen aan het werken over schotten van wetten heen?
Antwoord 4:
De vraagstukken, waarop praktijkteams zich richten, bevinden zich vaak
op het raakvlak van het zorgdomein en andere beleidsdomeinen.
Voorbeelden zijn het interventieteam onderwijs-zorg (relatie met
onderwijsdomein), het schakelteam personen met verward gedrag (relatie
met veiligheidsdomein) of het Zorgpact (relatie met arbeidsmarkt en
onderwijs). Er zijn ook teams die zich richten op vraagstukken op alleen
het zorgdomein, maar waar wel sprake is van verschillende wetgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

2

Voorbeelden daarvan zijn het team Zorg op de juiste plek (Wlz, Wmo,
Zvw), of het team palliatieve zorg (Wlz, Zvw).
In deze aanpak werken medewerkers en soms bestuurders van verschillende overheden en uitvoerende organisaties in en buiten de zorg met
elkaar samen. Zij richten zich niet zozeer op het maken van nieuw
(landelijk) beleid, maar vooral op het verbeteren van de (regionale of
lokale) uitvoering van bestaande wetgeving, vaak aan de hand van
concrete casuïstiek van burgers of professionals.
Vraag 5
Wanneer verwacht u de uitkomsten van de analyse naar de Europese
regelgeving op het gebied van geneesmiddelen, met als doel medicijnen
sneller beschikbaar laten komen voor de patiënt?
Antwoord 5:
Samen met de Minister van Economische Zaken laat ik een analyse
uitvoeren naar de gewenste en ongewenste effecten van de bestaande
aanvullende beschermingsmechanismen voor geneesmiddelen,
opgenomen in Europese regelgeving, op het terrein van intellectueel
eigendom. Ik verwacht de resultaten eind 2017.
Tegelijkertijd laat de Europese Commissie ook een dergelijke analyse
uitvoeren, waarvan ik de eerste resultaten de eerste helft van 2018
verwacht.
Vraag 6
Wat is uw oordeel over de internationale vergelijkingen zoals de Euro
Health Consumer Index (EHCI) en de Organisation for Economic Cooperation and Development (OECD) die uitvoeren? Wie van deze twee acht u
het meest betrouwbaar en meest bruikbaar als het om de Nederlandse
gezondheidszorg in internationaal perspectief gaat?
Antwoord 6:
Ik vind internationale vergelijkingen belangrijk om ervan te kunnen leren
(waar kunnen we ons verbeteren? Waar staat Nederland ten opzichte van
andere landen en is er aanleiding om bij te sturen?). Zowel de Euro Health
Consumer Index (EHCI) als de Organisation for Economic Cooperation and
Development (OECD) leveren nuttige informatie voor internationale
vergelijking.
De EHCI focust vooral op keuzevrijheid en patiëntrechten, en baseert haar
onderzoek o.a. op openbare statistieken van de OECD en World Health
Organisation. Nederland staat al 7 jaar achtereen op de eerste plek in de
algemene ranking van de EHCI, omdat patiëntrechten goed geregeld zijn
en de toegang/kwaliteit over het algemeen goed zijn.
Hoewel deze boodschap illustreert dat het Nederlandse zorgstelsel
kwalitatief goede en toegankelijke zorg levert voor patiënten, doet een
algemene ranking van landen nooit volledig recht aan de complexiteit van
de materie. De OECD maakt geen algemene ranking, maar geeft in haar
jaarlijkse «Health at a Glance» rapport een overzicht van internationaal
vergelijkende statistieken op het gebied van 1) gezondheidsstatus, 2)
risicofactoren, 3) zorguitgaven, 4) gezondheidswerkers, 5) zorggebruik, 6)
kwaliteit van zorg, en 7) toegang tot zorg. Gezien de reikwijdte van de
OECD-indicatoren en het feit dat zowel uitkomstindicatoren als inputindicatoren en vragenlijsten worden gebruikt, geeft dit overzicht beleidsmatig
belangrijke input.
Vraag 7

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

3

Kunt u in internationaal vergelijkend perspectief aangeven hoe goed de
Nederlandse gezondheidszorg scoort op: babysterfte, kankersterfte,
overgewicht, ziekenhuisinfecties en vermijdbare heropnames?
Antwoord 7:
Op de site www.volksgezondheidenzorg.info staan deze gegevens
weergegeven in internationaal perspectief.
Vraag 8
Hoe verklaart u de relatief lage score bij de levensverwachting van de
Nederlander?
Antwoord 8:
De levensverwachting van Nederlanders (mannen en vrouwen samen) is
met 81,5 jaar lager dan in een aantal andere EU-landen met een hoog
nationaal inkomen. Er is echter een verschil tussen mannen en vrouwen.
Vrouwen scoren rond het gemiddelde van de EU, terwijl de levensverwachting van Nederlandse mannen bij de EU-top hoort
(www.volksgezondheidenzorg.info). Dit wordt in belangrijke mate
veroorzaakt doordat vrouwen enkele tientallen jaren terug relatief veel
rookten in vergelijking met andere EU-landen. Mannen rookten destijds
ook meer dan het EU-gemiddelde, maar het percentage Nederlandse
rokende mannen behoorde niet tot de hoogste binnen de EU en
vertoonde in vergelijking tot andere landen een scherpere daling die zich
ook eerder inzette. Deze ontwikkeling zorgt bij Nederlandse (en Deense en
Engelse) vrouwen momenteel nog voor een toenemende longkanker
sterfte, waar die bij mannen al enige tijd daalt. Roken verhoogt onder
andere de sterfte aan diverse kankers, aan hart- en vaatziekten en
longziekten.
Vraag 9
Nederland stond als het gaat om uitgaven aan de langdurige zorg op de
OECD-lijst in 2013 op een 1e plaats. De laatste jaren lijkt dit wat meer af te
vlakken. Worden de uitgaven middels het gemeentefonds aan de
langdurige zorg meegenomen?
Antwoord 9:
De OESO kent twee categorieën langdurige zorg: medisch gericht en
sociaal. Gemeentelijke uitgaven aan Wmo tellen mee bij de sociale zorg.
Ten tijde van de AWBZ telden deze uitgaven ook al mee bij de sociale
zorg. Gemeentelijke uitgaven aan jeugdzorg tellen bij geen van beide
categorieën mee.
Vraag 10
Kunt u een overzicht geven van alle onderzochte aandoeningen waarop
Nederland in internationaal perspectief lager dan gemiddeld scoort?
Antwoord 10:
De Staat van Volkgezondheid en Zorg gebruik ik als de primaire bron voor
statistieken over volksgezondheid en zorg. Wanneer mogelijk wordt er op
dit platform ook verwezen naar internationale vergelijkingen. Dit geldt
zowel voor epidemiologische gegevens over incidentie en prevalentie van
individuele ziekten en aandoeningen, als voor indicatoren die de kwaliteit
van zorg internationaal vergelijken. Er bestaan verschillende indicatoren
per aandoening en er valt daardoor geen eenduidig beeld te geven bij
welke aandoening Nederland lager dan gemiddeld scoort. Dit is afhankelijk van de gekozen indicator. Bij vraag 7 wordt er reeds kort ingegaan
op enkele van deze gegevens.
Vraag 11

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

4

Kunt u per regio aangeven voor welke behandelingen de wachttijdnorm
overschreden is?
Antwoord 11:
De marktscan medisch-specialistische zorg 2016 die op 31 mei jl.
(Kamerstukken 25 424 en 29 248, nr. 353) aan uw Kamer is aangeboden
geeft inzicht in de wachttijden in de medisch-specialistische zorg.
De marktscan geeft aan dat de landelijk gemiddelde wachttijd voor
behandeling bij drie soorten behandelingen in 2016 de Treeknorm van
zeven weken overschreed. Dit geldt voor ruggenmergstimulatie,
buikwandcorrectie en borstreconstructie. Dat bij een specifieke behandeling sprake is van een (te) lange wachttijd wil niet zeggen dat de patiënt
niet op tijd geholpen kan worden. Door te kiezen voor een andere
aanbieder of wachttijdbemiddeling kunnen wachttijden worden verkort.
De marktscan gaat ten aanzien van alleen de behandeling niet in op
regionale verschillen. Wel laat de marktscan op regionaal niveau zien hoe
lang de reistijd voor verschillende specialismen (oftewel de toegang tot de
polikliniek) is naar de dichtstbijzijnde aanbieder die aan de Treeknorm
voldoet. Voor de meeste specialismen is er geen of beperkte extra reistijd
naar de dichtstbijzijnde aanbieder die aan de Treeknorm voldoet. Uit de
marktscan blijkt dat de reistijd voor inwoners uit dunbevolkte en/of
grensgebieden het hoogst is. Overigens kunnen patiënten in acute
situaties altijd direct worden geholpen.
De NZa geeft hoge prioriteit aan het verminderen van de wachttijden en
heeft daarom op 17 mei jl. haar actieplan wachttijden in de zorg gepubliceerd, waarin wordt ingegaan op de acties die de NZa de komende
periode in samenwerking met zorgaanbieders, zorgverzekeraars en
andere partijen in gang zet. Ook onderzoekt de NZa op dit moment de
specifieke oorzaken van de wachttijden in de medisch-specialistische zorg
en zal in de zomer van 2017 haar bevindingen publiceren.
Vraag 12
Kunt u een stand van zaken geven met betrekking tot het realiseren van de
drie ambities voor e-health? Hoeveel procent van de chronisch zieken had
in 2016 toegang tot bepaalde medische gegevens, waaronder medicatieinformatie en hoeveel procent van de overige Nederlanders? Hoeveel
procent van de chronisch zieken en kwetsbare ouderen kan op dit moment
zelfstandig metingen uitvoeren? En hoeveel procent van de mensen kan
nu 24 uur per dag met een zorgverlener communiceren?
Antwoord 12:
De meest recente resultaten van de voortgang op de e-health doelstellingen kunt u vinden in de «rapportage e-health doelstellingen» die in juni
2016 met u is gedeeld. (Kamerstuk 27 529, nr. 138) Deze «rapportage
e-health doelstellingen» is een deelrapportage van de bredere e-health
monitor (Kamerstuk 27 529, nr. 141) en betreft de 1e meting van de
voortgang op de doelstellingen. De 2e meting op de doelstellingen zal uw
Kamer in het najaar van 2017 als onderdeel van de bredere e-health
monitor worden toegezonden.
De meeste recente gegevens beschrijven in hoeverre aan het einde van
2015 de doelstellingen zijn bereikt. Hieruit kwam naar voren dat:
– in totaal 10% van de bevraagde chronisch zieken aangaf via internet
inzage te hebben gehad in hun medische gegevens bij één of
meerdere zorgaanbieders;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

5

–

meer dan drie kwart van de chronisch zieken en kwetsbare ouderen die
dit wensen, al zelf gezondheidswaarden kan meten, en ongeveer een
derde van de chronisch zieken en kwetsbare ouderen dit al doet;
– van de mensen die zorg en ondersteuning thuis ontvangen, 5% direct
van huis uit visueel contact kan maken met een zorgverlener via het
beeldscherm van de computer, telefoon, tablet of televisie.
Wat betreft de doelstelling voor de inzage van medische gegevens voor
de overige Nederlanders geeft de e-health monitor uit 2016 (Kamerstuk
27 529, nr. 141) meer inzicht: 4–6% van de overige patiënten gaf aan
inzage te hebben gehad in hun medische gegevens (percentage afhankelijk van de zorgverlener).
Vraag 13
Gegeven het mantra dat mensen langer thuis willen blijven wonen,
hoeveel verblijfsplekken in de categorie ZZP 1 tot 3 waren er in de
langdurige zorg (VG, VVT, LG, GGZ, etc.) op 31 december 2012? Op
31 december 2013? Op 31 december 2014? Op 31 december 2015? Op
31 december 2016? Gaarne uitsplitsen per categorie.
Antwoord 13:
In onderstaande tabel staat het aantal bezette plaatsen in de categorie ZZP
1 t/m 3 per categorie. Het aantal bezette plaatsen is afgeleid van de
omvang van de productieafspraken die zorgkantoren voor deze zorg
gemaakt hebben.
Plaatsen ZZP 1–3
aantal x 1.000

2012

2013

2014

2015

2016

VV
VG
(SG)LVG
LG
ZG
GGZ-B

38,7
19,2
2,8
2,6
1,4
1,0

30,5
17,3
2,6
2,1
1,4
0,6

22,0
15,8
2,4
1,8
1,3
0,4

14,7
14,7
1,0
1,5
1,3
0,3

10,2
14,6
1,0
1,4
1,3
0,2

Bron: www.monitorlangdurigezorg.nl; NZa.

Vraag 14
Vooral ouderen komen nog te vaak onnodig op de Spoedeisende Hulp
(SEH) terecht en blijven vaak te lang op de SEH, omdat zij niet tijdig
kunnen doorstromen. Om hoeveel ouderen gaat het? Wat zijn hiervan de
(extra) kosten?
Antwoord 14:
Hoeveel patiënten er op de SEH terecht komen of te lang in het ziekenhuis
verblijven terwijl zij eigenlijk andere zorg zouden moeten ontvangen, weet
ik niet. Deze cijfers worden niet geregistreerd. Ook anderszins is er geen
landelijke, samenhangende en actuele kwantitatieve analyse van de
drukte in de acute zorgketen beschikbaar. Dat is de reden waarom ik de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) heb gevraagd een marktscan van de
acute zorgketen op te leveren. De NZa zal deze naar verwachting in
september publiceren. In deze marktscan zal de NZa ook specifiek
aandacht besteden aan het eerstelijns verblijf. Daarnaast wordt zoals u
weet door alle partijen in de regio’s gewerkt aan de aanpak van de
problematiek. Ik verwijs in dat kader graag naar de Kamerbrieven van
5 oktober 2016 (Kamerstuk 29 247, nr. 225) en 22 december 2016
(Kamerstuk 29 247, nr. 226). Binnenkort ontvangt u van mij een afschrift
van de brief van het Landelijk Netwerk Acute Zorg met betrekking tot de
stand van zaken in de regio’s. Tot slot heb ik in de eerste suppletoire wet
2017 in totaal € 55 miljoen extra beschikbaar gesteld ter versterking van
het eerstelijnsverblijf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

6

Vraag 15
Is door de verhoging van het budget voor eerstelijnsverblijf het aantal
ziekenhuisopnames en Spoedeisende Hulp (SEH) bezoek gedaald c.q.
waar mogelijk voorkomen?
Antwoord 15:
Ik kan u niet zeggen of patiënten die momenteel in het eerstelijns verblijf
worden opgenomen zonder deze verhoging van het budget voor
eerstelijns verblijf op de SEH of elders in het ziekenhuis zouden zijn
opgenomen. Ik krijg echter wel signalen dat patiënten die geen acute zorg
nodig hebben maar waarvan de huisarts het op een bepaald moment niet
meer verantwoord vindt dat deze thuis blijven, regelmatig op de SEH
belanden als zij niet tijdig in het eerstelijns verblijf terecht kunnen. Dat kan
onder meer komen doordat zorgaanbieders zoals huisartsen niet tijdig een
beschikbaar bed kunnen vinden. De verhoging van het budget voor
eerstelijnsverblijf, en ook de afspraak die ik met de zorgverzekeraars heb
gemaakt dat zij samen met de zorgaanbieders ervoor zorgen dat er
regionale loketten komen voor inzicht in beschikbare bedden voor
vervolgzorg (waaronder het eerstelijns verblijf), dragen eraan bij dat
patiënten zorg op de juiste plek ontvangen.
Vraag 16
De regering stelt dat zij de zorgverzekeraars heeft laten weten dat we van
hen een integrale (inkoop)visie verwachten en gaan er vanuit dat zij de
zorgaanbieders aanspreken op hun verantwoordelijkheid. Wat bedoeld de
Minister hier precies mee?
Antwoord 16:
Zoals ik in de Kamerbrief «aanpak acute zorgketen» van 5 oktober 2016
(Kamerstuk 29 247, nr. 225) heb aangegeven, is een betere samenwerking
tussen huisarts, wijkverpleegkundige, langdurige verblijfszorg en de
tweede lijn van essentieel belang bij de zorg aan kwetsbare ouderen. Door
goede samenwerking binnen de gehele keten kan soms een ziekenhuisopname of SEH-bezoek worden voorkomen.
Zorgverzekeraars zijn verantwoordelijk voor alle curatieve zorg aan
kwetsbare ouderen, dus ook bij de zorginkoop moet extra aandacht
worden besteed aan de samenhang tussen de eerste en tweede lijn (een
integrale inkoopvisie), zodat de juiste zorg op de juiste plaats wordt
ingezet.
Voor de doorstroom van de oudere patiënt in de keten is regionale
coördinatie belangrijk. Ouderen blijven langer thuis wonen en een aantal
aanpassingen in de organisatie van de zorg heeft voor veranderingen
gezorgd in de organisatie van zorg en dit vraagt dat er hernieuwde
toekomstbestendige samenwerkingsverbanden worden gesloten. Het is in
eerste instantie aan de zorgaanbieders om hierover afspraken te maken.
In de praktijk komt dit nog niet altijd voldoende van de grond en dan is er
behoefte aan een partij die de regie neemt. Het is dan aan zorgverzekeraars om, vanuit hun zorgplicht, actief hun rol te pakken en zorgaanbieders aan te spreken op hun verantwoordelijkheid als er onvoldoende
regie en samenwerking en coördinatie tussen zorgaanbieders is.
Vraag 17
Kunt u een overzicht geven van de spoedeisende hulpposten en IC
afdelingen van ziekenhuizen die in 2016 zijn gesloten en hoe was dit de
voorgaande jaren?
Antwoord 17:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

7

Het RIVM brengt op mijn verzoek rapporten uit over de bereikbaarheid
van SEH’s (en afdelingen voor acute verloskunde). In deze rapporten, de
zogenaamde «analyses gevoelige ziekenhuizen», kunt u informatie vinden
over veranderingen in het aantal SEH’s. De laatste «analyse gevoelige
ziekenhuizen» is begin 2016 gepubliceerd (bijlage bij Kamerstuk 34 300
XVI, nr. 158). In dat rapport heeft het RIVM aangegeven dat, sinds de
vorige analyse in september 2014, de SEH in Roosendaal (na de fusie
tussen de ziekenhuizen in Roosendaal en Bergen op Zoom) en de SEH op
de locatie Sportlaan in Den Haag (na concentratie van de SEH van de
Haga Ziekenhuizen in Den Haag op de locatie Leyweg) zijn gesloten. In het
najaar ontvangt u van mij de volgende «analyse gevoelige ziekenhuizen».
Ik vind het van belang dat er sprake is van een goede spreiding van SEH’s
(en afdelingen voor acute verloskunde). Indien de sluiting van een SEH tot
gevolg heeft dat het aantal inwoners dat niet binnen 45 minuten bij een
SEH kan zijn toeneemt, is sprake van een «gevoelige» SEH. Het beleid is
erop gericht dat deze «gevoelige» SEH’s niet verdwijnen. Voor het overige
is de organisatie van de zorg in een regio de verantwoordelijkheid van
zorgaanbieders en zorgverzekeraars. Ik houd dan ook niet bij welke
veranderingen er plaatsvinden in het aantal IC-afdelingen. Zorgverzekeraars zijn er vanuit hun zorgplicht voor verantwoordelijk dat verzekerden
de zorg (of vergoeding van de kosten van zorg, alsmede desgevraagd
zorgbemiddeling) krijgen waar zij behoefte aan en wettelijk aanspraak op
hebben. Het gaat daarbij onder meer ook om de bereikbaarheid van de
verzekerde zorg. De Nederlandse Zorgautoriteit ziet hierop toe.
Vraag 18
Kunt u een overzicht geven van de concentratie van zorgspecialismen van
ziekenhuis zorg in Nederland in 2016 en hoe was dit voorgaande jaren?
Antwoord 18:
Concentratie van complexe zorg, met het doel om zo de kwaliteit te
verbeteren, is kabinetsbeleid en maakt onderdeel uit van achtereenvolgende hoofdlijnakkoorden. Enerzijds gaat het om concentratie van
complexe zorg, anderzijds om decentralisatie van basis medischspecialistische zorg.
Vooral bij de hoog complexe oncologische zorg is een ontwikkeling
gaande om regionaal samen te werken. Hierbij wordt kennis en kunde
gedeeld. Daarnaast zie je initiatieven ontstaan waarbij kwaliteitsgegevens
met elkaar gedeeld worden. Beide met als doel het verbeteren van de
kwaliteit van zorg. Hierop wordt dieper ingegaan in de markscan
medisch-specialistische zorg 2016. Ik beschik niet over een gespecificeerd
overzicht van de concentratie van zorgspecialismen in ziekenhuizen in
2016 en voorgaande jaren.
Vraag 19
Hoe verwacht u dat de concentratie van zorgspecialismen van ziekenhuiszorg in Nederland zich de komende jaren ontwikkelt?
Antwoord 19:
Concentratie van complexe zorg is één aspect van de zorgvisie, op basis
waarvan wij werken (HLA). De andere kant is decentralisatie van basis
medisch-specialistische zorg naar regionale ziekenhuizen en soms zelfs
naar de eerstelijn. Cruciaal is de kwaliteit van de zorg. Is de kwaliteit beter
als de zorg wordt geconcentreerd (complexe zorg, met weinig patiënten
bijvoorbeeld) of juist in de regionale ziekenhuizen wordt verleend (veel
patiënten, niet complexe zorg), of door de huisarts. Behandelingen
hoeven niet volledig te worden gegeven in één instelling. De complexe
operaties kunnen bijvoorbeeld worden gedaan in een derdelijns

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

8

ziekenhuis, de nazorg kan worden gegeven in een ziekenhuis in de buurt,
samen met de huisarts.
Samenwerken met andere zorgaanbieders in netwerken, waarin de zorg
voor bepaalde categorieën patiënten beter georganiseerd is, is hierbij van
groot belang. Mooie voorbeelden hiervan zijn het Nationaal Programma
Ouderenzorg, het Regionaal Overleg Acute Zorg, het Nationaal
Programma Palliatieve Zorg en de Comprehensive Cancer Networks. Ik
verwacht dat dit soort netwerken in de komende jaren een grotere rol
gaan spelen. Naast het samenwerken met andere zorgaanbieders is de
verwachting dat er in de toekomst ook steeds meer samengewerkt gaat
worden met partners buiten de klassieke zorgketen (medische technologie, life science, ICT) die nieuwe kennis kunnen inbrengen.
Vraag 20
Sinds februari 2016 is het praktijkteam «zorg op de juiste plek» actief wat
zijn de kosten van dit team? Uit hoeveel mensen bestaat dit team en hoe
worden deze mensen gefinancierd?
Antwoord 20:
De kern van het praktijkteam «zorg op de juiste plek» bestaat uit twaalf
personen, die zich een deel van hun werktijd inzetten voor het
praktijkteam. Deze personen zijn werkzaam bij het Ministerie van VWS en
worden bekostigd uit het personeelsbudget van VWS. Het praktijkteam
heeft een flexibele werkwijze: als er een vraag binnenkomt waar een
andere medewerker van VWS meer kennis van heeft, dan wordt deze
kennis benut in het praktijkteam.
De personen van het praktijkteam worden gefinancierd doordat er
capaciteit is verschoven van het maken van nieuw beleid naar het
praktijkteam.
Vraag 21
Hoeveel geschillen heeft de Geschilleninstantie Zorgcontractering
behandeld en welke conclusie trekt u daaruit?
Antwoord 21:
Zoals bij uw Kamer bekend, is de Geschilleninstantie Zorgcontractering
relatief kort, sinds juni 2016, operationeel. Uit navraag bij het Nederlands
Arbitrage Instituut blijkt dat één bindend advies aanvraag is ingediend.
Deze zaak is in behandeling. Het is te vroeg om hieruit conclusies te
trekken. De evaluatie over het functioneren van de geschilleninstantie
vormt hiertoe het aangewezen moment. Deze evaluatie is eind 2018
voorzien.
Vraag 22
Hoeveel gemeenten hebben op dit moment een goed werkend systeem
voor de ondersteuning van mensen met verward gedrag?
Antwoord 22:
Het aanjaagteam verwarde personen heeft in september 2016 bij haar
eindrapportage een eerste stand van het land opgeleverd waarbij nog
geen harde conclusies te trekken waren. Om de implementatie van de
sluitende aanpak verder te stimuleren is in oktober 2016 het schakelteam
personen met verward gedrag ingesteld. Inmiddels zijn er met steun van
het Schakelteam in 18 regio’s projectleiders personen met verward gedrag
aan de slag en daarmee is een nagenoeg landelijk dekkend netwerk
gerealiseerd. De regio’s verschillen in tempo en aanpak. De voortgang in
de regio’s wordt door het Schakelteam gemonitord. De eerste resultaten
worden eind september 2017 aan de Tweede Kamer gerapporteerd.
Vraag 23

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

9

Op welke wijze worden best practices binnen een gemeente, bijvoorbeeld
waar het gaat om alternatieve vormen van vervoer en verschillende
opvanglocaties, gedeeld?
Antwoord 23:
Het schakelteam wisselt best practices op diverse manieren uit. Bijvoorbeeld via de website www.schakelteam.nl, via nieuwsbrieven, via
ontwikkelpleinen die per bouwsteen worden georganiseerd en waar
projectleiders van de regio’s samenkomen om best practices uit te
wisselen en via vragen die bij de vliegende brigade binnenkomen.
Daarnaast komen alle projectleiders regelmatig samen om ervaringen uit
te wisselen. Het schakelteam ondersteunt de regio’s bij knelpunten door
hier nader onderzoek naar te doen, bijeenkomsten te organiseren, te
verbinden, te coördineren of knelpunten op de goede plek te adresseren.
Vraag 24
Hoeveel is in 2016 uitgegeven aan het nieuwe schakelteam verwarde
personen?
Antwoord 24:
In 2016 is in totaal ongeveer € 1,6 miljoen uitgegeven (aan het
aanjaagteam en schakelteam personen met verward gedrag).
Vraag 25
Hoeveel is in 2016 uitgegeven aan het nieuwe schakelteam verwarde
personen?
Antwoord 25:
Zie het antwoord op vraag 24.
Vraag 26
Hoeveel gemeenten hebben op dit moment een aanspreekpunt met
doorzettingsmacht ingericht waar gezinnen terecht kunnen als zij dreigen
vast te lopen?
Antwoord 26:
Ik heb daarvan geen landelijk overzicht. Ik zie in het land wel dat
gemeenten op verschillende manieren bezig zijn met het inrichten van
zo’n aanspreekpunt of escalatiemodel bij vastgelopen casuïstiek.
Voorbeelden hiervan zijn opgenomen in de informatiekaart van de VNG
over gemeentelijke escalatiemodellen bij vastlopende jeugdcasuïstiek:
https://vng.nl/files/vng/publicaties/2016/
20161106_gemeentelijke_escalatiemodellen.pdf
Vraag 27
Welke redenen hebben gemeenten om een dergelijk aanspreekpunt niet in
te richten?
Antwoord 27:
Er zijn verschillende methoden om vastgelopen casuïstiek te lijf te gaan.
Dat hoeft niet per se via een aanspreekpunt. Bijvoorbeeld door een of
ander in de samenwerking tussen aanbieders af te dwingen. Mogelijk ziet
een gemeente daarom geen noodzaak om een dergelijk aanspreekpunt in
te richten.
Vraag 28
Kunt u inzicht geven in de eerste resultaten in gemeenten die een
dergelijk aanspreekpunt hebben ingericht?
Antwoord 28:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

10

In de informatiekaart van de VNG over gemeentelijke escalatiemodellen
bij vastgelopen jeugdcasuïstiek zijn voorbeelden opgenomen van
gemeenten die al werken met escalatiemodellen. Ook over de werking
hiervan komt steeds meer informatie beschikbaar. Zo hebben de
gemeente Teijlingen, Hillegom en Lisse een zogeheten «ontschotter
sociaal domein» aangesteld. Deze ontschotter werkt met doorzettingsmacht en budget en heeft een casusplatform ingericht waar complexe,
vastgelopen problematiek wordt gemeld, opgepakt en opgelost. In eerste
instantie bedoeld als aanspreekpunt voor professionals, maar ook cliënten
kunnen zich melden. De gemeenten hebben recent besloten dit project te
verlengen omdat dankzij deze constructie steeds meer mensen de weg
weten te vinden, casussen worden opgelost en door partijen wordt
geleerd van deze casussen voor de toekomst.
In Rotterdam bestaat al enige tijd het zorgconsulaat. In het eerste jaar
kreeg de zorgconsul 440 meldingen binnen.
Vraag 29
Hoeveel vragen heeft het expertisepunt voor ouders met ernstig zieke
kinderen in 2016 ontvangen? Over welke onderwerpen gingen deze
vragen? Binnen welke termijn hebben ouders een antwoord gekregen op
hun vragen?
Antwoord 29:
In oktober 2016 is het Expertisepunt voor vraagstukken rondom zorg en
ondersteuning van kinderen met een intensieve zorgvraag opgericht. Het
Expertisepunt is geïntegreerd in het Juiste Loket.
Voor het Expertisepunt zijn in totaal (in de periode oktober 2016 – mei
2017) 103 vraagstukken binnengekomen.
Daarvan waren 36 vraagstukken korte meldingen. Deze worden bijna altijd
binnen een werkdag afgehandeld.
Er zijn 67 meldingen opgenomen voor uitgebreid onderzoek en advies.
Deze meldingen betroffen complexe casuïstiek. Deze kennen een langere
antwoordtermijn en zijn gemiddeld genomen binnen 5 werkdagen na
datum binnenkomst beantwoord.
Ongeveer de helft van de vraagstukken viel binnen het domein van de
Zvw. 38% van de vraagstukken betrof Zvw en Jeugdwet. En 13% van de
vraagstukken betrof een combinatie van Zvw, Jeugdwet en Wlz.
Voorbeelden van vraagstukken zijn:
• Waar moet de zorg van mijn kind aangevraagd worden?
• Komt een kind met Intensieve Kindzorg (IKZ) en een verstandelijke
beperking in aanmerking voor de Wlz?
Regelmatig hebben de vragen betrekking op kinderen met epilepsie. Valt
deze zorg onder IKZ, Jeugdwet of Wlz?
Vraag 30
Kan de regering aangeven wanneer het advies van bij de Raad van State
om de meldcode aan te scherpen wordt verwacht?
Antwoord 30:
De afdeling advisering van de Raad van State heeft in maart 2017
geadviseerd. Aan de reactie naar aanleiding van het advies en aan het
nader rapport wordt op dit moment in overleg met de betrokken departementen (naast VWS ook VenJ, OCW en SZW) de laatste hand gelegd.
Vraag 31

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

11

Kan de regering aangeven hoe het nu feitelijk gesteld is met de cliënten
ondersteuning binnen de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo)?
Antwoord 31:
Het organiseren en aanbieden van onafhankelijke cliëntondersteuning is
een wettelijke plicht voor gemeenten op grond van de Wmo 2015.
Gemeenten moeten deze inrichten als een gratis algemene voorziening.
Deze functie ondersteunt cliënten bij het vinden en regelen van passende
zorg en ondersteuning.
Uit het laatste landelijke cliëntervaring onderzoek (CEO) over de eerste
helft 2016 onder cliënten die een maatwerkvoorziening op grond van
Wmo hadden, kwam naar voren dat 25% daarvan bekend was met het
recht op onafhankelijke cliëntondersteuning. Een beeld van het feitelijk
gebruik van cliëntondersteuning heb ik nog niet. Wel is er door Movisie in
opdracht van de VNG een inventarisatie1 gedaan bij 29 gemeenten naar
hoe het aanbod van onafhankelijke cliëntondersteuning is gepositioneerd
en vormgegeven bij gemeenten. Uit het rapport blijkt de grote variëteit
tussen gemeenten in het aanbod en de organisatie van de cliëntondersteuning.
Cliëntondersteuning is in alle gemeenten beschikbaar, maar de
bekendheid, vindbaarheid en gerichtheid van het aanbod moet beter. Met
veldpartijen maak ik daar nu verdere afspraken over. Ik zal uw Kamer
hierover deze zomer nader informeren.
Vraag 32
Hoe kan de groei in het aantal persoonsgebonden budgetten nader
worden verklaard? Is er daadwerkelijk sprake van een groeiende behoefte,
worden de persoonsgebonden budgetten met name gebruikt voor de
financiering van nieuwe, kleinschalige zorginitiatieven of wordt het
persoonsgebonden budget vaker ingezet omdat Zorg in Natura onvoldoende alternatief biedt voor mensen?
Antwoord 32:
In het gemeentelijk domein en vanuit de Zorgverzekeringswet neemt het
aantal pgb’s af, maar in de Wlz neemt het aantal pgb’s toe. In de Wlz is de
toename bij de hoge VG-zorgprofielen het grootst, gevolgd door een
toename bij de hoge VV-zorgprofielen.
Er wordt om uiteenlopende redenen voor een pgb gekozen. In het rapport
«zorgen voor gezonde groei» worden een aantal motivaties geschetst
waarom cliënten voor een pgb kiezen. Een bepaalde groep kiest bewust
voor het pgb om de redenen waarvoor het oorspronkelijk is ontworpen.
Een andere groep moet min of meer gedwongen voor het pgb kiezen,
omdat een alternatief in de naturazorg ontbreekt. Daarnaast is er een
groep die kiest voor het pgb omdat het de mogelijkheid geeft naasten (of
zichzelf) uit te betalen en tenslotte is er een kwetsbare groep die niet weet
dat ze een pgb hebben. Wie op basis van welke van de genoemde
motivaties voor het pgb kiest, en in welke mate de geschetste gevolgen
zich daadwerkelijk voordoen, valt niet exact te onderscheiden. Vaak zullen
ook meerdere motivaties een rol spelen bij de keuze voor het pgb.
Zoals in de brief Waardig leven met zorg d.d. 26 februari 2016 (Kamerstuk
34 104, nr. 105) is aangegeven, wordt er naar gestreefd om voor kleinschalige zorgaanbieders de omzetting van pgb-bekostiging naar bekos-

1

Movisie, maart 2016 « Onafhankelijke cliëntondersteuning Een inventarisatie van verschijningsvormen in 29 gemeenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

12

tiging op basis van zorg in natura te vereenvoudigen. Dit moet er toe
leiden dat minder mensen zich gedwongen voelen voor een pgb te kiezen.
Vraag 33
Kan de regering reageren op de stelling van de Algemene Rekenkamer
(ARK) dat 40% van de betalingen onrechtmatig is doordat een aantal
controles ontbreekt en dat dit tot gevolg heeft dat de keten op het punt
van fraudebestrijding niet heeft gefunctioneerd zoals oorspronkelijk de
bedoeling was van het trekkingsrecht persoonsgebonden budget (pgb)?
Antwoord 33:
In mijn brief van 22 februari jl. (Kamerstuk 25 657, nr. 283) heb ik u gemeld
dat niet alle controles vooraf zijn uitgevoerd. Dit betekent dat in sommige
gevallen sprake is van formele onrechtmatigheid. Deze onrechtmatigheid
moet overigens niet verward worden met fraude. Immers, het ontbreken
van een controle betekent niet dat de afgesproken zorg niet is verleend en
betaald.
Zoals eerder gemeld in mijn brief van 2 november 2016 (Kamerstuk
25 657, nr. 273) en 22 februari jl. (Kamerstuk 25 657, nr. 284) worden de
controles op de zorgovereenkomsten en declaraties uitgevoerd vanaf
respectievelijk 1 augustus 2016 en 1 november 2016. Daarmee worden
alle controles vanaf het najaar van 2016 weer uitgevoerd. Aan de hand
van de voortgangsrapportage van de Ketenregisseur, bijgesloten bij mijn
brief aan de Tweede Kamer van 1 juni jl. (Kamerstuk 25 657, nr. 291) heb ik
u geïnformeerd over een rechtmatig trekkingsrecht pgb. Hierin wordt
vermeld dat de verstrekkers en de SVB vanaf maart 2016 de laatste
ambtshalve zorgovereenkomsten waarop de afgelopen zes maanden nog
is gedeclareerd, aan het verwerken zijn. Ultimo 2016 ging het om bijna
4.000 zorgovereenkomsten. In het eerste kwartaal van 2017 zijn 2.000
ambtshalve zorgovereenkomst verwerkt. Meer dan 95% van deze
zorgovereenkomsten waren arbeidsrechtelijk gezien op orde. De komende
periode wordt deze actie voortgezet.
Ik ben van mening dat de basiskenmerken van het trekkingsrecht, waarbij
er geen geld op de eigen rekening van de budgethouder terecht komt wel
degelijk een bijdrage heeft geleverd aan de bestrijding van pgb-fraude.
Vraag 34
Kan de regering in verband met verbeteringen omtrent het trekkingsrecht
duidelijk maken welke ketenpartij waarvoor verantwoordelijk zijn en wie
wie waarop gaat sturen.
Antwoord 34:
In mijn brieven van 22 februari jl. (Kamerstuk 25 657, nr. 284) en 1 juni jl.
(Kamerstuk 25 657, nr. 291) heb ik u mijn voornemen gemeld, om in
overleg met verstrekkers, het structurele beheer van het door DSW
gebouwde budgethoudersportaal inclusief ondersteunende portalen
(onderdeel van het PGB 2.0 systeem) te beleggen binnen de daarvoor
geldende rijkskaders bij een nog op te richten publieke organisatie. De
contouren van deze organisatie, bijbehorende governance en sturingsrelaties worden momenteel in kaart gebracht. Zoals ik u heb gemeld zal dit
proces tijd kosten en hebben ketenpartijen mij verzocht om het beheer
tijdelijk bij VWS te beleggen. Zoals vermeld in mijn brieven van
22 februari en 1 juni jl. zal ik u na de zomer hierover informeren.
Vraag 35
Voor mensen met dementie staan naast de beroepskrachten en vrijwilligers naar schatting 300.000 mantelzorgers klaar. Hoeveel van deze
mantelzorgers zijn overbelast?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

13

Antwoord 35:
Op dit moment lijdt een kwart miljoen mensen aan dementie in Nederland
en zijn er zo’n 300.000 mantelzorgers die hen (mede) verzorgen. Vaak
wordt mantelzorg als zwaarder ervaren als de mantelzorger samenwoont
met de naaste met dementie. Uit SCP onderzoek uit 2015 blijkt dat 18%
van deze groep mantelzorgers zich ernstig belast voelt, 28% voelt zich
matig belast. De ervaren belasting is afhankelijk van de zorgsituatie van
de mantelzorger. De laatste stand van zaken over mantelzorg vindt u in de
brief van 2 juni 2017 (Kamerstuk 30 169, nr. 57).
Vraag 36
Hoeveel geld is er nodig om het door de gehele Tweede Kamer omarmde
manifest Scherp op ouderenzorg uit te voeren? Is 100 miljoen euro
genoeg om complexere zorg te kunnen verlenen, gegeven het feit dat
goede personeelsbezetting in alle verpleeghuizen een centraal thema is in
dit manifest?
Antwoord 36:
Sinds 13 januari 2017 is het kwaliteitskader verpleeghuiszorg van kracht.
Het kwaliteitskader bevat – net zoals het manifest «Scherp op
ouderenzorg» – minimale vereiste normen voor een verantwoorde
personeelssamenstelling. Zoals ik heb aangegeven in mijn brief van
31 mei 2016 (Kamerstuk 31 765, nr. 273) geldt voor het kwaliteitskader dat
er sprake is van een ingroeipad dat in hoofdzaak afhankelijk is van de
restricties op de arbeidsmarkt en de absorptiecapaciteit van de verpleeghuizen. De NZa heeft een analyse uitgevoerd van de financiële impact van
de personeelsnormen in het kwaliteitskader verpleeghuiszorg. Uitgaande
van een scenario waarin de best presterende instellingen als norm gelden
voor alle instellingen is op basis van de huidige inzichten en het huidige
wettelijke kader een bedrag van circa € 2,1 miljard structureel nodig.
Daarbij is sprake van een efficiencyopdracht voor de sector: de minder
goed presterende verpleeghuizen moeten hun prestaties verbeteren tot
het niveau van de best presterende verpleeghuizen.
De generieke bezettingsnorm zoals opgenomen in het manifest «Scherp
op ouderenzorg» is doorgerekend door het CPB in Kaart 2018–2021
(paragraaf 15.8). Deze bezettingsnorm komt niet één op één overeen met
de bezettingsnormen uit het kwaliteitskader verpleeghuizen. De bezettingsnorm uit het manifest «Scherp op ouderenzorg» vergt volgens het
CPB structureel een intensivering tussen
€ 2,3 miljard (variant «zorg en welzijn») en € 3,1 miljard (variant «zorg»).
De kosten van de bezettingsnorm variëren bij de doorrekening van het
CPB, doordat CPB bij de variant «zorg» alleen medewerkers met een
zorgkwalificatie meetellen (zorghulpen, helpenden, verzorgenden IG,
verpleegkundigen MBO en verpleegkundigen HBO) voor de bezettingsnorm. Bij de variant «zorg en welzijn» telt het CPB ook activiteitenbegeleiders met een creatieve, sociaalculturele of maatschappelijke
kwalificatie mee. Het CPB merkt daarbij wel op dat de uitbreiding van het
aantal medewerkers tijd zal kosten.
Het kabinet heeft eerder € 100 miljoen in 2017 beschikbaar gesteld voor
de verpleeghuislocaties waar op dit moment sprake is van grote kwaliteitsproblemen en waar de basisveiligheid moet worden verbeterd. Hier
bovenop komt in 2017 een bedrag van structureel € 100 miljoen, als
eerste stap in de implementatie van het kwaliteitskader verpleeghuiszorg
waarmee alle verpleeghuizen hun kwaliteit kunnen verbeteren.
De financiële consequenties van invoering van het kwaliteitskader
verpleeghuiszorg zullen in het kader van de begrotingsvoorbereiding 2018
en of de formatie worden bezien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

14

Vraag 37
Hoe staat het met de besteding van de in 2016 toegekende middelen voor
dagbesteding en deskundigheidsbevordering in de ouderenzorg? Hoe is
de verdeling van middelen over de beide doelen?
Antwoord 37:
Circa 750 organisaties hebben een aanvraag ingediend bij het
zorgkantoor. De verdeling over de beide doelen is momenteel nog niet
bekend. Een eerste, kwalitatieve evaluatie van de inzet van de extra
middelen is in februari van dit jaar naar de Kamer gestuurd bij de
voortgangsrapportage Waardigheid en Trots (Kamerstuk 31 765, nr. 262).
Vraag 38
Om hoeveel extra middelen voor complexere zorg in 2016 gaat het? Hoe
komt dat geld in de sector terecht? Zijn er voorwaarden aan de besteding
gekoppeld?
Antwoord 38:
De extra middelen Waardigheid en Trots, bestemd voor een zinvolle
daginvulling voor bewoners en deskundigheidsbevordering van professionals, bedroegen in 2016 € 110 miljoen. Deze middelen zijn ingezet door
middel van een tariefsopslag. Om in 2016 voor de extra middelen in
aanmerking te komen, moesten zorgaanbieders uiterlijk 1 mei 2016 een
plan indienen bij de zorgkantoren voor de besteding van de extra
middelen. Enige voorwaarde voor de goedkeuring van het plan is de
instemming van de Cliëntenraad, Ondernemingsraad en indien aanwezig
de VAR. Daar zit ook de controle op een juiste besteding van de middelen:
wanneer een zorgaanbieder de middelen onjuist inzet, mag er vanuit
worden gegaan dat de Cliëntenraad en Ondernemingsraad hun
goedkeuring aan een volgend plan onthouden en daarover in gesprek
gaan met de bestuurder.
Vraag 39
Zijn er voor verzekerden consequenties verbonden aan het niet meedoen
met preventieactiviteiten voor risicogroepen?
Antwoord 39:
Nee, zorgverzekeraars leggen geen sancties of dergelijke op aan verzekerden die niet meedoen aan preventieactiviteiten die zij aanbieden.
Vraag 40
Is het zo dat zorgverleners aan het eind van 2016 daadwerkelijk meer tijd
aan zorg konden besteden dan aan papierwerk? En is bij zorgverleners het
gevoel dat eigen initiatief en samenwerking wordt gewaardeerd daadwerkelijk toegenomen? Zijn er inderdaad nieuwe efficiënte en effectieve
manieren van zorgverlening ontwikkeld?
Antwoord 40:
De afgelopen jaren hebben betrokken partijen samen met VWS maatregelen genomen die tot minder ervaren regeldruk en meer tijd voor zorg
voor zorgverleners hebben geleid. Voor een nadere toelichting op de
vermindering van regeldruk in de verschillende sectoren verwijs ik u naar
de brieven die hierover dit voorjaar aan uw Kamer zijn gestuurd
(Kamerstuk 29 515, nr. 399, Kamerstuk 29 515, nr. 400, Kamerstuk 29 515,
nr. 415 en Kamerstuk 29 515, nr. 416).
Zo is met behulp van een scan die de ervaren afname van regeldruk meet
in opdracht van VWS onderzocht in hoeverre de genomen maatregelen
hebben geleid tot een merkbare vermindering van de ervaren regeldruk.
De conclusie is dat bij huisartsen gemiddeld genomen zowel de ervaren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

15

regeldruk als de tijd die zij besteden aan administratieve lasten is
afgenomen. Bij 15 van de 19 maatregelen is een verlaging van de
lastendruk zichtbaar.
Volgens dit onderzoek van Q-consult is de grootste vermindering te zien
bij het voorschrijven van genees- en hulpmiddelen. Zo geven huisartsen
aan gemiddeld een uur per maand minder kwijt te zijn aan het voorschrijven van verbandmiddelen bij langdurige wondzorg. Het
voorschrijven van speciale voeding- en dieetpreparaten scheelt volgens
hen gemiddeld een half uur per maand. Het is wel goed om ons te
realiseren dat deze merkbaarheidsscan uitgaat van gemiddelden: er is een
groep huisartsen die (nog) geen effect merkt en een groep die nu al een
groot effect merkt van de maatregelen. In de farmacie en paramedie is dit
jaar een 0-meting uitgevoerd en volgt in 2018 een 1-meting. Voor een
nadere toelichting op dit rapport verwijs ik naar eerder genoemde
voortgangsbrieven.
Vraag 41
Zijn soortgelijke initiatieven als «Het roer moet om» bekend in de
gehandicaptenzorg en de ouderenzorg?
Antwoord 41:
De kern van de aanpak van «Het roer moet om» was dat alle betrokken
partijen actief een bijdrage hebben geleverd in het terugdringen van de
administratieve lasten in de huisartsenzorg. Ook in de ouderen- en
gehandicaptenzorg zijn regeldrukknelpunten en mogelijke oplossingsrichtingen opgehaald. Over de aanpak die daaruit is voortgevloeid is de
Tweede Kamer geïnformeerd bij brief van 30 maart 2017 (Kamerstuk
29 515, nr. 400). Zoals ook in deze brief wordt aangegeven zal een extra
inzet worden gepleegd in het terugdringen van regeldruk en administratieve lasten vanuit het perspectief van de werkvloer, vanuit de relatie
zorgverlener – cliënt. Waar loopt de zorgprofessional dagelijks op de
werkvloer tegenaan en wat hindert hem/haar in het verlenen van goede
zorg? Vanuit die blik kan verandering duurzaam en houdbaar bereikt
worden. In die opzet is het centrale element van de aanpak van «Het roer
moet om» daarmee terug te vinden.
Vraag 42
Welke 15 zorgaanbieders werken regelarm in het kader van de Innovatieplaats Cure?
Antwoord 42:
Eind 2015 is de inschrijving voor de Innovatieplaats Cure (IPC) gestart.
Hierbij konden zorgaanbieders zich aanmelden voor experimenteerruimte
voor nieuwe, innovatieve werkwijzen binnen de curatieve zorg die leiden
tot meer kwaliteit en doelmatigheid, maar die vastlopen op wet- en
regelgeving afkomstig van overheidsorganisaties op landelijk niveau
(VWS, NZa en IGZ).
VWS heeft samen met toezichthouders alle 33 inzendingen geanalyseerd
en beoordeeld. Gebleken is dat er allereerst al veel mogelijk was binnen
de bestaande regelgeving. Veel van de knelpunten waren niet het gevolg
van belemmerende wet- of regelgeving maar bijvoorbeeld het gevolg van
onbekendheid over ruimte die bestaande wet- en regelgeving al biedt. Zo
hebben we onduidelijkheid kunnen wegnemen over de mogelijkheden tot
samenwerking tussen zorgaanbieders of de mogelijkheden om bepaalde
zorg te bekostigen.
De IPC bevat nu zes experimenten. Eén van deze projecten, de digitalisering van farmaceutische patiëntendossiers, is al afgerond. De IGZ en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

16

NZa hebben aangegeven dat dossiers digitaal bewaard mogen worden,
mits de dossiers goed leesbaar, volledig/compleet, traceerbaar en
toegankelijk zijn conform wet en regelgeving. De KNMP heeft vervolgens
een handreiking opgesteld met alle eisen waaraan een digitaal dossier
moet voldoen. Apothekers kunnen daardoor vanaf nu hun dossiers aan de
hand van duidelijke regels digitaal opslaan. Dit betekent een forse
vermindering van administratieve lasten en kosten voor apothekers.
De andere experimenten die momenteel verder worden uitgewerkt,
hebben onder andere betrekking op het verminderen van de registratielast
van kwaliteitsindicatoren, zoals Zinvolle Registraties, en ruimte in de
bekostiging, zoals bij het Bernhoven ziekenhuis.
Hieronder vindt u een overzicht van de experimenten:
1. Digitaliseren patiëntendossiers – KNMP
2. Zinvolle Registraties – zorgaanbieder: UMCG, Radboud MC en
Rijnstate
3. Waardegedreven zorg – zorgaanbieder: Erasmus MC
4. Droom (ruimte in bekostiging) – zorgaanbieder: Bernhoven
5. Telelogopedie – zorgaanbieder: Tiny Eye
6. Mobiele oogpoli – zorgaanbieder: Oogziekenhuis
Vraag 43
Kunt u voorbeelden geven van slecht bestuur en hoe die worden
aangepakt?
Antwoord 43:
Goed bestuur is een belangrijke randvoorwaarde voor goede zorg. Het is
aan de zorgaanbieder zelf om ervoor te zorgen dat deze randvoorwaarde
op orde is. De Inspectie voor de Gezondheidszorg (IGZ) bekijkt in haar
toezicht of er sprake is van goed bestuur en grijpt in wanneer de kwaliteit
en veiligheid van zorg in gevaar komt. De regering heeft daar geen
oordeel over of rol in. De IGZ beschikt over diverse handhavinginstrumentaria op basis van wet- en regelgeving waarmee zij kan ingrijpen.
Vraag 44
Hebben alle zorgaanbieders per 31 december 2016 hun klachtenregeling
ingeregeld conform de Wet kwaliteit, klachten en geschillen zorg (Wkkgz)?
Antwoord 44:
Alle zorgaanbieders zijn verplicht de Wkkgz-klachtenregeling op orde te
hebben per 1 januari 2017. De IGZ houdt hier toezicht op.
Ik ontvang signalen dat de groep ZZP-ers mogelijk nog niet allemaal aan
de Wkkgz-eisen voldoet. ZZP-ers worstelen met de vraag hoe ze handen
en voeten kunnen geven aan de Wkkgz, met beperkte administratieve
lasten. Om de ZZP-ers te faciliteren publiceer ik binnenkort een
handreiking Wkkgz voor ZZP-ers.
Inmiddels heb ik Nivel opdracht gegeven om de Wkkgz monitor uit te
voeren. Deze monitor zal een beeld geven van de implementatie van de
Wkkgz door de zorgaanbieders. Ik verwacht uw Kamer begin 2018 over de
resultaten van de monitor Wkkgz te kunnen informeren.
Vraag 45
Hoeveel fraudesignalen heeft de Nederlandse Zorgautoriteit onderzocht
en wat heeft dit opgeleverd?
Antwoord 45:
De NZa heeft in 2016 in totaal meer dan 2000 meldingen ontvangen. In de
rapportage «uw melding ons toezicht» van de NZa (https://www.nza.nl/
publicaties/1048188/Uw_melding_ons_toezicht

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

17

uitgave_kwartaal_4_van_2016) kunt u per kwartaal zien wat de NZa met de
meldingen doet. Deze meldingen zien onder andere op transparantie,
zorgplicht, contractering en (in)correct declareren. Alle signalen die zien
op fraude in de zorg worden door de NZa doorgezet naar het Informatie
Knooppunt Zorgfraude (IKZ). Het IKZ zet de melding door naar de
organisatie die het signaal het beste kan oppakken. De NZa heeft in 2016
ruim 250 van dergelijke meldingen doorgezet naar het IKZ.
Vraag 46
Over 150 aandoeningen zijn korte informatieve teksten beschikbaar.
Hoeveel aandoeningen zijn er in totaal en op welke termijn komen daar
informatieve teksten voor beschikbaar?
Antwoord 46:
De Minister van VWS heeft in 2015, het Jaar van de transparantie, een
rigoureus plan gepresenteerd zodat patiënten meer en betere informatie
krijgen over hun zorg. In dat jaar zijn grote stappen gezet, waaronder de
overdracht van bijna 300 medisch specialistische richtlijnen van de
Federatie Medisch Specialisten, Patiëntenfederatie Nederland en
Zorgverzekeraars Nederland naar het Register van het Kwaliteitsinstituut.
Ook zijn, volgens planning, van 150 van die richtlijnen teksten in patiëntbegrijpelijke taal ontwikkeld. De partijen zijn hier sinds die tijd mee verder
gegaan en ondertussen zijn van ruim 200 richtlijnen teksten in patiëntbegrijpelijke taal beschikbaar. Daarnaast is afgesproken dat het ontwikkelen
van teksten in patiëntbegrijpelijke taal voortaan structureel onderdeel
uitmaakt van het proces van alle richtlijnontwikkeling.
Vraag 47
Welke financiële resultaten zijn er bereikt door de nauwere samenwerking
op Europees gebied op het terrein van geneesmiddelen
Antwoord 47:
De nauwere samenwerking rond geneesmiddelenprijzen tussen België,
Nederland, Luxemburg en Oostenrijk («BeNeLuxA») bestaat uit twee
onderdelen: enerzijds het vergroten van slagkracht door het bundelen en
delen van kennis en expertise, anderzijds het vergroten van marktmacht
door het voeren van gezamenlijke onderhandelingen.
In de samenwerking worden pilots uitgevoerd voor gezamenlijke
geneesmiddelbeoordelingen en onderhandelingen. Er is op dit moment
sprake van drie pilots. Bij één pilot is de gezamenlijke beoordeling
uitgevoerd en heeft ook een gezamenlijke onderhandeling plaatsgevonden. Het betreft hier de prijsonderhandelingen voor een nieuw
geneesmiddel tegen cystische fibrose dat zonder resultaat is beëindigd en
waarover ik uw Kamer op 23 mei 2017 (Kamerstuk 29 477, nr. 427) heb
bericht. De overige twee pilots bevinden zich nog in de fase van de
gezamenlijke beoordeling.
Vraag 48
Welke afspraken op Europees beleid zijn gemaakt op het terrein van
gezondere voeding?
Antwoord 48:
Tijdens het Nederlandse voorzitterschap van de EU in de eerste helft van
2016 is sterk ingezet op een gezamenlijke aanpak van productverbetering
gericht op verlaging van zout, (verzadigd) vet en suikers in levensmiddelen (Kamerstuk 31 532, nr. 177). Lidstaten, de Europese Commissie,
WHO, bedrijfsleven en ngo’s hebben het belang onderschreven van een
gezamenlijke aanpak hiervoor. Ook zijn in 2016 de eerste concrete
afspraken gemaakt tijdens een conferentie in Amsterdam en vastgelegd in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

18

een publiek-private Roadmap for Action on Food Product Improvement.
Die afspraken zijn bevestigd in Raadsconclusies over verbetering van
Voedingsproducten en staan daarmee op de politieke agenda in Europa.
Er is een Europese benchmark voor 2020 afgesproken die stelt dat
toegevoegde suikers 10% verlaagd moeten zijn ten opzichte van 2015.
Voor suiker zijn Europese werkgroepen van start gegaan voor elk van de 3
meest relevante productgroepen (zuivelproducten, frisdranken en
ontbijtgranen).
Vraag 49
Wat is de oorzaak van hogere uitgaven (de € 25 miljoen) aan geneesmiddelen?
Antwoord 49:
Het betreft een relatief kleine overschrijding op het budgettaire kader voor
extramurale geneesmiddelen (betreft 0,5% op het totaal aan uitgaven aan
extramurale geneesmiddelen) en de cijfers zijn nog onzeker. Daardoor zijn
hier op dit moment geen duidelijke oorzaken voor aan te wijzen (in
afwachting van nadere cijfers over 2016).
Vraag 50
Kunt u een overzicht sturen wat de winsten van alle zorgverzekeraars in
totaal en afzonderlijk waren vanaf 2006 t/m 2016?
Antwoord 50:
DNB publiceert jaarlijks – op basis van de verslagstaten DNB – een
landelijk overzicht technische rekening zorgverzekeraars voor de
basisverzekering. Deze overzichten zijn beschikbaar van 2007 t/m 2015.
Jaar

Resultaat technische rekening (x € 1 miljoen)

2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015

– 269
– 218
464
125
381
937
1.229
918
323

Bron: DNB

Het resultaat conform jaarrekeningen 2015 is het resultaat na aftrek van
teruggave in de premie 2016 en inclusief het resultaat behaald op de
aanvullende verzekering, zorgkantoren, dochtermaatschappijen en
geconsolideerde stichtingen. Bovenstaande cijfers betreffen de resultaten
conform de systematiek van de jaarrekeningen. Bij het resultaat
«technische rekening» blijft het resultaat van de «niet-technische»
rekening buiten beeld. Het gaat hier voornamelijk om (een deel van) de
opbrengsten uit beleggingen (een gemiddelde opbrengst van ruim € 100
miljoen voor alle verzekeraars samen).
Vanwege het hanteren van schade- en premievoorzieningen zijn
uitkomsten van het technisch resultaat niet eenvoudig af te leiden van de
openbare statistieken en de jaarverslagen. Daarom presenteren zorgverzekeraars met ingang van 2015 de transparantieoverzichten van de
jaarcijfers basisverzekering op de eigen website. In deze overzichten zijn
de jaarcijfers op een meer begrijpelijke wijze opgebouwd en zijn tevens
naar concern beschikbaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

19

Het resultaat conform de transparantieoverzichten beperkt zich tot de
basisverzekering en wijkt af van het resultaat conform de jaarrekeningen.
Zie de beantwoording van vraag 55 voor de jaarcijfers 2015 per
zorgverzekeraar.
Vraag 51
Wat waren de reserves uitgesplitst naar zorgverzekeraars in 2016? Welke
reserves waren wettelijk verplicht?
Antwoord 51:
De cijfers 2016 zijn nog niet beschikbaar.
Vraag 52
Welke zorgverzekeraars hebben verzekerden gelokt met cadeaus over
2016?
Antwoord 52:
In de monitor van het overstapseizoen van 2016–2017 is nagegaan in
hoeverre zorgverzekeraars cadeaus of actiekortingen verstrekt hebben. De
resultaten van deze monitor heb ik op 18 april 2017 naar uw Kamer
gestuurd (Kamerstuk 29 689, nr. 826). Tijdens het overstapseizoen
2016–2017 hebben drie zorgverzekeraars een cadeau of actiekorting
gehanteerd. Zo verstrekte Pro Life een gratis CD, DVD of boek indien een
verzekerde een offerte aanvroeg. Anderzorg had een «Tip een vriend»actie. Bij deze actie ontving een verzekerde een beloning van € 40 indien
een ander zich via zijn/haar promotiepagina aanmeldde. ZEKUR bood de
actie «Verdien € 12,50» als verzekerden een nieuwe lid aanbrachten.
In het overstapseizoen van 2016–2017 hebben zorgverzekeraars minder
welkomstacties gehanteerd dan tijdens het vorige overstapseizoen.
Zorgverzekeraars hanteren het uitgangspunt dat zij aspirant verzekerden
niet gunstiger zullen behandelen dan huidige verzekerden. Dit maakt dat
zij terughoudend zijn met het verstrekken van actiekortingen en
geschenken aan nieuwe verzekerden.
Vraag 53
Hebben de bestuurders van zorgverzekeraars bonussen ontvangen over
2016?
Antwoord 53:
Instellingen zijn verplicht om transparant te zijn over variabele beloningen
in de toelichting op de jaarrekening wanneer deze leiden tot een
overschrijding van het toepasselijke bezoldigingsmaximum. De jaarrekeningen over het boekjaar 2016 komen beschikbaar na 1 juli 2017. Tot op
heden zijn door het CIBG ook geen accountantsmeldingen ontvangen over
variabele beloningen aan bestuurders van zorgverzekeraars in 2016.
Vraag 54
Hoeveel geeft elke zorgverzekeraar uit aan bedrijfskosten? Kunt u dit per
zorgverzekeraar aangeven?
Antwoord 54:
Conform de publieksvriendelijke overzichten van de jaarcijfers basisverzekering 2015, zoals gepubliceerd door individuele zorgverzekeraars,
bedroegen de bedrijfskosten van zorgverzekeraars in 2015 bijna € 1,3
miljard. In onderstaande tabel zijn de bedrijfskosten per zorgverzekeraar
opgenomen, absoluut en als percentage van zorgkosten eigen rekening.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

20

Bedrijfskosten 2015 concernniveau (x € 1.000), basisverzekering
Concern

ASR
CZ
De Friesland
DSW
Eno
Menzis
ONVZ
Stad Holland
VGZ
Zilveren Kruis
Zorg en Zekerheid
Totaal

Bedrijfskosten (abs)

Bedrijfskosten
(% zorgkosten)

28.765
178.033
48.258
33.256
23.719
143.481
41.702
7.929
326.923
418.294
30.974
1.281.334

5,7%
2,3%
3,9%
3,7%
7,7%
2,9%
5,0%
5,4%
3,6%
4,0%
3,2%
3,4%

Bron: transparantieoverzichten van de jaarcijfers basisverzekering 2015, zoals door individuele
zorgverzekeraars gepresenteerd op de website.

Vraag 55
Hoeveel premiegeld verdwijnt in het eigen vermogen van de zorgverzekeraars? Kunt u een totaaloverzicht hiervan geven en een overzicht per
zorgverzekeraar?
Antwoord 55:
In onderstaande tabel is per zorgverzekeraar het resultaat 2015 en de
bestemming van het resultaat 2015 basisverzekering opgenomen. Uiterlijk
1 juli zijn de cijfers voor 2016 bekend.
Resultaat 2015 en bestemming van het resultaat (bedragen x € 1.000).
Concern

ASR
CZ
De Friesland
DSW
Eno
Menzis
ONVZ
Stad Holland
VGZ
Zilveren Kruis
Z&Z
Totaal

Resultaat
2015

Bestemming
lagere
premie 2016

Bestemming
toevoeging
reserves

37
558
102
86
–3
254
66
25
534
610
61
2.331

35
562
83
55
0
296
54
11
365
391
49
1.899

2
–4
20
31
–3
– 42
12
15
169
219
12
432

Bron: meest actuele transparantieoverzichten van de jaarcijfers basisverzekering 2015, zoals door
individuele zorgverzekeraars gepresenteerd op de website.

Vraag 56
Hoe vaak komt het voor dat medicijnen waarvan het patent is verlopen in
prijs verhoogd worden, zodra een andere geneesmiddelenfabrikant de
registratie van het medicijn heeft overgenomen?
Antwoord 56:
Normaliter gaan geneesmiddelenprijzen omlaag als een patent verloopt.
Regelmatig worden registraties van geneesmiddelen overgedragen
tussen fabrikanten, vooral als het patent (lang geleden) verlopen is.
Omdat een dergelijke overdracht niet wordt geregistreerd, is het ons niet
bekend hoe vaak een dergelijke overname van registraties leidt tot
prijsverhoging van het betreffende geneesmiddel. Het aantal signalen van
een prijsstijging is op jaarbasis echter beperkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

21

Vraag 57
Hoe vaak komt het voor dat patiënten moeten gaan bijbetalen, nadat de
prijs van hun medicijn is verhoogd omdat een andere geneesmiddelenfabrikant de registratie van het medicijn heeft overgenomen?
Antwoord 57:
Zoals bij vraag 56 is geantwoord, wordt er niet geregistreerd hoe vaak in
Nederland van registratiehouder wordt gewisseld en of de prijs hierdoor
verandert. Hierdoor zijn er ook geen gegevens over de eventuele
bijbetaling voor patiënten voor deze middelen.
Vraag 58
Hoeveel subsidie heeft Nictiz gekregen met welke doelstelling en waarom
was dit doeltreffend?
Antwoord 58:
De instellingssubsidie voor Nictiz bedroeg voor 2016 € 5,4 miljoen. In de
missie van Nictiz staat dat zij streeft naar betere zorg door betere
informatie. De activiteiten van Nictiz hebben als doel zorginhoudelijke
informatie te standaardiseren, ter bevordering van interoperabiliteit.
Daarnaast heeft zij de functie kennis- en expertisecentrum voor eHealth.
Nictiz ondersteunt hiermee het zorgveld bij het benutten van ICT om de
kwaliteit van de zorg te verbeteren.
In 2016 is een beleidsdoorlichting uitgevoerd van het begrotingsartikel
2.1. «Kwaliteit en Veiligheid» (Kamerstuk 32 772, nr. 20) en daaruit bleek
dat de inzet van Nictiz positieve effecten heeft gehad op terrein van
standaardisatie in de zorg en daarom is deze inzet beoordeeld als
doeltreffend. Verschillende stakeholders geven aan dat Nictiz een
belangrijke bijdrage levert aan bevordering van het gebruik van
standaarden voor informatie-uitwisseling in de zorg. De verbindende rol
en de expertise van Nictiz worden daarbij als belangrijke waarden
genoemd.
Vraag 59
Hoe wordt de veiligheid van ggz-patiëntgegevens gegarandeerd, nu
duidelijk is dat Stichting Benchmark Ggz de gegevens onrechtmatig
verzamelt?
Antwoord 59:
Er is geen sprake van onrechtmatige verzameling van gegevens, zolang
de patiënt toestemming geeft. De zorgaanbieder kan deze toestemming
vragen aan de patiënt. Voor een uitgebreid antwoord op deze vraag en
toelichting op de maatregelen van Stichting Benchmark Ggz (SBG) om de
privacy van patiënten te waarborgen verwijs ik u graag naar de
antwoorden op eerder gestelde Kamervragen van de SP d.d. 23 maart
2017 (Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 1477) en 8 mei 2017
(Aanhangsel Handelingen II 2016/17, nr. 1776).
Vraag 60
Hoeveel mensen hebben afgezien van zorg vanwege hogere kosten, graag
uitgesplitst per zorgsector?
Antwoord 60:
De meest recente gegevens – gebaseerd op onder andere objectieve data,
zoals zorgregistraties en declaratiecijfers – staan in het onderzoek van het
Nivel naar de omvang en aard van zorgmijding. Ik heb dit onderzoek met
mijn reactie daarop, bij brief van 28 oktober 2015 (Kamerstuk 29 689, nr.
664) aan de Kamer aangeboden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

22

Het Nivel-onderzoek wijst uit dat 3% van de mensen vanwege financiële
redenen afziet van een bezoek aan de huisarts. Dit percentage is onveranderd in vergelijking met 2009 en 2012. Daarnaast haalde in 2014 29%
van de patiënten een geneesmiddel niet op. Dit percentage ligt lager dan
in 2008 en 2009. Toen haalde respectievelijk 34% en 35% van de patiënten
een geneesmiddel niet op. In de periode 2010–2013 is het aantal personen
dat een verwijzing voor medisch-specialistische zorg niet opvolgt met 9
procentpunt gestegen (van 18 naar 27%). De sterkste stijging heeft in 2011
en 2012 plaatsgevonden, terwijl de stijging in 2013 (het jaar van de sterke
verhoging van het eigen risico tot € 350) juist relatief beperkt is. Er zijn
dus aanwijzingen dat ook niet-financiële redenen een rol spelen bij het
mijden van zorg.
Vraag 61
Hoeveel mensen hebben afgezien van zorg, vanwege het te hoge eigen
risico?
Antwoord 61:
Zie het antwoord op vraag 60.
Vraag 62
Voor hoeveel locaties in de intramurale geestelijke gezondheidszorg
bestaan wachtlijsten en wat is de omvang van elk van deze wachtlijsten,
zowel binnen als buiten de treeknorm?
Antwoord 62:
Ik heb geen overzicht van het aantal locaties in de intramurale geestelijke
gezondheidszorg met wachtlijsten en omvang ervan. Wel zijn zorgaanbieders verplicht om hun wachttijden periodiek te publiceren. Daarbij gaat
het om een zo realistisch mogelijke inschatting van de wachttijd. Als er
afwijkende wachttijden gelden voor bepaalde diagnoses of verzekerden
van een bepaalde verzekeraar, dan moeten aanbieders die apart
vermelden. Dankzij de publicatie van wachttijden weten patiënten
ongeveer wanneer ze aan de beurt zijn en kunnen ze wachttijden van
verschillende zorgaanbieders met elkaar vergelijken. Sinds 2016 moeten
ook vrijgevestigden hun wachttijden publiceren. De NZa besteedt expliciet
aandacht aan wachttijden in de ggz. Begin dit jaar heb ik patiënten
opgeroepen om te melden bij de NZa als zij (te) lang moeten wachten. De
NZa heeft in 2017 (tot en met medio mei) circa 64 meldingen ontvangen
over wachttijden ggz, 20 meldingen daarvan zijn van mensen die nu te
lang op zorg wachten. De overige meldingen zijn met name van mensen
die inmiddels in zorg zijn, maar in het verleden te lang hebben gewacht
op zorg en dit alsnog gemeld hebben. De melder moet schriftelijke
toestemming geven aan de NZa om contact te kunnen opnemen met de
zorgverzekeraar. Tot nu toe hebben 3 melders hier toestemming voor
gegeven. Voor de andere melders geldt dat dit proces gaande is.
Verzekeraars koppelen vervolgens aan de NZa terug welke actie zij hebben
ondernomen.
De NZa heeft ten aanzien van de ggz een speciaal actieplan opgesteld, dit
actieplan omvat in hoofdlijnen:
– Patiënten die te lang moeten wachten kunnen zich blijven melden bij
de NZa. De NZa onderzoekt alle meldingen die zij krijgt en zal de
betreffende zorgverzekeraar waar nodig en mogelijk verzoeken actie te
ondernemen. De NZa zal de opvolging monitoren.
– Zorgverzekeraars zijn door de NZa gevraagd om verbeterplannen op te
leveren op het gebied van zorgplicht en wachttijden. Op dit moment
beoordeelt de NZa de rapportages van verzekeraars over de verbeteringen die zij hebben gevraagd. De NZa koppelt haar bevindingen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

23

–

–

–

de zomer terug aan de zorgverzekeraars, zodat daar waar nodig
aanvullende acties op volgen.
De NZa verwacht van zorgaanbieders en zorgverzekeraars nauwe
samenwerking om de wachtlijsten in de ggz terug te dringen en te
voorkomen. De NZa zal hier op sturen.
Het is daarnaast noodzakelijk dat zorgverzekeraars en zorgaanbieders
goede en specifieke (meerjaren-)afspraken maken over de behandeling
van mensen met persoonlijkheidsstoornissen en autisme. Hierbij kan
bijvoorbeeld geld geoormerkt worden voor deze zorg.
De NZa zal de wachttijden in de ggz nauwlettend blijven monitoren.
Ook zal de NZa handhaven als de verbeteracties van de zorgverzekeraars niet leiden tot kortere wachttijden.

Overigens wordt € 280 miljoen van de voor ggz-zorg uitgetrokken
financiering niet benut.
Vraag 63
Hoe zien de wachtlijsten eruit bij zorginstellingen die gefinancierd worden
vanuit de zorgverzekeringswet, inclusief de ggz?
Antwoord 63:
De marktscan medisch- specialistische zorg 2016 en de marktscan ggz
2016 van de NZa zijn op 31 mei 2017 (Kamerstukken 25 424 en 29 248, nr.
353) aan uw Kamer aangeboden. De beide marktscans geven een beeld
van de wachttijdontwikkelingen.
Voor de medisch-specialistische zorg: zie het antwoord op vraag 11.
Voor de ggz: zie het antwoord op vraag 153.
Vraag 64
Hoeveel zorgverleners zijn in 2016 ontslagen vanwege bezuinigingen,
uitgesplitst per zorgsector en beroep? Wat zijn de cijfers van voorgaande
jaren?
Antwoord 64:
Ik beschik niet over cijfers over het aantal ontslagen vanwege bezuinigingen. In de monitor sectorplannen2 die op 8 november 2016 naar de
Tweede Kamer is gestuurd (bijlage bij Kamerstuk 29 282, nr. 260), zijn
gegevens over ontslag via het UWV opgenomen, uitgesplitst naar sector.
De reden van ontslag is onbekend.
In de periode januari 2014 tot en met juni 2016 betreft het aantal door het
UWV verleende ontslagvergunningen voor de sector zorg en welzijn als
geheel ongeveer 7.000. Bij het gebruik van vaststellingsovereenkomsten
in geval van ontslag met wederzijds goedvinden, ontslag via de kantonrechter en faillissementen is er geen ontslagvergunning van het UWV
noodzakelijk. Deze mensen zitten dus niet in bovenstaande cijfers, maar
kunnen wel recht hebben op WW.
U ontvangt op korte termijn de laatste rapportage van de monitor
sectorplannen met daarin cijfers over ontslagen binnen zorg en welzijn.
Vraag 65
Kunt u omschrijving geven van wat de zinsnede «maatschappelijke
beweging op gang gebracht naar een vitaler en gezonder Nederland»
betekent? Waar herkennen we die beweging aan in de praktijk?
Antwoord 65:

2

Monitor sectorplannen augustus 2016, bijlage bij Kamerstuk 29 282,
nr. 260.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

24

Wij willen dat gezondheid en vitaliteit vanzelfsprekende onderdelen
worden van het dagelijkse leven. Dat kunnen we als rijksoverheid niet
alleen. De maatschappelijke beweging die op gang wordt gebracht houdt
in dat veel partijen, zowel publiek als privaat en zowel binnen als buiten
de zorg, hieraan een bijdrage leveren. Deze beweging wordt onder andere
ondersteund door het programmabureau Alles is gezondheid, als
onderdeel van het Nationaal Programma Preventie. De monitor van dit
programma laat zien dat steeds meer partijen betrokken zijn bij
maatschappelijke initiatieven om de gezondheid van Nederlanders te
verbeteren. Zo zijn meer dan 2.000 partijen inmiddels partners van het
programma. Zij werken ook steeds meer samen, zowel geografisch als op
basis van thema’s zoals gezondheid en laaggeletterdheid, groen en
gezondheid, en positieve gezondheid. Wij hebben uw Kamer in mei 2017
uitgebreid over de voortgang geïnformeerd (Kamerstuk 32 793, nr. 269,
www.allesisgezondheid.nl/ monitoring). Naast het programma Alles is
gezondheid bieden de grote leefstijlprogramma’s zoals jongeren op
gezond gewicht (JOGG) en de gezonde school een praktische aanpak voor
grote groepen jongeren voor een gezonde leefstijl.
Vraag 66
Wanneer kan de Tweede Kamer het onderzoek verwachten naar de daling
van de vaccinatiegraad bij zuigelingen?
Antwoord 66:
Het jaarlijkse RIVM-rapport over de vaccinatiegraad binnen het Rijksvaccinatieprogramma (RVP) verschijnt in juni. Op grond van onder andere de
inhoud van dit rapport wordt besloten of en zo ja welk verdiepend
onderzoek naar de oorzaak van de daling van de vaccinatiegraad nuttig is
in 2017.
Vraag 67
Waarom heeft u ervoor gekozen om het budget voor de uitvoering van de
landelijke nota gezondheidsbeleid / Nationaal Programma Preventie voor
2016 in eerste instantie te verdubbelen ten opzichte van het budget in
2015, terwijl nu blijkt dat slechts de helft van deze middelen gebruikt zijn?
Antwoord 67:
In totaliteit is in 2016 niet minder uitgegeven dan begroot voor de
uitvoering van de landelijke nota gezondheidsbeleid /Nationaal
Programma Preventie. Vanwege de naleving van de regels van Verantwoord Begroten is dit budget overgeheveld naar het instrument Bijdragen
aan Agentschappen: RIVM: Wettelijke taken en beleidsondersteuning
zorgbreed. Het RIVM heeft met dit budget onder andere de opdrachten
Communicatie Alles is Gezondheid{, Integrale aanpak Preventie in de wijk,
de ontwikkeling van de Staat van Volksgezondheid en Zorg (extra kosten)
én het samenstellen van een indicatorenset voor het stelsel van de
publieke gezondheid uitgevoerd.
Vraag 68
Waaruit bestonden de extra taken voor de Nederlandse Voedsel en
Warenautoriteit (NVWA) ten aanzien van de tabaksproductenrichtlijn?
Antwoord 68:
Met de implementatie van de tabaksproductenrichtlijn is de wetgeving in
2016 gewijzigd en daardoor een aantal terreinen waar de NVWA toezicht
op houdt. Met het ingaan van de nieuwe wetgeving in mei 2016 is het
toezicht door de NVWA uitgebreid met onder meer toezicht op het
reclameverbod en de leeftijdsgrens voor e-sigaretten. Ook traden in mei
2016 de nieuwe samenstellings- en etiketteringseisen in werking,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

25

waaronder de gecombineerde gezondheidswaarschuwing met afschrikwekkende afbeelding.
Vraag 69
Welke doelstellingen heeft het meerjarig onderzoeksprogramma met
betrekking tot de risicoverevening? Wat zijn de beoogde resultaten?
Antwoord 69:
• Op 16 september 2016 heeft de Minister van VWS de Tweede Kamer
geïnformeerd over het meerjarige onderzoeksprogramma voor de
risicoverevening (Kamerstuk 29 689, nr. 766 bijlage 2). In de begeleidende brief heeft de Minister uiteengezet wat de doelen daarvan zijn.
• Het is de ambitie dat de risicoverevening jaarlijks verder wordt
verbeterd, zodat het gelijke speelveld tussen verzekeraars behouden
blijft, de prikkels tot risicoselectie worden beperkt en verzekeraars
optimale doelmatigheidsprikkels ervaren. Verbeteringen zijn alleen
mogelijk door gedegen onderzoek te doen.
• Mede op basis van het in het jaarverslag genoemde symposium over
de toekomst van de risicoverevening en de 21 position papers die
veldpartijen daarvoor hebben geschreven, heeft de Minister de
volgende prioriteiten vastgesteld voor het onderzoeksprogramma:
A. doorontwikkeling compensatie van chronisch zieken en andere
kwetsbare groepen;
B. vervanging van de onorthodoxe kenmerken gebaseerd op het
gebruik van wijkverpleging en geriatrische revalidatiezorg in het
voorgaande jaar;
C. doorontwikkeling van de risicoverevening voor de ggz;
D. meer fundamenteel onderzoek met een langere doorlooptijd.
In juni 2017 wordt de Tweede Kamer – conform toezegging in de
eerdergenoemde brief – geïnformeerd over de resultaten van de onderzoeken die dit jaar zijn afgerond. In die brief wordt ook ingegaan op de
verbeteringen die per 2018 in de risicoverevening mogelijk zijn, als gevolg
van deze onderzoeken.
Vraag 70
Kunt u het aantal geregistreerden in het donorregister in de jaren 2015 en
2016 verder toespitsen op de gemaakte registratiekeuze?
Antwoord 70:
Hieronder treft u een overzicht aan van het aantal geregistreerden in 2015
en 2016, onderverdeeld in de gemaakte registratiekeuze.
Geregistreerden 2015
Toestemming
Toestemming met donatiebeperkingen
Geen toestemming
Nabestaanden beslissen
Aangewezen persoon beslist

2.866.157
731.133
1.562.181
604.183
102.177
TOTAAL

5.865.831

Geregistreerden 2016
Toestemming
Toestemming met donatiebeperkingen
Geen toestemming
Nabestaanden beslissen
Aangewezen persoon beslist

2.892.490
751.042
1.708.454
608.844
101.407
TOTAAL

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

6.062.237

26

Vraag 71
Kunt u inzicht geven in het aantal nee-registraties over de periode
2008–2016?
Antwoord 71:
Hieronder een overzicht van het totaal en procentueel aantal
nee-registraties in de periode 2008–2016.
Aantal nee-registraties 2008–2016
Jaar

Aantal

Procentueel

2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016

1.614.904
1.628.054
1.615.753
1.597.928
1.590.740
1.584.432
1.576.812
1.562.181
1.708.454

30,10%
29,80%
29,10%
28,40%
27,90%
27,50%
27,10%
26,60%
28,20%

Vraag 72
Kunt u een overzicht geven van de kosten aan zorg voor illegalen en
onverzekerbare vreemdelingen over de afgelopen 10 jaar?
Antwoord 72:
Op 1 januari 2009 is de wettelijke bijdrageregeling in werking getreden op
grond waarvan zorgaanbieders een bijdrage kunnen vragen als zij
medisch noodzakelijke zorg verlenen aan onverzekerbare vreemdelingen
die de kosten van de verleende zorg zelf niet kunnen betalen. Een
overzicht van de kosten in de jaren 2009 tot en met 2016 vindt u hieronder.

Zorgkosten x € 1.000
1

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

2016

6.790

14.414

22.221

21.373

29.779

30.833

30.762

33.4961

voorlopig realisatiecijfer

Vraag 73
Kunt u inzicht geven in de herverdeling van middelen van verzekeraars
van gezonde verzekerden naar chronisch zieken over de periode
2006–2016, zowel als percentage van de totale zorgkosten binnen de
somatische zorg als absoluut?
Antwoord 73:
Onderstaand wordt de ontwikkeling van de herverdeling van gezonde
verzekerden naar ongezonde (chronisch zieke) verzekerden gepresenteerd
in de periode 2006–2016. Het betreft alleen de somatische zorgkosten3.
Absoluut is de herverdeling in de periode opgelopen van € 5,2 miljard in
2006 naar € 15,9 miljard in 2016.
Van de totale somatische kosten wordt in 2016 41% herverdeeld.
Belangrijke oorzaak voor de toename ten opzichte van 2015 is de
aanzienlijke aanpassing van het vereveningsmodel.

Herverdeling in miljarden euro’s
Herverdeling in % van de kosten

3

2006

2010

2014

2015

2016

5,2
26

6,9
26

10,6
32

12,4
33

15,9
41

Vanwege actualisaties wijkt 2016 af van de tabel uit de kamerbrief van 16 juni 2015
(Kamerstuk 29 689, nr. 617).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

27

Vraag 74
Kan de regering toelichten hoeveel het bedrag aan premie + bestuurlijke
boete is dat uit staat als er in 2016 bijna 276.000 wanbetalers zijn?
Antwoord 74:
In de wanbetalersregeling is geen sprake van een verschuldigde premie
en een afzonderlijke bestuurlijke boete. Wanbetalers zijn aan het CAK één
totaalbedrag, namelijk de bestuursrechtelijke premie, verschuldigd. De
bestuursrechtelijke premie (€ 134,38 per maand) bestaat uit de geraamde
gemiddelde nominale premie plus 25%.
Ultimo 2016 stond er € 1,3 miljard open aan bestuursrechtelijke premie. U
kunt onder andere de informatie over de opgelegde, ontvangen en
openstaande bestuursrechtelijke premie vinden in de Verzekerdenmonitor
(Verzekerdenmonitor 2016, TK 33 077, nr. 16) die uw Kamer ieder najaar
ontvangt.
Vraag 75
Waarom stromen er minder wanbetalers door dan verwacht?
Antwoord 75:
Bij de beantwoording ga ik er vanuit dat de vraag betrekking heeft op de
volgende zin uit het jaarverslag VWS 2016; «Hoewel een relatief grote
groep inderdaad is uitgestroomd, stromen er minder mensen dan
verwacht uit bij wie de bestuursrechtelijke premie door middel van
broninhouding werd geïnd.»
Bij de groep wanbetalers waarbij de bestuursrechtelijke premie door het
Zorginstituut (nu: CAK) op het inkomen wordt ingehouden wordt meer
bestuursrechtelijke premie geïnd dan bij de groep die doorstroomt naar
het CJIB. Het betreft een groep met een stabieler inkomen. Bij de groep
wanbetalers die doorstroomt naar het CJIB wordt eventuele zorgtoeslag
omgeleid en voor het resterende deel van de bestuursrechtelijke premie
wordt een acceptgiro gestuurd.
De verwachting was dat zorgverzekeraars vooral betalingsregelingen
zouden afspreken met wanbetalers bij wie de bestuursrechtelijke premie
wordt ingehouden op het inkomen, vanwege het stabielere inkomen. In de
praktijk worden betalingsregelingen ook afgesproken met de groep
wanbetalers bij het CJIB. Zorgverzekeraars weten bij het voorleggen van
een betalingsregeling overigens niet of de wanbetaler wel of niet is
doorgestroomd naar het CJIB.
Omdat het aantal wanbetalers dat in 2016 is uitgestroomd minder vaak
dan verwacht uit de groep wanbetalers met broninhouding kwam, zijn de
ontvangsten bestuursrechtelijke premie hoger dan verwacht.
Vraag 76
Kan inzicht worden gegeven in de opbrengsten van de eigen bijdragen
voor zowel de Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) 2015 als de
Wet langdurige zorg (Wlz) in het jaar 2016?
Antwoord 76:
De opbrengsten uit eigen bijdragen Wlz bedragen € 1.882,9 miljoen
(Jaarverslag VWS 2016, Kamerstuk 34 725 XVI, pagina 254). Voor de Wmo
zijn het de gemeenten die de eigen bijdragen ontvangen, de opbrengsten
worden daarom niet geraamd op de VWS begroting. Deze opbrengsten
zijn wel terug te vinden in de monitor langdurige zorg (https://

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

28

www.monitorlangdurigezorg.nl/kerncijfers/eigen-bijdrage). Op basis van
voorlopige cijfers bedraagt de voorlopige opgelegde eigen bijdrage in de
Wmo € 336,7 miljoen in 2016.
Vraag 77
Hoeveel mensen maakten in 2016 gebruik van een volledig pakket thuis
(VPT) en hoeveel mensen van een modulair pakket thuis (MPT)? Hoe
verhoudt dit aantal zich tot het aantal VPT’s en MPT’s in 2015?
Antwoord 77:
Zorginstituut Nederland stelt gegevens beschikbaar aan VWS over het
gebruik van zorg. Dit zijn gegevens over het aantal cliënten dat op een
peildatum gebruik maakt van zorg.
Op 1 juli 2016 maakten 7.224 cliënten met een Wlz-profiel/zzp gebruik van
een VPT. Ten opzichte van 1 juli 2015 is dit aantal met 17,6% gestegen.
Op 1 juli 2016 maakten 22.480 cliënten met een Wlz-profiel/zzp gebruik
van een MPT. Ten opzichte van 1 juli 2015 is dit aantal gedaald met 3,3%.
(Bron: Zorginstituut Nederland)
Vraag 78
In 2016 bedroeg de rijksbijdrage circa 1,4 miljard. Is dat conform de
voorziene afbouw reeks (van 1,8 in 2015 naar 0 in 2019)?
Antwoord 78:
Ja.
Vraag 79
Hoeveel overheadkosten berekenen gemeenten gemiddeld ten aanzien
van de Wmo en de Jeugdhulp? Indien dit niet bekend is, bent u bereid dit
te onderzoeken?
Antwoord 79:
Het Rijk beschikt niet over informatie met betrekking tot de door
gemeenten «berekende» overheadkosten voor Wmo-ondersteuning en
Jeugdhulp. Ik ben ook niet voornemens dit te onderzoeken vanwege de
bestuurlijke verhoudingen tussen het Rijk en de gemeenten zoals vervat in
de Wmo 2015 & Jeugdwet. Daar komt bij dat gemeenten zeer verschillende zaken al dan niet tot hun overhead rekenen en dan appels en peren
met elkaar worden vergeleken.
Vraag 80
Hoeveel en welke gemeenten hebben de eigen bijdrage voor zorg
verhoogd in 2016?
Antwoord 80:
Op basis van gegevens van het CAK blijkt dat er 4 gemeenten zijn die de
parameters voor de eigen bijdrage voor maatwerkvoorzieningen in 2016
(binnen de daartoe gestelde landelijke kaders) hebben verhoogd ten
opzichte van de parameters in 2015. Dit hoeft overigens niet te betekenen
dat de eigen bijdrage voor de Wmo-cliënten in deze gemeenten feitelijk is
toegenomen; gemeenten kunnen bijvoorbeeld de keuze hebben gemaakt
voor doorverwijzing naar (laagdrempelige) algemene voorzieningen of
voor andere compenserende maatregelen (anders dan het verlagen van
de parameters) op collectief op individueel niveau.
Vraag 81
Welke gemeenten vragen geen eigen bijdrage voor zorg en voorzieningen
uit de Wmo?
Antwoord 81:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

29

Op grond van informatie van het CAK blijkt dat alle gemeenten eigen
bijdragen vragen voor op grond van de Wmo 2015 verstrekte
maatwerkvoorzieningen.
Vraag 82
Voor hoeveel locaties in de intramurale ouderenzorg bestaan wachtlijsten
en wat is de omvang van elk van deze wachtlijsten, zowel binnen als
buiten de treeknorm?
Antwoord 82:
Gedetailleerde informatie over de wachtlijst per locatie- en instellingsniveau (AGB-code), stand februari 2017, treft u aan op de website van het
Zorginstituut: Wachtlijst stand februari 2017. Betreffende informatie wordt
periodiek geactualiseerd.
Deze is voor de intramurale ouderenzorg samengesteld uit de volgende
onderdelen:
1. Actief wachtend, binnen de Treeknorm, zonder zorg uit de Wlz.
2. Actief wachtend, binnen de Treeknorm, met zorg uit de Wlz.
3. Actief wachtend, buiten de Treeknorm, zonder zorg uit de Wlz.
4. Actief wachtend, buiten de Treeknorm, met zorg uit de Wlz.
5. Niet-actief wachtend, zonder zorg uit de Wlz.
6. Niet-actief wachtend, met zorg uit de Wlz.
Bij de niet-actief wachtenden is tevens de verdeling over de zorgaanbieders aangegeven.
Vraag 83
Voor hoeveel locaties in de intramurale gehandicaptenzorg bestaan
wachtlijsten en wat is de omvang van elk van deze wachtlijsten, zowel
binnen als buiten de treeknorm?
Antwoord 83:
Gedetailleerde informatie over de wachtlijst per locatie- en instellingsniveau (AGB-code), stand februari 2017, treft u aan op de website van het
Zorginstituut: Wachtlijst stand februari 2017. Betreffende informatie wordt
periodiek geactualiseerd.
De is voor de intramurale gehandicaptensector samengesteld uit de
volgende onderdelen:
1. Actief wachtend, binnen de Treeknorm, zonder zorg uit de Wlz.
2. Actief wachtend, binnen de Treeknorm, met zorg uit de Wlz.
3. Actief wachtend, buiten de Treeknorm, zonder zorg uit de Wlz.
4. Actief wachtend, buiten de Treeknorm, met zorg uit de Wlz.
5. Niet-actief wachtend, zonder zorg uit de Wlz.
6. Niet-actief wachtend, met zorg uit de Wlz.
Bij de niet-actief wachtenden is tevens de verdeling over de zorgaanbieders aangegeven.
Vraag 84
Kunt u een overzicht geven per gemeente of zij in hun budget een tekort
of een overschot hebben op de Wmo en de Jeugdzorg?
Antwoord 84:
In het najaar van 2017 worden de realisatiecijfers over 2016 bekend, de
zogenaamde IV3 cijfers. Zoals is aangegeven in de kamerbrief van de
Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van 28 februari jl.
(Kamerstuk 34 477, nr. 18) zal de methodiek waarbij de realisatiecijfers
worden vergeleken met de middelen uit het verdeelmodel niet meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

30

worden gebruikt, maar zal een andere methode worden gehanteerd. In de
volgende overall rapportage (in het najaar) sociaal domein die door het
SCP wordt opgesteld zal voor het financiële beeld gebruik worden
gemaakt van een systematiek die herkenbaarder is voor de lokale praktijk.
Vraag 85
Hoeveel mensen staan op een wachtlijst voor zorg thuis wat is de
gemiddelde wachttijd en wat zijn de minimum- en maximumwachttijden?
Antwoord 85:
De informatie over de mensen die op een wachtlijst staan voor zorg thuis
treft u aan op de website van het Zorginstituut:
https://www.istandaarden.nl/istandaarden/iwlz/uitvoeringsinformatie/
wachtlijstinformatie. Betreffende informatie wordt periodiek geactualiseerd.
Deze geeft de stand weer van februari 2017 en is uitgesplitst naar:
1. Actief wachtend, langer dan de treeknorm, zonder zorg uit de Wlz.
2. Actief wachtenden, langer dan de treeknorm, met zorg uit de Wlz.
3. Niet-actief wachtend, zonder zorg uit de Wlz.
4. Niet-actief wachtend, met zorg uit de Wlz.
Voor elke categorie is de duur van de wachttijd aangegeven.
Vraag 86
Hoe zien de wachtlijsten eruit in de Wlz, uitgesplitst naar de afzonderlijke
sectoren?
Antwoord 86:
De informatie over de mensen die op een wachtlijst staan treft u aan op
de website van het Zorginstituut: https://www.istandaarden.nl/
istandaarden/iwlz/uitvoeringsinformatie/wachtlijstinformatie. Betreffende
informatie wordt periodiek geactualiseerd.
Deze geeft de stand weer van februari 2017 en is uitgesplitst naar:
1. Actief wachtend, langer dan de treeknorm, zonder zorg uit de Wlz.
2. Actief wachtenden, langer dan de treeknorm, met zorg uit de Wlz.
3. Niet-actief wachtend, zonder zorg uit de Wlz.
4. Niet-actief wachtend, met zorg uit de Wlz.
Vraag 87
Hoeveel geld hebben gemeenten besteed aan externe inhuur voor Wmo
en Jeugdhulp in 2015 en 2016?
Antwoord 87:
Het Rijk beschikt niet over informatie met betrekking tot door gemeenten
ingeschakelde externe inhuur en de kosten daarvan.
Vraag 88
Hoeveel ouderen en mensen met een beperking zijn gedwongen verhuisd
vanwege de sluiting van verzorgingshuizen, verpleeghuizen en
gehandicaptenzorginstellingen?
Antwoord 88:
Er zijn geen registraties die bijhouden hoeveel mensen in de Wlz
verhuizen in verband met de extramuralisering.
Het aanbod en de vraag naar plaatsen in de langdurige zorg, is constant in
beweging. In de langdurige zorg wordt, net als in andere sectoren met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

31

huisvesting, gerenoveerd, nieuwbouw gerealiseerd, of oude huisvesting
afgestoten.
Vraag 89
Hoeveel verzorgingshuizen zijn gesloten?
Antwoord 89:
Het sluiten van verzorgingshuizen kan een veelheid van oorzaken hebben
(renovatie, nieuwbouw, vermindering van de vraag naar specifieke
woonlocaties, etc.). Onder meer om die reden wordt er geen landelijke
lijst bijgehouden van locaties die sluiten. Derhalve heb ik hier geen zicht
op.
Vraag 90
Hoeveel gemeenten zijn door u op de vingers getikt, omdat zij Wmo
beleid uitvoerden die in strijd met de wetgeving is over 2016? Welke
gemeenten waren dit en waarom?
Antwoord 90:
In het kader van het interbestuurlijk toezicht zijn in 2016 de gemeenten
Oosterhout, Heeze-Leende, Cranendonck, Aa en Hunze, Tynaarlo, Assen
en Katwijk door mij aangesproken op de wijze waarop de Wmo 2015
wordt uitgevoerd. Deze gemeenten hadden geen passende voorziening
voor huishoudelijke hulp vormgegeven conform de eisen die de Wmo
2015 hieromtrent stelt.
Daarnaast is de gemeente Son en Breugel door mij aangesproken. Deze
gemeente had de vergoeding voor huishoudelijke hulp niet overeenkomstig artikel 2.6.6 van de Wmo 2015 vastgesteld.
Vraag 91
Kunt u aangeven wat er wel en wat er niet is uitgevoerd wanneer u
spreekt over de beleidswijzigingen die op een aantal terreinen grotendeels
zijn uitgevoerd? En wat de reden is van het niet uitvoeren?
Antwoord 91:
In de begroting worden beleidswijzigingen/voornemens genoemd rond
het nationaal programma palliatieve zorg, kwaliteitsverbetering intramurale ouderenzorg, mantelzorg, geweld in huiselijke kringen en de
ratificatie van het VN-verdrag Handicap. Het «grotendeels» betreft vooral
de timing van de uitvoering. Voor de palliatieve zorg geldt dat alle
genoemde voornemens in 2016 zijn uitgevoerd en afgerond. De kwaliteitsverbetering in de intramurale ouderenzorg betreft een meerjarig
programma, waarover uw Kamer in voortgangsrapportages op de hoogte
wordt gesteld. Ook voor de informele zorg/mantelzorg zijn alle genoemde
voornemens uitgevoerd in 2016. Gemeenten zullen ook in 2017 integrale
ondersteuning blijven aanbieden aan mantelzorgers.
De beleidsvoornemens op het gebied geweld in van afhankelijkheidsrelaties zijn in 2016 in gang gezet en lopen door in 2017. Voor het
VN-verdrag geldt dat het besluit Toegankelijkheid binnenkort in werking
treedt en dat het implementatieplan in 2017 gereed is gekomen en nu in
uitvoering is.
Vraag 92
Van de subsidieregeling eerstelijns verblijf is meer gebruik gemaakt dan
voorzien. Wat zijn de redenen van dit extra gebruik?
Antwoord 92:
Eerstelijnsverblijf betreft medisch noodzakelijke kortdurende opnames.
Een goed functionerend eerstelijnsverblijf fungeert als smeerolie in het
systeem: dit voorkomt onnodige ziekenhuisopnames, bevordert een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

32

goede doorstroom uit het ziekenhuis, kan mensen in staat stellen langer
thuis te blijven wonen en zorgt voor een soepele overgang naar de
langdurige zorg. Bij de hervorming van de langdurige zorg in 2015 is met
een tijdelijke subsidieregeling voor het eerst een aparte financiering
geïntroduceerd voor het eerstelijns verblijf. Voor 2015 werden kortdurende opnames vanuit de AWBZ bekostigd onder de ZZP-systematiek. Er
bestaat derhalve nog geen aparte registratie voor eerstelijnsverblijf.
Vanwege de introductie van een aparte financiering en om te voorkomen
dat er wachtlijsten voor deze zorg zouden ontstaan is het gebruik van
eerstelijnsverblijf vanaf 2015 nauwgezet gevolgd. Dit heeft geleid tot
diverse ophogingen van het budget voor eerstelijnsverblijf in de periode
2015 en 2016 om continuïteit van het eerstelijnsverblijf te bieden. Op
2 november 20154, op 30 mei 20165 en op 13 juni 20166 zijn diverse
analyses en rapportages over het gebruik van eerstelijnsverblijf naar de
Tweede Kamer gezonden. Volledigheidshalve verwijs ik naar deze
Kamerstukken.
Vraag 93
Ervan uitgaande dat de lat voor alle instellingen is verhoogd door de
afronding van het kwaliteitskader, de personeelsnorm, hoeveel instellingen voldoen aan de personeelsnorm? Wanneer wordt deze personeelsnorm verplicht gesteld?
Antwoord 93:
In het nieuwe kwaliteitskader verpleeghuiszorg, dat is ontwikkeld door het
Zorginstituut, zijn in hoofdstuk 6 normen opgenomen voor een verantwoorde personeelssamenstelling. Dat betreft tijdelijke normen, omdat in
het kwaliteitskader opdracht is gegeven aan de sector om landelijke,
contextgebonden normen te ontwikkelen voor het einde van 2018. Het
kwaliteitskader, inclusief de (tijdelijke) normen voor een verantwoorde
personeelssamenstelling, is sinds 13 januari 2017 van kracht en is door de
Inspectie voor de Gezondheidszorg gebruikt in het nieuwe toezichtskader.
Er wordt (nog) niet geregistreerd hoeveel instellingen voldoen aan
hoofdstuk 6 van het kwaliteitskader, naar verwachting zullen veel
instellingen nog een stap moeten zetten om volledig te voldoen aan het
kwaliteitskader. Zoals ik ook in mijn brief van 31 mei 2017 (Kamerstuk
31 765, nr. 273) heb aangegeven, wordt uitgegaan van een ingroeipad om
het kwaliteitskader volledig te kunnen implementeren. Dit hangt onder
meer samen met de restricties op de arbeidsmarkt en de absorptiecapaciteit van de instellingen.
Vraag 94
Het afgelopen jaar is er een slag gemaakt in het terugdringen van de
administratieve lasten. Mede naar aanleiding van het experiment
regelarme instellingen zijn vereenvoudigingen in de regelgeving
doorgevoerd. Hoeveel heeft dit financieel opgeleverd?
Antwoord 94:
Over de uitkomsten van de eindevaluatie van het experiment regelarme
instellingen (ERAI) is de Tweede Kamer bij brief van 15 juni 2016
geïnformeerd (Kamerstuk 29 515, nr. 388). In het AO en VAO van respectievelijk d.d. 6 (Kamerstuk 29 515, nr. 396) en 7 juli 2016 (Handelingen II
2015/16, nr. 106, item 55) is aangegeven dat ERAI destijds betrekking had
op de AWBZ en de lessons learned zijn meegenomen in de hervorming
van de langdurige zorg en dat mede op basis van ERAI aanvullende
4

Derde voortgangsrapportage HLZ, Kamerstuk 34 104, nr. 83
Kamerbrief over positionering van ELV in de Zvw, Kamerstuk 34 104, nr. 125
6
Kaderbrief Wlz 2016 n.a.v. NZa-advies budgettair kader 2016, Kamerstuk 34 104, nr. 130
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

33

maatregelen zijn genomen. De opbrengsten van ERAI zijn bewust niet
budgettair gekwantificeerd en derhalve zijn daarover geen cijfers
beschikbaar.
Vraag 95
In 2016 is op lokaal niveau gestart met het maken van afspraken over het
aantal geschikte woningen en de te leveren zorg en ondersteuning om
mensen langer thuis te laten wonen, in hoeveel gemeenten zijn deze
afspraken nu gemaakt? En hoe staat het met de uitvoering van die
afspraken? Heeft u ook een beeld van de informatievoorziening naar
mensen hierover?
Antwoord 95:
In het kader van de herziene Woningwet worden prestatieafspraken
gemaakt over onder meer huisvesting van doelgroepen (zoals kwetsbare
ouderen). Er is daarnaast een ondersteuningsprogramma voor
gemeenten, gefinancierd door VWS en BZK, voor het maken van een
woon-zorg visie. Op dit moment is nog onbekend hoe vaak de verbinding
met wonen en zorg wordt gemaakt. Er loopt op dit moment een uitvraag
bij gemeenten die hier meer inzicht in moet geven. We zullen hierover
berichten in de volgende voortgangsrapportage Wmo.
Vraag 96
Kan u aangeven waar de extra middelen die voor de uitvoering van het
trekkingsrecht in 2016 nodig waren vandaan kwamen?
Antwoord 96:
De afwijking van ruim € 54 miljoen ten opzichte van de ontwerpbegroting
betreft grotendeels (€ 47,6 miljoen) de kosten van gemeenten voor de
uitvoering van trekkingsrechten voor de Wmo en Jeugdwet. Deze
middelen zijn bij de eerste suppletoire wet (Kamerstuk 34 485 XVI)
toegevoegd aan de VWS-begroting. Bij de tweede suppletoire wet
(Kamerstuk 34 620 XVI) zijn extra middelen beschikbaar gesteld waarvoor
dekking is gevonden binnen de totale budgettaire besluitvorming in het
kader van de najaarsnota.
Vraag 97
Wat is de oorzaak van het niet participeren van mensen met een lichte of
matige verstandelijke beperking in het verenigingsleven? In hoeverre zijn
initiatieven van bijvoorbeeld sportverenigingen voor de inzet van teams
voor mensen met een beperking hierin meegenomen?
Antwoord 97:
De in het jaarverslag genoemde cijfers zijn afkomstig uit de participatiemonitor 2015 van het NIVEL. Deze monitor baseert zich op vragenlijsten
die zijn afgenomen aan diverse panels van het NIVEL. De participatie van
mensen met een verstandelijke beperking is in het algeheel lager dan in
de rest van de bevolking, onder andere doordat mensen met een
verstandelijke beperking minder vaak werken. Het percentage mensen
met een verstandelijke beperking dat activiteiten onderneemt in de vrije
tijd is wel in alle onderzochte jaren hoog (99% ondernam wel eens
activiteiten in zijn vrije tijd in 2014). Er is bovendien een toename in het
percentage mensen met een verstandelijke beperking dat weleens
activiteiten in de vrije tijd doet waaraan ook mensen zonder een verstandelijke beperking deelnemen. Binnen de groep mensen met een verstandelijke beperking die lid zijn van een sportvereniging, is over de periode
2010–2014 een toename in het percentage mensen dat lid is van een
gewone sportvereniging in plaats van een sportvereniging specifiek voor
mensen met een verstandelijke beperking, zoals ook onderstaande figuur
uit de genoemde participatiemonitor laat zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

34

Vraag 98
Wanneer verschijnt het evaluatieonderzoek Wmo en van de Evaluatie
Hervorming Langdurige Zorg (HLZ) van het Sociaal en Cultureel
Planbureau (SCP)?
Antwoord 98:
Het eindrapport van de evaluatie van de hervorming van de langdurige
zorg, inclusief de evaluatie van Wmo 2015, zal voor 1 juli 2018 aan de
Tweede Kamer worden aangeboden.
Vraag 99
Waarom is besloten tot temporisering van de uitgaven transitie HLZ?
Antwoord 99:
Ten behoeve van de transitie en vervolgens transformatie is voor
verschillende organisaties budget gereserveerd. Deze middelen zijn voor
een gedeelte getemporiseerd om in de laatste fase van de transitie ook
voldoende middelen beschikbaar te hebben.
Vraag 100
Heeft het Ministerie van VWS na de verkoop van het aandeel Zonnehuizen
nog aandelen uitstaan? Zo ja, voor hoeveel?
Antwoord 100:
VWS heeft geen «aandelen» in zorginstellingen. Dat was ook niet het
geval bij stichting Zonnehuizen. Wel heeft de staat op basis van oude
(inmiddels opgeheven) staatsgarantieregelingen in het verleden garanties
afgegeven voor leningen van diverse zorginstellingen, zo ook ten behoeve
van stichting Zonnehuizen. Op grond van deze garanties heeft de staat
ook hypotheekrechten gevestigd waar na het faillissement van de
stichting een beroep op is gedaan. Hierdoor trad de staat op als preferente
schuldeiser bij de afwikkeling van het faillissement. Om het vastgoed van
stichting Zonnehuizen uiteindelijk een nieuwe bestemming te geven heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

35

de Staat dit hypotheekrecht voor een eenmalige afkoopsom van € 2,5
miljoen verkocht.
Vraag 101
Zijn alle zorgaanbieders aangesloten bij een erkende geschilleninstantie?
Antwoord 101:
Alle zorgaanbieders zijn verplicht om per 1 januari 2017 aangesloten te
zijn bij een erkende geschilleninstantie. Er zijn inmiddels 27 geschilleninstanties erkend (zie www.geschilleninstantieszorg.nl); iedere zorgaanbieder kon bij één of meerdere geschilleninstanties aansluiten. De IGZ
houdt hier toezicht op.
Ik ontvang signalen dat de groep ZZP-ers mogelijk nog niet allemaal aan
de Wkkgz-eisen voldoet. ZZP-ers worstelen met de vraag hoe ze handen
en voeten kunnen geven aan de Wkkgz, met beperkte administratieve
lasten. Om de ZZP-ers te faciliteren publiceer ik binnenkort een
handreiking Wkkgz voor ZZP-ers.
Inmiddels heb ik Nivel opdracht gegeven om de Wkkgz-monitor uit te
voeren. Deze monitor zal een beeld geven van de implementatie van de
Wkkgz door de zorgaanbieders. Ik verwacht uw Kamer begin 2018 over de
resultaten van de Wkkgz-monitor te kunnen informeren.
Vraag 102
Heeft de mogelijkheid om aangifte onder nummer te doen en het
stimuleren van werkgevers om aangifte te doen geleidt tot daadwerkelijk
meer aangiftes van agressie in de zorg? Zo ja, om hoeveel aangiften gaat
het?
Antwoord 102:
Het kabinet accepteert geen agressie en geweld tegen werknemers in de
zorg. Belangrijk is dat een dader een passende en duidelijke reactie krijgt
op zijn grensoverschrijdend gedrag. Eén van de mogelijke reacties op
agressie is een juridische aanpak: het doen van aangifte en het verhalen
van schade. In het actieplan Veilig Werken in de Zorg 2012–2016 (Vwiz)
(Kamerstuk 29 282, nr. 150) hebben werkgevers en werknemers in de zorg
zich onder andere tot doel gesteld om de aanpak van de veroorzaker van
agressie in de zorg te verbeteren. Het doen van aangifte na agressie en
geweld was voor veel zorginstellingen een relatief onbekend terrein. Om
die reden is een verkennend onderzoek naar dit thema onderdeel van het
actieplan Veilig Werken in de Zorg gestart. De rapportage over deze
verkenning (het Rapport Veilig werken in de zorg, verslag van een
Avontuur) heb ik 29 oktober 2015 aan de Tweede Kamer aangeboden
(Kamerstuk 28 684, nr. 454). Omdat de deelnemers aan de verkenning zich
vrijwillig gemeld hebben en zij naar eigen inzicht een selectie van de
incidenten hebben gemaakt, zijn de bevindingen niet representatief voor
de hele zorgsector. In 2016 stelde ik (mede naar aanleiding van de
uitkomsten van dat onderzoek) € 3 miljoen extra beschikbaar voor het
actieplan Veilig werken in de zorg.
De extra middelen zijn vooral ingezet voor de ondersteuningsregeling,
waardoor ruim zeventig extra instellingen een verbeterslag konden maken
in hun anti-agressiebeleid. Verder zijn regionale bijeenkomsten en een
groot landelijk symposium georganiseerd. Inmiddels is het actieplan
afgelopen. Het heeft meegelopen in de Beleidsdoorlichting van Artikel 4.2
van de Begroting. Deze heeft u op 24 mei ontvangen.
Uit het onderzoek «Aangifte onder nummer» uit 2015 blijkt dat van het
totaal aantal door de politie geregistreerde Veilige Publieke
Taak-incidenten (over 2012 en 2013 in totaal 2.770) bijna 5% (131
incidenten) onder nummer is verklaard. Hierbij is geen onderscheid te
maken naar de zorgsector. Uit de Werknemersenquête van het onder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

36

zoeksprogramma Arbeidsmarkt Zorg en Welzijn blijkt dat in 2015 15,7%
van de werknemers in de zorg te maken heeft gehad met verbaal geweld
en 6,7% met fysiek geweld. In 2013 was dit nog respectievelijk 18% en
11%.
Vraag 103
Hoeveel procent van de aangiftes van agressie in de zorg is daadwerkelijk
behandeld door de politie?
Antwoord 103:
Bij aangiftes wordt conform de Eenduidige Landelijke Afspraken aan een
aangifte de Veilige Publieke Taakcode toegekend bij geweld tegen
functionarissen met een publieke taak, bijvoorbeeld bij medewerkers van
politie, brandweer en ook in de zorg. In de codering wordt echter geen
onderscheid gemaakt naar het soort publieke sector, zoals de zorg. Op
basis van de huidige beschikbare informatie is daarom niet aan te geven
hoeveel aangiftes van agressie in de zorg zijn behandeld door de politie
en hoeveel hebben geleid tot een strafzaak dan wel een veroordeling.
Vraag 104
Hoeveel procent van de aangiftes van agressie in de zorg heeft geleidt tot
een strafzaak?
Antwoord 104:
Zie het antwoord op vraag 103.
Vraag 105
Hoeveel procent van de aangiftes van agressie in de zorg heeft geleidt tot
veroordelingen?
Antwoord 105:
Zie het antwoord op vraag 103.
Vraag 106
Hoeveel startups zijn gestimuleerd om innovatie in de zorg te verder te
brengen?
Antwoord 106:
Het is niet mogelijk aantallen startups aan te geven, omdat veel van de
initiatieven en instrumenten verlopen via indirecte stimulering. Deze
initiatieven en instrumenten dragen bij aan de versnelde opschaling van
e-health. Ondersteuning vindt plaats vanuit verschillende organisaties,
zowel landelijk (bv. door StartupDelta, de Rijksdienst voor ondernemend
Nederland, zorgverzekeraars en anderen) als regionaal (via de regionale
zorginnovatie organisaties) als lokaal (bijvoorbeeld door gemeenten). Ook
private organisaties bieden hulp bij het opschalen.
In 2016 is een start gemaakt met het Fast Track initiatief. Het Fast Track
programma is bedoeld om MKB-ondernemers in de zorgsector met al
werkende e-health producten (scale-ups) te ondersteunen bij de bredere
opschaling hiervan. Zo kunnen meer patiënten en professionals sneller
gebruik maken van relatief simpele technologie («low tech» toepassingen)
die «high impact» hebben voor de patiënt, in termen van zelfregie,
zelfzorg en/of zelfredzaamheid.
Eind 2016 is, als onderdeel van FastTrack, de SEED Capital e-health
regeling in de Staatcourant gepubliceerd. Hiermee wordt tijdelijk extra
geïnvesteerd in e-health initiatieven. Daadwerkelijke besteding van
middelen zal plaatsvinden in 2017 en in latere jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

37

Daarnaast organiseert VWS tweemaandelijks MKB openbare opschalingpanels. Tijdens de bijeenkomsten vindt een open en directe dialoog plaats
tussen MKB en beleidsmakers van VWS. Hier en bij andere overleggen
leren we met en van de praktijk. Ervaring die we hiermee opdoen, wordt
via zorgvoorinnoveren.nl, een gezamenlijke website van ZonMw,
Nederlandse Zorgautoriteit (NZA), het Zorginstituut Nederland (ZiN) en
het Ministerie van VWS, verder gedeeld.
Vraag 107
Wat is de faalpercentage/slagingspercentage van startups die vanuit
verschillende instrumenten zijn gestimuleerd?
Antwoord 107:
VWS financiert niet direct start-ups. Het is daarom niet mogelijk aan te
geven wat het faalpercentage/slagingspercentage is. De investeringsfondsen die extra investeringskapitaal ontvangen uit de SEED Capital
regeling, zullen de start-ups waarin zij investeren en die zij begeleiden met
de opschaling volgen. De informatie daarover komt ook voor VWS
beschikbaar.
Voor nadere toelichting bij de aanpak en activiteiten zij verwezen naar het
antwoord op vraag 106.
Vraag 108
Welke aansluitingen zijn bij de stimulering van startups gezocht met
bestaande startupnetwerken (bv StartupDelta) in en buiten Nederland?
Antwoord 108:
In de zomer van 2016 is een landelijk netwerk zorginnovatie tot stand
gekomen. Dit netwerk beoogt de samenwerking tussen zorginnovatieregio’s onderling en de overheid te versterken. De zorginnovatieregio’s
helpen start-ups en scale ups met het versneld opschalen van hun
e-health innovaties. In het landelijke netwerk wordt kennis over onderwerpen als opschalen, businessmodellen, financiering, privacy, security
en internationale kansen gedeeld en beschikbaar gesteld aan MKB’ers en
andere innovatoren in de regio’s. VWS ondersteunt dit netwerk om de
opschaling van goede e-health producten te kunnen realiseren.
StartupDelta ondersteunt de start-ups in Nederland. De kennis en ervaring
van StartupDelta wordt met VWS gedeeld. Waar mogelijk versterken we
elkaar en trekken we samen op om het start-up klimaat te verbeteren.
Voorbeelden hiervan zijn de samenwerking op de e-health week in 2016
en het Startup Fest Europe dat in september 2017 zal plaatsvinden.
Daarnaast wordt met de startup-organisatie Rockstart bij verschillende
gelegenheden samengewerkt met het oogmerk om start-ups wegwijs te
maken in het Nederlandse zorgsysteem en kennis te nemen van belemmeringen die zij tegenkomen.
Voor het versnellen van opschaling is brede samenwerking nodig, zowel
voor de MKB bedrijven zelf, als ook voor de partijen die de opschaling
ondersteunen. Kennis en ervaring wordt gedeeld en waar mogelijk wordt
samen opgetrokken met onder andere Health Holland (topsector LSH),
RVO (Rijksdienst voor Ondernemend Nederland), VNO NCW en Europese
initiatieven zoals het Active & Assisted Living Programma en ECH Alliance
en instrumenten en initiatieven van de Europese Commissie gericht op
MKB ondernemers.
Vraag 109
Welke aansluitingen zijn bij de stimulering van startups gezocht met
kennis- en onderwijsinstellingen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

38

Antwoord 109:
Zorginnovaties kunnen alleen succesvol zijn wanneer professionals er
mee kunnen en willen werken. De veranderende zorgvraag vergt nieuwe
vaardigheden van zorgprofessionals en het is dan ook van belang dat er in
de opleidingen en in bij- en nascholing gerichte aandacht is voor
innovaties en nieuwe technologie, waaronder de rol die startups kunnen
spelen.
Op verschillende manieren wordt daarom aansluiting gezocht met kennisen onderwijsinstellingen.
• In de gesprekken die wij voeren over het bevorderen van de integratie
van e-health en technologie in basisopleidingen en bij- en nascholing
wordt mede aandacht besteed aan de rol die startups kunnen vervullen
bij vernieuwingsprocessen in de zorg.
• In alle regionale initiatieven en netwerken die wij ondersteunen spelen
kennis- en onderwijsinstellingen een vitale rol. Deze netwerken
functioneren als broedkamers voor nieuwe en veelbelovende
initiatieven, en beogen beginnende bedrijven zo goed mogelijk op weg
te helpen in het zorgsysteem.
• Voor de deelnemende partijen in het Zorgpact is introductie van
nieuwe technologie een van de leidende thema’s is in de regionale
samenwerking tussen zorgaanbieders, onderwijs en lokale overheden.
Het Zorgpact fungeert hierbij als de aanjager van samenwerking
tussen deze partijen.
• Daarnaast neemt VWS actief deel in tal van evenementen die door
onderwijsinstellingen worden georganiseerd om startups te stimuleren, zoals bijvoorbeeld Dutch Hacking Health, een jaarlijkse driedaagse
in vijf UMC’s, waar praktische ideeën worden omgezet in prototypes
van innovatieve oplossingen.
Tot slot is in samenwerking met het REshape Center van Radboudumc een
Innovatiecurriculum ontwikkeld dat in 2017 van start gaat. In dit curriculum wordt ook aandacht besteed aan de rol van startups bij innovatie in
de zorg.
Vraag 110
Welke cijfermatige resultaten zijn gehaald naar aanleiding van de extra
stappen om fraude in de zorg aan te pakken?
Antwoord 110:
Via de vijfde voortgangsrapportage Rechtmatige Zorg (Kamerstuk 28 828,
nr. 98) hebben we uw Kamer geïnformeerd over de resultaten van de
aanpak van fouten en fraude in de zorg, waaronder de meest recente
cijfers over onderzoeken die zorgverzekeraars en de Inspectie SZW in 2015
hebben uitgevoerd. Actuelere cijfers zijn vooralsnog niet beschikbaar. In
de volgende voortgangsrapportage Rechtmatige Zorg (gepland voor
najaar 2017) zal ik uw Kamer informeren over de resultaten over het jaar
2016.
Vraag 111
Is een stijgende lijn waar te nemen in het aantal meldingen dat wordt
gedaan in het kader van fouten en fraude in de zorg?
Antwoord 111:
Het aantal signalen zoals deze in het Verzamelpunt Zorgfraude van de NZa
is vastgelegd zijn:
2015: 428 (Zie rapportage Verzamelpunt Zorgfraude 2015)
2016: 447 (Rapportage binnenkort openbaar)
Er is inderdaad sprake van een stijgende lijn in het aantal meldingen. De
eerste cijfers over het 1e kwartaal van 2017 laten zien dat deze stijging

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

39

verder doorzet. Definitieve cijfers over 2017 komen beschikbaar in de
Rapportage Verzamelpunt Zorgfraude in het voorjaar van 2018.
Vraag 112
De subsidies aan patiënten en gehandicaptenorganisatie s zijn meer
begroot dan gerealiseerd. Hoe komt dat?
Antwoord 112:
In de oorspronkelijke begrotingsraming is rekening gehouden met circa
240 patiënten- en gehandicaptenorganisaties. Het zijn er inmiddels ruim
40 minder.
Vraag 113
Bij hoeveel ziekenhuizen is er op dit moment een tekort aan ziekenhuisverpleegkundigen?
Antwoord 113:
Het Capaciteitplan 2016 van het Capaciteitsorgaan (Kamerstuk 29 282, nr.
262) bevat geen informatie over de tekorten aan gespecialiseerd verpleegkundigen per ziekenhuis. Het rapport biedt wel inzicht in de gemiddelde
vacaturegraad in Nederland van verschillende verpleegkundige specialisaties (de vacaturegraad is het percentage vacatures ten opzichte van het
totaal fte werkzamen). In het Capaciteitplan loopt dit uiteen van 2,6% voor
dialyseverpleegkundigen tot 4,3% voor spoedeisende
hulp-verpleegkundigen.
Vraag 114
Welke extra uitgaven zijn specifiek naar het BIG-register gegaan en welke
werkzaamheden zijn hiervoor uitgevoerd?
Antwoord 114:
Het CIBG heeft in 2016 circa € 4,5 miljoen ontvangen voor haar werkzaamheden voor het BIG-register. De werkzaamheden bestaan onder andere uit
het optimaliseren en actualiseren van het automatiseringssysteem, het
uitvoeren van het proces van periodieke registratie, implementatie van
nieuwe beroepen in het BIG-register, implementatie van experimenteerberoepen in de Wet BIG en het digitaliseren van het BIG-archief.
Vraag 115
Waarom is het Centraal Meldpunt Zorgfraude (CMZF) niet volledig tot
stand gekomen in 2016? Is dit niet in strijd met uw doelstelling om fraude
intensiever aan te pakken?
Antwoord 115:
In de vierde (Kamerstuk 28 828, nr. 93) en vijfde (Kamerstuk 28 828, nr. 98)
voortgangsrapportage aanpak fouten en fraude hebben we u geïnformeerd over het centrale meldpunt voor alle signalen over zorgfraude die
begin 2016 ondergebracht zou worden bij het bestaande meldpunt van de
NZa. Hier kunnen burgers en professionals terecht met hun signalen over
fraude. Dit meldpunt is
een nieuw multidisciplinair samenwerkingsverband om zorgfraude
effectiever aan te pakken. Dit samenwerkingsverband is op 1 november
2016 gestart met zijn werkzaamheden.
In verband met praktische uitvoering en juridische zorgvuldige voorbereiding is het samenwerkingsverband later van start gegaan dan vooraf
gepland.
Fraudesignalen die bij het meldpunt van de NZa binnenkomen gaan voor
verdere afhandeling naar een apart team, het Informatie Knooppunt
Zorgfraude (IKZ). In dit team werken toezichthouders en opsporings-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

40

diensten samen om signalen over fraude in de zorg effectiever af te
handelen.
Vraag 116
Gegeven het feit dat kinderen die in hun ontwikkeling worden bedreigd,
passende hulp moeten krijgen en indien nodig in bescherming worden
genomen, hoeveel kinderen staan er op een wachtlijst voor gespecialiseerde jeugdhulp? Hoeveel kinderen met een verstandelijke handicap en
gedragstoornis staan er op een wachtlijst voor plek in een instelling?
Antwoord 116:
Zie het antwoord op vraag 117.
Vraag 117
In hoeveel gemeenten was in 2016 sprake van zorgstops of wachtlijsten
voor jeugdhulp?
Antwoord 117:
Omdat de aard en ernst van de problematiek bij jeugdigen (of hun ouders)
veelal tijdens de (ambulante) behandeling zichtbaar wordt en per
individueel geval verschilt, gemeenten hulp verschillend inkopen en de
toegang anders hebben georganiseerd, is het niet mogelijk om op
landelijk niveau op zinvolle wijze wachttijden of wachtlijsten bij te houden
en zijn hierover geen cijfers beschikbaar. Ik heb met de gemeenten en
aanbieders afgesproken dat zij op regionaal niveau afspraken maken over
het meten en aanpakken van wachttijden en dat zij dit naar burgers toe te
communiceren. Op 2 juni jl. is het rapport over wachttijden van het
Nederlands Jeugdinstituut (NJi) gepubliceerd (www.nji.nl/nl/Publicaties/
NJi-Publicaties/Wacht-maar), waarin nader wordt ingegaan op bovenstaande thema’s.
Er komen zorgstops bij jeugdhulpaanbieders voor. Wanneer ik hierover
signalen krijg en navraag doe, dan blijkt de gemeente ook andere
aanbieders te hebben gecontracteerd waar jeugdigen wel terecht kunnen.
De afspraken tussen gemeenten en aanbieders moeten dus ook gericht
zijn op het zorgdragen dat jeugdigen van aanbieders met een zorgstop
naar door de gemeente gecontracteerde jeugdhulpaanbieders die wel plek
hebben worden doorgeleid.
Vraag 118
Zijn er wachtlijsten bij jeugdinstellingen? En zo ja, wat is de omvang van
deze wachtlijsten?
Antwoord 118:
Het is zeer waarschijnlijk dat er jeugdhulpinstellingen zijn waar sprake is
van wachttijden of zelfs wachtlijsten. De aard en ernst van cliënten die
worden geconfronteerd met een wachttijd of een wachtlijst zal verschillen.
Dit maakt dat wachttijden van individuele gevallen niet optelbaar zijn en
dat gemeenten en aanbieders afspraken moeten maken over wat te doen
bij jeugdigen, die snel moeten worden geholpen. De afspraken dienen ook
transparant naar de burgers toe te worden gecommuniceerd. Gemeenten
en aanbieders maken hierover afspraken voor de inkoop 2018. Het
gekozen inkoopmodel en de verschillende organisatie van de toegang
hebben namelijk een grote invloed op welke afspraken gemeenten met
aanbieders over wachttijden kunnen maken, zoals het doorgeleiden van
cliënten van een aanbieder met een zorgstop naar een door de gemeente
gecontracteerde aanbieder die wel plaats heeft. De landelijke omvang van
wachttijden en wachtlijsten zijn vanwege de onvergelijkbaarheid van
individuele gevallen niet bekend. Voor het Algemeen Overleg Jeugdwet
van 8 juni zal een rapport van het Nederlands Jeugdinstituut (Nji) worden
gepubliceerd dat op al deze thema’s nader ingaat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

41

Vraag 119
Veilig Thuis organisaties zijn nog in ontwikkeling en kampen met
wachtlijsten? Hoe groot zijn de wachtlijsten?
Antwoord 119:
Op 21 april 2017 heb ik u het rapport «De kwaliteit van Veilig Thuis. Stap 2,
landelijk beeld» van de Inspectie jeugdzorg en de Inspectie voor de
Gezondheidszorg doen toekomen (Kamerstukken 34 477 en 31 839, nr. 19).
In het rapport wordt ook ingegaan op de wachtlijsten bij Veilig Thuis.
Daaruit komt naar voren dat ten tijde van het toezicht driekwart van de
Veilig Thuis-organisaties geen wachtlijst had. Zes organisaties hadden een
wachtlijst voor triage of onderzoek, waarbij Veilig Thuis overigens altijd
onmiddellijk handelt bij acuut onveilige situaties. Vrijwel alle Veilig
Thuis-organisaties overschreden echter de doorlooptijd van tien weken
voor onderzoeken, aldus het rapport.
Vraag 120
Veilig Thuis gaat een meer coördinerende rol vervullen om meer
mishandelde kinderen op de radar te krijgen. Hoeveel extra medewerkers
zijn hiervoor nodig? Wat zijn de (extra) kosten van deze coördinerende
rol?
Antwoord 120:
De zogenaamde radarfunctie bij Veilig Thuis vloeit voort uit het advies
«Aanscherping en verbetering meldcode en werkwijze Veilig Thuis» van
de heer Sprokkereef (3 oktober 2016). Daarbij gaat het om betere
regievoering en monitoring om voor een langere tijd veiligheid te borgen.
Voor de gevolgen van deze radarfunctie op het primaire proces van Veilig
Thuis heb ik samen met VenJ en de VNG een impactanalyse laten
uitvoeren. In de voortgangsrapportage geweld in afhankelijkheidsrelaties
van 12 februari 2017 heeft uw Kamer de tussenrapportage daarvan
ontvangen (Kamerstuk 28 345, nr. 174). Ik ben nu in overleg met de VNG
over de doorrekening van de financiële gevolgen. Uiteraard zal ik u over
de uitkomsten van de impactanalyse en de financiële gevolgen
informeren.
Vraag 121
Hoeveel cases heeft het interventieteam zorg en onderwijs in 2016
behandeld?
Antwoord 121:
In de tiende voortgangsrapportage passend onderwijs van 6 december
2016 is opgenomen dat het interventieteam onderwijs-zorg tot dat
moment bij 33 casussen betrokken is geweest. In de maand december is
hier nog een enkele casus bijgekomen.
Vraag 122
Hoeveel cases (percentage en absoluut) zijn opgelost na inzet van het
interventieteam?
Antwoord 122:
Tot en met april 2017 is het interventieteam onderwijs-zorg betrokken
(geweest) bij 61 casussen. Hiervan zijn er 26 opgelost door een interventie
vanuit het team waaronder de inzet van onderwijszorgconsulenten en
Gedragswerk. In 14 casussen loopt nog een interventie. De overige 21
casussen zijn vooral benut als leercasussen. Een aantal hiervan is op
andere manier opgelost of stopgezet om andere redenen. Met leercasus
wordt bedoeld een casus waarvan het interventieteam kennis heeft
genomen om hieruit lessen te trekken voor de aanpak van thuiszitters.
Ook is in een aantal van deze casussen een zgn. leertafel georganiseerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

42

met de bij de casus betrokken organisaties zodat zij lessen konden trekken
voor toekomstige casuïstiek
Vraag 123
Op basis van welke bevindingen vindt u dat de transitie van de jeugdzorg
geslaagd is verlopen?
Antwoord 123:
Op basis van ondermeer de eerste jaarrapportage van Transitie Autoriteit
Jeugd (TAJ) (bijlage bij Kamerstuk 31 839, nr. 465), de Monitor Transitie
Jeugd en ook het rapport van de Kinderombudsman «De zorg waar ze
recht op hebben» (bijlage bij Kamerstuk 31 839, nr. 497) is vastgesteld dat
dankzij een grote inzet van alle betrokkenen in het overgangsjaar 2015
zorgcontinuïteit is gerealiseerd voor kinderen die al jeugdzorg ontvingen.
De Kamer wordt twee maal per jaar over de voortgang van de decentralisatie van de jeugdhulp geïnformeerd (zie laatstelijk Kamerstuk 31 839, nr.
554.) Twee en een half jaar na invoering van de Jeugdwet wordt ook de
beoogde inhoudelijke zorgvernieuwing (de transformatie) goed zichtbaar
zo blijkt uit de vele mooie voorbeelden van zorgvernieuwing. De TAJ
constateert in haar derde jaarrapportage van april 2016 dat er lokaal en
regionaal nog wel grote verschillen zijn in de voortgang van de transformatie. Op verzoek van de Kamer vindt dit jaar een tussenevaluatie van de
Jeugdwet plaats. Volgens planning ontvangt de Kamer deze tussenevaluatie volgend voorjaar.
Vraag 124
Hoeveel loverboys zijn er in 2016 veroordeeld? Wat voor straf hebben zij
gekregen?
Antwoord 124:
In 2015 zijn 184 mensenhandelzaken door de rechter afgedaan. De
gemiddelde duur van de in deze zaken opgelegde onvoorwaardelijke
vrijheidsstraffen was in 2015 558 dagen. De cijfers over 2016 komen in het
najaar van 2017 beschikbaar, wanneer de Nationaal Rapporteur Mensenhandel en Seksueel geweld tegen Kinderen haar jaarlijkse monitor
publiceert. In de registratie van (vervolgings)resultaten van mensenhandel
wordt geen onderscheid gemaakt naar de modus operandi van de
verdachten. Het kan ook gaan om andere vormen van dwang van het
slachtoffer, zonder dat sprake is van een (geveinsde) liefdesrelatie tussen
slachtoffer en dader. Het is dus niet mogelijk om aan te geven in hoeveel
van deze 184 zaken het ging om een zogenaamde loverboy. Bij de
registratie van mogelijke slachtoffers mensenhandel registreert
CoMensha wel het aantal slachtoffers waarbij sprake zou zijn van het
gebruik van loverboytechnieken. In 2015 waren dat er 119.
Vraag 125
Hoeveel sportverenigingen hebben gebruik gemaakt van de mogelijkheid
geld te lenen voor investeringen in energiebesparende maatregelen en/ of
duurzame energie?
Antwoord 125:
In 2016 hebben 49 sportverenigingen leningen afgesloten en daarvoor een
borgstelling gekregen van de Stichting Waarborgfonds Sport (SWS). In
totaal hebben deze verenigingen € 2,436 miljoen geleend en heeft SWS
hiervoor € 812.000 borgstellingkapitaal ingezet.
In 2017 hebben tot nu toe 32 verenigingen leningen afgesloten met een
totale omvang van € 1,932 miljoen waarvoor door SWS € 643.000
borgstellingkapitaal is ingezet.
Vraag 126

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

43

Wat is hier de definitie van externe inhuur?
Antwoord 126:
Bij het opstellen van de budgettaire tabellen voor het apparaatsartikel van
het Ministerie van VWS worden in de gepresenteerde cijfers over externe
inhuur ook de uitgaven voor de Landsadvocaat meegenomen. Deze
worden niet meegenomen in de cijfers voor de berekening van de
procentuele norm «maximaal toegestane externe inhuur». De definitie van
externe inhuur conform de rijksbegrotingsvoorschriften is als volgt: «het
uitvoeren van werkzaamheden in opdracht van een bij de rijksoverheid in
dienst zijnde opdrachtgever, door een private organisatie met winstoogmerk, middels het tegen betaling inzetten van personele capaciteit en
deskundigheid, waarop door de opdrachtgever mede gestuurd wordt.»
Vraag 127
Wat voor ICT intensiveringen hebben er plaatsgevonden in 2016?
Antwoord 127:
In het voorjaar 2016 zijn aan het apparaatsartikel van VWS middelen
toegevoegd voor een gerichte intensivering op ICT-uitgaven (€ 6,8
miljoen). De extra beschikbaar gestelde middelen waren met name nodig
voor de uitvoeringskosten van de migratie van het FileNet Platfom. Dit
platform is het platform waarop bedrijfsvoeringsapplicaties en documentmanagement systemen op draaien. Daarnaast zijn er extra investeringen
geweest op projecten tot verbetering van het documentmanagement
systeem.
Naast deze genoemde ICT-investeringen hebben er tevens personele
intensiveringen plaatsgevonden op het gebied van ICT en informatiebeleid. In het voorjaar 2016 zijn aan de begroting middelen toegevoegd
voor een gerichte intensivering op de CIO-office en I-functie binnen VWS.
Hierdoor kan er op het gebied van de I-functie beter invulling gegeven
worden aan de ondersteuning van beleidsontwikkeling.
Vraag 128
Waardoor is de onzekerheid over de in 2016 vastgestelde uitgaven 2015
van Caribisch Nederland ter waarde van 103,3 miljoen euro veroorzaakt?
Antwoord 128:
Deze onzekerheid over de uitgaven voor de zorg in Caribisch Nederland
(CN) is veroorzaakt door het in 2015 ontbreken van een zorgcontract
tussen het Zorgverzekeringskantoor (ZVK CN) en het ziekenhuis op
Bonaire. Hierdoor ontbreekt een correcte verantwoording van het
ziekenhuis over de uitgaven 2015, waardoor het ZVK CN in 2015 voor het
ziekenhuis op Bonaire de rechtmatigheid van de uitgaven niet kan
controleren. De totale uitgaven van het ZVK worden als onzeker aangemerkt omdat het ziekenhuis een groot deel van het totale budget
ontvangt. Deze constatering vindt plaats na het jaar dat de uitgaven zijn
gedaan, in dit geval op basis van het jaarverslag 2015 van het ZVK dat in
2016 beschikbaar is gekomen. Vandaar dat deze onzekerheid niet ten laste
komt van 2015 maar van 2016.
Vraag 129
Hoeveel van de voorraden medicinale cannabis gaat via verkoop naar
buitenlandse afnemers en wat is de opbrengst daarvan? Kunt u hiervan
een overzicht geven van de afgelopen 10 jaar?
Antwoord 129:
Het overzicht van de verkoop en opbrengst van medicinale cannabis naar
de buitenlandse afnemers van de afgelopen 10 jaar is als volgt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

44

2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014
2015
2016

hoeveelheid (kg)

opbrengst x € 1.000

4,7
7,1
14,7
18,5
40
48,1
74,8
280,8
370,1
480,9

54
90
129
185
354
472
593
1.927
2.509
3.138

In de brief van 2 december 2016 (Kamerstuk 29 477, nr. 400) is aan uw
Kamer uitgelegd dat de vraag naar medicinale cannabis vanaf 2006
geleidelijk toeneemt. In deze brief is ook aangegeven dat geleverd werd
aan Finland, Italië en Duitsland en onder welke condities.
Vraag 130
Welk deel van de uitgaven aan zorgopleidingen (meer specifiek welke
zorgopleidingen worden) wordt toegerekend aan het Budgettair Kader
Zorg (BKZ)?
Antwoord 130:
De vervolgopleidingen tot medisch specialist (27 specialisaties), tandheelkundig specialist, technische zorgspecialisten, spoedeisendehulparts,
huisarts, arts verstandelijk gehandicapten, specialist ouderengeneeskunde, de opleidingen voor ggz-specialisaties (gz-psycholoog, psychotherapeut, klinisch psycholoog, klinisch neuropsycholoog en de verpleegkundig specialist ggz) en alle ziekenhuisopleidingen tot medisch
ondersteuner of gespecialiseerde verpleegkundige worden gefinancierd
vanuit een premiegefinancierde beschikbaarheidbijdrage (in totaal
ongeveer € 1,37 miljard in 2016). Deze premiegefinancierde uitgaven
vallen onder het Budgettair Kader Zorg (BKZ).
Daarnaast worden de opleidingen in de publieke gezondheidszorg, te
weten de opleidingen tot jeugdarts, arts infectieziektenbestrijding, arts
tbc-bestrijding en medisch milieukundige gefinancierd vanuit de
begrotingsgefinancierde Subsidieregeling opleidingen publieke gezondheidszorg 2013–2017 (€ 16 miljoen in 2016). De ggz-specialisaties in de
jeugdzorg worden gefinancierd vanuit de begrotingsgefinancierde
Subsidieregeling Opleidingen in een Jeugd ggz-instelling (€ 0,8 miljoen in
2016). Ook deze subsidieregelingen vallen onder het BKZ.
Vraag 131
Hoezeer acht u de begrote bedragen binnen de Zvw realistisch begroot als
nu geconcludeerd moet worden dat er 1,8 miljard onderschrijding is? Op
welke wijze heeft deze onderschrijding gevolgen voor de komende
begrotingen?
Antwoord 131:
Sinds de stand ontwerpbegroting 2016 is het kader inderdaad onderschreden met € 1,8 miljard. Van dit bedrag is een deel (€ 0,7 miljard)
reeds in de begroting 2016 gemeld. Ten opzichte van de begroting 2016 is
er sprake van een toename van de onderschrijding met € 1,1 miljard
(pagina 173 van het VWS-jaarverslag 2016). Dit bedrag bestaat uit een
neerwaartse bijstelling van het kader met € 0,6 miljard en een
neerwaartse bijstelling van de netto-uitgaven met € 1,7 miljard.
In de begroting worden onderschrijdingen structureel verondersteld,
tenzij er een incidentele oorzaak aan ten grondslag ligt. De zorguitgaven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

45

zijn tussen de begroting 2016 en het jaarverslag 2016 verschillende malen
geactualiseerd, onder andere op basis van de realisatiegegevens van het
Zorginstituut en de NZa. Voor zover onderschrijdingen op basis van de
realisaties 2015 structureel van karakter waren, zijn deze betrokken bij de
besluitvorming over en verwerkt in de begroting 2017. Voor zover
onderschrijdingen op basis van de realisaties 2016 structureel van
karakter waren, zijn deze betrokken bij de besluitvorming over de
begroting 2018. U kunt dit terugvinden in de eerste suppletoire begroting
2017 onder het kopje «actualisering».
Vraag 132
De onderschrijding van het budget in de ggz is 0,3 miljard, die hangt
onder andere samen met de substitutie naar de POH-ggz (onder het
huisartsenkader), een verschuiving naar de goedkopere basis ggz en de
scherpere inkoop van zorgverzekeraars, maar hoe verhoudt dit bedrag
zich tot de bestaande wachtlijsten voor de medisch specialistische ggz?
Antwoord 132:
Het is onbekend hoe dit bedrag zich verhoudt tot de wachttijden. De
wachttijden in de curatieve ggz kunnen een indicatie zijn dat er onvoldoende zorg is ingekocht, maar dat hoeft niet. Zo concludeerde de NZa in
haar rapport (Rapport Onderzoek Zorgplicht) van november 2015 dat de
wachttijden niet zo zeer te maken lijken te hebben met dat er landelijk te
weinig is ingekocht, maar dat de budgetten niet goed verdeeld zijn tussen
de verschillende aanbieders. De NZa noemt in de marktscan 2016
verschillende oorzaken voor de wachtlijsten in de ggz zoals onvoldoende
behandelcapaciteit en dat het aanbod in de regio onvoldoende inzichtelijk
is. Ook uit de regionale bijeenkomsten blijkt dat de wachttijden meestal
niet worden veroorzaakt door een gebrek aan geld. De afgelopen periode
zijn er diverse maatregelen genomen om meer inzicht en grip te krijgen
op de wachttijden. Zo zijn instellingen verplicht om wachttijden te
publiceren, opdat verzekeraars maatregelen kunnen nemen voor hun
verzekerden. Ook heeft de NZa aangekondigd om specifiek op de ggz ten
aan zien van wachttijden en zorgplicht toezicht te houden en proactief te
handelen (Kamerstukken 25 424 en 29 248, nr. 353). Ik zal daar waarnodig
aanvullende actie ondernemen.
Vraag 133
Wanneer (welk kwartaal/jaar) verwacht u de definitieve cijfers voor de
Medisch Specialistische Zorg (MSZ) en de geestelijke gezondheidszorg
(ggz)?
Antwoord 133:
De cijfers voor de medisch-specialistische zorg en de geestelijke gezondheidszorg worden definitief als we daarover in mei/juni t+3 de laatste
update van het Zorginstituut ontvangen. Dat is voor beide sectoren niet
anders dan voor de overige sectoren. Door het langere declaratieproces in
de medisch-specialistische zorg en de geestelijke gezondheidszorg zijn de
eerdere cijfers die we over deze sectoren ontvangen wel met meer
onzekerheid omgeven, aangezien er langer dan bij andere sectoren sprake
is van een bijschatting door verzekeraars van de feitelijk door hen
ontvangen en geaccepteerde declaraties. Als gevolg van de versnelling
van de dbc-doorlooptijd is deze bijschatting voor de medischspecialistische zorg v.w.b. 2016 met 34% aanmerkelijk kleiner dan bij
jaarverslag 2015 (50%). De bijschatting voor de geestelijke gezondheidszorg bedraagt 84% van de voor deze sector geraamde uitgaven in
2016.
De doorlooptijdverkorting ggz loopt mee met de ontwikkeling van de
nieuwe ggz-bekostiging (met beoogd implementatiejaar 2020).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

46

Vraag 134
Hoe is de ontwikkeling van de zorguitgaven in Nederland in vergelijking
tot andere Europese landen? Graag een overzicht van de afgelopen 10
jaar.
Antwoord 134:
In onderstaande tabel vindt u de totale zorguitgaven (care en cure) in
percentage van het bruto binnenlands product (bbp) voor Nederland en
enkele Europese landen.

Nederland
België
Duitsland
Ver. Koninkrijk
Frankrijk
Spanje
Italië
Noorwegen
Zwitserland
Denemarken
Oostenrijk
Finland
Zweden

2006

2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

2015

9,3
8,9
10,1
7,5
10,1
7,8
8,5
7,9
9,8
9,2
9,5
8,0
8,2

9,3
9,0
10,0
7,6
10,0
7,8
8,2
8,1
9,6
9,3
9,5
7,8
8,1

9,5
9,4
10,1
7,9
10,1
8,3
8,6
8,0
9,8
9,5
9,6
8,1
8,3

10,3
10,1
11,1
8,7
10,8
9,0
9,0
9,1
10,4
10,7
10,1
8,9
8,9

10,4
9,9
11,0
8,5
10,7
9,0
9,0
8,9
10,5
10,4
10,1
8,9
8,5

10,5
10,1
10,7
8,4
10,7
9,1
8,8
8,8
10,6
10,2
9,9
9,0
10,7

10,9
10,2
10,8
8,5
10,8
9,1
8,8
8,8
11,0
10,3
10,1
9,3
10,9

10,9
10,4
10,9
9,9
10,9
9,0
8,8
8,9
11,2
10,3
10,1
9,5
11,1

10,9
10,4
11,0
9,9
11,1
9,1
9,1
9,3
11,4
10,6
10,3
9,5
11,2

10,8
10,4
11,1
9,8
11,0
9,0
9,1
9,9
11,5
10,6
10,4
9,6
11,1

Bron: OESO (2017)

Vraag 135
Ervan uitgaande dat signalen uit het veld wijzen op een tekort aan
wijkverpleegkundigen, hoe groot is dit tekort?
Antwoord 135:
In 2015 werd het tekort geschat op ongeveer 250. We weten uit het
onderzoek «Vraag en aanbod Wijkverpleegkundigen» (Kamerstuk 34 104,
nr. 83) dat zonder extra inspanningen een tekort dreigt tussen de 750 en
2200 wijkverpleegkundigen in 2019. Er zijn meerdere trajecten gestart om
dit tekort te verminderen. Zo zijn er via de regionale sectorplannen ruim
500 trajecten gestart voor het opscholen van mbo-verpleegkundigen tot
hbo-verpleegkundigen en hebben alle inspanningen gericht op de
instroom op de hbo-verpleegkunde inmiddels geleid tot een hogere
instroom in de opleiding dan eerder verwacht. Ook cijfers uit het
stagefonds laten zien dat het aantal stageplaatsen tussen 2008 en 2015 is
verdubbeld. Door deze maatregelen zal het voorspelde tekort uit het
onderzoek lager zijn. Dit neemt niet weg dat de arbeidsmarkt voor
wijkverpleegkundigen zeer krap is. Dit geldt voor heel Nederland.
Vraag 136
De wijkverpleging laat een onderschrijding zien. Hoe verhoudt dit zich tot
de zorgstops op de wijkverpleging?
Antwoord 136:
Binnen de contractering van de wijkverpleging worden in veel gevallen
afspraken gemaakt tussen zorgverzekeraars en aanbieders over een
budgetplafond. Dat betekent dat de zorgverzekeraar alleen de zorg
vergoedt die binnen dit overeen gekomen plafond valt. Zorgaanbieders
die een zorgstop afkondigen doen dat omdat hun budgetplafond is
bereikt. Zorgverzekeraars hebben echter zorgplicht.
Op het moment dat zorgaanbieders zorgstops afkondigen dient de
zorgverzekeraar de benodigde zorg voor zijn verzekerden zeker te stellen
door bij te contracteren bij de betreffende aanbieder of voor voldoende
aanbod bij aanbieders in de omgeving te zorgen. Zorgstops hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

47

daarmee geen directe relatie met de onderschrijding omdat de zorgverzekeraar te allen tijde moet zorgen dat zijn verzekerden voldoende zorg
kunnen krijgen.
Vraag 137
Hoeveel wijkverpleging is er in resp. 2015 en 2016 geleverd?
Antwoord 137:
In 2015 hebben circa 512.000 personen wijkverpleging ontvangen, in 2016
ruim 538.000 personen.
In 2015 gaat het in totaal om circa 63 miljoen uren, in 2016 om circa 68
miljoen uren. Deze aantallen zijn gebaseerd op Vektis gegevens.
Vraag 138
Hoeveel zorgaanbieders wijkverpleging hebben te maken gehad met
(onbetaalde) overproductie? Hoe groot is het bedrag aan overproductie
wat niet uitbetaald is?
Antwoord 138:
Alleen voor 2015 is er inzicht in het aantal contracten waar uiteindelijk
meer is geproduceerd dan aanvankelijk afgesproken. Dit inzicht is er
omdat zorgverzekeraars in representatie inkochten in 2015. Er zijn in totaal
circa 330 contracten die uitkomen boven de oorspronkelijke contractafspraken. Een zorgaanbieder kan meerdere contracten hebben in verschillende regio’s. Het aantal aanbieders zal dan ook lager zijn dan de
genoemde 330. Hiermee gaat een bedrag aan overproductie gepaard van
circa € 37 miljoen.
Vraag 139
Kan inzicht worden gegeven in het soort aanbieders in de wijkverpleging
d.w.z. in welke mate is sprake van éénpitters enerzijds en organisaties/
instellingen anderzijds?
Antwoord 139:
Uit de monitor contractering wijkverpleging 2017 van de NZa (Kamerstuk
29 689, nr. 829) blijkt dat in 2015 588 unieke zorgorganisaties wijkverpleging leverden en declareerden (exclusief zzp’ers). De exacte aantallen
éénpitters zijn niet bij mij bekend. Dit komt omdat er bijvoorbeeld sprake
kan zijn van onderaannemerschap, waarbij een cliënt is toegewezen aan
een zorgaanbieder (de hoofdaannemer) en deze de zorg uitbesteedt aan
een onderaannemer. Dit geeft een vertekend beeld, omdat de zorg dan in
de praktijk door een zzp’er wordt geleverd, maar gedeclareerd wordt door
een instelling.
Vraag 140
Wat is het gemiddeld aantal uren dat iemand krijgt aan wijkverpleging per
maand en per jaar?
Antwoord 140:
In 2015 is dat circa 10,4 uur per maand en circa 124 uur per jaar.
In 2016 is dat circa 10,5 uur per maand en circa 126 uur per jaar.
Deze cijfers zijn gebaseerd op Vektis data.
Vraag 141
Kunt u de stelling «onderschrijding wijkverpleging wordt mede veroorzaakt door een tekort aan wijkverpleegkundigen» onderbouwen met
feitelijke informatie?
Antwoord 141:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

48

Er is mijns inziens geen directe relatie tussen de dreigende personeelstekorten en de onderschrijding van het kader. Het is niettemin erg belangrijk
om tekorten tegen te gaan. Daarom werk ik samen met sociale partners
aan een integrale arbeidsmarktagenda ouderenzorg, waarbij de problematiek domeinoverstijgend wordt bekeken. Verder wordt aandacht
besteed aan bijscholing en extra stageplekken via het stagefonds. Ook in
de inkoop dient de kwaliteit van zorg en deskundigheid van het personeel
altijd voorop te staan.
Vraag 142
Hoeveel casemanagers dementie waren er in resp. 2015 en 2016?
Antwoord 142:
Over het gebruik en de inzet van casemanagement in 2015 is weinig
bekend. Er zijn dan ook geen cijfers beschikbaar over het aantal casemanagers in die periode. In 2016 is vanuit het actieplan casemanagement
echter veel informatie verzameld. Hieruit kan worden afgeleid dat per
dementienetwerk gemiddeld 13,1 fte casemanagers in dienst. Dit betekent
dat er bij alle 64 dementienetwerken ongeveer 840 fulltime casemanagers
werkzaam zijn.
Daarbij moet worden opgemerkt dat in sommige grote steden – zoals
Rotterdam, Amsterdam en Utrecht – geen dementienetwerken zijn, maar
wel casemanagers werken. Het werkelijke aantal casemanagers in
Nederland is dus hoger.
Vraag 143
Voor hoeveel miljoen wordt de onderschrijding van € 0,2 miljard in 2016
bij de hulpmiddelen veroorzaakt door onderbesteding bij diabetesmaterialen en wat is de oorzaak hiervan? Om welke diabetesmaterialen gaat
het en wat is de onderschrijding per diabeteshulpmiddel?
Antwoord 143:
Op basis van voorlopige cijfers betreft de daling aan uitgaven aan
diabeteshulpmiddelen circa € 6 miljoen (daling van circa 4%). In het
algemeen werd bij de hulpmiddelen een groei verwacht van circa 4%.
Grof gesteld is er dus in 2016, op basis van voorlopige cijfers, € 12
miljoen minder uitgegeven aan diabeteshulpmiddelen dan verwacht.
In de jaren voor 2016 zijn de uitgaven aan diabeteshulpmiddelen ook
gedaald, dit lag aan prijsontwikkelingen. Mogelijk geldt dit ook voor 2016.
Voor 2016 zijn er op dit moment geen inzichten over de verdeling per
diabeteshulpmiddel.
Vraag 144
Hoeveel hoger waren de uitgaven binnen het gemeentefonds die er onder
andere toe leidden dat de begrotingsgefinancierde BKZ-uitgaven 0,2
miljard hoger uitkwamen?
Antwoord 144:
De begrotingsgefinancierde BKZ-uitgaven kwamen circa € 0,2 miljard
hoger uit dan geraamd, voornamelijk als gevolg van hogere uitgaven
binnen het gemeentefonds in verband met indexatie en de schadevergoeding voor Erasmus MC. De hogere uitgaven binnen het gemeentefonds bedragen circa € 149 miljoen, zoals blijkt uit tabel 9 en 10 op pagina
194 en 195 van het VWS-jaarverslag 2016.
Vraag 145
Hoeveel hoger waren de uitgaven binnen het gemeentefonds die er onder
andere toe leidden dat de begrotingsgefinancierde BKZ-uitgaven 0,2
miljard hoger uitkwamen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

49

Antwoord 145:
Zie het antwoord op vraag 144.
Vraag 146
Kunt u aangeven welke extramurale cliënten met een Wlz-profiel niet zijn
overgegaan vanuit de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten (AWBZ)
naar de Zorgverzekeringswet (Zvw) en waarom dit niet is gebeurd en over
hoeveel cliënten hebben we het dan?
Antwoord 146:
Het gaat hier om een groep cliënten die eind 2014 een extramurale
AWBZ-indicatie had maar in aanmerking had kunnen komen voor een
zzp-indicatie en die niet behoorden tot de groep van 13.000 Wlz-indiceerbaren. Het betreft een groep van 16.000 budgethouders waarvan er
7.500 een indicatie hadden voor persoonlijke verzorging en 1.400 een
indicatie voor verpleging. Omdat zij een Wlz-indicatie hebben aangevraagd, hebben zij maar een korte periode zorg ontvangen via de Zvw.
Vermoedelijk hadden zij onder de AWBZ geen zzp-indicatie aangevraagd
omdat mantelzorgers een deel van het toezicht konden bieden.
Vraag 147
Hoe groot is het tekort aan wijkverpleegkundigen en waar is dit tekort het
grootst?
Antwoord 147:
Zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 135, werd het tekort in
2015 geschat op ongeveer 250. We weten uit het onderzoek «Vraag en
aanbod Wijkverpleegkundigen» dat zonder extra inspanningen een tekort
dreigt tussen de 750 en 2200 wijkverpleegkundigen in 2019. Er zijn
meerdere trajecten gestart om dit tekort te verminderen. Zo zijn er via de
regionale sectorplannen ruim 500 trajecten gestart voor het opscholen
van mbo-verpleegkundigen tot hbo-verpleegkundigen en hebben alle
inspanningen gericht op de instroom op de hbo-verpleegkunde inmiddels
geleid tot een hogere instroom in de opleiding dan eerder verwacht. Ook
cijfers uit het stagefonds laten zien dat het aantal stageplaatsen tussen
2008 en 2015 is verdubbeld. Door deze maatregelen zal het voorspelde
tekort uit het onderzoek lager zijn. Dit neemt niet weg dat de arbeidsmarkt
voor wijkverpleegkundigen zeer krap is. Dit geldt voor heel Nederland.
Vraag 148
Hoeveel extramurale cliënten met een Wlz-profiel zijn er uiteindelijk
minder naar de Zvw toegegaan? Heeft dit voornamelijk te maken met het
tekort aan wijkverpleegkundigen en de scherpe contractering van
zorgverzekeraars of liggen er nog meer redenen aan te grondslag?
Antwoord 148:
Er is een groep van een groep van 16.000 budgethouders die kort na de
invoering van de HLZ de overstap heeft gemaakt naar de Wlz. Hoewel zij
strikt genomen op basis van hun indicatiestelling Wmo-ondersteuning
en/of zorg in natura zouden moeten ontvangen. Zij hadden waarschijnlijk
in aanmerking kunnen komen voor een zzp-indicatie maar behoorden niet
tot de groep van 13.000 Wlz-indiceerbaren. Vermoedelijk hadden zij onder
de AWBZ geen zzp-indicatie aangevraagd omdat mantelzorgers een deel
van het toezicht konden bieden. Van de 16.000 cliënten hadden 7.500 een
extramurale AWBZ-indicatie voor persoonlijke verzorging en 1.400 voor
verpleging. Ongeveer de helft van de groep van 16.000 kwam dus in
aanmerking voor wijkverpleging vanuit de Zvw. Aangezien zij na hun
overstap naar de Wlz hebben gekozen voor pgb als leveringsvorm, is het
onwaarschijnlijk dat de overstap naar de Wlz verband hield met het aantal
wijkverpleegkundigen of de contractering van naturazorg door zorgverze-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

50

keraars. Mogelijk heeft de overstap naar de Wlz te maken gehad met de
voorkeur om vanuit één domein een samenhangend zorgpakket te
ontvangen en daarbij keuzemogelijkheid te hebben voor pgb als
leveringsvorm.
Vraag 149
De netto-Wlz-uitgaven kwamen circa € 0,1 miljard lager uit dan geraamd.
Waar is precies minder gefinancierd dan geproduceerd en hoe komt dit?
Antwoord 149:
De netto-Wlz-uitgaven zijn in 2016 uitgekomen op € 17.931,2 miljoen
(tabel 8 van jaarverslag 2016). Dit is € 119,8 miljoen lager dan de stand in
de ontwerpbegroting 2016. Dit verschil wordt in belangrijke mate
verklaard door de financieringsmutatie. Bij financieringsmutaties is sprake
van een zeker tijdsverloop tussen het moment waarop de NZa de
productieafspraken van partijen ontvangt en de verwerking daarvan in de
budgetten en de bevoorschotting/declaraties van de instellingen.
Aangezien er bij het opstellen van het jaarverslag wordt gewerkt met
duidelijke jaargrenzen, is het gebruikelijk dat de financiering binnen een
jaargrens afwijkt van de productie in dat jaar. Een negatieve financieringsmutatie betekent dat een gedeelte van de productieafspraken voor 2016
niet in dat betreffende jaar is gefinancierd.
Vraag 150
Is het waar dat u in 2016 1,8 miljard bezuinigd hebt op de zorg? Hoeveel
bedraagt de totale bezuiniging op de zorg de afgelopen kabinetsperiode?
Antwoord 150:
De onderschrijding van het kader bedraagt € 1,8 miljard. Deze onderschrijding betreft een saldo van autonome mutaties, maatregelen en
intensiveringen, technische mutaties en aanpassingen van het Budgettair
Kader Zorg als gevolg van macro-economische bijstellingen.
Voor de totale bezuiniging op de zorg in de afgelopen kabinetsperiode
verwijs ik naar het antwoord op vraag 573, op pagina 172 en verder, op de
Kamervragen omtrent de ontwerpbegroting 2017 (Kamerstuk 34 550 XVI,
nr. 11).
In aanvulling hierop vindt u hieronder een vernieuwd totaaloverzicht van
maatregelen en intensiveringen. Het overzicht bevat alleen de beleidsmatige mutaties en dus niet de autonome en technische mutaties.
Overzicht maatregelen en intensiveringen kabinet Rutte II (bedragen x € 1 miljoen)
2016
Maatregelen
Zvw
AWBZ/Wlz
WMO 2015
Jeugd
Overig begrotingsgefinancierd

– 17.972,6
– 9.078,9
– 6.718,0
– 1.339,0
– 28,2
– 808,5

Intensiveringen
Zvw
AWBZ/Wlz
WMO 2015
Jeugd
Overig begrotingsgefinancierd

7.722,1
2.522,8
2.895,1
1.859,9
88,2
356,1

Netto-besparingen
Zvw
AWBZ/Wlz
Wmo 2015
Jeugd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

– 10.250,5
– 6.556,1
– 3.822,9
520,9
60,0

51

2016
Overig begrotingsgefinancierd

– 452,4

Vraag 151
Waarom vielen de kosten voor de migratieproblematiek 23,6 miljoen
hoger uit dan begroot?
Antwoord 151:
De Zvw-uitgaven zijn verhoogd naar aanleiding van de forse stijging van
het aantal asielzoekers in 2015. Voorzien werd dat ook in 2016 de instroom
bovengemiddeld hoog zou worden. Bovendien werd een kostenstijging
voorzien als gevolg van de extra doorstroom van in 2015 binnengekomen
asielzoekers. Met deze stijging was nog geen rekening gehouden in de
Ontwerpbegroting 2016 van VWS.
Vraag 152
Wat zijn de onderliggende oorzaken van de lagere uitgaven aan hoortoestellen, verzorgingsmiddelen en diabetesmaterialen? Is dit het gevolg van
een scherpere inkoop door zorgverzekeraars, een verminderde toegang
tot deze hulpmiddelen of heeft het een andere oorzaak?
Antwoord 152:
Zorgverzekeraars hebben de afgelopen jaren meer aandacht gegeven aan
de zorginkoop van hulpmiddelen in het algemeen, en diabeteshulpmiddelen en verzorgingsmiddelen in het bijzonder, hetgeen heeft geleid tot
lagere uitgaven aan hulpmiddelen.
Vraag 153
Het jaarverslag lijkt positief over de beperkte groei binnen de ggz, in dat
licht ontvangen de leden graag de wachttijden voor de geestelijke
gezondheidszorg (uitgesplitst voor de POH-ggz, basis ggz, specialistische
ggz)?
Antwoord 153:
Zei ook het antwoord op vraag 132.
De marktscan ggz 2016 van de NZa laat het volgende beeld zien ten
aanzien van de wachttijden in de basis ggz en de specialistische ggz.
Tabel Aanmeldwachttijden in de ggz in 2016, gemiddeld in weken

Instellingen
Volwassenen
Ouderen
Verslavingszorg
Vrijgevestigden
Volwassenen
1

Basis ggz

Basis ggz/
gespecialiseerde ggz1

Gespecialiseerde ggz

Norm

4,0

4,0

6,0
3,1
2,2

4
4
4

3,2

5,3

8,6

4

Instellingen die zowel basis ggz als gespecialiseerde ggz leveren

Bron: websites zorgaanbieders (MediQuest)

Tabel Behandelwachttijden in de ggz in 2016, gemiddeld in weken

Instellingen
Volwassenen

Basis-ggz

Basis-ggz/
Gespec. Ggz

Gespecialiseerde ggz

Norm

1,9

4,2

5,3

10

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

52

Basis-ggz

Ouderen
Verslavingszorg
Vrijgevestigden
Volwassenen

0,7

Basis-ggz/
Gespec. Ggz

Gespecialiseerde ggz

Norm

3,6
4,4

10
10

1,7

10

1,0

Bron: websites zorgaanbieders (MediQuest)

Met betrekking tot wachttijden bij de POH-GGZ heeft het Nivel met
gegevens van de Nivel Zorgregistraties uit 2015 van 333 huisartsenpraktijken de wachttijd ingeschat. Dit door de tijd te berekenen tussen het
laatste huisartsconsult voor psychische of sociale klachten en het
daaropvolgende consult bij de POH-GGZ. Bij 4% van de praktijken kon de
patiënt binnen een week bij de POH-GGZ terecht. Bij 38% van de
praktijken was dit binnen 1 tot 2 weken, bij 44% binnen 2 tot 3 weken, bij
12% binnen 3 tot 4 weken. Bij 3% van de praktijken moest de patiënt
langer dan 4 weken wachten.
Deze wachttijden zijn waarschijnlijk een kleine overschatting van de
daadwerkelijke wachttijd, omdat patiënten zelf ook afwachtend kunnen
zijn met het maken van een afspraak.
Vraag 154
Hoe verklaart u de 25 miljoen hogere uitgaven aan extramurale
geneesmiddelen?
Antwoord 154:
Zie het antwoord op vraag 49.
Vraag 155
Hoe komt het precies dat er 156,6 miljoen minder is uitgegeven aan de
wijkverpleging? Heeft dit te maken met zorgverzekeraars die te krap
hebben ingekocht? Hoe gaat dit volgend jaar voorkomen worden?
Antwoord 155:
Zorgverzekeraars hebben minder ingekocht dan binnen het budgettaire
kader wijkverpleging beschikbaar is gesteld. De zorgplicht van de
zorgverzekeraar voor zijn verzekerden staat bij de inkoop echter voorop.
Pas als die zorgplicht in het geding is kunnen we spreken over te krap
inkopen. De Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) ziet toe op de zorgplicht van
verzekeraars.
Uiteindelijk kan (te) scherp inkopen ten koste gaan van de kwaliteit van
zorg en de deskundigheid van het personeel. Omdat de zorgvraag de
komende jaren zal toenemen is het van belang dat wordt ingespeeld op
deze ontwikkeling om de kwaliteit en toegankelijkheid te borgen.
Zorgverzekeraars zijn met zorgaanbieders een overleg gestart over de
contractering 2018. De hoogte van tarieven en volumes komen daarbij aan
de orde.
De NZa heeft toegezegd bijzondere aandacht te zullen hebben of er
voldoende wijkverpleging beschikbaar blijft met daarbij bijzondere
aandacht voor het contracteerproces.
Vraag 156
In hoeverre heeft de bedden afbouw in de ggz bijgedragen aan de
onderschrijding van € 288 miljoen in de ggz?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

53

Antwoord 156:
Met de afbouw van de bedden in de ggz was geen bezuiniging beoogd,
wel een opbouw van ambulante zorg en ondersteuning waar dat nodig is
om goed in de zorgbehoefte te voorzien. De onderschrijding hangt
ondermeer samen met substitutie naar de POH-GGZ (onder het huisartsenkader), een verschuiving naar de basis ggz, de achterblijvende
intensivering van de ambulantisering en de scherpere inkoop van
zorgverzekeraars.
Vraag 157
Wat is er in 2016 besteed aan de opbouw van ambulante voorzieningen in
de ggz?
Antwoord 157:
De Monitor Ambulantisering geeft inzicht in de afbouw van de intramurale
GGZ en de ontwikkeling in de ambulante ggz. De Monitor die inzicht geeft
in de cijfers 2016, zal in december 2017 verschijnen. De ontwikkeling in
2015 is wel bekend, de monitor hierover is eind december 2016
verschenen. Uit deze monitor blijkt dat het aandeel van de ambulante
ggz-zorg in de totale (Zvw-, Wlz-, Jeugdwet en Wmo-gefinancierde)
inkomsten van de instellingen in de afgelopen jaren (en volgens opgave
van deze instellingen) niet is gegroeid en min of meer stabiel blijft op circa
40%.
Ontwikkelingen rond ambulante ggz-voorzieningen als Flexible Assertive
Community Treatment (FACT), Intensive Home Treatment (IHT) en Vroeg
Interventie Psychose (VIP) laten zien dat in de afgelopen jaren flink is
geïnvesteerd in de kwaliteit van de (ambulante) zorg en ondersteuning
voor mensen met ernstige (of acute)psychische aandoeningen.
Vraag 158
Wat zijn in 2016 de kosten geweest van wachtlijsten in de ggz?
Antwoord 158:
Denkbaar is dat er kosten zijn van wachtlijsten in de ggz op verschillende
terreinen, bijvoorbeeld in de zorg zelf of in arbeid. Ik heb hier echter geen
kwantitatief overzicht van. In zijn algemeenheid vind ik het zeer onwenselijk als mensen te lang moeten wachten op zorg. Daarom zet ik
verschillende acties in om de wachttijden terug te dringen.
Vraag 159
Hoeveel wordt op jaarbasis uitgegeven aan Stichting Benchmark Ggz?
Antwoord 159:
De jaarlijkse bijdrage van zorgverzekeraars aan SBG bedraagt 2,1 miljoen
euro. Daarnaast voert SBG incidenteel op subsidiebasis aanvullende
projecten uit zoals het implementeren van Argus (registratie van
vrijheidsbeperkende interventies in de ggz). De jaarrekening is op de
website van SBG te vinden (Jaarrekening). Voor een uitgebreid antwoord
en toelichting op deze vraag verwijs ik u graag naar de antwoorden op
eerder gestelde Kamervragen van de SP d.d. 24 maart 2017.
Vraag 160
Hoe verklaart u de € 25 miljoen extra uitgaven aan geneesmiddelen?
Antwoord 160:
Zie het antwoord op vraag 49.
Vraag 161
Hoe verklaart u de € 188,7 miljoen lagere uitgaven aan hulpmiddelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

54

Antwoord 161:
Zorgverzekeraars hebben de afgelopen jaren meer aandacht gegeven aan
de zorginkoop van hulpmiddelen in het algemeen, en diabeteshulpmiddelen en verzorgingsmiddelen in het bijzonder, hetgeen heeft geleid tot
lagere uitgaven aan hulpmiddelen.
Daarnaast was in de raming voor 2016 rekening gehouden met de
reguliere volume- en prijsontwikkeling (ongeveer € 70 miljoen). Deze lijkt
zich in 2016 niet te hebben voorgedaan.
Vraag 162
Bij de migratieproblematiek werd bij de raming voor de zorgkosten
uitgegaan van 58.000 asielzoekers in 2016. Hoe groot was de instroming
werkelijk (in- en exclusief nagereisde gezinsleden)?
Antwoord 162:
Volgens de IND is de totale asielinstroom (eerste asielaanvragen,
herhaalde asielaanvragen en nareizigers) in 2016 uitgekomen op ongeveer
31.600. Ruim 37% van de totale asielinstroom in 2016 betrof nareizende
gezinsleden.
Vraag 163
Is het waar dat asielzoekers geen zorgpremie betalen, geen eigen risico
hebben, geen eigen bijdragen betalen en recht hebben op alle zorg uit het
basispakket en zelfs buiten het basispakket?
Antwoord 163:
Mijn collega, de Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, is verantwoordelijk voor de bekostiging en toegankelijkheid van de medische zorg voor
asielzoekers.
Het klopt dat asielzoekers geen zorgpremie betalen. Allereerst komt dit om
dat zij geen zorgverzekering in Nederland kunnen en mogen afsluiten. Pas
wanneer asielzoekers een vergunning ontvangen dienen zij net als andere
burgers een zorgverzekering conform de Zorgverzekeringswet af te
sluiten. Voor asielzoekers wordt derhalve de medische zorg ingekocht
door het Centraal Orgaan opvang asielzoekers.
De meeste asielzoekers die in Nederland aankomen beschikken nauwelijks
over eigen middelen en eenmaal in Nederland is het hen niet toegestaan
om te werken. Om dat het asielzoekers ontbreekt aan financiële middelen
betalen zij geen eigen bijdrage en hebben geen eigen risico. Overigens is
deze mogelijkheid wel onderzocht. Het gebrek aan middelen bij de
asielzoeker en de extra administratieve last voor de betrokken organisaties hebben er toe geleid dat een systeem van een eigen risico en een
eigen bijdrage niet is doorgevoerd. Wel zijn er andere manieren ingezet
om de zorgconsumptie te beheersen. Zo wordt bepaalde zorg (bijvoorbeeld IVF, transgender operaties) niet vergoed. In de eerste fase van de
opvang wordt alleen medisch noodzakelijke zorg vergoed. Het is de arts
die bepaalt of iets medisch noodzakelijk is.
Het zorgpakket komt grotendeels overeen met het basispakket. Zoals
hiervoor aangegeven zijn bepaalde behandelingen echter uitgesloten. Wel
heeft COA nog een beperkte aanvulling hierop ingekocht voor o.a.
noodhulp tandheelkunde 18+ en een bril per 3 jaar bij medische
noodzakelijkheid.
Vraag 164
Kunt u aangeven hoeveel zorgkosten asielzoekers hebben gemaakt in
2015 en 2016?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

55

Antwoord 164:
Uit de jaarverslagen van het Centraal Orgaan opvang Asielzoekers blijkt
dat de kosten voor de gezondheidszorg voor asielzoekers in 2015
€ 142.897.000 bedroegen. Voor 2016 kwamen deze kosten uit op
€ 133.228.000.
Vraag 165
Hoeveel mensen hebben er resp in 2015 en 2016 gebruik gemaakt van een
Volledig Pakket Thuis (VPT)?
Antwoord 165:
Zorginstituut Nederland stelt gegevens beschikbaar aan VWS over het
gebruik van zorg. Dit zijn gegevens over het aantal cliënten dat op een
peildatum gebruik maakt van zorg.
Op 1 juli 2015 maakten 6.141 cliënten met een Wlz-profiel/zzp gebruik van
een VPT. Op 1 juli 2016 waren er 7.224 cliënten met een VPT. (bron:
Zorginstituut Nederland)
Vraag 166
Hoeveel mensen hebben er resp in 2015 en 2016 gebruik gemaakt van een
modulair pakket thuis (mpt)?
Antwoord 166:
Zorginstituut Nederland stelt gegevens beschikbaar aan VWS over het
gebruik van zorg. Dit zijn gegevens over het aantal cliënten dat op een
peildatum gebruik maakt van zorg.
Op 1 juli 2015 maakten 23.241 cliënten met een Wlz-profiel/zzp gebruik
van een mpt. Op 1 juli 2016 waren er 22.480 cliënten met een mpt. (bron:
Zorginstituut Nederland)
Vraag 167
Hoeveel mensen hebben er resp in 2015 en 2016 gebruik gemaakt van een
pgb?
Antwoord 167:
Wlz
In 2015 waren er, volgens gegevens van de NZa, 34.352
Wlz-budgethouders en in 2016 38.390 Wlz-budgethouders.
Jeugd:
In 2015 waren er, volgens gegevens van de SVB, 32.485 budgethouders en
in 2016 29.393 budgethouders.
Wmo
SVB-gegevens laten zien dat er ultimo 2015 ongeveer 73.000 budgethouders met een pgb-Wmo waren. Ultimo 2016 waren er ongeveer 65.000
budgethouders met een pgb-Wmo.
Zvw
De gegevens van 2016 worden bekend met de Zvw-pgb-monitor 2016 die
medio 2017 uitkomt. Volgens de monitor 2015 was het aantal mensen met
een pgb op 1 januari 2015 30.631 en op 31 december 2015 23.482.
Vraag 168
Wat zijn de kosten van VPT, mpt en pgb?
Antwoord 168:
Uitgaven aan VPT, mpt en pgb zijn opgenomen in tabel 15 van het
jaarverslag 2016. In 2016 is € 419,9 miljoen besteed aan VPT, € 1.567,5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

56

miljoen aan PGB en € 446,8 miljoen aan extramurale zorg, waar mpt
onderdeel van uit maakt.
Vraag 169
Wat is de verhouding tussen de onderschrijding op de intramurale
ouderenzorg doordat mensen langer thuis blijven wonen en tegelijkertijd
een onderschrijding in de extramurale zorg?
Antwoord 169:
De onderschrijding bij de intramurale ouderenzorg hangt samen met het
feit dat steeds meer cliënten ervoor kiezen om langer thuis te blijven met
extramurale zorg vanuit de Wlz. Tabel 18 van het jaarverslag (blz 241) laat
zien dat de uitgaven aan VPT en pgb in 2016 mede hierdoor met € 132
miljoen respectievelijk € 221 miljoen hoger zijn uitgekomen. De onderschrijding in de extramurale zorg heeft een zuiver technische oorzaak. De
functie dagbesteding en vervoer is in het jaarverslag toegerekend aan de
sectoren V&V, GHZ en ggz-b, terwijl deze bij de ontwerpbegroting nog aan
de extramurale zorg waren toegerekend.
Vraag 170
In 2016 is structureel 17,5 miljoen euro overgeheveld naar de VWS
begroting voor uitgaven in het kader van Waardigheid en Trots door
middel van opdrachten en subsidies. Waar is dit geld in 2016 terechtgekomen?
Antwoord 170:
De middelen zijn op hoofdlijnen als volgt ingezet.
Een bedrag van € 13,3 miljoen heeft betrekking op subsidie aan Vilans
voor de uitvoering van programmaonderdelen «Ruimte voor Verpleeghuizen» en het ondersteunen van zorgaanbieders die een urgent
kwaliteitsprobleem hebben.
Vilans is een stichting zonder winstoogmerk en het kenniscentrum voor
langdurige zorg. Langs deze weg worden zorgorganisaties ondersteund
waarbij sprake is van een urgent kwaliteitsprobleem en worden (andere)
organisaties uitgenodigd om met collega’s kennis en ervaringen uit te
wisselen om hun lerend en innoverend vermogen te versterken, die de
kwaliteit ten goede zal komen. Ondersteuning gebeurt via het inzetten van
een coach die de desbetreffende organisatie helpt bij het duurzaam
oplossen van de geconstateerde problematiek en zogeheten themacoördinatoren die kennisuitwisseling faciliteren. Daarnaast is er een team dat
voor kennisverspreiding naar de gehele sector zorg draagt via onder meer
websites en kennisproducten, en dat het overall programma faciliteert.
Voor wat betreft de activiteiten kennisontwikkeling/verspreiding, het
praktisch toepasbaar maken van kennis en het faciliteren van het
programma stelt Vilans alle onderzoeken die zij doet, en kennis die zij
daarbij op doet, om niet beschikbaar voor alle geïnteresseerde partijen.
Verder zijn de volgende subsidies verstrekt:
– Ten behoeve van het versterken van de kennisinfrastructuur in de
langdurige zorg is aan de verschillende academische werkplaatsen een
financiële impuls toegezegd.
– V&VN heeft de zgn. Participatiekliniek vormgegeven om haar
achterban in staat te stellen zich mee in te leven in het leven van de
cliënten waaraan zij zorg verlenen.
– Het CCE heeft een subsidie ontvangen waarmee zij de kennis van een
consultatie «opschalen» naar de gehele zorgorganisatie.
– Ten behoeve van het vergroten van het aantal cliëntreviews op
zorgkaartnederland ontvangt de PFN enkele jaren subsidie van VWS.
Verenso heeft subsidie ontvangen voor extra menskracht om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

57

bijdrage te kunnen leveren aan het realiseren van de doelen van het
programma «Waardigheid en Trots».
– Voor het «Waardigheid en Trots» programma onderdeel radicale
vernieuwing heeft het LOC een subsidie ontvangen.
Tot slot is subsidie verleend aan ActiZ voor het project Andere handen en
Maatschappelijk debat en aan de Leyden Academy met als doel kwaliteit
vanuit het perspectief van de cliënt verder inzichtelijk te maken.
Vraag 171
Hoe komt het dat de uitgaven in de intramurale ouderenzorg 79 miljoen
lager uitvallen dan geraamd?
Antwoord 171:
De uitgaven in de intramurale ouderenzorg zijn € 79 miljoen lager dan
oorspronkelijk geraamd, omdat steeds meer ouderen in de Wlz langer
thuis blijven wonen. Tabel 18 van het jaarverslag (blz 241) laat zien dat de
uitgaven aan VPT en pgb in 2016 mede hierdoor met € 132 miljoen
respectievelijk € 221 miljoen hoger zijn uitgekomen.
Vraag 172
Kunt u uitleggen waarom de uitgaven voor extramurale zorg van 135
miljoen lager uitvallen vanwege een technische verschuiving ten opzichte
van de ontwerpbegroting? Wat houdt dit precies in?
Antwoord 172:
Dagbesteding en vervoer werden in de ontwerpbegroting 2016 toegerekend aan de extramurale zorg. In het jaarverslag 2016 zijn deze echter
specifiek toegerekend aan de ouderenzorg, gehandicaptenzorg en
langdurige ggz.
Vraag 173
De uitgaven aan overige zorg in natura zijn 179 miljoen hoger dan in de
ontwerpbegroting. Wat wordt verstaan onder overige zorg en wat is
hiervan de oorzaak?
Antwoord 173:
Onder overige zorg in natura worden alle uitgaven binnen de contracteerruimte verantwoord die niet – direct – toe te rekenen zijn aan één van de
andere deelsectoren in de Wlz. In 2016 zijn de uitgaven aan overige zorg
in natura uitgekomen op € 210 miljoen. Dit is € 179 miljoen hoger dan in
de ontwerpbegroting, omdat er een technische verschuiving heeft
plaatsgevonden van de middelen voor de meerzorgregeling. Dit onder
meer omdat meerzorg vanaf 2016 ook van toepassing is op langdurige
ggz en de ouderenzorg. De middelen zijn dus verschoven van de
ouderenzorg, de gehandicaptenzorg en de langdurige ggz naar overige
zorg in natura.
Vraag 174
Hoe is overschrijding van de nacalculeerbare kapitaallasten te verklaren?
Antwoord 174:
De raming van de nacalculeerbare kapitaallasten is met enige onzekerheid
omgeven. Het is dus niet aanwijsbaar waar deze overschrijding precies
mee samenhangt. Daarbij geldt dat de aanvaardbare kapitaallasten
worden bepaald op basis van een beleidsregel van de NZa die rekening
houdt met een groot aantal kostenposten van zorgaanbieders, waaronder
het aantal bezette plaatsen, afschrijvingen, rente, huur, erfpacht,
onderhoud en inventariskosten. Uit de voorlopige realisatiegegevens van
de NZa is gebleken dat deze kapitaallasten per saldo een tegenvaller laten
zien van € 100 miljoen in 2016.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

58

Vraag 175
Kunt u uitleggen dat er sprake is van een licht hogere ontvangst bij de
eigen bijdrage van € 68 miljoen door het toegenomen zorggebruik terwijl
het lagere aantal cliënten in de intramurale ouderenzorg geleid heeft tot
minder opbrengsten van de eigen bijdrage in de WlZ?
Antwoord 175:
Bij de eerste suppletoire wet 2016 is de raming van de ontvangsten Wlz
naar beneden bijgesteld met € 21,9 miljoen op basis van op dat moment
actuele realisatiecijfers en ramingen. Ondanks een toename van het totale
aantal Wlz-cliënten domineerde toen het effect van de daling van het
aantal intramurale cliënten, waarvoor een hogere eigen bijdrage geldt dan
voor extramurale cliënten.
Bij de realisatiecijfers waarvan gebruik is gemaakt bij dit jaarverslag
blijken de werkelijke ontvangsten € 56,8 miljoen hoger dan de raming in
de eerste suppletoire begroting 2016. Hieruit blijkt dat over het jaar 2016
als geheel, het effect van de toename van het aantal Wlz-cliënten groter
bleek dan het effect van de daling van het aantal intramurale cliënten.
Vraag 176
Hoe verklaart u de licht hogere ontvangsten bij de eigen bijdrage van 68
miljoen dat in lijn is met het toegenomen zorggebruik in de Wlz met de
constatering dat het lagere aantal cliënten in de intramurale ouderen heeft
geleid tot minder opbrengsten van de eigen bijdrage in de Wlz?
Antwoord 176:
Zie het antwoord op vraag 175.
Vraag 177
Kunt u aangeven of de 1,1 miljard lagere uitgaven van de zorgverzekeraars resulteert in een lagere premie?
Antwoord 177:
Het is moeilijk in te schatten op welk moment zorgverzekeraars deze
lagere uitgaven over 2016 hebben verwerkt in hun boeken. Daarom is het
ook moeilijk in te schatten op welk moment deze lagere uitgaven worden
teruggegeven via een lagere premie. Over de afgelopen jaren zien we dat
zorguitgaven achterbleven bij de verwachtingen, met een positief effect
op het resultaat. Uit de transparante overzichten van de jaarcijfers, zoals
door individuele zorgverzekeraars gepresenteerd op hun website, blijkt
dat zorgverzekeraars het overgrote deel van het resultaat de afgelopen
jaren hebben ingezet voor een lagere premie. Van het resultaat over 2015
is 81% ingezet ter verlaging van de premie in 2016 (19% is toegevoegd
aan de reserves). Ik ga er dus van uit dat zorgverzekeraars op enig
moment deze lagere uitgaven hebben betrokken/zullen betrekken in hun
premiestelling.
Vraag 178
Ervan uitgaande dat in 2016 de gemiddelde burger opnieuw meer betaald
heeft aan zorg, namelijk € 5.400, kunt u een overzicht geven wie meer
betalen en wie minder, met daarbij de maximum en minimum bedragen?
Antwoord178:
Hoeveel de kosten voor collectief gefinancierde zorg voor iemand
bedragen is grotendeels afhankelijk van twee factoren. De eerste factor is
het inkomen en de tweede factor is de mate waarin iemand gebruik heeft
gemaakt van collectief gefinancierde zorg. De enige kostenpost die
onafhankelijk is van beide factoren is de nominale premie voor de
Zorgverzekeringswet (Zvw). Deze was in 2016 gemiddeld per verzekerde
€ 1.199.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

59

De kostenpost die afhankelijk is van de mate waarin iemand aanspraak
heeft gemaakt op collectief gefinancierde zorg is het totaal aan eigen
betalingen. Voor wat de Zvw betreft levert dat een verschil op van
maximaal € 385 tussen mensen die geen en veel gebruik hebben gemaakt
van zorg in de Zvw. Voor de Wet langdurige zorg (Wlz) en de Wet
maatschappelijke ondersteuning (Wmo) is de eigen bijdrage niet alleen
afhankelijk van gebruik, maar ook van het inkomen. Dit kan grote
verschillen per persoon geven.
De overige posten (Inkomensafhankelijke bijdrage (IAB), Wlz-premie,
zorgtoeslag, belastingen) zijn allemaal inkomensafhankelijk, maar in
verschillende mate. Zo wordt de Wlz-premie geheven binnen de eerste en
tweede schijf waardoor iemand met een modaal inkomen al de maximale
premie van € 3.253 betaalt. De IAB loopt op tot een brutoinkomen van
€ 52.763. Uit de algemene middelen (directe en indirecte belastingen)
worden de begrotingsgefinancierde zorguitgaven gefinancierd. Deze
uitgaven zijn daarmee ook inkomensafhankelijk.
Wanneer met alle bovenstaande posten rekening wordt gehouden en
wordt uitgegaan van het gemiddelde eigen risico voor de Zvw en geen
eigen betalingen voor de Wlz of de WMO, betaalt een alleenstaande met
een inkomen ter hoogte van het minimumloon € 3.325 aan collectieve
zorg en een alleenstaande met twee keer een modaal inkomen € 10.843.
Bij meerpersoonshuishouden (uitgaande van één kostwinner met twee
kinderen) betaalt een gezin met een inkomen ter hoogte van het
minimumloon € 3.758 en een gezin met twee keer een modaal inkomen
€ 12.066.
De eigen betalingen voor de Wlz en de Wmo worden in de bovenstaande
berekening niet meegenomen, omdat deze slechts voor een specifieke
groep gelden en sterk fluctueren. De tabel hieronder toont de maximale
eigen bijdrage voor de Wmo7 en Wlz, voor bovengenoemde huishoudentypes. Hierbij is sprake van anticumulatie; de eigen bijdragen van de Wlz
en de maatwerkvoorzieningen in de Wmo hoeven nooit allebei betaald te
worden. Uitgegaan wordt van een vermogen in box 3 kleiner dan het
heffingsvrij vermogen.

Alleenstaande minimumloon
Alleenstaande 2x modaal
Gezin minimumloon
Gezin 2x modaal

7

Wmo

Wlz

€ 47
€ 632
€ 28
€ 566

€ 828
€ 2.301
€ 626
€ 2.211

Betreft de maximale periodebijdrage op basis van inkomen, waarbij geen rekening is gehouden
met het daadwerkelijke zorggebruik.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 34 725 XVI, nr. 7

60