Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 2760

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 25 januari 2019
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij vijf fiches, die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC).
Fiche: Mededeling transparantie en rechtszekerheid geharmoniseerde
Normen (Kamerstuk 22 112, nr. 2756)
Fiche: EU-lange termijn strategie voor klimaat (Kamerstuk 22 112, nr.
2757)
Fiche: Gecoördineerd actieplan Kunstmatige Intelligentie (AI) voor Europa
(Kamerstuk 22 112, nr. 2758)
Fiche: Wijziging verordening Algemene Uniale Exportvergunning
(dual-use) in verband met Brexit (Kamerstuk 22 112, nr. 2759)
Fiche: Actieplan Desinformatie
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-22112-2760
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

1

Fiche: Actieplan Desinformatie
1. Algemene gegevens
a) Titel voorstel
Gezamenlijke mededeling Actieplan tegen desinformatie
b) Datum ontvangst Commissiedocument
5 december 2018
c) Nr. Commissiedocument
JOIN (2018) 36
d) EUR-Lex
https://eur-lex.Europa.eu/legal-content/NL/TXT/PDF/
?uri=CELEX:52018JC0036
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
N.v.t.
f) Behandelingstraject Raad
Raad Algemene Zaken
g) Eerstverantwoordelijk Ministerie
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
2. Essentie voorstel
Deze mededeling is een uitwerking van de gecoördineerde aanpak tegen
desinformatie waartoe de Europese Raad in juni en oktober 2018 heeft
opgeroepen, in de vorm van een actieplan. In het actieplan wordt een
definitie van desinformatie gegeven, te weten «aantoonbaar foute of
misleidende informatie die wordt gecreëerd, gepresenteerd en verspreid
voor economisch gewin of om het publiek opzettelijk te bedriegen, en die
schade in het openbare domein kan veroorzaken»1. Vervolgens worden
vier pijlers met tien bijbehorende acties benoemd. Het gaat daarbij om:
(i) Verbetering van de capaciteit van de EU-instellingen om desinformatie
op te sporen, te analyseren en aan het licht te brengen door te
investeren in digitale tools en gespecialiseerd personeel ten behoeve
van de Strategic Communication Taskforces (StratCom Taskforces), de
delegaties van de EU en de EU-Fusiecel voor hybride dreigingen;
– Het maken van dreigingsanalyses en veiligheidsassessments
vormen de basis van het werk van de Taskforces;
– De capaciteit van de StratCom Taskforces wordt uitgebreid. De
wens is een verdubbeling van het budget voor strategische
communicatie van 1,9 miljoen EUR in 2018 tot 5 miljoen EUR in
2019. Op korte termijn wil men 11 extra fte met het oog op de
Europees Parlementsverkiezingen om uiteindelijk na twee jaar de
capaciteit uit te bouwen naar 50–55 extra personeelsleden. Deze
extra personele capaciteit zal niet alleen worden ingezet bij de
Strategic Communication Taskforces, maar ook voor de EU-Fusiecel
voor analyse voor hybride dreigingen2 en bij de EU delegaties in
het nabuurschap van de EU. Lidstaten worden opgeroepen dit te
ondersteunen door zowel hun nationale capaciteit op dit gebied te
verbeteren, als door het steunen van de verhoging van het budget
voor de hierboven beschreven Europese capaciteitsuitbreiding.
Daarnaast wordt er geïnvesteerd in nieuwe instrumenten om

1

Het kabinet verstaat onder desinformatie de heimelijke beïnvloeding van de publieke opinie
door statelijke actoren (of actoren die aan statelijke actoren zijn te relateren). Zie ook: Fiche:
Mededeling: Bestrijding online desinformatie – een Europese aanpak (Kamerstuk 22 112, nr.
2608).
2
Zie ook: Fiche: Mededeling weerbaarheid vergroten, versterken capaciteiten om hybride
dreigingen aan te pakken (Kamerstuk 22 112, nr. 2693

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

2

desinformatieactiviteiten op te sporen, te analyseren en aan het
licht te brengen;
– Het mandaat van de East StratCom Taskforce wordt gehandhaafd.
Dit mandaat bestaat naast de aanpak van desinformatie ook uit
doeltreffende communicatie en bevordering van het beleid van de
EU ten aanzien van de oostelijke buurlanden en versterking van de
algemene mediaomgeving in de oostelijke buurlanden, met
inbegrip van steun voor mediavrijheid en versterking van onafhankelijke media. De focus van deze Taskforce ligt op de landen van het
Oostelijk Partnerschap en op de Russische binnenlandse en
internationale media en het is de bedoeling om op basis van de
verzamelde gegevens tendensen, narratieven, methoden en
kanalen bloot te leggen en bewustwording hierover te vergroten;
– De mandaten van de Taskforce Westelijke Balkan en de Taskforce
Zuid (voor het Midden-Oosten, Noord-Afrika en de Golfregio)
worden herzien.
(ii) Versterken van een gecoördineerde en gezamenlijke respons op
desinformatie;
– Het opzetten van een systeem voor snelle waarschuwingen om real
time waarschuwingen te verstrekken over desinformatiecampagnes
en informatie-uitwisseling via nationale contactpunten die bij dit
systeem zijn aangesloten;
– De Commissie zal samen met het Europees Parlement haar
communicatie over de waarden en het beleid van de EU intensiveren. Lidstaten wordt ook gevraagd dit te doen;
– De Commissie en de Hoge Vertegenwoordiger zullen in samenwerking met de lidstaten de strategische communicatie versterken in
de buurlanden van de EU. Concrete plannen daarvoor worden nog
niet in het actieplan uiteengezet.
(iii)Mobilisering van de particuliere sector bij de bestrijding van desinformatie;
– De Commissie zal de uitvoering van de gedragscode over desinformatie door de aangesloten bedrijven monitoren via maandelijkse
rapportages en een evaluatie een jaar na de start van de uitvoering.
De Commissie zal deze beoordelingen met hulp van de Europese
groep van regelgevende instanties voor audiovisuele mediadiensten (ERGA) en onafhankelijke expertise uitvoeren. Mocht de
uitvoering van de gedragscode onvoldoende blijken dan kan de
Commissie verdere acties voorstellen, met inbegrip van maatregelen van regelgevende aard.
(iv)Bewustmaking en verbetering van de maatschappelijke veerkracht;
– De Commissie zal, samen met de Hoge Vertegenwoordiger en in
samenwerking met lidstaten, gerichte campagnes voor het publiek
en opleidingen voor media in de EU en het nabuurschap organiseren om bewustwording over de negatieve effecten van desinformatie te vergroten. Maatregelen van de Commissie ter ondersteuning
van het werk van onafhankelijke media en kwaliteitsjournalistiek en
onderzoek naar desinformatie zullen voortgezet worden.
– Lidstaten (in samenwerking met de Commissie) worden verzocht
het oprichten van multidisciplinaire teams van onafhankelijke
factcheckers en onderzoekers te steunen. Onafhankelijke factcheckers en onderzoekers kunnen een belangrijke rol spelen in het
vergaren van inzichten over de structuren die desinformatie
ondersteunen en over de verspreiding ervan.
– In het kader van een Europese mediageletterdheidweek zal de
Commissie in samenwerking met lidstaten mediawijsheid
deskundigen met elkaar verbinden en tools lanceren die mediawijsheid bevorderen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

3

–

Lidstaten worden opgeroepen het pakket vrije en eerlijke verkiezingen van de Commissie3 te implementeren.

3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
De verspreiding van desinformatie met als doel de democratische
rechtsorde te ondermijnen en destabiliseren is een reële dreiging. Deze
dreiging manifesteert zich veelal online. Het kabinet ziet de verspreiding
van desinformatie als een multi-stakeholder probleem waarbij van
verschillende partijen in de samenleving gevraagd wordt dat zij hun
verantwoordelijkheid nemen. Het kabinet richt zich daarbij op het
tegengaan van heimelijke beïnvloeding van de publieke opinie door
statelijke actoren of actoren die aan statelijke actoren zijn te relateren.
Het identificeren en adresseren van de inzet van desinformatie door
statelijke actoren is tevens onderdeel van de bredere aanpak van
ongewenste buitenlandse beïnvloeding in Nederland. Aandacht voor
desinformatie en heimelijke (digitale) beïnvloeding maakt tevens deel uit
van het Nederlandse beleid aangaande cyberdreigingen.
Het kabinet heeft in het afgelopen jaar ingezet op het vergroten van
bewustwording en het voeren van debat. Het kabinet heeft daartoe onder
meer gesprekken gevoerd met media, online platforms, onderzoekers,
EU-instellingen en vertegenwoordigers van EU-lidstaten over het
tegengaan van desinformatie. Het kabinet hanteert daarbij de volgende
uitgangspunten4:
a. de dreiging van desinformatie door statelijke actoren is reëel;
b. rechtsstatelijke waarden en grondrechten staan voorop: vrijheid van
meningsuiting, vrijheid van pers en het bevorderen van transparantie;
c. voor een gezonde democratie en het aanpakken van desinformatie is
de kracht van onafhankelijke journalistiek en een pluriform medialandschap onontbeerlijk;
d. er ligt een grote verantwoordelijkheid bij Tech bedrijven in de vorm
van zelfregulering, met inachtneming van de vrijheid van meningsuiting en persvrijheid;
e. mediawijsheid en digitale geletterdheid zijn belangrijke elementen in
het tegengaan van de impact van desinformatie;
f.
kennisontwikkeling door de wetenschap over het bestaan van
desinformatie dient te worden gestimuleerd;
g. desinformatie houdt niet op bij de grenzen en moet dus met
bondgenoten (bijv. in EU-verband) worden geadresseerd.
Bovenstaande uitgangspunten, in het bijzonder de rechtsstatelijke
waarden, leiden ertoe dat het inhoudelijk adresseren van desinformatie
als zodanig volgens het kabinet primair geen taak is van overheden of
EU-instellingen, maar vooral van journalistiek en wetenschap, al dan niet
in samenwerking met Tech bedrijven. Deze spelers hebben vanzelfsprekend een belangrijke rol bij de nieuwsvoorziening. Indien de politieke
stabiliteit, economische stabiliteit of nationale veiligheid door inmenging
van statelijke (of daaraan gelieerde) actoren wordt bedreigd, is een reactie
van nationale overheden binnen de kaders van onder andere de vrijheid
van meningsuiting wel gerechtvaardigd. Te meer nog als desinformatie
deel uitmaakt van ongewenste buitenlandse inmenging of een hybride
campagne, waar ook de mededeling naar verwijst. Over de bredere
aanpak van ongewenste buitenlandse inmenging en de bedreiging
3
4

Fiche: Pakket vrije en eerlijke verkiezingen (Kamerstuk 22 112, nr. 2708)
Kamerbrief Desinformatie en beïnvloeding verkiezingen (Kamerstuk 30 821, nr. 51)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

4

daarvan voor nationale (veiligheids)belangen, zal de Minister van Justitie
en Veiligheid uw Kamer voor de zomer van 2019 nader informeren.
Daarnaast zijn mediawijsheid en digitale geletterdheid belangrijke
componenten in het tegengaan van de impact van online desinformatie.
Het kabinet zal daarom in de aanloop naar de verkiezingen van provinciale
staten en waterschappen in 2019 een bewustwordingscampagne over
desinformatie starten. Uiteraard staat daarbij de bescherming van de
vrijheid van meningsuiting en onafhankelijke journalistiek (vrije pers)
voorop. De campagne heeft uitdrukkelijk niet tot doel om een beoordeling
te geven over het waarheidsgehalte van de inhoud van informatie.
Hoofdboodschap van de campagne is dat we ons ervan bewust zijn dat
desinformatie bestaat. Het blijft uiteraard ieders eigen verantwoordelijkheid op welke wijze eenieder gebruik maakt van het brede informatieaanbod en hoe men de inhoud ervan weegt. Bij de implementatie van de
herziening van de audiovisuele mediadiensten zal nader in worden
gegaan op de wijze waarop het kabinet in algemene zin de mediawijsheid
in Nederland bevordert.
De Staatscommissie Parlementair Stelsel komt in haar rapport van
13 december jl. tot aanbevelingen over digitaal campagnevoeren. Zo
adviseert zij een verplichting t.a.v. aanbieders van digitale platforms en
websites om gebruikers te laten zien waarom zij gerichte politieke
informatie krijgen aangeboden en wie daarvoor betaald heeft. Het kabinet
is bezig deze aanbevelingen te bestuderen en zal later dit jaar met een
reactie komen. Het kabinet is van plan de huidige Wet op de Financiering
van Politieke Partijen uit te breiden en om te vormen tot een Wet op de
Politieke Partijen (WPP)5. In deze wet zullen in elk geval de organisatorische eisen voor politieke partijen worden geregeld. Daarnaast gaat het
kabinet onder meer kijken naar de mogelijkheden om regels over digitale
campagnevoering in deze wet op te nemen, zoals microtargeting en het
vergroten van transparantie rond digitale campagnes.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Het kabinet hecht aan een gecoördineerde aanpak van desinformatie,
waarbij iedere speler zijn eigen verantwoordelijkheid neemt, in onderlinge
overeenstemming, zoals ook uitgedragen tijdens de Europese Raad van
juni en december 2018. Mede in navolging van de motie Kwint/YesilgözZegerius6, heeft het kabinet de standpunten die volgen uit het huidige
beleid de afgelopen maanden actief uitgedragen bij gesprekspartners bij
EU instellingen en in Europese hoofdsteden. Het kabinet is verheugd te
vernemen dat de kern van de Nederlandse positie in het Actieplan is
overgenomen, in het bijzonder het feit dat vrijheid van meningsuiting als
kernwaarde prominent benoemd wordt. Het actieplan biedt voldoende
ruimte om sturing te geven aan de uitvoering van voorgestelde acties aan
de hand van de hierboven genoemde uitgangspunten en beleidskeuzes
van het kabinet. Het kabinet verwelkomt daarom het actieplan en gaat
hieronder afzonderlijk in op de vier pijlers.
(i) Verbetering van de capaciteit van de EU-instellingen om desinformatie
op te sporen, te analyseren en aan het licht te brengen
Het kabinet is van mening dat wanneer desinformatiecampagnes van
statelijke (of daaraan gelieerde) actoren de politieke stabiliteit,
economische stabiliteit of nationale veiligheid door inmenging
bedreigen, een reactie van nationale overheden noodzakelijk en
gerechtvaardigd is. Het openbaren, op basis van vergaard bewijs, van
tendensen, narratieven, methodes en kanalen die gebruikt worden om
5
6

Kamerstuk 32 752, nr. 54
Kamerstuk 21 501-34, nr. 290

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

5

desinformatie te verspreiden kan bijdragen aan inzicht in en bewustwording over desinformatiecampagnes. Het kabinet is van mening dat
professionalisering van de StratCom Taskforces door het investeren in
digitale tools en gespecialiseerd personeel de werkzaamheden van
deze Taskforces ten goede komt. Dit is ook conform de conclusies van
de Europese Raad van 28 juni 2018 die opriepen tot passende
mandaten en voldoende middelen voor de betrokken strategische
communicatieteams van de Europese Dienst voor Extern Optreden
(EDEO). De verdubbeling van het budget op korte termijn is nadrukkelijk geen verdubbeling van het budget van de website EUvsDisinfo,
maar van het algehele budget voor strategische communicatie van
EDEO, dat onder andere besteed wordt aan uitbreiding van de
menskracht en aan strategische dreigingsanalyses. De Nederlandse
uitgangspunten aangaande de aanpak van desinformatie blijven
hierop van toepassing. Wel moeten de middelen hiervoor gevonden
worden binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van de
EU-begroting 2014–2020 en moeten deze passen bij een prudente
ontwikkeling van de jaarbegroting. De kabinetsinzet voor het volgende
Meerjarig Financieel Kader is leidend voor een integrale afweging van
middelen voor de periode na 2020, het kabinet wil niet vooruitlopen op
de besluitvorming over het volgende MFK.
In het Actieplan staat dat de focus van StratCom Taskforces is
verschoven richting de oostelijke en zuidelijke partnerschapslanden en
richting het analyseren van tendensen, verhalen, methodes en kanalen
(dit laatste in tegenstelling tot individuele nieuwsuitingen). Ondanks
dat het kabinet daarvoor in Europees verband heeft gepleit, is de
website EUvsDisinfo niet opgeheven. Daarvoor is geen steun bij
andere lidstaten. Wel heeft EDEO bevestigd dat de werkwijze is
aangepast zodat er geen artikelen meer op de site staan uit Nederlandse bronnen. Dit sluit aan bij de hierboven genoemde focus en
daarmee is wat het kabinet betreft gehoor gegeven aan zijn oproepen
om onze persvrijheid te beschermen, overeenkomstig de motie van de
leden Kwint en Yesilgöz-Zegerius aan de regering om zich in Europees
verband zich hier stevig voor uit te spreken. Het kabinet zal er in de
Europese gremia aandacht voor houden dat deze aanpak ook als
zodanig wordt uitgevoerd.
De inzet van het kabinet bij de herziening van de mandaten van de
StratCom Taskforces westelijke Balkan en Zuid, zal vormgegeven
worden volgens de eerder genoemde uitgangspunten.
(ii) Versterken van een gecoördineerde en gezamenlijke respons op
desinformatie
Het kabinet onderschrijft het belang van het opzetten van een snel
waarschuwingssysteem (Rapid Alert System, RAS) voor het aanpakken
van desinformatiecampagnes waarin de Commissie, EDEO en nog aan
te wijzen nationale contactpunten informatie uitwisselen. Het RAS kan
bijdragen aan de inzichten over desinformatiecampagnes en de
coördinatie van de aanpak ten goede komen. Het is van belang dat dit
waarschuwingssysteem de bevoegdheden van nationale autoriteiten
niet aantast, zoals terecht ook in het actieplan benoemd is. Daarvoor is
het wat kabinet betreft van belang dat lidstaten zelf blijven beslissen
over hoe zij met de informatie die uit het RAS naar voren komen,
omgaan. Hiermee worden nationale competenties geëerbiedigd. Het
kabinet zal hier bij de verdere uitwerking van het RAS op blijven
aansturen. Het kabinet beraadt zich nog over het vraagstuk waar het
nationale contactpunt het beste belegd kan worden.
Goede informatievoorziening is essentieel voor het functioneren van
de democratie. De Commissie zal samen met het Europees Parlement
haar inspanningen op het gebied van communicatie op het gebied van
de waarden en het beleid van de EU coördineren en intensiveren.
Lidstaten wordt ook gevraagd dit te doen. Het kabinet staat hier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

6

positief tegenover aangezien de kernwaarde van de vrijheid van
meningsuiting, zoals benoemd in het actieplan, waarborgt dat in het
publieke debat dit beleid vervolgens kan worden bediscussieerd. In
Nederland gelden voor de rijksoverheid de Uitgangspunten Overheidscommunicatie. Deze uitgangspunten en doelstelling van de communicatie van de rijksoverheid gelden uiteraard ook voor de uitleg van
Europees beleid vanuit de Nederlandse overheid.
(iii)Mobilisering van de particuliere sector bij de bestrijding van desinformatie
Het kabinet staat positief tegenover het feit dat Tech bedrijven en
vertegenwoordigers van de advertentie industrie op 26 september jl.
een gedragscode hebben opgesteld inzake online desinformatie.
Hiermee nemen deze organisaties zelf hun verantwoordelijkheid in de
aanpak van desinformatie. Wel dient de uitvoering van de gedragscode
nauwgezet gemonitord te worden. Het kabinet steunt de voorgestelde
wijze van monitoring die maandelijks in samenwerking met ERGA op
een transparante wijze zal gebeuren. Deze rapportages zullen ook
meegenomen worden in de gesprekken die het kabinet zelf voert met
de Tech bedrijven. Hierbij zal ook worden meegenomen dat ook door
de Tech bedrijven de vrijheid van meningsuiting gewaarborgd wordt.
Het tegengaan van desinformatie dient niet als gevolg te hebben dat
informatie ten onrechte verwijderd wordt. Een evaluatie nadat de
gedragscode een jaar in werking is, is, wat het kabinet betreft, ook een
goede stap. Dit geeft de bedrijven voldoende tijd om maatregelen te
implementeren en stelt de Commissie en de lidstaten ook in staat om
zich een beeld te vormen over de resultaten die de implementatie van
de gedragscode teweeg heeft gebracht. Het kabinet is voorts positief
dat de Commissie in deze beoordeling bijgestaan wordt door
onafhankelijke expertise en de ERGA. Eventuele maatregelen van
wetgevende aard die kunnen volgen op de beoordeling van de
gedragscode zullen op dat moment beoordeeld worden.
(iv)Bewustmaking en verbetering van de maatschappelijke veerkracht
Voor het kabinet ligt de sleutel in het tegengaan van de impact van
desinformatie in een weerbare informatiesamenleving. Desinformatie
heeft in Nederland volgens het Rathenau Instituut vooralsnog geen
grote negatieve impact op de samenleving gehad7. Tegelijkertijd
moeten we niet naïef zijn over het bestaan van desinformatie.
Bewustwording creëren dat het bestaat wil het kabinet dan ook niet uit
de weg gaan. De maatregelen die voorgesteld worden om mediawijsheid en bewustwording over desinformatie te stimuleren sluiten aan
bij het Nederlandse beleid ten aanzien van bewustwording van de
aanwezigheid van desinformatie. Er zal dan ook gekeken worden hoe
in Nederland lopende initiatieven kunnen aansluiten bij Europese
initiatieven op dit gebied, zoals de Europese week voor mediageletterdheid.
Daarnaast is het positief dat het actieplan inzet op ondersteuning van
onafhankelijke en multidisciplinair opererende factcheckers en
onderzoekers. Deze partijen zijn belangrijk bij de aanpak van desinformatie, het is daarom positief als zij ook over grenzen heen beter kennis
en informatie uit kunnen wisselen. Een voorwaarde voor het kabinet is
wel dat het netwerk onafhankelijk van overheden en EU-instellingen
kan opereren.

7

Digitalisering van het nieuws; online nieuwsgedrag, desinformatie en personalisatie in
Nederland. Rathenau Instituut 24-05-18

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

7

c) Eerste inschatting van krachtenveld
Het actieplan heeft brede steun van vrijwel alle lidstaten8. Vooral de
Baltische en Oost-Europese lidstaten zijn voorstanders van een actief
EU-beleid op dit terrein en het versterken van de StratCom Taskforces. Dit
standpunt is veelal ingegeven door hun recente geschiedenis en de
geografische positie van Oost-Europa, alsmede het feit dat in deze
lidstaten zeer veel gevallen van desinformatie vanuit statelijke actoren
bekend zijn. Zij pleiten mede daarom voor een coherente aanpak van
zowel de interne als externe dimensie van desinformatie. De Scandinavische lidstaten delen veelal de visie van deze groep. Alle lidstaten
onderschrijven het belang van het versterken van de mediawijsheid van
de Europese burgers en het ondersteunen van de onafhankelijke media.
Ook zijn veel lidstaten voorstander van het opzetten van het snelle
waarschuwingssysteem voor het aanpakken van desinformatiecampagnes. De West-Europese lidstaten leggen meer accent op de noodzaak
het actieplan uit te voeren met in achtneming van Europese waarden
zoals persvrijheid en vrijheid van meningsuiting.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen op het gebied
van regeldruk en administratieve lasten
a) Bevoegdheid
Op het terrein van de interne markt en de ruimte van vrijheid, veiligheid
en recht (RVVR) heeft de Unie een gedeelde bevoegdheid met de lidstaten
(zie artikel 4, lid 2, onder a en onder j, VWEU). In de mededeling wordt
geen Unieregelgeving aangekondigd, maar de Commissie geeft richtsnoeren en uitgangspunten voor online platforms om binnen het
bestaande wettelijke kader – in samenwerking met nationale autoriteiten
in lidstaten en andere relevante belanghebbenden – online desinformatie
tegen te gaan. Daartoe is de Commissie bevoegd.
b) Subsidiariteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de subsidiariteit van de
mededeling is positief. Een gezamenlijke Europese aanpak van desinformatie is wenselijk gezien het grensoverschrijdende karakter van online
desinformatie en om te voorkomen dat zorgen van afzonderlijke lidstaten
niet voldoende gehoord worden door grote Tech bedrijven.
c) Proportionaliteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de proportionaliteit van
de mededeling is positief. Het kabinet acht deze mededeling een geschikt
instrument om te komen tot een gezamenlijke aanpak van desinformatie.
Deze mededeling kondigt geen bindende maatregelen aan. De aangekondigde acties gaan niet verder dan noodzakelijk om de gestelde doelstellingen te bereiken.
d) Financiële gevolgen
Nederland is van mening dat de benodigde EU-middelen gevonden
dienen te worden binnen de in de Raad afgesproken financiële kaders van
de EU-begroting 2014–2020 en dat deze moeten passen bij een prudente
ontwikkeling van de jaarbegroting. De kabinetsinzet voor het volgende
MFK is leidend voor een integrale afweging van middelen voor de periode
8

Kamerstuk 21 501-02, AE

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

8

na 2020; Nederland wil niet vooruitlopen op de besluitvorming over het
volgende MFK. Mogelijke gevolgen voor de nationale begroting worden
ingepast op de begroting van de beleidsverantwoordelijke departementen, conform de regels van de budgetdiscipline.
e) Gevolgen voor regeldruk en administratieve lasten
Uit deze mededeling vloeit geen nieuwe regelgeving voort; zij is op basis
van vrijwilligheid. Gevolgen voor de regeldruk en de administratieve
lasten zijn er niet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 22 112, nr. 2760

9