Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 581

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 4 april 2012

1

Samenstelling:
Leden: Dijksma (PvdA), Snijder-Hazelhoff
(VVD), Koopmans (CDA), Van der Ham (D66),
voorzitter, Smeets (PvdA), Samsom (PvdA),
Paulus Jansen (SP), ondervoorzitter, Jacobi
(PvdA), Koppejan (CDA), Graus (PVV),
Ouwehand (PvdD), Gesthuizen (SP),
Wiegman-van Meppelen Scheppink (ChristenUnie), Van Tongeren (GroenLinks), Ziengs
(VVD), Braakhuis (GroenLinks), Gerbrands
(PVV), Lodders (VVD), Van Vliet (PVV),
Dijkgraaf (SGP), Schaart (VVD), Verhoeven
(D66), Van der Werf (CDA) en Hilkens (PvdA).
Plv. leden: Jadnanansing (PvdA), Elias (VVD),
Blanksma-van den Heuvel (PvdA), Koolmees
(D66), Dikkers (PvdA), Dekken (PvdA), Irrgang
(SP), Groot (PvdA), Holtackers (CDA), Tony van
Dijck (PVV), Ouwehand (PvdD), Van Gerven
(SP), Hazekamp (PvdD), Schouten (ChristenUnie), Van Gent (GroenLinks), Leegte (VVD),
Grashoff (GroenLinks), De Mos (PVV), Taverne
(VVD), Van Bemmel (PVV), Van der Staaij
(SGP), Houwers (VVD), Van Veldhoven (D66)
en Ormel (CDA).
2
Samenstelling:
Leden: Van Bommel (SP), ondervoorzitter, Van
der Staaij (SGP), Albayrak (PvdA), Ormel
(CDA), Ferrier (CDA), Eijsink (PvdA), Van Dam
(PvdA), Knops (CDA), voorzitter, De Roon
(PVV), Jansen (SP), Voordewind (ChristenUnie), Ten Broeke (VVD), Ouwehand (PvdD),
Bontes (PVV), Groot (PvdA), Braakhuis
(GroenLinks), Nieuwenhuizen (VVD), Schouw
(D66), El Fassed (GroenLinks), Hachchi (D66),
Dijkhoff (VVD), Driessen (PVV) en De Caluwé
(VVD).
Plv. leden: Irrgang (SP), Dijkgraaf (SGP),
Jacobi (PvdA), Bruins Slot (CDA), Omtzigt
(CDA), Samsom (PvdA), Timmermans (PvdA),
Hazekamp (PvdD), Elissen (PVV), Van Raak
(SP), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(ChristenUnie), Hennis-Plasschaert (VVD),
Hernandez (PVV), Dikkers (PvdA), Peters
(GroenLinks), Berckmoes-Duindam (VVD), Van
Veldhoven (D66), Van Tongeren (GroenLinks),
Pechtold (D66), Huizing (VVD), Kortenoeven
(PVV) en Azmani (VVD).

kst-21501-32-581
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1 en
de vaste commissie voor Europese Zaken2 hebben op 14 maart 2012
overleg gevoerd met staatssecretaris Bleker van Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie overde Landbouw- en Visserijraad van 19 en
20 maart 2012.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag.)
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie,
Van der Ham
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De griffier van de vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

1

Voorzitter: Houwers
Griffier: Schüssel
Aanwezig zijn tien leden der Kamer, te weten: Van Bemmel, Van Gerven,
Houwers, Jacobi, Koopmans, Koppejan, De Lange, Ouwehand, SnijderHazelhoff en Van Veldhoven,
en staatssecretaris Bleker van Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie, die vergezeld is van enkele ambtenaren van zijn ministerie.
De voorzitter: Dames en heren. Ik heet u allen welkom. Ik heet ook de
staatssecretaris en zijn ondersteuning welkom. Wij spreken vandaag over
de Landbouw- en Visserijraad en wij hebben afgesproken dat in twee
onderdelen te doen. Het eerste onderdeel gaat over Visserij. Ik stel voor
een spreektijd van drie minuten te hanteren zonder interrupties.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. Vandaag is het Biddag. Dat is een
mooie dag om iets te zeggen over landbouw en visserij. Dan weten wij
weer waarvan wij het echt te verwachten hebben. Dit neemt niet weg dat
wij het ook middelijkerwijs van de regering verwachten, want er moet wel
geregeerd worden. De staatssecretaris weet dan precies wat ik bedoel.
Ik zal kort een paar punten aanstippen. Ik begin met de aanlandingsplicht
waarover iets is opgenomen in de geannoteerde agenda. Hoe verhoudt
die tekst zich tot de aangenomen motie-Dijkgraaf/Gerbrands/Slob over de
aanlandingsplicht? Wij kunnen heel lang discussiëren over deze
tekstexegese, maar ik ga ervan uit dat de staatssecretaris die motie
volledig uitvoert en dat er geen ruimte is tussen de bewoordingen in de
geannoteerde agenda en de uitvoering van de motie. Mocht dit om welke
reden dan ook toch het geval zijn, dan hoor ik dat graag. Zo niet, dan ga ik
ervan uit dat de motie volledig wordt uitgevoerd.
Een volgend punt betreft de producentenorganisaties en de gemeenschappelijke marktordening voor de visserij. Het gaat dan met name om
de positie van de producentenorganisaties en de taken die zij moeten
uitvoeren. De Europese Commissie wil bijvoorbeeld de eisen voor
tracering en consumenteninformatie opschroeven. Ik noem verder de
vermelding van de vangstdatum. Ik kan mij daarbij wel iets voorstellen,
maar ik merk ook dat er in de sector bedenkingen zijn over de uitvoerbaarheid van deze maatregelen. Zorgt de staatssecretaris ervoor dat de
visserijsector voldoende betrokken is bij deze discussie om te voorkomen
dat er regelgeving komt die volstrekt onuitvoerbaar is?
Dan de binnenvisserij. Ik heb begrepen dat men op het ministerie werkt
aan verruiming van de mogelijkheden voor de nachtvisserij en aan het
afschaffen van de gesloten tijd voor het vissen met de worm. Beide
mogelijkheden kunnen leiden tot een grotere palingvangst, maar uit het
rapport van Imaris over de uittrek van schieraal in 2011 leid ik af dat de
sportvisserij, ondanks de terugzetplicht van de vispas, nog zo’n 100 ton
paling heeft gevangen zonder dat die wordt teruggezet. Hoe gaat de
staatssecretaris met dit risico om? Als wij de mogelijkheden voor vangst
verruimen, leidt dat dan niet tot een groter probleem doordat de
terugzetplicht in de praktijk niet wordt nageleefd?
Ik dank de staatssecretaris voor zijn brief over de schadevergoeding aan
de palingvissers in vervuilde gebieden, die wij gisteren hebben
ontvangen. Als ik naar de hoofdlijnen van die brief kijk, kunnen wij
volgens mij tevreden zijn. Het is een beetje kort dag om een definitieve
conclusie te trekken, maar ik maak de staatssecretaris hiervoor toch een
compliment. Ik verwacht dat dit voor de meesten goed zal werken, maar
dat in een enkel, bijzonder geval moet worden bekeken hoe dit uitpakt. Ik
vraag de staatssecretaris om met die individuele gevallen goed om te
gaan. Voor echte knelgevallen moet oog en ruimte zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

2

De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. Ik vervang mijn collega
Gerbrands. Ik heb geen lappen tekst voor dit blokje en ik hoop dat ik de
tijd die ik daardoor uitspaar, kan gebruiken voor het tweede blokje.
De PVV is voorstander van een level playing field. Daarom is mijn fractie
van mening dat de inzet van de staatssecretaris onvoldoende is, waar hij
stelt dat de doelen voor het visserijbeheer die de EU binnen de communautaire wateren stelt, ook moeten gelden voor de activiteiten van de
Europese vloot buiten de EU-wateren. Zij is van mening dat moet worden
ingezet op mondiale afspraken om tot een level playing field te komen.
Europese afspraken alleen zullen weinig invloed hebben en ze zullen
negatieve gevolgen hebben voor de Europese, en daarmee dus ook de
Nederlandse visserij. Kan de staatssecretaris garanderen dat zijn inzet
hierop gebaseerd zal zijn?
De staatssecretaris moet met zijn inzet het belang van de Nederlandse
vissers dienen. De EU legt de Europese visserij aan banden, maar lijkt de
concurrentie uit China en Rusland uit het oog te verliezen. Deze landen
kunnen ongestoord door vissen en ze zullen zich zonder duidelijke
afspraken zeker niet aan de Europese regelgeving houden.
Dan nog een opmerking over de palingvissers. Naar verluidt worden de
mogelijkheden voor nachtvisserij verruimd. Wij moeten rekening houden
met het feit dat de palingstand op zijn zachtst gezegd erbarmelijk is. De
sector erkent dit ook. Het belang van de paling en dat van de beroepsvisser dienen voor de sportvisserij te gaan. De sportvisserij is er niet in
geslaagd om de 100% reductie van palingvangst te realiseren. Verruiming
van de nachtvisserij is daarom ook niet te rechtvaardigen. Ik vraag de
staatssecretaris dan ook om de mogelijkheden voor de nachtvisserij niet
uit te breiden.
De heer Koppejan (CDA): Voorzitter. Ik begin met de verzamelbrief en de
zeebaarspopulatie. Bij de behandeling van de Visserijwet op 15 juni vorig
jaar hebben wij de problematiek aan de orde gesteld van de op grote
schaal gevangen zeebaars die illegaal wordt verkocht aan groothandel en
restaurants. De staatssecretaris heeft toen toegezegd dat hij onderzoek
zou laten doen naar de omvang van die problematiek; hij zou de Kamer
daarover eind 2011 informeren. Ik ben benieuwd naar de stand van zaken.
Over de geannoteerde agenda heb ik een procedurele opmerking. Is de
staatssecretaris bereid om analoog aan de kwartaalrapportage over het
gemeenschappelijk landbouwbeleid, ook een kwartaalrapportage over het
gemeenschappelijk visserijbeleid aan de Kamer toe te zenden met daarin
een beschrijving van het Europees krachtenveld? Ik krijg hierop graag een
reactie van de staatssecretaris.
In het kader van de aanpak van de discards vraag ik aandacht voor de
problematiek van de MSC-gecertificeerde scholvissers. Zij werken met
grotere mazen in de netten, maar dit wordt in het kader van het kabeljauwherstelplan niet beloond maar afgestraft door een korting op het
aantal zeedagen. Dit druist toch in tegen onze doelstellingen voor meer
duurzaamheid? Is de staatssecretaris bereid dit punt aan de orde te stellen
als de problematiek van de discards wordt besproken? Ik hoop dat deze
maatregel op korte termijn kan worden teruggedraaid.
De staatssecretaris noemt een aantal zaken waarmee rekening moet
worden gehouden bij de introductie van de aanlandplicht. Ik sluit mij aan
bij de opmerkingen van de heer Dijkgraaf over de administratieve lasten.
De inspanningen moeten wel in verhouding staan tot de opbrengst. Het
streven is er toch op gericht om de vissterfte te beperken. Ik verwacht nog
steeds meer van preventieve maatregelen dan van aanlanding.
Ik steun de kritische reactie van de staatssecretaris op de voorstellen voor
de gemeenschappelijke marktordening voor visserij en aquacultuurproducten. Zal de staatssecretaris zich bij zijn standpuntbepaling ook
verstaan met de meest betrokkenen, de producentenorganisaties? Ik heb
begrepen dat zij daartoe bereid zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

3

Ik vraag aandacht voor de decentralisatie van het visserijbeleid door
versterking en niet door vergroting van de regionale adviescommissies
(RAC’s). Ik roep de staatssecretaris op om het initiatief te nemen voor een
meer decentrale opzet van het visserijbeleid door versterking van de rol
van de RAC’s. Is hij daartoe bereid?
Ik kom nu op de externe dimensie van het gemeenschappelijk visserijbeleid. Mijn fractie is van mening dat de Europese opvatting over
duurzaam visserijbeheer moet worden overgenomen in de visserijakkoorden met landen buiten de Europese Unie. Uiteindelijk dienen de
resultaten van die onderhandelingen in gelijke mate te worden toegepast
op alle vloten die vissen onder dat akkoord. Is de staatssecretaris het met
ons eens dat dit in het kader van een gelijk speelveld gewenst is?
Tot slot een opmerking over de binnenvisserij. Ik ben blij met de brief van
de staatssecretaris over de vergoedingen. Ik sluit mij echter aan bij de
opmerking van de heer Dijkgraaf dat er altijd ruimte moet zijn voor een
nadere beoordeling van specifieke individuele gevallen waarin de regeling
oneerlijk zou kunnen uitpakken.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Vandaag ben ik in gezelschap van
mijn nieuwe collega Jeroen de Lange die voortaan het overleg over de
Landbouw- en Visserijraad voor zijn rekening zal nemen.
Ik begin met de signalen over de uitbreiding van de mogelijkheden voor
nachtvisserij. Kan de staatssecretaris toelichten wat er nu precies zal
gebeuren? Zijn er al oplossingen gevonden voor de nadelige aanpak van
de stroperij die hierbij een rol kan spelen? Is er een oplossing voor de
palingvisserij? Ik heb namelijk begrepen dat niet alleen de mogelijkheden
voor de nachtvisserij worden verruimd, maar ook die voor het vissen met
de worm. Welke plaats hebben de Visstandbeheerscommissies in dit
traject?
De heer Koppejan heeft een vraag gesteld over de zeebaars. Ik heb tijdens
eerdere algemeen overleggen gevraagd naar het deels legaliseren van de
visserij op zeebaars in overeenstemming met het Ierse model. Wil de
staatssecretaris hierop ingaan?
In het kader van het gemeenschappelijk visserijbeleid wijs ik erop dat de
inzet van de PvdA is gericht op duurzame visserij. Wij hebben ooit een
puntenplan aangeleverd voor de overgang van grootschaligheid naar
meer kleinschaligheid en voor het wegnemen van oneerlijke concurrentie,
vooral in Afrika. Wil de staatssecretaris de Kamer schriftelijk informeren
over het EU-besluitvormingstraject en de knelpunten die zich daarbij
voordoen? Dit geldt ook voor de verordening voor de gemeenschappelijke
marktordening en de aquacultuurproducten.
Met de formulering van de geannoteerde agenda wordt de indruk gewekt
dat de staatssecretaris wat terugkrabbelt bij de maatregelen voor de
aanlandingsplicht. Er moet een werkbare oplossing komen en een
stapsgewijze aanpak met realistische overgangstermijnen, maar dit
betekent niet dat de weg van de minste weerstand moet worden gekozen.
Ik hoor graag een sterk verhaal van de staatssecretaris waaruit blijkt hoe
hij kan garanderen dat de discards over twintig jaar niet nog steeds een
probleem zijn. Dit probleem moet binnen twee jaar zijn opgelost.
Over de externe dimensie van het visserijbeleid hebben wij in eerdere
algemeen overleggen al het nodige gewisseld. Ik krijg graag inzicht in de
Raadsconclusies. Is de staatssecretaris bereid die in een brief aan de
Kamer voor te leggen?
In de stukken lees ik dat de Nederlandse regering zich onthouden heeft
van stemming over het ontwerponderhandelingsmandaat met Marokko.
Kan de staatssecretaris toelichten waarom de regering hiervoor heeft
gekozen?
In een eerder aangenomen motie-Jacobi wordt de regering verzocht de
Kamer drie weken voor de besluitvorming in de Raad de conceptonderhandelingsmandaten toe te sturen. Dat is niet gebeurd met het concept

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

4

van het onderhandelingsmandaat met Madagaskar. Daarnaast ontvangt
mijn fractie graag ieder half jaar een schriftelijk overzicht van de stand van
zaken van alle lopende onderhandelingen in het kader van visserijakkoorden met derde landen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Het visserijbeleid is belangrijk.
Als wij niet of onvoldoende in actie komen, zijn de zeeën straks leeg.
Vanmorgen kon dit ook weer worden gelezen in de Volkskrant.
Ik begin met de aanlandingsplicht. De Kamer heeft eerder in een motie
uitgesproken dat alles wat wordt gevangen, moet worden aangeland. Dat
is een goed idee en de staatssecretaris was daar ook wel voor. Ik stel vast
dat de Kamer hem nu toch weer aan banden legt. De heer Dijkgraaf begon
hierover. Ik wijs de leden erop dat juist die reflex ertoe heeft geleid dat het
visserijbeleid zo ongelooflijk ingewikkeld is geworden met meer dan 600
regeltjes die elkaar tegenspreken. Een simpel idee: wat je vangt, breng je
aan land. Dat is het gemakkelijkst en beperkt de administratieve
rompslomp. De moties die inmiddels zijn ingediend om dit allemaal weer
ingewikkelder te maken, worden niet gesteund door mijn fractie. Wij
steunen de inzet van de staatssecretaris om het zo eenvoudig mogelijk te
doen.
De Europese Commissie heeft voorgesteld om het afsnijden van haaienvinnen aan boord van vaartuigen te verbieden. Mijn fractie is daar erg
voor, de staatssecretaris gelukkig ook. Ik dank hem daarvoor. Ik dring erop
aan dat het voorstel volledig en zonder uitzonderingen wordt gesteund. Ik
krijg graag die toezegging van de staatssecretaris.
Het is mij opgevallen dat het haaienactieplan, dat eerder is gepresenteerd,
veel meer punten bevatte dan het voorstel. Ik ben teleurgesteld dat de
Europese Commissie dit plan niet heeft overgenomen. Is de staatssecretaris bereid om nog wat punten aan het voorstel toe te voegen? Het is
bekend dat vooral Spanje en Portugal dwarsliggen. Daar vindt men het
kennelijk geen probleem om levende dieren een vin af te snijden en ze
dan terug te gooien in de zee waar ze een afschuwelijke dood sterven.
Heeft de staatssecretaris hierover tijdens zijn werkbezoek gesproken met
de vertegenwoordigers van Spanje en Portugal?
Hoe reageert hij op het feit dat de vangstbeperking op haaien die in het
actieplan was opgenomen, niet is overgenomen in het voorstel? Zou hij
dit namens Nederland willen inbrengen? Dit is naar mijn mening een van
de belangrijkste punten die moeten worden afgesproken. Er moeten
vangstlimieten worden gesteld nu een derde van de haaien met uitsterven
wordt bedreigd. In de richting van de fractie van de PVV merk ik nog op
dat Nederlanders, als het goed is, niet op haaien vissen. De leden van die
fractie zouden dus voor een vangstbeperking kunnen zijn. Ik krijg graag
een toezegging van de staatssecretaris op dit punt.
Een volgend punt betreft de onderhandelingen met derdelanden. Er is al
vaker van gedachten gewisseld over Marokko. De Partij voor de Dieren is
er nog steeds niet blij mee, maar het wordt nu allemaal nog erger. De
onderhandelingsprotocollen met Kiribati en Madagaskar zijn gewoon
tonijnovereenkomsten! Tonijnen worden ernstig met uitsterven bedreigd,
ook indirect. Nederlanders vissen daar niet op, maar Franse, Spaanse,
Portugese en soms ook Britse vissers krijgen een flink deel van de
Europese subsidiepot waaraan de Nederlandse belastingbetaler bijdraagt,
voor de vangst op bedreigde diersoorten. Ik ben van mening dat de
staatssecretaris moet zeggen dat Nederland dit afwijst. Ik hoop daarbij
ook op steun van de PVV.
De heer Van Gerven (SP): Voorzitter. Ik begin met het belangrijke
onderwerp van de discards ofwel het over boord zetten van de dode
bijvangst die de visser niet nodig heeft. Ik meen dat de staatssecretaris in
zijn hart het nutteloos doden van dieren een moreel verwerpelijke zaak
vindt. Hij heeft zich in het verleden ook in die zin uitgelaten. Zijn brief valt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

5

mij echter zeer tegen. Hij was op weg de «blauwe messias» te worden,
maar de brief ademt dat hij van alles wil afdoen aan die discardban. Het
lijkt erop dat hij die discardban overboord wil kieperen en die niet ziet als
kroon op of sluitstuk van zijn werk. Is hij toch bereid zich met het heilige
vuur dat hij eerder liet zien, ervoor in te zetten dat hieraan een einde
wordt gemaakt? Noorwegen heeft al zo’n discardban en dat is een groot
succes. Ik houd de staatssecretaris dan ook voor dat hij zich niet moet
laten afleiden door het kortzichtige beleid van de fracties van de SGP en
het CDA die op alle mogelijke manieren proberen roet in het eten te
gooien. Het gaat natuurlijk om de lange termijn.
Is de staatssecretaris bereid te pleiten voor overleg, niet alleen met de
sector maar ook met de wetenschap en maatschappelijke organisaties als
Greenpeace, Ocean en de Dierenbescherming?
Ik wijs op de mogelijke inzet van camera’s om de praktijk goed in beeld te
brengen.
Ik steun de aanpak bij de bron en de minimumcriteria voor duurzaamheidlabels. Een consument die een duurzaam gevangen visje wil kopen, moet
erop kunnen vertrouwen dat de informatie betrouwbaar is.
Voor de toekomst van de visserij in Europa is het niet wenselijk dat alle
kleine jongens worden vervangen door grote jongens. Dat is niet goed
voor de kustgemeenschappen en voor volwaardige werkgelegenheid. Er
komt nu een systeem van quotatoekenning. Hoe kan worden geborgd dat
ook de kleine jongens overeind blijven en dat zij niet worden weggeconcurreerd? Hoe kan een toenemende concentratie worden voorkomen? Wil
de staatssecretaris verder kijken dan de Nederlandse lobby en ook
rekening houden met de kleine schepen?
Na de aanneming van de Raadsconclusies over de externe werking bij het
aangaan van visserijakkoorden met arme landen, moet niet alleen worden
gesproken met de rijke Europese visindustrie, maar ook met de mensen in
de kustgemeenschappen waar de wateren worden leeggevist. Dit hoort bij
de inzet van de staatssecretaris voor voedselzekerheid voor die mensen
en het weren van industriële visserij uit de kustzone.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Voorzitter. De fractie van D66 is
voorzichtig met het uitroepen van messiassen. Ik zal daarop verder maar
niet ingaan.
Ik begin met een opmerking over de geannoteerde agenda die wat ons
betreft weinig concreet is ingevuld. Wie alleen dit stuk leest, weet echt
niet wat de staatssecretaris in Brussel zal uitdragen. Daarom stel ik een
paar concrete vragen om zodoende iets meer toelichting te krijgen.
Mijn eerste vraag heeft betrekking op de externe dimensie van het
visserijbeleid in het toekomstige gemeenschappelijk visserijbeleid. Kan de
staatssecretaris bevestigen dat full costs and maximum sustainable yield
daarin het uitgangspunt zijn? Wil hij erop aandringen dat de Europese
Unie bij het afsluiten van akkoorden met derde landen waarborgt dat niet
in parallelle akkoorden met andere vloten nog weer boven dat surplus kan
worden gevist? Zo voorkomen wij benadeling van de Europese vloot en
zorgen wij voor het in stand houden van de visserij.
Mijn volgende opmerking betreft de technische maatregelen om
duurzaamheid te bevorderen. Waarop is de inzet van de staatssecretaris
gericht? Wil hij ertoe oproepen dat het keurmerk voor kweekvis, waaraan
in Nederland wordt gewerkt naar aanleiding van een verzoek van D66,
wordt uitgerold in Europa? Wellicht kan hij het Nederlandse traject
aanbieden als pilot voor zo’n Europees keurmerk. Juist op de interne
markt kan hier een slag worden geslagen om te komen tot één helder
keurmerk voor kweekvis. Het gebruik van antibiotica zou daarvan een
belangrijk onderdeel moeten zijn.
Over de aanlandingsplicht zijn wij helder geweest. Die is nuttig en helaas
nodig. Wij zijn echter ook geïnteresseerd in het recente pleidooi van IUCN
in Science om op een andere manier te gaan vissen; misschien is de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

6

staatssecretaris daarmee bekend. Er zou niet langer sprake moeten zijn
van selectie, maar er zou juist evenredig met het aanbod moeten worden
gewerkt om het ecologische evenwicht niet te verstoren door het
wegvangen van maar één soort. Het effect zou zijn: niet weggooien maar
verrekenen. Dit kan gebeuren door bijvoorbeeld verhandelbare quota, de
onbedoeld gevangen vis verplicht te verkopen aan de houder van een
quotum of quota meer in regionaal verband uit te nutten waarbij elke
visser een aandeel in het totaal aantal soorten krijgt in plaats van een
specifieke hoeveelheid van een specifieke soort. Ik krijg graag een reactie
van de staatssecretaris op dit idee.
Ik vervolg met de selectiviteitmaatregelen. Als er een goede oplossing
wordt gevonden voor aanlanding is dit probleem natuurlijk kleiner. Het is
echter niet helemaal weg, bijvoorbeeld bij ondermaatse vis. Ik heb de
staatssecretaris gevraagd of het, als prikkel voor innovatie, mogelijk is de
sanctie te verhogen naar mate er meer ongewenste of ondermaatse
bijvangst is. Zal hij zo’n systeem meenemen naar Brussel?
Mijn laatste punt betreft de paling. Ook de sportvisserij moet bijdragen
aan het herstel van de palingstand. Het is dan de vraag of de uitbreiding
van de mogelijkheden voor nachtvisserij niet contraproductief is. Ik vraag
dan ook namens mijn fractie een reactie op dit punt.
Voorzitter: Dijkgraaf
De heer Houwers (VVD): Voorzitter. Ik zal namens mijn fractie drie
aandachtspunten aan de orde stellen. In de eerste plaats de gemeenschappelijke marktordening. Het doel van ons beleid, zowel op Europees
als op nationaal niveau, is een duurzame visserijsector. De overheid stelt
duurzaamheidsdoelen vast waarna de visserijsector zelf dient te bepalen
welke instrumenten hij wil aanwenden om deze doelen te bereiken. De
VVD-fractie kan zich dan ook niet vinden in de technische maatregelen die
de staatssecretaris wil opstellen. Er zijn talloze voorbeelden van de
perverse effecten van technische maatregelen. Ik noem de grootte van de
maaswijdte, waarbij de manier van meten bepaalt welke maaswijdte
wordt vastgesteld. Stel vast waaraan de visserijbestanden over een
bepaalde tijd moeten voldoen en laat de sector zelf bepalen hoe die
doelen worden bereikt. Deelt de staatssecretaris die opvatting van mijn
fractie?
Over ongewenste regels gesproken, in de voorstellen staat de verplichting
om vis gratis ter beschikking te stellen aan de liefdadigheid. Dat kan toch
niet waar zijn?
In zijn brief schrijft de staatssecretaris dat hij een minimumcriterium wil
opstellen voor duurzaamheidlabels. De VVD-fractie is van mening dat de
overheid hierbij geen rol dient te spelen. Waarom kan dit niet aan de
markt worden overgelaten? De MSC-certificaten laten zien dat dit prima
kan.
Mijn tweede punt heeft betrekking op de externe dimensie van het
gemeenschappelijk visserijbeleid. In de loop van de jaren heeft de
Europese Commissie met verschillende partijen visserijakkoorden
afgesloten. In het voorstel voor het nieuwe gemeenschappelijk visserijbeleid wordt geïntroduceerd dat de doelen voor het visserijbeheer in
EU-wateren ook dienen te gelden voor EU-schepen die buiten de
Europese wateren vissen. Wat betekent dit voor de status van de al
afgesloten akkoorden? De VVD-fractie is van mening dat eerder gesloten
akkoorden moeten worden gerespecteerd. Voor nieuwe akkoorden zal het
gemeenschappelijk visserijbeleid het uitgangspunt zijn. Kan de staatssecretaris dit bevestigen?
In de discussie over de visserijakkoorden wordt in negatieve termen
gesproken over het afsluiten van private akkoorden voor EU-gevlagde
schepen. Een rederij moet naar onze mening de mogelijkheid hebben om
private afspraken aan te gaan met derde landen als de EU geen visserijak-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

7

koord met die landen heeft kunnen sluiten. Wil de staatssecretaris
toezeggen dat hij zich hiervoor op Europees niveau zal inzetten?
Er is brede overeenstemming dat vissers slechts op het surplus mogen
vissen dat de lokale vissers niet bevissen. De huidige praktijk lijkt te zijn
dat de Commissie slechts de vangstmogelijkheden voor de EU-vloot
beschikbaar stelt nadat niet alleen de vangsten van de lokale vissers zijn
afgetrokken, maar ook die van de internationale visserij. Op deze manier
zet de Europese Commissie de Europese vloot op de derde plaats. Dat is
niet de bedoeling van mijn fractie. Zij vraagt de staatssecretaris daarom
zich in te zetten voor een gelijke plaats voor de Europese Unie aan de
onderhandelingstafel.
In dit kader roep ik Greenpeace op zich te realiseren welke voortrekkersrol
Europa heeft op het gebied van duurzaamheid. Vandaag staat in de
kranten te lezen waar het toe kan leiden als er geen akkoorden zijn met
Europa.
Tot slot de binnenvisserij. Om regelgeving terug te dringen, worden de
mogelijkheden voor nachtvisserij vergroot en wordt de gesloten tijd voor
het vissen met de worm afgeschaft. De VVD-fractie is, zoals bekend,
positief over het afschaffen van overbodige regelgeving, maar zij hoort
graag welke effecten dit voornemen kan hebben. De beroepsvissers
hebben zich hierover zorgelijk uitgelaten en ik wil graag weten of die
zorgen terecht zijn.
Tot slot maak ik de staatssecretaris complimenten voor de afwikkeling van
de problematiek van de dioxinepalingvisserij. Het is zo goed geregeld. Als
de staatssecretaris zou overgaan tot een garantstellingregeling, dan moet
daaraan wel een termijn worden verbonden. Dan kunnen wij dit dossier
eindelijk positief sluiten.
Voorzitter: Houwers
De voorzitter: De staatssecretaris zal antwoorden in twee blokken: de
zee- en de binnenvisserij. Ik stel voor interrupties te beperkten tot twee
per persoon en ik dring erop aan dat die interrupties kort zijn. Anders
komen wij in tijdnood.
Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Tijdens het behandelvoorbehoud van
27 oktober 2011 over het gemeenschappelijk visserijbeleid hebben wij
uitgebreid gesproken over de aanlandingsplicht en de discardreductie.
Naar aanleiding daarvan heeft de Kamer een motie aangenomen. Geheel
in de geest van die motie blijft mijn inzet gericht op een vergaande
reductie van bijvangsten, waar het kan tot nul of in de buurt van nul. Ik
heb al eerder gezegd dat dit uit ecologisch oogpunt en uit oogpunt van de
maatschappelijke legitimatie van de visserijsector van belang is. Mijn inzet
is erop gericht de aanlandingsplicht vrij snel te introduceren, maar ik wil
daarbij tevens met de sector tot een reductiepad komen. Dit moet aan de
ene kant ecologisch gezien voldoende ambitieus zijn, maar aan de andere
kant moet het ook economisch en technisch gezien de sector voldoende
ruimte bieden voor innovaties. Wij moeten ook bereid zijn de sector
daarbij te ondersteunen om die stappen te zetten. Die aanpak sta ik voor,
geheel in lijn met de motie en de eerdere discussie over dit onderwerp.
Mevrouw Van Veldhoven heeft gesproken over de mogelijkheid van een
andere quotumverdeling, niet per vissoort maar op basis van een uitruil of
verplichte uitruil van vissoorten die worden gevangen door vissers die
niet primair voor die vissoort op pad gaan. Als een dergelijke quotummethodiek zou worden geïntroduceerd, wordt het systeem zeer ingewikkeld.
Aan de andere kant kan de sector dit in termen van innovatie natuurlijk
wel beproeven. In dat verband wil ik het onder de aandacht brengen als
een interessante gedachte. Bij deze aanpak passen geen messiaanse
karakteriseringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

8

Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik dank de staatssecretaris voor zijn
constructieve reactie op mijn voorstel. Laten wij het niet gecompliceerder
dan nodig maken, maar laten wij wel kijken of wij met elkaar tot een zo
effectief mogelijke oplossing kunnen komen. Ik dank de staatssecretaris
voor de toezegging dat hij dit onder de aandacht wil brengen. Het zou
goed zijn als de Kamer daarover nog eens wordt geïnformeerd. Is de
staatssecretaris bereid de Kamer hierover te rapporteren?
Staatssecretaris Bleker: Onder anderen mevrouw Jacobi heeft gevraagd
of er analoog aan de rapportage over de voortgang van het gemeenschappelijk landbouwbeleid, een kwartaal- of halfjaarrapportage kan
komen over de voortgang van het nieuwe gemeenschappelijke visserijbeleid. In dit verband kan dit onderwerp aan de orde komen.
De voorzitter: Kunnen wij nu meteen afspreken dat het een kwartaalrapportage of een halfjaarlijkse rapportage wordt?
Staatssecretaris Bleker: Er is een kwartaalrapportage voor het gemeenschappelijk landbouwbeleid. In die rapportage kunnen wij de voortgang
van het visserijbeleid meenemen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Het zou heel mooi zijn als wij een eerste
rapportage ontvangen voor ons werkbezoek aan Brussel.
Staatssecretaris Bleker: Dan moet ik weten wanneer u op werkbezoek
gaat. Dat heb ik niet allemaal in de gaten. Het kost me al moeite genoeg
om mijn eigen werkbezoeken in de gaten te houden.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Op 22 april.
Staatssecretaris Bleker: Ja, ik zal ervoor zorgen dat de Kamer voor die tijd
een soort eerste rapportage heeft ontvangen.
De heer Van Gerven (SP): Ik heb nog een opmerking over de aanlandingsplicht. Ik neem aan dat de staatssecretaris het ook een goed principe
vindt dat de vis die wordt gevangen, ook wordt opgegeten. Hij zegt dat hij
voorstander is van die aanlandingsplicht. Kunnen wij een termijn
afspreken wanneer die gerealiseerd moet zijn? De ervaringen in
Noorwegen zijn heel positief. Zoiets moet dan toch ook in Nederland
kunnen worden doorgevoerd? Wil de staatssecretaris een datum noemen
waarop dit systeem integraal is verankerd in het visserijbeleid?
Staatssecretaris Bleker: De aanlandingsplicht is geen doel op zich. Zoals
wij nu kunnen voorzien, is het een noodzakelijk middel om ervoor te
zorgen dat zo weinig mogelijk dode vis overboord wordt gezet. Eerder is
van de zijde van de PVV gesproken over een overlevingsbak. In dat kader
wordt onderzocht of vissen die eigenlijk weer overboord moeten worden
gezet, tijdelijk zodanig kunnen worden bewaard dat zij een grotere kans
op overleving hebben. Dit vraagt om een aanpassing van het logistieke en
behandelproces aan boord van de schepen. Die technieken worden thans
onderzocht en ze moeten ook in dat kader worden beoordeeld. Uiteindelijk
is een aanlandingsplicht een sluitstuk om te voorkomen dat de vis die
onbedoeld is gevangen, dood of ongewenst aan wal komt.
De heer Van Gerven (SP): Principieel gezien is het een nuttig instrument
en het kan de innovatie sterk stimuleren. Met zo’n aanlandingsplicht
worden vissers gedwongen om in actie te komen. Kan de staatssecretaris
een termijn noemen? Wanneer zal de aanlandingsplicht worden
ingevoerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

9

Staatssecretaris Bleker: De onderhandelingen over het gemeenschappelijk visserijbeleid zijn in volle gang. Ik heb gezegd dat ik de aanlandingsplicht als een noodzakelijk sluitstuk zie. Ik streef ernaar dat de aanlandingsplicht vrij snel wordt geïntroduceerd in het gemeenschappelijk
visserijbeleid. Ik zit in de voorhoede van de landen die de aanlandingsplicht willen introduceren. Daarbij moet de sector wel de ruimte en tijd
worden geboden om via innovatie het reductiepad te realiseren. Die
combinatie sta ik voor. Ik zeg nu ongeveer wat de heer Houwers zei tijdens
het vorige algemeen overleg over de visserij. Die benadering sta ik voor
en die is in lijn met de motie.
In het kader van de relatie met derde landen heeft de heer Van Bemmel
gezegd dat het belangrijk is dat er mondiale afspraken komen. Dat is waar.
Wij hebben hier recent gesproken over het vissen in de Pacific. Er wordt
gewerkt aan een verdrag waaraan de belangrijkste landen die daar vissen,
zich binden. Om de mondiale visserij effectief te kunnen reguleren, zijn
mondiale verdragen nodig. Dit is echter een langdurig proces en Europa
loopt daarbij in feite voorop. Dit is bijvoorbeeld het geval bij de visserij in
de Pacific en de visserij op horsmakreel. Die inzet is overduidelijk. Ik wordt
soms een beetje verdrietig als mevrouw Ouwehand een krantenbericht
citeert waaruit blijkt dat er weer iets niet goed gaat. Dat klopt ook, maar
het zijn vooral China en een aantal andere landen die de boel verpesten.
Het lijkt de Heidelbergse catechismus wel. «Waaruit kent gij uw ellende?»
In dit geval: als andere landen iets fout doen wat wij goed doen. Europa
doet het mondiaal gezien goed. Je kunt ook andersom redeneren. Het
vissen in de derde landen is niet zozeer een probleem van Europa en de
Europese Unie. Het is maar goed dat Europa daar wil vissen volgens
Europese standaarden. Was het maar zo dat de Chinezen, de Russen en
anderen dat ook zouden doen. Zo zou je het ook kunnen bekijken. Zo
bekijk ik het in ieder geval.
Mevrouw Jacobi heeft gevraagd of de Raadsconclusies over het externe
beleid schriftelijk aan de Kamer kunnen worden voorgelegd. Dat zal ik
doen.
De heer Van Bemmel (PVV): De staatssecretaris zegt dat Europa voorop
loopt. Wij zijn het beste jongetje van de klas. Die afspraken zijn op zichzelf
genomen goed, maar ik heb het gevoel dat hij verwacht dat dit nog lang
zal duren. Dan levert het natuurlijk schade op voor de Europese en de
Nederlandse visserij. Is de staatssecretaris het daarmee eens?
Staatssecretaris Bleker: Nee, onze inzet is erop gericht om mondiale
afspraken voor die gebieden te maken waaraan ook landen als China zich
zullen houden. Dit betekent echter niet dat er schade voor de Nederlandse
visserij ontstaat. Ik ben van mening dat de Nederlandse visserij binnen
Europese kaders verantwoord moet vissen in dat soort gebieden. Als je
dat doet, is het oké.
Mevrouw Jacobi heeft erop gewezen dat het concept van het onderhandelingsmandaat met Madagaskar te laat aan de Tweede Kamer is
voorgelegd. De Raad moet daarover nog een besluit nemen. In de
kwartaalrapportage zal een update worden opgenomen waaruit dit ook
blijkt.
Kiribati is als A-punt aan de agenda toegevoegd. Ik ben voornemens in te
stemmen met het mandaat. De ex post analyse is helaas nog niet
beschikbaar. Daarover zal ik mijn onvrede uitspreken. Ik zal dit in de
stemverklaring tot uitdrukking laten komen.
De heer Van Gerven sprak over het belang van voedselzekerheid voor de
kustgemeenschappen. Op ons verzoek is in de conclusies van de Raad het
belang van voedselzekerheid voor de regio expliciet opgenomen. Ik deel
die opvatting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

10

Blijft er ruimte voor privaatcontracten als er geen EU-contract is
afgesloten? Als er geen EU-afspraken met derde landen zijn over de
visserijtoegang, is het toegestaan om private afspraken te maken.
Verder is gesproken over een gelijke plaats van de Europese Unie aan de
onderhandelingstafel met derde landen. In feite is dit het geval. Wij
vinden het vooral van belang dat in de onderhandelingen met een derde
land een ecologisch evenwichtig akkoord tot stand komt waarin Europa en
de Europese visserijvloot een eerlijk deel hebben. Wij onderhandelen dus
niet in de zin van: eerst de lokale visserij, dan de Chinezen en dan wij nog.
Het zijn gelijkwaardige sporen en dat moet ook. Uiteindelijk is ook
bepalend wat er wordt betaald als tegenprestatie voor het visrecht in het
betreffende gebied. Je leest soms in de krant dat China relatief weinig
betaalt en wij relatief veel. Je moet dit echter in de juiste proporties zien,
want je weet nooit welke afspraken er overigens zijn gemaakt tussen
bijvoorbeeld China en een derde land. Wij kennen voorbeelden van grote
infrastructuurprojecten die door China in deze landen worden gerealiseerd met dertigjarige leningen met 0% rente, om maar wat te noemen.
Dit komt natuurlijk niet naar voren in het concrete akkoord, maar die
afspraken maken landen als China wel met dit type landen. Daartoe is de
Europese Unie natuurlijk niet in staat.
De heer Koppejan vraagt aandacht voor een decentralisatie van het
gemeenschappelijk visserijbeleid. De regionale organen moeten sterker
worden, maar niet groter. Dat is een goed punt. Ik ben groot voorstander
van versterking van de positie van de regionale adviescommissies.
Mevrouw Jacobi heeft gevraagd naar het besluitvormingsproces van het
gemeenschappelijk visserijbeleid. Het Deense voorzitterschap wil in de
Raad van juni op hoofdpunten overeenstemming bereiken. Daaraan
voorafgaand worden oriënterende debatten gevoerd over de aanlandingsplicht, het externe beleid, de regionalisering en de overdraagbare
visserijconcessies. Het Deens voorzitterschap wil in juni tot Raadsconclusies komen.
De heer Koppejan heeft gevraagd of de producentenorganisaties bij de
standpuntbepaling over de marktordening worden betrokken. Het
antwoord op die vraag is «ja».
Mevrouw Van Veldhoven vraagt naar de surplusvisserij. De Raadsconclusies zijn duidelijk: interne EU-afspraken dienen zo veel mogelijk ook
extern toegepast te worden. Dat is naar mijn mening ook het juiste
principe.
Verder is gevraagd naar een pilot in Europa met het keurmerk. Ik ben
voorstander van de mogelijkheid voor de consument om te kiezen voor
een duurzaam product. Daarom is de certificering van groot belang. Ik heb
dit ook gestimuleerd via de open- en beschikbaarstelling van middelen uit
het Europese Visserijfonds. Ik pleit er in Europees verband voor dat dit
ook in de toekomst mogelijk blijft en dat het, waar het kan, ook wordt
afgestemd tussen de landen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Het is goed dat Nederland aan de slag is
met het keurmerk. Het is mooi dat de staatssecretaris daarvoor geld
beschikbaar heeft gesteld. Kan hij in Brussel laten zien wat Nederland
hiermee doet en aanbieden dat Nederland als het ware de pilot is voor
een uitrol in Europees verband?
Staatssecretaris Bleker: Ja.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Het keurmerk heeft nu alleen betrekking
op duurzaamheid. Kan diervriendelijkheid hierin ook worden meegenomen?
Staatssecretaris Bleker: Het eerste doe ik, maar over het tweede wil ik
nog even nadenken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

11

Mevrouw Ouwehand heeft gesproken over de tonijnvangst door vissers
van andere landen. De afspraken over tonijnvangsten worden internationaal gemaakt in regionale beheerorganisaties, bijvoorbeeld in de ICCAT,
de Internationale Commissie voor Bescherming van Atlantische Tonijn.
Een goed beheer en toezicht zijn belangrijk en daarom steun ik die
aanpak.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Misschien is de staatssecretaris vergeten
wat hij heeft geschreven, maar er liggen nu onderhandelingsvoorstellen
voor om afspraken te maken tussen de Europese Unie en Kiribati en
Madagaskar. Dit staat los van de toch al falende afspraken binnen ICCAT.
Het voorstel is nu dat Europa op termijn visrechten koopt en die aan de
Spaanse, Portugese en Franse vissers geeft. Ik wil dat de staatssecretaris
daartegen stemt namens Nederland. Het gaat om bedreigde diersoorten
en om Europees belastinggeld. Dat zouden wij niet moeten willen. De
staatssecretaris geeft nu antwoord op een vraag die ik niet heb gesteld.
Staatssecretaris Bleker: Vervolgens komt het antwoord op de vraag die
mevrouw Ouwehand wel gesteld heeft. Als het past binnen de afspraken
die zijn gemaakt in de betreffende regionale visserijbeheerorganisatie,
dan steun ik dit.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Hoe weet de Kamer hoe de staatssecretaris
dit beoordeelt? Dat hebben wij nog niet kunnen zien. Ik vind dit een
belangrijk punt en ik overweeg hierover een motie voor te stellen. Ik hoor
graag van de staatssecretaris of hierover wordt gesproken tijdens de
komende Landbouw- en Visserijraad. Het onderwerp staat niet op de
agenda maar wel in de Visserijbrief. Als het nu niet wordt afgetikt, heb ik
nog wat tijd.
Staatssecretaris Bleker: U hebt nog enige tijd.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Kan ik daar wat onderbouwing bij krijgen,
want ik word niet geruster door dit antwoord? Hoe zit het? Hoe is de stand
van zaken?
Staatssecretaris Bleker: Het moet niet gekker worden. Het komt aan de
orde bij de vaststelling van het mandaat over Kiribati. Daarbij zal ik een
kanttekening maken op dit punt opdat wij daarop later kunnen terugkomen.
Dan kom ik bij de illegale verkoop van vis door sportvissers. Ik heb de
rapportage van de NVVA zeer recent ontvangen. Op ambtelijk niveau
wordt nu overleg gevoerd met de sector. Er wordt bekeken hoe de partijen
de uitkomsten beoordelen en welke oplossingen denkbaar zijn. Voor de
zomer rapporteer ik de Kamer hierover.
De heer Koppejan (CDA): De staatssecretaris zegt nu dat hij de Kamer
voor de zomer zal rapporteren, maar hij had dit al voor het einde van 2011
moeten doen. Ik wil iets meer vaart. Dan kan de Kamer eventueel
aandringen op extra maatregelen.
Staatssecretaris Bleker: De Kamer ontvangt de rapportage zodra deze is
afgerond. Welke consequenties ik daaraan verbind, laat ik weten nadat ik
daarover met de sector heb gesproken. Ik kan toezeggen dat de Kamer die
rapportage krijgt zodra die is afgewikkeld. Het was de bedoeling dat die er
voor 1 januari zou zijn, maar dat is niet gelukt. De Kamer krijgt die
rapportage op voorhand.
Op 2 februari is ambtelijk overleg gevoerd over de zeebaars met Sportvisserij Nederland en Imaris. Wij hebben geconstateerd dat er te weinig
gegevens beschikbaar zijn over de Nederlandse zeebaarspopulatie. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

12

bestandsbeheer geeft nu geen aanleiding om specifieke maatregelen voor
de zeebaars te treffen. Het ICES-onderzoek naar de zeebaarspopulatie
vindt in 2012 plaats. Sportvisserij Nederland wil gezamenlijk met de
kleinschalige kustvissers de toestand van de Nederlandse zeebaarspopulatie in beeld brengen.
Mevrouw Jacobi (PvdA): De achterliggende gedachte om hierop te
focussen, is de vraag of wij de illegale zeebaarshandel de kop in kunnen
drukken. Is het mogelijk om met betrokkenen te bekijken of, eventueel bij
wijze van proef, een en ander beter kan worden gelegaliseerd zodat wij
daarop vat kunnen krijgen?
Staatssecretaris Bleker: Dit komt onder andere aan de orde in de
rapportage die ik zojuist heb toegezegd en de consequenties die ik
daaraan zal verbinden. Dan gaat het over zeevis in algemene zin.
De heer Koppejan heeft gevraagd naar het MSC-certificaat voor schol en
de maaswijdte. Zijn opmerking verwijst naar een Nederlandse visser die
onder Engelse vlag vaart en daarmee ressorteert onder het Engelse
systeem. Dit probleem doet zich in Nederland niet voor als gevolg van
onze systematiek van de zeedagen. Daarmee is het dus niet aan mij en de
Nederlandse regering om het aan te kaarten als zich een probleem
voordoet. Dit is echt een Engels probleem.
De heer Koppejan (CDA): De staatssecretaris maakt zich er iets te
gemakkelijk van af, want het gaat mij niet specifiek om één Nederlandse
visser, maar om het algemene belang. Voor heel Europa geldt dat wij
duurzame visserij moeten stimuleren. Er zijn vissers die schol vangen
volgens de MSC-certificering en daarbij gebruikmaken van netten met een
grotere maaswijdte. Zij vallen daarbij onder het kabeljauwbeheersplan en
worden dus gekort op zeedagen. Of ze nu uit Engeland komen of uit
Spanje of uit welk land dan ook, dit is gewoon verkeerd beleid. Als er
wordt gesproken over discards en het beperken van discards moeten wij
ook dit punt aanpakken. Het interesseert mij dan niet onder welke vlag de
vissers varen.
Staatssecretaris Bleker: Laat ik hierop ingaan in mijn eerste kwartaalrapportage.
Mevrouw Ouwehand wijst erop dat het oorspronkelijke haaienplan
uitgebreider was. Zij vraagt naar de haaienvinnen. Nederland steunt de
Commissie in het voorstel voor het ontvinnen. Wij willen niet dat er een
uitzondering komt. Nu is een grote stap voorwaarts gezet om het
ontvinnen tegen te gaan. Ik zal in Brussel nogmaals wijzen op het belang
van het uitvoeren van het gehele plan.
De heer Van Gerven houdt een pleidooi voor de kleine visserij, die moet
ook overeind kunnen blijven. Ik ben van mening dat wij in het gemeenschappelijk visserijbeleid geen onderscheid moeten maken tussen
grootschalige en kleinschalige visserij. Wij moeten met name de vissers
die duurzaam vissen, kleinschalig of grootschalig, steun bieden via het
gemeenschappelijk visserijbeleid en het Europese fonds voor de visserij.
De heer Houwers is van mening dat de overheid geen of slechts een
beperkte rol zou moeten hebben bij de ontwikkeling van duurzaamheidlabels. Wij steunen de totstandkoming van de labels. Het is vooral aan het
bedrijfsleven om vast te stellen aan welke criteria moet worden voldaan,
wil zo’n label kunnen worden verstrekt. Het is wel een rol van de overheid
om dit te stimuleren en als wij het gevoel hebben dat een label pure
windowdressing is, moeten wij dat aan de kaak stellen en de sector
daarop wijzen.
De heer Van Gerven (SP): De staatssecretaris maakt er zich wat gemakkelijk vanaf. De SP heeft een pleidooi gehouden om ook naar de kleinere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

13

vissers te kijken in met name de kustgebieden en naar de inlandse
bevolking. De staatssecretaris zegt dat er een gelijk speelveld moet
komen, maar dit kan ertoe leiden dat die vissers het onderspit delven. Hij
schrijft dat hij oog heeft voor de kleine kustvisserij, maar als je de markt
zijn gang laat gaan met die quota, gaan de grote jongens waarschijnlijk
voor. Hoe zal de staatssecretaris die tegenstrijdigheid oplossen?
Staatssecretaris Bleker: Het gaat om kleinere en grotere vissers binnen
Europa, neem ik aan.
De heer Van Gerven (SP): Ik doel ook op West-Afrika.
Staatssecretaris Bleker: Dan zijn wij het snel eens. Mijn benadering van
visserijakkoorden met derde landen is heel simpel, dat staat ook in de
stukken. Het belang van de lokale vissers, de lokale voedselzekerheid en
de ontwikkeling van de lokale economie staan met stip bovenaan. Een
akkoord moet aan die voorwaarden voldoen. Verder moeten in een
akkoord activiteiten worden opgenomen die bijdragen aan de versterking
van de lokale economie, de lokale visserij en de voedselzekerheid.
Vervolgens gaan wij kijken hoe je verantwoord, gelet op het bestand, in
dat gebied kunt vissen. Ik dacht dat de heer Van Gerven doelde op de
kleine vissers in Spanje; dat wij in ons gemeenschappelijk visserijbeleid
extra steun zouden moeten geven aan de Europese kleine vissers.
Daarvan ben ik geen voorstander. In Europa moeten wij de criteria van
duurzaamheid en innovatie hanteren. Over de derde landen hebben wij
naar mijn mening echter geen verschil van mening.
De voorzitter: Dan gaan wij naar de binnenvisserij. Daarvoor hebben wij
nog acht minuten de tijd.
Staatssecretaris Bleker: De Kamer heeft een brief ontvangen over de
regeling voor de palingvisserij. Wij zullen die regeling netjes uitvoeren.
Daarbij hoort ook dat wij met een open oog zullen kijken naar specifieke
individuele knelgevallen. Ik ben van mening dat wij een nette en fatsoenlijke regeling hebben getroffen, indachtig de discussie in en het verzoek
van de Kamer en door medewerking van Europa. Ik dank de leden voor
hun complimenten, maar die gelden ook de sector die bereid was om
hierover op deze manier met ons te overleggen.
Over de nachtvisserij zijn eerder Kamervragen gesteld door {? Wat denkt
u? Mevrouw Ouwehand. Ik heb die vragen op 20 september 2011
beantwoord. Ik heb geschreven dat de uitbreiding van de nachtvisserij er
niet toe zal leiden dat er meer paling door sportvissers wordt meegenomen. Sportvissers moeten immers in alle vispaswateren aal terugzetten. Het is mij bekend dat dit niet in alle gevallen gebeurt. Dat is niet
goed, dat is illegale visserij. Sportvisserij Nederland heeft toegezegd dit
strakker te handhaven in samenwerking met de boa’s. Dit moet ook echt
gebeuren. Als dit niet lukt, zal ik de nachtvisserij verder beperken. De
verruiming, waarover wij eerder trouwens uitgebreid hebben gesproken,
wordt dan teruggedraaid of meer dan dat.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dat is een helder en goed signaal. Wanneer
zullen wij horen of dit werkt of niet? Voorkomen moet worden dat wij hier
pas over twee jaar achterkomen en dan weer het hoofd in de schoot
moeten leggen. Wij moeten er met ons allen bovenop zitten.
Staatssecretaris Bleker: Als de verruiming een jaar in werking is geweest,
maak ik de balans op.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

14

De heer Dijkgraaf (SGP): De staatssecretaris zal dan wel alle mogelijkheden benutten om het signaal in de richting van eenieder af te geven dat
er een groot probleem is als dit niet wordt gehandhaafd?
Staatssecretaris Bleker: Ja, ik heb dit al zojuist tot uitdrukking proberen te
brengen. Als je met elkaar een verruiming overeenkomt en er blijft illegale
visserij bestaan of die wordt zelfs uitgebreid, dan is het op een gegeven
moment voorbij.
Mevrouw Jacobi (PvdA): De staatssecretaris probeert de Partij voor de
Dieren een hak te zetten. Ik kom graag voor de makkers van die partij op,
want zij hebben altijd de beste bedoelingen met het dierenwelzijn, ook in
dit geval. Elk voordeel heeft zijn nadeel. Aan dit voorstel kleven ook
nadelen. Hoe denken de Visbeheercommissies hierover? In die
commissies bestaan sowieso al spanningen tussen sport- en beroepsvissers. Kan de staatssecretaris nog iets zeggen over het overleg hierover
in de commissies?
Staatssecretaris Bleker: Die moeten hierin een belangrijke rol gaan
spelen. Ik heb tijdens een eerder algemeen overleg gezegd dat dit in veel
gevallen niet adequaat functioneert. Mijn geduld raakt nu ook een beetje
op. Als via dit soort commissies geen afspraken kunnen worden gemaakt
over het beheer, wordt het regulering. Overigens was dit helemaal geen
plaagstootje en al helemaal niet in de richting van mevrouw Ouwehand.
De voorzitter: Mevrouw Ouwehand heeft nog een interruptie tegoed. Als
zij wil, kan zij zichzelf verdedigen.
Staatssecretaris Bleker: Ik vind dat ik in vergelijking met mevrouw
Ouwehand heel subtiele plaagstootjes geef.
De voorzitter: Die laatste was wel erg subtiel.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Dank voor de toezegging dat de staatssecretaris wil bevorderen dat het haaienactieplan volledig wordt uitgevoerd.
In het kader van de tonijnovereenkomsten heeft hij gezegd dat hij een
kanttekening zal plaatsen als Kiribati aan de orde komt. Dit zou natuurlijk
ook moeten gelden voor Madagaskar. Ik krijg daarover graag duidelijkheid, want dan hoef ik nu niet met een motie te komen.
Staatssecretaris Bleker: Ja.
De voorzitter: Dat is een snelle toezegging. Ik heb de volgende toezeggingen genoteerd.
– De staatssecretaris zal kwartaalrapportages met diverse aandachtspunten over het gemeenschappelijk visserijbeleid aan de Kamer toesturen.
De eerste rapportage zal hij voor 22 april aanstaande aan de Kamer
sturen.
– De staatssecretaris zal de rapportage over illegale zeevisverkoop aan
de Kamer sturen zodra die is afgerond. Zijn reactie op deze rapportage
volgt voor de zomer van 2012.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Volgens mij bent u vergeten dat het
EU-besluitvormingstraject ook aan de Kamer zal worden voorgelegd.
De voorzitter: Ik heb gezegd dat de kwartaalrapportage diverse
aandachtspunten zal bevatten. In het verslag kunt u lezen welke punten
dat zijn.
Dan sluit ik het eerste deel van dit algemeen overleg.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

15

Wij vervolgen met het onderdeel landbouw. Ik stel voor dat wij daarvoor
dezelfde opzet kiezen als voor het onderdeel visserij. Omdat er echter
enkele andere woordvoerders zijn aangeschoven, vraag ik of de leden
kunnen instemmen met drie minuten spreektijd per fractie zonder
interrupties op elkaars inbreng, en twee interrupties tijdens het antwoord
van de staatssecretaris. Ik stel vast dat de leden zich daarin kunnen
vinden.
De heer Dijkgraaf (SGP): Voorzitter. De heer Koopmans heeft tijdens een
vorig algemeen overleg het prachtige voorstel gedaan om aan de
artikelen 106 en 114 van de nieuwe gmo-verordening toe te voegen dat
producentenorganisaties recht hebben op eerlijke en redelijke producentenprijzen met inbegrip van kosten voor investeringen in duurzaamheid.
Hij gaat regelmatig de boer op met de schitterende mededingingsmotie
van de heer Van der Staaij en anderen. Ik doe het nu maar eens
andersom. De staatssecretaris wijst deze toevoeging echter van de hand.
Ik verwijs hierbij ook naar de passage in de kwartaalrapportage dat
Nederland niet de mededingingsregels wil aantasten.
In mijn woorden: het kabinet wil wel versterking van marktmacht, maar
die mag niet te veel om het lijf hebben. Dat doet geen recht aan de inzet
van de heer Koopmans en dat verdriet mij zeer. Overigens speelt mee dat
dit ook geen recht doet aan de inzet van de SGP-fractie en van de rest van
de Kamer. Is de staatssecretaris bereid zich in ieder geval actief in te
zetten voor het genoemde voorstel?
Mijn tweede punt heeft betrekking op de 70% basispremie en de 30%
vergroening bij directe betalingen. Ik steun de inzet van de staatssecretaris tegen de rigide invulling van de vergroening, maar er is meer. Een
Kamermeerderheid heeft zich uitgesproken tegen de koppeling tussen de
70% basispremie en de 30% vergroening. Een meerderheid wil de
vergroening als top-up en niet als voorwaarde voor het verkrijgen van de
basispremie binnen die 70%. De Europese Commissie wil deze koppeling
wel. De staatssecretaris deelde aanvankelijk die opvatting, maar later
heeft hij wat mist opgetrokken en in de kwartaalrapportage kom ik het niet
tegen. Wil hij op dit punt een toelichting geven? Wat wil hij nu precies? Is
hij bereid de «nee, tenzij»-lijn te kiezen, dus geen koppeling tussen de
basispremie en de vergroening tenzij door de vergroeningsvoorstellen in
de praktijk geen basispremie van boeren wordt afgepakt?
Dan nog twee punten, allereerst de groepshuisvesting voor zeugen.
Nederland gaat in de richting van 80% en Spanje en Frankrijk in de
richting van 50%. De indruk is echter dat het percentage in Oost-Europese
landen laag is en hetzelfde geldt voor het tempo. Zal dit niet tot ongelijke
snelheden leiden met problemen voor de varkenssector in ons land?
Tot slot de kwekersvrijstelling en de verordening unitair octrooi. Op dit
moment is de discussie gaande over unitair octrooi en het opnemen van
de beperkte kweekvrijstelling daarin. In een motie die door de Kamer is
aangenomen, wordt gevraagd om een proactieve inzet. Meerdere
lidstaten willen wel, maar Nederland zal echt de kar moeten trekken. Uit
de geluiden die ik uit het veld hoor, krijg ik niet de indruk dat nu alle
registers worden opengetrokken. Wanneer zal dit gebeuren? Zal de
staatssecretaris ook in de wandelgangen van de Landbouwraad proberen
de neuzen de goede kant op te krijgen?
De heer Koopmans (CDA): Voorzitter. Ik begin met een kleine onthulling:
tussen de SGP en het CDA bestaan wel afspraken. Als de een verstandige
dingen zegt, zal de ander dat steunen. In dit geval is dit aan de orde en ik
onderschrijf het betoog van de heer Dijkgraaf volledig. Daardoor kan ik
mijn spreektijd aan andere zaken besteden.
Tijdens het laatstgehouden debat over de Europese Unie heeft de
minister-president een duidelijke uitspraak gedaan, namelijk dat hij inzet
op een nominaal gelijkblijvend budget voor het gemeenschappelijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

16

landbouwbeleid. Daarmee geeft hij uitvoering aan de motie-De
Mos/Koopmans en schuift hij de motie van mevrouw Lucassen wat naar
de achtergrond. Dit is buitengewoon interessant. Ik wil de staatssecretaris
vragen om onze waardering over te brengen aan de minister-president.
Ik zou graag zien dat voortaan in de kwartaalrapportages ook een
toelichting wordt gegeven op de overeenstemmingen die over
deelplannen van het gemeenschappelijk landbouwbeleid zijn bereikt.
De minister-president heeft gezegd dat hij naar alle landbouwmiddelen
kijkt, binnen en buiten het meerjarig financiële kader. Ik ben benieuw of
daarmee ook gedoeld wordt op de innovatiemiddelen. Welke inzet kiest de
regering op dit punt? Zal die sporen met de inzet voor het topsectorenbeleid waarin de agrarische sector «food and flowers» goed is vertegenwoordigd?
ik steun de inzet van het kabinet wat het gelijkheidbeginsel betreft. Ik mis
echter een goede overgangsregeling. De staatssecretaris lijkt de voorkeur
te geven aan een zo kort mogelijke overgangsregeling. Ik vraag hem om
een langere overgangstermijn, namelijk tot 2020, tot inzet te maken en ik
overweeg dit nog eens ergens vast te leggen. Ik vraag hem dit omdat in
een aantal sectoren de klappen niet klein zullen zijn.
De heer Dijkgraaf heeft verstandige dingen gezegd over de vergroening.
Uit het verslag leid ik af dat er een versnippering lijkt te ontstaan bij de
eerstepijlermiddelen. Mijn fractie heeft al eerder uitgesproken dat met
name voor de jonge boeren in de eerste pijler ruimte moet worden
gevonden. Dat is het, dus niet ook nog voor kleine boeren, voor dit of dat
of weet ik veel. Dat is het, want anders blijft er niets over en dat lijkt mij
niet verstandig.
De heer Dijkgraaf heeft verder verstandige dingen gezegd over de
artikelen 106 en 114.
Ik kom bij de terugvordering van 14,6 mln. van de post landbouwmiddelen. Zijn alle tekortkomingen in de beheers- en controlesystematiek van
destijds – 2005, 2006 en 2007 – nu opgelost? Hoeveel hebben wij in totaal
moeten betalen?
Ik spreek mijn complimenten uit voor de Schmallenbergaanpak.
De commissie heeft aan de staatssecretaris vragen gesteld nadat ik eerder
in een debat al een keer heb gevraagd naar de RUB. De leden hebben dit
niet alleen gedaan omdat zij het bombardement van e-mails zat zijn, maar
vooral ook omdat zij het inhoudelijk waanzin vinden en daarom vraag ik
nu aan de staatssecretaris of hij wil bevorderen dat die regeling nog twee
jaar in stand blijft en dat in de tussentijd alle toepassingen geldig worden
verklaard. Ik geef een voorbeeld.
De voorzitter: Liever niet, want u bent al royaal over uw tijd heen.
De heer Koopmans (CDA): Paprikatelers dopen hun vingertoppen in
magere melk bij het plukken van die dingen opdat er geen virussen
worden overgedragen. Dat mag dadelijk niet meer. Dat is niet verstandig.
Ik krijg graag een toezegging van de staatssecretaris op dit punt.
De heer Van Bemmel (PVV): Voorzitter. Ik ben een nieuwkomer op dit
dossier. Ik ben wel vaak bij agrariërs geweest, onlangs nog bij een
veehouder met 300 koeien. Als ik zie hoe die mensen met duurzaamheid
omgaan, neem ik mijn petje voor hen af. Het grondwater wordt gewonnen
en de warmte daarvan wordt elders in het proces gebruikt. Zij doen
zonder hulp van buitenaf al heel goede dingen.
Ik begrijp dat dit een behoorlijk bureaucratisch dossier is. Daarom worden
er ook hervormingen voorgesteld en doorgevoerd. De vraag is of het
nieuwe beleid dat nu wordt voorgesteld, niet nog ingewikkelder en
bureaucratischer is, zoals de staatssecretaris van Groot-Brittannië
verwacht. Wat verwacht staatssecretaris Bleker van dit nieuwe beleid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

17

Daar waar men met het GLB ooit begonnen is om de voedselproductie op
te schroeven door de productiviteit per hectare te verhogen en de prijs
van het voedsel daarbij laag te houden, is het voor veel lidstaten nu een
noodzakelijke druk geworden. Konden wij de klok terugdraaien, zouden
wij hier grote vraagtekens bij zetten. Nu wij eenmaal zover gevorderd zijn,
kan de Nederlandse agrariër altijd op onze steun rekenen. Wij hebben niet
voor niets meerdere keren in de Zeeuwse klei gestaan om de Nederlandse
akkerbouwers een hart onder de riem te steken. Liever voedselzekerheid
dan gesubsidieerde moerassen waar niemand komt. Ook hulde voor de
lijn van de staatssecretaris in dezen; dat mag ook wel eens gezegd
worden.
Voor zaken als landschapsbeheer, het bijhouden van sloten en het voldoen
aan milieueisen krijgen onze agrariërs inderdaad een vergoeding. Deze
varieert van 2% tot 8% van de bedrijfsopbrengst. In veel Oost-Europese
lidstaten is dit soms wel twee derde. Dat is een opmerkelijk verschil.
Wordt hier door de EC wel voldoende rekening mee gehouden?
Wij delen de mening dat de exportrestituties in 2013 afgeschaft moeten
worden. Het is van den zotte dat wij geld moeten bijleggen om van
voedsel af te komen. Toch heb ik nog wel een aantal vragen. Is de
staatssecretaris met ons van mening dat er snel wat gedaan moet worden
aan de ongelijke behandeling ten aanzien van de inkomenssteun van onze
agrariërs als gevolg van de ontkoppeling van de productiesteun? Waar de
ene agrariër met recht op inkomenssteun als een zogeheten «sofaboer»
achterover kon leunen, moest de agrariër zonder deze steun hard werken
voor wat brood op de plank. Hoe gaat de staatssecretaris te werk als hij
deze mening deelt? Verandert dit beleid definitief als er straks doelgerichte betalingen gedaan worden? Wordt het verschil tussen regio’s
definitief opgeheven?
De PVV wil dat Nederland zo min mogelijk geld uit de eerste pijler verliest.
Gaat de staatssecretaris hiervoor vechten en, zo ja, hoe? Is hij bereid om
de strijd met landen als Letland en Roemenië aan te gaan om te
voorkomen dat onze agrariërs straks met een kluitje in het riet worden
gestuurd?
Verder heb ik vragen met betrekking tot de vergroeningsvoorwaarden.
Zoals men weet, is de PVV altijd een groot voorstander van particulier
natuurbeheer geweest. Valt dit beheer onder deze vergroeningsvoorwaarden? Hoe zit het met de akkerranden? In dat geval is er wel een
stimulans om deze te blijven onderhouden. Onderschrijft de staatssecretaris de conclusie van de PBL dat de vergunningsmaatregelen van het
GLB een relatief kleine invloed hebben op de verduurzaming van de
landbouw? Zo ja, hoe verzet hij zich hiertegen? Wegen de baten dan nog
wel op tegen de lasten?
Ook de Dierenbescherming heeft zich gemengd in de strijd. Zij is mening
dat Europa niet overspoeld mag worden door producten waarbij de
Nederlandse normen voor dierenwelzijn zijn overschreden. De PVV vindt
dit een logische opmerking. Eerder lazen wij al een schokkende hypothese
over de sambavarkens. Die hebben niets met carnaval te maken, maar wel
met Brazilië. Wij moeten er niet aan denken dat straks miljoenen varkens
vanuit Zuid-Amerika verscheept worden naar Europa. Hoe gaat de
staatssecretaris dit voorkomen? Wordt deze mening ook gedeeld in
Brussel?
De voorzitter: Ik heb enige clementie aangezien u wat korter sprak over
Visserij, maar wilt u wel afronden?
De heer Van Bemmel (PVV): Ik ga zeker afronden, zeker binnen een
halfuur.
Verder las ik verontrustende berichten uit het noorden van het land van
gedeputeerde Hans Konst over het plattelandsbeleid. Konst stelt dat de
verlaging van de inkomenssteun aan agrarische bedrijven grote gevolgen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

18

heeft voor de totale economie van de drie noordelijke provincies. Dat
moet de staatssecretaris als bewoner van een van deze provincies toch
aanspreken? De huidige inkomenssteun aan de boeren in deze provincies
bedraagt momenteel jaarlijks 95 mln. Dat zal aanzienlijk minder worden.
Heeft de staatssecretaris een plan de campagne klaarliggen om de klap in
het noorden op te vangen en de teloorgang van de economie aldaar te
voorkomen?
Afsluitend nog een opmerking over die 14,6 mln. die betaald moest
worden aan de Europese Commissie als gevolg van de tekortkomingen in
het aantal controles en controleerbare voorschriften. Is deze boete
opgevangen in de Nederlandse begroting? Wat heeft de regering gedaan
om dit soort sancties in de toekomst te voorkomen?
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voorzitter. Ik wil beginnen met de
inzet van het kabinet: een nominaal gelijkblijvend GLB-budget. Dat doet
ons, net als de CDA-fractie, goed.
Ik kom bij de discussies over het GLB. In het huidige voorstel is er een
koppeling tussen de basispremie en de voorwaarden die gericht zijn op
vergroening. Net als de woordvoerder van de SGP-fractie wil ik
benadrukken dat wij denken dat dit geen verstandige keuze is. Wij willen
een ontkoppeling van de voorwaarden. De basispremie, de generieke
betaling dus, moet losgekoppeld worden van de vergroeningspremie. In
Brussel is de nieuwe lijn dat landbouw concurrerender en duurzamer
moet. Nederland moet dan ook inzetten op verduurzaming in plaats van
vergroening.
Ik leg meteen een link met de huidige vergroeningsvoorwaarden. Naar
ons gevoel passen deze niet bij ons landbouwsysteem. Wij kunnen
ondernemers niet verplichten om 7% braak te laten liggen; wat wij
daaronder ook verstaan. Ik heb eergisteren van de heer Versteijlen
begrepen dat men er in Brussel van uitgaat dat er overal overhoekjes zijn.
In Nederland hebben wij die niet zomaar. Wij hebben hoogproductieve
gronden die ook hoogproductief ingezet moeten worden. Nederland moet
volgens mij veel meer inzetten op verduurzaming. Een aantal lidstaten
doet concessies en maakt afspraken over de manier waarop ze omgaan
met de maatregelen. Ik heb de staatssecretaris horen zeggen dat een
coalitie van EU-landen voor een alternatief vergroeningsbeleid is. Hij zei
ook dat hij eventueel afspraken wilde maken met Spanje en Denemarken.
Ik ben heel benieuwd hoe het daarmee staat. Hoe kijkt de staatssecretaris
aan tegen de afspraken die Frankrijk en Duitsland maken?
Hoe kijkt de staatssecretaris naar het tempo? Een aantal lidstaten geeft
aan dat het tempo te hoog is. De omslag moet vrij snel, zei de staatssecretaris in eerste instantie. In een aantal sectoren zien wij echter problemen
ontstaan. Ik ben heel benieuwd naar de opvatting van de staatssecretaris
over het tempo. Wat ons betreft gaat het gefaseerder, in ieder geval voor
een aantal sectoren. Ik denk dat de staatssecretaris begrijpt op welke
sectoren ik doel.
Voor de duidelijkheid: wij willen een basispremie met een top-up. In het
verleden hebben wij hierover herhaaldelijk discussie gehad met mevrouw
Verburg. Wij voelen nog steeds voor een ontkoppeling en een top-up,
waarbij de ondernemers kunnen kiezen uit een scala voorwaarden die ze
zichzelf opleggen en waarvoor ze een top-up krijgen.
Mijn laatste punt betreft de overheveling van maximaal 10% van het
budget naar de tweede pijler, het plattelandsbeleid. De staatssecretaris
zegt dat er niet gecofinancierd hoeft te worden. Blijft dit zijn lijn? Of
zeggen wij dat wij niet gaan overhevelen als wij toch niet kunnen
cofinancieren? Dan blijft alles in de eerste pijler. Men weet hoe de VVD
hierover denkt: laat alles goed landen op het boerenerf en laat het geld
vooral gaan naar de actieve landbouwer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

19

Mevrouw Jacobi (PvdA): Voorzitter. Ik wil beginnen waar mevrouw
Snijder is geëindigd: de actieve inzet van al onze agrariërs met betrekking
tot vergroening en verduurzaming. Ik ben heel benieuwd wat de inzet van
Nederland wordt. In het noorden – de heer Van Bemmel noemde het al –
is er veel collectief agrarisch natuurbeheer en werkt men gebiedsgericht,
wat veel effectiever is. In dat verband spreekt mij sterk aan wat ik in het
Agrarisch Dagblad las over de inzet van de staatssecretaris om te komen
tot een maatregelenpakket per land. Het zou mooi zijn als wij voor die
onderdelen een maatregelenpakket krijgen waarvoor cofinanciering door
de provincies geen optie is. Immers, sinds de uitkleding bij het Natuurakkoord is daar volgens mij geen geld meer. Voor deze agrarische natuurverenigingen moet er een status komen in de eerste pijler. Dat geldt niet
alleen voor degenen die zich bezighouden met agrarisch natuurbeheer,
maar ook voor corporaties die zich bezighouden met biogas en dergelijke.
Kan de staatssecretaris ons blijven informeren over zijn inzet in dezen?
Hoe reëel is deze optie? Is er een kans dat de staatssecretaris binnen
Europa een meerderheid krijgt voor pilots? Ik denk dat degene die zich het
meeste inspant in het kader van het GLB, het geld op zijn bord krijgt.
In hoeverre zijn de boetes te herleiden naar de specifieke ontvangers? Stel
dat ze niet te herleiden zijn, kunnen ze dan naar nul gebracht worden? Ik
vind het zondegeld.
Een ander punt van de agenda gaat over de bijen. Deze dieren zijn
essentieel voor ons leven. Er is op heel bureaucratische wijze uitgewisseld
in hoeverre het mogelijk is om sterke bijen uit Canada naar Europa te
krijgen, ook naar Nederland. Bijenhouders hebben zich hier actief voor
ingezet. Tot mijn teleurstelling eindigt het met «jammer, het kan niet». Ik
zou graag zien dat er wordt nagedacht over de vraag hoe het wel kan. Wij
moeten niet vanuit de theorie maar vanuit de praktijk kijken naar de
mogelijkheden. Tussen Canada en Europa blijken de zaken niet goed op
elkaar te zijn afgestemd. Het moet toch mogelijk zijn om niet de bureaucratie maar de doelstelling voorop te stellen? Ik zou graag willen dat de
staatssecretaris samen met bijenhouders alles uit de kast haalt om dit
toch voor elkaar te krijgen. Dan verdient de staatssecretaris wat mij betreft
een lintje. Wij mogen niet blijven hangen in constateringen als «het
certificaat verhindert ons».
Nog heel kort iets over de Dienst Regelingen en perceelregistraties. Ik
moet op basis van een melding van een boer wederom constateren dat
dezelfde percelen in vijf jaar tijd vijf keer verschillend geregistreerd zijn. Ik
vind dat de staatssecretaris wat uit te leggen heeft. Ik wil dit niet afdoen
als een incident. Het is symbolisch voor alles wat verkeerd gaat. Daar
moeten wij vanaf. Hierover moet gecommuniceerd worden. Dat was ook
toegezegd, maar dat is niet gebeurd.
Tot slot nog een opmerking over de EU-strategie dierenwelzijn. In
hoeverre wordt ingezet op gemeenschappelijke, afdwingbare sancties
door de Europese Commissie bij overtredingen met betrekking tot
dierenwelzijnregelgeving?
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Voorzitter. Ik begin met de regeling
uitzondering bestrijdingsmiddelen. Ik kan mij aansluiten bij de opmerkingen van de heer Koopmans. Wij hebben hierin ook samen
opgetrokken. Die uitzonderingsmogelijkheden moeten blijven bestaan. Als
de heer Koopmans en mevrouw Ouwehand het met elkaar eens zijn, dan
kan de staatssecretaris erop rekenen dat als hij geen toezegging doet, een
motie met algemene stemmen wordt aangenomen. Immers, als die twee
uitersten elkaar gevonden hebben, is de rest van de Kamer het er meestal
ook wel mee eens.
Dan kom ik bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De vergroening
blijkt niet groen en de externe dimensie, die volgens de staatssecretaris
prima is, blijkt toch erg nadelig voor ontwikkelingslanden. Welke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

20

consequenties verbindt hij daaraan voor het vervolg van de onderhandelingen hierover?
Mijn volgende opmerking gaat over cross compliance. De PvdD vindt het
nogal wat: 14,6 mln. aan landbouwsubsidie gekregen zonder aan de
voorwaarden te voldoen. Dat zijn vrij grote bedragen die op de rekening
van melkveehouders worden gestort zonder dat hiervoor iets gedaan
hoeft te worden. Hoe gaat de staatssecretaris hoge boetes voorkomen?
Het mag van de begroting af. Dat is weer 14,6 mln. belastinggeld dat wij
dan kwijt zijn. Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat de toch al
magere natuur- en dierenwelzijnsvoorwaarden voor de subsidie worden
nageleefd?
Wat de dierenwelzijnstrategie betreft: eigenlijk gaat er niets gebeuren.
Daar waren wij al bang voor. Voor de staatssecretaris zou dat wel een
probleem moeten zijn. In het regeerakkoord is immers vastgelegd dat
dierenwelzijn op Europees niveau verbeterd moet worden. Daar zien wij
nu nauwelijks iets van terug. Welke consequenties verbindt de staatssecretaris hieraan voor bijvoorbeeld een eigen, zelfstandige Nederlandse
ambitie om dan maar in Nederland aan de slag te gaan met het verbieden
van wilde dieren in circussen, om maar iets te noemen? Of denk aan het
niet langer transporteren van varkens naar Rusland, mochten wij het niet
voor elkaar krijgen om die acht uur op Europees niveau te regelen.
Mijn volgende onderwerp gaat over de legkippen. Hoewel het verbod op
de legbatterijkip al drie maanden van kracht is, zitten er in Europa nog
steeds miljoenen kippen in kleine kooitjes. Ons bereiken signalen dat de
officiële cijfers over kooihuisvesting niet kloppen. Alleen al in Roemenië
zouden nog ruim een miljoen kippen in kooitjes zitten, terwijl daar volgens
de officiële cijfers 400 000 dieren in een legbatterij zouden zitten. Dit
betreft een onderzoek dat Viervoeters heeft laten uitvoeren. Kan de
staatssecretaris zeggen hoe het zit met de kwaliteit van de door de
lidstaten aangeleverde cijfers? Hoe controleren wij dat? Hoeveel kippen
zitten er in Nederland nog in een legbatterij?
Het is bijna Pasen. In de winkels zie je al vrolijk gekleurde paaseitjes.
Straks worden er weer volop eieren van kippen gekocht. Het vervelende is
dat een consument eigenlijk niet kan zien wat er in een doosje eieren zit
met een etiket waarop «scharreleieren» staat. Die dieren scharrelen
namelijk niet. Het is een misleidende term. Ik heb er eerder Kamervragen
over gesteld. De staatssecretaris heeft hierop geantwoord dat het in de
verordening anders zou moeten. De Britten vinden het niet zo prettig dat
ze eieren als scharreleieren aangeleverd krijgen, terwijl zij er anders mee
omgaan en ook wat eerlijker zouden willen zijn tegenover consumenten.
Ik heb voor de staatssecretaris een doosje eieren. Aan de buitenkant ervan
kun je niet zien wat erin zit, maar als je het openmaakt, zie je een leuke
verrassing. Het zijn namelijk chocolade-eieren. Ik heb voor alle Kamerleden een doosje meegebracht. Ik vind dat wij eerlijk moeten zijn.
«Scharrelei» is een misleidende term. Eigenlijk zou het «schuurei» moeten
worden. Kan de staatssecretaris hiermee op pad gaan in Europa, opdat de
consumenten precies weten wat ze kopen? Die dieren komen immers niet
buiten en scharrelen ook niet. Ze zitten in een schuur. Wees daar eerlijk
over.
De voorzitter: Namens eenieder bedankt. Wij zullen zeker van de
chocolade-eitjes genieten. Wellicht gaan wij ook genieten van de bijdrage
van de heer Van Gerven, die nu het woord heeft.
De heer Van Gerven (SP): Voorzitter. Bij elk debat over een barst in het
diervriendelijke masker van de staatssecretaris, bij alle dierlijke ambities
van dit kabinet en bij iedere diervriendelijke knipoog naar de PVV waar de
staatssecretaris patent op heeft, horen wij telkenmale het mantra «de
diervriendelijke ambities van dit kabinet gaan wij in Europa realiseren». Of
het nu gaat om een beter leven voor varkens of kippen, om dodingsme-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

21

thoden of om misstanden bij het transport: wij gaan dit oplossen in
Europa. Maar nu komt de aap uit de mouw. Op tafel ligt de mededeling
strategie dierenwelzijn. Ik moet zeggen dat die toch wel heel weinig
voorstelt. De voorstellen zijn boterzacht. Het gaat vooral over communicatie. Harde wetgeving wordt echter uit de weg gegaan. Belangrijke
kwesties als het transport van levende dieren, de doorfok, kloneren en
dierproeven worden niet genoemd. Wij krijgen een brief van de staatssecretaris waaruit een ambitie van niks spreekt. Uit de brief blijkt ook dat de
staatssecretaris als doel heeft om het dierenwelzijn in andere landen te
verbeteren. Dat is prima, maar moeten wij het dierenwelzijn ook niet in
eigen land verbeteren? Anders komen wij er nooit. Nederland wuift de
verantwoordelijkheid weg naar Europa en Europa wuift de verantwoordelijkheid weer weg naar de wereld in het kader van de vrije markt et cetera.
Dat schiet niet op. Ik vraag de staatssecretaris om de touwtjes zelf in
handen te nemen en serieus werk te maken van het dierenwelzijn in
Nederland.
Voor de aanstaande discussie in Europa wil ik hem voorstellen om in te
zetten op strenge transportverordeningen. Daar zijn wij het allemaal over
eens. Moties hierover van mijn hand zijn aangenomen. Ook moet de
reikwijdte verbreed worden naar andere diersoorten, naar de detailhandel
en fabrikanten. Ook op het terrein van zaken als klonen, doorfok en
dierproeven moeten stappen te zetten zijn. Volgens mij moet de staatssecretaris uitgaan van de integrale waarde van het dier. Wat vindt hij van
een apart budget voor dierenwelzijnsonderzoek?
Ik kom bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid. De SP vindt dat de
koppeling wel in stand moet blijven. Gratis geld krijgen vind ik een rare
zaak. Houd cross compliance dus overeind.
Ik steun het pleidooi van de PvdA over de agrarische natuurverenigingen.
Wij zijn daar zeer van gecharmeerd.
Tot slot het platte lobbyisme of opportunisme. Ik kijk dan maar even naar
de VVD, het CDA en natuurlijk ook de SGP. Ik gooi ze maar allemaal op
één hoop, want ze hebben allemaal afspraken onderling. Over
windmolens wordt altijd gezegd dat het subsidieslurpers zijn die zichzelf
maar moeten bedruipen. Maar als wij het hebben over de boerenstand,
moet de subsidiekraan zo wijd mogelijk open. Principieel is dat op de
lange termijn een verkeerde weg. Boeren moeten boeren zonder subsidie.
Dat moet het doel zijn. Als wij daar niet op inzetten door het systeem te
veranderen dat al heel lang bestaat in Europa, komen wij nooit waar wij
uiteindelijk terecht moeten komen, namelijk in een situatie waarin een
boer op een duurzame wijze produceert en een eerlijke prijs krijgt voor
zijn product. De coalitie houdt gewoon een verkeerd systeem in stand en
dat zou zij niet moeten willen.
De voorzitter: Ik zie dat de leden willen interrumperen, maar wij hebben
afgesproken dat wij dat niet doen.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Voorzitter. Even terugkomend op dat
laatste punt: je zou mogen verwachten dat het CDA alle verstandige
opmerkingen van collega’s onderschrijft, maar ik moet constateren dat er
een bijzonder warme band is met de SGP.
Ik ga naar de inhoud van de agenda, te beginnen bij de terugvordering
van de inkomenstoeslagen. Wij krijgen een tik op de vingers voor de
uitkeringen in 2005, 2006 en 2007: bijna 15 mln. Dat bedrag wordt niet
door de boeren maar door de belastingbetaler betaald. Hoeveel hebben
wij in totaal betaald, niet alleen in het kader van cross compliance maar in
het kader van het hele GLB? Ik wil een brief van de staatssecretaris.
Hoeveel heeft Brussel de afgelopen tien jaar teruggevorderd? Welk deel is
te wijten aan fouten door de overheid en welk deel aan fouten door
boeren? Is het geld voor de laatstgenoemde categorie teruggevorderd?
Zijn de fouten effectief gerepareerd? Er is weer een audit uitgevoerd in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

22

2011. Ik hoop voor de staatssecretaris dat Nederland hiervoor een dikke
voldoende krijgt. Wij kunnen immers niet blijven betalen. Wanneer hoort
de Kamer hier meer over?
Het volgende punt betreft dieren. Er ligt een zeer summiere Commissiecommunicatie op de mat: een agenda vol mitsen en maren en processen
en nauwelijks extra geld. 1 mln. extra is een schijntje voor miljarden
dieren die voor economische doeleinden in de Europese Unie worden
gehouden. Ik verwacht dan ook een stevige inzet van de staatssecretaris in
EU-verband om te komen tot een sterker pakket maatregelen. Kan de
staatssecretaris inzetten op een effectieve terugdringing van het gebruik
van proefdieren, zeker van proefdieren die voor cosmetische producten
worden gebruikt? In 2013 moet dat echt maar eens afgelopen zijn. Kan de
staatssecretaris zich sterk maken voor een stevigere inzet op het gebied
van internationale diertransporten? Dat is juist in het belang van de
concurrentiekracht van de Nederlandse transporteurs. Kan de staatssecretaris inzetten op het overnemen van bestaande Nederlandse regels en
ambities op het gebied van dierenwelzijn? Ik noem de hokgrootte voor
varkens. De Commissie zegt dat de omstandigheden in landen verschillen.
Een hok is echter gewoon een hok, of het nu in Italië of in Denemarken
staat.
Ik kom bij de GLB-onderhandelingen. De staatssecretaris is consistent in
zijn geluid over het budget, maar onze premier Rutte heeft het GLB echt
genoemd als zijnde een kortingspotje. Misschien vindt hij als liberaal dat
boeren als ondernemers op eigen benen moeten staan. Ik zie wat licht
tussen beide standpunten en wil daarop een reactie hebben.
D66 heeft de staatssecretaris eerder opgeroepen om te pleiten voor een
keuzemenu ten aanzien van vergroeningsmaatregelen. Ik maak hier wel
de kanttekening bij dat deze keuze gemaakt moet worden op basis van
ecologische effectiviteit. Het moet geen nooduitgang worden voor landen
die er liever niet aan mee willen doen. Het moet echter ook geen lijst
worden van maatregelen die totaal ineffectief zijn, zoals de VVD vreest. Ik
deel die vrees.
Klopt het dat Nederland samen met een aantal andere landen optrekt op
het terrein van vergroeningsmaatregelen? Is er al sprake van een
gezamenlijke position paper en, zo ja, kan de Kamer daarvan dan op de
hoogte gesteld worden?
Verder ontvangen wij graag een update over het Schmallenbergvirus. Wat
was de uitkomst van het deskundigenberaad dat recent heeft plaatsgevonden?
Wat de regeling uitzondering bestrijdingsmiddelen betreft: wij moeten
snel komen tot een pragmatische oplossing. Ik ben het van harte eens met
het CDA dat het niet zo kan zijn dat de echt milieuvriendelijke middelen
straks de facto verboden worden.
De voorzitter: Het woord is aan de staatssecretaris. Ik stel voor dat wij
ons beperken tot één interruptie.
Staatssecretaris Bleker: Voorzitter. Ik moet melden dat er een onderwerp
aan de agenda van de Raad is toegevoegd. De Russische Federatie heeft
handelsblokkerende maatregelen aangekondigd, onder andere voor de
import van varkens uit de Europese Unie. Letland heeft dit punt geschaard
onder het kopje Diversen. Wij zullen hierop anticiperen.
De voorzitter: Dit is nieuw, dus als de Kamerleden hierop willen
reageren, kan dat direct. Misschien kan de staatssecretaris er nog iets
meer over zeggen. Dan kunnen wij er wellicht nog over van gedachten
wisselen.
Staatssecretaris Bleker: Hoewel het de Nederlandse exportpositie van
varkens niet raakt – wij exporteren immers geen levende varkens naar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

23

Rusland – zullen wij Letland en andere landen wel steunen als de
Russische Federatie op ondeugdelijke gronden handelsbeperkende
maatregelen treft. De Europese Commissie neemt overigens een zeer
doortastende houding aan, ook als het gaat om de opstelling van landen
als Rusland inzake het Schmallenbergvirus en handelsbeperkende
maatregelen. Ik heb hier eerder wel eens kritiek op gehad, toen het ging
om EHEC. Op dit moment is de Europese Commissie goed wakker als het
gaat om handelsbeperkende maatregelen, moet ik zeggen; alle hulde
daarvoor.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): De staatssecretaris zegt: hulde dat de
Commissie dit goed oppakt. Maar dat is toch ook logisch? Rusland is
inmiddels lid van de WTO. Als wij iets doen met handelsbelemmerende
maatregelen, worden wij daar direct op aangesproken. Ik vind dat wij
Rusland ook direct moeten aanspreken. Daar ontkomen ze ook niet aan.
Staatssecretaris Bleker: Ik vind het ook logisch.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Is het Schmallenbergvirus de reden voor
de handelsbeperkende maatregelen of is er een andere reden?
Staatssecretaris Bleker: Voor zover ons bekend, is het Schmallenbergvirus de reden. Wij zullen hierover nader worden geïnformeerd door de
Europese Commissie, neem ik aan. Ik vind het net als mevrouw Snijder
ook logisch, maar niet alles wat logisch is gebeurt ook. Als het dan wel
gebeurt, is het goed om dat te melden.
Ik kom bij het gemeenschappelijk landbouwbeleid. Het kabinet heeft in
november 2010 – dit is in februari gemeld aan de Kamer in een brief –
gekozen voor de inzet dat het Europese budget voor landbouw nominaal
intact dient te blijven. Dat is nog steeds het uitgangspunt. Ik heb dit
standpunt meerdere keren gedeeld met de Kamer. Als staatssecretaris van
Landbouw voel je je natuurlijk enorm gesterkt als mogelijkerwijs mede
door de discussie in de Kamer de minister-president dit ook uitdraagt. De
minister van Financiën doet dit ook, zij het buiten de Kamer. De koers is
nog steeds dezelfde, namelijk het EU-budget voor landbouw nominaal op
peil houden. Dat is goed. Wij hebben tijden gehad dat daar anders over
nagedacht werd in diverse kringen.
Hoe staat het ervoor met dat budget? Op dit moment is de discussie in de
Raad voor landbouwministers over de hoogte van het budget niet aan de
orde. Het komt te zijner tijd aan de orde tijdens de discussie over het
financieel meerjarenkader, maar nu niet. Die discussie wordt gevoerd
door de ministers van Financiën en de regeringsleiders. Als Nederland
een ander standpunt zou hebben, zou het zich in een kleine minderheid
bevinden. Dan zouden wij mogelijkerwijs zitten in een groep die verder
eigenlijk alleen bestaat uit het Verenigd Koninkrijk; dat is het dan wel
ongeveer. Ongeveer alle landen delen dit standpunt. Sommige landen
vinden het zelfs nog te minimaal. Zij vinden dat het Europese landbouwbudget gewoon mee moet groeien met de normale indexering van de
begroting. Dat is de situatie. Wij moeten afwachten hoe het uiteindelijk
uitpakt; daar kunnen wij nu niet op vooruitlopen.
Wat is het aandeel van Nederland hierin? In de voorstellen van de
Europese commissaris wordt een korting op de eerste pijler voorzien die
voor Nederland uiteindelijk oploopt tot ruim 7%. Dat geldt ook voor een
aantal andere lidstaten; boven 5%. Ook dat punt is nog geen issue in de
Raad voor landbouwministers, maar het is wel een gespreksonderwerp
tussen een aantal gelijkgestemde landen. Zo heb ik hierover overleg met
Italië, België en Frankrijk. Wij moeten afwachten of dit tot het beoogde
resultaat leidt, namelijk een matiging van dit herverdelingsvoorstel van de
Europese Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

24

Dan kom ik bij de eerstepijlerbetalingen en de vergroening. Het standpunt
van de Nederlandse regering is als volgt. Als het komt tot eenvoudige,
praktische en bij de Nederlandse situatie passende vergroeningseisen, is
het heel verdedigbaar dat ze als integraal onderdeel gekoppeld zijn aan de
eerstepijlerbetaling. Onder die voorwaarde vind ik het aanvaardbaar. Ik
heb er nog een andere reden voor. Die hangt samen met het budget. Het
feit dat de Europese Commissie ten aanzien van het budget impliciet
uitgaat van op z’n minst nominaal handhaven, heeft alles te maken met de
vergroening. Als wij de vergroeningsmaatregelen in de eerste pijler
volledig vrijwillig maken, geef ik u op een briefje dat zowel in de Europese
Commissie als in het Europees Parlement de discussie over de totale
hoogte van het Europese landbouwbudget weleens heel ongemakkelijk
kan uitpakken. Dat de Europese Commissie, de Eurocommissaris voor
Landbouw, erin is geslaagd om met dit voorstel te komen, ook ten aanzien
van het budget – de commissaris gaat impliciet uit van continuering –
heeft alles te maken met het feit dat de Eurocommissaris in de voorbereiding en in de Europese Commissie duidelijk heeft kunnen maken dat dit
weliswaar landbouwgeld is, maar dat dit geld ook bijdraagt aan biodiversiteit en vergroening. Volgens mij lopen wij wat de budgetdiscussie
betreft een groot risico als wij onnodig de vergroeningsmaatregelen
binnen de eerste pijler vrijwillig maken. Dat moeten wij niet willen. Ik wil
de Kamer daarop wijzen. Ik doe dat ook tijdens alle bijeenkomsten op het
platteland. Boeren snappen dat heel goed, moet ik zeggen. Ze zeggen er
wel bij – daar hebben ze ook gelijk in – dat het dan wel praktische
vergroeningsmaatregelen moeten zijn die passen bij de Nederlandse
situatie. Ik ben het met mevrouw Snijder eens dat het lariekoek is dat elke
boer 7% van zijn grond braak moet leggen. Het gaat om hectares die zo’n
€ 40 000 tot € 70 000 kosten. Zoiets kun je in Nederland niet verkondigen.
Je moet dus maatregelen treffen die passen bij de Nederlandse praktijken.
Die zijn er wel. Wij moeten iets doen aan die 7%. Ik ben het met mevrouw
Jacobi en anderen eens dat als je het collectief doet, het qua rendementsverlies voor je hectares weleens veel beter kan uitpakken dan wanneer
ieder het voor zich doet. Geef lidstaten meer mogelijkheden om de
vergroeningsmaatregelen in de eerste pijler te effectueren. Probeer dat via
het collectieve te doen zodat het ook effectief is met het oog op de
biodiversiteit en efficiënt kan worden ingevuld voor het agrarische bedrijf.
Dat is onze inzet. Wij moeten ons niet verzetten tegen vergroening an sich
in de eerste pijler. Wij moeten ons ook niet op voorhand verzetten tegen
vergroening die gekoppeld is aan de basispremie. Wij moeten ervoor
zorgen dat de vergroeningsmaatregelen zodanig worden ingevuld in de
wetgevingsvoorstellen dat ze voor Nederland en het Nederlandse
bedrijfsleven op een aanvaardbare manier uit te voeren en in te vullen
zijn. Dat is de lijn die ik kies. De rol van de collectieven is daarbij van
belang. Ik ontmoet ook veel jonge ondernemers. Zij denken volop na over
de vraag hoe wij dat op een slimme manier kunnen doen. Niet slim in de
zin van window dressing. Daar moet ik ook niks hebben. Als het een
kwestie van window dressing wordt, is het hek van de dam. Het moet echt
iets voorstellen, maar het moet wel passen bij de Nederlandse situatie.
Die is anders dan de situatie in het noorden van Zweden, in Roemenië of
in Polen.
De heer Dijkgraaf (SGP): Dank voor die 7%; dat is een mooi standpunt. Ik
luister goed naar de manier waarop de staatssecretaris het formuleert.
Voor goedwillende boeren die echt inzetten op duurzaamheid, innovatie
en toekomst, mag het er in de praktijk niet toe leiden dat de basispremie
verloren gaat. Is dat wat de staatssecretaris de facto beoogt?
Staatssecretaris Bleker: Het is mij wat te abstract geformuleerd. Als ik het
goed heb, wordt momenteel voor 120 000 ha enigerlei vorm van agrarisch
natuurbeheer mede bekostigd door de overheid. Dat is al vergroening. Het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

25

is dus niet zo dat boeren het nog niet doen; ze doen het voor een deel al.
Wij gaan qua vergroeningsmaatregelen dus niet van nul naar een
x-percentage. Er zijn maatregelen denkbaar die zowel ecologisch effectief
zijn als passen bij de praktijk en de agrarische structuur van Nederland.
De heer Dijkgraaf (SGP): De staatssecretaris formuleert het terecht zo. In
de praktijk moet het top-up gaan. Dat is mijn punt. In de regeling mag niet
komen te staan dat het 30% vergroening is, terwijl het in feite 100%
vergroening is, vandaar mijn formulering. Als mensen inzetten op
vergroening, daarbij gebruikmakend van collectieven en dergelijke, mag
het niet zo zijn dat ze geen enkele kans maken op die basispremie. Dan
moet de regel zijn dat ze voor de basispremie in aanmerking komen.
Staatssecretaris Bleker: Dat is een van de punten waarmee wij nu
stoeien. Nederland, maar ook Frankrijk en Duitsland hebben de suggestie
gedaan dat ondernemers die al deelnemen aan de milieumaatregelen die
wij nu bekostigen uit de tweede pijler, daarmee een soort ticket krijgen
voor de basispremie uit de eerste pijler. Dat zijn allemaal varianten die
passen in de gedachte die de heer Dijkgraaf schetst.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik ben blij dat de staatssecretaris zijn
mening geeft over die 7%. Naar mijn gevoel blijven die crosscompliancevoorwaarden bestaan. Die zijn gekoppeld aan de basispremie.
De basispremie blijft 70%. Ik zou er dan veel meer voor voelen – volgens
mij deelt de heer Dijkgraaf deze opvatting – om te zeggen dat de resterende 30% bedoeld is voor een top-up, voor boeren dus die aan natuurbeheer of verduurzaming doen. Ik noem de koe in de wei. Ik ben er voor
om hierin wel een onderscheid te maken. Als wij alle boeren de
voorwaarde opleggen dat ze alleen de basispremie krijgen als ze voldoen
aan een aantal vergroenings- of verduurzamingsmaatregelen, dan ik zie
het zwerk al drijven voor Nederland. Wij zien de crosscompliancevoorwaarden nog steeds als onderlegger voor de basispremie.
Dat zou dan helemaal verloren gaan en dat vind ik jammer. Met de vorige
minister hebben wij afgesproken dat wij toe zouden gaan naar een
basispremie met daarnaast een top-up. Dat zijn wij nu volledig kwijt
volgens mij.
Staatssecretaris Bleker: Het is minder zwart-wit. De cross-complianceeisen zijn bijna allemaal al wettelijke eisen. Dat men daaraan voldoet om
überhaupt voor enige euro in aanmerking te komen, is reëel. Nu gaan
voor een model waarin de ontgroeningspremie geheel losgekoppeld is
van de basispremie, is niet realistisch. Zoals gezegd, heeft de ontgroeningspremie gekoppeld aan de basispremie mede bijgedragen aan een
goede afwikkeling van de budgetdiscussie. Dat moet men niet onderschatten. Daarnaast staat het haaks op de voorstellen van de Commissie
en is er ook niet voldoende steun voor te vinden. Ik zeg dan ook: zorg
ervoor dat je samen met andere landen inzet op aan de basispremie
gekoppelde vergroeningseisen die goed toepasbaar zijn op de Nederlandse situatie, vanuit zowel economisch als ecologisch oogpunt. Die
strategie moeten wij volgen om ongelukken te voorkomen, om het
negatief te benaderen. Het moet aansluiten bij de Nederlandse
bedrijfspraktijk.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Voor Nederland kun je je er nog iets
bij voorstellen; de staatssecretaris formuleerde het heel voorzichtig. In
Oost-Europa zijn er drie miljoen kleine boeren die ook aan die vergroeningseisen moeten voldoen. Zij hebben allemaal maar één, tweeënhalf of
drie hectare. Hoe moet ik dat voor mij zien in relatie tot de Nederlandse
boeren? Zij moeten immers ook voldoen aan de vergroeningseisen. Op
die kleine hoeveelheden kan ik dat niet inschatten. Wij krijgen dan immers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

26

ook de discussie over de vraag hoe wij moeten omgaan met heel kleine
boeren. Voorwaarden zijn voorwaarden.
Staatssecretaris Bleker: Voorwaarden zijn voorwaarden, jazeker. Dat is
ook al een discussie. Stel dat je in Roemenië een akker hebt van tweeënhalve hectare en je vergroeningsmaatregelen moet nemen. Hoe werkt dat
dan in de praktijk? Er komen suggesties uit andere landen dat de
vergroeningsmaatregelen niet gelden voor bedrijven onder een bepaalde
oppervlakte. De vraag is hoe dit aangepakt moet worden. Maar dat is
Roemenië. Wij hebben nauwelijks bedrijven beneden vijf hectare.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Wij zitten wel in Europa.
Staatssecretaris Bleker: Dat klopt. Ik heb niets toe te voegen aan wat ik
zo-even zei over de inzet. Het is gewoon een zakelijke inzet, om te
voorkomen dat wij in een ongewenste discussie over het budget
terechtkomen.
De voorzitter: Ik stel voor dat u uw beantwoording vervolgt.
Staatssecretaris Bleker: Dan kom ik bij het punt van de ingroei waar de
heer Koopmans, de heer Van Bemmel en mevrouw Snijder op zijn
ingegaan. Voor een aantal sectoren – denk aan de kalverhouderij, de
intensieve veehouderij, de melkveehouderij of aan de aardappelzetmeelsector – is de teruggang heel fors. De Commissie heeft twee voorstellen
voor een overgangsregime: een iets afgevlakt en een heel strak afbouwschema. Zelfs het afgevlakte afbouwschema is nog heel strak. In een klein
aantal jaren gaat het fors terug. Voor de aardappelzetmeelsector gaat het
van, naar ik meen, 900 mln. nu naar 300 mln. straks. Dat geldt ook voor de
kalversector. Ik ben hierover in overleg met de aardappelzetmeelsector en
de kalversector. Men wil wel de tijd hebben om zich te kunnen aanpassen.
Dat het onontkoombaar is, wordt onderkend, maar het gaat om de tijd die
men krijgt om zich aan te passen. Er zijn twee routes. Route A houdt in:
doe het ietsje geleidelijker dan de Commissie voorstelt. Je kunt ook
zeggen: doe het volgens het strakke schema, maar zorg voor een goed
flankerend, ondersteunend en op innovatie gericht beleid. Dat is route B.
Die twee opties heb ik aan de sector voorgelegd. Wij kunnen een en ander
eventueel bekostigen uit de tweede pijler. Het geld moet wel bij de
ondernemer terechtkomen. Die twee opties zijn in beeld. Ik weet niet eens
welke de beste is. Ik zal twee voorbeelden geven. Er zijn ondernemers die
zeggen: zo geleidelijk mogelijk, want ik ben nu 57 en die 7 jaar maak ik zo
wel vol. Er zijn ook ondernemers van 35 jaar. Die zeggen: het moet toch
gebeuren en dan heb ik liever dat het snel gebeurt en ik de kans krijg om
te innoveren en daarin ondersteund word. Die twee kanten heeft de
medaille. Mijn voorkeur – ik zeg dit ook in het openbaar – gaat uit naar een
model waarbij de boeren van de toekomst zo goed mogelijk voorbereid
worden op de nieuwe situatie. Daar zullen wij met de sector over praten.
Dat geldt ook voor AVEBE. Daar speelt het punt van de continuïteit van
grondstofleverantie, enzovoorts. Ik ben nog niet tot een definitieve
slotsom gekomen, maar die kant gaat het op. Eenvoudigweg zeggen dat
snel goed is, klopt niet. Eenvoudigweg zeggen dat een beetje temporiseren altijd beter is, klopt ook niet. Er zitten twee kanten aan de medaille.
De heer Koopmans zegt: niet te veel tierlantijnen in de eerste pijler.
«Jonge boeren, en dat is het dan; geen gedoe over kleine boeren en weet
ik veel wat nog meer.» Daar ben ik het mee eens. Ik ben een voorstander
van eenvoud. Als er dan al iets in zou zitten voor kleine boeren, moet dat
op vrijwillige basis gebeuren. Een land moet daarvoor kunnen kiezen; het
mag niet verplicht worden. Dat is voor ons echt de dood in de pot. Ik ben
wel een voorstander van een regeling voor de jonge boeren: de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

27

2%-regeling in de eerste pijler. Er zijn inmiddels ook goede voorstellen in
voorbereiding over de manier waarop wij deze regeling kunnen benutten.
De heer Van Bemmel heeft het over vereenvoudiging. Nederland heeft
met andere landen voorstellen gedaan om het GLB te vereenvoudigen.
Wij willen de uitvoeringslasten verminderen. De betaalorganen hebben
ook hun zorgen geuit op dit punt. Ik ben het eens met de heer Van
Bemmel, maar ik merk nog wel het volgende op. In algemene zin is
iedereen het erover eens dat het eenvoudiger moet worden, totdat het
aankomt op de invulling en iedere lidstaat zijn eigen specifieke wensen
blijkt te hebben. Dan is men het doel om te komen tot vereenvoudiging
soms vergeten.
Het Planbureau voor de Leefomgeving heeft gezegd dat vergroening van
het GLB maar een klein effect heeft. Wegen de baten wel op tegen de
lasten? Ik heb daar een heel andere opvatting over. Als wij er in Nederland
in slagen om op 100 000 of 150 000 ha van ons totale areaal van 1 800 000
ha eenvoudige, goed toepasbare en voor zover mogelijk collectief
gecoördineerde vergroeningsmaatregelen te nemen en flora- en faunaranden te realiseren voor akkervogels, weidevogels enzovoorts, dan kan
dat heel wat opleveren. Ik vind dan ook dat het Planbureau voor de
Leefomgeving iets te vroeg zijn conclusie trekt.
Mevrouw Snijder vraagt naar het doorschuiven van die 10% naar de
tweede pijler. Het is eerstepijlergeld. Daar zit geen cofinancieringsplicht
op. Dus ook als je het doorschuift, is er geen cofinancieringsplicht. Waar is
het voor bedoeld? Wij denken dat wij via de systematiek van de tweede
pijler eerstepijlergelden kunnen inzetten om investeringen in
duurzaamheid te stimuleren en te belonen. Daarvoor is het bedoeld.
Dan is er nog gevraagd naar de boetes. Het zijn net verkeersboetes. De
Europese Commissie heeft de taakstelling om per jaar 800 mln. bij de
lidstaten terug te halen via boetes. Daar doet de Commissie haar best
voor. Wij worden hiervoor dus ook aangeslagen. Eerder heeft de Kamer
hierover een brief ontvangen. Er worden financiële correcties toegepast.
Voor deze correcties zal Nederland niet overgaan tot terugvordering bij de
eindbegunstigden. De tekortkomingen hebben namelijk betrekking op het
beheers- en controlesysteem van de Nederlandse overheid. Wij gaan dat
niet terugvorderen bij boeren, schapenhouders of wie dan ook. Naar
aanleiding van de audit zijn wel de nodige verbeteringen doorgevoerd. Ik
ga ervan uit dat deze voldoende zijn. Zolang de Europese Commissie elk
jaar van de 50 mld. die naar het landbouwbeleid gaat, bijna 1 mld. moet
ophalen, zullen wij zo nu en dan ook aan de beurt zijn. Men moet het dus
een beetje in perspectief zien.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Ik zie het graag in perspectief. Ik heb dan
ook een brief gevraagd over de bedragen die in de afgelopen tien jaar zijn
terugbetaald. Ik verwacht die brief.
Staatssecretaris Bleker: Prima.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Heel fijn. Van de 27 lidstaten is
Nederland achtste als het gaat om het terugvorderen van geld. Wat die
taakstelling van 800 mln. betreft: je wordt ook niet beboet als je 10 km/u
rijdt. De Commissie kan wel een taakstelling hebben, maar zij moet ook
een grond hebben om iets terug te vorderen. Anders lukt dat niet.
Blijkbaar blijft er nogal wat op een verkeerde manier aan de strijkstok
hangen in Europa. Ik heb in de brief gezien dat 13% van het geld wel
degelijk betrekking had op vorderingen in verband met individuele
partijen. Waarom wordt er voor dat gedeelte niet overgegaan tot
terugvordering? De Europese Commissie heeft eerder gezegd dat door de
manier waarop het in Nederland is geregeld, er voor ondernemers geen
effectieve prikkel is om hun gedrag aan te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

28

Staatssecretaris Bleker: Wij zullen het allemaal opschrijven in de brief. Ik
heb absoluut niet de illusie dat wij geraken tot een «nul boete»-systeem.
Het is net als met verkeersboetes. Er is maar één manier om geen boetes
te krijgen: gewoon thuisblijven met je auto.
Mevrouw Van Veldhoven (D66): Of je netjes gedragen.
De voorzitter: De staatssecretaris vervolgt zijn beantwoording.
Staatssecretaris Bleker: De Kamer heeft een brief gekregen over het
gemeenschappelijk landbouwbeleid en het ontwikkelingssamenwerkingsbeleid. Wij pleiten voor afschaffing van de nog resterende exportsubsidies
per 2013. Wij pleiten ook voor afschaffing van de gekoppelde steun. Dat
zijn allemaal maatregelen waardoor negatieve effecten voor ontwikkelingslanden worden voorkomen. Het beeld dat het gemeenschappelijk
landbouwbeleid de ontwikkeling in ontwikkelingslanden frustreert, is dus
niet juist.
Ik kom snel tot een afronding. Wat is mijn inzet ten aanzien van collectieven? Dat heb ik aangegeven: positief. Ik zal de Kamer in de kwartaalrapportage informeren.
Wat de beperkte kwekersvrijstelling in de verordening unitair octrooi
betreft: in de aangenomen motie-Dijkgraaf c.s. van december wordt
gevraagd om proactieve inzet. Dat zal ook gebeuren. Net als de minister
zal ik mij hiervoor inzetten in de Landbouwraad en de Raad voor
Concurrentievermogen.
De heer Dijkgraaf stelt een vraag over de groepshuisvesting van zeugen.
Uit een inventarisatie bleek vorig jaar zomer dat in Nederland reeds 77%
van de bedrijven gedeeltelijk dan wel volledig was omgeschakeld naar
groepshuisvesting. In bijvoorbeeld Spanje was dat 53%. Ook in dit geval
geldt dat wij, als wij eenmaal een regel hebben, deze ook moeten
handhaven. Dat geldt ook voor de batterijhuisvesting.
Verder is er gevraagd naar de regeling uitzondering bestrijdingsmiddelen.
Naar ik begrijp, is hiervoor brede steun. De Kamer ontvangt hierover deze
week een brief. Zoals ik het nu zie, zal deze brief niet leiden tot een
motie-Koopmans/Ouwehand, al is dat natuurlijk wel jammer. De import
van bijenkoninginnen uit Canada is aan de orde gesteld. Ik kan niets
veranderen aan de situatie waarover ik eerder heb gerapporteerd. Ik zal
nogmaals contact opnemen met de Canadese collega’s.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Mijn punt is nu juist: kom achter dat bureau
vandaan en ga samen met de sector kijken wat wel mogelijk is. Er is geen
matching. De staatssecretaris kan wel steeds gaan uitleggen dat de ene
partij een certificaat nodig heeft dat de andere niet uitgeeft, maar zo
verander je de wereld niet.
Staatssecretaris Bleker: Ik ga met de sector om de tafel zitten en ik zal u
daarbij uitnodigen.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Dat lijkt mij geweldig.
Staatssecretaris Bleker: Als u dan tenminste niet leider van de PvdA bent.
In dat geval zal ik uw plaatsvervanger uitnodigen.
Mevrouw Jacobi (PvdA): Ik kan de staatssecretaris meedelen dat ik ook
dan zal komen.
Staatssecretaris Bleker: U hebt zich altijd sterk gemaakt voor het
importeren van bijenkoninginnen uit Canada, maar eigenlijk bent u in de
race voor een ander koninginschap; succes deze laatste dagen! Ik hoor net

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

29

dat wij niet meer kunnen stemmen. Ik had net een promoverhaal voor u
willen houden. Misschien is het ook maar beter dat dit niet meer kan ...
Er is gevraagd naar dierenwelzijn in Europees verband. Ik ben gematigd
positief over de Commissiemededeling, maar ik heb wel een aantal
kritische kanttekeningen. Het is geen mededeling waarvan wij zeggen «zo
moet het». Op sommige punten is de mededeling onvoldoende; dat is
klip-en-klaar. Er zit een aantal positieve punten in, maar er is bijvoorbeeld
geen specifieke regelgeving aangekondigd voor de diercategorieën. Het is
dus generiek. De harmonisatie van de handhaving is onvoldoende
gestalte gegeven. Er is de kwestie van het transport. De transportverordening zit er onvoldoende in. Dat geldt ook voor de transportvoorschriften. Of denk aan het beëindigen van het bedwelmen van pluimvee,
bepaalde dodingsmethoden voor pluimvee en kweekvis. Dat zit er
allemaal niet in. De welzijnsregelgeving voor met name varkens en
pluimvee zit op een te laag niveau. Wat ons betreft moet dit op het
Nederlandse niveau zitten. Ik blijf op deze punten aandringen. Eerder heb
ik gezegd: zo vanzelfsprekend als het hier is, zo onvanzelfsprekend is het
in andere landen en lidstaten. Daar is een gebrek aan urgentiegevoel.
Hierover moeten wij heel realistisch zijn.
De proefdierenkwestie is een aangelegenheid voor mijn collega van VWS.
Wij hebben wel gezamenlijk in Brussel het signaal afgegeven dat wij
moeten inzetten op het terugdringen van het gebruik van proefdieren voor
cosmetica. Dat blijven wij doen.
De heer Van Bemmel sprak over de sambavarkens. Wij moeten een beetje
oppassen op dit punt. Wij moeten niet het beeld creëren dat het vlees van
varkens en runderen uit andere landen, bijvoorbeeld Zuid-Amerikaanse,
per definitie vlees is van dieren die onder aanmerkelijk mindere dierenwelzijnsomstandigheden zijn opgegroeid. Dat is niet altijd zo. In
WTO-verband zeggen wij dat dierenwelzijn wel een aspect dient te zijn.
Wij moeten ook op dit punt toe naar een level playing field. Dat is ons
uitgangspunt.
Mevrouw Ouwehand vraagt naar cijfers over legbatterijen. Lidstaten
leveren cijfers aan bij de Europese Commissie. In Nederland zit 92% van
de legkippen niet meer in legbatterijen. Er horen geen kippen meer in
legbatterijen te zitten, behoudens kippen in de kleine categorie bedrijven
waarvoor een uitstelmogelijkheid is geboden tot 1 juli aanstaande. Al het
andere is illegaal. Er wordt op gehandhaafd en de dieren worden zo nodig
verwijderd. Wij hebben een heel streng handhavingsbeleid. Ik hoor daar
geen kritiek op van de Kamer. Binnen twee weken ontvangt de Kamer
hierover een brief. Ik kan de cijfers over Roemenië niet beoordelen. Het is
een zaak van de Europese Commissie om deze cijfers desgewenst te
checken. Dat zal men bij ons ook moeten doen.
Ik zal de Kamer in de loop van deze week per brief informeren over het
deskundigenoverleg en de Schmallenbergsituatie. Dat is inmiddels
gebruikelijk: de Kamer ontvangt om de twee of drie weken aan het einde
van een week een brief over de Schmallenbergsituatie.
De heer Koopmans heeft een vraag gesteld over de artikelen 106 en 114 in
relatie tot de marktmacht van de primaire producenten in de voedselsector. Ik heb straks een tegenvraag. Ik heb de voorstellen voor mij liggen;
artikel 106 en artikel 114. Ik heb gekeken waar de producentenorganisaties
zich mee bezig mogen houden volgens deze voorstellen. Dat is een hele rij
zaken. Ik kan ze opnoemen, maar men kent ze waarschijnlijk zelf. Ze staan
op pagina 101 van de desbetreffende verordening. Daarnaast is er het een
en ander bepaald in de artikelen 106 en 114. Er kunnen heel veel
afspraken worden gemaakt door producenten in zo’n producentenorganisatie, op allerlei terreinen, zij het onder de voorwaarde dat de producentenorganisaties niet een x-percentage van de totale markt omvatten.
Anders ontstaat er een soort monopolie. Mijn vraag aan de heer
Koopmans is: wat wilt u precies meer? Wat wilt u aan bevoegdheid? Wat
moet een producentenorganisatie meer worden toegestaan om zich mee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

30

te bemoeien dan in de voorstellen staat? Wij gaan bovendien uitvoering
geven aan de motie-Dijkgraaf over mededinging. Welke mogelijkheden
moeten er tegen deze achtergrond nog meer in de Europese verordening
komen ten aanzien van producentenorganisaties? Dan weet ik wat ik moet
doen.
De heer Koopmans (CDA): Dat gaan wij heel precies in een motie
formuleren.
De voorzitter: Hiermee zijn wij gekomen aan het einde van de beantwoording. Ik kijk even rond of de vragen voldoende beantwoord zijn.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ik zou het prettig vinden als de staatssecretaris tegen de Europese Commissie kan zeggen dat Nederland zich zorgen
maakt over de aanlevering door de lidstaten van cijfers met betrekking tot
de legbatterijen. Het lijkt erop dat Roemenië een miljoen kippen in kooitjes
houdt, terwijl men zelf aangeeft dat het er 400 000 zijn. Verder heb ik de
staatssecretaris gevraagd naar de misleidende term «scharrelei». Het
beleid van dit kabinet is dat de consument in zijn aankoopgedrag het
dierenwelzijn moet bevorderen. Dan moet je ook zorgen voor goede en
duidelijke informatie. Wil de staatssecretaris pleiten voor een wijziging
van de verordening, opdat wij eerlijke termen op de producten krijgen? Je
kunt niet spreken van een scharrelei als de kip nooit buiten komt maar
haar hele leven in de schuur zit.
Staatssecretaris Bleker: Ik ga echt niet in de Europese Raad van
landbouwministers vragen of de Europese Commissie de collega-landen
extra kan controleren op de juistheid van hun cijfers. Als een minister van
een collega-land dat bij mij zou flikken ... Dat moet de Europese
Commissie echt zelf doen.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Mijn vraag was om het aan de Europese
Commissie te vragen.
Staatssecretaris Bleker: Men heeft al aangegeven hier goed naar te kijken
in het kader van de infractieprocedures, mochten deze worden voortgezet.
Ik ga echter geen oproep doen. Ik vind dat onheus ten opzichte van de
Europese Commissie enerzijds en de lidstaten anderzijds; simpel zat.
De term «scharrelei» is een officiële term in de Europese regelgeving. De
introductie van een nieuwe term maakt het er niet makkelijker op voor de
consument. «Schuurei» dekt de lading niet. Kooi-eieren kunnen daar
immers ook onder vallen. De kippen die kooi-eieren produceren groeien
immers ook in een schuur op. In dit geval gaat het om kippen die in een
schuur verblijven en niet gekoppeld zijn aan een kooi. Ze hebben de
ruimte om zich te verplaatsen van A naar B en C en D. Ik ben zeer blij met
het doosje eieren dat ik gekregen heb, maar ik zie niet in hoe het anders
moet.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Dan wil ik hierover een motie indienen,
maar ik geloof dat de heer Koopmans ook al een VAO wil.
De voorzitter: Daar kunnen wij het dadelijk over hebben.
De heer Koopmans (CDA): Ik heb dat wel aangekondigd, maar de vraag is
of dat VAO nog voor de Landbouwraad moet plaatsvinden.
Mevrouw Ouwehand (PvdD): Ook wat mij betreft hoeft dat niet.
De voorzitter: Dan heb ik het goed begrepen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

31

De heer Koopmans (CDA): Wat de RUB betreft: ik heb hier al een
conceptmotie liggen. Ik kan deze aan de staatssecretaris overhandigen,
zodat hij weet wat hij in zijn brief moet schrijven om een motie te
voorkomen.
Mevrouw Snijder-Hazelhoff (VVD): Ik heb nog twee puntjes, te beginnen
bij de overheveling van de eerste naar de tweede pijler. Wat gebeurt er als
de cofinanciering wel verplicht is? Met welke lidstaten heeft de staatssecretaris afspraken gemaakt om tot een «andere vergroening» te komen? Ik
heb iets gelezen over Spanje. Kan de staatssecretaris dit toelichten?
Staatssecretaris Bleker: Er zijn nog geen concrete afspraken. De voorzitter
van de Raad van landbouwministers wil in de junivergadering proberen
tot Raadsconclusies te komen over een aantal hoofdpunten van het
gemeenschappelijk landbouwbeleid, waaronder vergroening. Een aantal
landen denkt in dezelfde richting als Nederland, te weten Denemarken,
Ierland, Duitsland, Frankrijk en Spanje. Met die landen zijn op hoog
ambtelijk niveau contacten om te kijken of wij kunnen komen tot concrete
tekstvoorstellen die dan ingebracht kunnen worden. Ze moeten de
voorstellen van de heer Ciolos niet vervangen maar aanvullen. Ze moeten
een alternatief bieden: óf een x-percentage zo óf op een andere manier.
Wat de cofinanciering betreft: die verschuiving van 10% van de eerste
naar de tweede pijler is niet verplicht. Het is een mogelijkheid. Ik ga er
vooralsnog van uit dat het ons gaat lukken om het zonder cofinanciering
in de tweede pijler te krijgen. Ik geef geen garantie. Als het niet zo is,
wordt het verschuiven minder aantrekkelijk. Ik zie het als een manier om
de besteding te verruimen.
De voorzitter: Er is een VAO aangevraagd door de heer Koopmans, maar
dit VAO hoeft niet deze week, voorafgaand aan de Landbouw- en
Visserijraad, gehouden te worden. Wij zullen dit VAO aanmelden.
Ik heb vier toezeggingen genoteerd. Ik heb nog een vraag over de
terugvorderingen. Wanneer kan de staatssecretaris hierover een brief
sturen?
Staatssecretaris Bleker: Half mei.
De voorzitter: De staatssecretaris zal half mei een brief aan de Kamer
sturen over de terugvorderingen door de Europese Commissie. Dat ten
eerste.
Ten tweede. Deze week zal de brief over de regeling uitzondering
bestrijdingsmiddelen aan de Kamer worden gestuurd.
Ten derde. De staatssecretaris stuurt binnen twee weken een brief aan de
Kamer over de legbatterijverbodsituatie.
Ten vierde. Zeer binnenkort ontvangt de Kamer een brief over het
deskundigenberaad inzake het Schmallenbergvirus.
Dank voor de inbreng en tot een volgende keer.
Volledige agenda
1.

2.

3.

Geannoteerde agenda Landbouw- en Visserijraad maart 2012
21501-32-574 – Brief regering d.d. 09-03-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker
Verslag Landbouw- en Visserijraad 23 januari 2012
21501-32-571 – Brief regering d.d. 07-02-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker
Verzamelbrief visserij
32201-36 – Brief regering d.d. 17-02-2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

32

staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker
4. Fiche: Verordening wijzigingen Informatienet Landbouwbedrijfboekhoudingen (ILB)
22112-1328 – Brief regering d.d. 13-01-2012
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
5. Schriftelijke reactie op mondelinge vragen van het lid Koopmans,
zoals gesteld tijdens AO Landbouw- en Visserijraad d.d. 18 januari
over het Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB) na 2013
21501-32-572 – Brief regering d.d. 08-02-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker
6. Nadere toelichting op het bericht dat de Europese Commissie 14,6
mln. aan landbouwsubsidie terugvordert van Nederland (Cross
compliance)
28625-145 – Brief regering d.d. 05-03-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker
7. Recente ontwikkeling Schmallenbergvirus
29683-118 – Brief regering d.d. 22-02-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker
8. Reactie op brief inzake perceelsregistratie en stand van zaken
uitbetaling toeslagrechten
28625-144 – Brief regering d.d. 17-02-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker
9. Import van bijenkoninginnen uit Canada
21501-32-570 – Brief regering d.d. 31-01-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker
10. EU voorstel: Mededeling Strategie Dierenwelzijn 2012–2015
(COM (2012) 6) 2012Z00875 – EU-voorstel d.d. 20-01-2012
Organisatie, Europese Commissie
11. Fiche: Mededeling strategie bescherming en welzijn van dieren
2012–2015
22112-1370 – Brief regering d.d. 24-02-2012
staatssecretaris van Buitenlandse Zaken, H.P.M. Knapen
12. Kwartaalrapportage GLB-onderhandelingen maart 2012
2012Z04713 – Brief regering d.d. 09-03-2012
staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
H. Bleker

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 21 501-32, nr. 581

33