Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3154
Vragen van de leden Van Nispen (SP) en Van der Werf (D66) aan de Minister
van Justitie en Veiligheid over politieke inmenging bij de NCTV (ingezonden
30 april 2021).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
14 juni 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021,
nr. 2845.
Vraag 1
Wat is uw reactie op de berichten «OM ontstemd over druk door NCTV» en
«De NCTV: autonome terreurbestrijder of loopjongen van de Minister?»?1, 2
Antwoord 1
In de artikelen wordt gesproken over de rol van de NCTV ten opzichte van het
OM, over de wijze waarop dreigingsbeelden tot stand komen en de wijze
waarop de NCTV de politieke lijn adviseert op bepaalde thema’s. In onderstaande beantwoording ga ik nader op deze punten in. Voor een uitgebreide
reactie op de rol en taken van de NCTV verwijs ik u graag naar de Kamerbrieven van 12 april 20213 en 21 mei 2021.4
Vraag 2
Hoe onafhankelijk is de NCTV volgens u?
Antwoord 2
Zoals ook beschreven in de Kamerbrief van 21 mei 20215 vallen de NCTV en
zijn medewerkers onder de verantwoordelijkheid van de Minister van Justitie
en Veiligheid, die politiek verantwoording aflegt voor de activiteiten van de
NCTV. Tegelijkertijd is de NCTV onafhankelijk bij het opstellen van dreigingsanalyses, dus vrij van politieke of bestuurlijke invloed. Dit heeft zijn beslag
gekregen in de strikte organisatorische scheiding tussen analyse en beleid, in
1

NRC, 29 april 2021, «Openbaar Ministerie ontstemd over inmenging NCTV in strafzaken»,
www.nrc.nl/nieuws/2021/04/28/om-ontstemd-over-druk-door-nctv-a4041734
2
NRC, 29 april 2021, «De NCTV: autonome terreurbestrijder of loopjongen van de Minister?»,
www.nrc.nl/nieuws/2021/04/28/de-nctv-autonome-terreurbestrijder-of-loopjongen-van-deminister-a4041714
3
Kamerstuk 32 761, nr. 180
4
Kamerstuk 30 821, nr. 131
5
Kamerstuk 30 821, nr. 131

ah-tk-20202021-3154
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

de werkprocessen binnen de NCTV en de afspraken met zijn partners. In lijn
met de afspraak daarover in de ministerraad is het uiteindelijk de functionaris
NCTV zelf, niet de Minister van JenV of het kabinet, die het dreigingsbeeld
vaststelt.
Vraag 3
Klopt het dat het memo over de kinderen van Syriëgangers aanvankelijk
luidde dat het voor de nationale veiligheid beter zou zijn de kinderen snel
naar Nederland te laten komen maar dit vanuit de top van de NCTV moest
worden aangepast omdat de Minister-President ooit had gezegd dat hij
Syriëgangers liever ziet sneuvelen dan dat ze terugkomen naar Nederland,
kortom, omdat de conclusie politiek gezien niet goed uitkwam? Was u
daarvan op de hoogte? Zo ja, op welk moment?
Antwoord 3
Dit memo is door NCTV-medewerkers opgesteld naar aanleiding van de
publicatie van een position paper door de Kinderombudsman op 19 april
2018 en vragen die uw Kamer diezelfde dag naar aanleiding van dit paper
stelde. Het memo was gericht aan de NCTV (functionaris) en niet aan de
Minister van Justitie en Veiligheid. Het stuk is in het interne afstemmingsproces en niet om politiek ingegeven redenen gewijzigd.
Over hoe het kabinet de veiligheidsimplicaties van het terughalen van
kinderen van Syriëgangers beoordeelt, heb ik uw Kamer onder meer in mijn
brief van 26 juni 2018 geïnformeerd.6 Aan het standpunt in deze brief lag een
brede veiligheidsanalyse ten grondslag.7
Vraag 4
Hoe vaak is het voorgekomen dat Buitenlandse Zaken er op aan heeft
gedrongen passages uit dreigingsbeelden van de NCTV aan te passen of te
verwijderen omdat hierdoor diplomatieke relaties zouden kunnen worden
geschaad?
Antwoord 4
Bij de totstandkoming van de dreigingsbeelden van de NCTV, is de NCTV het
centrale punt waar alle dreigingsinformatie die bij de verschillende partners
bekend is op hoofdlijnen wordt geïntegreerd en wordt verrijkt met eigen
expertise en informatie uit open bronnen. Dit gebeurt in samenwerking met
ketenpartners, zoals AIVD, MIVD, Politie OM en beleidsdepartementen
waaronder het Ministerie van Buitenlandse Zaken. Vervolgens worden de
analyses met deze partners volgens vaste werkwijzen gevalideerd. Onderdeel
van die validatie is dat er wordt overlegd over verschillen van inzicht over de
aard en de omvang van de dreiging zodat er uiteindelijk een gedragen beeld
ontstaat. Hoe vaak passages worden gewijzigd na overleg met partners om
tot een gedragen beeld te komen, wordt niet bijgehouden. Uiteindelijk stelt
de functionaris NCTV zelf het dreigingsbeeld vast.
Vraag 5
Klopt het dat passages over de mobiliserende rol van dhr. Wilders bij de
anti-vluchtelingenacties zijn afgezwakt door de NCTV-top? Waarom is dit
precies gebeurd? Hoe duidt u de discussie die intern bij de NCTV zou worden
gevoerd of de NCTV radicaal-rechts wel hetzelfde behandelt als radicale
moslims?
Antwoord 5
Het klopt niet dat de passages hierover zijn aangepast. Het Dreigingsbeeld
Terrorisme Nederland (DTN) 41 stelt dat een door PVV-leider Wilders
gecreëerde hashtag #Kominverzet werd gebruikt door allerlei tegenstanders
van migratiebeleid en werd misbruikt door extremisten die verder gaan dan
vreedzaam verzet. Die strekking is niet veranderd gedurende het proces van
totstandkoming van DTN41. Bij de analyseafdeling van de NCTV worden,
zoals het een analyseafdeling betaamt, geregeld stevige discussies gevoerd
over de thema’s en de inhoud van de producten. Dat komt de balans en de

6
7

Kamerstuk 29 754, nr. 461
Kamerstuk 29 754, nr. 483

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

kwaliteit van de analyses ten goede. De aandacht die de NCTV besteedt aan
verschillende vormen van extremisme en terrorisme is evenredig aan de
dreiging die zij vormen.
Vraag 6 t/m 9
Vindt u het de taak van de NCTV om zich te bemoeien met strafzaken en te
proberen invloed uit te oefenen op beslissingen van het Openbaar Ministerie,
bijvoorbeeld over een strafrechtelijke vervolging of toezicht op individuen? Zo
ja, op basis waarvan? Zo nee, waarom is dit dan wel gebeurd?
Erkent u dat als u zich als Minister van Justitie en Veiligheid bemoeit met
strafzaken dit formeel moet worden vastgelegd en gemeld moet worden aan
de Kamer, maar als de NCTV dit doet, die onderdeel van het ministerie is en
namens u handelt, deze waarborgen voor de transparantie ontbreken? Wat
vindt u daarvan? Zet dit niet de deur open voor ongewenste niet-transparante
politieke inmenging in strafzaken?
Hoe gaat u dit soort pogingen om invloed uit te oefenen op beslissingen van
het Openbaar Ministerie in de toekomst voorkomen?
Deelt u de mening dat deze steeds politiekere rol van de NCTV (druk
uitoefenen op het OM, politiek wenselijke uitkomsten tot stand brengen of
juist conclusies afzwakken) onwenselijk is? Vindt u ook dat van de NCTV
verwacht mag worden dat onafhankelijk en objectief geopereerd wordt omdat
dat in het belang is van de nationale veiligheid?
Antwoord 6 t/m 9
Ten opzichte van het OM heeft de NCTV geen bijzondere positie. De NCTV
heeft geen bemoeienis met door het OM gevoerd strafrechtelijk beleid, laat
staan individuele zaken. De suggestie dat de afgelopen jaren sprake zou zijn
geweest van dergelijke bemoeienis door de NCTV herken ik niet. Het College
van Procureurs-Generaal heeft mij in een gesprek naar aanleiding van
berichtgeving hierover in de media nog eens bevestigd dat dit ook niet aan
de orde is geweest.
Vraag 10
Bent u bereid de rol en de positionering van de NCTV kritisch tegen het licht
houden en de Kamer hierover te informeren?
Antwoord 10
De NCTV vervult een belangrijke rol in de brede samenwerking die nodig is
voor het beschermen van onze nationale veiligheid. Het is en blijft belangrijk
dat er een wendbare organisatie is binnen de overheid die snel kan acteren
als dat nodig is en continu voldoende geïnformeerd is over de dreiging waar
we ons tegen moeten wapenen. In het nog te plannen debat over de rol en
grondslagen van de NCTV wil ik hier verder met u over spreken.
Vraag 11
Kunt u deze vragen zo spoedig mogelijk, maar uiterlijk voorafgaand aan het
Kamerdebat over de NCTV, beantwoorden?
Antwoord 11
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3