Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 790

Samenvoeging van de gemeenten Alkmaar,
Graft-De Rijp en Schermer

Nr. 5

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 21 februari 2014
1. Inleiding
De leden van de fractie van de VVD hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel dat hen geen aanleiding geeft tot het maken
van opmerkingen en het stellen van vragen. De leden van de fractie van
het CDA en de SGP hebben met belangstelling kennisgenomen van dit
wetsvoorstel, de leden van beide fracties hebben nog enkele vragen. De
leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel. Zij
hebben een vraag over het draagvlak onder de inwoners. Met veel
belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken. Op de vragen en opmerkingen van
de leden ga ik hieronder gaarne in.
2. Ambtelijke fusie
De leden van de CDA-fractie vragen of de samenvoeging van de ambtelijke organisaties met ingang van 1 januari 2014 inmiddels is geëffectueerd.
Dit is inderdaad het geval. Zoals in de memorie van toelichting is vermeld,
is daar vooruitlopend op de herindeling door de betrokken gemeenten toe
besloten.
3. Draagvlak
De leden van de PVV-fractie zijn van mening dat pas kan worden
overgegaan tot een herindeling als dit de wil is van de inwoners. Zij
vragen de regering waarom geen referendum of representatief onderzoek
is gehouden.
De betrokken gemeentebesturen zijn primair verantwoordelijk voor het
beoordelen van en het investeren in een zo groot mogelijk maatschappelijk draagvlak voor een voorstel tot herindeling. Het is aan de betrokken
gemeentebesturen om te bepalen hoe burgers en maatschappelijke

kst-33790-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 790, nr. 5

1

organisaties betrokken en geraadpleegd worden gedurende het proces.
Wel moet het maatschappelijk draagvlak in gemeenten voor een
herindelingsvoorstel kenbaar zijn. Dit kan via een referendum of enquête,
maar dat hoeft niet.
Zoals in de memorie van toelichting is vermeld, zijn in Graft-De Rijp
diverse bijeenkomsten met bewoners georganiseerd, zoals kernbezoeken
en zogenaamde «meedenkavonden» over de belangrijke thema’s en zijn
er in Schermer tijdens verschillende fasen van het proces kernenbijeenkomsten gehouden over de wensen en ambities. In beide gemeenten zijn
bovendien bijzonder goed bezochte informatieavonden georganiseerd,
waar de twee laatst overgebleven fusiekandidaten (Alkmaar en Zaanstad
resp. Alkmaar en Heerhugowaard) zich presenteerden en door de
bevolking konden worden bevraagd.
In een lokale kern (Oterleek) werd een raadpleging onder alle inwoners
georganiseerd nadat enkele inwoners hadden geopperd aansluiting bij
een andere buurgemeente te zoeken. De grote meerderheid van de
inwoners koos daarbij expliciet voor een ongedeelde aansluiting bij de
voorziene gemeentelijke herindeling.
Tot slot is in Alkmaar onder andere via het Stadspanel (een digitaal en
representatief platform waaraan inwoners van Alkmaar van 12 jaar en
ouder kunnen deelnemen) om een mening gevraagd over de fusie.
Uitkomst was dat 65% de fusie een goed idee vindt.
4. Servicepunten
De leden van de SGP-fractie constateren dat er opmerkingen gemaakt zijn
met betrekking tot de interne samenhang van de gemeente. De leden van
de SGP-fractie vragen in hoeverre er – nu er geen sprake is van een fusie
tot een grote plattelandsgemeente – ook op langere termijn gewaarborgd
wordt dat de inwoners van de kleinere kernen zich betrokken weten bij
hun nieuwe gemeente. De SGP-fractie vraagt of de bezwaren door het
instellen van een servicepunt volledig zijn weggenomen.
Vanaf 2015 wordt er voorzien in fysieke servicepunten in Graft-De Rijp en
Schermer. Daarnaast wordt er momenteel gewerkt aan een specifiek
kernenbeleid in het landelijk gebied, in overleg met de bevolking van al
die kernen. Dit kernenbeleid is gericht op de leefbaarheid en vitaliteit van
de dorpen en korte lijnen tussen bestuur en bevolking. De verwachting
van de betrokken gemeenten is dat door de gecombineerde aanpak van
servicepunten en kernenbeleid de inwoners van de kleinere kernen zich
betrokken zullen voelen bij de nieuwe gemeente en dat deze aanpak
daarmee de interne samenhang van de nieuwe gemeente ten goede komt.
5. Kleine gemeenten in samenwerkingsverbanden
De leden van de CDA-fractie willen weten op welke wijze de positie van
kleinere gemeenten in samenwerkingsverbanden kan worden versterkt,
zonder de noodzaak van gemeentelijke herindeling, aangezien samenwerkingsverbanden immers altijd zullen bestaan uit grotere en kleinere
gemeenten.
Gemeenten hebben zelf mogelijkheden om hun positie in samenwerkingsverbanden te versterken. Dit geldt ook voor de kleinere gemeenten.
Binnen het samenwerkingsverband kunnen bijvoorbeeld afspraken
gemaakt worden over de stemverhouding tussen de betreffende
gemeenten. Hierdoor kunnen kleine gemeenten meer invloed uitoefenen
op de besluitvorming. In het onderliggende geval hebben de gemeenten
Graft-De Rijp en Schermer echter zelf geconstateerd dat samenwerking
niet voldoende is om de dienstverlening op peil te houden. Niet de positie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 790, nr. 5

2

in de samenwerkingsverbanden, maar het gebrek aan bestuurskracht is
voor deze gemeenten aanleiding geweest om te besluiten tot herindeling.
6. Regio Alkmaar
Tot slot vragen de leden van de CDA-fractie of de nieuwe gemeente
anders dan in haar geheel kan deelnemen aan de reeds bestaande
regio-Alkmaar. En zo nee, waarom dit dan expliciet wordt vermeld.
Het is niet mogelijk dat delen van een gemeente deelnemen in een regio.
Voor de duidelijkheid is vermeld dat de nieuwe gemeente in haar geheel
zal deelnemen aan de reeds bestaande regio Alkmaar (waar de
gemeenten eerder afzonderlijk deelnamen aan de regio Alkmaar).
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.H.A. Plasterk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 790, nr. 5

3