Programma winterweer op het spoor
Evaluatie winter 2013/2014

Nederlandse Spoorwegen, ProRail
mei 2014

Inhoudsopgave
Inhoudsopgave

2

Inleiding

3

Samenvatting evaluatie winter 2013/2014

4

1

5

2

Programma winterweer op het spoor
1.1

Aanleiding, lange termijn winterambitie en doelstelling afgelopen winter

5

1.2

Maatregelen waren tijdig gerealiseerd, inzet aangepaste dienstregeling blijft nodig

5

Winter 2013/2014

6

2.1

Zeer zachte winter, sneeuw of vorst geen aanleiding voor een aangepaste dienstregeling

6

2.2

Weliswaar geen winterse dagen, wel een aantal dagen storm

7

3
Invulling van lange termijn winter ambitie in samenspel met Lange Termijn Spoor Agenda en programma
Beter en Meer

7

4
Komende winters werkend richting lange termijn ambitie: stapsgewijs minder aanpassingen in de
dienstregeling en klanthinder verder beperken

8

Bijlage I: Klantonderzoek

10

Bijlage II: Weerbeeld

13

Bijlage III: Vervolg winterweerprogramma

14

Bijlage IV: Update winterrapport 2013/2014 - status overzicht maatregelen

15

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

2/23

Inleiding
In juni 2012 hebben de Nederlandse Spoorwegen (NS), ProRail en het Ministerie van Infrastructuur en
Milieu (IenM) het ‘Programma winterweer op het spoor’ opgesteld [IenM/BSK-2012/106363, 8 juni 2012
aan Tweede Kamer verstuurd]. Het betreft een gezamenlijk programma van NS, ProRail en IenM. Het
programma winterweer op het spoor bevat een evaluatie van de zware winter 2011/2012, schetst een
lange termijn winter ambitie, formuleert een doelstelling voor winter 2012/2013 en geeft een overzicht
(winterrapport 2012-2013) van de te nemen maatregelen richting winter 2012/2013 om de beoogde
doelstelling te realiseren.
Na winter 2012/2013 hebben NS en ProRail, in afstemming met IenM, een evaluatierapport geschreven,
inclusief een update van alle maatregelen uit het winterrapport, dat met de Kamerbrief ‘Evaluatie
winterweer op het spoor 2012/2013’ [IenM/BSK-2013/87079] op 26 juni 2013 naar de Tweede Kamer is
verstuurd. Vervolgens hebben NS en ProRail in de voorbereiding op winter 2013/2014 als bijlage van de
Kamerbrief van 17 oktober 2013 ‘Voortgang maatregelen winterweerprogramma’ [IenM/BSK-2013/221730]
wederom een update van het winterrapport verstuurd.
Na afloop van winter 2013/2014 hebben NS en ProRail de aanpak en uitvoering van de winter opnieuw
geëvalueerd in afstemming met IenM. Dit document bevat de evaluatie van winter 2013/2014. NS en
ProRail hebben in de voorbereiding op winter 2013/2014 de voorgenomen (aanvullende) maatregelen
gerealiseerd. Echter, gelet op de zeer beperkte winterse weersomstandigheden afgelopen winter, kan de
effectiviteit van deze maatregelen in beperkte mate worden vastgesteld. Deze evaluatie blikt daarom met
name terug op de voorbereiding van de winter 2013/2014. Ook staan we kort stil bij enkele stormdagen die
tijdens de winterperiode hebben plaatsgevonden. Tot slot geeft dit rapport een doorkijk naar komende
winter(s).
Het evaluatierapport kent een vergelijkbare opzet als vorig jaar. In de evaluatie is getracht de bevindingen
zo compact mogelijk te verwoorden. Meer gedetailleerde informatie is opgenomen in de volgende bijlagen:
I.
II.
III.
IV.

Klantonderzoek – voormeting winter 2013/2014
Weerbeeld
Vervolg winterweerprogramma
Update winterrapport 2013/2014: overzicht gerealiseerde maatregelen en behaalde effect

Leeswijzer
In deze evaluatie wordt achtereenvolgens: teruggekeken naar het ‘Programma winterweer op het spoor’ in
voorbereiding op winter 2013/2014 (deel 1) en het verloop van winter 2013/2014 (deel 2) om tenslotte
vooruit te kijken naar komende winter(s) (deel 3 en 4).

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

3/23

Samenvatting evaluatie winter 2013/2014
NS en ProRail hebben in de aanloop naar winter 2013/2014 een volgende stap gezet in het gezamenlijke
winterweerprogramma van NS, ProRail en IenM, dat eerder zijn dienst bewees tijdens de zware winter van
2012/2013. De voornaamste maatregel binnen het programma is het aanpassen van de dienstregeling, om
de zogeheten olievlekwerking van verstoringen op winterse dagen te voorkomen, om op die manier de
effecten voor de reiziger zoveel mogelijk te beperken. Daarnaast treffen NS en ProRail diverse andere
maatregelen. Deze evaluatie gaat in op de doelstellingen en maatregelen voor afgelopen winter.
Doelstelling winter 2013/2014
De doelstelling voor afgelopen winter was om ‘bij meerdere infrastructuur- en materieelstoringen zoveel
mogelijk ‘in control’ te blijven en de gevolgen voor de reizigers te beperken’. NS en ProRail wilden zich
daarbij ten opzichte van vorige winter verder verbeteren door: (1) het aantal storingen in de infrastructuur
verder terug te dringen, (2) bij toch voorkomende storingen in de infrastructuur of materieel te zorgen voor
sneller herstel, (3) om iets minder snel te besluiten tot de inzet van een aangepaste dienstregeling en (4)
op dagen met een aangepaste dienstregeling een beter product te kunnen bieden aan de reizigers.
Wintervoorbereiding
NS en ProRail hebben in de voorbereiding op winter 2013/2014 de voorgenomen (aanvullende)
maatregelen gerealiseerd. Zo zijn de verbetermaatregelen aan de infrastructuur en het materieel
voortgezet en zijn alle anti-icing installaties in gebruik genomen. Daarnaast zijn enkele alerteringscriteria
met betrekking tot het inzetten van een aangepaste dienstregeling aangescherpt en zijn enkele
verbeteringen doorgevoerd in die aangepaste dienstregeling.
Geen echte winter, wel aantal dagen met storm
De winter van 2013/2014 gaat de boeken in als een zeer zachte winter, waarin nauwelijks sprake was van
sneeuw of vorst. De geplande maatregelen waren gereed. Echter, als gevolg van de zachte winter hebben
NS en ProRail slechts in beperkte mate de effectiviteit daarvan kunnen vaststellen.
Wel waren er twee dagen (28 oktober en 5 december 2013) met zware storm. De zuidwesterstorm van 28
oktober was aanleiding voor de inzet van een aangepaste dienstreling. Het proces rondom het inzetten van
de aangepaste dienstregeling is – net als tijdens winter 2012/2013 – goed verlopen. Ook op de dag zelf
heeft de inzet van een aangepaste dienstregeling zich bewezen als belangrijke bijdrage aan de
beheersbaarheid van de treindienst. Ondanks dat het treinverkeer op plekken werd stilgelegd voor de
veiligheid van reizigers en personeel, bleef het treinverkeer in omliggende regio’s op niveau.
De storm op 5 december gaf vooraf geen aanleiding voor de inzet van een aangepaste dienstregeling. Wel
moesten NS en ProRail, net als bij de eerste storm, op de dag zelf besluiten het treinverkeer tijdelijk stil te
leggen voor de veiligheid van reizigers en personeel. Op basis van de ervaringen op beide stormdagen, is
los van het winterweerprogramma, een traject gestart om richting de toekomst voor dergelijke
weersomstandigheden verbeterde alterteringscriteria en maatregelen te definiëren.
Doelstelling volgende winter
De doelstelling voor winter 2014/2015 is, gezien het feit dat NS en ProRail door het zachte winterweer de
effectiviteit van gerealiseerde (aanvullende) maatregelen niet hebben kunnen vaststellen, vergelijkbaar met
de doelstelling van de vorige winter. In de wintervoorbereiding blijft de focus dan ook gericht op:
1. Het verder terugdringen van het aantal primaire verstoringen in de infrastructuur;
2. Sneller herstel van defecte infrastructuur en defect materieel;
3. Op dagen met een aangepaste dienstregeling een beter product bieden aan onze reizigers.
Werkend richting lange termijn ambitie
Met de aanpak voor winter 2014/2015 zetten NS en ProRail wederom een stap richting de lange termijn
ambitie om ‘onder (vrijwel) alle omstandigheden betrouwbaar vervoer en goede reisinformatie aan de
reiziger te kunnen bieden’. Naast de hierboven beschreven stapsgewijze verbetering per winter in de
komende jaren, loopt parallel de algehele meerjarige verbeteraanpak ‘Beter en Meer’ als operationele
uitwerking van de geformuleerde ambities in de Lange Termijn Spoor Agenda. Binnen dit programma wordt
middels een uitgebreid pakket aan maatregelen gewerkt aan een robuuster spoorsysteem, dat ook helpt bij
winterse omstandigheden.

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

4/23

1

Programma winterweer op het spoor

1.1 Aanleiding, lange termijn winterambitie en doelstelling afgelopen winter
Met de grote drukte op het Nederlandse spoor is ons spoorsysteem kwetsbaar gebleken voor winterse
omstandigheden. Vanaf winter 2009/2010 hebben sneeuwval en (strenge) vorst drie jaar op rij geleid tot
flinke problemen op het spoor, ondanks de ondertussen door NS en ProRail gerealiseerde maatregelen.
De aanhoudende winterproblematiek was na een grondige analyse van winter 2011/2012 aanleiding voor
een gezamenlijk programma van NS, ProRail en IenM, het ‘Programma winterweer op het spoor’
[IenM/BSK-2012/106363, 8 juni 2012].
Het programma schetst een ambitie om op termijn ‘onder (vrijwel) alle omstandigheden betrouwbaar
vervoer en goede reisinformatie aan de reiziger te kunnen bieden’. Omdat het realiseren van deze ambitie
om een meerjarige verbeteraanpak vraagt, breder dan alleen het winterweerprogramma,, was de
doelstelling voor winter 2013/2014 om ‘bij meerdere infrastructuur- en materieelstoringen zoveel mogelijk
‘in control’ te blijven en de gevolgen voor de reizigers te beperken’.
NS en ProRail wilden zich daarbij t.o.v. vorige winter verbeteren door:
 Iets minder snel te besluiten tot de inzet van een aangepaste dienstregeling, door:
o Een kleine aanscherping te doen in de bestaande alerteringscriteria;
o Eerder terug te schakelen naar de reguliere dienstregeling als het weer het toelaat;
 De focus in de wintervoorbereiding te leggen op:
o Het terugdringen van het aantal primaire verstoringen in de infrastructuur;
o Sneller herstel van defecte infrastructuur en defect materieel;
o Om op dagen met een aangepaste dienstregeling een beter product te bieden aan de reizigers.
Oftewel minder klanthinder wegens bijvoorbeeld (over)volle treinen en alsnog voorkomende
verstoringen door:
 Ontwerp van de aangepaste dienstregeling: waar mogelijk aanpassen van gebleken
capaciteitsknelpunten;
 Vervoerscapaciteit verbeteren door een betere realisatie van het aangepaste materieelplan.
1.2 Maatregelen waren tijdig gerealiseerd, inzet aangepaste dienstregeling blijft nodig
Om deze ambitie en doelstelling te realiseren is bij aanvang van het winterweerprogramma op basis van
een grondige analyse een ruim, samenhangend pakket aan maatregelen opgesteld om ‘out of control’
situaties bij winters weer zoveel mogelijk te voorkomen. In de aanloop naar winter 2013/2014 is focus
aangebracht in het maatregelenpakket. De nadruk heeft gelegen op de aanscherping van de
alerteringscriteria voor een aangepaste dienstregeling en de voortzetting van verbetermaatregelen t.a.v. de
infrastructuur (waaronder anti-icing), sneller herstel van defecte infrastructuur en defect materieel en de
kwaliteit van het product tijdens een aangepaste dienstregeling. Ook voor afgelopen winter gold dat het
aanpassen van de dienstregeling de belangrijkste maatregel is om tijdens winterse omstandigheden ‘in
control’ te blijven. Zie hiervoor ook Kamerbrief van 17 oktober 2013 ‘Voortgang maatregelen
winterweerprogramma’ [IenM/BSK-2013/221730].
Alerteringscriteria
De aanscherpingen van enkele alerteringscriteria betreffen:
 Het ophogen van het criterium voor de eerste keer sneeuw van ‘enige sneeuw’ naar een kans van 10%
of meer op 1,5 cm sneeuw of meer. Tevens is het ‘zeswekencriterium’ afgeschaft, dit stelde dat het
criterium voor de eerste keer sneeuw opnieuw van kracht was na zes weken zonder aangepaste
dienstregeling;
 Het toestaan van “jojoën” (aangepaste dienstregeling – reguliere dienstregeling – aangepaste
dienstregeling) waardoor tussentijds teruggekeerd kan worden naar een reguliere dienstregeling, ook
als over enkele dagen opnieuw sneeuw of vorst verwacht wordt. Klantonderzoek wijst uit dat dit meer
gewaardeerd wordt dan de voorspelbaarheid van een langere periode met een aangepaste
dienstregeling;
 Het ophogen van het vorstcriterium naar een kans van 50% (in plaats van 10%) of meer op 10 graden
vorst of meer.
Het sneeuwcriterium is onveranderd gebleven: een kans van 10% of meer op 3 cm sneeuw of meer.

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

5/23

Op basis van statistieken over de winters van afgelopen jaren zouden de aanscherpingen van de
alerteringscriteria leiden tot gemiddeld maximaal 2 dagen minder met een aangepaste dienstregeling.
(Het aantal dagen dat in aanmerking kwam voor een aangepaste dienstregeling lag daarvoor gemiddeld op
12 dagen per winter).
Infrastructuur
De korte termijn maatregelen voor wissels, die voor winter 2012/2013 getroffen waren, hebben in de
voorbereiding op afgelopen winter in aangescherpte vorm een vervolg gekregen om het aantal primaire
verstoringen verder terug te dringen. Zo kan voor 90% van de wissels de stooklijn op afstand ingesteld
worden, afhankelijk van de omstandigheden van het weer en de infrastructuur. Ook zijn extra maatregelen
getroffen met betrekking tot wissels op 55 risicolocaties met een effect op ruim 500 wissels (ten opzichte
van de oorspronkelijk verwachte reikwijdte van ruim 250 wissels).
Daarnaast is een volledige ingebruikname van de zes anti-icing installaties met landelijke dekking
gerealiseerd en zijn de ‘kinderziektes’ verholpen. Anti-icing behandelingen van het materieel dienen ter
voorkoming van ijsvorming aan het materieel waarmee verwacht mag worden dat het aantal storingen van
wissels als gevolg van afvallende ijsbrokken afneemt.
Aangepaste dienstregeling
Het aanpassen van de dienstregeling blijft vooralsnog de belangrijkste maatregel om tijdens winterse
omstandigheden ‘in control’ te kunnen blijven. Een aangepaste dienstregeling betekent echter dat er
minder treinen rijden bij min of meer gelijkblijvende reizigersaantallen, waardoor het met name in de
Randstad drukker is. Om de klanthinder als gevolg van de aangepaste dienstregeling en de drukte te
verminderen hebben NS en ProRail diverse maatregelen getroffen:
 Het ontwerp van de aangepaste dienstregeling is op een aantal punten gewijzigd ten behoeve van de
capaciteit. Zo zijn op bepaalde trajecten spitstreinen toegevoegd en bieden andere wijzigingen meer
mogelijkheden voor het verlengen van treinen;
 Zowel in de voorbereiding van het aangepaste materieelplan als bij de realisatie daarvan zijn
verbeteringen doorgevoerd, waardoor het beter mogelijk moet zijn om treinen te verlengen;
 Op stations waar de grootste hinder verwacht wordt als gevolg van extra drukte, zijn diverse
(service)maatregelen voorzien zoals het verstrekken van gratis warme dranken en het ruimer
aanbieden van beschutte wachtruimtes.
Samenvattend zijn nagenoeg alle toegezegde maatregelen uit het programma ‘winterweer op het spoor’
conform plan gerealiseerd (zie bijlage IV). Hiermee hebben NS en ProRail een volgende stap gezet in de
winterbestendigheid van het spoor.

2

Winter 2013/2014

2.1 Zeer zachte winter, sneeuw of vorst geen aanleiding voor een aangepaste dienstregeling
Uit klantonderzoek voorafgaand aan de winter is gebleken dat bij reizigers sprake is van een toenemende
bekendheid met het inzetten van een aangepaste dienstregeling bij winters weer (zie bijlage I). Als gevolg
van de zachte winter is deze echter niet dusdanig ingezet en dus heeft een vervolg onderzoek naar de
ervaringen met en oordelen over de inzet van een aangepaste dienstregeling dit jaar niet plaats gevonden.
Afgelopen winter was volgens het KNMI de zachtste winter sinds 1706. Met slechts tien keer vorst vroor
het nog nooit zo weinig tijdens een winter. Ook was op enkele dagen na, met enige sneeuw in met name
het noordoosten van het land, vrijwel geen sprake van sneeuwval. Slechts twee maal, op 24 en 25 januari
2014 is op basis van het criterium voor de eerste keer sneeuw het besluitvormingsproces voor het
aanpassen van de dienstregeling gestart. In beide gevallen is op basis van geldende criteria, aangevuld
met expert judgement, besloten om de voorbereidingen voor het aanpassen van de dienstregeling niet te
starten. Dit bleken achteraf juiste besluiten. Ook voor de meeste andere maatregelen, zoals het inzetten
van storingsploegen en code rood, geldt dat deze niet van toepassing zijn geweest ten behoeve van het ‘in
control’ blijven bij winters weer.
Als gevolg van de zeer zachte winter is de effectiviteit van nieuwe en verbeterde maatregelen vrijwel niet
vast te stellen. Over de aanscherping van de alerteringscriteria kan alleen vastgesteld worden dat de

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

6/23

ophoging van het criterium voor de eerste keer sneeuw niet geleid heeft tot missers. Verder zou binnen NS
en ProRail bij handhaving van het oude criterium vaker (onnodig) gealerteerd zijn voor verwachte sneeuw.
Dit betekent dat de organisaties minder belast zijn. Omdat de drempelwaarde voor het aanzetten van de
anti-icing installaties en het behandelen van treinen, gelet op de doorlooptijd daarvan, hoger ligt dan het
vriespunt, is deze maatregel - in tegenstelling tot de meeste andere wintermaatregelen - wel van kracht
geweest. De installaties zijn gedurende twee perioden operationeel geweest: van 22-11-2013 t/m 03-012014 en van 10-01-2014 t/m 07-02-2014. Uitzondering daarop was in de eerste periode de installatie in
Den Haag (niet veel later alsnog aangezet) en in de tweede periode één van de installaties op
Watergraafsmeer (wegens een logistiek issue, nadat deze was verholpen heeft het weer geen aanleiding
meer gegeven voor aanzetten van de installaties). Gebleken is dat in 5 dagen circa 50-60% van het rijdend
materieel dat behandeld mag worden daadwerkelijk behandeld was, in 10 dagen liep dat op tot 70-75%.
Het uiteindelijke effect van de behandelingen kan wegens het uitblijven van winters weer nog niet worden
aangetoond.
2.2 Weliswaar geen winterse dagen, wel een aantal dagen storm
Er is weliswaar geen sprake geweest van winterse dagen, wel hadden we een tweetal dagen met zware
storm in de winter periode, namelijk op 28 oktober en op 5 december 2013. De zuidwesterstorm van 28
oktober resulteerde in de inzet van een landelijk aangepaste dienstregeling (LUD). Op beide stormdagen is
de treindienst op de dag zelf ook tijdelijk gedeeltelijk (regionaal) stilgelegd t.b.v. de veiligheid van reizigers
en personeel.
De stormdag van 28 oktober is uiteindelijk de enige dag geweest tijdens de winter periode waarop een
aangepaste dienstregeling is ingezet. Het proces (gebruik draaiboeken, besluitvorming, oproep
wachtdiensten, communicatie) rondom het inzetten van een aangepaste dienstregeling is – net als vorige
winter – goed verlopen. De inzet van een aangepaste dienstregeling heeft zich bovendien opnieuw
bewezen en heeft bijgedragen aan de beheersbaarheid en op gang houden van de treindienst, waarbij
sprake was van veel omgevallen bomen en de nodige stormschade verspreid over het land. Zo was het
treinverkeer in Noord Holland en boven Zwolle stilgelegd, terwijl het treinverkeer in omliggende regio’s, niet
volledig tot stilstand kwam. Tevens is de treindienst de dag na de storm, ondanks de vele verstoringen,
naar behoren opgestart. Reizigers reageerden veelal begripvol op de keuze om de dienstregeling aan te
passen.
De stormdagen met het gedeeltelijk stilleggen van de treindienst zijn intern geëvalueerd. Op basis van die
resultaten vindt separaat van het winterweerprogramma een traject plaats om alerteringscriteria en in te
zetten maatregelen t.b.v. storm (zoals inzet van een aangepaste dienstregeling en het stilleggen of niet
opstarten van de treindienst) opnieuw te beoordelen en daar waar nodig te verbeteren. Kennis en ervaring
vanuit de winteraanpak worden hier in meegenomen. Een (veiligheids)maatregel als het langzamer rijden
van treinen in een groot gebied vraagt wegens de logistieke complexiteit om een volledig nieuwe
dienstregeling. Dit is niet maakbaar een dag van tevoren en is daarmee geen toepasbare maatregel
gebleken.

3

Invulling van lange termijn winter ambitie in samenspel met Lange Termijn
Spoor Agenda en programma Beter en Meer

Om op termijn ‘onder (vrijwel) alle omstandigheden betrouwbaar vervoer en goede reisinformatie aan de
reiziger te kunnen bieden’, is het enerzijds nodig om het aantal primaire verstoringen zoveel mogelijk te
reduceren. Anderzijds is het nodig om de mogelijkheden van de bijsturing voor het aanpassen van de
treindienst bij resterende storingen op de dag zelf zoveel mogelijk te vergroten.
Om dit te realiseren loopt een combinatie van verschillende langere termijn projecten. Voor het
terugdringen van het aantal primaire storingen in de infrastructuur is ProRail gestart met de
‘systeemsprong wissels’, als onderdeel van een meerjarig programma dat tot doel heeft het aantal
verstoringen met impact op de treindienst aanzienlijk te reduceren. Daarnaast loopt een
aanbestedingstraject voor nieuwe wisselverwarming dat moet zorgen voor kwalitatief betere
wisselverwarming en uniformering. Voor wat betreft het materieel lijken de grootste verbeteringen in
winterhardheid afgelopen jaren te zijn gerealiseerd en biedt met name het afvoer- en herstelproces van

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

7/23

defect materieel nog mogelijkheden voor verbeteringen. Dit proces maakt sinds de voorbereiding op
afgelopen winter dan ook onderdeel uit van de winteraanpak. Voor het verbeteren van bijsturing is naar
aanleiding van de analyse van winter 2011/2012 de zogeheten ‘re-design’ van de be- en bijsturing van de
treindienst gestart (inmiddels bekend als ‘Be- en Bijsturing van de Toekomst’).
Bovenstaand samenspel aan verbeteringen moet NS en ProRail op termijn in staat stellen om de
geformuleerde ambitie te realiseren. Desondanks zullen extreme weersomstandigheden altijd een factor
van betekenis blijven. Invulling van deze ambitie is onderdeel van de ‘Lange Termijn Spoor Agenda’
(LTSA), waarvan IenM in maart 2014 deel 2 heeft gepresenteerd. De LTSA benoemt ambities over de hele
linie van het spoorsysteem. Voor operationele uitwerking van de geformuleerde ambities hebben NS en
ProRail het programma ‘Beter en Meer’ geïntroduceerd. NS en ProRail geven gezamenlijk invulling aan
deze algehele verbeteraanpak waar eerder genoemde elementen onderdeel van uit maken. Het
uitgebreide pakket aan verbetermaatregelen binnen dit programma moet leiden tot een robuuster
spoorsysteem, dat ook helpt bij winterse omstandigheden.

4

Komende winters werkend richting lange termijn ambitie: stapsgewijs
minder aanpassingen in de dienstregeling en klanthinder verder beperken

Gezien de meerjarige doorlooptijd van het programma ‘Beter en Meer’, is het spoorsysteem de komende
winters nog niet robuust genoeg om tijdens (vrijwel alle) winterse omstandigheden de reguliere
dienstregeling op een betrouwbare wijze te rijden. Zoals opgenomen in het winterweerprogramma, is de
aanpak voor komende winters er op gericht om ook bij meerdere infrastructuur- en materieelstoringen
zoveel mogelijk ‘in control’ te blijven en de gevolgen voor de reizigers te beperken. Met name de inzet van
een aangepaste dienstregeling blijft hierbij van groot belang.
Binnen deze doestelling willen NS en ProRail iedere winter verbetering realiseren in de prestaties onder
winterse omstandigheden, om zo de hinder voor reizigers stapsgewijs te verminderen, werkend richting de
lange termijn ambitie. Zoals in het vorige hoofdstuk aangegeven, is het programma ‘Beter en Meer’ voor dit
laatste punt doorslaggevend.
Continueren ingeslagen weg
NS en ProRail willen hun prestaties verbeteren door voort te bouwen op de ingeslagen weg. Zowel het
effect van nieuwe en verbeterde maatregelen, als de werking van de aangescherpte alerteringscriteria voor
de inzet van een aangepaste dienstregeling konden afgelopen winter door het uitblijven van winters weer
niet worden aangetoond. Ook hebben zich geen nieuwe issues voorgedaan. De nadruk voor de
winteraanpak voor komende winter zal daarom liggen op het op punten steeds verder verbeteren en
opnieuw inzetten van de bestaande maatregelen en op de instructie en oefening daarvan. Belangrijk
aandachtspunt voor komende winter is dan ook om scherpte en geoefendheid vast te houden. Hiertoe zal
het winterwerkpakket ‘implementatie’ gecontinueerd worden.
Doelstelling
De doelstelling voor winter 2014/2015 is qua strekking gelijk aan die van vorige winter, namelijk, om ‘bij
meerdere infrastructuur- en materieelstoringen zoveel mogelijk ‘in control’ te blijven en de gevolgen voor de
reizigers te beperken’.
Ook deze winter blijft de inzet van een aangepaste dienstregeling nodig om ‘out of control’ situaties zoveel
mogelijk te voorkomen. Er is geen aanleiding om de alerteringscriteria voor het inzetten van een
aangepaste dienstregeling opnieuw aan te scherpen. Vanzelfsprekend kijken NS en ProRail continu waar
het beter kan en waar zaken kunnen worden aangescherpt.
Focus
In de wintervoorbereiding blijft de focus gericht op:
 Het verder terugdringen van het aantal primaire verstoringen in de infrastructuur;
 Sneller herstel van defecte infrastructuur en defect materieel;
 Het aanbieden van een beter product aan onze reizigers op dagen met een aangepaste dienstregeling.
Oftewel minder klanthinder wegens bijvoorbeeld (over)volle treinen en alsnog voorkomende
verstoringen door:

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

8/23

o
o
o

Ontwerp dienstregeling: waar mogelijk kleine aanpassingen t.b.v. betere vervoerscapaciteit;
Verbeteren realisatie van verbeterde geplande materieel capaciteit;
Aanvullende (service)maatregelen op stations waar extra drukte verwacht wordt.

Infrastructuur en materieel
Zo wordt op het gebied van infrastructuur blijvend gewerkt aan het op orde houden van de basis
(ontgraven wissels, 100% inspectie), wordt een vervolg gegeven aan de aanpak van wissels op
risico(storings)locaties, worden kleine verbeteringen doorgevoerd t.a.v. de werkwijze rondom de stooklijn
en de monitor van wisselverwarmingen. Daarnaast blijft een vergelijkbaar niveau voor de inzet van
sneeuw- en storingsploegen van kracht. Voor wat betreft het materieel worden lopende materieel
verbeteringen afgerond. Voor de afvoer van defect materieel wordt een vervolg gegeven aan de
maatregelen die in de voorbereiding op afgelopen winter genomen zijn. Zo wordt er meer aandacht
besteed aan de bereikbaarheid van werkplaatsen en voldoende capaciteit in de bijsturing georganiseerd
ten behoeve van de af- en aanvoer van materieel.
Kwaliteitsverbeteringen
Kwaliteitsverbeteringen willen NS en ProRail realiseren door waar mogelijk kleine aanpassingen te doen in
het ontwerp van de aangepaste dienstregeling (gericht op vervoerscapaciteit) en tevens waar mogelijk
verbeteringen te realiseren in de treinlengtes op dagen met een aangepaste dienstregeling. Op die stations
waar extra drukte verwacht wordt, worden zo goed mogelijk aanvullende (service)maatregelen getroffen.
Daarnaast blijven NS en ProRail via bijvoorbeeld het programma ‘Beter en Meer’ werken aan
verbeteringen op het gebied van bijsturing en reisinformatie. Maatregelen die bijdragen aan betere
prestaties op elke dag en ook helpen tijdens winterse omstandigheden.
Slot
Het gekozen winterweerprogramma, met als belangrijkste maatregel het inzetten van een aangepaste
dienstregeling, had zich tijdens de zware winter van 2012/2013 reeds bewezen. Voor afgelopen winter
hadden NS en ProRail een vergelijkbare en op punten verbeterde voorbereiding getroffen. Deze winter
bleef winters weer vervolgens echter uit. Eenmalig is de aangepaste dienstregeling wel ingezet als gevolg
van een zware storm. Deze maatregel heeft zich ook in die situatie bewezen als belangrijke bijdrage aan
de beheersbaarheid van de treindienst tijdens uitzonderlijke weersomstandigheden. Dit voorkomt ergere
hinder voor de reiziger. NS en ProRail is er dan ook alles aan gelegen de koers van het
winterweerprogramma door te zetten in aanloop naar komende winters, waarbij we continu zullen blijven
verbeteren voor de reiziger. Juist ook de verbeteraanpak ‘Beter en Meer’ gaat hierbij een belangrijke
bijdrage leveren.

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

9/23

Bijlage I: Klantonderzoek
Tijdens de winter doet NS regelmatig onderzoek onder klanten om de prestaties van NS op dagen met een
aangepaste dienstregeling te evalueren. Dit jaar zijn dergelijke klantonderzoeken vanzelfsprekend niet
uitgevoerd. Wel heeft in november 2013 in de aanloop naar de winter een voormeting plaatsgevonden van
de zogenaamde ‘WinterMonitor’ waarin gekeken is naar het sentiment en de kennis van klanten t.a.v. het
aanpassen van de dienstregeling bij winters weer, middels een steekproef van 2630 klanten. Referentie
van die meting zijn de voormeting van november 2012 (2574 klanten) en de nameting van april 2013 (2314
klanten). Hieronder zijn de resultaten uit het klantonderzoek opgenomen.

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

10/23

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

11/23

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

12/23

Bijlage II: Weerbeeld
Afgelopen winter was volgens het KNMI de op één na zachtste winter sinds1706.
Op één na zachtste winter sinds 1706
De afgelopen winter was één van de zachtste winters sinds het begin van de metingen in De Bilt in 1706.
Dit meldt het KNMI. Alleen in 2007 was het nog warmer. De gemiddelde temperatuur in de wintermaanden
bedroeg 6 graden, tegenover het normale gemiddelde van 3,4 graden. Tijdens de winter van 2007 was het
gemiddeld een halve graad warmer dan deze winter. In de afgelopen wintermaanden is de gemiddelde
temperatuur nooit onder het vriespunt beland.
Door de opwarming van de aarde is de kans op een zachte winter toegenomen. In het huidige klimaat komt
zo'n zachte winter volgens het KNMI eens in de 25 jaar voor, halverwege vorige eeuw zou zo'n zachte
winter uitgesloten zijn.
Bron: nu.nl 28 februari 2014

Overzicht temperatuurverloop en sneeuwval:

Geen winterse dagen, wel storm met zeer harde windstoten:

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

13/23

Bijlage III: Vervolg winterweerprogramma
Maatregelen winter 2014/2015
NS en ProRail willen hun prestaties verbeteren door voort te bouwen op de ingeslagen weg. Het effect van
nieuwe en verbeterde maatregelen kon afgelopen winter door het uitblijven van winters weer niet worden
aangetoond. Ook hebben zich geen nieuwe issues voorgedaan. De nadruk voor de winteraanpak voor
komende winter zal daarom liggen op het op punten verbeteren en opnieuw inzetten van de bestaande
maatregelen en op de instructie en oefening daarvan. Er zijn daartoe 10 ‘focus’ werkpakketten benoemd
de
voor de winter 2014/2015. Het 11 werkpakket bevat bestaande maatregelen die onderhouden dienen te
worden.
Focus Line of Defence 0: Alert, geïnformeerd, beoefend en bekwaam
Besluitvorming
1
Besluitvormingsinformatie, alerteringcriteria en besluitvormingsproces
Documentatie
2
Inhoudelijk bijwerken en integraal afstemmen van draaiboeken
Implementatie
3 - Faciliteren instructie (incl. e-learning) en training
- Oefenen
Communicatie & Reputatie
- Reputatiemanagement & Public Affairs
4
- Interne communicatie
- Externe communicatie
Focus Line of Defence 1: Robuuste infra layout en logistiek plan
Landelijk aangepaste dienstregeling
5A. Ontwerp aangepaste dienstregeling & materieelplan
- Integraal ontwerp aangepaste dienstregeling (LUD specs)
- O.b.v. LUD specs standaard materieel plannen
5 - O.b.v. materieel plannen standaard Nacht Overgang Materieel
5B. Voorbereiding uitvoering aangepaste dienstregeling
- Actualiseren en verbeteren processen rondom inzet aangepaste dienstregeling
- Implementeren voorbereiden specifiek maken matplan en realisatie matplan
- Continueren 2e HC diensten op verlengde treinen
Focus Line of Defence 2: Betrouwbare assets
Infrastructuur - verminderen primaire verstoringen
- Landelijke maatregelen
6
- Stooklijn wisselverwarming & wisselverwarmingmonitor
- (vervolg) pilots met (nieuwe) maatregelen
Materieel - robuust & reserve
7 - Robuust materieel: voortzetten lopende en eventuele nieuwe verbeteringen
- Reserve materieel: vaststellen omvang en samenstelling reservepark
Anti-icing
- Definitief onderhoud en beheer inrichten
8
- Criteria aan- en uitzetten aanscherpen
- Percentage behandeld materieel verhogen
Focus Line of Defence 3: Snel herstel
Infrastructuur - snel herstel
9 - Vervolg pilot mobiele werkplaats preventief herstel op emplacementen Asd en Ut
- Overige verbeteringen bestaande maatregelen (handshake, track&trace etc.)
10 Sneeuw- en ijsvrij houden looppaden opstelterreinen
Focus Line of Defence 4: Bijsturing en reisinformatie
Geen specifiek winter werkpakket van toepassing, wel lijnactiviteiten voor verb etering elke dag met effect voor winter
Focus Line of Defence 5: Klantopvang
Geen specifiek winter werkpakket van toepassing, wel lijnactiviteiten voor verb etering elke dag met effect voor winter
Onderhouden van bestaande (winter)maatregelen
Focus Line of Defence 1: Robuuste infra layout en logistiek plan
11A. Ontwerp Regionaal Ontluchtende Dienstregeling (ROD)
Focus Line of Defence 3: Snel herstel
11B. Afvoer defect materieel
11
Focus Line of Defence 4: Bijsturing en reisinformatie
11C. Winterafsleepdienst onderdeel gestrande reiziger / treinen
Focus Line of Defence 5: Klantopvang
11D. Flankerende maatregelen

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

14/23

Bijlage IV: Update winterrapport 2013/2014 - status overzicht maatregelen
Deze bijlage geeft een totaaloverzicht van de maatregelen die in voorbereiding op winter 2013-2014 zijn getroffen. De basis voor deze voortgangsrapportage is het winterrapport dat als bijlage bij het winterweerprogramma naar de Tweede Kamer
is gestuurd op 8 juni 2012 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2011-2012, 29984, nr. 306). Per maatregel uit het winterrapport is aangegeven hoe deze is voorbereid in aanloop naar winter 2012/2013, een kernachtige evaluatie op basis van de
ervaringen tijdens winter 2012/213, de voorgenomen verbetering richting winter 2013/2014, de status tijdens de voorbereiding op winter 2013/2014 en tot slot de status na afloop van winter 2013/2014.
Onderwerp

Maatregelen

Dienstregeling

Eén landelijke variant
van de aangepaste
dienstregeling

Status voorbereiding
Winter 2012-2013
Gereed en uitgevoerd

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013
Voor winter 2012-2013 is gekozen voor één landelijke
aangepaste dienstregeling (LUD).

Wat ging goed?
Winter 2012-2013
- LUD is voldoende robuust
gebleken. Ondanks één van de
zwaarste winters op het spoor in
de afgelopen tien jaar met veel
sneeuw (2e winter uit afgelopen
10 jaar) en lage temperaturen,
bleef de situatie( in tegenstelling
tot de drie winters daarvoor) op
het spoor grotendeels
beheersbaar. Het spoorsysteem
is, conform doelstelling, niet
out-of-control geweest
- Eén variant i.c.m. frequentie
van inzet (totaal 12x ingezet
tijdens winter 2012/2013)
leidde tot routine in operatie.

Regionale aangepaste
dienstregelingsvariante
n (ROD) toevoegen aan
bestaande pakket met
versperringsmaatregelen

Gereed en uitgevoerd

Eén variant is afgeschaft (ROD West) omdat deze
variant bijna gelijk was aan LUD. Andere varianten zijn
ondergebracht in de versperringsmaatregelen voor de
bijsturing op de dag zelf (en als mogelijke maatregel
voor de volgende dag)

- Deze maatregel is slechts
tweemaal ingezet. Lastig te
bepalen of het daadwerkelijk
een isolerende werking heeft
gehad

Nieuwe
besluitvormingscriteria
definiëren voor
aanpassen van de
dienstregeling

Gereed en uitgevoerd

NS en ProRail hebben gezamenlijk een nieuwe set aan
(weer)criteria vastgesteld voor de inzet van een
aanpaste dienstregeling met instemming van het
ministerie van Infrastructuur en Milieu.

- Criteria 10% kans >3CM
sneeuw/6uur en/of 10% kans op
<-10C
- Geen 'weer missers' (weer
realisatie wel boven criteria,
niet dienstregeling aangepast)
- Weinig 'false alarms' (weer
realisatie niet boven criteria,
wel dienstregeling aangepast)
- Criterium voor sneeuw, wordt
begrepen en blijft gehandhaafd
- Standaard formats (LBI
Bulletin, ORT formulier, verslag
CBT/CMT) zorgden voor
duidelijkheid over de
besluitvorming

Programma winterweer op het spoor

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014
- Betere afstemming van het
dienstregeling ontwerp in de
keten (klantbegeleiding, rijdend
personeel, bijsturing,
reisinformatie etc.)
- Aanpassingen in ontwerp t.b.v.
vervoerscapaciteit in de spits
- Nut en noodzaak LUD in het
weekend? (bv. tot 11:00 op
zondag geen nut)
- LUD irt ingang nieuwe
dienstregeling, wat is wel-niet
mogelijk op startdatum nieuwe
dienstregeling
- Documentatie met facts &
figures rondom LUD t.b.v.
besluitvorming
- LUD ontwerp vóór winter
bespreken met Locov, wijzigingen
waren nu verrassing
- LUD toetsen op
communiceerbaarheid vanuit
reisinformatie
- Onderzoeken mogelijkheid om
LUD voor deel van de dag in te
zetten

- ROD ondergebracht bij
versperringsmaatregelen (VSM),
daardoor niet in detail
gespecificeerd, gaf tijdsdruk bij
voorbereiding (vaak parallel aan
LUD voorbereiding)
-ROD tijdens winter geen
generieke VSM, besluitvorming via
besluitvormingsproces voor de
volgende dag
- Vanuit communicatie: als
preventief aanpassen, dan ook van
te voren communiceren
- Onderzoek aanpassing vorst
criterium (kans en/of
drempelwaarde temp.)
- Onderzoek aanpassing criterium
'eerste keer' en 'jojo-effect'.
-Onderzoek ontwikkeling en inzet
van besluitvorming
ondersteunend systeem

Evaluatie winter 2013/2014

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014
- Afstemming heeft plaatsgevonden via een gezamenlijk
ontwerpproces.
-Aantal aanpassingen gemaakt in het ontwerp van LUD, gericht op
uitbreiden van vervoerscapaciteit. Uitgangspunt: aanpassingen
mogen niet ten koste gaan van de robuustheid van LUD. Zo zijn er
enkele spitstreinen toegevoegd en een paar aanpassingen
gemaakt in de lijnvoering.
- Afweging wordt meegenomen in besluitvorming voor wel/niet
aanpassen van de dienstregeling in het weekend.
-Bij de wisseling naar dienstregeling 2013 was er sprake van een
grote wijziging in het materieel plan. Voor overgang naar
dienstregeling 2014 is er een beperkte wijziging in het materieel
plan, waardoor er geen beperkingen zijn om bij ingang nieuwe
dienstregeling LUD in te zetten.
- Facts en figures zijn beschikbaar in een eerste versie van het
beslissingsondersteunende systeem.
-Ontwerp is op 26 september 2013 besproken met de
consumentenorganisaties (Locov).
-Toetsing heeft plaatsgevonden. Voor één specifieke situatie
worden additionele maatregelen genomen in de reisinformatie.
-Onderzoek is gestart. De regionale aangepaste dienstregeling kan
komende winter ook voor een deel van de dag ingezet worden.
Voor de landelijke aangepaste dienstregeling is dit nog in
onderzoek. Voor winter 2013/2014 is echter al besloten om
prioriteit te geven aan het verbeteren van het bestaande LUD
proces. Uitkomsten van het onderzoek voor inzet van LUD voor
een deel van de dag worden meegenomen in aanpak van winter
2014/2015.
- ROD als scenario is blijven bestaan en in meer details uitgewerkt
- Afgelopen winter 3 ROD varianten: Noord, Oost, en Zuid.
Komende winter 4, logistiek beter afgestemde, ROD varianten:
Noordwest, Oost, Zuidwest en Zuidoost.
-ROD is net als afgelopen winter een scenario in de besluitvorming
voor de volgende dag.
-Bij plotselinge weersomslag kan de operatie ook nog op de dag
zelf besluiten om een ROD in te zetten (twee ingangsmomenten:
voor de ochtendspits en voor de avondspits).

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015
Maatregel is deze winter ingezet op 28 oktober.
Dat was niet wegens winters weer maar zware
storm. Ook onder deze omstandigheden (vele
bomen over het spoor en een gedeelte van de
dag wegens veiligheid geen treinverkeer in
gedeeltes van het land) heeft de LUD bewezen
robuust te zijn en bij te dragen aan de
beheersbaarheid van de treindienst. In een
separaat traject wordt onderzocht in hoeverre
inzet van LUD, en zo ja onder welke criteria
m.b.t. harde wind(stoten), een vast onderdeel zal
worden van het palet aan maatregelen.

-Vorst criterium: aangepast naar meer dan 50% kans op
temperatuur <= -10C.
-Criterium ter voorkoming van jojo-effect is opgeheven: Jojoeffect is toegestaan i.v.m. klanthinder tijdens LUD, mits dit geen
extra risico in de uitvoering met zich mee brengt.
-Criterium voor eerste keer is aangescherpt van meer dan 10%
kans op ‘enige sneeuw’ naar meer dan 10% op meer dan 1,5cm
sneeuw.
-Eerste versie van beslissingsondersteunend systeem wordt
ingezet als onderdeel van het besluitvormingsproces.

Verwacht winters weer (sneeuw) is op drie dagen
aanleiding geweest voor alertering. Twee maal
(24 & 25 jan.) is o.b.v. het criterium voor de
eerste keer sneeuw vervolgens het
besluitvormingsproces gestart. Er is toen o.b.v.
overige geldende criteria besloten om geen
voorbereidingen te treffen voor een aangepaste
dienstregeling. Dit bleken achteraf juiste
beslissingen.

Voor winterse omstandigheden wordt deze
maatregel zonder grote aanpassingen
gehandhaafd. Onderzoek naar extra
mogelijkheden voor het vergroten van de
vervoerscapaciteit van LUD wordt uitgevoerd.
Onderzoek of LUD ook voor een deel van de dag
kan worden ingezet, wordt tijdens de
voorbereiding op winter 2014/2015 afgerond.

Behalve de 4 basis ROD varianten zijn ook 2
combinaties mogelijk: Oost-Zuidoost en
Zuidwest-Zuidoost.
Maatregel is deze winter niet ingezet en wordt
zonder grote aanpassingen gehandhaafd.

Het is, door de zachte winter niet mogelijk om
het effect van de aanpassingen te evalueren. Wel
kan vastgesteld worden dat de ophoging van het
criterium voor de eerste keer sneeuw niet geleid
heeft tot ‘missers’. De criteria zullen derhalve
voor winter 2014-2015 onveranderd blijven.

15/23

Onderwerp

Maatregelen

Flankerende
maatregelen bij inzet
aangepaste
dienstregeling:
verlengen van treinen
waar mogelijk en
communicatie naar
reizigers

Status voorbereiding
Winter 2012-2013

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013

Wat ging goed?
Winter 2012-2013

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015
Het beslissingsondersteunend systeem is
inmiddels in gebruik genomen en wordt verder
doorontwikkeld.

Gereed en uitgevoerd

Winter 2011/2012 konden alleen intercity’s verlengd
worden. Vanaf winter 2012-2013 worden óók waar
mogelijk stoptreinen verlengd (de lengte van het
kleinste perron op een traject is uiteindelijk bepalend
voor de maximale treinlengte).

- Aangepast materieel plan IC's
en Sprinters (vorige winter
alleen IC's).

- Planmatig maximaal verlengd
- Realisatie van materieel plan
door verschillende
omstandigheden minder dan
planning. Realisatie moet beter.
-Verbeteren plannen van 2e HC
dienst op verlengde treinen

Generiek
Zoals gemeld in het winterweerprogramma (8 juni 2012), kiezen
NS en ProRail, met instemming van Min. IenM, de komende
winters voor betrouwbaarheid en voorspelbaarheid boven
frequentie en comfort. Dit betekent dat NS en ProRail eerder
besluiten om over te gaan op een aangepaste dienstregeling voor
de volgende dag. Voor reizigers betekent dat drukkere treinen op
dagen met een aangepaste dienstregeling.

- Slechts 1 dag LUD ingezet, o.b.v. daarvan te
beperkt ervaring opgedaan met doorgevoerde
verbeteringen t.a.v. de vervoerscapaciteit in LUD
ontwerp. In vervolgaanpak blijft capaciteit een
aandachtspunt.
- Tijdens LUD op 28 okt realisatie bij opstart 65%
conform plan. Is een 14%-punt verbetering t.o.v.
LUD-dagen vorige winter. Het verbeteren van de
realisatie van het (aangepaste) materieelplan
blijft onderdeel van de winteraanpak.
- Door verbeteringen in planproces aangepast
personeelsplan kan in ruim 85% van de gevallen
in de voorbereiding van LUD een 2e HC in het
plan opgenomen worden. Het inplannen van 2e
HC blijft onderdeel van de winteraanpak.

-Zie verder bij reisinformatie

Communicatie over de inzet van een aangepaste
dienstregeling vindt één dag van tevoren plaats. Net als
winter 2011/2012 wordt er gecommuniceerd via SMSalert, reisplanner, e-mail, ns.nl, omroep en borden op
de stations.

NS en ProRail doen het maximale om de hinder door deze
drukkere treinen zoveel mogelijk te beperken. Op dagen met een
aangepaste dienstregeling zijn drukkere treinen echter niet te
voorkomen. Evaluatie van vorige winter liet zien dat maar beperkt
minder reizigers met de trein reizen op dagen met een aangepaste
dienstregeling. Dit terwijl op die dagen circa 80% van het reguliere
aantal treinen rijdt, in de Randstad is dat 50% van reguliere aantal
treinen. De wel rijdende treinen kunnen niet dermate worden
verlengd dat de vervoerscapaciteit op de drukke trajecten tijdens
de spits overeenkomt met de reguliere vervoerscapaciteit.
Daarmee kan de hinder door drukkere treinen op dagen met een
aangepaste dienstregeling alleen zoveel mogelijk beperkt worden,
echter niet opgelost. De structurele oplossing hiervoor is het
realiseren van de lange termijn winterambitie om onder (vrijwel)
alle omstandigheden betrouwbaar vervoer en goede
reisinformatie aan de reiziger te kunnen geven. Dat vereist een
spoorsysteem dat minder kwetsbaar is onder winterse
omstandigheden: winterharde infrastructuur en sneller herstel,
optimaliseren winterhardheid materieel en sneller herstel, en het
verbeteren van de capaciteit van de be- en bijsturing.

Onderbouwing van
beslissing aanpassen
dienstregeling aan
reizigers en
stakeholders verbeteren

Programma winterweer op het spoor

Gereed en uitgevoerd

In twee rondes is met consumentenorganisaties
gesproken over criteria voor het aanpassen van de
dienstregeling.

- NS en ProRail droegen
gezamenlijk zelfde
winterboodschap uit

De vooraf gestelde criteria en de onderbouwingen van
de genomen besluiten omtrent het wel of niet
aanpassen van de dienstregeling worden door NS en
ProRail openbaar gepubliceerd.

- Boodschap is realistisch
gebracht. Vaker aanpassen, niet
leuk maar voorkomt erger,
spoor blijft kwetsbaar.

- Onderbouwing en communicatie
rondom vorst criterium
- Communicatie: minder
argumentatie, meer empathie en
begrip voor reizigers
-Handhaven overleg met
consumentenorganisaties

Evaluatie winter 2013/2014

Winter 2013/2014
Voor komende winter wordt er door NS en ProRail een maximale
inspanning geleverd om de hinder door drukkere treinen zoveel
mogelijk te beperken:
-Aanpassingen in LUD ontwerp t.b.v. vervoerscapaciteit,
verbeteringen in aangepast materieelplan en rangeren na 19:00
uur waardoor planmatig meer treinen verlengd kunnen worden.
- Verbetering van de realisatie van het (aangepaste)
materieelplan. Analyse heeft laten zien dat de verbetering gezocht
moet worden tijdens het proces in de nacht. Het klaarzetten van
materieel zodat het beter kan opstarten conform planning.
Zodoende loopt er een project om de realisatie van het
aangepaste materieelplan bij de start van een aangepaste
dienstregeling te verbeteren (bv. rangeerplannen voor nachten
rondom LUD).
- 2e hoofdconducteur (HC) diensten. Verbetering is doorgevoerd.
Echter niet op elke verlengde trein kan een 2e HC worden gepland.
Hier wordt in de instructie richting conducteurs extra aandacht
aan besteed. Tevens worden aanvullende maatregelen genomen
t.b.v. het vertrekproces met één HC.
- Zie separate memo rondom aanpassingen in alerteringscriteria.
-Overleg met consumentenorganisaties is gehandhaafd. Zowel de
evaluatie van winter 2012/2013 als de voortgang richting winter
2013/2014 zijn besproken met de consumentenorganisaties.

Ook dit jaar is aan de consumentenorganisaties
aangeboden om te participeren in de evaluatie
en zal het vervolg van het winterprogramma
wederom met hen besproken worden.

16/23

Onderwerp

Status voorbereiding
Winter 2012-2013
Gereed en uitgevoerd

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013
Herontwerp en implementatie van
besluitvormingsprocedures voor het aanpassen van de
dienstregeling zijn gereed, getraind en geoefend.

Onderzoek
mogelijkheden om
weeralarm in te richten
voor de spoorsector

Onderzoek stopgezet in
aanloop naar winter
2012/2013. Bleek niet
haalbaar en niet langer
wenselijk. Inzet van
KNMI voor leveren van
second opinion voor
het weerbericht is
geformaliseerd.

-

Gerichte verbetering op
Amsterdam-Utrecht
(100 cruciale wissels
voor treindienst):
 Inspectie
 Eerste aanpassingen
doorvoeren
 Voor 160 andere
wissels met de
vervoerders bepaald
of deze komende
winter buiten
gebruik kunnen
worden gesteld bij
winters weer
(deactiveren).

1. Inspectie en eerste
aanpassingen van
wissels eerste stap in
2 jarig programma
systeemsprong: op
Amsterdam,
Schiphol, Hoofddorp
en Utrecht zijn in
totaal ruim 200
cruciale wissels in
scope.

Ad1)
Deze kregen allen een ‘Winterbeurt’: een grondige
inspectie en herstel van gebreken en extra monitoring,
intensiever preventief onderhoud en
storingsherselcapaciteit

Maatregelen
Aanscherpen
besluitvormingsprocedures

Infrastructuur

Aanpak 3100
kerninfrastructuurwissels:
 Verbeteren kwaliteit
wisselverwarming
 Verbeteren van de

Programma winterweer op het spoor

2. In gezamenlijkheid is
voor 86 wissels
bepaald dat deze
kunnen worden om
te gedeactiveerd
o Amsterdam,
Hoofddorp en
Schiphol: 28 wissels,
gereed op 25
november 2012
o Utrecht: 58. Besloten
niet te deactiveren
voor winter 20122013

Gereed en uitgevoerd

Ad2)
I.v.m. de vele geplande werkzaamheden rondom
Utrecht, konden de wissels niet voor winter 2012-2013
gedeactiveerd worden. Deactivering van de wissels zou
een te grote impact hebben op de reguliere
dienstregeling en de kwetsbaarheid in de winter
vergroten (omdat er minder flexibiliteit is bij het
afhandelen van verstoringen).

Wat ging goed?
Winter 2012-2013
- Eenduidige
besluitvormingsstructuur,
heldere rolverdeling
- Handhaving principes: stick to
the plan, better safe than sorry.
-Het proces voor het aanpassen
van de dienstregeling voor een
langere periode (48-uurs proces)
is geen enkele keer ingezet.
Overwogen wordt om dit proces
als optie te schrappen voor
verwacht winters weer. Het
wordt dan alleen nog gebruikt in
langdurige overmacht situaties.
Indien toegepast worden ook
deze treinen meegenomen in
KPI opgeheven treinen.
-

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014
Huidige opzet geeft zware
organisatorische belasting.
Onderzoek hoe dit beperkt kan
worden (uitgangspunt is
handhaving).

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014
-Er zijn meer mensen vrijgemaakt om het proces te ondersteunen
en meer teams in wachtdiensten.
- De wijzigingen in de criteria zullen leiden tot minder vaak
voorbereiden en dus minder belasting.

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015
Wegens ontbreken van winterweer zijn de exacte
effecten van de aanpassingen niet meetbaar.
Binnen NS en ProRail zou bij handhaving van het
oude criterium voor de eerste keer sneeuw vaker
(onnodig) gealerteerd zijn voor verwachte
sneeuw. Dit betekent dat de organisaties op dat
punt minder belast zijn. Het proces wordt zonder
grote aanpassingen gecontinueerd.

-Rol KNMI handhaven.

-Is gehandhaafd.

-Rol KNMI is gehandhaafd.

Ad1):
Uitgevoerde verbeteringen:
- Advanced winterbeurt
(inspectie)
- Verbeterde onderhoudsaanpak
- Verbeteringen op onderdelen
van wissels
- Containers op cruciale plekken,
vaste resources en reserve
onderdelen
- Handshake op
verkeersleidingsposten (VL-AM
bepalen samen prioriteit en
aansturing van storingsherstel
infrastructuur)

Ad1)
Bepaling effectiviteit genomen
maatregelen. Nu nog onvoldoende
duidelijk, door onzekerheid i.v.m.
kwaliteit registratie en causaliteit
maatregelen-resultaat. Prestaties
kritische wissels systeemsprong
beter dan referentiegroep.
- Evaluatie in meer detail. Aanpak
lijkt te werken, bepaal effectiviteit
van afzonderlijke maatregelen.
Bepaal op basis daarvan het
vervolg, valt in regulier proces
buiten winteraanpak.

Ad1)
Systeemsprong gaat door na aanvankelijke focus op winter 20122013. Gedurende de periode na de winter is het proces van
inspecteren, meten en verbeteren voortgezet. Maatregelen zoals
handshake en wintercontainers worden in winter 2013-2014 weer
ingezet.

Ad1)
Systeemsprong is voortgezet buiten scope
winter. Gedurende de periode tijdens de winter
is het proces van inspecteren, meten en
verbeteren voortgezet.

Resultaat: De ruim 200 kritische
wissels binnen systeemsprong
vertoonden storingsniveau 2040% lager in de winter dan de
overige wissels in hetzelfde
gebied.

Wisselverwarming:
 Proefbranden is uitgevoerd. De gevonden gebreken
zijn verholpen
 Het verbeteren van de schakelsequenties (vaker de
branders aan) is uitgevoerd
Wisselsteller & wisselstellerkast en ontgraven:

Ad2)
- NS-ProRail hebben gezamenlijk
de te deactiveren wissels
bepaald
- De beoogde set aan wissels
Rondom Amsterdam, Schiphol,
Hoofddorp gedeactiveerd voor
de winter
-Effect van deactiveren is niet
significant vastgesteld.
Algemeen:
-Licht dalende trend in TAO's
(Treindienst Aantastende
Onregelmatigheden)
geconstateerd. Significantie is
nog niet aangetoond.

Ad2)
-Bij uitvoering deactiveren is
snelheid te veel ten koste van
zorgvuldigheid gegaan. Er
moesten nog veel zaken achteraf
worden geregeld
- Vier wissels worden weer
gereactiveerd, in verband met
wijzigingen aan het
onderhoudsrooster.
- Deactiveren rondom Utrecht
wordt niet uitgevoerd i.v.m. risico
in relatie tot huidige fasering DSSU
en Bouw Utrecht CS.
-ProRail evalueert het effect en
toekomst van deactiveren dit jaar
nader, na de zomer wordt
hierover besloten.
Algemeen:
- Maatregelen hebben
bijgedragen, echter nog teveel
verstoringen. Daarom voorzetting
en verbetering van maatregelen.
- Voortzetten van recidieven

Evaluatie winter 2013/2014

Generiek kan worden gezegd dat de prestaties van de wissels in
de groep met cruciale wissels verbetert ten opzichte van de
overige wissels in het gebied. Systeemsprong zet nu in op het
kritisch analyseren van succes- en faalfactoren en op het
uitbreiden van de maatregelen naar meerdere wissels.
Ad2)
-Geredeneerd vanuit technisch oogpunt worden er uiteindelijk 8
wissels gereactiveerd op locatie Singelgracht. De te reactiveren
wissels worden in februari 2014 gereactiveerd.
-Besloten is om niet meer separaat te deactiveren.

Algemeen
-Voor 80 locaties met verhoogd storingsniveau in de winter zijn
specifieke maatregelen ter verbetering van storingsgedrag tijdens
de winter voorgesteld. Dit loopt uiteen van het verbeteren van de
nutsaansluiting, tot modificeren van onderdelen van het wissel,
zoals aanbrengen van een sterkere stellermotor. Deze

Het handshake proces is wegens ontbreken van
winterse omstandigheden niet ingezet, maar
wordt voor volgende winter, net als de
wintercontainers weer ingezet.
Generiek kan worden gezegd dat de prestaties
van de wissels in de groep met cruciale wissels
verbetert ten opzichte van de overige wissels in
het gebied.
Ad2)
-De 8 te reactiveren wissels zijn per 31 januari
2014 weer in dienst genomen.

Algemeen
Het effect van de maatregelen is, wegens het
ontbreken van winters weer niet aantoonbaar.
Op basis van risicoanalyse is besloten om
maatregelen te nemen op 55 locaties met impact
op meer dan 500 wissels.

17/23

Onderwerp

Maatregelen

Status voorbereiding
Winter 2012-2013

wisselsteller (bijv.
vervanging van de
contact-vingers).
 Permanent
ontgraven van
ballast ter hoogte
van wissels

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013
 Reguliere controles en aanpassingen waren voor 15
oktober 2012 gereed en wisselstellers en
wisselstellerkasten zijn met steekproefsgewijze
inspecties worden gecontroleerd.
 Voor winter 2012/2013 zijn voor 500 wissels de
contactvingers vervangen met als prioriteit de
wissels rondom Amsterdam en Utrecht. In de
wisselstellers waar de contactvingers niet worden
vervangen, worden voor winter 2013/2014
vochtvreters geplaatst om condensvorming tegen te
gaan (qua storingen is de verwachting dat dit een
gelijkwaardige maatregel is). Vanaf begin 2013
wordt gestart met het vervangen van contactvingers
in wissels in de rest van het land.
 Het ontgraven van wissels was medio november
gereed

Wat ging goed?
Winter 2012-2013
- 100% controle voorafgaand
aan de winter is nuttige
maatregelen en zorgt voor
herstel van kleine gebreken voor
de winter.
-Vastgesteld is dat wissels die
gedurende het jaar vaker storen
(zogenaamde recidieven) ook in
de winter snelle storen.
M.b.t. wisselverwarming
- Vereenvoudiging van
schakelsequenties, oplossen
kinderziekten
- 100% controle voorafgaand
aan de winter
M.b.t. wisselsteller en
wisselstellerkast en ontgraven
- Nauwelijks storingen m.b.t.
contactvingers, echter ook
minder dagen met vorst <-15C
- Conform plan ballast op
afgesproken plekken ontgraven.
Maatregel lijkt te werken, maar
significantie moet nog verder
worden aangetoond

Anti-icing installaties
voor treinen uitbreiden
van 1 naar 7 installaties

1. Er was een
uitbreiding voorzien
van 1 naar 7
installaties. Door de
grote en vele
verbouwingen
rondom Station
Zwolle is het echter
niet mogelijk
gebleken om de antiicing installatie in
Zwolle voor deze
winter te realiseren.
Ook kon de
gemeente Zwolle
niet tijdig de
vergunningen
afgeven.
2. De overige 5
geplande installaties
zijn gereed op 1
december 2012.
3. Dieselmaterieel dat
rijdt in het Noorden
hoeft niet behandeld
te worden, omdat dit
type materieel door
het ontwerp beperkt
last heeft van
sneeuwopbouw.

1. Doordat er 1 installatie minder gerealiseerd wordt
dan gepland, betekent dit dat de gemiddelde
behandeltijd van het materieelpark stijgt van 1
behandeling per 8 dagen naar 1 behandeling per 9,3
dagen. De anti-icing laag wordt naar verwachting na
10 dagen minder effectief .
2. De 5 overige nieuwe installaties waren gereed op 1
december 2012 in plaats van 1 november 2012. Het
bouwproces van de installaties heeft één maand
langer gevergd dan gepland

- 6 installaties aangelegd, allen
een korte periode gebruikt in
winter 2012/2013 Op de
treinen waar anti-icing is
toegepast is de effectiviteit van
het middel opnieuw positief
bevonden (beduidend minder
aanhechting van sneeuw en ijs).

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014
aanpak binnen TAO reductie
programma ProRail. Focus op
belangrijke wissels vanuit
vervoerder, samen met NSR
Logistiek te bepalen.
- 100% controle voorafgaand aan
de winter handhaven.
M.b.t. wisselverwarming
- Blijvend nadruk op Basis op orde,
bijvoorbeeld
ontwerpvoorschriften checken
gedurende het jaar.
- Verbeteren stooklijn: Het hoger
zetten van de wisselverwarming
tijdens de sneeuwbuien
-Verbetering instelling
wisselverwarming: o.a. betere
plaatsing van sensoren op
spoorstaaf
- Uitbreiden van toepassing
wisselmonitoring (t.b.v. preventief
herstellen wissels)
M.b.t. wisselsteller en
wisselstellerkast en ontgraven
-Continueren uitrol
contactvingers, borgen dat dit
winter routine wordt.
-Continueren van uitgegraven
wissels, borgen dat maatregel
routine wordt.
- Tijdige en zorgvuldige
implementatie, 100% draaiend
voor winter 2013/2014

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014
maatregelen op deze locaties hebben effect op zo’n 250 wissels.
Voor 95% van deze locaties zijn de modificaties voor 1 november
gereed 2013. De overige zo snel mogelijk daarna.
-Voor de verbeteringen van het proces voor elke dag loopt (buiten
de winteraanpak) het TAO-reductie programma binnen ProRail
-100% controle is ingepland
M.b.t. wisselverwarming
-Nieuw onderhoudsvoorschrift is opgesteld en wordt tijdens
inspecties gehandhaafd.
-De hoge stooklijn is voor 90% van alle wissels met
wisselverwarming (ca. 5500 stuks) gerealiseerd. Deze kan centraal
worden ingezet als de weersomstandigheden daar om vragen.
-Plaatsing van alle sensoren in september 2013 geïnspecteerd.
Kleine gebreken zijn direct verholpen. Voor grote gebreken wordt
verbeterplan opgesteld. Daar waar plan niet tijdig kan worden
uitgevoerd wordt de hoge stooklijn als mitigerende maatregelen
ingezet.
-Wisselverwarmingsmonitor dit jaar in gebruik voor alle
aangesloten wissels.

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015
Hiervan was 60% op 1 nov. gereed, 90% op 1 dec.
en restant (m.u.v. 5 wissels in NO) op 31 dec.
afgerond. Focus voor winter 2014/2105 zit in het
continueren en in stand houden van de
maatregelen.
M.b.t. wisselverwarming
I.v.m. met milieuoverwegingen wordt ook een
lage stooklijn ingevoerd. Zie verder onder kopje
algemeen.
M.b.t. wisselsteller en wisselstellerkast en
ontgraven
Zie onder kopje algemeen.

M.b.t. wisselsteller en wisselstellerkast en ontgraven
-Uitrol contactvingers is voortgezet. Dit jaar voor de winter ruim
50% van de vervangingen gereed. Voor de overblijvende wissels
worden net als vorig jaar vochtvreters ingezet.
- Borging ontgraven wordt gehandhaafd, o.a. toets hierop tijdens
de 100% inspecties.

-De 6 installaties zijn technisch gereed.
-Instructie en e-learning voor rijdend personeel zijn gereed.
-voor 85% van het NS materieel is behandeling mogelijk.

4 van de 6 installaties zijn tijdig in gebruik
genomen. Wegens extra noodzakelijke lokale
maatrelen en instructies zijn de installaties in
Den Haag en Watergraafsmeer later in gebruik
genomen. De installaties hebben in twee
periodes aan gestaan : 22-11-2013 t/m 03-012014 en 10-01-2014. Er zijn zo’n 2675
behandelingen uitgevoerd.
In deze periodes is mogelijk gebleken om in 5
dagen circa 50-60% van het materieel te
behandelen en in 10 dagen circa 70-75 %.

4. Voor niet behandelde treinen is de sneeuwopbouw
gelijk aan die van vorige jaren. Hiervoor is geen
alternatief beschikbaar.

Doelstelling voor winter 2014-2015 is om het
percentage te behandelen materieel te
verhogen en de installaties volledig in exploitatie
te nemen (incl. beheer en onderhoud structureel
inregelen en aanpassing/ aanvulling op de
Beheerconcessie van ProRail voor deze
installaties).

M.b.t. ingebruikname:
De 6 Installaties zijn technisch gereed Tijdens het
testen van de installaties bleek echter dat er door
opgetreden “kinderziektes” op een aantal locaties
aanvullende maatregelen nodig waren. Om te zorgen
voor een goede invoering hebben NS en ProRail
zodoende gekozen voor zorgvuldigheid van de
ingebruikname boven snelheid. Installaties zijn allen
gedurende kortere periode in dienst geweest. Hierdoor
is materieel niet vanaf het begin van de winter
behandeld en is het materieel niet volledig behandeld

4. Gezien de lopende

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

18/23

Onderwerp

Maatregelen

Voorbereiden proef met
anti-icing behandeling
bovenleiding

Opzet pilot voor een
sneeuwvrije baan

Status voorbereiding
Winter 2012-2013
garantievoorwaarde
n voor de nieuwste
serie VIRM (intercitymaterieel) kan dit
materieel types niet
behandeld worden
met anti-icing.
Uitgevoerd

Onderzoek is
uitgevoerd. Wagens
stand-by ter
proefneming.

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013

Wat ging goed?
Winter 2012-2013

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015

Er was een pilot gepland (op de Valleilijn) voor het
preventief voorkomen van ijsvorming door behandeling
van de bovenleiding met een middel dat ijs aangroei
tegen moet gaan (anti-icing). Op deze locatie bleek de
ijzelverwachting een lage betrouwbaarheid, hierdoor
was inzet van de maatregelen lastig te plannen. Verder
bleek uit nader onderzoek dat er twijfels waren over de
effectiviteit van het beoogde middel.
ProRail heeft drie wagens laten uitrusten met borstels
(naar een Zweeds concept) om het spoor sneeuwvrij te
kunne maken. Deze wagens stonden stand-by tijdens
de winter en zijn enkele malen ingezet om ervaring
mee op te doen.

n.v.t.

-Proefnemingen worden
voortgezet. Zie verder bij
ontwikkeling de-icing bovenleiding

-Zie verder de-icing bovenleiding.

-Zie verder de-icing bovenleiding.

- 3 wagens stand-by, eerste
proeven mee gedaan
-o.b.v. workshop met
internationale experts zijn 3
andere methodes benoemd

- Continueren van bestaande pilot
- Starten van nieuwe pilots met
innovatieve manieren om sneeuw
te fixeren of te verwijderen

- Twee nieuwe pilots zijn gestart: de-icing van wissels en er wordt
onderzocht of in een nieuw wisselontwerp de tongbeweging kan
worden aangepast.

M.b.t. De-icing van wissels hebben proeven in
een vrieshuis plaats gevonden. De effectiviteit is
nog niet aangetoond. Proeven moeten worden
voortgezet in het veld, gedurende winterse
omstandigheden. Deze proeven hebben dit jaar
niet kunnen plaatsvinden. Alvorens met deze
proeven in het veld verder te gaan wordt eerst
de effectiviteit van anti-icing beoordeeld.

Daarnaast is een workshop gehouden met verschillende
internationale experts over andere mogelijkheden om
de baan sneeuwvrij te maken.

Snel herstel storingen
1. Eenvoudiger
storingscoördinatie
en prioritering
storingen aan de
hand van impact op
treindienst
2. Vergroten aantal
storingsploegen,
binnen grenzen van
veiligheid en
doelmatigheid
3. Uniformering
afspraken met
aannemers
4. Monitoringssystemen
gebruiken in
storingsherstel
proces
5. Onderzoek naar
mogelijkheden voor
de inzet van rijdend
personeel van NS
voor het vrij maken
van wissels
6. Optimaliseren
aanrijtijden
7. Onderzoek blauw
licht voeren storingsploegen
8. Opleiding “aanpak
van koud weer
storingen” herstellen

Programma winterweer op het spoor

Gereed en uitgevoerd

1. Prioriteren, registreren, coördineren van
verstoringen:
 Op de Posten Amsterdam en Utrecht met
bijbehorend SMC wordt op winterse dagen het
proces aangepast door coördinatie, registratie en
prioritering ter plekke uit te voeren. Hiervoor
wordt extra personeel ingezet (handshake
proces)
 Voor de overige posten met bijbehorende SMC’s
wordt de prioritering, aansturing van
sneeuwploegen en registratieproces versterkt
(door andere of meer inzet personeel).
 Daarnaast worden waar mogelijk
monitoringssystemen gebruikt in het
storingsherstel proces (zie maatregel 4).
 Op locaties in Amsterdam en Utrecht worden
voor de vaste ploegen containers ingericht met
daarin reserve-onderdelen, gereedschappen en
toegang tot de verschillende
monitoringsystemen.
2. Op basis van rijtijdsimulaties is het minimale aantal
storingsploegen en bijbehorende locatie bepaald.
Dit aantal past binnen de huidige afspraken. Voor
de Randstad wordt het aantal ploegen maximaal
uitgebreid. Maximaal 83 ploegen kunnen
tegelijkertijd worden ingezet.
3. Het betreffende onderdeel van het handboek
storingsmanagement is geüniformeerd en afspraken
en instructies zijn daarop aangepast (zie maatregel
8).
4. Zie toelichting bij nummer 1.
5. Onderzoek naar inzet rijdend personeel is afgerond:
Duidelijkheid gekomen op veelbesproken
onderwerp: machinisten maar op heel beperkt
aantal trajecten in NL inzetbaar (alleen enkelsporige
trajecten), deze trajecten liggen geïsoleerd en
hebben geen impact op HRN. Effort erg hoog,
zodoende besloten dit niet te organiseren.
6. Zie toelichting bij nummer 2.
7. Het onderzoek naar oranje licht voeren is afgerond

Algemeen 1-6 en 8:
- Het samenstel aan
maatregelen (meer ploegen,
eenduidige afspraken, vaste
ploegen in containers, meer
gebruik van
monitoringsystemen etc.) heeft
er voor gezorgd dat ploegen
eerder op locatie van verstoring
waren. Het effect hiervan op de
duur het storingsherstel is
echter teniet gedaan door de
invoering van Normen Kader
Veilig Werken (NVW), waardoor
storingsherstel vaker werd
uitgesteld.
MBT oranje licht 7):
- Een aantal storingsploegen is
opgeleid en voorzien van oranje
licht. Nog beperkte ervaring.
Meer ervaring opdoen om effect
aan te tonen

Algemeen:
- Integrale impact analyse
Normenkader Veilig Werken en
invoeren mitigerende
maatregelen.
- Gebruik monitoringsystemen
verbeteren
- Voortzetten handshake proces
op de posten van Utrecht en
Amsterdam
-Continueren inzet ploegen:
opnieuw vaststellen locaties en
aantallen
MBT oranje licht:
- Oranje licht mogelijk maken voor
hele jaar en zo meer ervaring
opdoen.

Algemeen
-Voor mitigeren impact NVW is een set aan maatregelen
doorgevoerd die er voor moet zorgen dat toepassen van NVW
onderdeel is van de werkwijze m.b.t. storingsherstel, en zoveel
mogelijk gestandaardiseerd wordt:
 Standaard onttrekkingen zijn voorbereid en worden nu al
ingezet.
 Afspraken zijn gemaakt over regels m.b.t. uitgesteld
storingsherstel.
 In Amsterdam en Utrecht wordt dit jaar een pilot uitgevoerd
met inzet van de mobiele werkplaats voor storingsherstel op
winterse dagen.
 Voor Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en Den Haag zijn
standaard logistieke afhandelingen tussen NS en ProRail
afgesproken, behorend bij specifiek verstoringen.
-Wisselverwarmingsmonitor is uitgebreid.
-Handshake wordt gecontinueerd.
-Aantal ploegen is gehandhaafd, de plaats van vaste ploegen is
geoptimaliseerd o.b.v. leerervaringen van afgelopen winter
Oranje licht:
Instructie is voortgezet en wordt deze winter uitgebreid naar
meer storingsploegen.

Ontwerp nieuwe tongbeweging is opgenomen in
het nieuwe systeemontwerp voor wissels.
Algemeen

Standaard onttrekkingen zijn voorbereid en
ingezet waar nodig (niet specifiek voor
winterse omstandigheden).

Afspraken zijn gemaakt over regels m.b.t.
uitgesteld storingsherstel.

Wegens ontbreken winters weer is de
mobiele werkplaats niet ingezet.

Voor Amsterdam, Utrecht, Rotterdam en
Den Haag zijn standaard logistieke
afhandelingen tussen NS en ProRail
afgesproken, behorend bij specifieke
verstoringen. Deze worden ingezet waar
nodig (niet specifiek voor winterse
omstandigheden).

Wisselverwarmingmonitoring is uitgebreid
en zeer beperkt gebruikt (gezien het
uitblijven van het winterse weer).

Afspraken over handshake zijn
gecontinueerd, maar maatregel is dit jaar
niet ingezet.

Maatregel m.b.t. inzet ploegen is
gecontinueerd, maar zeer beperkt ingezet
wegens uitblijven winterweer.
Oranje licht:
Er is door het Ministerie van IenM een
vrijstelling voor het rijden met oranje licht
voor het gehele jaar afgegeven en de training
is beschikbaar gesteld voor alle
storingsmonteurs.

Evaluatie winter 2013/2014

19/23

Onderwerp

Materieel

Maatregelen

Status voorbereiding
Winter 2012-2013

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013
met positief resultaat. Tijdens winter 2012/2013
wordt een pilot uitgevoerd voor de storingsploegen
in regio Noord Oost en Randstad Noord.
8. Zie toelichting bij nummer 3.
Het ijsvrij maken van de bovenleiding is een continue
proces. In geval van ijsvorming wordt de bovenleiding
altijd ijsvrij gemaakt
(door ’s nachts met treinen te blijven rijden zodat er
minder ijs aangroei is). Een ge-update draaiboek is
gereed.

Wat ging goed?
Winter 2012-2013

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015

- Reguliere draaiboek is
uitgevoerd

- Continueren
- In verband met minder materieel
dat geschikt is voor het schrapen
van de bovenleiding hiervoor
verdere proeven uitvoeren

-Draaiboek voor dit jaar is gereed en afgestemd
-Er zijn verschillende LAB tests uitgevoerd met materiaal voor deicing, dit wordt voortgezet. Deze winter geen effect op de
prestatie.

Het draaiboek was beschikbaar. LAB tests zijn
voortgezet. Deze hebben vooralsnog niet tot
resultaten geleid die bruikbaar zijn.

- Vrijwel alle materieel verbeteringen zijn volledig
afgerond. Uitzonderingen daarop zijn de
constructiewijziging van het toiletsysteem van
ICM en de beproeving daarvan (afronding in
2014) en de vervanging van IGBTlijnfilterspoelen VIRM (uitgesteld, mitigerende
maatregelen getroffen). Dit betreft
optimaliseringsmaatregelen.
- Voor afvoer defect materieel zijn een indicator
en een verscherpt proces met twee scenario’s
ingericht. Beproeving daarvan heeft door
uitblijven winters weer niet plaats gevonden.
Maatregel wordt in vervolgaanpak
gecontinueerd.
- Voor afvoer defect materieel zijn een indicator
en een verscherpt proces met twee scenario’s
ingericht. Beproeving daarvan heeft door
uitblijven winters weer niet plaats gevonden.
Maatregel wordt in vervolgaanpak
gecontinueerd.

Doorzetten ijsvrij maken
van bovenleiding

Gereed en uitgevoerd

Aanpassingen aan
materieel t.b.v.
bedrijfszekerheid van
het materieel onder
winterse
omstandigheden

Uitgevoerd, kleine
afwijkingen van
planning

Er zijn verschillende maatregelen genomen om het
materieel winterharder te maken. Zo krijgen de
chopperspoelen van de VIRM een upgrade, worden de
ingangsfilterspoelen vervangen en wordt de tractie
gemoderniseerd.

- Materieel dit jaar relatief
weinig impact op reizigers en
treindienst, ook door inzet van
reservematerieel. Veel
(varianten) sneeuw en
gemiddeld koude winter
- Geen groepsuitval of lastige
technische storingen, wel kleine
en makkelijk te repareren
defecten, passend bij
weerbeeld.

- Afronden lopende materieel
verbetering
- Nieuwe defecten analyseren en
verbeteren
- Gaat om optimalisatie, grote
winst is behaald. Nog beperkt
verbeterpotentieel.

- Lopende materieel verbeteringen worden afgerond (bijv. spoelen
vervangen). Daarnaast worden maatregelen getroffen om nieuwe
kleine defecten uit afgelopen winter te verhelpen, zoals bevriezing
van toilet onderdelen. Dit zijn optimaliseringsmaatregelen, het
grote verbeterpotentieel is voor materieel reeds geïncasseerd.
- Afvoer defect materieel kent nog wel verbeterpotentieel. Extra
inspanning wordt gestoken om tijdens winterse omstandigheden
het defecte materieel sneller bij de herstellocaties te krijgen.

Opstellen draaiboek/
procesbeschrijving voor
afvoer materieel

Gereed en uitgevoerd

Procesbeschrijving is gereed. Aanvullend is er een LEAN
proces analyse uitgevoerd door NS Reizigers, ProRail en
NedTrain ten behoeve van een succesvolle
implementatie.

-Over het algemeen goed
verlopen. Proces afvoer defect
materieel naar NedTrain locaties
door verschillende oorzaken
(verstoringen, nachtelijk infra
herstel, prioriteit bij realiseren
materieel opstart voor volgende
dag) moeizaam verlopen in
periode 18 t/m 25 januari. Met
als resultaat materieeltekort
voor het rijden van een
reguliere dienstregeling op 22
januari 2013.
- Over het algemeen goede
beschikbaarheid materieel.
Alleen 22 jan 2012 tekort
materieel, in besluitvorming
voor LUD2 meegespeeld op
23/24 jan (zie ook afvoer
materieel)

-Nieuw project met als doel het
verbeteren van het proces afvoer
defect materieel.

-Er is een nieuw dashboard ontwikkeld om de materieel
beschikbaarheid nauwgezet te kunnen volgen. Het dashboard
maakt het mogelijk om eventuele dreigende oplopende tekorten
eerder te signaleren, om vervolgens op die momenten meer
prioriteit af te roepen voor de afvoer en het herstel van defect
materieel.
- Project heeft twee scenario’s opgeleverd: afvoer defect
materieel binnen bestaand proces bij onverstoorde situatie en een
proces bij de verstoorde situatie. In de laatste situatie worden
extra machinisten in dienst opgeroepen, zodat er voldoende
capaciteit en aandacht is voor het tijdig afvoeren van het defecte
materieel.

- Omvang van materieel reserve
bepalen, daarna onderhouden.

Besloten is om zoveel mogelijk materieel beschikbaar te houden
als reserve park. Door lopende revisie programma’s (DDAR
omgebouwd naar DDZ) en de uitfasering van niet langer te
gebruiken materieel (Mat ’64), is er een mogelijkheid dat de
materieel reserve terugloopt t.o.v. vorige winter.

Het bestaande proces is geoptimaliseerd. Zo zijn er
bijvoorbeeld scenario’s voorbereid voor benodigd
herstel aan materieel (verschillende scenario’s voor
aantallen en types materieel).
Afhandeltijd is reeds gehalveerd. Verbetering op
instandhouding wordt beproefd.

- Output van NedTrain conform
doelstelling

- Continueren

-Is gecontinueerd.

- Voorgenomen maatregelen
gerealiseerd. Echter
bevriezingsproblemen in andere
onderdelen van toiletten

- Nieuwe kleine issues, verhelpen
richting winter 2013/2014

-Is onderdeel van pakket aan maatregelen dit jaar.

Zie status van aanpassingen aan materieel.

De punten die genoemd zijn overlappen elkaar
gedeeltelijk. De volgende zaken zijn gerealiseerd:
a) Verbeteren van deelproces van vastleggen en
communiceren van (effecten) van een verstoring ten
behoeve van betere besluitvorming. Deze
procesverbetering bevat een aanscherping van de
commandostructuur bij verstoringen tussen het
OCCR en regionale bijsturing (zie maatregel 1, 2, 3 en
10).

Ad a) en b) en d)
- Eenduidige
besluitvormingsstructuur,
heldere rolverdeling
- Handhaving principes: stick to
the plan, better safe than sorry
- Keten brede aanpak, oefening
en instructie zorgde voor meer
helderheid en duidelijkheid

Ad a) en b)
- Continueren. Niet specifiek voor
winter, voor elke dag.

Ad a) en b)
- Is gecontinueerd. Dit is onderdeel van het proces om de
afhandeling van verstoringen steeds beter te beheersen.

Ad c)
-Ontwikkeling dashboards wordt
regulier project. Ook buiten de
winter zijn deze relevant
-Verdere ontwikkeling systemen

Ad c)
-O.a. nieuw dashboard op OCCR voor punctualiteit goederen
ontwikkeld en dashboard voor monitoren aantallen verstoringen.
-Dit valt buiten de aanpak voor komende winter.

Instructies en oefeningen t.a.v. (met name
wijzigingen in) processen, waaronder
besluitvorming, maken inmiddels standaard
onderdeel uit van het gestructureerde
implementatietraject dat specifiek rondom de
winteraanpak jaarlijks plaats vindt.

Op het moment dat de spoorsector naar een
verhoogde alertering gaat i.v.m. verwachte winterse
omstandigheden, komt er extra capaciteit beschikbaar
voor dit proces.

Voldoende reserve
materieel beschikbaar

Gereed en gebruikt

Net als winter 2011/2012, is er voor winter 2012/2013
reserve materieel beschikbaar gemaakt.
Daarnaast zijn er wijzigingen gemaakt in de inzet
procedures van het reserve materieel waardoor het
reserve materieel binnen 1-2 dagen inzetbaar is (vorige
winter: 7 dagen).

Be- en bijsturing

Verbeteren
herstelproces materieel

Gereed en uitgevoerd

Onderhoud proces bio
toiletten verbeteren om
bevriezingsproblemen
te voorkomen.

Gereed en uitgevoerd

1. Verbeteren
besluitvorming in de
operationele be- en
bijsturing
2. Verbeteren van de
communicatie tussen
de verschillende
organisaties
3. Verbeteren van

Gereed en uitgevoerd

Programma winterweer op het spoor

Evaluatie winter 2013/2014

Voor afgelopen winter was een reservepark van
135 bakken beschikbaar. Ook in het vervolg
wordt toegewerkt naar de beschikbaarheid van
voldoende reservematerieel. T.a.v. het
aanhouden van reserves vindt momenteel een
breder onderzoek plaats, buiten de scope van het
winterprogramma. De resultaten van de
besluitvorming van dat traject zullen wel
opgenomen worden in de vervolgaanpak van de
winter.
Is wegens het uitblijven van winters weer niet
van toepassing geweest.

20/23

Onderwerp

Maatregelen

Status voorbereiding
Winter 2012-2013

standaardmaatregelen en van de
besluitvorming en
toepassing daarvan
na verstoringen
4. Informatiesystemen
te delen
5. Extra personeel op
drukke dagen voor de
registratie
6. Oefenen met
besluitvorming in
crisissituaties
7. Verbeteren van een
structureel
operationele
evaluatie- en
leercirkel
8. Commandostructuur
beter bekend maken
en periodiek oefenen
van calamiteiten
9. Onderzoek naar
gecontroleerd
stoppen en weer
opstarten van de
treindienst
10. Integratie van en
afstemming met
andere maatregelen.

Personeel

Code Rood verder
verbeteren
(versimpelen proces
Code Rood, perron
monitoring en
managementtafels)

Gereed en uitgevoerd

Extra personeel
beschikbaar op winterse
dagen

Gereed, niet uitgevoerd

Sneller en eenvoudiger
registreren van
storingen

Studie gereed

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013
b) Versterking van storingsregistratie, ten behoeve van
een beter overzicht op het OCCR (zie maatregel 5).
c) Met betrekking tot eenduidige beeldvorming uit
systemen is een storende bug opgelost in het
systeem “View” die er voor zorgde dat de ProRail
Verkeersleiding (VL) post en het Regionaal Bijsturing
Centrum (RBC) van NS Reizigers soms niet dezelfde
informatie hadden. Het dynamisch tijdwegdiagram
dat de VL post tot zijn beschikking heeft is gedeeld
met het RBC. Verder zijn gezamenlijke dashboards
ontwikkeld die zorgen voor een beter overzicht over
de prestaties en actuele verstoringen op het OCCR
(zie maatregel 4).
d) Belang van rolvastheid en gehanteerde
commandostructuur zijn onderdeel van instructies
voor alle rollen in het proces (zie maatregel 8).
e) Oefenen van besluitvorming en procedures vond
plaats gedurende de maanden oktober en november
2012 (zie maatregel 6).
f) Voor de procesverbeteringen worden leercirkels
ingericht (zie maatregel 7).
g) Het onderzoek naar gecontroleerd stoppen en
starten is uitgevoerd. De conclusie is dat het te
ingrijpend is om voor winter 2012/2013 in de
huidige procedures een dergelijke nieuwe procedure
in te voeren en om het met de medewerkers te
trainen. Er is daarom tijdens de implementatiefase
extra aandacht en oefentijd besteed aan de
middelen die wel tot de beschikking zijn als de
treindienst out of control is gegaan, (zoals
gezamenlijk dashboard, gedeelde IT systemen en
instructies over hoe te handelen op zo’n moment).
In de fundamentele re-design van de be- en
bijsturing zal verder onderzoek worden verricht naar
de mogelijkheden van gecontroleerd stoppen en
starten (zie maatregel 9).
Code Rood is eenvoudiger gemaakt door procedures te
vereenvoudigen of af te schaffen, waardoor het
handboek Code Rood is teruggebracht tot de essentie.

Wat ging goed?
Winter 2012-2013
- Eerste verbeteringen in proces
van 1e fase na verstoring
gerealiseerd
-Waar nodig is extra personeel
in dienst geroepen om
registratie te ondersteunen (zie
ook snel herstel: handshake)

- Tijdens winter voornamelijk
gebruikt ter alertering. Heeft
bijgedragen aan algemene
alertheid.

- Continueren. Niet specifiek voor
winter, gehele jaar inzetbaar

-Code rood is beperkt aangescherpt.

Voor winter 2012/2013 is er extra personeel
beschikbaar gesteld. Op dagen dat we LUD rijden zijn er
circa 70 extra machinisten en 70 extra HC's
(Hoofdconducteurs) beschikbaar (en meer ruimte in de
diensten), op dagen dat we geen LUD rijden, maar er
wel winterse omstandigheden zijn, worden er 20 extra
machinisten en 10 extra HC's beschikbaar gesteld op
Amsterdam en Utrecht.
In het monitorings-systeem is het aantal
storingscategorieën naar beneden bijgesteld. Hierdoor
kan eerder de juiste categorie gevonden worden, dat
maakt het ook eenvoudiger en de kwaliteit van de
monitoring gaat daarmee omhoog.

- Procedure voor extra
personeel op niet-LUD dagen is
ingeregeld, maar was te
onbekend bij besluitvorming en
is daardoor niet ingezet in de
winter. Dit heeft geen effect op
dienstverlening gehad.

- Implementeren

-Is onderdeel van instructie dit jaar.

Dit is deze winter niet ingezet,
dit was ingestoken als een
studie traject. Geen effect
tijdens de winter

-Implementeren van uitkomsten
van studie. Doel: inzicht krijgen in
aantal uitgevallen/vertraagde
treinen als gevolg van ontbreken
van rijdend personeel. Er is een
meer nauwkeurige
meetmethodiek m.b.v. GSM-R
data en data uit bestaande
systemen. Medio 2013 is dit
gepland gereed. Er wordt dan
regulier gerapporteerd over
verstoringen van de treindienst
door gemiste
personeelsoverstappen

-Data is beschikbaar.
-Rapportage vindt nog niet plaats.

Er is een meer nauwkeurige meetmethode ontwikkeld
die medio 2013 gereed is.

Programma winterweer op het spoor

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014
voor be- en bijsturing in nauwe
samenhang met realisatie zaken
uit redesign be- en bijsturing.
Ad d)
Zie besluitvorming
- Suggesties uit de studie
‘Afhandeling op de knoop’,
worden meegenomen in vervolg

Ad c)
-De genoemde systemen zijn
gebruikt genomen. Eerste
ervaringen met Dashboards zijn
positief.
Ad e)
- Goed voorbereidde en
leerzame oefeningen (in de
keten) zorgden voor
aanscherpingen van het proces.

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014
Ad d)
Zie besluitvorming.

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015

Ad e)
Wordt gecontinueerd: op 15 oktober is 80% van het personeel
geïnstrueerd. Op 1 november 100%. Oefeningen voor specifieke
rollen vinden plaats in oktober. In november vinden twee grote
ketenoefeningen plaats.

Ad e)
Wordt gecontinueerd.

Ad f)
Dit is onderdeel van de dagelijkse rapportage cyclus binnen het
OCCR.

Ad f)
Continueren en ook inzetten
buiten de winter

Ad g)
- Voor komende winters is huidig 'Plan B' beschikbaar.
- Lange termijn: Geen onderdeel van de aanpak deze winter.

Ad g)
- Voor komende winters is huidig
'Plan B' beschikbaar, oefenen en
handhaven komende winters
- Lange termijn: in staat om op de
dag gecontroleerd stil te leggen en
opstarten: Onderdeel van
redesign van de be- en bijsturing
van de treindienst.

Ad f)
- Er is een proces ingericht
waarbij binnen 48-uur integrale
evaluatie LUD2 dagen vanuit de
reiziger wordt gemaakt.
Ad g)
-Bestaande maatregelen hebben
onder de omstandigheden van
deze winter gewerkt
(bijvoorbeeld logistieke
afhandeling van versperring
Amsterdam CS op 20 januari).

Evaluatie winter 2013/2014

Code Rood is in toenemende mate een bekende
maatregel die ook buiten de winter in situaties
die daarom vragen wordt toegepast. Behoort
niet meer specifiek tot de scope van de
winteraanpak. Is afgelopen winter niet van
toepassing zijn geweest ten behoeve van het ‘in
control’ blijven bij winters weer.
Was voor dit jaar voorbereid, op voorhand beter
in kaart gebracht hoeveel extra personeel in
welke situatie nodig is, maar is niet van
toepassing geweest wegens uitblijven winters
weer.

Niet van toepassing geweest.

21/23

Onderwerp

Maatregelen

Reisinformatie

Reizigers minimaal
avond van tevoren
informeren over
aangepaste
dienstregeling door
middel van alerts via
sms, reisplanner Xtra,
Twitter, mails naar vaste
klanten,
omroepberichten,
media.

Klantopvang

Status voorbereiding
Winter 2012-2013
Gereed en uitgevoerd

Verbeteren
reisinformatie op
stations en via alle
landelijke kanalen op
meta-niveau, inclusief
frequente updates

Gereed en uitgevoerd

Informatie geven over
de situatie, de
verwachte hersteltijden
en mogelijke
alternatieve
reisadviezen (+
prognoses)
Voortzetting uitrol
InfoPlus

Gereed en uitgevoerd

Verbeteren van
stabiliteit en
beschikbaarheid van
reisinformatiemiddelen
als InfoPlus borden en
redundantie ns.nl

Gereed en uitgevoerd

Nieuwe scenario’s voor
de inzet van bussen

Gereed en uitgevoerd

Extra medewerkers
(vrijwilligers) paraat om
klanten te begeleiden

Gereed en uitgevoerd

Programma winterweer op het spoor

Gereed en uitgevoerd

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013
 Op basis van feedback van reizigers is de
vindbaarheid van de functie ‘Reisbewaking’ in de
Reisplanner Xtra verbeterd. Reizigers kunnen met
deze functionaliteit aangeven dat zij voor een
specifieke geplande reis of vast traject de
afwijkingen en bijzonderheden willen ontvangen via
een push-bericht.
 Verzendtijd sms-alert is verkort zodat klanten
sneller geïnformeerd kunnen worden.
 De openingstijden van de NS Klantenservice zijn
verruimd, zodat klanten makkelijker met NS in
contact kunnen treden.
 Update van de communicatie draaiboeken en
middelen voor de inzet van een aangepaste
dienstregeling.
 Aanscherpen communicatie en reisinformatie
draaiboeken voor dagen met een (ernstig)
verstoorde treindienst.
 Aanpassingen in Code Rood om het risico dat
treinen zonder aankondiging vertrekken tijdens en
na een grote verstoring te beperken.
 Diverse aanpassingen in de ondersteunende
middelen voor de centrale reisinformatie vanaf het
OCCR.
 Inzet van extra personeel op het OCCR tijdens
winterse dagen om te ondersteunen in de
handmatige aanpassingen voor de reisinformatie.
Medewerkers reisinformatie worden getraind in
klanttypen, klantbehoeften, verschillende behoeften
per situatie (plannen, begeleiden, waarschuwen,
handelingsperspectief). Er is verder getraind op het
gebied van empatische communicatie (autonomie,
tijdigheid, taalgebruik, transparantie, reden).

Wat ging goed?
Winter 2012-2013
- Reizigers werden dag
voorafgaand aan LUD2 en ROD
goed geïnformeerde via SMSalert, reisplanner, mail,
omroepberichten, media etc.
- Reizigers in klantonderzoek
positief over reisinformatie
voorafgaand aan de treinreis,
reizigers hebben
handelingsperspectief ervaren

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014
- Lopende verbeteringen
continueren
- Voor volgende winter zelfde
aanpak, opfrissen voorafgaand
aan winter
- Belangrijk dat aanpassingen in
andere (winter)maatregelen tijdig
bekend zijn bij reisinformatie,
zodat eventuele consequenties
voor reisinfo tijdig verwerkt
worden.

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014
- Besluitvormingsproces is 40 min ingekort zodat NS eerder naar
de reizigers kan communiceren over de inzet van een aangepaste
dienstregeling voor de volgende dag.
- Proces verbeteringen waardoor reisplanner de avond
voorafgaand aan de LUD dag eerder is bijgewerkt.
- Zelfde aanpak en instructies als in voorbereiding op vorige
winter. Verbeterpunten o.b.v. afgelopen winter zijn daarin
verwerkt.
- InfoPlus is uitgerold op Utrecht en Amsterdam, daarmee is
InfoPlus nu landelijk in gebruik. Daarmee worden alle
communicatiemiddelen op de stations landelijk uit hetzelfde
systeem gevoed (consistentie).
- Wekelijkse afstemming met reisinformatie en andere
ketenpartners.

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015
Geen bevindingen n.a.v. winter. Maatregelen
worden zonder wijzigingen gecontinueerd.

InfoPlus is op de Verkeersleidingsposten Rotterdam,
Den Haag en Zwolle uitgerold. Daarmee is InfoPlus in
bijna het hele land in gebruik en neemt de kwaliteit van
de reisinformatie op treinniveau verder toe. De twee
grootste posten, Amsterdam en Utrecht, zullen naar
verwachting in de eerste helft van 2013 van InfoPlus
worden voorzien.
 Ter voorkoming van uitval van InfoPlus borden zijn
verbeteringen in de infrastructuur aangebracht en is
ook het proces voor het doorvoeren van wijzigingen
aanzienlijk aangescherpt.
 Om de kans op uitval van ns.nl te beperken is de
hardware verbeterd en zijn de organisatie inrichting
en processen (gericht op beheer en storingen)
bijgesteld. Voor het geval dat de site onverhoopt
toch uitvalt, is er een uitwijkomgeving ingericht. Alle
reisinformatie is op deze uitwijkomgeving
beschikbaar en voor de reiziger toegankelijk.

- InfoPlus uitgerold op
Rotterdam, Den Haag en Zwolle

Op basis van een nieuw landelijk contract voor het
busvervoer, zijn voor de winter 2012-2013 nieuwe
scenario’s voor de inzet van bussen voorbereid.
Invulling van deze scenario’s per baanvak/knooppunt
gebeurt op basis van de klantstromen en beschikbare
vervoerscapaciteit met de inzet van bussen. Voor de
trajecten waar dit haalbaar blijkt, zullen op winterse
dagen (mits de situatie op de weg dit toelaat) bussen
worden ingezet. Specifieke aandacht gaat uit naar de
mogelijkheid om bussen in te zetten richting Schiphol.
Net als winter 2011/2012, staan er extra mensen
(vrijwilligers) paraat om klanten te begeleiden op het
moment van een ernstige verstoring. Een

- Nieuw bus contract,
track&trace systeem voor
bussen in gebruik

- Continueren, voor elke dag. Wel
aandacht geven in
wintervoorbereiding.

-Dit wordt gecontinueerd, maakt onderdeel uit van winter
instructies.

-Dit wordt gecontinueerd, maakt onderdeel uit
van winter instructies.

- Meer vrijwilligers beschikbaar.
Voor elke dag, ook in de winter

- Continueren. Niet specifiek
winter, voor elke dag.

-Dit wordt gecontinueerd.

-Dit wordt gecontinueerd.

- Verbeterde reisinformatie.
Klantoordeel 'Informatie Bij
Ontregelingen - Stations' van
75% (winter 2011/2012)
gestegen naar 83% (winter
2012/2013)

- Betere reisinformatie op de
dag door beter beheerste
treindienst

- Geen problemen met ns.nl
Circa 50% hogere belasting dan
regulier. Beschikbaarheid ns.nl
tijdens winter 2012/2013
>99,9%

Evaluatie winter 2013/2014

22/23

Onderwerp

Maatregelen

Klanten krijgen gratis
warme drank bij
ernstige aanpassingen
in de dienstregeling

Programma winterweer op het spoor

Status voorbereiding
Winter 2012-2013

Gereed en uitgevoerd

Toelichting m.b.t. status van de wintervoorbereiding
2012-2013
geautomatiseerd systeem waarschuwt vrijwilligers bij
een verstoring. Zij worden per sms voorgelicht om
reizigers zo goed mogelijk te kunnen informeren en
gestrande reizigers zo goed mogelijk te begeleiden.
Bij ernstige verstoring van de treindienst krijgen klanten
gratis warme drank aangeboden.

Wat ging goed?
Winter 2012-2013

Voorgenomen verbetering
voor winter 2013-2014

Status van de voorbereiding
richting winter 2013-2014

Bevindingen winter 2013-2014 en voorgenomen
verbetering winter 2014-2015

- Gratis warme drank, op minder
locaties en tijdstippen dan
vorige winter

- Continueren. Niet specifiek
winter, voor elke dag (bij ernstige
verstoringen)

-Dit wordt gecontinueerd.

-In de voorbereiding op afgelopen winter zijn hier
verbeteringen in aangebracht. Er heeft een
inventarisatie plaats gevonden wat o.b.v. de
capaciteitsknelpunten in LUD de drukste stations
zijn, daar zijn extra (service)maatregelen
voorbereid. Dit wordt gecontinueerd.

Evaluatie winter 2013/2014

23/23