Inrichting repressieve
brandweerzorg

Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

1
1.1
1.2
1.3

Samenvatting, conclusies en aanbevelingen
Opkomsttijden
Samenstelling basisbrandweereenheden
Beschikbaarheid personeel

2
2.1
2.2
2.3

Inleiding
Inrichting van de repressieve brandweerzorg
Opbouw van het regiobeeld
Beschrijving van de brandweer Noord-Holland Noord

10
10
11
11

3
3.1
3.1.1
3.1.2
3.2
3.2.1
3.2.2
3.3
3.3.1
3.3.2

Beoordeling van de veiligheidsregio
Opkomsttijden
Inleiding
Beoordeling op de toetspunten
Samenstelling van basisbrandweereenheden
Inleiding
Beoordeling op de toetspunten
Beschikbaarheid brandweerpersoneel
Inleiding
Bevindingen

13
13
13
14
20
20
20
26
26
26

I
II

Bijlagen
Enquête brandweerpersoneel
Afkortingen

28
30

2

3
4
6
8

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

1
De Inspectie Justitie en Veiligheid (tot 27 oktober 2017: Inspectie Veiligheid en
Justitie) (hierna: Inspectie JenV) onderzocht van september 2016 tot en met mei
2017 in welke mate de veiligheidsregio’s voldoen aan de wet- en regelgeving op het
gebied van de inrichting van de repressieve brandweerzorg. De Inspectie JenV
spitste dit onderzoek toe op drie onderwerpen, te weten:
1.
2.
3.

opkomsttijden (is de brandweer ‘op tijd’?);
samenstelling van basisbrandweereenheden (met welke eenheden komt de
brandweer ter plaatse?);
beschikbaarheid brandweerpersoneel (heeft de brandweer altijd voldoende
mensen paraat om de eenheden te bemannen?).

Het eindrapport van dit inspectieonderzoek bestaat uit een landelijk beeld, 25
regiobeelden - waaronder het voorliggende - en de landelijke uitkomsten van de
personeelsenquête die de Inspectie heeft uitgezet onder het brandweerpersoneel
dat uitrukt op de brandweervoertuigen. Het regiobeeld is gebaseerd op documenten
die door de veiligheidsregio ter beschikking zijn gesteld, interviews die de Inspectie
JenV in de veiligheidsregio heeft gehouden en de uitkomsten van de
personeelsenquête.
De bevindingen uit het onderzoek zijn afgezet tegen de negentien toetspunten uit
het toetsingskader dat de Inspectie heeft opgesteld op basis van de wet- en
regelgeving (zie hiervoor deze link: Inrichting repressieve brandweerzorg in elke
veiligheidsregio - Toetsingskader).
In dit regiobeeld geeft de Inspectie weer in hoeverre de veiligheidsregio NoordHolland Noord (hierna: VRNHN) voldoet aan de toetspunten en daarmee aan de
wet- en regelgeving. Dit levert het voorliggende beeld op.

3

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

1.1

Opkomsttijden

Het toetsingskader bevat voor dit onderwerp acht toetspunten. Deze hebben
betrekking op:
Tabel a. Toetspunten opkomsttijden

Toetspunt

Deelonderwerp

1

Actueel dekkingsplan

2

Actueel brandrisicoprofiel

3

Overzicht berekende opkomsttijden

4

Overzicht berekende overschrijdingen

5

Bestuursbesluit over opkomsttijden

6

Overzicht feitelijke opkomsttijden

7

Analyse feitelijke opkomsttijden

8

Verbetervoorstellen aan bestuur

Met het ‘Dekkingsplan 2015’ beschikt de veiligheidsregio over een actueel
dekkingsplan. Het dekkingsplan maakt onderdeel uit van het Operationeel
Organisatieplan ‘Oranje 2013’, dat is opgesteld in het kader van de regionalisering
van de brandweer NHN. ‘Oranje 2013’ bevat een risicoanalyse van het
verzorgingsgebied, opgesteld conform de toenmalige Handreiking van de Minister
van JenV. De Inspectie beschouwt dit als het brandrisicoprofiel.
Het dekkingsplan bevat een overzicht van de brandweerposten in de veiligheidsregio
met daarbij aangegeven wat de berekende opkomsttijden zijn van de
basisbrandweereenheden en van de redvoertuigen. De veiligheidsregio heeft dit in
het dekkingsplan ook grafisch weergegeven. In ‘Oranje 2013’ wordt op gemeentelijk
niveau een overzicht geboden van de berekende overschrijdingen.
Het bestuur van de VRNHN accepteert dat de opkomsttijden niet overal kunnen
worden behaald en besluit hiermee impliciet tot overschrijding van de
opkomsttijden. Het bestuur motiveert nog niet op grond waarvan de
overschrijdingen worden geaccepteerd, ook niet voor de markante objecten. Er zijn
wel maatregelen benoemd om de dekking te verbeteren. De veiligheidsregio wil de
motivering opnemen in het nieuwe dekkingsplan, dat medio 2017 zal worden
vastgesteld. Dan moet voor de veiligheidsregio ook duidelijk zijn tot welke
resultaten de genomen maatregelen hebben geleid en welke vervolgacties dan
(eventueel) nog nodig zijn.
Met de internetsite ‘Mijn gemeente VRNHN’ beschikt de veiligheidsregio over een
voor Nederland uniek informatiesysteem. De veiligheidsregio verstrekt
burgemeesters, gemeentebesturen en raadsleden overzicht(en) van de
gerealiseerde opkomsttijden in de eigen gemeente. De veiligheidsregio rapporteert
soms wel en soms niet over de (voortgang van de) verbetermaatregelen.
De veiligheidsregio voert een analyse uit op de feitelijke opkomsttijden. Een analyse
van de genomen maatregelen wordt niet altijd gedaan. Hierdoor heeft de

4

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

veiligheidsregio geen compleet beeld van de effecten van de genomen maatregelen
ter compensatie van overschrijding van de opkomsttijden. De analyse heeft niet
geleid tot verbetervoorstellen aan het bestuur.
Conclusie
De VRNHN voldoet aan de toetspunten 1 t/m 4. De veiligheidsregio voldoet niet aan
toetspunt 5 (bestuursbesluit over opkomsttijden), omdat de motivering nog
ontbreekt op grond waarvan overschrijdingen van de opkomsttijden worden
geaccepteerd. De veiligheidsregio voldoet deels aan de toetspunten 6 en 7
(overzicht en analyse opkomsttijden). De veiligheidsregio rapporteert soms wel en
soms niet over de verbetermaatregelen en een analyse vindt ook nog niet plaats.
Daarom zijn ook nog geen verbetervoorstellen aan het bestuur gedaan.
Aanbevelingen

Motiveer op grond waarvan de overschrijdingen van de opkomsttijden worden
geaccepteerd.

Vul de rapportages aan het bestuur aan met gegevens over de (resultaten van
de) verbetermaatregelen.

Voer een analyse uit op de resultaten van de verbetermaatregelen en – indien
van toepassing - formuleer op basis hiervan verbetervoorstellen voor het
bestuur.

5

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

1.2

Samenstelling basisbrandweereenheden

Het toetsingskader bevat voor dit onderwerp zeven toetspunten. Deze hebben
betrekking op:
Tabel b. Toetspunten samenstelling basisbrandweereenheden

Toetspunt

Deelonderwerp

9

Besluit over samenstelling basisbrandweereenheden

10

Borgen niveau van brandweerzorg

11

Borgen veiligheid en gezondheid brandweerpersoneel

12

Borgen interregionale bijstand

13

Inzicht in bereikte effecten

14

Analyse van bereikte effecten

15

Besluit tot verbetering

Het bestuur van de VRNHN heeft met het vaststellen van het Dekkingsplan 2015
een gemotiveerd besluit genomen over de samenstelling van de
basisbrandweereenheden. De veiligheidsregio gaat uit van een tankautospuit met
een bemanning van 6 personen (hierna: TS6) als standaardbezetting van de
basisbrandweereenheid, maar ook de inzet van een TSFlex (een tankautospuit met
een bemanning tussen 4 en 6 personen) is mogelijk. De belangrijkste overweging
hiervoor is de in sommige gebieden beperkte beschikbaarheid van vrijwilligers.
De OR heeft, met als voorwaarde het ontvangen van een halfjaarlijks
monitoringrapport, ingestemd met het Dekkingsplan 2015 en daarmee met de
invoering van de variabele voertuigbezetting.
Bij het maatgevend scenario ‘woningbrand’ komt altijd minimaal de slagkracht van
een TS6 ter plaatse. Op alle voertuigen is altijd een bevelvoerder aanwezig.
De veiligheidsregio heeft voor de inzet van variabele voertuigbezetting een Risicoinventarisatie en -evaluatie (hierna: RI&E) opgesteld, die is getoetst door een
gecertificeerde arbodienst. Het hierbij behorende plan van aanpak is echter nog niet
geheel uitgevoerd, al heeft de veiligheidsregio al wel belangrijke stappen gezet. Het
personeel voor de inzet met een TS4 is opgeleid en geoefend; brandweermensen die
worden ingezet op een Snel Inzetbaar Voertuig met twee personen (hierna: SIV2)
zullen worden geselecteerd. De veiligheidsregio besteedt aandacht aan de
weerbaarheid van het personeel tegen verbaal en fysiek geweld, maar heeft dat niet
gekoppeld aan de variabele voertuigbezetting.
De veiligheidsregio heeft zowel in materiële als personele zin geborgd dat voldoende
basisbrandweereenheden beschikbaar zijn voor het leveren van bijstand.
De veiligheidsregio evalueert de inzet van de variabele voertuigbezetting en legt de
uitkomsten vast. De veiligheidsregio voert geen analyse uit op de uitkomsten van de
evaluaties van de inzet met variabele voertuigbezetting. Omdat de veiligheidsregio

6

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

geen voorstellen heeft aangeboden aan het bestuur wordt de veiligheidsregio niet
beoordeeld op dit toetspunt.
Conclusie
De VRNHN voldoet aan de toetspunten 9, 10 en 12 en grotendeels aan toetspunt 11
(borgen niveau veiligheid en gezondheid personeel). Het bij de RI&E behorende plan
van aanpak is nog niet geheel uitgevoerd. Er zijn al wel belangrijke stappen gezet.
De veiligheidsregio heeft inzicht in de effecten van de toepassing van variabele
voertuigbezetting, maar past hierop nog geen analyse toe. Hiermee voldoet de
veiligheidsregio wel aan toetspunt 13, maar niet aan toetspunt 14. Omdat aan het
bestuur geen verbetervoorstellen zijn voorgelegd, is de veiligheidsregio niet
beoordeeld op toetspunt 15.
Aanbevelingen

Voer de in gang gezette activiteiten betreffende de RI&E en de daarbij
behorende plannen van aanpak voortvarend uit, zodat hierover zo spoedig
mogelijk besluitvorming kan plaatsvinden.

Voer een analyse uit op de uitkomsten van de evaluaties van de inzetten met
variabele voertuigbezetting en – indien van toepassing - formuleer op basis
hiervan verbetervoorstellen voor het algemeen bestuur.

7

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

1.3

Beschikbaarheid personeel

Voor dit onderwerp bestaan geen normen in de wet- en regelgeving. De Inspectie
JenV brengt daarom in beeld in hoeverre de veiligheidsregio zicht heeft op de
aantallen beschikbare brandweerlieden, of maatregelen getroffen worden bij
dreigende onderbezetting – zowel in acute situaties als structureel – en of het
bestuur wordt geïnformeerd over de paraatheid van het personeel. De Inspectie
beoordeelt de veiligheidsregio niet op de toetspunten van dit onderwerp.
Het toetsingskader bevat voor dit onderwerp vier toetspunten. Deze hebben
betrekking op:
Tabel c. Toetspunten beschikbaarheid personeel

Toetspunt

Deelonderwerp

16

Inzicht in beschikbaarheid op korte en langere termijn

17

Maatregelen bij (dreigende) tekorten

18

Analyse beschikbaarheid

19

Bestuursinformatie over beschikbaarheid

De postcommandanten zijn in eerste aanleg verantwoordelijk voor de actuele
paraatheid van de post. De veiligheidsregio hanteert een bepaalde systematiek om
te voorkomen dat posten buiten dienst worden gesteld op hetzelfde moment dat dit
al van toepassing is op een buurpost. Het plannen van het buiten dienst stellen van
een post moet altijd overlegd worden.
De VRNHN maakt voor de alarmering gebruik van de Precom Pager1. Deze pager
bevat tevens een agendafunctie waarin vrijwilligers kunnen aangeven in hoeverre zij
beschikbaar zijn. De postcommandant heeft hierdoor zicht op de beschikbaarheid
van de eigen post. Hij is ook verantwoordelijk om eventueel actie te ondernemen.
De VRNHN heeft op basis van een strategische personeelsplanning inzicht in de
paraatheid op de langere termijn. Op basis van vooraf gedefinieerde parameters is
voor de VRNHN inzichtelijk per team, per post en per functie op welk moment actie
moet worden ondernomen om functies te vervullen en/of nieuw personeel te
werven.
De posten met daarvoor opgeleide mensen mogen uitrukken met een bezetting van
vier personen. Als de paraatheid van een post niet is gegarandeerd kan de
teammanager deze post buiten dienst stellen. Hij kan ook proberen de bezetting aan
te vullen door een (beroeps)functionaris tijdelijk op de post in te zetten.

1

De Precom Pager is een alarmontvanger die tevens de mogelijkheid heeft om door één druk op de knop
aan te geven of men bij een alarmering opkomt of niet. Daarnaast kan de gebruiker eenvoudig zijn niet
beschikbare dagen (en of uren van de dag) aangeven. Het systeem maakt dan binnen korte tijd een
berekening of er voldoende bezetting is. Wanneer er onderbezetting is, krijgt de verantwoordelijke binnen
het korps een melding van de situatie. Ook kunnen deze gegevens direct gekoppeld worden naar de
meldkamer, zodat deze bij onderbezetting direct een andere eenheid kan alarmeren. Veiligheidsregio’s
maken wisselend gebruik van de diverse mogelijkheden die het systeem biedt.

8

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Bij en acuut tekort tijdens de alarmering is de bevelvoerder verantwoordelijk om dit
te melden aan de meldkamer. Dan start de procedure onderbezetting, de
meldkamer brandweer alarmeert dan - conform de kazernevolgordetabel - de
eerstvolgende TS, alsmede een OvD-B.
De VRNHN gebruikt de gegevens van de Precom Pagers en de bezettingsgegevens
uit de evaluaties om een analyse uit te voeren op de paraatheid. Hierbij kijkt de
VRNHN niet alleen naar de aantallen maar ook naar de functies.
Via werving probeert men het aantal vrijwilligers op de posten in stand te houden.
Teammanagers rapporteren in hun maandelijks overleg met de burgemeesters over
de paraatheid van de posten. De VRNHN rapporteert in de kwartaalrapportage aan
het bestuur over de uitkomsten van de analyse van de paraatheid.

9

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

2
2.1

Inrichting van de repressieve brandweerzorg

De Inspectie Justitie en Veiligheid (tot 27 oktober 2017: Inspectie Veiligheid en
Justitie) (hierna: de Inspectie JenV) houdt toezicht op de kwaliteit van de
brandweerzorg in Nederland. Een van de kerntaken binnen de brandweerzorg
betreft de repressieve brandweerzorg, het daadwerkelijk optreden bij branden en
hulpverleningen. Dit wordt in elke veiligheidsregio uitgevoerd door een (regionale)
brandweer. De wijze waarop de veiligheidsregio’s de repressieve brandweerzorg
hebben ingericht dient te voldoen aan de van toepassing zijnde wet- en regelgeving.
Die bestaat vooral uit de Wet veiligheidsregio’s (hierna: de Wvr) en het Besluit
veiligheidsregio’s (hierna: het Bvr), maar ook uit de wetgeving op het gebied van
arbeidsomstandigheden. Naast deze formele wetgeving zijn op de inrichting van de
repressieve brandweerzorg ook branche-afspraken en -normen van toepassing. Dit
geheel vormt het kader waaraan moet worden voldaan.
De Inspectie JenV heeft van september 2016 tot en met mei 2017 onderzocht in
welke mate de veiligheidsregio’s voldoen aan deze wet- en regelgeving. De
Inspectie spitst dit onderzoek toe op drie onderwerpen, te weten:
1.
2.
3.

opkomsttijden (is de brandweer ‘op tijd’?);
samenstelling van basisbrandweereenheden (met welke eenheden komt de
brandweer ter plaatse?);
beschikbaarheid brandweerpersoneel (heeft de brandweer altijd voldoende
mensen paraat om de eenheden te bemannen?).

Het eindrapport van dit inspectieonderzoek bestaat uit een landelijk beeld, 25
regiobeelden - waaronder het voorliggende - en de landelijke uitkomsten van de
personeelsenquête die de Inspectie heeft uitgezet onder het brandweerpersoneel
dat uitrukt op de brandweervoertuigen. Het regiobeeld is gebaseerd op documenten
die door de veiligheidsregio ter beschikking zijn gesteld, interviews die de Inspectie
JenV in de veiligheidsregio heeft gehouden en de uitkomsten van de
personeelsenquête.
Het Hoofd van de Inspectie JenV heeft het regiobeeld besproken met de voorzitter
van de veiligheidsregio en de commandant brandweer.

10

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

2.2

Opbouw van het regiobeeld

De opbouw van het regiobeeld volgt de drie onderwerpen uit het onderzoek en de
daarbij behorende toetspunten uit het toetsingskader (zie hiervoor deze link:
Inrichting repressieve brandweerzorg in elke veiligheidsregio - Toetsingskader).
De Inspectie JenV beoordeelt per toetspunt in hoeverre de veiligheidsregio daaraan
voldoet of invulling geeft en gebruikt hiervoor de bij het toetspunt beschreven
‘norm’ als referentie.
Elk hoofdstuk start met een korte inleiding op het onderwerp. Vervolgens geeft de
Inspectie per toetspunt de beoordeling op dat punt weer en de bevindingen waarop
de beoordeling berust.

2.3

Beschrijving van de brandweer Noord-Holland
Noord

Het verzorgingsgebied van de brandweer Noord-Holland Noord ziet er als volgt uit:
Afbeelding 1. Kaart van de veiligheidsregio Noord-Holland Noord met de brandweerposten
(Bron: Jan-Willem van Aalst, www.imergis.nl)

11

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Het verzorgingsgebied
De veiligheidsregio Noord-Holland Noord (hierna: VRNHN) bestrijkt het gebied vanaf
Castricum, via de zuidgrens van Graft-De Rijp en de noordgrenzen van Beemster en
Zeevang tot het IJsselmeer en alles ten noorden daar van, inclusief Texel. NoordHolland Noord is aan drie kanten omringd door water (Noordzee, Waddenzee,
IJsselmeer en Markermeer).
Vanaf 1 januari 2015 omvat de VRNHN 17 gemeenten met circa 644.000 inwoners.
In de veiligheidsregio bevindt zich een 100.000+ gemeente (Alkmaar), drie 50.000+
gemeenten (Den Helder, Heerhugowaard en Hoorn) en een groeiend aantal 40.000+
gemeenten (Hollands Kroon, Medemblik, Schagen)
De VRNHN kenmerkt zich qua infrastructuur door een relatief intensief (provinciaal)
wegennetwerk en een tweetal dijkverbindingen met andere regio’s (Afsluitdijk en
dijk Enkhuizen-Lelystad), met vervoer van gevaarlijke stoffen over de snelweg A7
van en naar Amsterdam/Groningen en de snelweg A9/N9 van en naar
Amsterdam/Alkmaar/Den Helder. Verder kent de VRNHN een aantal bijzondere
locaties zoals twee grote sluizen voor beroepsvaart (Stevinsluizen Den Oever,
Krabbersgatsluizen Enkhuizen), de Marinehaven Nieuwe Haven in Den Helder en de
onderzoekslocatie Petten (OLP-Petten), waar diverse nucleaire onderzoeksbedrijven
zoals NRG (Hoge en lage flux reactor), Covidien en ECN zijn gevestigd.
Verder bevindt zich in de VRNHN een gestaag stijgend aantal specifieke risicovolle
inrichtingen die vallen onder de werkingssfeer van het Besluit Risico’s Zware
Ongevallen ‘99 (BRZO) en het Besluit externe veiligheid inrichtingen (Bevi), het
gasbehandel- en ontvangstcomplex van NAM in Den Helder, de gasbehandelingstations van Gasunie in Anna Paulowna en Wieringermeer en de gasbehandel- en
compressie-installaties in Alkmaar en Bergen.
Ten slotte heeft de VRNHN twee luchthavens (De Kooij in Den Helder en Texel
airport op Texel) en twee kleinschalige zweefvliegvelden (Wieringermeer en
Castricum).

De brandweer Noord-Holland Noord
De brandweer in Noord-Holland Noord is sinds 1 januari 2015 geregionaliseerd.
Vanaf dat moment vormen de korpsen van de zeventien gemeenten een regionale
brandweer, die wordt aangestuurd door het algemeen bestuur van de
veiligheidsregio.
Noord-Holland Noord kent 52 brandweerposten, die zijn verdeeld over vijf teams:
Noord, Midden, Oost, Zuid-West en het team Specialisme en Beleid.
De brandweer Noord-Holland Noord heeft 1.150 brandweervrijwilligers en 176
beroepskrachten in dienst.
Op jaarbasis handelt de brandweer Noord-Holland Noord ruim 5.8002 meldingen af.

2

Bron: CBS cijfers 2016

12

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

3
In dit hoofdstuk beoordeelt de Inspectie JenV de mate waarin de veiligheidsregio
Noord-Holland Noord voldoet aan de toetspunten uit het toetsingskader. Per
toetspunt geeft de Inspectie de beoordeling op dat punt weer en de bevindingen
waarop de beoordeling berust.

3.1

Opkomsttijden

3.1.1

Inleiding

De Inspectie JenV beoordeelt voor dit onderwerp vooral de in de veiligheidsregio
bestuurlijk vastgestelde opkomsttijden voor de basisbrandweereenheden en de
redvoertuigen. Deze zijn gebaseerd op de tijdnormen uit het Bvr. Het bestuur heeft
echter de bevoegdheid daarvan gemotiveerd af te wijken en andere opkomsttijden
vast te stellen. In dat geval kijkt de Inspectie JenV in welke mate het bestuur
rekening heeft gehouden met het brandrisicoprofiel en of het bestuur dit besluit op
een zorgvuldige en ordentelijke wijze heeft genomen.
Vervolgens de Inspectie JenV naar de feitelijk gerealiseerde opkomsttijden en in
hoeverre die overeenkomen met de bestuurlijk vastgestelde opkomsttijden. De
veiligheidsregio dient te analyseren wat de oorzaak is van de verschillen en in
hoeverre dit aanleiding geeft tot aanpassingen.

13

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

3.1.2

Beoordeling op de toetspunten

Toetspunt 1
De veiligheidsregio beschikt over een actueel dekkingsplan
Beoordeling
Met het ‘Dekkingsplan 2015’ beschikt de VRNHN over een actueel dekkingsplan.
Het dekkingsplan maakt onderdeel uit van het Operationeel Organisatieplan
‘Oranje 2013’, waarin een risicoanalyse is opgenomen.
Bevindingen
Het algemeen bestuur van de VRNHN heeft op 22 november 2013 het ‘Dekkingsplan
2015’ vastgesteld. Het dekkingsplan maakt onderdeel uit van het Operationeel
Organisatieplan ‘Oranje 2013’, dat is opgesteld in het kader van de regionalisering
van de brandweer NHN. Dit document bevat een risicoanalyse van het
verzorgingsgebied, opgesteld conform de toenmalige Handreiking van de Minister
van JenV. De veiligheidsregio kent geen separaat brandrisicoprofiel. In ‘Oranje 2013’
geeft de veiligheidsregio grafisch weer waar de brandweer de opkomsttijden haalt
en waar deze worden overschreden. De veiligheidsregio beschikt over historische
incidentgegevens, waardoor ze geografisch kan plotten op welke locaties brand (of
een ander incident) is geweest.
Het Dekkingsplan 2015 geeft inzicht in de benodigde capaciteit voor de repressieve
slagkracht bij calamiteiten. Met de situatie in 2013 als vertrekpunt heeft de
veiligheidsregio in beeld gebracht wat het samenvoegen van de gemeentelijke
korpsen en de regionale brandweer tot één brandweerorganisatie kan opleveren.
Het bestuur beoogt hiermee een goede, efficiënte en robuuste brandweerzorg voor
de burgers.
Het plan wijkt af van voorgaande dekkingsplannen, die een foto waren van de
bestaande situatie. In het Dekkingsplan 2015 wordt de toekomstige
brandweerorganisatie beschreven. De verwachte dekking in 2015 wordt gegeven op
basis van theoretische uitgangspunten.
Mede door de financiële taakstellingen kan de veiligheidsregio een aantal ambities
niet halen. Daarom is het dekkingsplan op onderdelen bijgesteld. De veiligheidsregio
ziet af van een 24-uurs bezetting van de kazerne Heerhugowaard, handhaaft de
dagdienstbezetting tijdens kantoortijden en gaat terug van zes naar drie
hulpverleningsvoertuigen.
Het dekkingsplan 2015 is afgestemd met de aangrenzende veiligheidsregio’s. Dit
vloeit voort uit het convenant van de vier veiligheidsregio’s in het
samenwerkingsverband Noordwest43. Voor wat betreft de specialismen (duiken,
hulpverleningsvoertuig en het redvoertuig) kennen de vier veiligheidsregio’s
interregionale operationele grenzen. Voor de basisbrandweerzorg (de tankautospuit)
is het project ‘uniformeren basisbrandweerzorg’ gestart. Dit heeft geresulteerd in
een voorstel tot uniform uitrukken bij incidenten. Vanaf december 2017 willen de
veiligheidsregio’s ook voor de basisbrandweerzorg interregionale operationele
grenzen toepassen.

3

Het samenwerkingsverband Noordwest4 wordt gevormd door de veiligheidsregio’s Noord-Holland Noord,
Kennemerland, Zaanstreek-Waterland en Amsterdam-Amstelland.

14

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

De VRNHN verwacht dat het algemeen bestuur in september 2017 het (nieuwe)
‘Dekkingsplan 2018-2021’ vaststelt.

Toetspunt 2
De veiligheidsregio beschikt over een actueel brandrisicoprofiel
Beoordeling
Het Operationeel Organisatieplan ‘Oranje 2013’ bevat een risicoanalyse van het
verzorgingsgebied, opgesteld conform de toenmalige Handreiking van de minister
van JenV. De Inspectie JenV beschouwt dit als het brandrisicoprofiel.
Bevindingen
Voor het ‘Dekkingsplan 2015’ heeft de VRNHN gebruik gemaakt van het
Operationeel Organisatieplan ‘Oranje 2013’. Dit document bevat een analyse van
het verzorgingsgebied en is opgesteld conform de toenmalige richtlijnen van de
minister JenV. In het document is door middel van een koppeling van de gegevens
uit de Basisregistratie adressen en gebouwen en de tijdnormen uit het Bvr grafisch
weergegeven waar de brandweer deze tijdnormen overschrijdt. In dit grafisch
overzicht zijn ook de markante objecten opgenomen. Op basis van de informatie in
‘Oranje 2013’ beschouwt de Inspectie dit document als brandrisicoprofiel.
De VRNHN werkt aan een dynamisch risicoprofiel, gebaseerd op de incidentmonitor
(een digitale registratie van incidenten). Momenteel bevindt de veiligheidsregio zich
in de laatste fase, de implementatie van de incidentmonitor. De veiligheidsregio
beschikt over historische incidentgegevens, waardoor een geografisch plot gemaakt
kan worden van de locaties waar een brand (of een ander incident) heeft
plaatsgevonden. Het digitale instrument richt zich op een risicoberekening op basis
van deze incidentgegevens. Het instrument maakt inzichtelijk op welke locaties
brand is geweest en koppelt dat aan de tijdnormen.

Toetspunt 3
De veiligheidsregio verstrekt het bestuur een overzicht (bijvoorbeeld in het
dekkingsplan) van de berekende opkomsttijden van basisbrandweereenheden en
redvoertuigen voor de objecten en objectsoorten
Beoordeling
Het dekkingsplan bevat een overzicht van de brandweerposten in de
veiligheidsregio. In het dekkingsplan is aangegeven wat de berekende
opkomsttijden zijn van de basisbrandweereenheden en van de redvoertuigen. De
veiligheidsregio heeft dit in het dekkingsplan ook grafisch weergegeven.
Bevindingen
Het ‘Dekkingsplan 2015’ bevat per gemeente een overzicht van de berekende
opkomstpercentages voor de DAG-, alsmede voor de avond-, nacht- en
weekendsituatie (ANW). Tevens is aangegeven hoeveel brandweerposten elke
gemeente heeft, wat het organisatieprofiel is en welke voertuigen waar staan
geplaatst.

15

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

In het dekkingsplan is vastgelegd dat niet bepaald wordt voor welke objecten een
redvoertuig noodzakelijk is. De redvoertuigen zijn geplaatst op basis van het risico,
in casu meer in de binnensteden dan op het platteland.
De veiligheidsregio heeft in het document ‘Oranje 2013’ per gemeente grafisch
weergegeven waar de brandweer op tijd kan zijn en waar zij de Bvr-tijdnormen
overschrijdt. Daarnaast bevat ‘Oranje 2013’ een tabel met de theoretische
dekkingspercentages in de DAG- en ANW-situatie en het gemiddelde in de praktijk
gerealiseerde dekkingspercentage over de periode januari tot en met december
2012. De geografische weergave is op objectniveau, maar uit het document wordt
niet duidelijk op welke objectsoorten dit van toepassing is.
In ‘Oranje 2013’ is tevens een grafische weergave opgenomen van de berekende
opkomsttijden van de redvoertuigen. De veiligheidsregio heeft dit per straat
aangegeven en niet op het niveau van objecten of objectsoorten.

Toetspunt 4
De veiligheidsregio verstrekt het bestuur een overzicht van de berekende
overschrijdingen van de tijdnormen uit het Bvr
Beoordeling
De veiligheidsregio biedt in het document ‘Oranje 2013’ op gemeentelijk niveau
een overzicht van de berekende overschrijdingen.
Bevindingen
De veiligheidsregio heeft in de bijlagen van 'Oranje 2013' per gemeente de
berekende overschrijdingen van de tijdnormen voor respectievelijk de DAG- en de
ANW-situatie opgenomen. Dit is ook grafisch per wijk/buurt inzichtelijk gemaakt aan
de hand van overzichten van de typen en de aantallen objecten, waarbij de
gemiddelde- en de maximale overschrijding wordt weergegeven. Tevens is er een
overzicht van de markante objecten (met de locatie), eveneens onderverdeeld naar
de DAG- en de ANW-situatie.
Daarnaast beschikt de VRNHN met het managementinformatiesysteem ‘Plato’ en de
incidentenmonitor over actuele informatie over de gerealiseerde opkomsttijden en
de afwijkingen van de berekende opkomsttijden. De VRNHN gebruikt deze
informatie om het bestuur op de hoogte te stellen.

16

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Toetspunt 5
Het bestuur besluit gemotiveerd tot acceptatie van de berekende overschrijdingen
en/of stelt afwijkende opkomsttijden vast
Beoordeling
Het bestuur van de VRNHN accepteert dat de opkomsttijden niet overal kunnen
worden behaald en besluit hiermee impliciet tot overschrijding van de
opkomsttijden. Het bestuur motiveert niet op grond waarvan deze
overschrijdingen worden geaccepteerd, ook niet voor de markante objecten. De
veiligheidsregio wil de motivering wel opnemen in het nieuwe dekkingsplan, dat
medio 2017 zal worden vastgesteld. Vooruitlopend hierop neemt de
veiligheidsregio wel maatregelen.
Bevindingen
Het bestuur heeft besloten de Bvr-tijdnormen als uitgangspunt te nemen. Met het
vaststellen van het dekkingsplan accepteert het bestuur dat de opkomsttijden niet
overal kunnen worden behaald. Het bestuur besluit hiermee impliciet tot
overschrijding van de opkomsttijden. Het bestuur motiveert niet op grond waarvan
deze overschrijdingen worden geaccepteerd, ook niet voor de markante objecten.
Dit was volgens de VRNHN voor het dekkingsplan 2015 nog niet mogelijk, omdat de
veiligheidsregio nog volop maatregelen treft om de brandweerdekking te
verbeteren. De veiligheidsregio wil de motivering voor de afwijkingen van de
opkomsttijden wel opnemen in het (nog vast te stellen) dekkingsplan 2018.
De VRNHN heeft zes regionale verbetermaatregelen ingevoerd:
1.
invoeren (interregionale-)operationele grenzen;
2.
realiseren van een snellere meldkamerverwerkingstijd;
3.
uitrukken van de gekazerneerde tankautospuit (hierna: TS) in Alkmaar over de
gemeentegrens;
4.
implementeren van de TSFlex;
5.
inzetten van beschikbare beroepsmedewerkers op wat de veiligheidsregio
‘Small-post’ noemt (kazerne met één TS) om paraatheid te garanderen;
6.
inzetten van opstappers4.
Daarnaast heeft de veiligheidsregio drie lokale verbetermaatregelen vastgesteld:
1.
beschikbaar stellen van scooters aan de brandweer vrijwilligers om na
alarmering sneller bij de brandweerkazerne te kunnen komen;
2.
uitvoeren van een pilot voor een Snel inzetbaar voertuig (hierna: SIV2) in de
gemeente Heerhugowaard (in voorbereiding);
3.
uitvoeren activiteiten in het kader van ‘brandveilig leven’.
Pas na toepassing van bovenstaande maatregelen wordt volgens de veiligheidsregio
duidelijk in hoeverre (nog) sprake is van overschrijdingen. De veiligheidsregio is dan
in staat te motiveren waarom wordt afgeweken van de opkomsttijden. Op dat
moment kan tevens naar alternatieven worden gezocht om een gelijkwaardig niveau
van brandweerzorg te realiseren. Als voorbeeld hiervan noemt de veiligheidsregio
het geven van voorlichting in het kader van ‘brandveilig leven’.

4

Opstappers zijn de brandweer vrijwilligers die in het DAG-blok deelnemen aan de paraatheid van een
brandweerkazerne nabij hun werklocatie, anders dan de ‘eigen’ brandweerkazerne.

17

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Toetspunt 6
De veiligheidsregio verstrekt het bestuur overzicht(en) van de feitelijke
opkomsttijden en de voortgang van de genomen maatregelen
Beoordeling
De veiligheidsregio verstrekt burgemeesters, gemeentebesturen en raadsleden
overzicht(en) van de gerealiseerde opkomsttijden in de eigen gemeente. De
veiligheidsregio rapporteert niet altijd over de (voortgang van de)
verbetermaatregelen. Met de internetsite ‘Mijn gemeente VRNHN’ beschikt de
veiligheidsregio over een voor Nederland uniek informatiesysteem.
Bevindingen
De veiligheidsregio registreert de feitelijke opkomsttijden in het
managementinformatiesysteem ‘Plato’. Elke overschrijding van de opkomsttijd, hoe
klein ook, krijgt hiermee de kwalificatie ‘te laat’. Op basis van het informatiesysteem
stelt de veiligheidsregio rapportages op.
De vier (gebieds)teammanagers hebben maandelijks gesprekken met de lokale
bestuurders. Daarnaast stelt de veiligheidsregio drie keer per jaar een
bestuursrapportage op en bestaat er een apart document ‘Veiligheidsregio in zicht’,
waarin alle ‘Key Performance Indicators’ (KPI’s) van de meldkamer, de
ambulancedienst, het veiligheidshuis en de brandweer zijn opgenomen. De
informatie hieruit komt drie keer per jaar aan de orde in de vergadering van het
algemeen bestuur.
Vanaf april 2017 hebben de gemeentebesturen en de raadsleden de mogelijkheid
om via de internetsite ‘Mijn gemeente VRNHN’ inzicht te krijgen in de prestaties van
de veiligheidsregio binnen de eigen gemeente. Voor de brandweer betreft dit onder
andere de opkomsttijden, de dekkingspercentages, het aantal preventiecontroles en
een aantal activiteiten in het kader van ‘Brandveilig leven’. (Zie verder
https://mijngemeente.vrnhn.nl/). De veiligheidsregio legt de analyse van de
informatie voor aan de individuele burgemeesters, maar niet aan het algemeen
bestuur.
De (voortgang van de) verbetermaatregelen (bijvoorbeeld de invoering van de
TSFlex op een post) worden niet altijd voorgelegd aan het bestuur.

18

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Toetspunt 7
De veiligheidsregio analyseert de feitelijke opkomsttijden en de resultaten van de
genomen maatregelen
Beoordeling
De veiligheidsregio voert een analyse uit op de feitelijke opkomsttijden. Een
analyse van de genomen maatregelen wordt niet altijd gedaan. Hierdoor heeft de
veiligheidsregio geen compleet beeld van de effecten van de genomen
maatregelen ter compensatie van overschrijding van de opkomsttijden.
Bevindingen
De veiligheidsregio vergelijkt de gerealiseerde opkomsttijden met de tijdnormen uit
het Bvr. Bij afwijkingen van de feitelijke opkomsttijden wordt geanalyseerd wat de
mogelijke oorzaken zijn. De veiligheidsregio bespreekt vervolgens met de
postcommandanten hoe verbeteringen kunnen worden aangebracht.
De berekende resultaten van de genomen regionale verbetermaatregelen zijn
vastgelegd in ‘Oranje 2013’. Onderdeel hiervan zijn de verwachte
opkomstpercentages. Op basis van de feitelijke opkomsttijden worden ook per
gemeente opkomstpercentages vastgesteld. De afwijkingen van deze
opkomstpercentages ten opzichte van de verwachte opkomstpercentages worden
geanalyseerd. De effecten van andere maatregelen, bijvoorbeeld ‘Brandveilig leven’,
zijn volgens de veiligheidsregio lastig te meten. De VRNHN werkt met de
veiligheidsregio Amsterdam-Amstelland en verzekeringsmaatschappijen samen in
een project om de relatie is tussen opkomsttijd en omvang van de schade in beeld
te brengen.
De VRNHN legt bij het maatgevend incident (binnenbrand woning) de opkomsttijd
vast op basis van de feitelijke inzet. De veiligheidsregio registreert hierbij de
opkomsttijd van het eerste voertuig, als dit voertuig de inzet zelfstandig kan
uitvoeren (ook als het voertuig is bemenst met vier personen). Als het voertuig de
inzet niet zelfstandig kan uitvoeren, legt de veiligheidsregio de aankomsttijd van het
tweede voertuig als opkomsttijd vast.

Toetspunt 8
Het bestuur besluit over de voorstellen tot verdere verbetering/optimalisering
Beoordeling
Omdat aan het bestuur geen voorstellen worden gedaan, waarop een besluit moet
plaatsvinden, vindt op dit toetspunt geen beoordeling plaats.
Bevindingen
De veiligheidsregio legt de uitkomsten van de analyse niet voor aan het algemeen
bestuur. De door de veiligheidsregio genomen maatregelen worden ook niet door
het bestuur bekrachtigd.

19

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

3.2

Samenstelling van basisbrandweereenheden

3.2.1

Inleiding

De Inspectie JenV beoordeelt voor dit onderwerp vooral de toepassing van
afwijkende samenstellingen van basisbrandweereenheden. Standaard bestaat deze
uit zes personen, een bevelvoerder, een chauffeur en vier manschappen. Het
bestuur heeft de bevoegdheid hiervan af te wijken, mits het bestuur daarvoor een
duidelijke reden heeft. Indien wordt afgeweken moet het bestuur rekening houden
met twee expliciet in het Bvr omschreven voorwaarden. Deze hebben betrekking op
de brandweerzorg aan de burger en op de veiligheid en gezondheid van het
brandweerpersoneel. Bij de beoordeling of aan deze voorwaarden wordt voldaan
betrekt de Inspectie JenV ook de resultaten van de internet-enquête onder het
brandweerpersoneel naar de veiligheidsgevoelens bij de verschillende
samenstellingen van basisbrandweereenheden.
Indien een afwijkende samenstelling wordt toegepast is, naast de bepalingen uit het
Bvr, ook het landelijk kader Uitruk op Maat (hierna: UoM) van toepassing. De
Inspectie JenV beoordeelt of de veiligheidsregio zich houdt aan de bepalingen van
deze brancherichtlijn.
Bij de toepassing van een afwijkende samenstelling van basisbrandweereenheden
dient de veiligheidsregio na enige tijd te evalueren in welke mate het beoogde doel
van de toepassing daarvan is bereikt. Hierbij dient de veiligheidsregio ook de
voorwaarden die het Bvr verbindt aan de mogelijkheid tot een afwijkende
samenstelling van basisbrandweereenheden te betrekken. Uit de evaluatie dient te
blijken of er aanleiding bestaat tot aanpassingen.

3.2.2

Beoordeling op de toetspunten

Toetspunt 9
Het bestuur neemt een gemotiveerd besluit over de samenstelling van
basisbrandweereenheden indien wordt afgeweken van de standaardsamenstelling
Beoordeling
Het bestuur van de VRNHN heeft met het vaststellen van het Dekkingsplan 2015
een gemotiveerd besluit genomen over de samenstelling van de
basisbrandweereenheden. De veiligheidsregio gaat uit van een TS6 als
standaardbezetting van de basisbrandweereenheid, maar ook de inzet van een
TSFlex is mogelijk. De belangrijkste overweging hiervoor is de in sommige
gebieden beperkte beschikbaarheid van vrijwilligers. De veiligheidsregio heeft de
OR betrokken bij de invoering van de variabele voertuigbezetting. De OR heeft
hiermee ook ingestemd.
Bevindingen
De VRNHN gaat in het dekkingsplan uit van een TS6 als basisbrandweereenheid.
Wel zijn afwijkingen mogelijk. In het dekkingsplan zijn twee vormen van variabele
voertuigbezettingen opgenomen, de TS4 en de SIV2. Hierbij hanteert de
veiligheidsregio als motivatie dat hiermee de mogelijkheid bestaat om in sommige

20

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

gebieden, het uitrukken met de slagkracht van een TS6 toch te kunnen waarborgen,
ook als onvoldoende vrijwilligers beschikbaar zijn. Voor het maatgevend scenario
‘woningbrand’ is in het dekkingsplan opgenomen dat wordt uitgerukt met een TS6,
of een combinatie van voertuigen (bijvoorbeeld TS4 + TS4) om tot een
vergelijkbare slagkracht te komen.
Met het vaststellen van het ‘Dekkingsplan 2015’ heeft het bestuur gelijktijdig een
besluit genomen over de samenstelling van de basisbrandweereenheden. In de
praktijk maakt de VRNHN gebruik van een ‘TSFlex’. Dit is een voertuig dat in
principe uitrukt met zes personen, maar indien noodzakelijk is uitrukken met vier
personen toegestaan. De reden hiervoor ligt in een tekort aan vrijwillig personeel
met name in de DAG periode. Bezuinigingen hebben hierbij volgens de
veiligheidsregio geen rol gespeeld.
Het traject voor de invoering van de variabele voertuigbezetting is al gestart voor de
regionalisering van de brandweer. In dit traject is de BOR (Bijzondere
Ondernemingsraad) betrokken geweest. Bij de implementatie van de variabele
voertuigbezetting is de OR van de regionale brandweer betrokken. De OR heeft, met
als voorwaarde het ontvangen van een halfjaarlijks monitoringrapport, ingestemd
met het Dekkingsplan 2015 en daarmee met de invoering van de variabele
voertuigbezetting.
Het brandrisicoprofiel is niet de primaire grondslag voor de afwijking van de
samenstelling van basisbrandweereenheden geweest. In het implementatieplan
variabele voertuigen is wel vakinhoudelijk gekeken naar de taken die de variabele
voertuigen moeten kunnen uitvoeren.

Toetspunt 10
Een besluit tot een afwijkende samenstelling van de basisbrandweereenheden tast
het niveau van brandweerzorg aan de burgers niet aan
Beoordeling
Bij het maatgevend scenario ‘woningbrand’ komt altijd minimaal de slagkracht van
een TS6 ter plaatse. Op alle voertuigen is altijd een bevelvoerder aanwezig.
Bevindingen
In het dekkingsplan gaat de VRNHN voor de inzet bij het maatgevend scenario
‘woningbrand’ uit van de slagkracht van een TS6. Deze slagkracht kan op meerdere
manieren worden gerealiseerd. Er komt een TS6 ter plaatse of een combinatie van
voertuigen die gezamenlijk de slagkracht van een TS6 leveren. Een dergelijke
combinatie kan bestaan uit een samenstel van SIV2 (nog in voorbereiding), een
TSFlex met 4 personen en/of een TS6. Omdat de veiligheidsregio voor de TSFlex
gebruik maakt van een standaard TS6-voertuig komt zowel materieel als personeel
altijd de slagkracht van een TS6 ter plaatse.
Als een post met een TSFlex wordt gealarmeerd voor een woningbrand, alarmeert
de veiligheidsregio conform de meldingsclassificaties en de inzetvoorstellen. Bij een
standaardwoning is het inzetvoorstel één TS. De bevelvoerder is opgeleid en
bevoegd om op basis van lokale kennis en aanvullende meldkamerinformatie tijdig
op te schalen. De VRNHN blijft hierbij de tijdnormen uit het Bvr hanteren. De

21

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

aankomst van de tweede TS is maatgevend als de TSFlex het incident niet
zelfstandig kan afhandelen. De VRNHN doet dit op basis van meerjarige ervaring
(vanaf 2011) met de TS4 van de 24-uurs beroepsbezetting van Alkmaar. Hierbij is
gebleken dat negen van de tien meldingen zelfstandig door de TS4 zijn afgehandeld.
De veiligheidsregio heeft de inzet met de TSFlex ingevoerd omdat er (overdag) op
sommige posten een tekort is aan personeel. Op deze manier wil de veiligheidsregio
voorkomen dat een post buiten dienst wordt gesteld. De invoering van de SIV2 is
nog in voorbereiding. De veiligheidsregio ziet de SIV2 niet als een
basisbrandweereenheid.
De VRNHN heeft bij de keuze voor het toepassen van variabele voertuigbezetting als
eis opgenomen dat in een voertuig altijd een bevelvoerder aanwezig is. Is dit niet
het geval, dan mag het voertuig niet uitrukken.

Toetspunt 11
Een besluit tot een afwijkende samenstelling van de basisbrandweereenheden
doet geen afbreuk aan de veiligheid en gezondheid van het brandweerpersoneel
Beoordeling
De veiligheidsregio heeft voor de inzet van variabele voertuigbezetting een Risicoinventarisatie en -evaluatie (hierna RI&E) opgesteld, die is getoetst door een
gecertificeerde arbodienst. Het hierbij behorende plan van aanpak is echter nog
niet uitgevoerd. Het personeel voor de inzet met een TS4 is opgeleid en geoefend.
Brandweermensen die worden ingezet op een SIV2 zullen speciaal hiervoor
worden geselecteerd. De veiligheidsregio besteedt aandacht aan de weerbaarheid
van het personeel tegen verbaal en fysiek geweld, maar heeft dat niet gekoppeld
aan de variabele voertuigbezetting.
Bevindingen
De VRNHN heeft in het implementatieplan voor het toepassen van variabele
voertuigbezetting een RI&E opgenomen voor zowel een TS4 als een SIV2. In deze
RI&E zijn 25 incidenttypen beoordeeld, waarbij bij het merendeel van de
incidenttypen meerdere scenario’s beschouwd zijn. Een onafhankelijke deskundige
heeft de RI&E voor zowel de TS4 als de SIV2 goedgekeurd. Het bij de RI&E horende
plan van aanpak (hierna: PvA) is niet in het implementatieplan opgenomen.
In december 2016 heeft de veiligheidsregio een nieuwe ‘warme’ RI&E opgeleverd
(Rapportage Koude en Warme RI&E, VRNHN, 2016, v3.0). Bij deze RI&E is een plan
van aanpak gevoegd, dat bestaat uit drie delen: een PvA ‘koud’, een PvA
‘vakbekwaamheid’ en een PvA ‘incidentbestrijding’. Elk plan heeft een aangewezen
voorzitter die vanuit een projectstructuur invulling geeft aan zijn/haar onderdeel. In
mei 2017 zijn de drie PvA’s beschikbaar. Daarnaast is de VRNHN gestart om in
samenwerking met een organisatieadviesbureau een specifieke RI&E op variabele
voertuig bezetting TS4 en SIV2 op te stellen.
De veiligheidsregio heeft het personeel dat deel uit gaat maken van de TSFlex
bezetting niet speciaal geworven. Ook zijn er geen aparte kwalificatieprofielen
opgesteld. Al het personeel moet aan de basisopleiding voor een TS6 voldoen. De
brandweermensen die deel uitmaken van een post waar met een TSFlex wordt
uitgerukt, wordt hiervoor apart opgeleid (vakbekwaam worden). De VRNHN hanteert

22

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

de eis dat een post niet eerder als TSFlex mag uitrukken voordat iedereen de
opleiding met goed gevolg heeft afgesloten.
De VRNHN heeft het ‘vakbekwaam blijven’ structureel geregeld en geborgd via het
oefenjaarplan. De veiligheidsregio ziet de TSFlex als een specialisme en heeft dit als
zodanig in het oefenjaarplan verwerkt. Voor de invulling van de oefenmomenten
met de TSFlex zijn in de oefenbank brandweer werkkaarten opgenomen.
Met de SIV2 heeft de VRNHN nog geen start gemaakt. De veiligheidsregio heeft het
voornemen hiervoor met het model uit de veiligheidsregio Zaanstreek-Waterland te
werken. Dit houdt in dat het personeel voor de SIV2 wordt geworven en
geselecteerd en vervolgens wordt opgeleid. Hierbij neemt de VRNHN als
uitgangspunt dat de bezetting van de SIV2 bestaat uit een bevelvoerder en een
chauffeur/pompbediener, die beiden ook optreden als manschap.
De VRNHN besteedt aandacht aan de weerbaarheid van het personeel tegen verbaal
of fysiek geweld, maar heeft dat niet gekoppeld aan de variabele voertuigbezetting.
De veiligheidsregio ervaart verbaal en fysiek geweld nog niet als een probleem, met
uitzondering van de periode rond de jaarwisseling.
De veiligheidsregio heeft het personeel niet expliciet gevraagd naar de
veiligheidsgevoelens. De veiligheidsregio heeft recent wel een
medewerkerstevredenheidsonderzoek en een belevingsonderzoek RI&E uitgevoerd.
In dit laatste onderzoek is ook een aantal vragen gesteld over de TS4. In totaal 600
medewerkers hebben de vragen (over de TS4) beantwoord. In totaal zijn 109 van
hen opgeleid voor de TS4, waarvan er 84 (77%) een positieve reactie hebben
gegeven. De reactie van 25 personen (23%) was negatief.
De VRNHN neemt deel aan het onderzoek ‘Uitruk op Maat’, dat in acht
veiligheidsregio’s wordt uitgevoerd. Na de inzet bij een brand in een gebouw vult de
bevelvoerder een vragenlijst in, die bestaat uit gestandaardiseerde vragen. De
vragenlijst betreft de slagkracht en de beleving van veiligheid. De vragen zijn
opgenomen in het inzetverslag in het kader van het Veiligheidspaspoort (VP).
Analyse van de verzamelde informatie van de acht regio’s zal medio 2017
plaatsvinden. Ten tijde van de uitvoering van het onderzoek was nog niet duidelijk
of er een relatie is tussen lage/hoge scores en de inzet van de TSFlex. Er wordt na
afloop van elke inzet met een TSFlex een evaluatieformulier ingevuld voor het
inzetverslag.
De bij de interviews bevraagde personen gaven aan geen signalen van
onveiligheidsgevoelens te hebben vernomen.
Uit de internet-enquête van de Inspectie JenV onder het brandweerpersoneel blijkt
dat:

12 (39%) van de 31 respondenten die vooral dienst doen op een voertuig met
een afwijkende voertuigbezetting, aangeven dat zij dit niet onveiliger vinden
dan het optreden met een TS6;

12 (39%) respondenten aangeven dat zij dit onveiliger vinden dan het
optreden met een TS6;

7 (23%) hierover geen uitgesproken mening hebben.

23

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Toetspunt 12
Een besluit tot een afwijkende samenstelling van de basisbrandweereenheden
doet geen afbreuk aan de afspraken omtrent het leveren van interregionale
bijstand
Beoordeling
De veiligheidsregio heeft zowel in materiële als personele zin geborgd dat
voldoende basisbrandweereenheden beschikbaar zijn voor het leveren van
bijstand.
Bevindingen
Volgens het dekkingsplan staat op de ‘sterke’ posten altijd een TS6, maar ook de
andere posten beschikken nog over een TS6. Voor het verlenen van bijstand rukt de
veiligheidsregio altijd uit met een TS6. De veiligheidsregio heeft met de posten
afgesproken dat vanaf het scenario ‘grote brand’ altijd wordt uitgerukt met zes
personen. De opbouw van de brandweerorganisatie is ook nog steeds gebaseerd op
de inzet van de TS6. Het flankerend beleid van de veiligheidsregio is om de posten
ook qua personeelsbezetting op een TS6 te houden.
In het dekkingsplan heeft de VRNHN als operationeel uitgangspunt opgenomen dat
de veiligheidsregio twee brandweercompagnieën (op basis van de oude leidraad
Brandweercompagnie) moet kunnen leveren.

Toetspunt 13
De veiligheidsregio heeft inzicht in de bereikte resultaten van de toepassing van
afwijkende samenstellingen van basisbrandweereenheden
Beoordeling
De veiligheidsregio evalueert de inzet van de variabele voertuigbezetting en legt
de uitkomsten vast. De veiligheidsregio heeft nog niet in beeld gebracht of de
toepassing van de variabele voertuigbezetting leidt tot het beoogde effect.
Bevindingen
Bij het evalueren van incidenten waarbij een TSFlex is ingezet registreert de
veiligheidsregio met hoeveel mensen die is uitgerukt. Daarnaast legt de VRNHN bij
een alarmering voor het maatgevend scenario ‘woningbrand’ vast of de slagkracht
van een TS6 ter plaatse is geweest.
De veiligheidsregio heeft nog niet in beeld gebracht of de toepassing van de
variabele voertuigbezetting leidt tot het beoogde effect.
Tot nu toe heeft het inzetten van de TSFlex ertoe geleid dat op een aantal posten
incidenteel met een bezetting van vier personen wordt uitgerukt. Na iedere inzet
vult de bevelvoerder in het Veiligheidspaspoort (VP) een inzetverslag in. Hier
worden de incidentgegevens vanuit het Gemeenschappelijk meldkamersysteem
aangevuld met onder andere informatie over de bezetting van het voertuig. De
VRNHN houdt per post een overzicht bij van het aantal uitrukken met de TSFlex.
Hierbij wordt apart geregistreerd of het een maatgevend incident betrof. De
veiligheidsregio is aangesloten bij het landelijke project dataverzameling ‘Uitruk op
Maat’.

24

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Toetspunt 14
De veiligheidsregio analyseert de resultaten van de toepassing van afwijkende
samenstellingen van basisbrandweereenheden om maatregelen te kunnen nemen
ter verbetering hiervan
Beoordeling
De veiligheidsregio voert geen analyse uit op de uitkomsten van de evaluaties van
de inzet met variabele voertuigbezetting.
Bevindingen
Hoewel de VRNHN informatie verzamelt over de inzet van de TSFlex, vindt hierop
geen analyse plaats. Hierdoor is het niet mogelijk (eventuele) maatregelen ter
verbetering voor te stellen.

Toetspunt 15
Het bestuur besluit over voorstellen tot verbetering/optimalisering
Beoordeling
Omdat de veiligheidsregio geen voorstellen heeft aangeboden aan het bestuur
wordt de veiligheidsregio niet beoordeeld op dit toetspunt.
Bevindingen
De veiligheidsregio heeft geen voorstellen tot verbetering of optimalisering aan het
bestuur aangeboden.

25

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

3.3

Beschikbaarheid brandweerpersoneel

3.3.1

Inleiding

De Inspectie JenV onderzoekt voor dit onderwerp vooral de wijze waarop de
veiligheidsregio borgt dat er te allen tijde voldoende brandweermensen beschikbaar
zijn om uit te kunnen rukken als dat nodig is. Met name als gealarmeerde
vrijwilligers van huis uit moeten opkomen blijkt dit problemen te kunnen opleveren.
Waar het vroeger voldoende was om een groot aantal brandweermensen te
alarmeren in geval van brand en er dan ook altijd voldoende opkwamen naar de
post, is dat de laatste jaren onder druk komen staan. Dit brengt de noodzaak met
zich mee dat de veiligheidsregio inzicht moet hebben in het aantal beschikbare
brandweerlieden, zowel in actuele omstandigheden als in de ontwikkelingen daarin
op langere termijn.
Voor dit onderwerp bestaan geen normen in de wet- en regelgeving. De Inspectie
JenV brengt daarom in beeld in hoeverre de veiligheidsregio zicht heeft op het de
aantallen beschikbare brandweerlieden, of maatregelen getroffen worden bij
dreigende onderbezetting – zowel in acute situaties als structureel – en of het
bestuur wordt geïnformeerd over de paraatheid van het personeel. De Inspectie
beoordeelt de veiligheidsregio niet op deze toetspunten.

3.3.2

Bevindingen

Toetspunt 16
De veiligheidsregio heeft inzicht in de beschikbare medewerkers op korte en lange
termijn
Bevindingen
De postcommandanten zijn in eerste aanleg verantwoordelijk voor de actuele
paraatheid van de post. De veiligheidsregio hanteert een bepaalde systematiek om
te voorkomen dat posten buiten dienst worden gesteld als dit ook al geldt voor een
buurpost. Het plannen van het buiten dienst stellen van een post moet altijd
overlegd worden.
De VRNHN maakt voor de alarmering gebruik van de Precom Pager5. Deze pager
bevat tevens een agendafunctie waarin vrijwilligers kunnen aangeven in hoeverre zij
beschikbaar zijn. De postcommandant heeft hierdoor zicht op de beschikbaarheid
van de eigen post. Hij is ook verantwoordelijk om eventueel actie te ondernemen.
De VRNHN heeft op basis van een strategische personeelsplanning inzicht in de
paraatheid op de langere termijn. De veiligheidsregio weet hierdoor op welk
moment functionarissen het korps zullen verlaten en welke functies dan vacant
5

De Precom Pager is een alarmontvanger die tevens de mogelijkheid heeft om door één druk op de knop
aan te geven of men bij een alarmering opkomt of niet. Daarnaast kan de gebruiker eenvoudig zijn niet
beschikbare dagen (en of uren van de dag) aangeven. Het systeem maakt dan binnen korte tijd een
berekening of er voldoende bezetting is. Wanneer er onderbezetting is, krijgt de verantwoordelijke binnen
het korps een melding van de situatie. Ook kunnen deze gegevens direct gekoppeld worden naar de
meldkamer, zodat deze bij onderbezetting direct een andere eenheid kan alarmeren. Veiligheidsregio’s
maken wisselend gebruik van de diverse mogelijkheden die het systeem biedt.

26

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

komen. Op basis van vooraf gedefinieerde parameters is voor de VRNHN daarmee
inzichtelijk per team, per post en per functie op welk moment actie moet worden
ondernomen om functies te vervullen en/of nieuw personeel te werven.

Toetspunt 17
De veiligheidsregio neemt maatregelen bij (dreigende) acute problemen in de
beschikbaarheid van personeel
Bevindingen
De posten mogen uitrukken met een bezetting van vier personen, mits zij hiervoor
zijn opgeleid (zie ook toetspunt 11). Als de paraatheid van een post niet is
gegarandeerd kan de teammanager deze post buiten dienst stellen. Hij kan ook
proberen de bezetting aan te vullen door een (beroeps)functionaris tijdelijk op de
post in te zetten.
Bij en acuut tekort tijdens de alarmering is de bevelvoerder verantwoordelijk om dit
te melden aan de meldkamer. Dan start de procedure onderbezetting, de
meldkamer brandweer alarmeert dan de eerst volgende TS conform de
kazernevolgordetabel + een OvD-B.

Toetspunt 18
De veiligheidsregio analyseert de beschikbaarheid gedurende langere tijd om
maatregelen te kunnen nemen ter verbetering daarvan
Bevindingen
De VRNHN gebruikt de gegevens van de Precom Pagers en de bezettingsgegevens
uit de evaluaties om een analyse uit te voeren op de paraatheid. Hierbij kijkt de
VRNHN niet alleen naar de aantallen maar ook naar de functies. Via werving
probeert de veiligheidsregio het aantal vrijwilligers op de posten in stand te houden.

Toetspunt 19
De veiligheidsregio verstrekt het bestuur een overzicht van de feitelijke
beschikbaarheid van het personeel gedurende het jaar en de genomen
maatregelen bij problemen daarin
Bevindingen
Teammanagers rapporteren in hun maandelijks overleg met de burgemeesters over
de paraatheid van de posten. De VRNHN rapporteert in de kwartaalrapportage aan
het bestuur over de uitkomsten van de analyse van de paraatheid.

27

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

I

Het repressief optreden van de brandweer bevat per definitie een bepaalde mate
van onveiligheid. Het is aan de werkgevers, de veiligheidsregio’s, om de
veiligheidsrisico’s zoveel als mogelijk te beperken en het brandweerpersoneel
adequaat te informeren en voor te bereiden op onveilige situaties in het werk door
middel van opleidingen, oefeningen en trainingen. Dit is een algemene verplichting
vanuit de Arbeidsomstandighedenwet.
Indien een veiligheidsregio wil besluiten tot een afwijkende samenstelling van
basisbrandweereenheden, mag zij daarbij geen afbreuk doen aan de veiligheid en
gezondheid van het brandweerpersoneel. Dit is als nadrukkelijke voorwaarde
opgenomen in het Besluit veiligheidsregio’s. Deels kan dit worden bereikt door
middel van objectief te beoordelen acties, zoals een deugdelijke risico-inventarisatie
en -evaluatie en maatregelen om de geconstateerde risico’s te beperken. Echter,
ook de veiligheidsgevoelens van deze mensen spelen hierin een belangrijke rol. Om
daarop zicht te krijgen heeft de Inspectie JenV een internet-enquête uitgezet onder
het gehele brandweerpersoneel in alle veiligheidsregio’s dat dienst doet op een
basisbrandweereenheid. Niet alleen onder de brandweermensen die daadwerkelijk
dienst doen op een afwijkend samengestelde basisbrandweereenheid, maar ook
onder hen die daarmee (nog) geen ervaring hebben.
De vragen in de internet-enquête hebben betrekking op:








Algemene gegevens, zoals leeftijd en dienstjaren en of de respondent
beroepsmatig of als vrijwilliger aan de brandweer verbonden is.
De soort voertuigen waarmee de respondent uitrukt (TS6, TS4, TS2/SIV).
Of de respondent een speciale opleiding of oefening heeft genoten als hij/zij
uitrukt met een ander voertuig dan de TS6 en hoe deze die opleiding en
oefening waardeert.
Of de respondent zich in het algemeen veilig voelt bij zijn/haar repressieve
werkzaamheden.
Of de respondent zich wel eens onveilig heeft gevoeld, of hij/zij dat gemeld
heeft en wat er met die melding is gedaan.
Een aantal stellingen over de veiligheid bij repressief optreden.

De Inspectie JenV analyseert een aantal van de gevraagde gegevens op regionaal
niveau en andere gegevens op landelijk niveau. De gegevens die beïnvloed worden
door specifieke regionale omstandigheden (door de wijze van organiseren van de
repressieve organisatie) zijn in dit regiobeeld weergegeven.

28

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

Algemene gegevens

De enquête is uitgezet onder 1123 medewerkers.

361 medewerkers hebben de enquête ingevuld, dit is een respons van 32%.

329 (91%) van de respondenten doen vooral dienst op een TS6.

31 (9%) van de respondenten doen vooral dienst op een voertuig met een
afwijkende voertuigbezetting (TS4 of TSFlex).

302 (84%) van de respondenten zijn vrijwilliger en 59 (16%) zijn beroeps.
Opleiding en oefening voor het optreden met een afwijkende
voertuigbezetting

Van de 31 respondenten die vooral dienst doen op een voertuig met een
afwijkende bezetting, geven er 29 (94%) aan hiervoor een speciale opleiding te
hebben ontvangen. 25 (86%) van de 29 geven aan dat die opleiding hen
voldoende heeft voorbereid op de inzet met een afwijkende voertuigbezetting.

Van de 31 respondenten die vooral dienst doen op een voertuig met een
afwijkende bezetting, geven er 17 (55%) aan hiervoor speciaal geoefend te
worden. 15 (88%) van de 17 geven aan dat zij zich voldoende geoefend vinden
voor de inzet met een afwijkende voertuigbezetting.
Vinden de respondenten optreden met een afwijkende voertuigbezetting
onveiliger dan met een TS6?
Afwijkende voertuigbezetting

12 (39%) van de 31 respondenten die vooral dienst doen op een voertuig met
een afwijkende voertuigbezetting, geven aan dat zij dat niet onveiliger vinden
dan het optreden met een TS6;

12 (39%) respondenten geven aan dat zij dat onveiliger vinden dan het
optreden met een TS6;

7 (23%) hebben hierover geen uitgesproken mening.
Standaard voertuigbezetting

85 (26%) van de 329 respondenten die vooral dienst doen op een voertuig met
een standaard voertuigbezetting, geven aan dat zij het optreden met minder
dan zes personen niet onveiliger vinden dan het optreden met een TS6;

157 (48%) respondenten geven aan dat zij dat onveiliger vinden dan het
optreden met een TS6;

87 (26%) hebben hierover geen uitgesproken mening.
Veiligheid heeft de hoogste prioriteit binnen onze organisatie

264 (80%) van de medewerkers die vooral dienst doen op een TS6 zijn het
eens met deze stelling;

19 (61%) van de medewerkers die vooral dienst doen met een afwijkende
voertuigbezetting zijn het hier mee eens.

29

inhou
dsop
gave

Inrichting repressieve brandweerzorg
Regiobeeld 10 - Noord-Holland Noord

II

Afkorting
Bvr
Inspectie JenV
OR
OvD-B
PvA
RI&E
SIV
TS
UoM
VB
VRNHN
Wvr

Betekenis
Besluit veiligheidsregio’s
Inspectie Justitie en Veiligheid
Ondernemingsraad
Officier van Dienst Brandweer
Plan van aanpak
Risico-inventarisatie en –evaluatie
Snel inzetbaar voertuig
Tankautospuit
Uitruk op Maat
Veiligheidsberaad
Veiligheidsregio Noord-Holland Noord
Wet veiligheidsregio’s

30

inhou
dsop
gave

Missie Inspectie Justitie en Veiligheid
De Inspectie Justitie en Veiligheid houdt voor de samenleving, de ondertoezichtgestelden en de politiek en bestuurlijk verantwoordelijken
toezicht op het terrein van justitie en veiligheid
om inzicht te geven in de kwaliteit van de taakuitvoering en de naleving van regels en normen,
om risico’s te signaleren
en om organisaties aan te zetten tot verbetering.
Hiermee draagt de Inspectie bij aan een rechtvaardige en veilige samenleving.

Dit is een uitgave van:
Inspectie Justitie en Veiligheid
Ministerie van Justitie en Veiligheid
Turfmarkt 147 | 2511 DP Den Haag
Postbus 20301 | 2500 EH Den Haag
Contactformulier | www.inspectievenj.nl
November 2017

Aan deze publicatie kunnen geen rechten worden ontleend.
Vermenigvuldigen van informatie uit deze publicatie is toegestaan,
mits deze uitgave als bron wordt vermeld.