Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

19 637

Vreemdelingenbeleid

Nr. 1596

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VEILIGHEID EN
JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 december 2012
Met deze brief informeer ik u over enkele recente beleidsontwikkelingen
die relevant zijn voor het aantal op te vangen asielzoekers door het
Centraal Orgaan opvang asielzoekers (COA).
Op 5 september 20121 is uw Kamer geïnformeerd over het afnemende
aantal asielzoekers dat door het COA wordt opgevangen. In de afgelopen
maanden is het aantal asielzoekers in de opvang, na een periode waarin
de bezetting daalde, niet verder afgenomen. In deze brief schets ik u een
aantal ontwikkelingen dat hieraan ten grondslag ligt.
Als gevolg van de uitspraak van de Hoge Raad van 21 september 2012
moet het onderdak in de gezinslocaties van gezinnen met kinderen nog
steeds gehandhaafd worden. De uitspraak van de Hoge Raad stelt dat
deze categorie vreemdelingen moet worden opgevangen door het Rijk
«als er een humanitaire noodsituatie dreigt». Onderdak is dus enkel nodig
als de vreemdeling zelf geen andere mogelijkheden heeft. Ik ga ervan uit
dat de vreemdeling in veel gevallen zelf geen onderdak zal hebben.
Onderdak in een gezinslocatie behoudt het gezin totdat de terugkeer uit
Nederland is gerealiseerd.
Een andere ontwikkeling die in dit verband van belang is, betreft de
aankomende regeling voor kinderen die al langdurig in Nederland
verblijven. Zoals ik u reeds in mijn brief2 van 6 december 2012 heb
bericht, blijkt uit de praktijk dat het vooruitzicht op een regeling voor
kinderen die al langdurig in Nederland verblijven, invloed heeft op de
terugkeerbereidheid van gezinnen. De effecten van deze regeling op de
behoefte aan opvangcapaciteit zullen moeten worden afgewacht.
Het gaat dan niet uitsluitend om de effecten van vergunningverlenging en
uitstroom naar gemeenten, maar ook om de (tijdelijke) effecten op de
terugkeerbereidheid van gezinnen die niet voor een verblijfsvergunning in
Nederland in aanmerking komen.
1
2

kst-19637-1596
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 19 637, nr. 1573
Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 29 344, nr. 107.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1596

1

Bovenstaande heeft vooralsnog tot gevolg dat de opvang van uitgeprocedeerde gezinnen met kinderen een aanzienlijk beslag op het COA zal
blijven leggen.
De inzet van mijn beleid zal ook ten aanzien van deze groep op terugkeer
gericht blijven. Daarnaast zal de overgangsregeling voor langdurig
verblijvende kinderen leiden tot uitstroom uit de COA-locaties van
gezinnen met kinderen.
Verder is op 30 november 2012 een nieuw ambtsbericht over de situatie in
Somalië verschenen. Naar aanleiding daarvan heb ik op 14 december jl.
uw Kamer bericht over de gevolgen die ik hieraan heb gekoppeld voor het
asielbeleid ten aanzien van Somalische asielzoekers. De instroom van
asielzoekers uit Somalië naar Nederland is hoog. Het nieuwe beleid ten
aanzien van asielzoekers afkomstig uit Mogadishu zal naar verwachting
tot gevolg hebben dat minder verblijfsvergunningen worden verleend. Dat
betekent ook dat minder vreemdelingen als vergunninghouder uit de
opvang stromen naar een woning in een gemeente. Zelfstandige
terugkeer of uitzetting naar Somalië zal naar verwachting weer geleidelijk
toenemen.
De aanpassingen in het beleid ten aanzien van Somalië zullen naar
verwachting enige impact hebben op de bezetting bij het COA.
Door het vorige kabinet is voorts aan vreemdelingen naar aanleiding van
protestacties als uitzondering tijdelijk onderdak geboden in enkele
asielzoekerscentra en de vrijheidsbeperkende locaties. Het perspectief
voor deze groep vreemdelingen, voornamelijk afkomstig uit Irak en
Somalië, bleef vanuit de overheid onverminderd gericht op terugkeer.
Inmiddels heb ik u bericht over het asielbeleid ten aanzien van Irak3 en
Somalië op basis van de recente ambtsberichten. Gelet daarop en het nog
immer bestaande terugkeerperspectief, wil ik ook voor deze groep het
werken aan het vertrek een doorslaggevende betekenis geven in de
mogelijkheid om nog langer onderdak te krijgen. Het onderdak is immers
gericht op terugkeer, maar dan moet er wel sprake zijn van een vertrektraject waarin de vreemdeling inspanningen levert om de terugkeer naar
het land van herkomst te realiseren. In geval een vreemdeling niet bereid
is aan vertrek te werken zal, zoals ik u heb medegedeeld in het algemeen
overleg van 19 december jl., beëindiging van het onderdak aan de orde
zijn.
Bovengenoemde ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat het COA
gedeeltelijk moet terugkomen op het krimpbesluit dat in september 2012
is genomen. Het COA heeft deze week een aanvang gemaakt met het
benaderen van een aantal gemeenten waarmee eerder is gesproken over
sluiting van het opvangcentrum, om de mogelijkheid te onderzoeken in
die gemeenten het betreffende opvangcentrum langer open te houden.
Ik zal uw Kamer verder via de Rapportage Vreemdelingenketen op de
hoogte houden van de ontwikkelingen in de bezetting bij het COA.
De staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
F. Teeven

3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1592.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 19 637, nr. 1596

2