Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 360

Wijziging van de Wet financiering decentrale
overheden en enkele andere wetten ten behoeve
van een verbeterde werking van de
financieringsfunctie van decentrale overheden

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING1

Het advies van de Raad van State wordt niet
openbaar gemaakt, omdat het zonder meer
instemmend luidt/uitsluitend opmerkingen
van redactionele aard bevat (artikel 25a, vierde
lid, onderdeel b, van de Wet op de Raad van
State).

ALGEMEEN

1

De oorspronkelijke tekst van het voorstel
van wet en van de memorie van toelichting
zoals voorgelegd aan de Raad van State is ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.
2
Bij brief van 26 april 2006 is het verslag van
de evaluatie door de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties naar de
Staten-Generaal gezonden (Kamerstukken II
2005/06, 30 547, nr. 1).
3
Algemeen Overleg met ministers van BZK
en Financiën (Kamerstukken II 2005/06, 30 547,
nr. 2 en 2006/07, 30 547, nr. 3).
4
Het Fido-veld bestaat uit de financieringsdeskundigen uit de praktijk van de decentrale
overheden, het Kapitaalmarktoverleg, met
daarin praktijkmensen van gemeenten,
provincies, waterschappen, politieregio’s, hun
koepelorganisaties, financiële instellingen en
De Nederlandsche Bank. Er zijn adviezen
uitgebracht door de Raad voor de financiële
verhoudingen, de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten, de Unie van Waterschappen en
het Interprovinciaal Overleg. Het adviesbureau
BNG Consultancy Services (BCS) heeft in 1999
en 2004 op eigen initiatief een vergelijkend
onderzoek verricht naar de financiële functie
van gemeenten, en naar de rol van de Wet
fido bij verbeteringen in het uitoefenen van
deze functie.
5
Wet op het financieel toezicht Stb. 2006, 475,
artikelen 4:36 en 4:37.
6
Zie Kamerstukken II 2005/06, 30 547, nr. 1,
blz. 5 en 6, en nr. 3.

KST115788
0708tkkst31360-3
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

1. Aanleiding en inhoud
Dit voorstel van wet wijzigt de Wet financiering decentrale overheden
(hierna: Wet fido) op een beperkt aantal punten. Uit een evaluatie van de
wet,2 en het daarop volgende overleg met de Tweede Kamer3, kwam het
beeld naar voren dat de Fido-regelgeving effectief is, breed door het veld4
wordt gedragen en tot verbeteringen van de financieringsfunctie van de
decentrale overheden heeft geleid. De financieringsfunctie omvat alle
handelingen met betrekking tot financiële waarden, zoals lenen, beleggen,
betalen, afdekken van risico’s en verlenen van garanties. Een aantal
punten behoeft echter aanpassing. Daarin voorziet dit voorstel van wet,
dat mede namens de minister van Financiën en de staatssecretaris van
Verkeer en Waterstaat wordt ingediend.
Voor het sociaal krediet wordt in deze wet geen nadere regeling getroffen.
Door het geheel aan reeds bestaande en nieuwe regels, voorschriften en
afspraken is nadere regelgeving niet noodzakelijk. Dit omdat sinds de
inwerkingtreding van de Wet fido in 2001 geldt dat openbare lichamen als
bedoeld in artikel 1 (dus onder meer de gemeenten en gemeenschappelijke regelingen) alleen leningen etc. aangaan ten behoeve van de uitoefening van de publieke taak. Daaraan zijn ook gehouden de door de
gemeentebesturen en de bij gemeenschappelijke regeling opgerichte
kredietbanken (gemeentelijke kredietbanken: GKB’s). In het verplichte
bankreglement van deze kredietbanken als geregeld in de Wet op het
financieel toezicht5, worden de nadere voorschriften over de afbakening
van het sociaal krediet opgenomen zoals die in eerdere bestuurlijk overleggen zijn overeengekomen en in een eerder overleg met de Tweede
Kamer zijn bevestigd6. Dit zijn bijvoorbeeld de inkomensvoorwaarden van
diegenen die een beroep kunnen doen op de GKB. Het toezicht door de
provincie op de naleving van het reglement is eveneens in genoemde wet
geregeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 360, nr. 3

1

2. Inhoud van het voorstel

2.1 De verantwoordelijkheid voor de Wet fido
De Wet fido kent ten eerste een bedrijfseconomische doelstelling. Centraal
daarbij staat de gezonde financiering van de openbare lichamen. De
decentrale overheden kennen sinds lang een goede kredietwaardigheid en
een goede positie op de financiële markten. De Wet fido ondersteunt de
decentrale overheden met normen voor risicobeheersing bij het
aantrekken van financiering (lenen) en bij het uitzetten van middelen
(beleggen). De verantwoordelijkheid voor de inrichting van de bedrijfseconomische financieringsfunctie van de decentrale overheden berust bij de
staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties.
Naast de hierboven genoemde bedrijfseconomische doelstelling heeft de
Wet fido ook een budgettaire doelstelling. De budgettaire doelstelling
houdt in dat de minister van Financiën bij een dreigende overschrijding
van de grenswaarde van het zogenoemde EMU-saldo, het EMU-saldo van
de decentrale overheden kan beheersen door maatregelen te nemen in
het kader van artikel 7 van de Wet fido1. In het wetsvoorstel wordt aan dit
artikel toegevoegd dat de minister van Financiën bij wijze van ultimum
remedium het aandeel van de decentrale overheden of overheidslagen in
een eventuele Europese EMU-boete kan vaststellen, na regulier bestuurlijk
overleg. Dit bestuurlijk overleg van de beheerders van het gemeentefonds
en het provinciefonds met de (vertegenwoordigers van de) decentrale
overheden vindt twee keer per jaar plaats. In het bestuurlijk overleg zullen
eerst beheersingsmaatregelen worden afgesproken, zoals fasering van
investeringen met een mitigerende invloed op de EMU-saldi. Uiteindelijk
kan in het bestuurlijk overleg ook worden overwogen, hoe om te gaan een
eventuele Europese boete voor de decentrale overheden.
Daarvoor kunnen de volgende maatregelen worden overwogen:
– een andere fasering van bepaalde investeringen, op basis van
IV3-realisatiecijfers (IV3: informatie aan derden) als bedoeld in de
artikelen 71 tot en met 74 van het Besluit begroting en verantwoording;
– het buiten haken plaatsen van de meest noodzakelijke investeringen,
zoals dijkversterkingen;
– een zekere ruimte onder de grens van overschrijding van de
EMU-norm voor de decentrale overheden2;
– het naar evenredigheid meewegen van individuele overschrijdingen
van decentrale overheden, op basis van IV3-realisatiecijfers;
– het meewegen van EMU-saldi van enkele opvolgende jaren;
– globale verrekening met de algemene uitkeringen of bijvoorbeeld naar
inwonertal.
In geval van een onverhoopte overschrijding van het EMU-saldo gevolgd
door een Europese boete kan worden bezien welke maatregelen het best
kunnen worden ingezet. Op dit moment is overigens geen sprake van een
(dreigende) overschrijding.

1

Zie ook de toelichting op artikel 7 in de
memorie van toelichting van de Wet fido
(Tweede Kamerstukken 1999/2000, 26 906,
nr. 3).
2
Zo zat onder de grens van overschrijding
van de EMU-norm van 0,5% BBP voor de
decentrale overheden in 2003 een ruimte van
ruim 0,1%, omdat de commissie Van Besouw,
Sterks en Postma een aandeel van 0,3 à 0,4%
BBP had geadviseerd, blijkens het meergenoemde evaluatierapport.

Omdat het ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in de
praktijk verantwoordelijk is voor het beleid en het toezicht op de naleving
van de bedrijfseconomische doelstelling van de Wet fido zal de staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties in het vervolg als
eerste ondertekenaar van de Wet fido optreden.

2.2 De wijziging van enkele definities
De politieregio’s niet langer openbare lichamen voor Wet fido
Onder openbare lichamen worden voor deze wet mede verstaan de
politieregio’s, bedoeld in artikel 21, eerste lid, van de Politiewet 1993

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 360, nr. 3

2

(artikel 1, onderdeel a, onder 4°). Voorgesteld wordt om de politieregio’s te
schrappen uit de Wet fido. De reden hiervoor is dat de politieregio’s
inmiddels onder specifieke regelgeving vallen die de risico’s beperkt van
beleggen (uitzetten) én van financiering met vreemd vermogen. De
politieregio’s zijn in de eerste plaats sinds 2004 aangewezen om hun
liquide middelen aan te houden (uit te zetten) bij de minister van Financiën.1 In het kader van efficiënte bedrijfsvoering (waaronder vermogensbeheer), wordt in de tweede plaats op basis van het Besluit comptabele
regelgeving regionale politiekorpsen (Stb 2006, 320), de omvang van het
vreemd vermogen beperkt door een solvabiliteitsnorm, waarop de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties toezicht houdt.

Renterisiconorm: Vaste schuld wordt begrotingstotaal
De renterisiconorm is nu gedefinieerd als het bedrag ter grootte van een
percentage van het totaal van de vaste schuld van het openbare lichaam
bij aanvang van het jaar.
Het voorstel is om in deze definitie de «vaste schuld» te schrappen en te
vervangen door het «begrotingstotaal» als grondslag voor de renterisiconorm. Onder begrotingstotaal wordt verstaan het totaal van de lasten op
de begroting. De renterisiconorm heeft als doel om het renterisico bij
herfinanciering te beheersen. Het effect van de renterisiconorm op de
financieringswijze is dat de herfinanciering van vaste leningen niet ineens
plaatsvindt, maar over een periode van minimaal vijf jaar wordt gespreid.
Door de norm in relatie tot de begroting te hanteren, kunnen openbare
lichamen met een vaste schuld die lager is dan het begrotingstotaal de
spreidingsduur van de financiering verkorten. Als de vaste schuld groter is
dan het begrotingstotaal zal de spreidingsduur juist toenemen. Voor de
meeste gemeenten is dit naar verwachting geen probleem. Het beeld is
namelijk dat gemeenten met relatief grote vaste schulden al gekozen
hadden voor een langere spreidingsduur van de vaste financiering.
2.3 Einde aan de hypotheekverstrekking aan «eigen» personeel
Een aantal decentrale overheden heeft bij wijze van secundaire arbeidsvoorwaarde tegen gunstige voorwaarden aan het personeel en politieke
ambtsdragers hypothecaire leningen afgesloten voor het bekostigen van
de eigen woning. Bij invoering van de Wet fido in 2001 is dit punt ook al
beschouwd. Destijds was de conclusie dat deze vorm van hypotheekverstrekking – hoewel niet onrechtmatig – onwenselijk is. Immers, er
wordt met publieke middelen risico gelopen, terwijl er geen publiek doel
mee wordt gediend. Verder wordt er in feite oneigenlijk gebruik gemaakt
van de positie van de gemeenten op de kapitaalmarkt. In een circulaire
van december 20022 heeft de toenmalige minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties een dringend beroep gedaan op de
gemeenten en provincies om zelf deze hypotheekverstrekking af te
bouwen. Dit heeft niet geleid tot een algehele beëindiging.
Daarom wordt nu voorgesteld om in artikel 2 van de Wet fido een uitdrukkelijk verbod op te nemen om hypothecaire leningen te verstrekken aan
personeel, met inbegrip van politieke ambtsdragers van openbare
lichamen. Dit verbod geldt voor nieuwe hypotheken, bestaande leningen
kunnen blijven aflopen zoals overeengekomen. Dit verbod strekt zich ook
uit tot het geven van een garantie door openbare lichamen op verstrekking van hypothecaire leningen door een andere instelling.

2.4 De kasgeldlimiet variabel voor gemeenschappelijke regelingen
1

Aanwijzingsbesluit rechtspersonen met een
beperkte kasbeheerfunctie (Stb. 2004, 427).
Decembercirculaire 2002, Gemeentefonds,
pagina’s 6–7, decembercirculaire 2002,
Provinciefonds, pagina’s 6–7.

2

De kasgeldlimiet begrenst de omvang van de korte financiering (korter
dan een jaar) tot een percentage van het begrotingstotaal. Voor
gemeenten en voor gemeenschappelijke regelingen is dit 8,5%. Het smalle
takenpakket van een gemeenschappelijke regeling kan tot gevolg hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 360, nr. 3

3

dat de vastgestelde kasgeldlimiet, die gelijk is aan die voor gemeenten, te
beperkend is. Dit geldt bijvoorbeeld voor kredietbanken die op basis van
de Wet gemeenschappelijke regelingen zijn opgericht. De kredietbanken
trekken relatief veel korte financiering aan voor het te verschaffen krediet.
Ook voor gemeenschappelijke regelingen in de sfeer van grondexploitatie
en van havenbedrijven is deze problematiek inmiddels geconstateerd. In
artikel 3 wordt de mogelijkheid opgenomen dat de toezichthouder van de
gemeenschappelijke regeling na overleg met het bestuur van de gemeenschappelijke regeling een afwijkend percentage voor de kasgeldlimiet
voor een gemeenschappelijke regeling vaststelt.

2.5 Het toezicht op de kasgeldlimiet
Er is nu specifiek toezicht op de kasgeldlimiet door de toezichthouder die
ook het begrotingstoezicht uitoefent (het ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties houdt vooral toezicht op de provincies; de
provincies houden vooral toezicht op de gemeenten). De regering is van
mening dat deze vorm van specifiek toezicht op de kasgeldlimiet een te
zwaar instrument is, zeker vergeleken met de risico’s van bijvoorbeeld het
grondbeleid, waarop géén specifiek toezicht is. Verder heeft de dualisering
de positie van de provinciale staten en de gemeenteraad bij de horizontale
controle versterkt. Naleving van de kasgeldlimiet is sinds 2002 onderworpen aan de rechtmatigheidcontroles door de accountant.
Het toezicht op de kasgeldlimiet zal voortaan in het kader van het reguliere begrotingstoezicht plaatsvinden, zoals dat nu ook al voor de renterisiconorm geldt. Artikel 4 wordt daartoe gewijzigd. De informatie over de
kasgeldlimiet wordt opgenomen in de financieringsparagraaf bij de begroting en het jaarverslag. Het regulier toezenden van de kwartaalrapportages over de kasgeldlimiet aan de toezichthouder kan daarmee
vervallen. De kwartaalrapportages blijven echter van belang voor de
signalering van overschrijdingen. Als in drie achtereenvolgende kwartaalrapportages de kasgeldlimiet wordt overschreden wordt de toezichthouder daarvan op de hoogte gesteld. Daarbij geeft het desbetreffende
openbaar lichaam in een plan aan hoe men aan de kasgeldlimiet denkt te
zullen gaan voldoen. De toezichthouder kan, indien hij het plan ontoereikend acht, net als nu, bepalen dat zijn toestemming is vereist voor het
aangaan van nieuwe korte leningen. De mogelijkheden voor het verlenen
van ontheffingen of voor het geven van aanwijzingen blijven ongewijzigd.

2.6 De administratieve organisatie van de financieringsfunctie
In het kader van de dualisering van het decentrale bestuur geeft de verordening op basis van artikel 212 Gemeentewet aan de raad de bevoegdheid om globale kaders te stellen over het beheer van de financiële
functie. Deze bevoegdheid wordt echter beperkt in artikel 160 van de
Gemeentewet, waarin het beheer van de administratieve organisatie van
de gemeente als een bevoegdheid van het college van burgemeester en
wethouders wordt gedefinieerd. Het voorstel is daarom om de administratieve organisatie te schrappen uit de voorschriften voor een dergelijke
verordening, die door de raad wordt vastgesteld. Daartoe wordt de desbetreffende passage uit artikel 212 geschrapt. De gelijkluidende passage in
artikel 216 van de Provinciewet wordt eveneens geschrapt.

2.7 De adviezen van het Interprovinciaal Overleg (IPO), de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) en de Unie van Waterschappen (UvW)1
1

Advies van het IPO dd 11 september 2007;
Advies VNG dd 15 oktober 2007;
Advies van de UvW dd 28 september 2007; ter
inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt
Tweede Kamer.

Het IPO staat in het advies van 11 september 2007 positief tegenover
vrijwel alle voorgestelde wijzigingen, maar heeft wel kritiek op de boetedoorbelasting in het kader van de EMU-norm. Het IPO staat afwijzend
tegenover het toevoegen van een derde lid aan artikel 7 van de Wet fido,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 360, nr. 3

4

waarin de minister van Financiën de bevoegdheid krijgt om een eventuele
boete van de Europese Commissie aan Nederland, wegens overschrijding
van de EMU-norm van een tekort van 3% BBP (bruto binnenlands
product), gedeeltelijk door te belasten naar de decentrale overheden voor
hun aandeel in de overschrijding.
Het IPO is van mening dat de bestuurlijke afspraken uit 2004 over het
EMU-saldo voldoende mogelijkheden bieden om het EMU-saldo te
beheersen. Bovendien is de doorwerking van een eventuele Europese
boete via de normeringssystematiek naar de algemene uitkeringen
volgens het IPO een voldoende prikkel om het EMU-tekort te beheersen.
Tot slot is het IPO van mening dat de macro-referentiewaarde bij eventuele boetedoorbelasting met € 200 miljoen zou moeten worden
verhoogd, omdat de provincies in de periode 2008–2011, 4 x € 200 mln
bijdragen voor rijksbeleid.
Zoals al is opgemerkt in paragraaf 2.1 van deze memorie van toelichting,
moet de nieuwe bevoegdheid worden gezien als een ultimum remedium,
een laatste aangrijpingsmiddel. De minister van Financiën en ik gaan
ervan uit dat er goede afspraken en prikkels zijn die zonodig nog kunnen
worden bijgesteld om het EMU-saldo te beheersen. De voornoemde
provinciale bijdragen zullen worden meegewogen indien een boetedoorbelasting in de betrokken periode actueel wordt. Dat wordt vooralsnog
bepaald niet voorzien. Zo wordt in de Najaarsnota 2007 met betrekking tot
het EMU-saldo 2007 rekening gehouden met een tekort van 0,2% BBP (bij
een limiet van – 3% BBP).
In paragraaf 2.1 van deze memorie is al toegelicht dat de maatregelen die
zo nodig zullen worden ingezet bij boetedoorbelasting, zo goed mogelijk
moeten passen bij de aard van een onverhoopte overschrijding van het
EMU-saldo. Zo zullen provinciale investeringen voor rijksbeleid, gefinancierd uit de genoemde bedragen, die bijdragen aan een overschrijding
van het EMU-saldo en aan een Europese boete, in beginsel niet meetellen
voor het bepalen van het provinciale aandeel in die boete.
Overigens ben ik van mening dat een eventuele boetedoorbelasting er
niet toe moet leiden dat gemeenten en provincies dubbel worden
«gepakt»: via de eventuele boete en bovendien via een lagere «accresuitkering» uit de fondsen omdat de boete daarin zou kunnen doorwerken.
Echter, bij het toepassen van de normeringsmethodiek, of bij de bestuurlijke weging van de uitkomsten, zal erop gelet worden dat de eventuele
boete geen effecten zal hebben voor de accresuitkeringen. Deze uitkeringen zullen door een boete niet lager of hoger uitvallen.
Het IPO en de UvW pleiten allebei voor het opnemen in het kader van de
nieuwe renterisiconorm van een definitie van het begrotingstotaal.
Daartoe is in artikel 1 een nieuw onderdeel toegevoegd met die definitie.
Na het uitgebreide advies in het kader van de evaluatie, is nu de reactie
van de VNG van 15 oktober 2007 van beperkter opzet. De VNG vindt de
wijzigingen over het algemeen een verbetering, met name de nieuwe
renterisiconorm, het terughoudender specifieke toezicht, en de bevoegdheid van het college met betrekking tot het beheer van de administratieve
organisatie. Wel betreurt de VNG dat haar advies niet is overgenomen om
het verstrekken van hypothecaire leningen aan het eigen personeel niet te
verbieden. De redenen voor het verbod zijn opgenomen in de desbetreffende paragraaf en zijn samen te vatten als oneigenlijk gebruik van
publieke middelen. Deze gedachte heeft inmiddels een betrekkelijk breed
landelijk politiek draagvlak. Dit laatste is geconstateerd in het debat met
de Tweede Kamer op 7 september 2006 naar aanleiding van de al
genoemde evaluatie van de Wet fido in 2006.
De UvW constateert in het advies van 28 september 2007 dat de inbreng
van de zijde van de waterschappen tijdens de evaluatie heeft geleid tot

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 360, nr. 3

5

verbeterde aansluiting van de voorstellen bij de behoeften en mogelijkheden van de waterschappen. De UvW heeft verder op een aantal punten
commentaar.
In de eerste plaats geven de voorstellen onvoldoende duidelijk aan dat
geen informatie over de kasgeldlimiet in de begroting behoeft te worden
opgenomen en dat de reguliere toezending van de kwartaalrapportages
over de kasgeldlimiet aan de toezichthouder vervalt.
In artikel 4 wordt expliciet geregeld wanneer de verplichting tot toezending van kwartaalrapportages noodzakelijk is: als in drie achtereenvolgende kwartalen de kasgeldlimiet overschreden is. In de toelichting in par.
2.5 wordt helder uiteengezet dat daarmee de reguliere toezending aan de
toezichthouder van de kwartaalrapportages komt te vervallen. De
kwartaalrapportages worden echter wel opgesteld. Ze zijn bedoeld als
verantwoording in de financieringsparagraaf bij het jaarverslag en tevens
als één van de bouwstenen voor het opstellen of bijstellen van de beleidskaders met betrekking tot de renterisico’s op de korte schuld in de
begrotingsparagraaf.
In de tweede plaats is de UvW van mening dat de interne regels over de
treasuryfunctie in de verordening ex artikel 108 Waterschapswet, evenals
de voorgestelde wijzigingen voor gemeenten en provincies in artikel dient
te vervallen. Dit punt heeft te maken met de dualisering van het decentrale bestuur van provincies en gemeenten, waarin op dit moment de
dagelijkse besturen bevoegd zijn met betrekking tot de ambtelijke organisatie. Bij de waterschappen heeft zich op dit punt dezelfde ontwikkeling
voorgedaan als bij gemeenten en provincies, zonder dat daaruit dezelfde
conclusie is getrokken voor het aanpassen van de regelgeving.
In dit wetsvoorstel is daarom in Artikel IV opgenomen dat artikel 108 van
de Waterschapswet, zoals dat komt te luiden na inwerkingtreding van de
Wet modernisering waterschapsbestel, op vergelijkbare wijze wordt gewijzigd als de Gemeentewet en de Provinciewet.
3. De regelgeving op basis van de Wet fido
Het voornemen is, de Regeling uitzettingen en derivaten, parallel aan de
wijziging in de Wet fido te wijzigen. De eis van de vergelijkbare kredietwaardigheid kan worden geschrapt. Deze is niet langer nodig nu alle
banken aan deze eis voldoen, blijkend uit hun zogenoemde A-rating, De
uitvoeringsregeling Financiering decentrale overheden zal worden
geschoond voor de politieregio’s, en verder zal een aantal aanpassingen
worden gedaan voor de renterisiconorm.

ARTIKELSGEWIJS

Artikel I
Onderdelen A en B
Voor de toelichting op de wijzigingen in artikel 1 wordt verwezen naar
paragraaf 2.2 van de algemene toelichting.
C
Voor het de toelichting op de wijziging van artikel 2 wordt verwezen naar
paragraaf 2.3 van de algemene toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 360, nr. 3

6

D en E
Voor de toelichting op de wijziging van de artikelen 3 en 4 wordt verwezen
naar de paragrafen 2.4 en 2.5 van de algemene toelichting.
F
Voor het de toelichting op de wijziging van artikel 7 wordt verwezen naar
paragraaf 2.1 van de algemene toelichting.

Artikelen II, III en IV
De wijziging van de artikelen 212 van de Gemeentewet respectievelijk 216
van de Provinciewet, wordt toegelicht in paragraaf 2.6. De wijziging van
artikel 108 van de Waterschapswet wordt toegelicht in paragraaf 2.7.

Artikel V
In dit overgangsartikel is bepaald dat het verbod om contracten over
hypotheken of over hypotheekgaranties voor personeel en politieke
ambtsdragers af te sluiten niet geldt voor bestaande contracten. Deze
kunnen doorlopen zoals overeengekomen.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A. Th. B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 360, nr. 3

7