2010D29389

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond er
bij enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te
leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
brief van 2 juni 2010 inzake aanbieding afschrift van de brief aan de
Nederlandse Zorgautoriteit inzake de voorlopige contracteerruimte AWBZ
2011 (Kamerstuk 30 597, nr. 145).
De op 9 juli 2010 toegezonden vragen en opmerkingen zijn met de door de
minister bij brief van ----- toegezonden antwoorden hieronder afgedrukt.
De fungerend voorzitter van de commissie,
Smeets
Adjunct-griffier van de commissie,
Clemens

nds-tk-2010D29389

1

Inhoudsopgave
I.
II.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Reactie van de minister

blz.
00
00

I. VRAGEN EN OPMERKINGEN VANUIT DE FRACTIES
Vragen en opmerkingen van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de Voorlopige contracteerruimte 2011. Naar aanleiding van het stuk
hebben deze leden nog enkele vragen en opmerkingen. De hoofdvraag is
hoe actueel het stuk op dit moment nog is, gelet op het feit dat, in het
kader van de Voorjaarsnota de minister nog aanvullende maatregelen
heeft genomen ter voorkoming van de overschrijdingen in de zorg. Hoe zit
het precies met de politieke besluitvorming die dit najaar plaatsvindt, en
op basis van welke informatie zal dit gebeuren?
Er wordt € 95 miljoen bezuinigd door financiering van best practices uit
2008. Hoe zit dit precies, en is dit het gevolg van efficiënter werken in de
sector?
Bij de afrekening over 2008 en over 2009 is een overschrijding geconstateerd. Dit betekent dat per 2011 de basiscontracteerruimte met € 142
miljoen verlaagd wordt. Wat betekent dit precies? Op pagina 1 stelt de
minister dat de zorg van 2010 in 2011 gecontinueerd kan worden, maar als
er een forse overschrijding is geconstateerd en de contracteerruimte met
hetzelfde bedrag wordt verlaagd betekent dit toch een forse inperking van
de mogelijkheden van zorginstellingen?
De minister merkt op dat het bonus-malussysteem leidde tot meerkosten
van € 60 miljoen. Het is de leden van de VVD-fractie niet duidelijk of er nu
volgend jaar hierdoor voor € 60 miljoen goedkoper kan. Of wordt het
netto 115 – 60 = € 55 miljoen opgehoogd?
Kan de minister de € 57 miljoen voor de verlaging van de contracteerruimte en de € 58 miljoen voor de tariefskorting nader onderbouwen?
Hoe actueel zijn de groeicijfers nog gezien de ontwikkeling die zich in de
Voorjaarsnota aftekenden? En als deze niet meer actueel zijn, is het
mogelijk een zo actueel mogelijk beeld te geven van de stand van zaken?
Vragen en opmerkingen van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de brief van de minister aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
inzake de voorlopige contracteerruimte AWBZ 2011.
De leden van de fractie van de PvdA merken op dat de brief aan de NZa
op 2 juni gedateerd is en vragen in hoeverre nu al wijzigingen op de
voorlopig vastgestelde contracteerruimte voor 2011 worden overwogen of
zijn vastgesteld, gezien de recent bekend geworden extra overschrijdingen. Wat betekenen wijzigingen in de voorlopig vastgestelde contracteerruimte voor de (administratieve lasten van) zorgkantoren en zorgaanbieders?
De leden van de PvdA-fractie onderschrijven het uitgangspunt dat de zorg
2010 waarop ook in 2011 AWBZ aanspraken bestaan, kan worden
gecontinueerd. Deze leden vragen in hoeverre de toenemende vraag naar
zorg al in de contracteerruimte voor 2011 is verwerkt, en welke cijfers
precies worden gebruikt om de contracteerruimte te bepalen.

2

Genoemde leden vragen wanneer meer inzicht zal bestaan in de effecten
van de beperking van de aanspraak begeleiding. Welke effecten kunnen
op dit moment al worden aangegeven?
De leden van de fractie van de PvdA lezen dat in totaal een verlaging van
het kader voor 2011 ten opzichte van 2010 wordt opgelegd van € 287
miljoen. Deze leden vragen hoe de zorg voor de meest kwetsbaren nog
gegarandeerd kan worden en kwalitatief goed kan zijn als er wéér in deze
omvang moet worden bezuinigd. Zij vragen of het realistisch is te
veronderstellen dat de zorgkantoren de korting kunnen verwerken in
scherpere inkoopprijzen, zodat de groeiruimte beschikbaar blijft voor
uitbreiding van het zorgvolume die nodig is voor nieuwe zorgvraag. Dit
komt neer op 1,75% van de contracteerruimte die opgevangen moet
worden door lagere prijzen. Welke gevolgen zullen de lagere prijzen
hebben voor de zorgaanbieders? Deze leden vragen of het te verwachten
is dat deze korting ten koste zal gaan van de groeiruimte en waarom daar
niet nu al rekening mee wordt gehouden.
De leden van de PvdA-fractie vragen op welke manier de € 95 miljoen die
bespaard kan worden via financiering van best practices is berekend. Om
welke best practices gaat het hier precies? In hoeverre kan gegarandeerd
worden dat deze breder kunnen worden geïmplementeerd? Hoe wordt de
beloning voor best practices vormgegeven? Wat zijn de resultaten van het
programma «In voor zorg» om uitvoering van zorgprocessen te verbeteren en bureaucratie terug te dringen? Waarop is gebaseerd dat het
mogelijk is € 50 miljoen extra te besparen? Kan aangegeven worden op
welke manier de zorgkantoren € 57 miljoen kunnen besparen door zorg in
redelijke mate laag in de klasse in te kopen? Wat wordt verstaan onder
«redelijke mate»? Welke gevolgen kan dit voor cliënten met zich
meebrengen?
Welke gevolgen kan de korting op de tarieven voor het basisgedeelte van
de prestaties persoonlijke verzorging, verpleging, begeleiding individueel
en behandeling hebben voor individuele cliënten en voor zorgverleners,
en wat gaat dit concreet voor hen betekenen?
De leden van de PvdA-fractie menen dat de budgetoverschrijding van
2008 en 2009 voor een deel wordt veroorzaakt doordat een toelating voor
de AWBZ-functie behandeling is verstrekt aan verzorgingshuizen, zodat de
AWBZ-kosten voor behandeling zijn toegenomen. Hiermee zijn volgens
deze leden mogelijk kosten voor behandeling uitgespaard in de Zorgverzekeringswet (Zvw). Kan aangegeven worden welk deel van de budgetoverschrijding AWBZ een besparing in de Zvw is geweest? Op welke wijze
zou hiervoor gecorrigeerd kunnen worden?
De leden van de fractie van de PvdA kunnen zich niet vinden in het
voorstel om de marge van de zzp-bandbreedtetarieven te verhogen van
2% naar 6%. Deze leden vragen waarom het verstandig zou zijn de bodem
van 98% van het NZa-tarief te verlaten, terwijl deze juist als bescherming
diende tegen te rigoreuze kortingen op de budgetten. Bovendien menen
zij dat het vergroten van de onderhandelingsmarge in strijd is met eerder
gemaakte afspraken met de sector en toezeggingen van de overheid dat
de onderhandelingsruimte gelijk zou blijven gedurende de invoeringsfase
van de zzp-financieringssystematiek.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarop de aanname is gebaseerd
dat € 100 miljoen groeiruimte ten behoeve van het persoonsgebonden
budget (pgb) voldoende zal zijn om de vraag naar het pgb op te vangen.
Welke concrete maatregelen, behalve die welke gecommuniceerd zijn in
het meest recente algemeen overleg, worden genomen om ervoor te

3

zorgen dat niet opnieuw overschrijdingen op pgb’s optreden? In hoeverre
is de raming gebaseerd op de toenemende vraag naar pgb’s?
Deze leden lezen dat de minister verwacht dat elk zorgkantoor meer
middelen zal krijgen dan het bij de verdeling van de maatregelen moet
inleveren; zij vragen of het ook in de lijn der verwachting ligt dat elk
zorgkantoor voldoende middelen zal krijgen, met andere woorden of het
reëel is te veronderstellen dat € 78 miljoen (vrije groeiruimte – beperking
contracteerruimte) voldoende zal zijn om de zorgvraag op te vangen.
De leden van de PvdA-fractie vragen een reactie op de stelling dat met de
verdeling van de landelijke contracteerruimte over de zorgkantoren en
vervolgens via productieafspraken met zorgorganisaties, die gebonden
zijn aan een productieplafond, geen sprake meer is van cliëntvolgende
bekostiging. Cliënten kunnen in de loop van een jaar alleen nog kiezen
voor zorgaanbieders waarbij de productieafspraak nog niet helemaal
gevuld is. De knelpuntenprocedure voorziet in overheveling van
onbenutte vrije ruimte maar pas na een wachttijd waarin de NZa vaststelt
dat de cliënt echt nergens anders in de regio terecht kan. Deze leden
vragen welke mogelijkheden er zijn om de vrije keuze van cliënten te
versterken en de wachttijd te verkorten.
De leden van de fractie van de PvdA vragen of zorgaanbieders voldoende
zekerheid krijgen om in de loop van 2011 afspraken te kunnen maken over
capaciteitsuitbreidingen. De door de minister berekende € 175 miljoen
wordt volgens de voorstellen van de NZa pas in november 2011 vrijgegeven. De minister wil vóór januari duidelijkheid over de contractering,
maar zorgkantoren zullen het geld pas gaan besteden zodra zij het
definitief hebben ontvangen. Deze leden vragen of het voor instellingen
wel mogelijk is om in twee maanden tijd (november en december 2011)
de intramurale productie voor de gerealiseerde capaciteitsuitbreiding ook
daadwerkelijk te draaien. Kunnen de middelen voor capaciteitsmutaties
eerder dan in november 2011 worden vrijgegeven?
Genoemde leden vragen of er op dit moment al sprake is van stagnatie in
de nieuwbouw als gevolg van onzekerheid door wisselend beleid van de
overheid. Welke invloed zullen de berichten over het vrijgeven van de
contracteerplicht daarop gaan hebben?
De leden van de fractie van de Partij van de Arbeid vragen of de mening
gedeeld wordt dat het op dit moment te vroeg is om over te gaan tot het
opheffen van de contracteerplicht voor intramurale zorg. Het College voor
zorgverzekeringen (CVZ) heeft in 2005 een aantal randvoorwaarden
benoemd waaraan voldaan zou moeten worden om de contracteerplicht
in de intramurale AWBZ-zorg verantwoord op te kunnen heffen. Kan van
ieder van deze voorwaarden aangegeven worden in hoeverre daaraan op
dit moment wordt voldaan of zal worden voldaan? Deze leden vragen of
een nieuwe uitvoeringstoets kan bijdragen aan een zorgvuldige beslissing
ten aanzien van het opheffen van de contracteerplicht.
Vragen en opmerkingen van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie vinden het vanzelfsprekend dat reeds in juni
de voorlopige contracteerruimte voor 2011 bekend is gemaakt, omdat zo
de administratieve lasten voor zorgkantoren en zorgaanbieders kunnen
worden verminderd.
De zorgkantoren en zorgaanbieders kunnen zich zo tijdig voorbereiden op
het maken van productieafspraken voor het komende jaar. In 2010 zijn de
budgetrondes per jaar verminderd tot twee rondes. In deze brief wordt
aangegeven dat dit ook voor 2011 het geval zal zijn. Deze leden nemen
aan dat dit tot positieve geluiden leidt bij zorgkantoren en bij zorgaanbieders. Graag ontvangen zij hierop een reactie van de minister.

4

De aanvullende maatregelen betreffen een verlaging van de contracteerruimte van € 287 miljoen. Dit bedrag wordt op de bestaande contracteerruimte gekort. Dit impliceert dat de zorgkantoren scherp zullen moeten
inkopen om aan de zorgvraag te kunnen voldoen. Waarop moeten en
kunnen zorgkantoren sturen om de zorgvraag scherp in te kopen? Is er
niet al sprake van regionale inkoopverschillen tussen zorgkantoren? Ziet
de minister dat er voldoende bereidheid is van de zorgkantoren om met
budgetten tussen de verschillende zorgkantoren te schuiven, en hoe
stimuleert hij dit?
Welke gevolgen heeft het uitstel van het opheffen van de intramurale
contracteerplicht voor de voorlopige contracteerruimte 2011?
De minister schetst in zijn brief dat contracten met slecht functionerende
instellingen kunnen worden beëindigd als de intramurale contracteerplicht wordt opgeheven. De leden van de CDA- fractie zijn voorstander
van het sturen op basis van kwaliteit maar vragen hoe dit gewogen wordt.
Wat is een slecht functionerende instelling en wie stelt hiervoor de criteria
vast?
Voor de knelpuntenprocedure wordt ook in 2011 € 25 miljoen achtergehouden. Hoe vaak is er in 2009 en 2010 een beroep gedaan op de
knelpuntenprocedure? Verwacht de minister dat de € 25 miljoen voor
2011 voldoende zal zijn?
Vragen en opmerkingen van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de brief van de
minister aan de NZa over de voorlopige contracteerruimte AWBZ voor
2011. Allereerst vragen zij of bij de verlaging van de contracteerruimte van
€ 32 miljoen als gevolg van de beperking van de AWBZ-aanspraak
begeleiding is gerekend met de mogelijkheid dat door het wegvallen van
de begeleiding een beroep wordt gedaan op andere vormen van
AWBZ-zorg. Deze leden wensen een nadere toelichting van de minister en
vernemen graag in hoeverre hij genoemde effecten heeft onderzocht en
nog verder in kaart zal brengen.
De leden van de SP-fractie verlangen van de minister een toelichting op
het verbeteren van de kwaliteit van zorg door middel van best practices.
Zij vragen of de minister van mening is dat de kwaliteit van zorg in matig
presterende instellingen wel gebaat is bij deze vorm van financiering, die
feitelijk neerkomt op een strafkorting voor instellingen van mindere
kwaliteit. Vreest de minister niet dat kwalitatief slechter presterende
instellingen als gevolg van het hanteren van lagere tarieven door de
zorgkantoren in een neerwaartse spiraal terechtkomen of zelfs failliet
gaan? Kamerbreed leeft de opvatting dat sluiting van een instelling voor
langdurige zorg doorgaans niet in het belang is van de bewoners en
daarom zoveel mogelijk vermeden dient te worden. Het door het kabinet
gehanteerde onderscheid tussen continuïteit van zorg enerzijds en
continuïteit van een instelling anderzijds is naar het oordeel van de leden
van de SP-fractie flinterdun, in het bijzonder in de langdurige zorg.
Genoemde leden verzoeken de minister om in de gevraagde toelichting
ook de rol van de Inspectie voor de Gezondheidszorg te betrekken. Zij
vragen waarom de minister niet de voorkeur geeft aan het uitbreiden en
versterken van de Inspectie in plaats van te vertrouwen op veronderstelde
heilzame effecten van financiële prikkels. Met betrekking tot de best
practices ontvangen de leden van de SP-fractie van de minister graag
concrete praktijkvoorbeelden die verduidelijken hoe zorgaanbieders
dankzij de negatieve financiële prikkels de kwaliteit van zorg weten te
verbeteren.

5

De leden van de SP-fractie vernemen graag hoe de minister verklaart dat
over 2008 en 2009 de groei van de intramurale capaciteit groter bleek dan
geraamd. Zij verzoeken de minister om duidelijk te maken waardoor de
onverwachte groei wordt veroorzaakt.
De leden van de SP-fractie constateren dat lage prijzen voor veel
zorgorganisaties tot financiële problemen leiden. In zijn brief kondigt de
minister een verlaging van de contracteerruimte aan van € 287 miljoen,
waarbij hij de zorgkantoren de opdracht geeft om deze verlaging op te
vangen door weer lagere prijzen te hanteren. Deze leden horen graag hoe
de minister voorkomt dat een groter deel van de sector in de rode cijfers
belandt.
De leden van de SP-fractie maken zich zorgen over het voornemen van de
minister om de benedengrens van zzp-tarieven te verlagen tot 94%. De
praktijk heeft inmiddels laten zien dat de zzp-financiering leidt tot een
verschraling van de zorg en een wildgroei van eigen betalingen voor
zaken variërend van een kopje koffie tot een wandeling of douchebeurt.
Deze leden beschouwen genoemde voorbeelden niet als een buitensporige verwennerij voor eigen rekening, maar als vanzelfsprekende
voorzieningen, behorend bij een beschaafde en menswaardige behandeling van bewoners van zorginstellingen. De genoemde ontwikkelingen
in zorginstellingen vervullen de leden van de SP-fractie met schaamte en
woede en zij verzoeken de minister om afstand te nemen van deze
ontwikkelingen en verdere verschraling als gevolg van kortingen op de
budgetten te voorkomen.
Ten aanzien van het voornemen om per 1 januari 2011 de contracteerplicht af te schaffen vragen de leden van de SP-fractie waarom de minister
het advies van het CVZ om deze maatregel uit te stellen negeert. Deze
leden willen graag weten in welke mate de minister ervan overtuigd is dat
zorginstellingen niet met grote financiële risico’s worden opgezadeld ten
aanzien van investeringen voor de lange termijn en de eisen van
kredietverstrekkers en investeerders. Ook vragen zij hoe de minister tot
deze handelwijze kan komen terwijl grote delen van de Kamer en een
meerderheid in de samenleving meer marktwerking in de zorg in zijn
algemeenheid en in de langdurige zorg in het bijzonder afwijzen. Waarom
poogt de minister dit toch door te zetten terwijl de Kamer verdere
introductie van marktwerking controversieel heeft verklaard? Genoemde
leden gaan ervan uit dat de minister de mening van de Kamer respecteert
en derhalve de contracteerplicht niet afschaft gezien de motie Leijten/
Wolbert (Kamerstuk 32 123 XVI, nr. 145) die de Kamer heeft aangenomen.
Tot slot willen de leden van de SP-fractie graag van de minister weten
waarom de aanpak van knelpunten blijft berusten op ingrijpen wanneer
de normen voor wachtlijsten zijn overschreden, in plaats van op het
voorkomen van wachtlijsten.
II. REACTIE VAN DE MINISTER

6