Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-20

Europese Raad

Nr. 406

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 december 2008
Graag bieden wij u hierbij, mede namens de minister-president, de geannoteerde agenda aan van de Europese Raad van 11 en 12 december 2008.
De minister van Buitenlandse Zaken,
M. J. M. Verhagen
De staatssecretaris van Buitenlandse Zaken,
F. C. G. M. Timmermans

KST125827
0809tkkst21501-20-406
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 406

1

GEANNOTEERDE AGENDA VAN DE EUROPESE RAAD VAN
11 EN 12 DECEMBER 2008
In deze geannoteerde agenda wordt zoals gebruikelijk vooruitgeblikt op de
Europese Raad. In de bijlage zijn de concept-conclusies van de Europese
Raad opgenomen.
Verdrag van Lissabon
Op de Europese Raad van oktober jl. heeft Minister-president Cowen een
analyse gegeven van de resultaten van het referendum betreffende het
Verdrag van Lissabon. Hij verklaarde dat vier onderwerpen tijdens de
referendumcampagne een grote rol hebben gespeeld: de eigen Commissaris, defensie en de traditie van neutraliteit, sociaal-ethische kwesties en
belasting.
Afgesproken is dat Minister-president Cowen op de Europese Raad in
december elementen voor een oplossing zal aandragen, waarmee Ierland
in staat kan worden gesteld het goedkeuringsproces van het Verdrag van
Lissabon af te ronden. Daarnaast streeft het voorzitterschap naar een
tijdpad om die elementen uit te werken als onderdeel van de gezamenlijke
oplossing.
Tegelijkertijd zal ook worden bezien of de verkiezingen voor het Europees
Parlement in juni 2009 op basis van het Verdrag van Lissabon of het
Verdrag van Nice zullen plaatsvinden.
Nederland acht het van belang dat gezamenlijk een oplossing wordt
gevonden. Het goedkeuringsproces dient voort te gaan. De Nederlandse
inzet is erop gericht dat het Verdrag van Lissabon zo spoedig mogelijk in
werking treedt.
Economische en Financiële kwesties
De financiële crisis en de gevolgen daarvan voor de reële economie zullen
wederom een belangrijk agenda onderwerp zijn, toegespitst op: (1) de
versterking van de financiële stabiliteit en het financiële toezicht, (2) de
hervorming van de internationale financiële architectuur en (3) de ideeën
van de Europese Commissie voor een economisch herstelplan. De
verwachting is dat vooral het laatste deelonderwerp, maatregelen voor de
reële economie, in de discussie centraal zal staan.

Versterking stabiliteit en financieel toezicht
De Europese Raad zal spreken over de stabiliteit van het financiële
systeem en het financiële toezicht. Hierbij zal ook de slotverklaring van de
G20-top aan de orde komen. Nederland vindt dat de G20-slotverklaring
alle belangrijke elementen bevat om de stabiliteit van het financieel
systeem te borgen en om het toezicht in de toekomst te versterken. Het is
nu tijd voor nadere uitwerking en implementatie. Dat zal voor Nederland
voor een belangrijk deel in Europees verband gebeuren.
Nederland staat een snelle en gecoördineerde implementatie van de Europese maatregelen ter versterking van de financiële stabiliteit voor. Dit
dient te geschieden aan de hand van het overeengekomen actieplan om
de liquiditeit in het systeem te herstellen, het banksysteem te herkapitaliseren, bancaire leningen te garanderen en de spaartegoeden te
beschermen. Daarnaast vindt Nederland dat de lopende initiatieven van
de Ecofin Raad zoals de Immediate responses to the financial turmoil, de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 406

2

Roadmap on financial supervision en de Actions taken in response to the
financial turmoil volgens plan moeten worden geïmplementeerd.
Hervorming internationale financiële architectuur
Gezien de omvang van de crisis en de internationale interdependentie zijn
er duidelijke nieuwe afspraken op mondiaal niveau nodig over de internationale ’architectuur’ van financiële instellingen. Nederland steunt de
afspraken die hierover in G20-verband zijn gemaakt. Belangrijke inzet voor
Nederland zal zijn om een centrale rol aan het IMF te geven in het handhaven van de mondiale financiële stabiliteit. De Ecofin Raad zal op zijn
vergadering van 10 maart 2009 een bijdrage leveren aan het vervolg van
de discussie in onder andere G20-verband.

Reële economie
Veel aandacht zal uitgaan naar de maatregelen die de lidstaten en de Unie
kunnen nemen om de negatieve ontwikkeling van de reële economie te
beteugelen. Een belangrijk vertrekpunt van de discussie is de mededeling
van Commissievoorzitter Barroso van 26 november inzake een Europees
economisch herstelplan. In die mededeling wordt een samenhangende en
gecoördineerde aanpak bepleit. Daarbij wordt aandacht besteed aan de
mogelijkheid voor lidstaten en Commissie om budgettaire en andersoortige stimuleringsmaatregelen te nemen. De Commissie geeft daarbij aan
dat in haar ogen een budgettaire impuls van 1,5% BBP in de EU-economie
wenselijk zou zijn. De Commissie spreekt zich uit voor zowel nationale
(1,2% BBP = € 170 miljard) als Europese stimuleringsmaatregelen
(EU-begroting en EIB, samen € 30 miljard = 0,3% BBP). Daarbij onderstreept de Commissie het belang van een nauwkeurige naleving van de
procedures van het Stabiliteits- en Groeipact en van het bewaken van de
tijdelijkheid van de maatregelen. Daarnaast doet de Commissie aanbevelingen aan de lidstaten over economische hervormingen (verbetering
marktwerking, flexibilisering arbeidsmarkten, vermindering administratieve lasten). Tenslotte stelt de Commissie een reeks communautaire
maatregelen voor die de Europese economie sterker en duurzamer
moeten maken.
Nederland is bezorgd over de huidige financiële crisis en de effecten
ervan op de reële economie. In dat licht is een gecoördineerde Europese
aanpak ter verzachting van de effecten van de crisis op de reële economie
een stevig signaal. Het is goed dat de Commissie in deze discussie het
voortouw heeft genomen met de ideeën voor een Europees economisch
herstelplan.
Nederland constateert met waardering dat de Commissie de oplossingen
in het Europees economisch herstelplan plaatst binnen het kader van het
EG-Verdrag, het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) en het Lissabonproces en
dat de Commissie op langere termijn de versterking van het groeivermogen van de economie en solide overheidsfinanciën centraal stelt.
De diverse in het plan aangekondigde voorstellen zullen te zijner tijd wel
apart op hun merites moeten worden beoordeeld. Nederland zal hierbij en
in de discussie in de Europese Raad scherp letten op de onderstaande
zaken.
• Een realistische beoordeling van de inspanningen die van lidstaten
verwacht kunnen worden;
• Een focus op maatregelen die de problemen daadwerkelijk bestrijden;
• De samenhang van alle maatregelen in de financiële sector en daarbuiten;
• De tijdelijkheid van de maatregelen van de lidstaten;
• De naleving van de procedures van het stabiliteits- en groeipact;
• Geen verstoring van de interne markt;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 406

3

•

Respecteren van de meerjarige afspraken over de EU-begroting (de
financiële perspectieven).

De maatregelen die het kabinet op 21 november bekend maakte, sluiten
goed aan bij de door de Commissie bepleite aanpak. Via deze maatregelen helpt het kabinet burgers en bedrijven om de crisis te doorstaan,
onder andere via de regeling voor werktijdverkorting en door bedrijven
fiscaal te stimuleren om ook in 2009 en 2010 te blijven investeren. Met dit
pakket maatregelen, met de stimuleringsmaatregelen in de miljoenennota, met de doorwerking van het Nederlandse trendmatige begrotingsbeleid, met de ingrepen in de financiële sector en met de maatregelen die
nog worden onderzocht, zal Nederland ruimschoots zijn aandeel leveren.
Klimaat en energie pakket
Het Franse voorzitterschap zet erop in om tijdens deze Europese Raad de
weg vrij te maken voor een politiek akkoord over het klimaat- en energiepakket met het Europees Parlement. Het pakket is aan de orde geweest in
de Milieuraad (4 december), zal op de Energieraad (8 december) besproken worden en vervolgens tijdens de Europese Raad. Daarna zal de laatste
triloog met het Europees Parlement op 15 december worden gehouden en
zal de plenaire stemming van het Europees Parlement op 17 december
plaatsvinden. De onderhandelingen zullen zich met name toespitsen op de
herziening van het Europese emissiehandelssysteem (ETS): het veilingregime voor de elektriciteitssector, het veilingregime voor de industrie, de
aanpak van carbon leakage en het vraagstuk van solidariteit.
Het kabinet is positief gestemd over het verloop van de onderhandelingen
tot nu toe. In het zicht van de eindstreep lijken de onderhandelingen te
verharden, mede als gevolg van de internationale financiële crisis. De
tegengestelde belangen tussen verschillende (groepen) lidstaten zullen in
het eindspel nog tot de nodige discussies en uiteindelijk compromissen
moeten leiden. Om het politiek akkoord te bereiken zullen alle partijen zich
flexibel op moeten stellen. Nederland is daartoe bereid en stelt zich
constructief op, maar niet tegen elke prijs. Duidelijk is dat de doelstellingen en systematiek van het pakket overeind moeten blijven, alsmede de
balans in financiële lasten. Nederland zal er op toezien dat het risico wordt
afgedekt dat Europa als gevolg van het veilen bedrijven en daarmee werkgelegenheid verliest. Daarbij zullen vanzelfsprekend ook de belangen van
de Nederlandse industrie goed in het oog worden gehouden.
Gemeenschappelijk landbouw beleid
Het Franse voorzitterschap markeert kort in de conclusies van de ER de
succesvolle afronding van de resultaten van de zogenaamde health check
van het GLB, waarover in de Landbouwraad van 21 november jl. een
politiek akkoord werd bereikt.1 Dit akkoord heeft betrekking op een aantal
tussentijdse aanpassingen van het landbouwbeleid voor de periode tot
2013, binnen de kaders van de lopende Financiële Perspectieven.
Externe betrekkingen en veiligheid

EVDB

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

De Europese Raad zal conclusies aannemen over de versterking van het
Europees Veiligheids- en Defensiebeleid in navolging van de besprekingen tijdens de RAZEB. Specifiek betreffen deze de evaluatie van de
Europese Veiligheidsstrategie en de versterking van de civiele en militaire
capaciteiten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-20, nr. 406

4