Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

29 398

Maatregelen verkeersveiligheid

Nr. 496

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 24 februari 2016
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft op 8 december
2015 overleg gevoerd met Minister Schultz van Haegen-Maas
Geesteranus van Infrastructuur en Milieu over:
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
2 december 2015 met de verzamelbrief inzake het wegverkeer
en de verkeersveiligheid (Kamerstuk 29 398, nr. 482);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
24 juni met de reactie op het rapport Opschakelen naar meer
verkeersveiligheid van de SWOV (Kamerstuk 29 398, nr. 466);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
17 september 2015 inzake de actualisatie van het inhaalverbod voor vrachtwagens (IVV) (Kamerstuk 29 398, nr. 474);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d. 1 juli
2015 inzake flitscontroles (Kamerstuk 29 398, nr. 468);
– de brief van de Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu
d.d. 29 juni over kansen en onzekerheden van autodelen
(Kamerstuk 33 043, nr. 43);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
2 november 2015 inzake de definitieve invoering van 2toDrive
(Kamerstuk 29 398, nr. 477);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
28 oktober 2015 over het onderzoek spitsstroken (Kamerstuk
29 398, nr. 476);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
17 november inzake de uitvoering van de motie van het lid
Hoogland over de snorfietsproblematiek (Kamerstuk 29 398,
nr. 457) (29 398, nr. 479);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
18 november inzake het aantal ernstig verkeersgewonden in
2014 (Kamerstuk 29 398, nr. 478);
– de brief van de Minister van Infrastructuur en Milieu d.d.
18 november inzake de verlaging van de minimumleeftijd voor
het behalen van het busrijbewijs (Kamerstuk 29 398, nr. 480).

kst-29398-496
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

1

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Van Dekken
De griffier van de commissie,
Tijdink

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

2

Voorzitter: Van Dekken
Griffier: Israel
Aanwezig zijn zeven leden der Kamer, te weten: Van Dekken, Van Helvert,
Hoogland, Houwers, Madlener, Ulenbelt en Visser,
en Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus van Infrastructuur en
Milieu.
Aanvang 16.00 uur.
De voorzitter: Een heel goede middag. Ik wens alle aanwezigen van harte
welkom bij dit algemeen overleg over wegverkeer en verkeersveiligheid.
De spreektijd is vijf minuten met twee interrupties.
De heer Hoogland (PvdA): Voorzitter. Ik heb een keuze gemaakt in de
onderwerpen over verkeersveiligheid, want ik kan niet alle onderwerpen
op de agenda behandelen.
Ik begin met een eerlijker boetesysteem bij het begaan van verkeersovertredingen, een onderwerp dat wij eerder dit jaar zelf hebben ingebracht.
De Minister heeft in samenspraak met de Minister van Veiligheid en
Justitie aangegeven de mogelijkheden en onmogelijkheden van ons
voorstel voor een progressieve boete verder te willen uitwerken. Hoe staat
het daarmee? De uitwerking zou voor het einde van dit jaar komen, maar
daar zitten we al dicht tegenaan.
In reactie op de motie-Hoogland heeft de Minister een brief geschreven
over de helmplicht op de rijbaan in Amsterdam. De PvdA is blij met de
adequate uitvoering van de motie, die inhoudt dat in Amsterdam gestart
zal worden met het verplaatsen van de snorscooter naar de rijbaan met
een helmplicht. De Minister noemde in haar brief een aantal mogelijke
acties, met name met betrekking tot de BOVAG. De BOVAG heeft boter op
zijn hoofd, omdat veel van zijn leden betrokken zijn bij het opvoeren van
de snorscooter. Is de Minister bereid daarnaar te kijken en er iets aan te
doen? Ik heb wat brieven opgezocht uit het verleden. Ik kwam in 1996 uit,
toen mevrouw Jorritsma nog Minister was. Zij schrijft ook al dat ze met de
brancheorganisatie BOVAG een platform heeft opgericht om in overleg te
treden. Het is nu 2014, dus dat overleg is nu – de heer Madlener is het
beste in hoofdrekenen – achttien jaar later nog steeds gaande. Naast me
hoor ik «2015». Het is zo leuk dat elk rekensommetje in deze commissie
misgaat. Vanaf 1996 is dat overleg gaande en er is nog steeds niet bereikt
wat je zou willen. Is de Minister bereid te onderzoeken of de leden van de
BOVAG strafrechtelijk vervolgd kunnen worden als zij zich bezighouden
met dit soort praktijken? Daarnaast voeren mensen thuis ook zelf hun
snorscooter op. Is de Minister bereid te bekijken of daaraan iets gedaan
kan worden?
De voorzitter: Ik weet niet of het kwam door uw opmerking over het
hoofdrekendossier, maar de heer Madlener heeft een vraag.
De heer Madlener (PVV): Ik kwam iets later binnen, dus misschien stel ik
een overbodige vraag. Weet de heer Hoogland, die zo goed kan rekenen,
hoeveel mensen in Amsterdam belast zijn met de handhaving van de
overlast door snorscooters?
De heer Hoogland (PvdA): Dat heeft dan weer weinig met rekenen te
maken. Ik dacht dat het een man of tien was, niet veel, maar de heer
Madlener kan mij vast het antwoord geven.
De heer Madlener (PVV): In deze stad met een lange PvdA-historie en een
PvdA-burgemeester is 2,5 fte belast met het controleren en handhaven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

3

van 40.000 scooters en snorfietsen. Er zijn 40.000 gebruikers in
Amsterdam. Het heeft natuurlijk weinig zin om om allerlei maatregelen te
vragen als er geen mensen zijn om die te handhaven. Kan de PvdA hierop
ingaan?
De heer Hoogland (PvdA): Handhaving is natuurlijk een van de instrumenten. Er zijn in de brief zeven dingen genoemd, zoals het harder
aanpakken van dealers en een zonaal snorfietsverbod. Er zijn natuurlijk
heel veel mogelijkheden om die problematiek aan te pakken. Wat in onze
invloedssfeer ligt, is het verplaatsen van de snorfiets naar de rijbaan met
een helmplicht. Daar kun je voor of tegen zijn. Hoeveel handhaving
Amsterdam inzet, is een keuze die in Amsterdam wordt gemaakt. Als de
heer Madlener mij vraagt dat te kwalificeren, zeg ik dat dat best geïntensiveerd zou kunnen worden, maar dat ik geen lid ben van de gemeenteraad
van Amsterdam en er vanaf hier verder weinig aan kan doen. Dat geldt
natuurlijk ook voor de heer Madlener.
Naast het punt over de BOVAG, is het ook het overwegen waard om
sneller te kunnen handhaven ten aanzien van scooters die te hard rijden
en deze eerder te kunnen afpakken. Is de Minister bereid daarop in te
gaan?
Elk jaar krijgen wij rapportages over het aantal verkeersslachtoffers. Ik heb
het gevoel dat we een beetje vastzitten. Vandaag hebben we een
zwartboek gekregen van een aantal mensen dat nu in de zaal zit. In het
zwartboek wordt een aantal zaken aangegeven waarbij mogelijk een
doorbraak geforceerd kan worden door het slachtoffer bij verkeersdelicten
beter te behandelen en centraal te stellen. Kent de Minister het
zwartboek? Is ze bereid een reactie op het zwartboek te schrijven?
Daarmee zou ze recht doen aan al het werk dat de vrijwilligers, die zelf
ervaring hebben op dit terrein, erin gestopt hebben. We zitten een beetje
vast. Het aantal verkeersdoden gaat wel omlaag gaat. Dat gaat natuurlijk
nooit snel genoeg, het streven is nul, maar het gaat wel de goede kant op.
Het aantal ernstig gewonden gaat echter niet de goede kant op. Mijn
ervaring is dat er veel diners worden georganiseerd, waarbij gepraat
wordt over het onderwerp. Dat is op zichzelf af en toe nuttig. Er zijn echter
achttien maatregelen voorgesteld. De Minister zegt dat ze met een
gedeelte daarvan niets kan doen. Hoe moeten we nu verder om nog een
trendbreuk te forceren waarmee het aantal zwaargewonden naar beneden
gaat? Dat zal knap lastig zijn.
Wij zijn niet zo tevreden over het beleid voor het inhaalverbod voor
vrachtauto’s waarover de Minister een brief heeft gestuurd, alleen al
omdat het wat onduidelijk is. Is een algeheel inhaalverbod voor vrachtauto’s op bijvoorbeeld tweebaanssnelwegen en driebaanssnelwegen een
optie? Wat zijn de mogelijkheden? Vaak wordt je toch ingehaald binnen de
uren dat inhalen niet is toegestaan. Wordt dat gehandhaafd? Zijn er
mogelijkheden om daar iets aan te doen?
Ik kom op de veiligheid op de rijkswegen. Ik zag laatst een interessant
programma op SBS6 over de meest onveilige plekken van Nederland,
waarin een heel helder beeld werd geschetst van de problematiek.
Moeten we niet een top 10 van de gevaarlijkste knelpunten hebben, zoals
we die ook bij de files hebben, of een top 50 of een top 100, en op basis
daarvan werken? Het is op zijn plaats om op dit punt een compliment uit
te delen aan de Minister en Rijkwaterstaat voor de effectieve aanpak van
het knooppunt bij Joure. Dit is een gelijkvloerse kruising waarop veel
ongelukken gebeuren, maar over een paar jaar is zij veilig. Er zijn echter
meer van dat soort kruisingen. Is zo’n werkwijze nuttig? Of zegt de
Minister dat we daar niet aan moeten beginnen? De PvdA wil een top tien
en het lijstje van boven naar beneden laten afwerken.
De heer Madlener (PVV): Die top tien is er natuurlijk allang. We weten
allemaal dat de provinciale wegen in Nederland de gevaarlijkste wegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

4

zijn. Daarvan zijn lijstjes gemaakt. Ik heb al drie keer een amendement
ingediend om meer geld vrij te maken juist voor de veiligheid op de
provinciale wegen. De PvdA steunt die amendementen telkens niet.
Waarom steunt de PvdA de aanpak niet? Vindt de PvdA niet dat de
provincies veel meer moeten doen? Ze kunnen wel opcenten van de
automobilist afpakken, maar stoppen dat lang niet altijd in de wegen,
terwijl het de gevaarlijkste wegen van Nederland zijn.
De heer Hoogland (PvdA): Dat zijn heel veel punten bijeen. Als ik het kort
samenvat, zegt de heer Madlener dat het lijstje al bestaat. Voor een deel
heeft hij daarin gelijk, maar de vraag is of het lijstje op het juiste bureau
terechtgekomen is, namelijk dat van het ministerie. Zijn wij er hiermee
systematisch aan de slag? Dat is niet het geval. Dat moeten we dus gaan
doen. De PvdA stemt nooit voor PVV-voorstellen. Meer kan ik de heer
Madlener niet bieden en dat heeft een heel andere reden dan de verkeersveiligheid. Daar weet hij zelf alles van.
Ik vervolg mijn betoog.
De voorzitter: Dat kunt u niet, meneer Hoogland, want uw spreektijd is
voorbij. Er zijn nog vervolgvragen van de heer Madlener, de heer Houwers
en de heer Van Helvert. Dus u kunt uw lol wel op.
De heer Madlener (PVV): De PvdA stemt nooit voor PVV-amendementen,
zelfs niet als ze goed zijn of het aantal verkeersslachtoffers terugbrengen.
Ik vind het een zwak betoog. Ik heb dat eerder gehoord, maar ik schrik er
toch van. We leven toch in een democratie, dus ik wil graag de reden
weten waarom de PvdA nooit een goed amendement van mij steunt.
De heer Hoogland (PvdA): Ik ben door mijn spreektijd heen en kan niet
alle voorbeelden noemen waarbij de partijleider van de PVV dingen doet
die wij laakbaar vinden. Daarom hebben wij op een zeker moment gezegd:
we trekken één lijn, wij steunen geen PVV-voorstellen meer. Laat ik één
voorbeeld noemen: het moment waarop hij op een steenworp afstand in
een Haags café riep «minder, minder, minder». De heer Madlener weet dat
heel goed. Dat is de reden waarom wij in dit parlement nooit voorstellen
van de PVV steunen. Daar moet hij het mee doen.
De voorzitter: Dank u wel. Eigenlijk is dit buiten de orde, maar de heer
Madlener verdiende een antwoord. We maken er geen gewoonte van, laat
staan een traditie.
De heer Houwers (Houwers): Op het gevaar af dat ik een soortgelijk
antwoord krijg, wat ik niet hoop, kan ik me voorstellen dat iemand anders
zo’n amendement of motie van de PVV overneemt en indient. Is de
inhoudelijke beoordeling van de PvdA dan wel aanwezig? Want dat is
natuurlijk wel belangrijk. Nog veel belangrijker is de vraag of de heer
Hoogland ook bereid is om verder te kijken dan alleen naar plekken. Ik
begrijp wel dat er een top tien van plekken is, maar er is natuurlijk ook een
top tien van oorzaken, van redenen dat er ergens een ongeluk gebeurt. Is
de heer Hoogland bereid om met name dat aspect nadrukkelijker te laten
bekijken?
De heer Hoogland (PvdA): Zeker. Ik denk dat de weging daarvan kan
worden meegenomen bij de opstelling van de lijst van de ernstigste
knelpunten. Ik wil in de tweede termijn eigenlijk een VAO aanvragen. Ik
stel voor dat we dan zakendoen.
De heer Houwers (Houwers): Ik ben zeer blij met het antwoord. Wat mij
betreft komt er een VAO. Dan bekijken we samen wat we kunnen doen om
aan die aspecten extra aandacht te schenken, tenzij de Minister – ik kijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

5

hoopvol in haar richting – ons van dermate fantastische antwoorden
voorziet dat een VAO niet meer nodig is. Dat zou beteken dat de Minister
de ernst en de noodzaak van de aanpak inziet. We bekijken dat straks.
De heer Van Helvert (CDA): Ik heb een vraag voor de PvdA over de
combinatie van het experiment met de snorscooter op de rijbaan in
Amsterdam en het aantal verkeersslachtoffers, dat vooral toeneemt door
het aantal senioren dat bijvoorbeeld op pedelecs of andere versnelde
fietsen een ongeluk krijgt. Vindt de PvdA het verstandig om in Amsterdam
een experiment met levende mensen uit te voeren door ze op de rijbaan
te plaatsen, terwijl het onderzoek daarnaar nog niet is afgerond? Vragen
we niet om meer verkeersslachtoffers door opa met de pedelec tussen de
vrachtauto’s in Amsterdam te laten rijden?
De heer Hoogland (PvdA): Van alles is een karikatuur te maken, zo ook
hiervan, maar in Amsterdam rijden 60.000 snorscooteraars op smalle
fietspaden in de oude historische binnenstad tussen mensen door. De
heer Van Helvert maakt een karikatuur daarvan, door te spreken over een
experiment met levende mensen – zijn woorden – en opa op een speed
pedelec – zijn woorden – maar we moeten elkaar wel serieus nemen. De
problematiek in Amsterdam is namelijk serieus. Het verplaatsen van de
snorscooter naar de rijbaan is een onderdeel van de oplossing. Ook het
instellen van 30 kilometerwegen, het zonaal verbieden van de snorscooter
of het gebruiken van een vrijwillig fietspadbord behoren tot de mogelijkheden. Die afwegingen moeten lokaal gemaakt worden. Het enige, maar
dan ook echt het enige waarover wij hier gaan, is de vraag of er een
helmplicht voor de snorscooter moet gelden bij het rijden op de weg. Die
vraag ligt hier voor en op die vraag zeggen wij ja.
De heer Van Helvert (CDA): Zo karikaturaal vond ik mijn vraag eigenlijk
niet, in tegendeel zelfs.
De voorzitter: Ik vel daar geen oordeel over, dat weet u.
De heer Van Helvert (CDA): Dank u wel, voorzitter, hoewel ik zeer
geïnteresseerd was in uw oordeel. Maar alle gekheid op een stokje, we
zien juist steeds meer oudere mensen op zo’n versnelde fiets zitten en
steeds meer oudere mensen raken ernstig verkeersgewond doordat er iets
gebeurt terwijl ze op die fiets zitten. De situatie waarbij verkeer dat
maximaal 25 km/u mag rijden zomaar op de rijbaan bij het 50 kilometerverkeer wordt geplaatst, vind ik niet een karikatuur. Dat is gewoon een
heel gevaarlijke situatie. Het is een experiment waarbij we levende
mensen, de mensen die op de snelle fiets of de snorscooter zitten – dat is
ook geen karikatuur – ineens bij het snelverkeer plaatsen. Wil de heer
Hoogland namens de PvdA, zonder het te ontwijken met een karikatuurgrapje, antwoord geven op de vraag of dat verantwoord is, zeker gezien
het feit dat de gemeente Amsterdam – en hij vond het zelf heel erg weinig
– slechts 2,5 fte over heeft voor de handhaving?
De heer Hoogland (PvdA): Gezien het voorstel dat ik hierover heb
ingediend, is de mening van de PvdA wel helder. In het voorstel staat:
maak het op een zorgvuldige manier mogelijk en doe dat in samenhang
met lokale maatregelen. In Amsterdam kan dat nu gaan gebeuren. Dat is
een afweging van het stadsbestuur daar en we moeten die daar laten
liggen.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Mijn buurman heeft al opgemerkt dat
we vanmiddag het zwartboek hebben ontvangen van de Vereniging
Verkeersslachtoffers met heel herkenbare problematiek. Kan het kabinet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

6

een uitvoerige reactie op de aanbevelingen van deze vereniging geven?
Het gaat hier niet alleen om dit ministerie, maar ook om Justitie.
Wie door Amsterdam rijdt, ziet hoe dan ook het probleem van de
snorscooters. Ook in andere steden is het een probleem. Mijn beide
buurlieden noemden het vanmorgen zelfs terreur, althans, dat was de kop
in het Algemeen Dagblad. Bij terreur denk je in deze tijden aan iets heel
anders, maar het is wel heel erg. Mijn fractiegenoot Farshad Bashir had
een heel elegante oplossing. Hij zei: schaf de snorscooters gewoon af. Het
zijn dichtgedraaide bromscooters, maak er weer scooters van, dan kunnen
ze weer gewoon deelnemen aan het 50 kilometerverkeer. Als je ze
afschaft, is de elektrische fiets de keuze voor mensen die snel willen gaan
op het fietspad. Samen met de VVD hebben wij het voorstel ingediend,
dat zelfs in de Kamer is aangenomen, om de snorscooters die in
overtreding waren ter plekke door de shredder te halen. Dat is aanpakken,
daar zijn wij van. Maar nu gaat er iets vreemds gebeuren. De Minister
zegt: je mag met snorscooters, die langzaam kunnen, tussen het snelle
verkeer; maar dat is onveiliger en daarom maken we het weer veiliger
door die mensen een helm op te zetten. Maar het wordt er niet veiliger
van. Kan de Minister, als zij dit voorstel doorzet, eerst uitzoeken wat het
betekent als je zulk langzaam verkeer tussen 50 kilometerverkeer zet?
Volgens mijn fractie is het echt nodig dit uit te zoeken, wil je bijdragen aan
de veiligheid in het verkeer.
Mevrouw Visser (VVD): De heer Ulenbelt vervangt de heer Smaling die in
Parijs zit. Ik kan me dus voorstellen dat hij niet de hele historie van dit
dossier kent. We hebben vaker hierover gesproken. Tot mijn grote
verbazing hoor ik de SP voor een gedegen invulling pleiten, maar de SP
heeft gewoon voor de motie-Hoogland gestemd die de Minister de
opdracht heeft gegeven om dit uit te voeren. Wat is het standpunt van de
SP? Onder welke condities gaat de SP hiermee niet akkoord? Ik hoor
namelijk een opening in de bijdrage van de heer Ulenbelt.
De heer Ulenbelt (SP): Mevrouw Visser heeft dat goed gehoord. Het is
volstrekt duidelijk dat mijn fractie hiermee worstelt. Wij blijven echter bij
de oplossing om de snorfietsen – daarmee was de VVD het trouwens ook
helemaal eens – bij een overtreding hup door de shredder te halen. Dan
rijdt 50 kilometerverkeer bij 50 kilometerverkeer en langzaam verkeer op
het fietspad. Die kant moeten we op. Nu er een bepaalde situatie is
ontstaan, vinden wij dat je eerst heel nadrukkelijk moet bekijken wat het
hebben van dat langzame verkeer tussen het snelverkeer betekent, want
dat is überhaupt niet onderzocht. Dat moet je eerst in ogenschouw nemen
voordat je er een fatsoenlijke beslissing over kunt nemen.
Mevrouw Visser (VVD): Over die shreddermotie spreken we straks vast
nog verder, al dan niet in een VAO, maar het verbaast me toch dat de SP
heeft ingestemd met de motie-Hoogland die de Minister deze opdracht
heeft gegeven. De SP had daarmee niet moeten instemmen. Het voorstel
van de heer Ulenbelt om scooters verplicht om te katten naar bromfietsen
klinkt heel elegant, maar daarbij hoort ook een rekening van een paar
honderd euro. De SP stuurt iedereen die bewust voor een snorscooter
heeft gekozen omdat men dan ook geen helm op hoeft, een rekening van
€ 400 omdat zij blijkbaar niet een eenduidig verhaal heeft over scooters
op de rijbaan dan wel het fietspad.
De heer Ulenbelt (SP): Ik heb begrepen dat dat opwaarderen € 350 kost.
Als de veiligheid in het verkeer ons wat waard is, mag er best een
prijskaartje aan hangen. Dat is niet het probleem. We hebben zelfs
voorgesteld om mensen die van hun snorscooter af willen, hem in te laten
ruilen tegen een elektrische fiets. Als je in dat soort oplossingen denkt,
zou je het probleem kunnen oplossen. Wil de Minister, voordat ze verder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

7

gaat, de risico’s onderzoeken van het langzame verkeer tussen de
vrachtauto’s en de auto’s die 50 km/u rijden?
De heer Houwers (Houwers): Gaat het niet veel meer om het vertoonde
gedrag dan om het gekozen vervoermiddel? Het gedrag moet passen bij
het vervoermiddel. Als dat vervoermiddel op een onjuiste manier wordt
gebruikt, ontstaan gevaarlijke situaties. De heer Ulenbelt gaat toch ook
geen auto’s, die misschien wel 200 km/u kunnen rijden, door de shredder
halen als ze 120 km/u rijden op een plek waar ze maar 100 km/u mogen?
De vergelijking gaat misschien niet helemaal op, maar moeten we niet
veel meer het gedrag aanpakken in plaats van een bepaald vervoermiddel
ongewenst verklaren, nog los van alle consequenties die mevrouw Visser
al noemde?
De heer Ulenbelt (SP): De heer Houwers zegt zelf al dat de vergelijking
niet helemaal opgaat. Nou, hij gaat helemaal niet op. Als je vaak 200 rijdt,
ben je je auto ook gewoon kwijt. Natuurlijk heeft het met gedrag te
maken, maar als je gedrag effectief wil beïnvloeden, moet je het ding
afpakken waarmee het gedrag plaatsvindt. Heel simpel. Dat is een heel
elegante oplossing. We doen dit voor de verkeersveiligheid. In
Amsterdam is 80% van die dingen opgevoerd, rijdt te hard, levensgevaarlijk. Tegen levensgevaarlijk gedrag moet je resolute maatregelen
nemen. Dat ding in de shredder is toch een mooie oplossing?
De heer Houwers (Houwers): Dank aan de heer Ulenbelt voor het
antwoord op een vraag die ik niet gesteld heb. Ik heb niet gevraagd of het
goed zou zijn om auto’s en scooters die veel te snel rijden door te
shredder te halen. De vraag was of het vervoermiddel als zodanig
afgeschaft zou moeten worden. Dat is namelijk wat de heer Ulenbelt
voorstelt. Ik vraag het nog een keer: wil hij ook auto’s, die 200 km/u
zouden kunnen maar dat misschien nooit doen omdat de bestuurder zich
netjes aan de regels houdt, ook afschaffen? Mijn kernvraag blijft: gaat het
niet veel meer om het gedrag dan om het gekozen vervoermiddel?
De heer Ulenbelt (SP): Snorscooters die te snel gaan, wat eigenlijk niet
mag, zet je op de hoofdrijbaan. Dat is onveilig, dus moeten ze een helm
op. Op het fietspad zouden ze langzaam moeten rijden, maar dat doen ze
niet. Op zo’n snording zit je altijd fout. Je rijdt te hard op de hoofdrijbaan
en omdat je eigenlijk niet zo hard mag op dat ding zou je hem moeten
omzetten naar een gewone bromscooter. Als je langzaam wilt gaan,
hebben we tegenwoordig een alternatief en dat is de elektrische fiets. Heel
simpel.
De voorzitter: De heer Van Helvert heeft ook nog een vraag.
De heer Ulenbelt (SP): Wat ben ik populair als vervanger.
De heer Van Helvert (CDA): Dat is ook zo. Dat komt omdat de heer
Ulenbelt eigenlijk ook heel verstandige dingen zegt, waarvoor alle lof.
Maar hij heeft niet de hele discussie meegemaakt. De SP steunde eerder
nog de motie-Hoogland die het kabinet oproept om samen met alle
stakeholders, dus ook de BOVAG en de RAI, de gevolgen in kaart te
brengen voordat met een eventueel experiment gestart wordt. Vindt de
SP dat die motie goed is uitgevoerd?
De heer Ulenbelt (SP): Dat is een heel moeilijke vraag voor een
vervanger. Het antwoord daarop moet ik schuldig blijven. Ik gaf al aan dat
wij de motie destijds gesteund hebben, Amsterdam wilde een oplossing
en daaraan wilden wij meewerken, we wilden dat niet tegenhouden. We
zijn echter wel heel erg beducht voor het introduceren van een mogelijk
nieuw gevaar, dat het kabinet niet onderzocht heeft. Daarom vraag ik het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

8

kabinet om alsnog te onderzoeken wat het voor de veiligheid van alle
verkeersdeelnemers betekent.
De heer Ulenbelt (SP): Vanzelfsprekend zijn wij, net als iedereen,
geschrokken door de forse toename van het aantal verkeersgewonden. Er
valt op dit terrein dus nog heel wat te doen. Zelf ben ik een redelijk
fanatiek fietser en ik ben ook wel eens gevallen. Dat was niet leuk, maar
liep wel goed af. Ik kom nu op een leeftijd – dat kan iedereen zien –
waarop het risico van omvallen met de fiets alleen maar toeneemt. Ik pleit
dus ook een beetje voor mezelf. Het valt mij op dat in het polderland waar
ik rijd, in de buurt van Leiden – de Minister kent daar ook de weg – het
asfalt op de fietspaden pats omlaag loopt, waarna je in de bagger zit. Als
je van het pad afstuurt, ga je geheid op je plaat. Mensen die ervoor
doorgestudeerd hebben, zeggen dat er witte lijnen aan beide kanten van
het fietspad moeten komen om dat te voorkomen. Ook slechtziende
mensen hebben het dan eerder in de gaten. Misschien is het nog wel een
veel betere oplossing om stenen langs de kant van het fietspad te
plaatsen, zoals we dat voor vrachtwagens ook doen. Dat zijn van die
stenen waar het gras doorheen groeit. Op het moment dat je de berm
instuurt, per ongeluk of van schrik of wat dan ook, verdwijn je niet meteen
in de bagger die bij ons in Leiden langs de fietspaden ligt. Misschien kan
de Minister die suggestie in het overleg met de gemeenten en provincies
naar voren brengen.
Wij hebben een halfjaar geleden de filevorming bij flitspalen aan de orde
gesteld en we hebben nog steeds geen reactie daarop gekregen. Waarom
moet dat zes maanden duren? Kunnen we de reactie snel krijgen?
Tot slot een wellicht vreemde vraag in dit verband over de veiligheid van
vrachtwagenchauffeurs in Calais. Hierover heb ik eerder met de Minister
gesproken. Vorige week hebben we beelden gezien van aanslagen met
stenen op mensen die daar hun werk doen. Ik heb zelfs een foto gezien
van een paal die dwars door de voorruit van een vrachtwagen was
gegaan, niet op de plek waar de bestuurder zat maar op de plek van de
bijrijder, die daar gelukkig niet zat. Wil het kabinet een oproep doen aan
de verladers en transporteurs in Nederland om Calais voorlopig te mijden
totdat de problemen daar zijn opgelost?
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Ik begin ook met het zwartboek dat we
aangeboden hebben gekregen. Als de Minister het zwartboek nog niet
heeft ontvangen, bieden we het haar zo aan. De VVD heeft dit voorjaar al
aandacht gevraagd voor alcohol en drugs in het verkeer en hoe dit beter,
zowel repressief als preventief, aangepakt kan worden. Het kabinet zou
met een reactie komen, maar heeft dat nog niet gedaan. Wij zijn uiteraard
benieuwd naar die reactie. In dit zwartboek wordt nadrukkelijk gesproken
over de positie van het slachtoffer. Als je geliefde is omgekomen, moet je
allerlei dingen regelen met je verzekeraar, diegene uitschrijven uit het
kentekenregister en allerlei andere praktische zaken regelen waar je op dat
moment niet bij stilstaat. We willen mensen dat zo gemakkelijk mogelijk
maken, want die zijn echt met andere dingen bezig. Wil de Minister met
dit voor ogen het actieplan van de VVD bekijken en reageren op het
zwartboek?
De heer Hoogland sprak over het progressief boetesysteem toen de
beantwoording op schriftelijke vragen over het boetesysteem
binnenkwam. We krijgen voor het kerstreces een kabinetsreactie op het
nieuwe boetesysteem. Ik ben daar erg benieuwd naar, want het is
belangrijk dat op de juiste manier gehandhaafd wordt. Mensen begrijpen
nog wel dat ze voor een goed doel geflitst of aangepakt worden, maar niet
dat ze een boete krijgen als ze op de A2 even een bordje hebben gemist.
De Minister heeft aangegeven dat ze met een aantal partijen om de tafel
gaat om oplossingen te vinden voor het aantal ernstig verkeersgewonden.
Die oplossing is niet zo gemakkelijk. Ik ben blij dat de diverse partijen in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

9

het veld de handschoen hebben opgepakt en de ambitie onderschrijven.
De VVD wil dat er nadrukkelijker gekeken wordt naar private initiatieven. Ik
heb al eerder het voorbeeld genoemd van de Gouden Ridders, die
vrachtwagenchauffeurs extra in het zonnetje zet, maar er zijn onlangs ook
initiatieven gestart, zoals de Safety Deals – het is helaas een Engelse term
– met ouderen, waarbij samen met verzekeraars vooral naar bepaalde
doelgroepen wordt gekeken. In het voorbeeld van de ouderen wordt ook
samengewerkt met de Algemene Nederlandse Bond voor Ouderen
(ANBO) en opticiens. Dat soort dingen wordt nooit meegenomen in het
kader van effectieve maatregelen, waardoor we in de politiek al heel snel
praten over zaken die bijna niet haalbaar zijn of zo veel inzet vragen dat
we geen stap vooruitkomen. Kan de Minister ook kijken naar deze private
initiatieven? De VVD denkt dat daarmee de meeste winst te behalen is.
Ook met de leasemaatschappijen kan overlegd worden over appen achter
het stuur. Als je werkgever je aanspreekt, ben je misschien sneller geneigd
ernaar te handelen dan wanneer een politieagent dat doet.
Een ander belangrijk punt betreft de scooters. De Minister kent het
standpunt van de VVD. Wij zijn geen voorstander van het verplaatsen van
scooters naar de rijbaan. Dat is een verplaatsing van het probleem. Straks
heb je in Nederland per wijk een rijbewijs nodig. In de brief van de VNG
lazen we dat niet alleen Amsterdam, maar ook Groningen deze plannen
voor de scooter heeft. Op deze manier gaat straks iedere stad en iedere
straat zijn eigen regels instellen. Het is ook geen oplossing. In haar brief
van 17 november pleit de Minister voor een mogelijk algeheel rijverbod
voor snorfietsen. Daarvan zijn we een beetje geschrokken. We zijn daar
helemaal geen voorstander van. Een kleine groep verpest het eigenlijk
voor een grote groep. Mensen die zich misdragen in het verkeer, of het
nou scooterrijders zijn of automobilisten, moet je gewoon aanpakken. Wij
vinden nog steeds dat daarnaar gekeken moet worden. We hebben eerder
met de SP de shreddermotie ingediend, maar die betrof vooral de
opgevoerde scooters. De vraag is of je niet gewoon beter moet
handhaven als iemand zich ernstig misdraagt, zoals ook bij de automobilist gebeurt. De scooter wordt pas afgepakt als iemand binnen twee jaar
drie keer is aangehouden. Dat zou veel eerder moet gebeuren. Kan de
Minister dat bekijken? Welke aanvullende handhavingsmaatregelen zijn
mogelijk om dit aan te pakken?
Voor verkeersboetes op buitenlandse kentekens hebben we meerdere
malen aandacht gevraagd. De Minister van Veiligheid en Justitie is
daarmee bezig, maar wij weten dat het probleem voor een aantal landen
nog niet is opgelost. Wil de Minister samen met haar collega bekijken of
er in de tussenperiode toch aanvullende maatregelen genomen kunnen
worden? Privacy en het bewaren van gegevens blijkt het probleem te zijn.
Wellicht kan daar concreet een oplossing voor gevonden worden.
Ik kom op het verloren rijbewijs. Iedereen kent het wel van zichzelf of uit
zijn omgeving. Je bent je rijbewijs kwijt, gaat naar het politiebureau en
doet aangifte, of het politiebureau stuurt je naar je gemeente. Het is heel
gek, maar men zegt dan: u mag officieel niet meer rijden, want u bent uw
rijbewijs kwijt. Je wordt eigenlijk dubbel gestraft, want je kunt op dat
moment niets meer en in heel veel gemeenten kun je ook nog eens een
boete betalen, het zogenaamde vermissingslege. Bij de Paspoortwet, die
we in 2013 hebben behandeld in de Kamer, gaf Minister Plasterk aan dat
het eigenlijk wel een heel gekke situatie was. Voor de paspoorten heeft hij
dat opgelost. Kunnen we ook niet iets simpels voor de rijbewijzen
bedenken? Een land dat zegt koploper te willen zijn met bijvoorbeeld
zelfsturende auto’s, blijkt niet in staat te zijn om dit soort praktische
dingen op een gemakkelijke manier te regelen. Ik krijg graag een reactie
van de Minister.
Voorzitter, ik zie u al kijken, maar ik wil nog twee punten maken.
De voorzitter: Ik stel voor dat u dat in tweede termijn doet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

10

Mevrouw Visser (VVD): Het is een korte vraag.
De voorzitter: U bent ruimschoots over uw spreektijd heen. Ik wil geen
ruzie met de collega’s.
Mevrouw Visser (VVD): Een korte vraag over de N36.
De voorzitter: Ik wil geen ruzie met de collega’s.
Mevrouw Visser (VVD): Verkeersveiligheid, wanneer wordt het
aangepakt?
De voorzitter: Mevrouw Visser, u weet het, ik sta het niet toe. Ik geef het
woord aan de heer Van Helvert, van wie ik weet dat hij zeer gedisciplineerd met zijn gesprekstijd omgaat.
De heer Van Helvert (CDA): Voorzitter. Ik sluit mij geheel aan bij de
woorden van mevrouw Visser over het zwartboek. Niet alleen voor je
gevoel, maar ook objectief gezien gaat er meer aandacht uit naar de dader
dan naar het slachtoffer. Er wordt ook meer geld uitgegeven aan de dader.
Dat voelt heel onterecht en eigenlijk is dat ook zo. Of niet? In haar brief
van 18 november schrijft de Minister dat het aantal ernstig verkeersgewonden is gestegen tot meer dan 20.000. Dat is een stijging van 10%
sinds 2013. Het gaat vaak om fietsongevallen met ouderen, enkelvoudige
maar ook meervoudige ongevallen. De Minister stelt vast dat deze stijging
sinds 2007 al zichtbaar is en zich nu lijkt voort te zetten. De Minister zit
daarmee in een spagaat. Er is een goedgekeurde motie met als streefgetal
10.600 ernstig gewonden in 2020. Er zijn echter cijfers die er duidelijk op
wijzen dat we dat niet gaan halen. De Minister wijst ons op die cijfers en
op het feit dat we het niet gaan halen, maar ze houdt wel vast aan die
doelstelling. Het CDA denkt dat de Minister zich alleen maar indekt door te
zeggen dat ze de doelstelling niet gaat halen, want we zien ook niet direct
actie om het wel op te lossen.
De Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV)
heeft een rapport uitgebracht met maatregelen, maar de Minister wijst
deze van de hand met de mededeling dat er weinig draagvlak voor is. Ik
vind dat geen rechtdoen aan het rapport. De SWOV zegt niet: deze
achttien maatregelen moet u nemen, mevrouw de Minister. Nee, er staat:
we geven u hier achttien knoppen waaraan u kunt draaien. Die knoppen
hoeven niet meteen helemaal open of helemaal dicht, maar iets ervan
zouden we eigenlijk wel moeten doen. In de CDA-motie van 6 november
2013 – ik kan me die me nog herinneren als de dag van gisteren, al zat ik
toen zelf nog niet in de Kamer – stond dat het leed voor de ernstig
verkeersgewonden onnoemelijk groot is en dat de maatschappelijke
kosten 12,5 miljard euro per jaar bedragen. Naast het vele menselijke
leed, kost het de maatschappij ook veel geld. Dus als je het menselijkerwijs al niet zou willen aanpakken, dan zou je het als Minister nog altijd
financieel-zakelijk of financieel-economisch kunnen oppakken. In de motie
werd het kabinet gevraagd om de doelstelling niet los te laten en te
komen met een realiseerbaar plan. Het is nu 2016, we hebben nog vier
jaar te gaan om de doelstelling te halen en we missen concrete acties van
de Minister. Er zijn voorbeelden genoeg. Ik wil ze gerust allemaal noemen
als de Minister erom vraagt, maar in verband met de tijd en de discipline
die de voorzitter ons oplegt, kan ik dat nu niet doen.
Mevrouw Visser (VVD): Ik geef de heer Van Helvert wat extra spreektijd
met deze interruptie. De heer Van Helvert geeft terecht aan dat het debat
over ernstig verkeersgewonden al langere tijd loopt. De SWOV geeft in
haar brief aan de Kamer aan dat ze blij is met de stap van het inzetten van
risicogestuurde handhaving. In het SWOV-rapport staat een aantal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

11

maatregelen. Welke van de achttien maatregelen stelt het CDA concreet
voor? In het rapport is bijvoorbeeld sprake van kilometerheffing. Pleit het
CDA voor een kilometerheffing?
De heer Van Helvert (CDA): Dat zijn die achttien maatregelen waarover ik
het had. Het CDA staat open voor een goed plan van de Minister. Alle
achttien maatregelen zijn voor ons bespreekbaar, allemaal. Het aantal
slachtoffers moet teruggebracht worden en daarvoor zullen misschien ook
pijnlijke maatregelen genomen moeten worden. Dat kan best. Als het een
goed integraal plan is, zijn ook pijnlijke maatregelen voor het CDA
bespreekbaar.
De heer Houwers (Houwers): Mijn interrupties zijn al opgebruikt, maar ik
heb een punt van orde. Mevrouw Visser zegt dat de kilometerheffing een
van die achttien maatregelen is, maar op mijn lijstje staat die er niet bij.
De voorzitter: Ik zie dat niet als punt van orde, maar als een normale
vraag. U bent me er eentje.
De heer Van Helvert (CDA): Mijn antwoord op de vraag van mevrouw
Visser blijft gewoon staan.
Binnenkort kunnen alle gemeenten in Nederland snorfietsen en -scooters
van het fietspad naar de rijbaan verbannen. Snorscooters mogen
maximaal 25 km/u rijden en hebben een blauw kentekenplaatje. Ik vind
deze ontwikkeling buitengewoon gevaarlijk. Ik vraag de Minister om te
heroverwegen of ze moet meewerken aan de uitvoering van dat
experiment met levende mensen in Amsterdam. Ik snap dat er overlast
door scooters is. We moeten met zijn allen bereid zijn om te handhaven
als mensen de wet overtreden. We moeten echter niet zeggen: weet je
wat, scooters zijn toch vaak opgevoerd, duw ze dan maar op de rijbaan.
Want daarmee doe je juist de mensen die zich aan de regels houden
tekort. Het gaat niet alleen om opa’s op pedelecs, maar ook om heel brave
dochters. Mijn dochter is nu 11. Over vijf jaar is ze 16 en dan controleer ik
zelf of ze die scooter heeft opgevoerd, want dat mag niet van mij. Zij moet
dan ook in Amsterdam tussen de vrachtwagens gaan rijden. Ik vind het
buitengewoon onterecht en levensgevaarlijk in de letterlijke zin van het
woord als je juist mensen die zich wel aan de regels houden gaat straffen.
Ik kan me niet voorstellen dat de PvdA dat niet ook levensgevaarlijk vindt.
Aanvankelijk was ook de PvdA tegen dit experiment, maar nadat de
burgemeester en de wethouder van Amsterdam de heer Hoogland
hebben gebeld en zeiden – «Duco, wat maak je me nu?!» – kwam er
ineens een motie waarmee het experiment mogelijk werd gemaakt. De
Minister is erin meegegaan. Ik vind het een zeer gevaarlijke en slechte
zaak en wil eigenlijk dat de Minister vandaag zegt dat we dat niet gaan
doen en dat we eerst goed onderzoeken of het kan, zoals de SP en de VVD
dat ook vragen.
Ik kom op het voorrangsvervoer, het opzij gaan voor de ambulance.
Toevallig kregen we vandaag een brief van de Minister hierover, waarin
staat dat ze niets wil doen omdat er al zo veel regeltjes en ideetjes zijn in
dit land. Het CDA vindt dat we bij het Centraal Bureau Rijvaardigheidsbewijzen (CBR) een regel moeten leren bij onze rijopleiding, zodat we weten
wat we moeten doen als er een voorrangsvoertuig komt. We weten wel
dat we aan de kant moeten, maar welke kant? Of we vaart moeten
minderen of juist vermeerderen, iets vooruit moeten rijden of iets
achteruit, dat weten we niet. De Minister verwijst naar een onderzoek uit
2011 dat zegt dat alleen algemene regeltjes goed zouden zijn. In 2012
heeft het Instituut voor Fysieke Veiligheid (IFV) een rapport uitgebracht,
waaruit blijkt dat 60% van het voorrangspersoneel constant te maken
heeft met gevaarlijke situaties. Een algemene regel, bijvoorbeeld met zijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

12

allen naar rechts of naar buiten schuiven, zoals die in een heleboel andere
landen geldt, zou gewoon moeten kunnen.
De voorzitter: En dan wilt u nu natuurlijk uw laatste punt maken.
De heer Van Helvert (CDA): Laatste punt.
De voorzitter: Dat gaan we niet doen.
De heer Van Helvert (CDA): Dan doe ik dat in tweede instantie.
De heer Houwers (Houwers): Voorzitter. Ik begin met een compliment aan
de aanbieders van het zwartboek. Ik vraag de Minister om het zwartboek
met veel aandacht te bekijken. In mijn interruptie heb ik al gezegd dat het
vooral om het gedrag in het verkeer gaat en niet zozeer om de gebruikte
middelen. Ik begrijp van de indieners dat verkeersongevallen heel vaak
veroorzaakt worden door grove overtredingen van verkeersregels. Graag
aandacht daarvoor.
Door zelfrijdende auto’s in volledig geautomatiseerd verkeer wordt in de
toekomst het aantal verkeersslachtoffers teruggebracht naar nul of bijna
nul. We zijn op dit moment echter nog niet zo ver. We hebben nu dus nog
te maken met een nog steeds te hoog aantal verkeersslachtoffers. In 2014
viel er gemiddeld meer dan 1 dode per dag en meer dan 56 ernstig
gewonde slachtoffers. Dat is veel te veel. Als we blijven doen wat we nu
doen, gaan we uiteindelijk de doelstellingen niet halen, dat lijkt ons heel
erg duidelijk. De Minister moet daaraan echt iets gaan doen. Bovendien
zie ik dat in 2020 tussen de 6.000 en 6.900 extra slachtoffers bovenop de
doelstelling komen. Dat lijkt me een gevaarlijke en verkeerde ontwikkeling. Volgens de Minister komt dat omdat er meer met de fiets wordt
gereden. Als dat waar is, hebben we ineens geen CO2-probleem meer en
ook geen fileprobleem. Het kan niet juist zijn dat er in verhouding zo veel
mensen op de fiets gaan. Blijft de Minister bij de stelling dat het echt
alleen daaraan ligt?
Ik kan me voorstellen dat de Minister van een aantal maatregelen van de
SWOV aangeeft dat niet zij daarover gaat, maar dat dat aan de provincies
is. Een aantal maatregelen is in werking gezet, maar ik mis extra maatregelen, want op deze manier gaan we er gewoon niet komen. Ik wil er met
de Minister graag wel komen. Vandaar dat ik extra aandacht vraag voor de
progressieve boetes. Ik begrijp dat er voor de kerst een brief komt. Ik ben
zeer geïnteresseerd of en wanneer dat systeem ingevoerd wordt.
Daarnaast ben ik ook zeer geïnteresseerd in een punt dat de ANWB al een
aantal keren naar voren heeft gebracht: een meer gedetailleerd inzicht in
ongevallencijfers, waarmee we precies weten waardoor een ongeval
wordt veroorzaakt. Is het drank, drugs, appen? Wat is er gebeurd?
Waardoor vindt het ongeval plaats? Misschien kunnen we op dat punt
meer actie ondernemen. Is de Minister bereid daaraan wat te doen?
Anders leen ik een motie van de heer Madlener die ik dan samen met de
heer Hoogland kan indienen. Dan hebben we al drie fracties in de Tweede
Kamer die voor zulke voorstellen zijn. We moeten dus beter kijken naar
het gedrag. Ik ben dan ook blij met het meer risicogericht handhaven. Het
is onzinnig om iemand op de A2 te beboeten omdat hij 10 kilometer te
hard rijdt, of, zoals mevrouw Visser zei, een bordje heeft gemist. Het is
beter te kijken naar onveilige plekken en daar wat steviger te handhaven.
We zouden wat meer daaraan moeten doen. In Duitsland gebeurt dat ook
nadrukkelijk.
Ik zie de voorzitter al een beetje kijken. Ik weet niet hoe het met de tijd
gaat.
De voorzitter: Ik zit gefascineerd te luisteren. U hebt nog tweeënhalve
minuut.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

13

De heer Houwers (Houwers): Fantastisch, hartstikke goed.
Ik deel de mening van degenen die zeggen dat het verplaatsen van de
scooter niet de oplossing is. We moeten die scooter niet naar de rijbaan
brengen alleen maar omdat mensen zich niet aan de regels houden. Dan
moeten we gewoon meer handhavers inzetten, zodat de snorscooter op
een normale manier wordt gebruikt en dus op het fietspad kan. Het ding
verbieden, zie ik helemaal niet zitten. Het lijkt me de beste weg om het
ding goed te gebruiken. Het invoeren van een helmplicht zal voor veel van
die mensen alleen maar een probleem zijn.
Vandaag hebben veel sprekers cijfers genoemd. Het belangrijkste is dat
we niet alleen naar de cijfers kijken, maar ook naar de mensen achter de
cijfers. Ik kom weer terug bij de aanbieders van het zwartboek. Er moet
wat meer aandacht komen voor en misschien wat meer recht gedaan
worden aan de slachtoffers. Ik ben benieuwd wat de Minister gaat doen
als zij het zwartboek heeft gelezen en of zij wellicht voorstellen daaruit
haalt.
De heer Madlener (PVV): Voorzitter. Ik sluit mij meteen aan bij de rest van
de sprekers die om een reactie op het zwartboek vragen. Wil de Minister
op het zwartboek reageren?
Het probleem met de snorfiets speelt zich vooral in Amsterdam af. Er zijn
daar 40.000 snorfietsers op de weg en tweeënhalve ambtenaar die zich
bezighoudt met de handhaving. Ik vind het vreemd dat uitgerekend een
stad die zo weinig aan handhaving doet bij de Kamer komt klagen en
vraagt om snorscooters naar de weg te brengen. Ik zou beginnen met
handhaving. Het lijkt me ook zeer gevaarlijk. Ik sluit me aan bij de sprekers
die zeiden dat de snelle opgevoerde scooters door handhaving van de
weg gehaald moeten worden. Er zijn echter ook heel normale scootergebruikers die geen zin meer hebben in de hoge parkeertarieven in
Amsterdam, die het niet meer kunnen betalen en de scooter pakken om
naar hun werk te gaan. Die mensen moeten we natuurlijk niet op de
rijbaan hebben, want dat is levensgevaarlijk. Waarom gaat de Minister dat
doen zonder dat ze eerst heeft laten onderzoeken of het niet tot extra
doden leidt? Als we al die scooters ombouwen tot brommers, zitten we
met heel veel brommertjes op de weg. Ik weet niet of de SP dat beeld
graag ziet, maar ook dat lijkt me niet goed voor de veiligheid. Het is goed
om met handhaving te beginnen. We moeten echter met elkaar vaststellen
dat dat niet gebeurt. Wil de Minister een briefje aan de
PvdA-burgemeester van Amsterdam schrijven en voorstellen om daar
eens mee te beginnen? Daar wordt hij voor betaald. De Minister weigert
dat te doen.
We zien gelukkig dat de auto steeds veiliger wordt, ook door technische
maatregelen, zoals airbags en hulpsystemen. Dat gaat goed. We zien
echter ook steeds meer ouderen die op de fiets stappen en onder hen zien
we een stijging van het aantal verkeersgewonden. Dat baart ons natuurlijk
allemaal zorgen, hoewel we natuurlijk wel blij moeten zijn dat steeds meer
ouderen een elektrische fiets kunnen pakken en ook kunnen genieten van
het fietsen. Dat is ook weer heel gezond. We moeten niet te snel zeggen
dat die ouderen allemaal van de weg moeten, want we moeten blij zijn dat
ouderen langer in een auto, op de fiets of op een snorscooter kunnen
rijden. Van die laatste maken ook veel ouderen gebruik. Soms moeten we
ons maar niet te veel ergeren aan andere weggebruikers. Dat gebeurt
vaak, maar ook daardoor kunnen ongelukken gebeuren. We zien wel heel
veel eenzijdige ongevallen gebeuren met mensen die helemaal niet tegen
een auto aanrijden of andersom, maar die gewoon tegen een paaltje
aanrijden dat op het fietspad stond of in een slechte berm terechtkomen.
Er zijn dus heel veel zaken die je kunt doen om de fietsverkeersveiligheid
te verbeteren. Paaltjes op de fietspaden, slechte verlichting, stoepjes en
gladheid op het fietspad, zijn zaken die verbeterd kunnen worden. De PVV

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

14

vindt dat dat moet gebeuren. De gemeenten moeten meer inspanningen
verrichten en de Minister zou daarbij kunnen helpen.
De provinciale wegen zijn de gevaarlijkste wegen van Nederland. Al drie
keer heb ik een amendement ingediend om meer verkeersveiligheid te
bereiken door fysieke aanpassingen aan de provinciale wegen. Helaas
kreeg ik geen steun van de meerderheid, maar wie weet, komt dat nog
een keer. De provincies krijgen daarvoor overigens ook veel opcenten. Ze
halen die op bij de automobilisten en moeten die gebruiken voor
bijvoorbeeld de verkeersveiligheid. Dat gebeurt lang niet altijd. Er valt nog
veel te bereiken zonder verboden. Wij vinden dat er geen helmplicht moet
komen voor de scooter, omdat veel mensen er veel plezier en gemak van
hebben.
Wij willen graag dat de spitsstroken permanent open zijn en breder
aangelegd worden. Ik heb ook hiervoor diverse malen aandacht gevraagd.
Dit is namelijk goed voor de doorstroming en zelfs een beetje voor de
verkeersveiligheid, zo blijkt uit cijfers.
De files nemen weer enorm toe. Er zijn 50% meer files in vergelijking met
een jaar geleden. Het kabinet heeft heel veel geld bij de automobilist
weggehaald uit het infrastructuurfonds. Dat is echt een verkeerde
beslissing geweest. Dat geld moet terug. Wat gaat de Minister doen om
files tegen te gaan, nu ze weer zo enorm toenemen en tot zo veel kosten
leiden voor Nederlandse weggebruikers?
De vergadering wordt van 16.53 uur tot 17.07 uur geschorst.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. Ik begin
met de verkeersveiligheid en de verkeersgewonden. Elke keer als we dit
overleg hebben, is dat voor mij toch het belangrijkste onderwerp omdat
we allemaal deelnemen aan het verkeer. We willen dat zo veilig en zo lang
mogelijk blijven doen. Ik wijs er toch maar weer op dat de verkeersveiligheid in Nederland natuurlijk relatief goed is, vooral wat betreft het lage
aantal dodelijke slachtoffers, al is elk slachtoffer er een te veel. We moeten
natuurlijk blijven streven naar minder doden en vooral ook minder
gewonden, want op het terugdringen van het aantal ernstig gewonden
hebben we nog geen grip gekregen. Het aantal gewonden in 2014
onderstreept des te meer dat we er nog lang niet zijn.
Ik heb ook al vaker aangegeven aan de Kamer dat ik worstel met de vraag
welke maatregelen we nog kunnen nemen. Nadat we constateerden dat er
sprake was van een stijgende in plaats van een dalende lijn, hebben we
diverse partijen gevraagd om ons daarover te adviseren. De SWOV heeft
bijvoorbeeld achttien maatregelen voorgesteld, maar ook gezegd dat als
ze alle achttien worden uitgevoerd, het nog maar de vraag is of we het
streefgetal halen. De achttien maatregelen zijn in de Kamer besproken en
we hebben er uitgebreid over gedebatteerd. We hebben in de Kamer ook
aangegeven welke onderdelen we wenselijk vinden. Ik hoorde een van de
Kamerleden zojuist zeggen dat je altijd een afweging moet maken tussen
wat je wilt en wat je belangrijk vindt. Ik noem bijvoorbeeld de afweging
tussen het tot op hoge leeftijd blijven bewegen en fietsen en het omlaag
brengen van het aantal verkeersgewonden. Mijn ambitie om het aantal
verkeersgewonden omlaag te brengen is groot, maar niet ten koste van
alles. Het gaat mij te ver om een maatregel in te voeren die zou bepalen
dat je op een gegeven moment niet meer op de fiets mag. Ik worstel
ermee en tegelijkertijd zien we ook oplossingen. De heer Hoogland en
anderen vroegen hoe ik een trendbreuk wil realiseren en wat ik doe met
die achttien maatregelen. Van die achttien maatregelen hebben we
aangegeven welke we daarvan willen uitvoeren. Ik wist dat er in de Kamer
geen draagvlak was voor het landelijk invoeren van de helmplicht. Andere
elementen in de maatregelen voeren we inmiddels uit.
Nu het zo complex wordt, ben ik met decentrale partners nagegaan welk
mogelijkheden er nog zijn om het aantal doden, maar vooral ook het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

15

aantal gewonden in het verkeer veel meer locatiespeficiek terug te
dringen. Tot nu toe hadden we een aanpak op basis van ongevalsanalyses. Er was een aanpak voor specifieke doelgroepen, zoals voor ouderen
op de fiets, die steeds meer eenzijdige ongevallen hadden, voor jongeren,
voor appen in het verkeer en noem maar op. We willen nu nog meer aan
de slag met een toegevoegd element. We willen bekijken of we veel meer
kunnen doen met de data-analyse. We verzamelen meer data over
ongevallen en brengen deze met elkaar in verband, zodat er meer inzicht
ontstaat in locatie, oorzaak en betrokken partijen bij ongevallen. De heer
Houwers heeft gevraagd hoe het precies zit met die analyses. In het
verleden konden we een deel van de analyses maken, maar een deel ook
nog niet. We konden bijvoorbeeld wel zien om welk vervoerstype het
ging, de vervoerswijze en de leeftijd, maar we hadden in de analyse niet
altijd informatie over plaats en type weg, omdat ziekenhuizen die
gegevens niet noteren als er een verkeersslachtoffer wordt binnengebracht. Binnenkort hebben we de beschikking over ambulancedata van
2014. Deze gaan we bewerken zodat we op basis daarvan nieuwe analyses
kunnen maken. We verwachten deze eind volgend jaar te kunnen benutten
in de analyse van de SWOV. Er is dan informatie over de plaats van de
ongevallen, de betrokken voertuigen en verkeersdeelnemers. VeiligheidNL
krijgt begin 2016 de opdracht om onderzoek te doen naar de omstandigheden van fietsgewonden die bij de spoedeisende hulp binnenkomen om
zo meer inzicht te krijgen in de oorzaak van ongevallen. De monitor die
SWOV elk jaar publiceert, en die eind 2015 weer wordt verwacht, bevat
ook een analyse op basis van beschikbare informatie. Zo proberen we
daarin nauwkeuriger te worden.
Daarnaast zien we ook nieuwe kansen in het volgen van de risicobenadering – een aantal Kamerleden noemde dat ook al – die het mogelijk
maakt om vaker ongevallen te voorkomen. We bekijken plekken waar een
ongeval kan plaatsvinden. Dat gebeurt dus niet op basis van de reeds
voorgekomen ongevallen. Met name op regionale en lokale wegen kan
een systematische aanpak winst opleveren. Het Interprovinciaal Overleg
(IPO) is hiermee al aan de slag gegaan. De VNG zegt ook benieuwd te zijn
naar wat die aanpak kan opleveren. De gemeente Amsterdam is er al mee
bezig. Door het in kaart brengen van de risico’s kun je veel gerichter
sturen op het oplossen van gevaarlijke situaties en het voorkomen van
ongevallen.
De heer Van Helvert sprak over de spagaat waarin ik zat, met aan de ene
kant de groei van het aantal verkeersgewonden en aan de andere kant de
doelstelling waaraan ik vasthoud. Het CDA heeft die spagaat ook wel
veroorzaakt met de motie waarin staat dat ik de doelstelling niet mag
loslaten. Ik wil de doelstelling ook helemaal niet loslaten, want ik wil
natuurlijk ook graag dat het aantal omlaag gaat, maar ik heb de Kamer er
ook ooit op gewezen dat de mogelijkheid voor het Rijk om in te grijpen
kleiner is geworden dan toen de meeste ongevallen nog op de rijksweg
plaatsvonden, want daarvoor hadden we het budget en de mogelijkheden.
De ongevallen vinden echter steeds minder vaak op de rijkswegen plaats
en steeds meer op het onderliggende wegennet en betreffen steeds vaker
fietsers en eenzijdige ongevallen. De Kamer weet dat ik intensief
samenwerk met gemeenten en provincies en dat zij dat ook heel
belangrijk vinden. In het achttienpuntenplan van de SWOV staat eigenlijk
dat alle wegen op lokaal en regionaal niveau op orde gebracht moeten
worden. Dat kan, maar niet voor 2020. Alle gemeenten en provincies
zouden dat dan in één keer moeten doen en dat is gewoon niet haalbaar.
Het is niet dat ik het niet wil of dat ik mijn kop in het zand steek wat betreft
de mogelijke maatregelen die in dat plan staan, maar we moeten ook
realistisch zijn over wat we kunnen. Ik probeer de partners daarin zo veel
mogelijk te stimuleren. Een voorbeeld hiervan is het inrichten van
rotondes, waarbij we proberen de gemeenten positief te ondersteunen
met verkeersveiligheidsmaatregelen. Als ze een rotonde moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

16

aanpakken, kunnen ze dat meteen op de goede manier invullen. Hetzelfde
geldt voor paaltjes, strepen op de weg en noem maar op. We hebben
gemeenten gevraagd om een fietsveiligheidsplan te maken. We hebben
fietsambassadeurs aangetrokken, waaronder burgemeesters, gedeputeerden en een commissaris van de Koning. Langs die weg proberen we
alle andere partijen waarvan we niet direct de portemonnee of het
werkterrein bestieren, zo ver te krijgen dat ook zij volledig voor de
verkeersveiligheid gaan. Maar het is heel erg complex om dat voor 2020
te realiseren. Daarover ben ik nuchter.
De heer Madlener (PVV): Ik zie heel vaak paaltjes op een fietspad staan.
Het lijkt me helemaal niet zo complex om die weg te halen en dit kost ook
niet veel geld. Het nadeel is dat er soms een auto doorheen kan komen,
maar misschien is het niet zo erg als dat een keer gebeurt. Als ik met een
groepje fiets, schrik ik ook wel eens van die paaltjes. Even verderop staat
dan een bord: pas op, paal in wegdek. Ik denk dat aardig wat mensen zich
daar te pletter rijden als het een beetje schemerig is. In bijna de helft van
het aantal gevallen van ernstig verkeersgewonden gaat het om fietsers die
niet in aanraking komen met een motorvoertuig. De helft van alle
gewonden betreft eenzijdige fietsgewonden. Dat is natuurlijk absurd. Wat
is er zo complex aan het weghalen van paaltjes en waarom gebeurt het
niet? Ik heb in de afgelopen jaren nog geen paaltje zien weghalen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het is belangrijk om
te weten waar de Kamer op stuurt. De Kamer kan mij zeggen dat ik alle
obstakels moet wegnemen. Dat heb ik ook gedaan bij de rijkswegen. We
hebben erop gestuurd dat er zo veel mogelijk obstakels weggehaald
werden, zodat het aantal ongevallen zou verminderen. We hebben ook al
eens geïnvesteerd om onze wegen op EuroRAP II-niveau te krijgen. We
zijn er bijna overal mee klaar en we zijn bezig met het laatste stukje in
Zeeland. Daar waar wij de verantwoordelijkheid dragen, doen we er alles
aan om de verkeersveiligheid te verbeteren. Daarnaast heb ik gezegd dat
ik me ook verantwoordelijk voel voor de gemeenten en de provincies.
Daarom vraag ik hen aan tafel bij het overleg van wegbeheerders. Daarom
hebben we de fietsambassadeurs ingesteld en diverse gemeenten
gevraagd om fietsplannen te maken. Daarom zitten we hen achter de
broek en brengen we het belang van verkeersveiligheid onder de
aandacht. Ik kan echter niet zeggen dat ze hun paaltjes of andere obstakels
moeten weghalen. Dat is de bevoegdheid van hun eigen raden en hun
eigen budget. Ze zijn wel geneigd om ermee aan de slag te gaan. In de
fietsplannen die ze maken, zitten bijvoorbeeld ook dit soort elementen. De
heer Madlener vraagt wat er moeilijk aan is. Er is op zich niks moeilijks
aan, maar het zal in de individuele gemeenten moeten gebeuren. Ze
kunnen dat bijvoorbeeld doen als ze toch het wegdek vervangen. In het
verleden zijn er natuurlijk juist veel paaltjes geplaatst om een scheiding te
maken tussen fietser en auto of verschillende hoogten in het fietspad. In
de gemeente waarin ik woon zijn de fietspaden op sommige plekken
verhoogd aangelegd omdat ze denken dat auto’s dan niet per ongeluk op
het fietspad gaan rijden. Het is een beetje de vraag wie je daarmee helpt,
want voor oudere fietsers kan het niveauverschil weer gevaarlijk zijn. Om
terug te komen op de vraag: het is niet ingewikkeld, maar het moet
natuurlijk wel gedaan worden door anderen en het moet gebeuren op het
moment waarop het hen uitkomt.
De heer Madlener (PVV): Als Amsterdam aanklopt bij de Minister, dan
springt ze meteen in de houding en begint ze aan een proef waarvan we
hopen dat die goed afloopt, maar waarover we grote twijfels hebben.
Omgekeerd vraag ik me af of de Minister aan Amsterdam gevraagd heeft
om bijvoorbeeld paaltjes weg te halen. Is de Minister bereid om de
oorzaak van het gigantische aantal fietsgewonden te onderzoeken? Kan ze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

17

met een plan van aanpak komen? De gemeenten kunnen best een steuntje
in de rug gebruiken. Het gaat echt om veel gewonden, met ook heel veel
kosten voor iedereen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Doordat we steeds
analyses maken, hebben we zelf geconstateerd dat het inderdaad een
steeds grotere groep fietsers betreft. Ik heb al diverse maatregelen op dit
punt genomen, zoals het aanbieden van specifieke cursussen voor
ouderen, bijvoorbeeld een cursus omgaan met elektrische fietsen. Een
van de eerste maatregelen die we drie jaar geleden met de gemeenten
hebben besproken, was het weghalen van paaltjes en het veiliger maken
van het fietspad. Er zijn inmiddels al heel veel paaltjes uit de gemeenten
verdwenen. Ik vraag in principe dus ook wat van de gemeenten, maar zij
hebben natuurlijk hun gemeentelijke autonomie over wat ze wanneer
doen en tegen welke kosten. Ik probeer vooral te stimuleren en laat hen
medeverantwoordelijk zijn. We voeren hier de discussie, maar zij moeten
daar ook de discussie voeren. De fietsambassadeurs zijn benoemd zodat
de burgemeesters in hun eigen raad kunnen zeggen: jongens, dat kan
toch niet zo blijven?
Wat doen we om de fietsveiligheid te verbeteren? De heer Madlener
vraagt of ik dat verder wil onderzoeken. De SWOV geeft aan dat de lokale
aanpak Veilig Fietsen, die ik in gang heb gezet, groot effect heeft op de
veiligheid van fietsers. Veel gemeenten hebben de maatregelen, die we de
afgelopen jaren hebben laten ontwikkelen, zoals het verwijderen van
paaltjes en gladheidsbestrijding, opgenomen in hun lokale aanpak.
Vroeger werd er wel op de weg maar niet op de fietsdelen gestrooid. Bij
ons worden nu eerst de bruggen gedaan waarop gelopen en gefietst
wordt en pas daarna de weg. Ik blijf de burgemeester-ambassadeurs en
de maatschappelijke organisaties stimuleren om werk te maken van het
fietsveiligheidsberaad. CROW-Fietsberaad werkt in mijn opdracht aan
nieuwe handvatten voor de lokale wegbeheerders, een praktische
inrichting van de fietsstroken en de opvolger van het plan voor de
rotondes. Dat is bijna gereed. Binnenkort start CROW-Fietsberaad een
onderzoek naar de inrichting van fietsstraten. Vorig jaar heb ik de
Fietsmodus-app gelanceerd. De Kamer zal het zich nog wel herinneren.
Jongeren kunnen prijzen winnen als ze de app uitzetten tijdens het fietsen.
Ik ontwikkel mede met TNO en een investeerder de intelligente fiets die de
fietser waarschuwt voor achteropkomend verkeer en die gaat trillen als de
fietser objecten nadert, zoals een paaltje. We verwachten dat deze
innovatie na 2016 klaar is. We bekijken welke maatschappelijke ontwikkelingen we nog meer kunnen aanpakken, zoals het gebruik van je mobiel,
alcohol en het type fiets. VeiligheidNL heeft de opdracht gekregen om
onder fietsgewonden bij de spoedeisende hulp te onderzoeken of het aan
een van die elementen ligt. Voor autoveiligheid zijn er bijvoorbeeld
rijsimulatoren die impact hebben op het terugdringen van ongevallen.
Auto’s krijgen steeds vaker een soort scherm om zich heen waardoor ze
elementen om de auto heen kunnen detecteren. Dit zijn voorbeelden van
de vele vlakken waarop we bezig zijn.
Tegelijkertijd zien we steeds meer ouderen gebruikmaken van de fiets, wat
ik echt heel goed vind. Niet alleen speelt zicht bij hen een rol, maar als zij
vallen, breken ze ook sneller wat. En als je iets breekt, val je onder de
ernstig verkeersgewonden. Dat is een van de mogelijke elementen. Ik zou
de heer Ulenbelt niet dusdanig willen inpakken op de fiets dat hij niet
meer kan bewegen. Hij begon zelf over zijn specifieke situatie. Het blijft
een kwestie van afwegen. We proberen de obstakels weg te nemen, maar
we willen mensen wel stimuleren om gebruik te maken van de fiets.
De heer Van Helvert (CDA): De Minister somt alle tools op die ze in de
gereedschapskist heeft zitten. Misschien gebeurt daarmee hier en daar
wel wat, op veel plekken misschien wel, maar de coördinatie schiet tekort.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

18

Kan de Minister misschien wat minder zwart-wit denken en wat meer in
nuance? Dus niet zeggen «ik kan het ze niet verbieden» of «er is geen
draagvlak», want daar zit nog wel wat tussenin. De Minister kan
gemeenten bijvoorbeeld niet verplichten een paaltje weg te halen, maar
ze kan wel samen met de VNG een ranking maken met een groenboek van
gemeenten die heel goed paaltjes weghalen en zijkantmarkering
aanbrengen op fietspaden, en een zwartboek van gemeenten die dat heel
slecht doen. Wil de Minister iets meer in nuance denken?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Volgens mij kent de
Kamer mij als een genuanceerd Minister. Een van de dingen die we
gedaan hebben, is gemeenten vragen om fietsplannen te maken. We
hebben lijstjes gepubliceerd met de namen van gemeenten die dat plan
wel en niet hadden gemaakt. We hebben groene en rode kaarten gebruikt.
Leg maar eens uit aan je gemeenteraad dat je er niets aan doet, terwijl het
wel jouw ouderen of jongeren zijn die in een gevaarlijke situatie zitten. Die
positieve prikkels en misschien negatieve dwang hebben we ook. Juist
vanwege de coördinatie proberen we CROW-richtlijnen te geven, zodat
niet iedere gemeente zelf hoeft te bedenken wat veilig is en we hen
behulpzaam kunnen zijn samen met de VNG en het IPO.
De heer Van Helvert (CDA): Het is heel prettig dat de Minister daartoe
bereid is, maar wil de ze dat ook doen voor de helm voor snelfietsers? De
Minister wil de helm niet verplicht stellen, daar kan ik me wat bij
voorstellen, maar er zit iets tussen verplichten en niet verplichten. Je zou
ook ouderen, onder wie het grootste aantal slachtoffers valt, kunnen
aanbieden om een helm te dragen, zoals de BOB-campagne ook een
positief imago heeft versterkt. De skihelm en de vuurwerkbril waren eerst
ook niet heel erg aantrekkelijk, maar later is dat door campagnes wel zo
geworden. Ik zou zeggen: laat Ali B een liedje zingen over de fietshelm,
dan wordt het een stuk mooier. Is de Minister bereid na te denken over het
stimuleren van het vrijwillig dragen van een helm door met name oudere
fietsers?
De voorzitter: De Minister over Ali B.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik verbaas me
nergens meer over nadat we ook Lee Towers hebben ingezet om
havenmedewerkers op de elektrische brommer te krijgen in plaats van in
de auto. We hebben op dit moment een project lopen in Zeeland, waarbij
we een pilot doen om te bekijken of kinderen vrijwillig met een fietshelm
willen rijden. Dat is niet met Ali B; ik weet niet of hij in Zeeland zo veel
fans heeft. Het gebruik van de fietshelm is discutabel. De een zegt dat het
helpt, de ander zegt dat het de veiligheid juist niet vergroot. Ook hiervoor
geldt dat ik geen landelijke plicht wil invoeren, maar wel pilots doe en het
stimuleer. Ik zie de fietshelm nauwelijks gebruikt worden in de stad waar
ik woon, maar in Den Haag, waar veel buitenlanders wonen voor wie het
veel gebruikelijker is, zie ik het vaker. Het zou kunnen dat de helm er
vanzelf inslijt, maar experimenteren is beter dan een landelijke richtlijn.
Mevrouw Visser vroeg naar private initiatieven om verkeersveiligheid te
verbeteren, zoals de Safety Deal met de ANBO. Zij vroeg zich af of dat
soort dingen meegenomen worden in de oplossingen. We stimuleren dat
waar mogelijk. Het is soms moeilijk omdat het vaak om gedragsveranderingen gaat of om afspraken met verzekeraars over het meetellen. Maar
Veilig Verkeer Nederland (VVN) heeft bijvoorbeeld op ons verzoek een
toolbox gemaakt waarmee bedrijven maatregelen kunnen nemen tegen
afleiding door smartphonegebruik. Leasemaatschappijen hebben een
proef met pay how you drive afgerond en kunnen de gebruikers belonen
als ze dat beter doen. In het vorige bedrijf waar ik werkte, kregen alle
medewerkers een test op de computer over goed rijden met minder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

19

brandstof en veiliger rijden. Er zijn meer bedrijven die zoiets doen. Er zijn
verzekeraars die met «pay how you drive»-producten komen en telecomproviders en telefoonproducenten die bekijken wat ze kunnen doen tegen
afleiding in het verkeer. Er ontstaan veel meer van dit soort initiatieven.
De heer Houwers sprak over het gedrag. Daarover gaat het ook vaak,
maar het is moeilijk om dat een-op-een te vertalen en het gaat vaak over
de langere termijn. De heer Houwers merkte op dat we steeds naar 2020
kijken, maar vroeg zich af of we ook niet eens moeten kijken naar wat we
in 2025 en 2030 kunnen halen. Sommige maatregelen zijn wel heel
effectief, maar niet op de heel korte termijn. Hetzelfde geldt voor het
aanpassen van de gemeentelijke en regionale wegen. Dat kan niet voor
2020 gerealiseerd worden, maar daarna is het vaak wel mogelijk.
Zou het helpen om een top tien te maken van verkeersveiligheidsknelpunten? Voor onze eigen wegen hebben we natuurlijk al de EuroRAP
waaraan de wegen moeten voldoen. Daarmee zijn ze veilig. Ik zeg altijd:
we zijn hier het veiligst van heel Europa. We monitoren de ongevallen; we
houden ze in de gaten. Als er afwijkingen zijn van ontwerpnormen,
bijvoorbeeld in combinatie met geconstateerde onveiligheid, dan nemen
we ook meteen maatregelen. Die worden dan uitgevoerd in het kader van
beheer en onderhoud of, als het echt nodig is, meteen of met de middelen
van Meer Veilig-pakketten. Dat houden we ook goed in de gaten. We
monitoren in het kader van Veilig over Rijkswegen de onveiligheid op de
rijkswegen op wegvakniveau. We hebben daarvoor scores op basis van
een aantal indicatoren en die scores hebben een soort signaalfunctie. We
hebben eigenlijk al een systeem waarbij we continu monitoren. Een top
tien voegt niet veel toe aan de huidige aanpak. We weten welk wegvak
aan de beurt is. Uiteindelijk zijn we relatief veilig, dus je moet ook een
keer ophouden. Als je het probleem van de top tien oplost, heb je weer
een nieuwe top tien, die blijft er eeuwig. We kijken vooral naar
onveiligheidsindicatoren.
De heer Hoogland (PvdA): Op zich vind ik het verhaal van de Minister wel
helder en overtuigend. Als je alles in beeld hebt, moet je op een gegeven
moment een keer ophouden. Maar zijn alle data een onderlegger voor al
het handelen? Werkt dat ook zo voor het handelen? Kijkt het Rijk iets
breder als er lokale knelpunten spelen en lost het deze op om te bereiken
dat er een reductie plaatsvindt van het aantal dodelijke slachtoffers of
ernstig verkeersgewonden? Soms wordt daarop ingezet bij de aanleg van
wegen, als er sprake is van een coproductie met lagere overheden, ook al
komen ze op knelpuntenlijstjes niet als eerste naar voren.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik snap heel goed
wat de heer Hoogland bedoelt. Dit gebeurt bijvoorbeeld in programma’s
als Beter Benutten. Soms gebeurt het ook als we rijksweginfrastructuur
maken en daarbij fietspaden kruisen. We proberen om die beter of zo
goed mogelijk achter te laten. Met Beter Benutten wordt bijvoorbeeld ook
vrij veel geïnvesteerd in fietsveiligheid, zoals het verbeteren van fietsinfrastructuur, maar ook in een doorlopend fietspad dat we bij vele snelwegen
achterlaten in plaats van een gesneden fietspad, zoals dat in het verleden
was. We proberen dat wel te doen.
Ik ben het met de heer Madlener eens dat er heel veel te doen is op de
provinciale wegen, maar waarom ontraad ik iedere keer zijn amendementen? Niet omdat ik zijn betoog voor de aanpak van provinciale wegen
niet ondersteun, maar wel omdat hij geld daarvoor van het landelijk
budget naar de provincie wil brengen. Ik vind dat de provincies dat zelf
moeten betalen. Terecht is opgemerkt dat ze opcenten krijgen en ze
hebben vaak ook allerlei andere budgetten waaruit ze dat kunnen
waarmaken. Ik hoop dat hij ook bij zijn collega-bestuurders op provinciaal
niveau iedere keer een gloedvol betoog houdt, want daar moet het
uiteindelijk ook gebeuren, net als bij de gemeenten zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

20

De heer Hoogland (PvdA): Ik ging even in de observatiestand en merkte
dat er antwoord werd gegeven op een vraag van de heer Madlener. Dat
was op zich een heel goede vraag, dus ik ben blij dat daar een antwoord
op is. Er is ook een antwoord gekomen op een niet gestelde vraag over
fietsen. Ik begrijp wel dat de Minister mij associeert met fietsen, dat is ook
goed, maar daarover ging mijn vraag nu niet. Mijn vraag was: is de
Minister bereid om lokale data te bekijken en levert het Rijk daaraan een
bijdrage? Ik begrijp dat dat zo is voor fietsers. Gebeurt dat dan ook op
andere terreinen? Vormt de knelpuntenanalyse daadwerkelijk de onderlegger voor het uitvoeren van beleid?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De risicobenadering
die we nu voor ogen hebben, geldt voor alle lagen, dus voor de rijksoverheid, de provinciale overheid en de gemeentelijke overheid. Ik gaf aan
dat het IPO al begonnen is en dat de VNG nog een beetje snuffelt om te
bepalen of men het ook interessant vindt. Amsterdam is er al mee
begonnen. De vraag was of ik er financieel iets mee doe. Ja, dat doe ik bij
Beter Benutten. Dat is niet alleen bedoeld voor fietsen, maar ook voor de
aanpak van bijvoorbeeld een te korte afslag zodat de doorstroming en de
veiligheid verbeteren.
Ik heb het zwartboek net gekregen van een van de Kamerleden. Ik heb het
natuurlijk nog niet gelezen, maar ik begrijp dat de Kamer heel graag een
reactie wil hebben. Ik zal het bestuderen. Ik vind het belangrijk om samen
met de Minister van V en J te reageren, omdat er veel onderwerpen in
staan die richting zijn terrein regarderen, zoals het omgaan met slachtoffers. Ik zal bekijken welke uitvoerbare ideeën we kunnen oppakken. Ik
weet er nu gewoon niks van. Ik weet echt niet wat erin staat of met welke
elementen we wel en niet wat kunnen. De Minister van V en J en ik zullen
er gezamenlijk op reageren, misschien voor het volgende AO.
De SP vroeg naar de veiligheid bij Calais. We hebben er veel over
gesproken, zowel bij de begrotingsbehandeling als bij het MIRT-overleg
(Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport). Voor mij is
het heel belangrijk om de veiligheid van de vrachtwagenchauffeurs goed
overeind te houden. Dat heeft alles te maken met de veel grotere
problematiek van de vluchtelingen, het kamp dat vlakbij de tunnelmond
ligt. Er gaat dreiging uit van de grote hoeveelheid mensen die daar niet
goed opgevangen worden, die graag meewillen met vrachtauto’s en er
alles voor doen om erin te komen. Ik heb regelmatig overleg met
Transport en Logistiek Nederland (TLN), Frankrijk en Engeland. Ik zit
volgende week weer bij mijn Engelse collega. TLN is bezig met een
certificering, waarmee je ook in een fast lane toegang zou kunnen krijgen.
Kan ik niet oproepen om helemaal geen gebruik meer te maken van
Calais? Ik vind dat het aan de vervoerders zelf is of ze dat willen doen. Er
zijn natuurlijk alternatieven, maar die zijn minder aantrekkelijk. Die zijn
ook bij de vervoerders bekend. Naarmate de discussie over «grenzen
dicht» in het hele land meer vordert, krijgen we meer plekken met dit
soort opstoppingen. Het transport zal daar last van hebben. De alternatieven zullen uiteindelijk niet opleveren wat de vervoerders en verladers
gezamenlijk willen, maar het is ook de vraag of dit soort vraagstukken en
problemen zich niet op andere punten kunnen gaan voordoen. Ik werk
liever aan de beveiliging van de chauffeurs. Dat doen we door Engeland
en Frankrijk veel meer politietoezicht te laten vragen zodat het transport
onbelemmerd doorgang kan krijgen. Door het toekennen van uitzonderingen voor rij- en rusttijden hoeven de mensen daar niet onnodig lang te
blijven staan. Maar oproepen om niet meer naar Calais te gaan, is volgens
mij niet de oplossing voor de sector zelf, maar het vermijden van het
probleem.
De heer Ulenbelt (SP): Wij horen de verhalen van de chauffeurs die van
hun baas nog steeds de Calais-route moeten rijden en we zien de foto’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

21

Als hetzelfde in Marokko zou gebeuren, maar dan met toeristen, kregen
we een negatief reisadvies omdat het te gevaarlijk is voor de mensen. Er
moeten allerlei problemen worden opgelost, maar als de chauffeurs het
zo ontzettend gevaarlijk vinden ... Er zijn alternatieve routes naar
Engeland, maar die duren alleen wat langer. Ik ben zo bang dat er
slachtoffers gaan vallen aan de kant van de chauffeurs, terwijl we dat met
een negatief reisadvies voor Calais kunnen voorkomen. Ik snap de
bezwaren niet tegen een negatief reisadvies.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ook ik maak me al
geruime tijd zorgen over de chauffeurs. Het is doodeng als je in je
vrachtwagen zit en wordt belegerd en er niet uit durft. Er waren dagen in
de zomer waarop het bloedheet was en mensen de auto niet eens uit
durfden te komen om ergens wat water te gaan halen. Ik kan me dat heel
goed voorstellen. Dat is ook de reden waarom ik met diverse collega’s
contact heb gehad, internationaal, maar ook vooral via Klaas Dijkhoff met
zijn collega’s van Justitie. Wij hebben overlegd over wat wij kunnen doen.
De Engelsen hebben daar beschermingsmuren opgetrokken. Dat hebben
ze betaald voor de Fransen. Er is meer politie ingezet en de Fransen
worden opgeroepen om dat kamp te verplaatsen. Er gebeurt echt van
alles om ervoor te zorgen dat de rust wederkeert en het transport gewoon
doorgang kan vinden. De heer Ulenbelt vraagt of ik vanuit Nederland een
negatief reisadvies kan geven. Als we zoiets doen, gebeurt dat in
Nederland maar op één plek, namelijk bij het Ministerie van Buitenlandse
Zaken, die dat op dezelfde gronden doet. Voor de vervoerssector is er niet
echt een heel goed alternatief. Ik vind het veel belangrijker om te werken
aan de bescherming, de uitzonderingen voor rij- en rusttijden, continue
druk op collega’s om daar een veilige laan te maken en het voorstel van
TLN om een fast lane te maken dan te zeggen dat we daar weg moeten
blijven. Ik denk dat een negatief reisadvies uiteindelijk een probleem voor
de sector veroorzaakt. Individuele mensen moeten met hun bazen
overleggen over goede bescherming. Ze kunnen misschien met twee
rijders gaan.
De heer Ulenbelt (SP): Het is een onbevredigend antwoord. Er gebeurt
van alles, maar de dreiging voor de chauffeurs neemt toe. Een chauffeur
die bang is om ernaartoe te rijden, moet erheen als zijn baas dat zegt. Dat
is toch heel onbevredigend. Laat ik het eens anders vragen. Wanneer
denkt de Minister dat het probleem is opgelost op de manier zoals zij en
anderen dat aanpakken?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: We hebben heel
vaak hierover gesproken, ook in de Kamer. We hebben daarbij ook
geconstateerd dat er verschillende typen problemen zijn. Een van de
grootste is de vluchtelingenproblematiek en het feit dat je niet zomaar
zo’n kamp kunt verplaatsen. Diverse partijen hebben moties ingediend
waarin het kabinet werd opgeroepen om alles uit de kast te halen om
invloed uit te oefenen. «Het is weliswaar niet uw land, niet uw plek, maar
probeer alles uit de kast te halen.» Dat doen we. Ik heb ook steeds gezegd
dat ik mij zorgen maak over de chauffeurs. Er doen zich daar incidenten
voor, soms ook heel nare incidenten. Ik krijg niet het signaal dat het steeds
erger wordt. We hebben met TLN afgesproken dat men ons aan het jasje
mag trekken als het erger wordt. Maar het is zeker niet de gewenste
situatie. Ik kan niet zeggen wanneer we het opgelost hebben, omdat het
probleem niet alleen de vrachtwagenchauffeurs betreft. Het gaat vooral
over dat kamp en de vraag of Frankrijk dat kamp voor die tunnelmond
weghaalt. Dat kan ik nu niet zeggen. Andersom zeg ik ook: een negatief
reisadvies is voor de branche geen wenselijke ontwikkeling. Zij willen
gewoon een veilige doorgang hebben en daarop zullen we proberen in te
zetten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

22

De heer Van Helvert (CDA): We hebben er bij het MIRT, maar ook bij de
Transportraad al even over gesproken. Ik val de heer Ulenbelt bij. Dit gaat
toch eigenlijk te gemakkelijk? Het kan toch niet zo zijn dat we met heel
Europa een tunnel graven onder het Kanaal, die veel geld kostte en waarin
we met zijn allen hebben geïnvesteerd, en dat we er vervolgens niet
doorheen kunnen omdat Frankrijk daar een illegaal vluchtelingenkamp
laat ontstaan? Dat kan toch niet? Ik vraag de Minister zich in te zetten om
die mensen zo goed mogelijk te beschermen. Dat is allemaal prima en dat
moeten we vooral blijven doen. Maar vervolgens moet er binnen Europa
een vuist gemaakt worden naar Frankrijk. We moeten zeggen: jongens, dit
kan gewoon niet. Kan de Minister in beeld brengen wat het verlies voor de
transportsector en voor de Nederland BV tot nu toe is omdat we er in
Calais niet fatsoenlijk door kunnen? Kunnen we ook in beeld brengen wat
we het komend jaar nog aan verlies lijden door deze situatie? Dat zou een
stok achter de deur kunnen zijn. We kunnen Frankrijk het tekort specifiek
meetbaar voorleggen en zeggen: dankzij jouw falen hebben wij dit tekort.
Dat heeft niets met het vluchtelingenprobleem sec te maken, maar met de
manier waarop Frankrijk daarmee omgaat.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dat is allemaal heel
stoere taal van de heer Van Helvert, maar we voeren een motie uit van
onder anderen mevrouw Visser, die ook in de commissie V&J zit, waarin
wordt gevraagd om alles te doen wat in ons bereik ligt. Er wordt overal op
diplomatiek niveau gesproken en de druk wordt opgevoerd. Ik denk dat
TLN als brancheorganisatie de kosten in beeld heeft. Ik heb TLN al eens
horen zeggen wat het de transportsector gekost heeft in de afgelopen
periode en welke kosten nog verwacht worden. Ik vind het net zomin leuk
als de heer Van Helvert, maar dit heeft niets te maken met gemakkelijk of
niet gemakkelijk. Dit heeft te maken met zeer complexe problematiek,
waarbij een vluchtelingenkamp direct naast de tunnelmond zit. Deze
mensen worden niet goed in de gaten gehouden en de mensen in de
vrachtauto’s ondervinden daarvan veel last. Wij proberen op allerlei
manieren Frankrijk daarover aan het jasje te trekken. Dat doen wij samen
met de Engelsen, die er ook heel veel last van hebben. Zij willen natuurlijk
ook niet dat vrachtwagens vol met vluchtelingen en verstekelingen bij hen
aankomen. Zij zien ook dat vrachtwagenchauffeurs daarmee ontzettend in
hun maag zitten. Op alle fronten doen we er wat aan. Ik zie gewoon niet
wat we nog meer zouden kunnen doen. Mocht de heer Van Helvert
daarover nog briljante ideeën hebben, dan hoor ik die graag.
De heer Van Helvert (CDA): De Minister noemt het «stoere taal van de
heer Van Helvert». Dat zij dan maar zo, maar dat maakt het probleem niet
kleiner. De Minister vraagt mij ideeën aan te reiken om de zaak aan te
pakken. De Minister heeft cijfers van transportsectoren voorhanden, dus ik
zou zeggen: probeer die te bundelen, kijk naar voren en ga daarmee naar
Frankrijk. Zeg tegen Frankrijk: wij willen dit bij jou claimen, want we
hebben dit verlies omdat jij faalt en een illegaal kamp hebt laten ontstaan
aan de mond van een tunnel. Is dat geen idee?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het idee is al breder
getrokken, dat hebben we de vorige keer al besproken, namelijk dat we in
Europees verband over het vrije verkeer van goederen spreken en dat we
met elkaar problemen hebben als het vrije verkeer van goederen niet
gegarandeerd kan worden. We moeten dit soort zaken in Europees
verband bij Bulc aan de orde stellen. Ik heb ook al een keer met haar
besproken wat de Europese Commissie kan doen om de doorgang
mogelijk te maken. Ik heb het gevoel dat we de discussie, die we
recentelijk hebben gevoerd, nu een beetje overdoen.
De voorzitter: U kijkt mij aan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

23

Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik kijk u eigenlijk wel
aan, ja.
De voorzitter: Maar ik vind wel dat elk Kamerlid recht heeft op een
antwoord, ook al is dat twee keer hetzelfde. U kunt nu verder met het blok
over de snelfietsen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het volgende
onderwerp dat de gemoederen bezighoudt, is de snorfiets naar de rijbaan.
Ook daarover spreken we al heel lang in de Kamer. Het is begonnen met
de discussie of Amsterdam wel genoeg ruimte heeft om én snorfietsen én
fietsen én bakfietsen én elektrische fietsen en wat dies meer zij op
hetzelfde fietspad te hebben en de gevaarlijke situaties die daardoor
ontstaan. Naar aanleiding daarvan kwam de oproep tot een algemene
helmplicht in Nederland, zodat snorfietsen naar de rijbaan verplaatst
konden worden. Dat vond ik geen goed idee, want dat zou de snorfietser
die zich goed gedraagt en zijn snorfiets niet opvoert, onnodig straffen. Ik
heb toen ook gezegd dat ik me kan voorstellen dat verschillende
gemeenten verschillend maatwerk nodig hebben. Ik was dus twee jaar
geleden al bereid om ervoor te zorgen dat individuele gemeenten zo’n
helmplicht kunnen instellen als zij van plan zijn om de snorfietser naar de
rijbaan te verplaatsen. We hebben er een uitgebreide discussie over
gehad in de Kamer, die uiteindelijk heeft gezegd dat ik dat niet mocht
doen. Ik mocht daarvoor geen wetsvoorstel maken. Ik heb mij dus weer
schielijk teruggetrokken en gezegd: dan regelen we het niet. Daarna heeft
de Kamer mij in meerderheid opgeroepen om het wel mogelijk te maken.
Nu ligt de brief voor waarin ik aangeef dat ik van zins ben om een
wetsvoorstel in te dienen dat het mogelijk maakt dat individuele
gemeenten een helmplicht invoeren, waardoor zij de vraag aan hun
gemeenteraad kunnen voorleggen of ze de snorfiets naar de rijbaan willen
verplaatsen. Amsterdam is de enige individuele gemeente die het daar tot
nu toe over gehad heeft. Ik heb geen enkele andere gemeente gehoord die
daarvoor interesse heeft. Dat ligt nu voor. Ik ben heel benieuwd hoe de
discussie verloopt nu de SP ook weer bewegingen maakt. Het blijft een
heen en weer gaan, maar ik beantwoord graag een aantal van de
achterliggende vragen die de Kamer heeft gesteld.
De heer Houwers (Houwers): Is de Minister niet bang dat we een soort
lappendeken krijgen van gemeenten die hun eigen regeltjes bedenken, als
we gemeenten de mogelijkheid geven om op deze manier lokaal
maatwerk te bieden? Als ik dan een gemeente binnenrijd, moet ik eerst de
verkeersreglementen nalezen om te weten wat ik er wel en niet mag doen.
Ik maak er even een karikatuur van, dat begrijpt de Minister. Die lappendeken zie ik niet zitten. Hoe ziet de Minister dat?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik zag de heer
Houwers al in één keer op een snorfiets door heel Nederland gaan. Ik ben
een groot voorstander van het neerleggen van veel verantwoordelijkheden bij gemeenten. Daar waar je woont en leeft kun je ook het beste
inschatten wat nodig is. Dat geldt ook voor ruimtelijke ordening. Ik ben
een groot fan van decentralisatie. Bij verkeersregels moet je meer
afwegingen maken als ze grensoverschrijdend zijn. Wat doet de ene
gemeente, wat doet de andere gemeente en heb je dan wel genoeg
duidelijkheid? Ik probeer dat meer te uniformeren, zoals al bleek uit het
voorbeeld van de rotondes, maar wel op vrijwillige basis. Gemeenten
moeten zelf kiezen. In het geval van de snorfiets gaat het natuurlijk vaak
om mensen die zich binnenstedelijk bewegen en niet van de ene
gemeente naar de andere gaan. Een snorfietser in Amsterdam weet wat
de spelregels zijn. Ik denk dat het in dit geval goed mogelijk is. Ik zei twee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

24

jaar geleden dat ik bereid ben om dat maatwerk te leveren en ik doe nu
eigenlijk opnieuw hetzelfde voorstel.
De heer Houwers (Houwers): Als zich nu weer een Kamermeerderheid
aftekent om het voorstel niet aan te nemen, is de Minister dan weer
schielijk voornemens om de brief en het mogelijke wetsvoorstel terug te
nemen? Zou het niet gewoon beter zijn om de dingen een tijdje te laten
zoals ze zijn en alleen maar naar het gedrag te kijken? Ik heb af en toe het
gevoel dat we te snel regels en dingen veranderen als er ergens een
probleempje is, gewoon omdat mensen zich een tijdje niet aan de regels
houden. We hoeven toch niet elk jaar een nieuwe Verkeerswet of nieuwe
verkeersregels te bedenken?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De Ministers zijn een
speelbal van de Kamer. Als de Kamer linksom wil of rechtsom, hebben wij
vaak te volgen. In dit geval heb ik er ook een mening over. Ik heb niet voor
niets de vorige keer het voorstel ingediend. Ik vind dat maatwerk wel
wenselijk is. Waarom? We hebben eerst gekeken of het belangrijkste wat
Amsterdam kon doen ook gedaan was, namelijk handhaven. Als je niet
handhaaft, heb je ook niets te zeggen. We hebben een hele discussie
gehad over de handhaving. Wij hebben in dat debat de gegevens
daarover met de Kamer gedeeld. Van de 16.000 uur die jaarlijks
beschikbaar is voor verkeershandhaving, wordt 4.000 uur ingezet voor de
brom- en snorfietsers. In 2013 is 56% van de snorfietsers een of meerdere
keren staande gehouden. Dat is echt een issue. Er worden veel uren aan
besteed en er zijn veel opgevoerde snorfietsen. Amsterdam kan niet bezig
blijven met alleen maar handhaven. Uiteindelijk heb ik me laten
overtuigen van het feit dat het handhavingsinstrument voor hen onvoldoende is. Verder heeft Amsterdam natuurlijk een specifieke inrichting. Er
zijn vrij smalle fietspaden naast trambanen. Je kunt niet zeggen: maak
maar even een andere inrichting waarbij de bakfiets en de snorfiets en de
elektrische fiets en de fiets en ook nog die auto hun plek kunnen vinden in
de binnenstad. Dat is heel moeilijk. De gemeente Amsterdam zei op een
gegeven moment dat men wellicht overal een 30 kilometerzone zou
invoeren. Dat leek me niet wenselijk. Ik was er dus uiteindelijk van
overtuigd dat er lokaal maatwerk moet kunnen worden geleverd.
Vervolgens zal Amsterdam zelf met de gemeenteraad moeten bespreken
voor welk gebied en welke tijden het moet gelden en hoe het kenbaar
wordt gemaakt aan de individuele Amsterdammer. Ik sta achter het
voorstel en verdedig het.
De voorzitter: Mijnheer Madlener, hebt u een vraag?
De heer Madlener (PVV): Ja, ik zit vol met vragen.
De voorzitter: Stelt u er dan een.
De heer Madlener (PVV): Als ik een vraag mag stellen, zal ik dat zeker niet
nalaten. Heeft Amsterdam er alles aan gedaan? Amsterdam is een stad
die de automobilist de auto uit jaagt met de hoogste parkeertarieven van
Europa. Mensen hebben geen geld meer, gaan vervolgens misschien wel
een scootertje rijden om naar hun werk te gaan en nu worden ze de
rijbaan opgeduwd met een helmplicht, dus worden ze ook daar weer
getreiterd door die stad. Een handhaving van 4.000 uur is inderdaad zo’n
2,5 fte, dus 2,5 persoon die zich bezighoudt met een stad van 800.000
inwoners met 40.000 bromscooters. Het is toch totaal geen inspanning die
Amsterdam levert? Amsterdam is ook de stad van de bakfietsen en dat
kan allemaal wel op dat fietspad? Daar wordt niets aan gedaan.
Amsterdam zit vol met scooterende allochtone jeugd en dat zijn nou
precies de types die overlast veroorzaken. Daarop wordt 2,5 fte ingezet en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

25

de Minister zegt dat ze het voldoende vindt. Ik kan het toch niet serieus
nemen dat de Minister echt meent dat 2,5 fte voor zo’n stad op
handhaving lijkt.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik geef aan dat van
de 16.000 uur handhaving op het verkeer er 4.000 uur op de snorfietsen en
de brommers wordt ingezet. Van alle verkeerstoezicht is dat een vierde. Je
moet in Amsterdam ook boeven vangen, je moet ook op andere punten
controleren, inbraken, noem maar op, dus daarvoor hebben ze ook teams
nodig. Bij inzet moet je uiteindelijk een afweging maken tussen de ergste
en minder erge dingen. Jaagt Amsterdam de mensen de stad uit met haar
parkeertarieven? In alle wereldsteden kun je bijna nergens met de auto
terecht. Bijna overal heb je grote openbaarvervoersystemen, omdat
stedelijk gebied zich niet zo goed leent voor autoverkeer. In stedelijke
gebieden wordt heel veel gebruikgemaakt van de fiets. Dat is op zich
goed, want mensen die daar echt met de auto of een bestelbus moeten
zijn, kunnen er dan komen. Je moet dus een goede keuze maken. Wat is
verstandig en wat niet? De specifieke inrichting van de stad maakt het
voor Amsterdam ook nog eens complex om ruimte te scheppen voor de
fiets. Daarom is dit voorstel uiteindelijk tot stand gekomen. We hebben
gekeken of Amsterdam handhaaft. Men zet een vierde van de verkeershandhaving in op snorscooters. Men moet ook snelheid en andere dingen
handhaven. Vervolgens hebben we gekeken naar de veiligheid, dat was
ook een vraag van een aantal Kamerleden. De SWOV heeft aangegeven
dat de snorfiets alleen naar de rijbaan kan in combinatie met een
helmplicht, juist vanwege de snelheidsverschillen. Ik heb aangegeven dat
op plekken waar geen snelheidsverschillen zijn, het aan de wegbeheerder
is om te bepalen of een helm daar nodig is, bijvoorbeeld op de 30
kilometerwegen. Maar op 50 kilometerwegen kan de snorfiets vanuit het
oogpunt van veiligheid alleen naar de rijbaan met een helm. Een
onderzoek naar het effect in de praktijk van verplaatsing naar de rijbaan
zonder en met helm, is niet uitvoerbaar, want dat zou alleen in een
niet-realistische veilige omgeving kunnen plaatsvinden en daarmee ook
geen goed beeld geven van de werkelijke effecten. Of je moet het live met
mensen doen. Het is afhankelijk van de implementatie en ook van de
locatie. Daarom zeggen wij: zorg dat je bij voorbaat al de helmplicht voor
50 kilometergebieden instelt zodat de mensen dat veilig kunnen doen.
De heer Madlener (PVV): Amsterdam staat al niet bekend als een
autovriendelijke stad, maar straks zit je dus ook nog achter een snorscootertje dat 20 km/u rijdt. Natuurlijk wil Amsterdam verder gaan met de auto
de stad uitpesten. Men slaat hiermee twee vliegen in een klap. Twee keer
per jaar kom ik in Amsterdam. Als ik daar vijf minuten verkeerd parkeer,
heb ik een bon. Dat kan dan wel. Maar ik zie daar fietsers appen en met
losse handen en zonder verlichting rijden. Er is geen enkele handhaving
op dat fietspad. Hoe kan de Minister blijven volhouden dat Amsterdam de
prioriteiten goed legt? Waarom gaat de Minister Amsterdam ook nog
belonen met dit voorstel?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dit is een herhaling
van zetten. Ik heb het twee jaar geleden gezegd en ik zeg het nu weer. We
hebben gekeken naar wat de gemeente zelf heeft gedaan. Er is bijna niet
op te werken tegen die opgevoerde snorfietsen. Ze worden aangehouden,
het opgevoerde deel wordt eraf gehaald en het zit er weer bijna op als je
je omgedraaid hebt. De shredderoptie is al eerder aan de orde geweest. V
en J heeft het uitgezocht en de rechter heeft gezegd dat we dat niet
kunnen waarmaken omdat het buitenproportioneel is. Er blijven op een
gegeven moment niet zo veel mogelijkheden meer over, behalve hopen
dat iedereen goed gedrag vertoont, en dat gebeurt gewoon niet. Daarom
heb ik gezegd dat we de gemeente de mogelijkheid moeten geven om een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

26

helmplicht in te voeren. Het is een experiment en de gemeenten kunnen
er zelf voor kiezen. De gemeente beslist in overleg met de raad of men de
snorfietser naar de rijweg verplaatst. De gemeente zal ook moeten
aangeven waar het veilig is en waar niet, waar het goed kan en waar niet
en hoe men de mensen daarvan op de hoogte wil stellen. Dat heeft niets
te maken met het uit de stad pesten van auto’s, maar met het feit dat er
heel veel overlast wordt ervaren op de fietspaden door opgevoerde
snorfietsen.
Ik kom op de vraag over de BOVAG en strafrechtelijke vervolging. De
BOVAG heeft de Voer ’m terug-campagne, waarbij de leden worden
opgeroepen om niet meer mee te doen aan het opvoeren van
snorscooters. Er wordt ook strafrechtelijk vervolgd. De Rijksdienst voor
het Wegverkeer (RDW) en de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT)
handhaven de verkoopverboden, ze letten op winkels die opgevoerde
snorfietsen verkopen. Het probleem is echter dat het merendeel niet in de
winkel wordt opgevoerd, maar later door de eigenaar zelf. Een strafrechtelijke oproep moet overigens niet alleen voor BOVAG-leden gelden, maar
ook voor alle Beun de Hazen die ermee gesnapt worden. Dat zijn er nog
veel meer dan de BOVAG-leden.
Ik ben door de vragen over de snorfiets heen en wacht met spanning de
discussie in de Kamer af.
Mevrouw Visser (VVD): Ik herken het gevoel van de Minister wel, want de
scootersoap is een terugkerend item. Ik hoor ons onszelf ook continu
herhalen, maar ik kom toch terug op het onderwerp. We verplaatsen
gewoon het probleem, want de jongens en meisjes die zich als etters
gedragen op het fietspad, sturen we nu gewoon de rijbaan op. Ze moeten
daar tussen auto’s gaan rijden die 50 mogen. We hebben geen zekerheid
over hoe we dat probleem gaan oplossen. Een helm lost het probleem
van de verkeersveiligheid niet op. Er is ook nog geen oplossing voor de
doorstroming. De rechter heeft de shreddermotie aangemerkt als
disproportioneel, maar we hebben ook gevraagd of er geen andere optie
is. De shreddermotie was alleen bedoeld voor opgevoerde scooters. Onze
vraag was of we de scooters eerder in beslag kunnen nemen en niet pas
nadat ze in twee jaar tijd drie keer zijn aangehouden door een politieagent. Als automobilisten zich misdragen op de rijbaan nemen we het
voertuig ook in beslag. Waarom kan dat niet ook bij de scooters? Deze
optie en handhaving zijn nog niet verkend.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Valt dat ook onder
dat proportionele boetesysteem, waarover een brief komt voor de kerst?
Mevrouw Visser (VVD): Dat zou kunnen, maar wij maken in deze Kamer
de wetten. De Kamer zou kunnen uitspreken dat ze dit niet disproportioneel vindt. Wij vinden dat de verkeersveiligheid in het geding is omdat
mensen zich misdragen. We moeten die uitspraak doen en namens mijn
collega’s ben ik daarnaar op zoek. We hebben met de zogenaamde
shreddermotie een aanpassing in de wetgeving gedaan waardoor
opgevoerde scooters na drie aanhoudingen in twee jaar tijd kunnen
worden ingenomen. We kunnen een stap verder gaan en al veel eerder
daartoe overgaan als men zich misdraagt. Is de Minister daartoe bereid?
Moeten we dit niet inzetten voordat we een probleem op het fietspad
verplaatsen naar de rijbaan zonder te weten wat de consequenties
daarvan zijn? Waarom wordt die optie niet verkend? In de brief spreekt de
Minister over een totaal zoneverbod voor snor- en bromfietsen, maar het
gaat ons echt te ver om de scooter te verbannen uit de stad.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Mevrouw Visser wil
de shreddermogelijkheden verruimen. Ik wil de Minister van Justitie
daarover een uitspraak laten doen, omdat straffen proportioneel moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

27

zijn. Als wij hier een bepaald punt aan de orde hebben waarover wij ons
heel erg opwinden, maar waarvoor de straf niet past bij alle andere
straffen in Nederland, moeten we dat hier niet doen. Af en toe wordt de
Minister van Justitie ook uitgenodigd bij dit overleg, dus misschien een
volgende keer weer.
Ik verwacht dat veel snorfietsers zullen overstappen op een ander
vervoermiddel als ze de weg op moeten met een helm, omdat het dan
minder stoer is of minder aantrekkelijk. Dat zou best die groep kunnen zijn
waarvan we de meeste last hebben. Dat zou een effect kunnen zijn, maar
dat moeten we afwachten.
Ik heb al meerdere keren gezegd dat de gemeente Amsterdam een groot
deel van de handhavingscapaciteit inzet op de scooters. Je kunt altijd een
andere afweging maken en minder inzetten op verkeerd parkeren, te hard
rijden of alcoholcontroles elders in de stad. Ik vind dat niet wenselijk. Ik
vind de huidige handhaving een redelijk goede oplossing voor de
specifieke problematiek van Amsterdam. Deze doet zich niet of nauwelijks
elders voor en ik zie in andere gemeenten verder geen enkele belangstelling voor het voorstel. Ik zie niet in waarom het een probleem zou zijn
om één gemeente de mogelijkheid te geven om daarmee te experimenteren.
Mevrouw Visser (VVD): De Minister geeft aan dat zij geen andere
gemeente heeft gehoord. Wij hebben een brief van de VNG gekregen
waarin ook de gemeente Groningen wordt genoemd. Het wordt al veel
breder aangepakt door verschillende gemeenten.
De heer Hoogland (PvdA): Misschien ben ik te vroeg, maar een aantal
onderwerpen is nog niet behandeld. Daar komen we wellicht nog aan toe.
De voorzitter: Er komt nog een blok. De tweede termijn wordt wel steeds
korter al naar gelang de tijd hier loopt.
De heer Van Helvert (CDA): In de motie-Hoogland staat dat de stakeholders er duidelijk bij betrokken moeten worden. Zijn alle stakeholders
ook betrokken? Ik noem de RAI en de BOVAG.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: We hebben bij onze
voorstellen altijd alle belanghebbende partijen aan tafel. Ze zijn het er niet
altijd mee eens, maar dat hoeft ook niet. We hebben wel alle belangrijke
partijen aan tafel, ook de RAI en de BOVAG.
De heer Van Helvert (CDA): Dan ben ik toch wel benieuwd wat het advies
van de RAI en de BOVAG is geweest. Deze verenigingen hebben heel veel
leden die juist van dat vervoermiddel gebruik maken.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik weet dat niet
precies, maar ik kan me voorstellen dat zij alles zonder helm willen
verkopen, want dat verkoopt natuurlijk een stuk beter dan met helm.
Dezelfde discussie hebben we ook over de speed pedelec. Ik kan me
voorstellen dat zij tegen een helmplicht zijn of in dit geval een helmplicht
in een individuele gemeente, maar ik spreek nu voor hen, ik kan het niet
zeggen.
De heer Ulenbelt (SP): Ik had aan de Minister gevraagd hoe het
snelheidsverschil dat gaat ontstaan is meegenomen in de overwegingen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Er bestaat nu een
snelheidsverschil op het fietspad met de fiets als kwetsbare verkeersdeelnemer. Dit snelheidsverschil leidt tot gevaarlijke situaties. We zien dat de
snorfietsen vaak opgevoerd zijn tot een snelheid van bijna 45 kilometer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

28

Ze zitten dichterbij de auto dan bij de fietser. Vervolgens is gezegd dat ze
makkelijk te verplaatsen zijn naar de weg waar 30 kilometer wordt
gereden. Als je ze wilt verplaatsen naar de weg waar 50 kilometer wordt
gereden, zou het verstandig zijn om een helmplicht te introduceren om de
veiligheid van de snorfietser te realiseren.
De heer Ulenbelt (SP): Dat weet ik, maar we hebben ooit fietspaden
uitgevonden om fietsers te scheiden van het verkeer op de weg. Nu wordt
25 toegestaan op een weg waar 50 gereden mag worden. Heeft de
Minister een analyse gemaakt van wat daar gaat gebeuren? Is dat bij de
overwegingen betrokken? Wat waren daarvan de bevindingen? Dat lijken
me reële vragen, want het gaat om verkeersveiligheid.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: We hebben
natuurlijk gekeken naar wat de effecten kunnen zijn. Je moet zoiets
inschatten, want ik heb net uitgelegd waarom je geen onderzoek in de
praktijk kunt doen maar alleen in een niet-realistische onderzoekssituatie.
We hebben gevraagd wat de SWOV ervan vond. De SWOV heeft
aangegeven dat het alleen realistisch is als men een helm draagt, omdat
men een kwetsbare deelnemer is. Fietspaden zijn gemaakt voor langzaam
verkeer. Verkeer tot een bepaalde snelheid kan daar dus prima op. De
snorfiets was juist bedoeld voor het fietspad, omdat hij langzamer ging.
Als je de snorfiets opvoert, is hij hetzelfde als een brommer en die laten
we ook op de rijweg met een helm. Daarom willen we dat voor de
snorfiets ook doen op het moment dat die opgevoerd wordt.
De heer Hoogland en mevrouw Visser hebben gevraagd naar het
boetesysteem bij overtredingen. De Minister van V en J heeft toegezegd
eind van dit jaar met een brief te komen waarin hij daarop ingaat. Ik heb
gehoord dat dat ook gaat lukken. De Kamer moet nog even afwachten wat
er precies in die brief staat.
Mevrouw Visser heeft gevraagd wat we kunnen doen voor iemand die zijn
rijbewijs kwijt is. In 2010 hebben we in overleg met de VNG en BZK
afgesproken om in eerste instantie alleen een maximumtarief voor
reguliere aanvragen wettelijk te regelen. Daarbij is de mogelijkheid
opengelaten om bij latere aanvragen, dus bij kwijtraken en dergelijke,
voor de extra dienstverlening ook een bedrag te vragen. Gemeenten
mogen voor het aanvragen van een rijbewijs met extra dienstverlening
een toeslag in rekening brengen. Ze hebben natuurlijk wel de gemeenteraad nodig om dat goed te keuren. Ze hebben uiteraard ook werk aan
het behandelen van zo’n aanvraag, maar ik ben bereid om met de
gemeenten het gesprek aan te gaan over de vraag waarom ze daarvoor
niet het maximumtarief kunnen rekenen.
De heer Ulenbelt heeft gevraagd naar de filevorming bij flitsers. De heer
Madlener heeft in het verleden deze vraag ook vaak gesteld. We hebben
naar aanleiding van de vragen die in het verleden gesteld zijn een nieuw
protocol gemaakt. Er is in een tweedeling voorzien, waarbij in beginsel
snelheidscontroles worden uitgevoerd op tijden dan wel locaties waar
geen nadelig effect is op de verkeersdoorstroming. Als er wel een file
optreedt, wordt de snelheidscontrole afgebroken, zodat de file oplost. Bij
controles door politie wordt zo veel mogelijk gekeken of ze ook uitgevoerd
kunnen worden op tijden of locaties waarop er geen nadelig effect is op
de doorstroming. Bij optredende congestie maakt de politie in overleg
met Rijkswaterstaat de afweging of de controle afgebroken kan worden.
Er wordt nu rekening mee gehouden als het dat effect heeft. Die
instructies zijn er en de verwachting is dat het protocol in februari 2016
overal operationeel is.
Gevraagd is of op korte termijn iets geregeld kan worden voor verkeersboetes voor buitenlandse kentekens, eventueel samen met V en J. Nog dit
jaar wordt Polen aangesloten. We hadden al aangegeven welke andere
landen we inmiddels op de automatische kentekenherkenning hebben

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

29

aangesloten. Hiermee zijn de meeste overtreders in beeld voor een boete.
Door uitvoering te geven aan de EU-richtlijn Cross Border Enforcement
(CBE) komen er steeds meer landen bij. Uiteindelijk hebben we natuurlijk
ook nog de mogelijkheid van het direct opleggen van boetes, maar dat is
een wat moeilijker systeem. Het heeft ook wat tijd nodig, zoals ook in de
brief van V en J van 27 november vermeld staat.
Mevrouw Visser (VVD): Het klopt gelukkig dat Polen erbij komt en dat het
systeem verder wordt uitgerold. We hebben nu echter te maken met foto’s
van geflitste kentekens waar we niets mee doen. Die komen in een grote
bak en blijven daar liggen. Hoe lang mogen die gegevens bewaard
worden? Ik snap dat we niet op korte termijn allerlei systemen van andere
landen kunnen aansluiten. Kunnen we die gegevens niet iets langer
bewaren, zodat we alsnog handhavend kunnen optreden? Dat geldt niet
alleen voor gewone verkeersboetes, maar ook voor buitenlandse
chauffeurs die de Wet rij- en rusttijden overtreden in Nederland, een punt
dat al vaker door de VVD is geagendeerd. Die chauffeurs mogen we nu
niet dwingen om te betalen. Dat zijn allemaal nieuwe lacunes in de
wetgeving. Kunnen we op korte termijn bekijken wat we met wat knippen
en plakken kunnen regelen om deze mensen aan te kunnen pakken?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik heb die discussie
laatst gezien. Volgens mij heeft mevrouw Visser die ook gevoerd met de
Minister van V en J. Mevrouw Visser werd er niet vrolijk van dat een
aantal foto’s niet meer bewaard bleven. Dat hebben ze toen nog wel even
gedaan. Mijn ambtsgenoot van V en J bekijkt hoe we de verwerking van
flitsfoto’s met buitenlandse kentekens moeten gaan doen. Ik zal hem
vragen deze vraag schriftelijk te beantwoorden, misschien wel gelijk met
de brief die hij stuurt over de boetes of anders op een andere manier.
De heer Hoogland heeft gevraagd of een algeheel inhaalverbod op
snelwegen met 2x2 of 2x3 rijstroken mogelijk is of dat het inhaalverbod
beter gehandhaafd kan worden. Een inhaalverbod wordt ingesteld ten
behoeve van de verkeersveiligheid en de doorstroming. Ik ben geen
voorstander van een generiek inhaalverbod. Bij het instellen van een
verbod weeg ik de omstandigheden op het betreffende traject: bevordert
het de doorstroom, maakt het het veiliger, wordt vrachtverkeer niet
onnodig belemmerd en krijg je niet een enorme kolonnevorming
waardoor je er als private auto niet meer doorheen kunt? Door middel van
monitoring houd ik in de gaten of de ingestelde verboden goed werken.
Soms pas ik dat weer aan. Bij de A67 hebben we het inhaalverbod weer
teruggetrokken omdat het niet altijd goed werkte. Het OM doet de
handhaving. Dit valt onder de reguliere handhaving door de politie.
Wanneer er een overtreding wordt geconstateerd in reguliere surveillance
wordt er ook gewoon gehandhaafd.
De heer Van Helvert heeft gevraagd naar regels om voorrang te geven aan
voorrangsvoertuigen. Het IFV geeft aan dat specifiekere regels voor
voorrangsvoertuigen geen zin hebben omdat situaties te divers zijn. Je
kunt niet zeggen: altijd naar rechts of naar links. Het is wel van belang om
in de rijlessen aandacht te besteden aan het altijd goed letten op dit soort
voertuigen. Dat zei de heer Van Helvert ook al. Dat gebeurt ook. Een van
de oplossingen kan zijn dat de auto’s, waarin steeds meer informatie
beschikbaar is, straks aangeven dat er een voertuig aankomt en dat je
naar rechts of naar links moet. Ik heb dat al gezien bij sommige
aanbieders. Het duurt nog wel even voordat elke auto dat heeft. Het zal
een combinatie moeten zijn van wat de heer Van Helvert voorstelt, de
aandacht in de rijlessen, en vervolgens hopen dat ook de nieuwe
technologie ons hiermee verder gaat helpen in de toekomst.
De heer Madlener heeft gevraagd of de spitsstroken permanent opengesteld en verbreed kunnen worden. Mevrouw Visser vraagt daar ook altijd
om. De spitsstroken zijn bedoeld om de piekbelasting in de spits op te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

30

vangen, met een smallere rijstrook dan gebruikelijk en een verlaagde
snelheid tijdens de openstelling. Als ik ze verbreed, is het gewoon een
verbreding van de snelweg. Dat kan ook, maar daar moeten we een
tracébesluit voor nemen. We spreken regelmatig met elkaar hierover in de
MIRT-overleggen. Permanent openstellen is niet wenselijk, omdat de
verlaagde snelheid effect heeft op de rest van het verkeer. Dat moet je
eigenlijk alleen maar doen in de spitstijden. Breder maken of continu
openstellen doen we soms bij een bepaald wegdeel. Het is bekend bij
welke wegdelen we dat in het verleden gedaan hebben, maar dan wordt
het ook gewoon een reguliere weg en is het ook geen spitsstrook meer.
De laatste vraag van de heer Madlener ging natuurlijk over wat ik ga doen
aan de files. Ik kan uren praten over welke robuuste schakels we allemaal
aanleggen in de komende periode, het doortrekken van de A13 en A16 of
de A15 tot en met de A12, of de ring Utrecht, of de Blankenburgtunnel,
noem maar op. Ik kan nog heel erg lang doorgaan met alle wegverbredingen die we realiseren. We doen er de komende jaren in ieder geval
alles aan om het wegennet robuuster te maken, in ieder geval tot 2020
met 400 kilometer extra asfalt en daarnaast ook met de grote projecten die
ik al noemde, het Intelligente Transport Systemen (ITS) en Beter Benutten.
Laten we die discussie nu niet voeren, want dat hebben we onlangs al
uitgebreid gedaan.
De voorzitter: Ik geef anderhalve minuut spreektijd in de tweede termijn.
De heer Hoogland (PvdA): Voorzitter. Dan beperk ik mij tot een aantal
punten die voortborduren op onderwerpen die ik in eerste termijn
genoemd heb. Dat is allereerst het aanpakken van het opvoeren van de
snorscooter en de gewone bromfiets. Dat is een strafrechtelijk traject. Er
zijn natuurlijk ook wel mogelijkheden om handelaren die ons bekend zijn
bestuurlijk aan te pakken. Ik snap dat het strafrechtelijke deel wat
ingewikkelder is en wat meer onderzoek vraagt, maar wellicht zijn er
andere mogelijkheden, al is het maar omdat we samenwerken met
organisaties die publiekelijk aangeven dat ze dit soort activiteiten
ondernemen. Is er nog een creatieve manier om te stimuleren dat het
opvoeren niet gebeurt?
Dit is geen materie waarmee ik dagelijks bezig ben of goed in thuis ben,
maar als ik het goed heb begrepen, geldt het inhaalverbod voor vrachtwagens op wegen met twee rijstroken in elke richting. Waarom geldt dat
niet op wegen waar je drie of vier rijstroken hebt? Het kan dus voorkomen
dat je op zo’n weg op de linkerbaan met drie banen rechts van je achter
een vrachtwagen zit die niet harder mag dan de snelheid die daar is
toegestaan voor een vrachtwagen. Waarom is deze situatie toegestaan?
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Dank aan de Minister dat zij zal
reageren op het zwartboek van de Vereniging Verkeersslachtoffers. Gaat
dat een halfjaar duren? Kan dat niet wat sneller? Wil de Minister dan ook
in gesprek gaan met die vereniging om verduidelijking te vragen ten
aanzien van de voorstellen die zij doet en de problemen die ze tegenkomt?
Mevrouw Visser (VVD): Voorzitter. Ik neem aan dat de Minister dat wel
doet, evenals het geven van een reactie op het eerdere VVD-plan voor het
aanpakken van drugs en alcohol in het verkeer en het alcoholslotprogramma, waarover we nog een apart debat hebben en waarover ook nog
allerlei procedures lopen. Het onderwerp komt absoluut terug.
Ik zit nog met een aantal zaken. Dank voor de toezegging van de Minister
dat de boete niet meer betaald hoeft te worden als je rijbewijs is gestolen.
Als we dat bij het paspoort hebben geregeld, kan dat ook bij het rijbewijs.
Wat nog niet is meegenomen in deze toezegging is het probleem dat je
officieel onverzekerd bent als je een ongeluk krijgt, ook al heb je de
vermissing gemeld bij de gemeente en de politie. Dat is eigenlijk heel gek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

31

Je laat niet zomaar ergens je auto staan om daarna met een taxi heen en
weer te rijden. Kan dat niet op een andere manier worden opgelost? Juist
in deze moderne tijden moet dat toch gemakkelijker kunnen?
Het moet gemakkelijker worden om eerder te kunnen ingrijpen bij
scooters. De Minister gaf aan dat ze dat wil bekijken met haar collega. Zij
geeft in haar brief ook aan dat ze een aantal zaken in gang wil zetten. Wat
ons betreft hoort de handhaving daarbij en ook het onderzoek naar de
invloed van de snelheidsverschillen op de doorstroming. De VVD wil
absoluut geen algeheel verbod voor snorfietsen of bromfietsen, zoals dat
in de brief wordt gemeld als mogelijke uitwerking van de wet, want dan
lijden echt de goeden onder de kwaden. Juist de mensen die de scooter
opvoeren en zich misdragen moeten we aanpakken.
De heer Madlener en ik kunnen elkaar de hand schudden over de
spitsstroken. Wat ik niet in de eerste termijn heb genoemd, is dat er een
rapport ligt over het gebruik van spitsstroken. Een van de aanbevelingen
daarin is dat spitsstroken, daar waar nu of in de toekomst sprake is van
structurele file, voorrang moeten krijgen bij aanpassing tot reguliere
weguitbreiding. De Minister gaat in haar beantwoording in op alle punten
van dit rapport, maar niet op dit punt. Stel dat nu al wordt aangegeven dat
je een bepaald punt direct moet meenemen, is de Minister daartoe dan
bereid? We weten dat de files toenemen en willen graag dat dat probleem
wordt opgelost met een paar centimeter asfalt aan de linker- of de
rechterkant van de reguliere rijstroken, inclusief het in gang zetten van het
tracébesluit, want dat duurt gemiddeld zeven jaar. Zeven jaar wachten en
al die tijd met zijn allen in de file staan, is geen oplossing.
De heer Van Helvert (CDA): Voorzitter. Ik blijf het echt gevaarlijk vinden
om die proef in Amsterdam te doen met levende mensen. Het betreft 6%
van onze landelijke bevolking. Ik vind het echt gevaarlijk dat we
snorscooters, maar ook pedelecs en andere vervoermiddelen, tussen
vrachtwagens laten rijden. Ik adviseer de Minister om daar niet aan mee
te werken.
In het vorige overleg over wegverkeer heb ik aandacht gevraagd voor de
aansluiting van de A73 op de A2. Die ligt in de gemeente Echt-Susteren. In
die gemeente gebeuren heel veel ongelukken op de snelweg en als daar
een ongeluk gebeurt, staat alles ook direct vast omdat ons vaderland daar
slechts 4 kilometer breed is. Er zijn daar heel weinig andere wegen. Er was
om meer communicatie met Rijkswaterstaat gevraagd en lokaal is het idee
dat er juist minder communicatie is sinds de toezegging van de Minister
dat er meer communicatie zou zijn. Kan de Minister daarachteraan gaan,
al is het maar met een belletje naar de burgemeester om te vragen hoe
we dat oplossen?
Bij de begrotingsbehandeling moest de Minister het helemaal alleen
doen, waarvoor respect, maar daardoor waren de antwoorden niet altijd
top. Dat was het geval toen ik vroeg naar het meldpunt bij ongevallen met
gevaarlijke stoffen. De Minister zei toen dat dat meldpunt er al was. Er is
inderdaad een landelijk meldpunt bij de ILT, maar als je het daar gemeld
hebt, moet je nog een hele determinatietabel aflopen om alles precies te
melden. Zullen we de bedrijven waar iets misgaat zich laten concentreren
op het ongeval met de gevaarlijke stof in plaats van ze te laten uitzoeken
wie ze allemaal moeten bellen? Kan de Minister die taak niet beter bij de
ILT leggen?
Elke gemeente mag zelf bepalen via welke route gevaarlijke stoffen
vervoerd moeten worden. Ze doen dat heel enthousiast, maar sluiten niet
op elkaar aan. Het komt daardoor heel vaak voor dat een gemeente een
vrachtwagen een bepaalde kant opstuurt die aan het einde van de
gemeentegrens helemaal niet aansluit op een weg die een andere
gemeente heeft bestempeld als weg voor gevaarlijke stoffen. Soms moet
een vrachtwagen met gevaarlijke stoffen tientallen en soms zelfs meer
dan 100 kilometer omrijden, terwijl we die gevaarlijke stof juist zo kort

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

32

mogelijk op de weg willen hebben. Kan de Minister daarin een coördinerende rol spelen?
De heer Houwers (Houwers): Voorzitter. Dank voor de antwoorden van de
Minister. Ik had in de eerste termijn aangegeven dat we wellicht zouden
moeten nadenken over een VAO, maar dat is op dit moment niet aan de
orde. We bekijken eerst wat ervan gaat komen.
Over de snorscooter moeten we met elkaar nog eens nadrukkelijk in
debat. Ik heb het idee dat er langzamerhand een meerderheid in de Kamer
ontstaat voor een andere weg dan die van de Minister.
De heer Madlener (PVV): Voorzitter. Allereerst dank voor de toezegging
van een reactie op het zwartboek, want dat verdienen de indieners ervan.
Ook wij betreuren de stap die de Minister neemt ten aanzien van de
snorscooter. Handhaving in Amsterdam is een lachertje. Er zijn twee typen
gebruikers. Er is de kwaadwillende, vaak allochtone jeugd, die
rondscheurt op zo’n ding. Die moet je natuurlijk aanpakken. Het kunnen
ook autochtonen zijn, zeg ik erbij. Heel veel van die 40.000 snorscooterrijders in Amsterdam zijn echter mensen die gewoon met weinig geld een
goedkoop vervoermiddel willen hebben. Zij worden nu gepakt. Sterker
nog, ze worden in gevaarlijke situaties gebracht. Stel dat iemand zich aan
de wet houdt en 20 km/u rijdt – ze zijn er echt, snorscooters die 20
kilometer rijden – dan rijdt hij met 20 km/u op een 50 kilometerweg tussen
de vrachtauto’s en personenwagens. Je kunt een helm opzetten, maar als
je eronder komt, ben je toch echt morsdood, helm of niet. Ik vind het
onverantwoord, zeker nu de Minister zegt dat ze er geen onderzoek naar
heeft gedaan. Ze doet het gewoon, ze geeft gemeenten de gelegenheid.
Het is onverantwoord. Wij zijn ertegen.
Ik heb inderdaad drie keer een amendement over de provinciale wegen
ingediend en de Minister heeft gezegd dat ze de dekking niet in orde vond.
Ik heb overigens ook een motie ingediend die de provincies oproept de
opcenten te besteden aan de provinciale wegen. Die motie is ook
ontraden. Rara hoe kan dat? Dit is gewoon onwil van de Minister. Dat is
jammer, want verbetering van de provinciale wegen biedt voor relatief
weinig geld de beste doorstroming en verkeersveiligheid, omdat de
verkeersveiligheid daar het slechtst is.
Ik sluit me aan bij de VVD wat betreft de spitsstroken. Mevrouw Visser
heeft daarover heel slimme en goede dingen gezegd.
Het is een goede zaak dat de afspraak gemaakt is om niet meer te flitsen
als er files ontstaan. Ik roep de VID op, die ons hierover heeft bericht, om
te controleren of de politie zich eraan houdt dat er inderdaad niet meer
geflitst wordt in de spits.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Voorzitter. De heer
Hoogland vraagt of ik naast de strafrechtelijke route ook wil kijken of ik
bestuurlijk wat kan doen aan de overtreders die snorfietsen opvoeren. Wij
doen dat al, de ILT en de RDW controleren dat. We doen het dus langs de
bestuurlijke weg en geven ook bij organisaties aan of zij nog onder een
bepaalde noemer mogen opereren.
De heer Hoogland (PvdA): Ik snap dat het lastig is. De brancheorganisaties hebben aangegeven dat ze leden royeren die zich niet aan de code
houden. Gebeurt dat inderdaad?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Ik weet niet of zij
mensen royeren, dat moeten we aan de branche zelf vragen, maar wij
kunnen natuurlijk wel zeggen dat iemand geen apk’s namens ons mag
doen als hij zich niet aan de spelregels houdt. Dit kan ook om andere
spelregels gaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

33

Op snelwegen met 2x2 rijstroken leidt inhalen door vrachtwagens tot
opstoppingen als het druk is op de weg. Op snelwegen met 2x3 of 2x4
rijstroken kunnen personenauto’s altijd het vrachtverkeer passeren.
Vrachtverkeer mag alleen op de rechterrijstrook en de daarnaast liggende
rijstrook komen. Zij mogen sowieso niet verdeeld over de vier stroken
rijden.
Mevrouw Visser heeft gezegd dat zij geen voorstander is van het invoeren
van de helmplicht bij de snorfiets. Dat was mij al helder. Ze heeft ook
gezegd dat er geen algeheel verbod moet komen voor snorfietsen. Het
gaat niet om een algeheel verbod, maar om een verbod in bepaalde
gebieden, bijvoorbeeld een straat of een steeg of een bepaalde plek.
Misschien gaat dat haar ook nog te ver.
Mevrouw Visser heeft ook gevraagd hoe het verder moet met het
kwijtgeraakte rijbewijs. Ben je onverzekerd als je je rijbewijs kwijt bent?
Een verklaring van vermissing van de gemeente of politie is nooit een
formeel document geweest, omdat dat nogal fraudegevoelig is. Je zou het
rijbewijs als vermist kunnen opgeven en het in de tussentijd door iemand
anders laten gebruiken. Het rijbewijs is ook een identificatiemiddel,
waarmee we toch wel heel prudent moeten omgaan. Datzelfde geldt voor
een paspoort. De verzekering heb ik niet in de hand, maar ik neem aan dat
het per polis verschilt. Als ik de gemeenten vraag naar de kosten voor een
kwijtgeraakt rijbewijs, zal ik ook vragen naar een tijdelijk alternatief in
kopievorm of anderszins.
De heer Ulenbelt vroeg of ik sneller een reactie kan geven op het
zwartboek. Dat is wel mogelijk. Ik moet de reactie wel samen met mijn
collega van V en J geven. Ik moet het zwartboek natuurlijk ook lezen en
bepalen hoe ingewikkeld de vragen zijn. Ik heb een halfjaar voorgesteld,
omdat we ieder halfjaar een verzamel-AO hebben en dan een heleboel
onderwerpen tegelijkertijd aan de orde hebben. Verkeersveiligheid komt
dan ook altijd weer aan de orde. Het is geen losstaand onderwerp en ik wil
het linken aan andere initiatieven. Als het kan, probeer ik eerder te
reageren op het zwartboek, maar dat hangt ook van de inhoud af. Ik kan
het gewoon niet inschatten.
De voorzitter: Ik moet u toch vragen om een termijn. Ik stel voor dat u in
maart een reactie geeft.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Dat vind ik prima.
Als het me dan niet gelukt is, kan ik altijd nog zeggen dat het nog niet
gelukt is.
De voorzitter: Dan doen we dat. Ik vind het een goede afspraak die veel
garanties biedt.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De commissie kent
mij, ik lever mijn werk meestal op tijd. Maar het zwartboek zit ook op het
terrein van een ander en ik weet nog niet wat erin staat, dus ik kan het niet
goed inschatten.
De heer Van Helvert vroeg naar de A73 en de A2 in Echt-Susteren. Ik ken
die specifieke situatie niet. Hij vraagt me of er beter gecommuniceerd kan
worden. Ik zal Rijkswaterstaat aangeven dat communicatie van belang is.
Rijkswaterstaat heeft contact gehad met de betrokken partijen in die regio
en heeft aangegeven dat er geen sprake is van een verkeersonveilige
situatie. Er gebeuren ook niet meer ongelukken dan elders en daarom is er
geen sprake van verdere actie.
De heer Van Helvert heeft ook gevraagd naar de routes voor gevaarlijke
stoffen. De regelgeving biedt gemeenten de mogelijkheid om het vervoer
van bepaalde stoffen langs voorgeschreven routes te laten plaatsvinden.
In Nederland bestaat een basisnet voor gevaarlijke stoffen. De Eigen
Vervoerders Organisatie (EVO) constateert dat een aantal gemeenten die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

34

routering afschaft. Waarschijnlijk is de vraag daardoor ingegeven. Als
sommige gemeenten de routering afschaffen en andere niet, leidt dat
misschien tot problemen. Ik heb de EVO gevraagd aan te geven waar de
knelpunten optreden, omdat ik gemeenten die het wel goed geregeld
hebben niet wil lastigvallen, maar wel wil weten welke gemeenten de
routering veranderen. Ik bekijk of wij zelf ingrijpen of dat we de provincies
een coördinerende rol geven op het terrein van de routering. Het vervoer
van gevaarlijke stoffen moet sowieso de bebouwde kom mijden, tenzij
men daar echt iets te zoeken heeft, zoals bijvoorbeeld bij de bevoorrading
van tankstations.
De heer Van Helvert (CDA): Ik was in de veronderstelling dat de heer
Hoogland een VAO had aangevraagd. Is dat gebeurd of niet?
De voorzitter: Ik heb niet de indruk dat er een VAO is aangevraagd.
De heer Hoogland (PvdA): Het is gebruikelijk om dat in tweede termijn te
doen. De heer Van Helvert heeft gelijk dat ik niet formeel een VAO heb
aangevraagd. In de eerste termijn heb ik erop gehint. Ik denk dat
meerdere mensen er wel behoefte aan hebben, dus wat mij betreft is het
een prima voorstel van de heer Van Helvert. Ik heb begrepen dat een VAO
niet meer voor het kerstreces kan plaatsvinden. We hebben dus de tijd om
goed na te denken voordat we voorstellen indienen.
De voorzitter: De heer Hoogland heeft een VAO aangevraagd.
De heer Van Helvert (CDA): Ik mis nog het antwoord op mijn vraag over
het meldpunt.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: De heer Helvert zegt
dat er een meldpunt bij ILT is, maar dat men wordt doorverwezen naar
individuele gemeenten. Ik heb geantwoord dat individuele gemeenten de
routering aan het veranderen zijn, waardoor er gaten kunnen ontstaan. Ik
bekijk of wij of de provincie daarin een coördinerende rol kunnen spelen.
De heer Van Helvert (CDA): Excuus, dan heb ik de vraag niet duidelijk
genoeg gesteld. We parkeren de routering even. Het gaat om het
meldpunt. Er is een landelijk meldpunt, maar als je het daar gemeld hebt,
volgt er een hele determinatietabel over wie je moet bellen bij bepaalde
stoffen. Je moet dan nog heel veel werk doen. Mijn voorstel is die taak
van de determinatietabel bij de ILT zelf te leggen, waar je in eerste
instantie de melding doet, zodat degene bij wie iets is misgegaan zich kan
richten op het probleem en niet op het afwerken van de determinatietabel.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus: Het is een heldere
vraag. Mijn eerste reactie is dat het me prima lijkt. We hebben dan één
loket en dan hoef je je niet druk te maken over wat daarachter zit. Maar in
dit geval wil ik er toch later nog op terugkomen, omdat organisaties
verantwoordelijk moeten zijn voor hun eigen veiligheid. Ik weet niet of ik
hiermee de verantwoordelijkheid wegneem die bij hun risicobewustzijn
past. Ik wil dat eerst laten uitzoeken.
De voorzitter: Ik heb de volgende toezeggingen genoteerd:
– De Kamer ontvangt op redelijke termijn een schriftelijke reactie op het
zwartbroek van de Vereniging Verkeerslachtoffers.
– De Kamer zal door de Minister van Veiligheid en Justitie geïnformeerd
worden over de afhandeling van de foto’s van kentekens van buitenlandse automobilisten die in Nederland een overtreding hebben
begaan.
De heer Hoogland heeft een VAO aangevraagd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

35

Ik dank de Minister van harte, samen met haar ambtelijke staf, de mensen
op de publieke tribune, de stenograaf, de bode en natuurlijk de griffier. Ik
sluit de vergadering.
Sluiting 18.38 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 29 398, nr. 496

36