1/2

Staten-Generaal

Vergaderjaar 2015–2016

34 054

Interparlementaire conferentie onder Artikel 13
van het Begrotingspact

C/ Nr. 3 HERDRUK1

VERSLAG VAN EEN INTERPARLEMENTAIRE CONFERENTIE
Vastgesteld 25 november 2015
Op 9 en 10 november jl. heeft in Luxemburg de zogeheten Artikel 13
conferentie plaatsgevonden. Deze interparlementaire bijeenkomst betreft
artikel 13 van het Verdrag inzake Stabiliteit, Coördinatie en Bestuur in de
Economische en Monetaire Unie (beter bekend als het «Begrotingspact»)
(bijlage bij Kamerstuk 21 501-20, nr. 613). Vanuit de Tweede Kamer nam
de heer Harbers (VVD) deel, vanuit de Eerste Kamer de heer Elzinga (SP).
De delegatie brengt als volgt verslag uit.
De conferentie bestond uit vier inhoudelijke sessie en een sessie over het
huishoudelijk reglement; de Rules of Procedure:
1. De sociale dimensie van Europees Economisch Bestuur
2. Parlementaire controle van Europees Economisch Bestuur
3. Eerlijke belastingconcurrentie
4. Groei en de Economische en Monetaire Unie
5. Rules of Procedure
De heer Berger, voorzitter van de commissie van Financiën en Rijkuitgaven van het Luxemburgse parlement en tevens voorzitter van de
delegatie, opent de bijeenkomst en schetst het kader waarin de bijeenkomst plaatsvindt. Bijzondere aandacht wordt gevraagd voor het rapport
van de vijf presidenten, het Europees Fonds voor Strategische Investeringen (EFSI) en de noodzaak dat de Economische en Monetaire Unie
(EMU) het belang van de burger scherp voor ogen blijft houden.
1. De sociale dimensie van Europees Economisch Bestuur
De heer Di Bartolomeo, voorzitter van de Luxemburgse senaat, opent de
eerste sessie en benadrukt dat de sociale dimensie van Europees
economisch bestuur cruciaal is voor duurzame publieke steun voor de
EMU. De heer Schmit, Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van Luxemburg, benadrukt vervolgens de noodzaak om iets te doen aan
de hoge (jeugd)werkloosheid in de EU. Hij waarschuwt dat economische
1

kst-34054-3-n1
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Herdruk in verband met toevoegen Eerste Kamer letter.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 054, nr. 3

1

convergentie niet ten koste zou moeten gaan van sociale cohesie en
solidariteit. Hij benadrukt dat economische samenwerking geen
technische maar een politieke aangelegenheid is. Ten slotte breekt hij een
lans voor opleiding omdat een goed opgeleide werkende bevolking de
meest waardevolle kracht is van de EU. De heer Vanhercke, die onderzoek
heeft gedaan naar de sociale aspecten van het Europees semester, laat
weten dat er binnen de Jaarlijkse Groeianalyse en de Landenspecifieke
aanbevelingen (LSA) steeds meer aandacht komt voor sociale aspecten
van het begrotingsbeleid. Deze worden ook steeds gedetailleerder
geformuleerd. Zijn aanbeveling is om meer transparantie tot stand te
brengen rond de formulering van de LSA en deze dusdanig te formuleren
dat lidstaten de uitwerking ervan zelf nog kunnen invullen. De heer
Chauvel van de Universiteit van Luxemburg toont tenslotte aan dat de
economische ongelijkheid binnen de EU de afgelopen jaren niet alleen
tussen de lidstaten is toegenomen maar ook binnen de lidstaten. Dit is
onder meer het gevolg van een vergrijzende en ontgroenende bevolking.
Hij roept dan ook op tot een kritische evaluatie van bestaand beleid. De
discussie richt zich vervolgens op de indicatoren die meegewogen zouden
moeten worden bij de beoordeling van begrotingsbeleid van de lidstaten.
Welk gewicht moet daarbij worden toegekend aan sociale factoren? De
heer Elzinga laat weten dat Het Nederlandse parlement een meerderheidspositie heeft ten gunste van de versterking van de sociale dimensie van de
EMU. Voorts benadrukt hij de goede ervaring met de sociale dialoog in
Nederland en ten slotte vraagt hij aandacht voor de belangrijke normen
die de Raad van Europa op dit vlak stelt. Alle EU-lidstaten zijn immers
partij bij het Europees Verdrag van de Rechten van de Mens en het
Europees Sociaal Handvest.
2. Parlementaire controle van Europees Economisch Bestuur
De heer Bodry, ondervoorzitter van de commissie van Financiën en
Rijkuitgaven van het Luxemburgse parlement, leidt het onderwerp in en
vraagt zich hardop af welke voorstellen het rapport van de vijf presidenten
doet om het mogelijke democratische tekort van de intergouvernementele
economische samenwerking te adresseren. Hij benadrukt het belang van
een betere stroomlijning van het Europees semester met de nationale
begrotingsprocedures. De heer Mersch, lid van het uitvoerend comité van
de Europese Centrale Bank, benadrukte dat de EMU wel degelijk democratisch is maar dat het voor de burger niet altijd duidelijk is waar de
controlerende bevoegdheden liggen. Dit is een onwenselijke situatie maar
gezien de moeilijkheid waarmee verdragswijzigingen tot stand gebracht
kunnen worden, zal deze situatie nog wel enige tijd voortduren en zal er
maximaal gebruik gemaakt moeten worden van de huidige afspraken
rond democratische controle. De heer Jansen van het ESM benadrukt dat
dit fonds intergouvernementeel is en dat de democratische controle ervan
duidelijk belegd is bij de nationale parlementen. De heer Gualtieri,
voorzitter van de commissie voor Economische en Monetaire Zaken van
het Europees Parlement, vraagt aandacht voor de reikwijdte van de
verdieping van de EMU. Voorts benadrukt hij het belang van parlementaire controle op Europese Economisch bestuur. Volgens hem belemmert
de intergouvernementele aard van het ESM, transparantie, controle en
wellicht zelfs effectiviteit. Daarnaast nemen nationale parlementen
volgens hem te weinig verantwoordelijkheid voor de uitvoering van de
LSA. Hij pleit dan ook voor meer verplichtende aanbevelingen en een
stringenter toezicht op naleving. Eigen EU middelen zouden zijns inziens
nodig zijn om een duurzame aanpak te formuleren van economische
onevenwichtigheden binnen de EU. De heer Krainer, ondervoorzitter van
de commissie voor Financiën van de Oostenrijkse senaat, vertelt ten slotte
dat naar zijn mening het budgetrecht van nationale parlementen wel
degelijk wordt ondermijnd door het Europees semester. Op basis daarvan

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 054, nr. 3

2

is hij voorstander van een integratie van Europese economische coördinatie binnen het Europees wettelijk kader. Het debat spitst zich toe op de
wenselijkheid van meer democratische controle op nationaal versus
Europees niveau, de onduidelijkheid in de praktijk en mogelijke samenwerking tussen nationale parlementen en het Europees Parlement. De
heer Harbers brengt op dit punt in dat juist de artikel 13 conferentie hier
een bijdrage aan zou kunnen leveren. Daarnaast benadrukt hij de goede
ervaringen die in Nederland zijn opgedaan met de parlementaire
voorbesprekingen van de Europese Raden en stelt dat de LSA moeten
gaan over gewenste hervormingen en gewenste uitkomsten, maar
tegelijkertijd genoeg ruimte moeten laten voor lidstaten om hun eigen
invulling daaraan te geven, binnen de criteria van het SGP. Het gaat niet
alleen om landenspecifieke aanbevelingen maar ook om landenspecifieke
antwoorden. Ten aanzien van het ESM benadrukt hij dat de keuze voor
een intergouvernementele instelling een bewuste keuze was in Nederland.
Tot slot stelt hij bij de vertegenwoordiging van het ESM de kwestie van
vertrouwelijke verzending van het rapport van de Board of Auditors aan
lidstaten en parlementen aan de orde.
3. Eerlijke belastingconcurrentie
De heer Zuijdendorp van de Europese Commissie schets de initiatieven
die recent zijn genomen om oneerlijke concurrentie van vennootschapsbelasting tegen te gaan en kondigt de verschillende voorstellen aan die de
Commissie in 2016 zal doen. Hij bevestigt het streven van de Europese
Commissie naar een verplicht common consolidated corporate tax base
(CCCTB; oftewel een gemeenschappelijke geconsolideerde belastinggrondslag) maar erkent dat dit alleen haalbaar is als het gefaseerd wordt
ingevoerd. De heer Steichen van de Universiteit van Luxemburg pleit voor
een rationaal debat over de eerlijkheid en gerechtigheid van belastingheffing bij ondernemingen versus burgers. De heer Lamassoure,
voorzitter van de TAXE commissie van het Europees Parlement (een
tijdelijke commissie die onderzoek doet naar tax rulings), licht kort het
werk van de Commissie toe en beargumenteert dat belastingconcurrentie
op zich niet slecht is maar dat het niet ten koste moet gaan van gerechtigheid, transparantie en solidariteit. Een betere samenwerking binnen de
EU op het vlak van definities van belastingplichtige zaken, en betrokkenheid van nationale parlementen daarbij, is volgens hem dan ook
noodzakelijk. De heer De Wilde van de Erasmus Universiteit Rotterdam
concludeert ten slotte dat de hamvraag is of je kiest voor nationale
soevereiniteit of een efficiënt internationaal afgestemd belastingstelsel.
Tijdens het debat komen veel verschillende nationale prioriteiten naar
voren. Overeenstemming lijkt er te zijn over het belang van uitwisseling
van informatie, minder eensgezindheid is er over de vraag op welke
punten en in welke mate er binnen de EU moet worden samengewerkt. De
heer Harbers benadrukt het belang van een goede aansluiting van
Europese samenwerking op het BEPS project (Base Erosion and Profit
Shifting) van de OESO/G20 daar wereldwijde samenwerking op dit gebied
beter is dan Europese samenwerking.
4. Groei en de Economische en Monetaire Unie
De laatste inhoudelijke sessie wordt voorafgegaan door een hartstochtelijk betoog van de Luxemburgse premier, Xavier Bettel, voor een
duurzame economische groei die banen oplevert en voordeel voor de
gewone burger; het moet sociale economische groei zijn. Investeringen in
de juiste prioriteiten zijn daarbij van cruciaal belang. De heer Saint Amans
van de OESO spreekt eveneens over het belang van investeringen.
Daarnaast bepleit hij grotere sociale gelijkheid, het belang van het BEPS
project om oneerlijke belastingconcurrentie tegen te gaan en digitalisering

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 054, nr. 3

3

van de markt. Ambroise Fayolle, vicepresident van de Europese Investeringsbank (EIB), licht de stand van zaken rond het Europees Fonds voor
Strategische Investeringen (EFSI) toe en de rol die het kan spelen bij
sterkere economische groei in de EU. Het doel is om daadwerkelijk een
gat in de markt te kunnen vullen en te zorgen dat er weer wordt geïnvesteerd in langlopende of meer risicovolle projecten. Outi Slotboom van de
Europese Commissie licht ten slotte de meest recente ontwikkelingen naar
aanleiding van het rapport van de vijf presidenten over de voltooiing van
de Economische en Monetaire Unie toe. De discussie richt zich vervolgens
op de spanning tussen fiscale discipline enerzijds en het belang van
voldoende investeringen anderzijds en de mogelijke spanning tussen
private en publieke investeringen. Ook wordt er opgeroepen tot duurzame
economische groei en het belang van de sociale dimensie daarbij.
5. Rules of Procedure
De conferentie wordt afgesloten met een discussie tussen de delegatieleiders over de Rules of Procedure. Het Luxemburgs voorzitterschap komt
met een nieuw voorstel dat niet eerder plenair is aangekondigd. Het
betreft een compromisvoorstel naar aanleiding van een verzoek van het
Europees Parlement om bij de bepalingen waaronder het reglement
gewijzigd kan worden een verwijzing op te nemen naar de voorzittersconferentie van nationale parlementen en het EP. Dit is afgestemd met de
leden van de troika (het zittende, afgelopen en aankomende voorzitterschap) zoals voorgeschreven in de concept Rules of Procedure. Er zijn
weinig zwaarwegende inhoudelijke problemen met dit voorstel maar een
aantal delegaties maakt bezwaren tegen de procedurele gang van zaken.
Zo vinden zij het problematisch dat er over een ander voorstel gesproken
gaat worden dan de delegaties, dachten. Bovendien voelen ze zich
overvallen met een tekst die niet vooraf is geaccordeerd door hun
commissie of juridische dienst en slechts beschikbaar is in het Engels. Na
een korte schorsing van de vergadering, en een handreiking van het EP
richting bezwaarmakende parlementen, zijn de delegaties het erover eens
dat het slechts een beperkte wijziging betreft en worden de Rules of
Procedure vastgesteld1.
De volgende bijeenkomst van de artikel 13 conferentie vindt, onder
gedeeld voorzitterschap van het Europees Parlement en de Nederlandse
Staten Generaal, plaats in Brussel op 17 februari 2016. Tijdens de
conferentie in Luxemburg hebben de vertegenwoordigers van de drie
organisaties zich gezamenlijk gebogen over de invulling van de inhoudelijke en praktische aspecten daarvan.
Namens de delegatie van de Tweede Kamer,
Harbers
Namens de delegatie van de Eerste Kamer,
Elzinga
De griffier van de delegatie van de Tweede Kamer,
Mak
De griffier van de delegatie van de Eerste Kamer,
Kamalizadeh

1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Staten-Generaal, vergaderjaar 2015–2016, 34 054, nr. 3

4