Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 500 XIV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2011

Nr. 10

NOTA VAN WIJZIGING
Ontvangen 2 november 2010
Artikel I
In het voorstel van wet tot vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar
2011 worden de volgende wijzigingen aangebracht.
A.
Het opschrift komt te luiden:
Voorstel van wet tot vaststelling van de begrotingsstaten van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2011.
B.
In wetsartikel 1 komen de woorden «het Ministerie van» te vervallen.
C.
In wetsartikel 2 worden de woorden «van het Ministerie van» vervangen
door: met betrekking tot .
D.
In het opschrift boven de departementale begrotingsstaat en boven de
begrotingsstaat inzake de baten-lastendiensten komen de woorden
«Ministerie van» te vervallen.
Artikel II
De departementale begrotingsstaat wordt gewijzigd als volgt (bedragen
x € 1 000):

kst-32500-XIV-10
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

1

Art.

21
22
23
24
25
26
27

28
29

Omschrijving

Stand van ontwerpbegroting vóór Nota van
wijziging

Stand van ontwerpbegroting na Nota van wijziging

Verplichtingen

Verplichtingen

Uitgaven

Ontvangsten

Uitgaven

Ontvangsten

Totaal

1 964 084

2 627 274

546 617

2 580 146

461 323

Beleidsartikelen
Duurzaam
ondernemen
Agrarische Ruimte
Natuur
Landschap en
recreatie
Voedselkwaliteit en
diergezondheid
Kennis en
Innovatie
Bodem, water en
reconstructie in
zandgebieden

1 691 577

2 354 771

233 061

2 307 643

147 767

286 978
18 032
261 590

275 597
51 368
571 173

36 466
52 631
42 394

301 001
18 032
261 590

277 871
53 368
562 972

11 966
44 231
44 394

77 225

301 724

32 160

166 304

260 123

7 560

66 301

67 211

1 247

66 301

67 211

1 247

961 826

977 539

21 435

963 326

979 039

10 435

19 625

110 159

46 728

19 625

107 059

27 928

272 507

272 503

313 556

272 503

313 556

4 019
268 488

4 019
268 484

–
313 556

4 019
268 484

–
313 556

Nietbeleidsartikelen
Nominaal en
onvoorzien
Algemeen

4 019
268 488

Toelichting
Algemene toelichting
De wijziging van het opschrift van het wetsvoorstel en de wijziging van
wetsartikel 1 en 2, alsmede van het opschrift boven de begrotingsstaten
hangen samen met de opheffing van het ministerie, waartoe het kabinet
heeft besloten, en met de verdeling van de beleidsaangelegenheden
waarmee het ministerie was belast, over andere ministeries (zie
Staatscourant van 18 oktober 2010, Stcrt. 2010, nr. 16584). Die verdeling of
beleidsherverkaveling zal in de loop van 2011 organisatorisch vorm
worden gegeven. De begroting 2011 zal daartoe stapsgewijs worden
aangepast.
Omdat met ingang van 14 oktober 2010 het Ministerie van LNV is
opgeheven, kan er bij een juiste toepassing van artikel 1, lid 1, onder a,
van de Comptabiliteitswet 2001 geen sprake meer zijn van een begroting
van het Ministerie van LNV. Er is een (spoed)wijziging van de Comptabiliteitswet 2001 in voorbereiding die voor de (overgangs)periode waarin de
verdeling van de beleidsaangelegenheden over andere ministeries
plaatsvindt, voorziet in een de mogelijkheid van een aparte begroting van
LNV. Aan die wetswijziging zal voldoende terugwerkende kracht worden
verleend, zodat thans al in het onderhavige wetsvoorstel op die naamswijziging vooruit kan worden gelopen.
In deze nota van wijziging worden de begrotingsaanpassingen voor
2011 voorvloeiend uit het Regeerakkoord in de onderhavige begroting
doorgevoerd, exclusief de beleidsherverkavelingen. De beleidsherverkavelingen – de integratie van LNV en EZ in het ministerie van EL&I – zullen
voor zover die herverkavelingen op korte termijn organisatorisch kunnen
worden doorgevoerd, in een incidentele suppletoire begroting worden
opgenomen, die rond het kerstreces bij de Tweede Kamer zal worden
ingediend.
Toelichting bij de departementale begrotingsstaat
Uitgaven
In deze nota van wijziging worden de volgende taakstellingen aan de
uitgavenkant verwerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

2

2011

2012

2013

2014

Stand Miljoenennota 2011 (incl.
HGIS)

2 627,2

2 368,6

2 330,6

2 200,7

Mutaties Regeerakkoord
Taakstelling Rijk, agentschappen,ZBO’s (bruto)
Flankerend Beleid
Taakstelling Rijk, agentschappen,ZBO’s (netto)
Bundeling verantwoordelijkheden
waterschappen
Efficiencywinst uitvoering
natuurbeheer
Geen inzet SBB buiten EHS
Versoberingmaatregelen
Afschaffen RodS
Ontstapeling gebiedscategorieën
Gebiedsconcessies natuurgebieden
Bovenplanse verevening voor
natuurinvesteringen
Kosten MER doorberekenen
Robuuste verbindingen schrappen
Sluitreeks
Taakverbreding provincies
Taakstelling subsidies / verkoop
gronden ZBO’s LNV

–65,0

Overig
FES: aanpassen kasritme
FES: uitgekeerd uit het FES
(reservering)
Stand Startbrief (incl. HGIS)

2015

2 144,0
–245,0

–331,0

–401,0

–449,0

–23,0
23,0

–60,0
29,0

–97,0
14,0

–135,0
20,0

0,0

–31,0

–83,0

–115,0

–10,0

–20,0

–20,0

–10,0

–20,0

–40,0
–20,0
–10,0

–10,0
–40,0
–20,0
–20,0

–30,0
–10,0
–20,0
–10,0
–20,0
–30,0

–40,0
–10,0
–30,0
–10,0
–30,0
–30,0

–30,0

–40,0

–10,0
–3,0
–50,0

–125,0

–125,0

–95,0

–10,0
–3,0
–50,0
9,0
–85,0

–5,0

–10,0

–15,0

–20,0

–25,0

17,9
4,6

51,0
2,2

55,0
7,0

10,9
4,4

2,8
2,8

13,3

48,8

48,0

6,5

2 580,1

2 174,6

2 054,6

1 810,6

–40,0
–10,0

–10,0

1 697,8

Taakstelling Rijk, agentschappen ZBO’s (netto)
In het concept Regeerakkoord «Vrijheid en verantwoordelijkheid» is
voor LNV een generieke apparaatstaakstelling (personeel en materieel)
van € 35 mln. in 2015 en een additionele taakstelling van € 80 mln.
opgenomen. Het gaat dus om een totale taakstelling van € 115 mln. in
2015. Deze taakstelling komt bovenop de eerder opgelegde taakstellingen.
Deze taakstelling wordt vooralsnog verwerkt op artikel 28 Nominaal en
onvoorzien.

Artikel 28 Nominaal en
onvoorzien

2011

2012

2013

2014

2015

0,0

0,0

–31,0

–83,0

–115,0

Bundeling verantwoordelijkheden op het terrein van milieu- en watercondities voor natuur bij waterschappen
Waar de waterschappen actief zijn bij de gebiedsgerichte inrichting van
(delen van) het landelijk gebied krijgen zij ook de regierol voor het
realiseren van water en milieucondities. Door deze gebiedsgerichte
benadering ontstaat synergiewinst op de te decentraliseren middelen
voor water en milieukwaliteit voor natuur.

Artikel 23 Natuur
Artikel 24 Landschap en recreatie

2011

2012

2013

2014

2015

0,0
0,0

0,0
0,0

–2,0
–4,0

–6,0
–5,0

–6,0
–5,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

3

Artikel 27 Bodem, water en
reconstructie zandgebieden

2011

2012

2013

2014

2015

0,0

0,0

–4,0

–9,0

–9,0

Efficiencywinst uitvoering natuurbeheer1
Efficiencywinst wordt binnen het natuurdomein gerealiseerd door:
1) concentratie van uitvoeringsactiviteiten en intensievere samenwerking tussen de terreinbeherende instanties (bijvoorbeeld Natuurmonumenten, Staatsbosbeheer, Provinciale Landschappen en Recreatieschappen, Rijkswaterstaat, Waterschappen, provincies en gemeenten).
2) Vermindering administratieve lasten en transactiekosten

Artikel 23 Natuur
Artikel 24 Landschap en
recreatie
Artikel 28 Nominaal en
onvoorzien1

2011

2012

2013

2014

2015

0,0
0,0

–10,0
0,0

–19,0
–1,0

–28,0

–38,0

–2,0

–2,0

1

Een aantal van de bij regeerakkoord afgesproken ombuigingen leidt tot meerjarig negatieve
standen op het niveau van operationele doelstellingen van de begroting. Dit is op grond van de
Comptabiliteitswet 2001 niet toegestaan. Om die reden wordt dat deel van de ombuigingsreeksen dat thans niet op de betrokken operationele doelstellingen budgettair verwerkt kan
worden voorlopig verwerkt op artikel 28 Nominaal en onvoorzien. Correctie hiervan zal, met het
oog op een juiste budgettaire verwerking van de ombuigingen, plaatsvinden bij Voorjaarsnota
2011.

Geen inzet Staatsbosbeheer buiten EHS
Gebieden buiten de EHS van Staatsbosbeheer (SBB) worden niet meer
als prioritair gezien en afgestoten. Dit leidt tot besparing op de uitgaven
voor beheer.

Artikel 23 Natuur

2011

2012

2013

2014

2015

0,0

0,0

0,0

10,0

10,0

Versoberingsmaatregelen
Deze maatregel gaat over het beëindigen van subsidieregelingen en
voorzieningen die vooral het lokale beleid ondersteunen zoals routenetwerken (aanleg en onderhoud van aaneengesloten wandel en fietsroutes),
instandhouding van een netwerk veelzijdig platteland, kennis en deskundigheid voor recreatie, het uitvoeren van lokale natuurprojecten en het
ondersteunen van lokale en regionale natuurorganisaties. Deze bijdragen
worden stopgezet. Daarnaast betreffen het uitgaven van regionale
gebiedsprocessen, zoals reconstructie zandgebieden.
2011
Artikel 23 Natuur
Artikel 24 Landschap en recreatie
Artikel 27 Bodem, water en
reconstructie zandgebieden

2012

2013

2014

2015

–2,0
–8,0

–2,0
–8,0

–2,0
–9,0

–10,0

–19,0

1
Deze maatregel raakt meerdere begrotingshoofdstukken. Deze maatregel wordt
vooralsnog op de begroting van LNV
ingeboekt en zal bij Voorjaarsnota 2011 over
de betreffende hoofdstukken worden
verdeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

4

Afschaffen RodS
De doelstelling voor Recreatie om de Stad wordt niet meer als rijksverantwoordelijkheid beschouwd. Op de rijksmiddelen wordt er zodoende
omgebogen. De lopende verplichtingen worden in het kader van de
decentralisatie overgedragen aan de provincies.

Artikel 24 Landschap en recreatie

2011

2012

2013

2014

2015

–40,0

–40,0

–40,0

–10,0

–10,0

Ontstapeling gebiedscategorieën
Door verschillende groene gebieden in te richten vanuit meerdere
functies (zowel voor biodiversiteit, landschap als recreatie) ontstaat er
synergiewinst op de te decentraliseren middelen op verwerving, inrichting
en beheer. In de herijking EHS wordt deze maatregel meegenomen.

Artikel 23 Natuur
Artikel 24 Landschap en
recreatie
Artikel 28 Nominaal en
onvoorzien1

2011

2012

2013

2014

2015

–1,0

–8,0

–5,0

–14,0

–24,0

–9,0

–12,0

–15,0

–3,0

–3,0

–3,0

–3,0

Gebiedsconcessies natuurgebieden
Door het toestaan van private activiteiten in en rond natuurgebieden en
het toepassen van gebiedsconcessies ontstaat ruimte voor alternatieve
financiering. Gebieden worden in concessie uitgegeven aan (project)
ontwikkelaars die rond en bij nieuwe natuurgebieden activiteiten
ontplooien die economisch kunnen bijdragen aan de ontwikkeling of
exploitatie van het gebied. Derhalve is er een besparing op de te
decentraliseren middelen op inrichting en beheer mogelijk.
2011
Artikel 23 Natuur
Artikel 24 Landschap en
recreatie
Artikel 28 Nominaal en
onvoorzien1

2012

2013

2014

2015

–8,0

–18,0

–28,0

–28,0

–2,0

–2,0
–2,0

–2,0

Bovenplanse verevening voor natuurinvesteringen
Door de bijdrage voor landschap mee te nemen in de grondexploitatie
als kostenpost, levert een projectontwikkelaar via een forfaitaire bijdrage
een bijdrage aan het landschap. Deze opbrengst komt vooral ten goede
van rijksprioritaire gebieden in de buurt van grote steden en ontwikkellocaties. Daarom is er een besparing op de te decentraliseren middelen op
landschap mogelijk.
2011

2012

2013

Artikel 24 Landschap en
recreatie
Artikel 28 Nominaal en
onvoorzien1

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

2014

2015

–8,0

–8,0

–2,0

–2,0

5

Kosten MER doorberekenen
Een Milieu Effect Rapportage (MER) is een belangrijk instrument om het
milieu belang een volwaardige plaats te geven in de besluitvorming. De
MER draagt bij aan besluitvorming van zowel decentrale als rijksoverheden. De advieskosten MER worden nu gedragen door o.a. het ministerie
van LNV. Deze kosten worden voortaan doorberekend aan de adviesaanvragers, dus is er een ombuiging mogelijk op de LNV-begroting.
2011

2012

2013

Artikel 23 Natuur

2014

2015

–3,0

–3,0

Robuuste verbindingen schrappen
De robuuste verbindingen worden geschrapt, inclusief de Oostvaarderswold. De lopende verplichtingen worden in het kader van de
decentralisatie overgedragen aan de provincies.

Artikel 23 Natuur

2011

2012

2013

2014

2015

–10,0

–30,0

–40,0

–50,0

–50,0

2011

2012

2013

2014

2015

Sluitreeks

Artikel 28 Nominaal en
onvoorzien

9,0

Taakverbreding provincies1
De onderdelen van de EHS en ILG die na ombuigingen resteren worden
gedecentraliseerd naar de provincies in een decentralisatie-uitkering met
een decentralisatie-korting, zoals opgenomen in het regeerakkoord. De
begrotingstechnische verdeling van deze decentralisatie-korting over de
verschillende onderdelen is opgenomen in de bijgevoegde tabel.
Over de wijze waarop de feitelijke decentralisatie van middelen vorm zal
worden gegeven zal in het kader van de bestuursakkoorden met de
provincies nader overleg en uitwerking plaatsvinden.
Het rijk blijft verantwoordelijk voor kaderstelling als gevolg van
internationale wet- en regelgeving en zal hier op monitoren en evalueren.
De herijking van de EHS loopt mee in het traject rondom de decentralisatie van de EHS. In dat kader zullen met de provincies kwaliteitseisen ten
aanzien van het natuurlijk systeem worden meegenomen welke de
provincies moeten borgen in hun aanpak. De verantwoordelijkheid, zowel
financieel als beleidsmatig, voor lopende verplichtingen, nieuwe
verplichtingen aangegaan na het regeerakkoord en uitfinanciering van
projecten die thans onderdeel zijn van ILG en EHS worden overgedragen
aan de provincies.
2011

1

Deze maatregel raakt meerdere begrotingshoofdstukken. Deze maatregel wordt
vooralsnog op de begroting van LNV
ingeboekt en zal bij Voorjaarsnota 2011 over
de betreffende hoofdstukken worden
verdeeld.

Artikel 22 Agrarische
ruimte
Grondgebonden
Landbouw
Artikel 23 Natuur
Verwerven EHS
Inrichten EHS

2012

2013

2014

2015

–7,0

–6,0

–6,0

–6,0

–7,0
–91,0
–5,0
–34,0

–6,0
–90,0
–3,0
–34,0

–6,0
–67,0
0,0
–21,0

–6,0
–65,0
–2,0
–16,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

6

2011
Inrichting EHS
(NURG) en mainport
Rotterdam
Beheer EHS
Nationale parken/
soorten
bescherming/beheer
buiten EHS
Staatsbosbeheer
Dienst Landelijk
Gebied
Artikel 24 Landschap
en recreatie
Nationale
landschappen
Toegankelijkheid
routenetwerken
Dienst Landelijk
Gebied
Artikel 27 Bodem,
water en reconstructie zandgebieden
Reconstructie
zandgebieden
Totaal

2012

2013

2014

2015

–3,0
–22,0

–4,0
–25,0

–4,0
–20,0

–4,0
–21,0

–6,0
–12,0

–6,0
–10,0

–5,0
–9,0

–6,0
–8,0

–9,0

–8,0

–8,0

–8,0

–17,0

–15,0

–13,0

–14,0

–6,0

–7,0

–6,0

–7,0

–3,0

0,0

0,0

0,0

–8,0

–8,0

–7,0

–7,0

–10,0

–14,0

–9,0

0,0

10,0
125,0

14,0
125,0

9,0
95,0

0,0
85,0

Taakstelling subsidies
Door aanbrengen van focus op onderzoek en daarnaast korten op een
aantal regelingen waar minder rijksbemoeienis van toepassing is, kan er
bezuinigd worden (oplopend tot € 25 mln. vanaf 2015). Het gaat hierbij
om kortingen op onderzoek en kennis, regeling jonge agrariërs,
monitoring derogatie, grondgebonden landbouw, regeling energie
netwerk, publieksvoorlichting voeding, biologische landbouw en het
stopzetten van de bijdrage aan het recreatieschap Midden Delfland
2011
Artikel 21 Duurzaam
ondernemen
Artikel 22 Agrarische ruimte
Artikel 24 Landschap en recreatie
Artikel 25 Voedselkwaliteit en
Diergezondheid
Artikel 26 Kennis en Innovatie

–5,0

2012

2013

2014

2015

–1,0
–2,0
–1,0

–2,0
–4,0
–1,0

–4,0
–4,0
–1,0

–6,0
–5,0
–1,0

–6,0

–8,0

–1,0
–10,0

–1,0
–12,0

Aanpassen kasritme FES-projecten
Met ingang van 2011 zullen de FES-bijdragen aan projecten uitsluitend
op de begrotingen van de vakdepartementen worden verantwoord, en
niet langer in de FES-begroting. Door deze aanpassing worden de
kasritmes van een aantal lopende projecten aangepast tot de meest
realistische inschatting op dit moment, dit omdat door de nieuwe
systematiek de flexibiliteit om voorgestelde wijzigingen in kaspatronen
alsnog te accommoderen binnen het budgettaire beeld sterk afneemt. Met
betrekking tot de Nota Ruimte projecten in het ILG wordt aangesloten bij
de afspraken in de Bestuursovereenkomsten met de provincies.

Artikel 21 Duurzaam
ondernemen
Artikel 22 Agrarische ruimte
Artikel 23 Natuur

2011

2012

2013

2014

2015

–1,7
2,0
2,8

–0,6

0,9

2,1

3,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

7

Artikel 24 Landschap en recreatie
Artikel 26 Kennis en Innovatie
Artikel 27 Bodem, water en
reconstructie zandgebieden

2011

2012

2013

2014

2015

4,6

3,6

4,2

0,4
–0,2

–0,2

–3,1

–0,9

1,9

2,1

Nieuwe FES-projecten
De gereserveerde ruimte in het Fonds Economische Structuurversterking (FES) van middelen op het gebied van Verkeer en Vervoer,
Ruimtelijke Ordening, Milieu en Duurzaamheid en Kennis en Innovatie
wordt overgeheveld naar het Infrastructuurfonds respectievelijke de
departementale begrotingen. Voor LNV zijn dit de projecten «Bioproces
Pilot Facility Delft», «Westerschelde», «Budget Investeringen Ruimtelijke
Kwaliteit (BIRK)», Technologisch Topinstituut Groene Genetica.

Artikel 21 Duurzaam
ondernemen
Artikel 23 Natuur
Artikel 24 Landschap en recreatie
Artikel 26 Kennis en Innovatie

2011

2012

2013

2014

4,0

7,1

2,5

0,5

2,3
5,1
1,9

35,7
5,0
1,0

40,0
5,0
0,5

6,0

2015

Ontvangsten
In deze nota van wijziging worden de volgende taakstellingen aan de
ontvangstenkant verwerkt.
2011

2012

2013

2014

2015

546,6

527,0

494,6

425,6

383,2

15,0

20,0

15,0

20,0

35,0
10,0
25,0

40,0
10,0
30,0

45,0
20,0
25,0

Overig
Beëindigen FES

–100,3
–100,3

–93,2
–93,2

–64,3
–64,3

–46,5
–46,5

–4,1
–4,1

Stand Startbrief

461,3

453,8

465,4

419,1

424,1

Stand Miljoenennota 2011
Mutaties Regeerakkoord
Verkoop gronden SBB buiten EHS
Verkoop gronden ZBO’s LNV

Verkoop gronden Staatsbosbeheer buiten EHS
Gebieden buiten de EHS van Staatsbosbeheer (SBB) worden niet meer
als prioritair gezien en afgestoten. SBB krijgt hiertoe een inkomstentaakstelling. Uit hoofde van de verkoop gronden buiten EHS.
2011

2012

Artikel 23

2013

2014

2015

10,0

10,0

20,0

Verkoop gronden ZBO’s LNV
Gronden van ZBO’s van LNV worden afgestoten voor zover deze buiten
de EHS vallen. De ZBO’s krijgen hiervoor een taakstelling opgelegd.

Artikel 23

2011

2012

2013

2014

2015

15,0

20,0

25,0

30,0

25,0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

8

Beëindigen FES
Met ingang van 2011 zullen de FES-bijdragen aan projecten uitsluitend
op de begrotingen van de vakdepartementen worden verantwoord, en
niet langer in de FES-begroting. Om dit mogelijk te maken, worden de
ontvangstenartikelen op de LNV-begroting leeggeboekt.

Artikel 21 Duurzaam
ondernemen
Artikel 22 Agrarische ruimte
Artikel 23 Natuur
Artikel 24 Landschap en recreatie
Artikel 26 Kennis en Innovatie
Artikel 27 Bodem, water en
reconstructie zandgebieden

2011

2012

2013

2014

2015

–24,5
–8,4
–13,0
–24,6
–11,0

–16,0
–7,3
–8,0
–27,6
–5,8

–5,7
–3,3
–4,0
–16,0
–6,3

–2,2
–7,3
0,0
–1,4
–6,5

–0,2
0,0
0,0
0,0
–3,9

–18,8

–28,5

–29,0

29,1

0,0

De minister van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie,
M. J. M. Verhagen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 500 XIV, nr. 10

9