Algemene Rekenkamer

Lange Voorhout 8

DATUM

staatssecretaris van Financiën

Postbus 20015

Postbus 20201

2500 EA Den Haag

2500 EE DEN HAAG

T

070-3424344

E

voorlicliting@rekenkanner.nl

w

www.rekenkamer.nl

25 augustus 2016

BETREFT OvBrlBQ op QTond van art. 34 Comptabiliteitswet 2001 inzake oprichting Holland
Casino NV

Geachte heer Wiebes,
Met uw brief van 20 juli 2016 (kenmerk 2016-0000094787) heeft u ons de
conceptstatuten van Holland Casino NV en onderliggende documenten toegestuurd.
In uw brief verzoekt u ons om de voorgenomen oprichting van Holland Casino NV
te toetsen op grond van artikel 34 van de Comptabiliteitswet 2 0 0 1 . De
voorgenomen oprichting van Holland Casino NV bevindt zich in een context waarin
het kabinet voornemens is om Holland Casino NV te privatiseren. In uw brieft aan
de Tweede Kamer van 11 mei 2016 betreffende de toekomstplannen Holland
Casino heeft u aangegeven dat de transformatie van de Nationale Stichting tot
Exploitatie van Casinospelen in Nederland (Stichting Holland Casino) naar Holland
Casino NV één van de noodzakelijke voorwaarden is om tot een privatisering te
komen.
Naar aanleiding van onze toetsing hebben we een aantal aandachtspunten
geformuleerd. Deze aandachtspunten hebben in de eerste plaats betrekking op de
transformatie naar Holland Casino NV. Daarnaast willen we enkele opmerkingen
plaatsen bij de voorgenomen privatisering van Holland Casino NV. We lichten de
punten hierna achtereenvolgens toe.

' Tweede Kamer, vergaderjaar

2015-2015,

Toekomstplannen Holland Casino

uw

KENMERK

ONS K E N M E R K
BIJLAGEN

16004241 R

24 557, nr. 139. Brief van de staatssecretaris van Financiën.

T r a n s f o r m a t i e n a a r H o l l a n d Casino NV

2/6

In uw voorstel wordt de Stichting Holland Casino getransformeerd tot Holland
Casino NV.
Gekozen werkwijze

voor

transformatie

U bent voornemens de transformatie vorm te geven door eerst Holland Casino NV
op te richten en de aandelen van Holland Casino NV onder te brengen In de
Stichting Holland Casino. Vervolgens wilt u de Stichting Holland Casino zichzelf op
laten heffen waardoor op grond van de statuten van Stichting Holland Casino alle
bezittingen van de Stichting Holland Casino toekomen aan de Staat. In de ons
voorgelegde stukken wordt niet expliciet gemaakt waarom u er niet voor kiest de
Stichting Holland Casino rechtstreeks om te zetten in een NV, zoals bijvoorbeeld
wel de Stichting Staatsloterij is omgezet in een BV. We vinden het van belang dat
u het parlement toelicht waarom u voor deze werkwijze heeft gekozen en welke
voor- en nadelen deze werkwijze met zich meebrengt.
Governance;

conformiteit

met

deelnemingenbeleid

Stichting Holland Casino is één van de drie staatsdeelnemingen waar een variabele
beloning van meer dan de volgens de nota staatsdeelnemingen maximale 20% van
het vaste salaris mogelijk is.^ In de statuten van Holland Casino NV is opgenomen
dat het bezoldigingsbeleid voor de raad van bestuur door de algemene vergadering
wordt vastgesteld op voorstel van de raad van commissarissen. Wij bevelen u aan
om aan het parlement toe te lichten hoe u het bezoldigingsbeleid van de raad van
bestuur wilt vormgeven, en of u voornemens bent om de beloning van de raad van
bestuur in lijn te brengen met de nota staatsdeelnemingen.
In uw brief geeft u aan dat het aandeelhouderschap van de NV op eenzelfde wijze
door Financiën wordt ingevuld zoals gebeurt bij alle andere reguliere
staatsdeelnemingen. De statuten van Holland Casino NV wijken op punten af van
de statuten van de Nederlandse Loterij BV, die u vorig jaar aan ons voor overleg
heeft voorgelegd. In de statuten van de Nederlandse Loterij BV is geregeld dat de
algemene vergadering bevoegd is besluiten van het bestuur aan haar voorafgaande
goedkeuring te onderwerpen. Een dergelijke bepaling zien we in de statuten van
Holland Casino NV niet terug. Ook zitten er verschillen tussen de Nederlandse
Loterij BV en Holland Casino NV in de bepalingen over de raad van
commissarissen. In de statuten voor de Nederlandse Loterij BV is opgenomen dat
de profielschets van de omvang en samenstelling van de raad van commissarissen
de voorafgaande goedkeuring behoeft van de algemene vergadering. Ook is in die
Tweede Kamer, vergaderjaar

2015-2016,

28 165, nr. 227. Jaarverslag beheer staatsdeelnemingen

2014

statuten aangegeven welke functies onverenigbaar zijn met een commissariaat bij
de Nederlandse Loterij BV. We bevelen u aan om aan de Tweede Kamer duidelijk te
maken waarom u deze bepalingen niet nodig acht bij Holland Casino NV.
Taken en bevoegdheden

Algemene

Rekenkamer

Op dit moment is de Algemene Rekenkamer op grond van de Wet op de kansspelen
bevoegd om onderzoek uit te voeren bij de Stichting Holland Casino. We
constateren dat in de beoogde transformatie van Holland Casino knelpunten
kunnen ontstaan voor eventueel onderzoek door de Algemene Rekenkamer.
Om te beginnen zullen onze onderzoeksmogelijkheden beperkt zijn in de eerste
(tussen)fase, wanneer Holland Casino NV is opgericht en de aandelen van de NV in
de Stichting Holland Casino zijn ondergebracht. De onderzoeksbevoegdheid van de
Algemene Rekenkamer in de Wet op de kansspelen beperkt zich tot de
rechtspersoon die een vergunning heeft tot het organiseren van speelcasino's.
Als we ervan uitgaan - hetgeen uit de door u toegestuurde stukken niet duidelijk
wordt - dat in deze tussenfase Holland Casino NV de vergunninghouder is, zal de
Algemene Rekenkamer dus bevoegd zijn om onderzoek ter plaatse uit te voeren bij
Holland Casino NV. Bij de stichting, die de aandelen in Holland Casino NV houdt,
zijn wij dan niet langer bevoegd. We verzoeken u een voorziening te treffen zodat
in deze overgangsfase de Algemene Rekenkamer zowel bij de stichting als bij de
NV onderzoek kan uitvoeren.
Een extra complicerende factor in deze fase vormt de voorgenomen wijziging van
de Wet op de kansspelen. In het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de
kansspelen in verband met de modernisering van het speelcasinoregime, dat nu bij
de Tweede Kamer in behandeling is, komt de bevoegdheid van de Algemene
Rekenkamer namelijk te vervallen. Bezien vanuit de door het kabinet beoogde
eindsituatie, waarin Holland Casino NV volledig is geprivatiseerd, begrijpen wij
deze keuze. Als echter de wetswijziging in werking zou treden voordat de Stichting
Holland Casino is opgeheven, ontstaat een lacune in de mogelijkheid tot
onafhankelijke externe controle op publieke belangen.
Deze lacune wordt opgeheven in de tweede fase, wanneer de stichting is
opgeheven en de Staat rechtstreeks 100% van de aandelen in Holland Casino NV
houdt. Dan heeft de Algemene Rekenkamer, op basis van artikel 91 van de
Comptabiliteitswet 2 0 0 1 , wel de bevoegdheid om onderzoek te verrichten bij
Holland Casino NV.

3/6

Vervolgens ontstaat mogelijk opnieuw een knelpunt bij de volgende stap op weg
naar de privatisering van Holland Casino NV. In uw brieft aan de Tweede Kamer
van 11 mei 2016 geeft u aan dat u voornemens bent om vier vestigingen van
Holland Casino NV in één of meerdere dochtervennootschappen onder te brengen.
Op basis van de huidige Comptabiliteitswet heeft de Algemene Rekenkamer geen
bevoegdheden om onderzoek te doen bij dochtervennootschappen. Het
wetsvoorstel voor de Comptabiliteitswet 2016, dat op dit moment bij de Tweede
Kamer in behandeling is, bevat wel een bepaling die de Algemene Rekenkamer de
bevoegdheid geeft om onderzoek te doen bij 100% dochterondernemingen van
(nagenoeg) 100% staatsdeelnemingen.
Wij willen u er verder op attenderen dat, gezien uw nauwe betrokkenheid hierbij,
de oprichting van de dochterondernemingen van Holland Casino NV mogelijk kan
worden aangemerkt als 'doen oprichten'. Dit betekent dat hiervoor op basis van
artikel 34 van de Comptabiliteitswet 2001 de voorhangprocedure moet worden
gevolgd en voorafgaand overleg met de Algemene Rekenkamer dient plaats te
vinden.
Privatisering van Holland Casino NV
In uw b r i e f van 11 mei 2016 geeft u aan dat het kabinet van oordeel is dat bij het
aanbieden van casinospelen geen rol van de overheid als aandeelhouder nodig is. U
heeft aangegeven dat aan drie voorwaarden voldaan dient te worden voordat er tot
privatisering van Holland Casino NV kan worden overgegaan. Ten eerste dient de
Wet op de kansspelen te zijn gewijzigd, zodat de borging van de publieke belangen
is veilig gesteld. Een verkoop is dus alleen mogelijk als de casinobezoeker
beschermd blijft tegen kansspelverslaving en als fraude en andere vormen van
criminaliteit worden voorkomen. Ten tweede moet Holland Casino NV zelf klaar zijn
voor de verkoop. Ten derde moet er voldoende interesse uit de markt zijn.
De Raad van State heeft advies uitgebracht bij het voorstel van de wet tot
wijziging van de Wet op de kansspelen.^ Met betrekking tot de beoogde
concurrentie heeft de Raad van State de vraag opgeworpen in hoeverre het, gezien
de sterke beperkingen voor aanbieders in bijvoorbeeld het spelaanbod,

' Tweede Kamer, vergaderjaar

2015-2015,

24 557, nr. 139. Brief van de staatssecretaris

van Financiën.

Toekomstplannen Holland Casino
* Tweede Kamer, vergaderjaar

2015-2015,

24 557, nr. 139. Brief van de staatssecretaris van Financiën.

Toekomstplannen Holland Casino
^ Tweede Kamer, vergaderjaar

2015-2016,

34 471, nr. 4. Raad van State, Advies

W03.15.0318/11

4/6

de maximale grootte van de casino's en de maximale inzetten, mogelijk zal blijken
de beoogde concurrentie op de markt te bewerkstelligen.
Financiële

gevolgen

Wij begrijpen dat het kabinet een balans moet vinden tussen enerzijds de borging
van de publieke belangen en anderzijds het creëren en laten functioneren van een
gezonde markt waarop private partijen actief kunnen zijn in het aanbieden van
casinospelen. De keuzes die u binnen deze afweging maakt zullen ook van invloed
zijn op de waarde van Holland Casino NV.
Er is op dit moment nog veel onduidelijkheid over de financiële gevolgen en het
verdere verkoopproces van Holland Casino NV. Het is bijvoorbeeld nog onduidelijk
wat de verwachte opbrengst van Holland Casino NV is en hoeveel aanbieders in de
toekomstige situatie actief zullen zijn.
U heeft aangegeven vóór de daadwerkelijke privatisering van Holland Casino, de
Tweede Kamer nader te informeren over de mate waarin aan de
verkoopvoorwaarden is voldaan en over de verdere invulling van de
verkoopplannen. In de Kamerstukken is nog niet aangegeven in hoeverre de
verwachte opbrengst van Holland Casino NV wordt meegewogen in het voorstel om
wel of niet tot privatisering over te gaan. We achten het van belang dat het
parlement ook over dit aspect wordt geinformeerd, zodat het een goede afweging
kan maken bij uw voornemen tot privatisering van Holland Casino NV.

5/6

We gaan ervan uit dat deze brief vanaf nu onderdeel uitmaakt van het dossier in
de voorhangprocedure voor de oprichting van Holland Casino NV. Afschriften van
deze brief sturen we aan de minister van Financiën en aan de minister van
Veiligheid en Justitie, vanwege diens verantwoordelijkheid voor het kansspelbeleid.
'"N^AIgem/iie Rekenkamer

drs. B, (Barbara) Goezinne,
wnd. secretaris

6/5