Bijlage 2 - Vergelijking persoonsgebonden instrumenten
AWBZ
Pgb

Nieuwe WLZ
Pgb/Trekkingsrecht

Wmo 2015/Jeugdwet1
Pgb/Trekkingsrecht

Zvw
Zvw-pgb/Restitutie

Verantwoordelijkheid
voor uitvoering
instrument
Regelgeving

Zorgkantoren

WLZ-uitvoerder voor toekenning
en SVB als uitbetaler.

Gemeenten voor toekenning en
SVB als uitbetaler.

Verzekeraars

Per ministeriële regeling onder
AWBZ.

In de wet opgenomen en nader
uitgewerkt bij besluit en
ministeriële regeling. Het besluit
en de regeling zijn in ontwikkeling.

In beide wetten opgenomen en
aanvullend per gemeente bij
verordening uitgewerkt.

(Potentiële) doelgroep

Iedereen met een AWBZindicatie, uitgezonderd indicatie
voor Behandeling, uitgezonderd
nieuwe indicaties onder de 10 uur
begeleiding.

Cliënten met een WLZ-indicatie,
mits aan de voorwaarden wordt
voldaan.

Hoeveel budgethouders
(potentieel)

119.000 (stand januari 2014).2

Schatting per 1 januari 2015:
20.000-25.000.

Indicatie/aanspraak

Indicatie door CIZ of BJZ voor
extramurale functies (80%) of
ZZP-indicatie (20%). Bij de
indicatie wordt aangegeven of
iemand het wil verzilveren in pgb.
Sinds enige tijd wordt iedereen die

Indicatie door CIZ. Het CIZ ziet
iedereen “face-to-face” en
beoordeelt of er sprake kan zijn
van toegang tot WLZ en doet
algemene uitspraak over
zorgzwaarte (zorgprofiel). WLZ-

Wmo: cliënten die op grond van
de Wmo 2015 in aanmerking
komen voor een
maatwerkvoorziening, mits aan de
voorwaarden wordt voldaan.
Jeugdwet: kinderen en jeugdigen
met een individuele voorziening,
met uitzondering van jeugdigen
met een
kinderbeschermingsmaatregel of
jeugdreclassering, of jeugdigen die
zijn opgenomen in een gesloten
accommodatie met een
machtiging.
Schatting per 1 januari 2015:
70.000-85.000.
Daarnaast kopen nu circa 63.000
mensen hun Wmo-ondersteuning
zelf in met een pgb.
Gemeenten worden verplicht om
bij een melding van een
ondersteuningsbehoefte een
onderzoek uit te voeren. In het
onderzoek worden de
mogelijkheden van het sociale

Voornemen om in de wet op te
nemen. Op basis daarvan nemen
verzekeraars het Zvw-pgb,
conform de gemaakte afspraken,
op in hun polissen.
Verzekerden met een aanspraak
op wijkverpleging, mits aan de
voorwaarden wordt voldaan.

Instrument

Schatting per 1 januari 2015:
30.000-50.000.

Met de in ontwikkeling zijnde
indicatie wijkverpleging via
wijkverpleegkundige. Is de
indicatie er, dan zal de potentiële
pgb-houder aan een aantal criteria
moeten voldoen om voor het Zvw-

1

Het pgb in de huidige Wmo, dat gemeente kunnen geven voor huishoudelijk hulp, is in dit overzicht niet meegenomen. Voor deze 63.000 budgethouders verandert de
situaties niet, anders dan het trekkingsrecht.
2
De onder de toekomstige domeinen opgenomen aantallen betreffen schattingen, die mede samenhangen met de overlap van de verschillende domeinen. Het totaal zal,
mede gezien de aangescherpte criteria in alle wetten, naar verwachting niet boven de huidige 119.000 komen. Zo zullen gemeenten bijvoorbeeld gaan bekijken of mensen
in staat zijn eigen kracht, sociaal netwerk of algemene voorziening te benutten.

1

AWBZ
aangeeft een pgb te willen “faceto-face” geïndiceerd door het CIZ.

Nieuwe WLZ
uitvoerder (zorgkantoor) en
aanbieder krijgen nadrukkelijker
rol om met patiënt vast te stellen
welke zorg nodig is.

Voorwaarden en
weigeringsgronden pgb

Een cliënt komt in aanmerking
voor een pgb, mits aan een aantal
voorwaarden wordt voldaan en de
weigeringsgronden niet van
toepassing zijn.
Afgelopen jaar zijn nieuwe
weigeringsgronden toegevoegd
(o.a. in staat zijn tot kwaliteit
inkopen, aansturen zorgverleners
en eigen regie). Voor nieuwe
budgethouders geldt de 10 uurs
grens begeleiding.
Sinds 1,5 jaar wordt door het
zorgkantoor met iedere potentiële
budgethouder een bewustkeuzegesprek gevoerd o.b.v. een
budgetplan om vast te stellen of
iemand inderdaad de
verplichtingen rond het pgb kan
waarmaken en of er daadwerkelijk
geen goed aanbod in natura
bestaat.

Een cliënt komt in aanmerking
voor een pgb, mits aan een aantal
voorwaarden wordt voldaan en de
weigeringsgronden niet van
toepassing zijn.
Een aantal weigeringsgronden is
opgenomen op wetsniveau (o.a. in
staat zijn tot kwaliteit inkopen,
aansturen zorgverleners en eigen
regie). In de uitwerking van de
lagere regelgeving en
beleidsregels wordt bekeken of
ook daarin weigeringsgronden
worden opgenomen om
zorgkantoren meer handvatten te
geven een pgb te kunnen
weigeren.
Ook in de WLZ is een
bewustkeuzegesprek, het maken
van een budgetplan en het
overleggen van een zorgcontract
met iedere hulpverlener verplicht.

Combinatie
leveringsvormen
mogelijk?

Ja, dat is mogelijk.

Nee, er moet gekozen worden
voor of ZIN of PGB.

Het vaststellen van de
hoogte van het pgb

Er staan bepaalde jaarbedragen
voor de diverse geïndiceerde
functies, klassen en ZZP’s. Op
basis daarvan wordt de hoogte
van het pgb vastgesteld. Voorts
geldt binnen het huidige pgb dat
er een aantal toeslagen en

De tarieven voor het pgb worden
een bepaald percentage van de
ZIN-tarieven. De toeslag voor
budgethouders in wooninitiatieven
blijft in stand. Aan de hand
daarvan wordt een trekkingsrecht
berekend.

Wmo 2015/Jeugdwet1
netwerk en de ondersteuning via
algemene voorziening vastgesteld.
Indien deze mogelijkheden niet
voldoen, komt de cliënt in
aanmerking voor een
maatwerkvoorziening, in natura of
met een pgb.
Indien een cliënt in aanmerking
komt voor een
maatwerkvoorziening, heeft de
gemeenten de plicht een pgb aan
te bieden en heeft de cliënt het
recht hiervoor te kiezen, mits aan
een aantal voorwaarden is
voldaan. De cliënt moet motiveren
dat gecontracteerde ondersteuning
niet passend is. Bovendien moet
naar het oordeel van het college
sprake zijn van voldoende eigen
regie en moet gewaarborgd zijn
dat de kwaliteit van de
ondersteuning goed is. Een
gemeente kan een pgb weigeren,
als deze duurder is dan een
gecontracteerde voorziening.
Gemeenten mogen daarnaast zelf
vaststellen onder welke
voorwaarden een pgb mag worden
gebruikt om ondersteuning door
het sociale netwerk mee te
betalen.
Ja, dat is mogelijk. In geval van
een maatwerkvoorziening is het
mogelijk gedeeltelijk gebruik te
maken van gecontracteerde
aanbod en de ondersteuning voor
een gedeelte zelf met een pgb in
te kopen.
Gemeenten moeten in de
verordening vastleggen hoe de
hoogte van het pgb wordt
vastgesteld. De hoogte van het
pgb kan, gegeven het
maatwerkkarakter, verschillen.
Aan de hand van deze tarieven

Zvw
pgb in aanmerking te komen.

Mensen kunnen in aanmerking
komen voor een Zvw-pgb met een
indicatie voor wijkverpleging, mits
aan een aantal inhoudelijke
criteria wordt voldaan.
Verzekerden moeten daartoe in
een budgetplan gemotiveerd
aangeven van welk zorgaanbod zij
met het Zvw-pgb gebruik willen
maken.
Er geldt een aantal
weigeringsgronden, waaronder het
onvoldoende aannemelijk zijn dat
met het Zvw-pgb zal worden
voorzien in toereikende zorg van
goede kwaliteit en niet in staat zijn
zelf of met hulp van een
vertegenwoordiger de aan het
Zvw-pgb verbonden voorwaarden
op verantwoorde wijze uit te
voeren.

Ja, dat is mogelijk. Als de
verzekerde een deel van zijn zorg
bij een gecontracteerde
zorgaanbieder wil inkopen, dan zal
dat via zorg in natura gaan.

De tarieven voor wijkverpleging
moeten nog worden bepaald.
In het onderhandelingsresultaat
met partijen is afgesproken dat de
vergoeding die de verzekerde
ontvangt nooit hoger zal zijn dan
zorg in natura. Verzekeraars

2

Vrijheid en
verantwoordelijkheid in
te zetten zorg

Eigen bijdrage (en
ouderbijdrage)

AWBZ
budgetgaranties zijn voor
bepaalde groepen die de hoogte
van het budget bepalen.

Nieuwe WLZ

Wmo 2015/Jeugdwet1
wordt een trekkingsrecht
berekend.

De budgethouder is vrij in de
besteding. Behandeling kan niet
uit het pgb worden betaald. Er is
voorts een lijst van vergoedingen
die wel of niet uit pgb mogen
worden betaald.
De budgethouder is
verantwoordelijk voor de kwaliteit
en bepaalt wie hij inhuurt. Sinds
kort legt elke nieuwe
budgethouder gemotiveerd de
besteding vast in een budgetplan.
Het zorgkantoor maakt een
beoordeling of de kwaliteit
voldoende is en kan een pgb
weigeren zolang de kwaliteit niet
is geborgd. Elke budgethouder
maakt zelf afspraken met een
hulpverlener welke prestaties en
tegen welk tarief worden geleverd
(en legt dat vast in een contract).
Er mag o.a. maximaal 63 euro per
uur worden betaald (NZa-tarief).
Per 2014 geldt bovendien voor
nieuwe budgethouders een
maximumtarief van 20 euro per
uur voor niet-professionals.
Ja. Die wordt bij de start van het
jaar ingehouden, aldus krijgt
iemand een netto-pgb.

De budgethouder is vrij in de
besteding. Behandeling kan niet
uit het pgb worden betaald. De
lijst met vergoedingen die wel/niet
uit het pgb mogen worden betaald
blijft bestaan. De budgethouder is
verantwoordelijk voor de kwaliteit
en bepaalt wie hij inhuurt. In het
budgetplan maakt de
budgethouder duidelijk bij wie hij
zorgt inkoopt. Het zorgkantoor
maakt een beoordeling of de
kwaliteit voldoende is en kan een
pgb weigeren zolang de kwaliteit
niet is geborgd. Elke budgethouder
maakt zelf afspraken met een
hulpverlener welke prestaties en
tegen welk tarief worden geleverd
(en legt dat vast in een contract).
Ook onder de WLZ worden
tarieven gesteld die
budgethouders maximaal mogen
uitkeren aan professionele en nietprofessionele hulpverleners.

Gemeenten mogen – binnen de
wettelijke kaders – in de
verordening vastleggen welke
tarieven worden betaald en onder
welke voorwaarden ondersteuning
door het sociale netwerk met een
pgb mag worden betaald. Er kan
ook een onderscheid worden
gemaakt tussen ondersteuning die
wordt geleverd door professionele
hulpverleners en nietprofessionele hulpverleners. De
budgethouder is verantwoordelijk
voor de kwaliteit. Zolang de
kwaliteit van de in te kopen
ondersteuning volgens de
gemeente gewaarborgd is, is er
maximale keuzevrijheid. De
budgethouder maakt zelf
afspraken met een hulpverlener
over de prestaties.

Voornemen is dat sprake zal zijn
van een bruto-pgb en de cliënt
periodiek de eigen bijdrage betaalt
aan het CAK.

Gemeenten mogen in het kader
van de Wmo en binnen de kaders
van een amvb zelf bepalen of er
een eigen bijdrage wordt geheven
over een maatwerkvoorziening en
hoe hoog de eigen bijdrage is.
In de Jeugdwet geldt voor zowel
zorg in natura, als het pgb, een
ouderbijdrage voor jeugdhulp die
buiten het gezin plaatsvindt. Het
gaat hier om dagopvang en
verblijf. Deze ouderbijdrage komt

Zvw
kunnen in hun polisvoorwaarden
de modaliteit van de toekenning
bepalen, bijvoorbeeld een
maximum toereikend tarief of een
aantal uren tegen een toereikend
tarief.
De verzekerde licht in zijn
budgetplan gemotiveerd toe van
welk zorgaanbod hij gebruik wil
maken. Dat kan ook zorgaanbod
van niet-professionals zijn. De
verzekerde is verantwoordelijk
voor de kwaliteit. De verzekeraar
kan een pgb weigeren zolang niet
voldoende aannemelijk is dat er
kwalitatief goede zorg mee wordt
ingekocht.
Het voornemen is om in lagere
regelgeving een tarief voor nietprofessionals vast te stellen.
De verzekerde maakt zelf
afspraken met een hulpverlener
over de prestaties en de
vergoeding die hij daarvoor
betaalt. Hij is er daarbij zelf voor
verantwoordelijk om binnen de
door de verzekeraar vastgestelde
polisvoorwaarden te blijven.

Het algemene eigen risico is van
toepassing.

3

AWBZ

Nieuwe WLZ

Administratie

Het budget komt op een
afzonderlijke eigen rekening van
de budgethouder binnen.

Ondersteuning
werkgeverstaken

Ongeveer 33.000 mensen worden
nu ondersteund in hun
werkgeversrol richting
hulpverleners. Deze taak is bij de
SVB belegd.

Trekkingsrecht geldt. Het budget
komt onder beheer van de SVB en
de budgethouder geeft de SVB
opdracht tot uitbetaling.
Budgethouder heeft idealiter een
groot deel van de administratie
online geregeld met het
trekkingsrecht.
Budgethouders kunnen gebruik
maken van de ondersteuning van
de SVB.

Verantwoording

Eens per half jaar wordt met
behulp van een gestandaardiseerd
eenvoudig formulier
verantwoording afgelegd. Dat kan
aanleiding geven voor intensieve
controle.

Door het trekkingsrecht is er veel
meer controle vooraf. Er wordt pas
een betaling gedaan indien er een
vooraf door de WLZ-uitvoerder
goedgekeurd contract tussen
budgethouder en hulpverlener ligt.
Verantwoording achteraf moet
vanuit die optiek worden
vormgegeven. Intensieve
controles blijven mogelijk.

Wmo 2015/Jeugdwet1
voort uit het ‘besparingsmotief’.
Beide worden geheven door het
CAK.
Trekkingsrecht geldt. Het budget
komt onder beheer van de SVB en
de budgethouder geeft de SVB
opdracht tot uitbetaling.
Budgethouder heeft idealiter een
groot deel van de administratie
online geregeld met het
trekkingsrecht.
Budgethouders kunnen gebruik
maken van de ondersteuning van
de SVB.

Door het trekkingsrecht is er veel
meer controle vooraf. Er wordt pas
een betaling gedaan indien er een
vooraf door de gemeente
goedgekeurd contract tussen
budgethouder en hulpverlener ligt.
Het is aan de gemeente om te
bepalen hoe zij de verantwoording
in aanvulling op trekkingsrecht
wenst en op welke wijze ze de
controle daarop uitvoeren.

Zvw

Vergoeding van declaraties van de
verzekerde vindt achteraf plaats
door de zorgverzekeraar.

Verzekerden kunnen in ieder geval
in 2015 gebruik maken van de
ondersteuning van de SVB. Er
wordt gezocht naar een
toekomstbestendige oplossing
vanaf 2016.
De verzekeraar is verantwoordelijk
voor controle van de ingediende
declaraties. Verzekeraars zullen
een Reglement Zvw-pgb opstellen
waarin de rechten en plichten van
verzekerden worden opgenomen,
waaronder de wijze van
verantwoording. Dit reglement zal
onderdeel uitmaken van de
polisvoorwaarden.

4