Nationale Havenraad
Koningskade 4

Aan de minister van Infrastructuur en Milieu
Mevrouw drs. M.H. Schultz van Haegen
Postbus 20901

Postbus 20906
2500 EX Den Haag

T070 351 76 15

25OO EX DEN HAAG

F 070 351 76 00
E info@havenraad.nl
www. havenraad. nl

Contactpersoon

Doorkiesnummer

Datum
Bijlage(n)
4 november 2010
Ons kenmerk
Uw kenmerk
s 031-09
VenWBSK-2010/103595
Onderwerp
Briefadvies Raad voor Verkeer en Waterstaat "Gateway Holland"

Geachte mevrouw de minister,
Op 27 april 2010 heeft de Raad voor Verkeer en Waterstaat (RVW) een
briefadvies uitgebracht, getiteld "Gateway Holland: een fundamentele keuze voor
een welvarend Nederland". Bij brief van 13 september 2010 heeft de minister van
Verkeer en Waterstaat (VenW) de Nationale Havenraad verzocht om een reactie
op dit advies. De bevindingen van de Raad staan weergegeven in deze brief. Als
vertrekpunt geldt naast het briefadvies tevens de door de Raad onderschreven
visie van de minister van VenW op dat advies neergelegd in een brief van 28 juni
2010 aan de Tweede Kamer.

Markt is leidend
De RVW is van mening dat de nieuwe uitdagingen voor de Nederlandse zeehavens
het meest effectief kunnen worden aangegaan als de zeehavens worden benaderd
in hun onderlinge samenhang, met het gezamenlijke netwerk van

achterlandverbindingen en achterlandterminals, en binnen de internationale
context van de'Hamburg-Le Havre' range. Dit is het uitgangspunt van de
Nationale HavenStrategie zoals de Raad voor VenW die beoogt. Met deze strategie
moeten op nationaal niveau afwegingen en keuzes worden gemaakt over inzet
van publieke middelen. Daarbij zijn criteria, zoals bijdrage aan vergroting van de
welvaart van Nederland, efficiënt en marktgericht en een aanvaardbaar
rendement, leidend. Dat betekent dat overwegingen op regionaal niveau minder
prominent en later in de besluitvorming worden betrokken.
De Raad merkt op dat het sturen of verdelen van ladingstromen door de
rijksoverheid een ongewenste ontwikkeling is. De overheid moet niet op de stoel
van de ondernemer gaan zitten. Vervoerders zouden niet in hun vrije havenkeuze

s 031-09

4 november 2010

213

moeten worden belemmerd. Ook het maken van afspraken binnen Europa, gericht
op het verdelen van ladingstromen tussen Europese havens (een direct gevolg
van het maken van Europese capaciteitsafspraken zoals in het rapport wordt
aanbevolen) belemmert de concurrentie tussen havens en de ontwikkeling van de
markt en is strijdig met zowel het Europees als het nationaal economisch belang.

Voorts voorziet de Havenraad dat mogelijk de regionale belangen van een haven
in het geding zouden kunnen raken indien er één (landelijke) havenautoriteit over
bijvoorbeeld havenuitbreiding of benodigde haveninfrastructuur gaat beslissen.
De Raad vraagt zich af of de risico's bij overheidsingrijpen - door samenwerking
tussen havens en regio's te bewerkstelligen - niet groter zijn dan de
maatschappelijke opbrengsten? Er kleven risico's aan het top-down
bewerkstelligen van samenwerkingsvormen. Hierbij valt te denken aan
bureaucratisering, te hoge prijszetting, marktdominantie, verwaarlozing van
marktniches en het te laat inspringen op marktveranderingen en kansen. De
vraag of deze risico's, alhoewel vermeld in het rapport van de door de RVW
ingehuurde adviesbureau Buck International, maar nauwelijks genoemd in het
hoofdrapport, opwegen tegen de baten van mogelijk hoger rendement op
overheidsinvesteringen, komt niet duidelijk naar voren.

Structuur volgt strategie
Kern van het advies van de RVW is'Gateway Holland', het eerder genoemde
samenhangend netwerk van zeehavens met gezamenlijke achterlandverbindingen
en achterlandterminals. Onderdeel hiervan is een strategische alliantie, zo niet
fusie van de Rotterdamse en Amsterdamse havens.
De Raad heeft met instemming kennis genomen van het standpunt van HbR en
HA op dit punt van nauwe samenwerking tussen hun beide havens. Aanvullend
daarop merkt de Raad op dat de nadruk die de RVW legt op de
organisatiestructuur van de Nederlandse zeehavens niet nu al aan de orde is.
Naar de mening van de Havenraad dient éérst een (nationale) strategie te worden
bepaald alvorens sprake kan zijn van aanpassing van de bestaande structuur
zoals bijvoorbeeld een fusie van Havenbedrijf Rotterdam en Haven Amsterdam of
het creëren van een nationale havenholding. Naar het oordeel van de Havenraad
dient de structuur de strategie te volgen.

Opgemerkt wordt daarnaast dat het voorstel tot een strategische alliantie van
alleen Rotterdam en Amsterdam met een aparte opgave voor de Zeeuwse en
Noordelijke havens tegenstrijdig lijkt met de gedachte van een Nationale
Havenstrategie. Slechts het totaal van de Nederlandse zeehavens geeft een
adequaat beeld van de bijdrage van de zeehavens aan de nationale economie

Samenwerking en afstemming
De RVW ziet de Nederlandse zeehavens thans als een "verzameling grote en
kleine zeehavens". Dit moet worden samengesmeed tot'Gateway Holland': het
samenhangend netwerk van zeehavens met gezamenlijke achterlandverbindingen
en achterlandterminals. Daarbij wijst de RVW er terecht op dat de

s 031-09

4 november 2010

313

goederenstromen in de richting van Noordwest Europa alleen maar zullen groeien
en dat de mainports met serieuze bereikbaarheidsproblemen kampen.
De Raad meent dat genoemde problematiek op meerdere manieren tegemoet kan
worden getreden: meer aandacht voor achterlandstrategie en bereikbaarheid van
de mainports, maar zeker ook meer inzet van het capaciteitspotentieel van de
regionale havens. Naast de vanzelfsprekende aandacht voor de mainports, is het
ook goed aandacht te besteden aan de regionale havens, vaak motoren van de
regionale economie en verantwoordelijk voor niches die de mainports niet kunnen
of willen accommoderen. Aldus vervullen de regionale havens hun eigen,
specifieke en onmisbare rol in het totaal van de Nederlandse zeehavens.
De Havenraad merkt tot slot op dat de Nederlandse zeehavens in diverse
combinaties reeds op allerlei terreinen samenwerken. Voorbeelden zijn Portbase,
Keyrail en de ontwikkeling van de Environmental Ship Index. En de Nationale
Havenraad zélf is natuurlijk het orgaan bij uitstek dat de samenwerking tussen
zeehavens en de gebruikers daarvan bevordert en faciliteert.
Hoogachtend,

drs W.T. van Gelder,
voorzitter

mr F. Lieben,
algemeen secretaris