Jaarverslag 2022
Stichting donorgegevens
kunstmatige bevruchting

2 | Jaarverslag Sdkb 2022

Inhoud
Voorwoord4
Samenvatting jaarverslag 2022

5

1. Wettelijk kader en taken van de Stichting donorgegevens
kunstmatige bevruchting 
6
2. Overzicht registraties behandelingen met
donorzaadcellen, donoreicellen en donorembryo’s
Aantal geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen
Aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen
Aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s

9
9
10
11

3. Verzoeken om donorgegevens en
ouderschapsverklaringen12
Aantal ontvangen aanvragen
Aantal afgehandelde aanvragen
Verzoeken om begeleiding bij Fiom
Doorlooptijd afgehandelde aanvragen

12
14
14
15

4. Uitkomsten van aanvragen

17

Afhandeling van verzoeken om ouderschapsverklaringen
Afhandeling van verzoeken om fysieke en sociale donorgegevens
Afhandeling van verzoeken om persoonsidentificerende donorgegevens

17
18
19

3 | Jaarverslag Sdkb 2022

5. Inhoudelijke ontwikkelingen

24

Rechtszaken24
Wetswijziging24
Selectielijst Nationaal Archief
25
Overzicht klinieken
25
Donatie voor 1 juni 2004, behandeling vanaf 1 juni 2004
26
Adviescommissie26
Onderzoek incomplete registraties
26

6. Samenstelling bestuur en adviescommissie

27

7. Verantwoording WNT 2022

28

4 | Jaarverslag Sdkb 2022

Voorwoord
In 2021 zagen we bij Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (Sdkb) een opvallende stijging
in het aantal aanvragen om donorgegevens. Die stijging blijkt zich in 2022 te hebben doorgezet. Op 21
oktober 2022 ontvingen we de 10.000e aanvraag sinds 2004, toen de Wet donorgegevens kunstmatige
bevruchting van kracht werd: aanvragen voor de sociale en fysieke kenmerken van de donor, voor
persoonsidentificerende donorgegevens als ook voor ouderschapsverklaringen.
In het voorliggende jaarverslag leggen we verantwoording af over de aanvragen die we in 2022 ontvingen
van donorkinderen, ouders, wensouders en huisartsen en over de uitkomst van deze aanvragen. De
stijging in het aantal aanvragen zien we als een positief gevolg van de aandacht voor donorconceptie in
de media en in de politiek – ook al was de aanleiding voor deze aandacht soms uiterst pijnlijk.
We hopen dat de media-aandacht er ook toe leidt dat donoren die in het verleden afspraken anoniem te
blijven, gaan inzien hoe belangrijk het voor donorkinderen is om te weten van wie ze afstammen en dat
zij daarom besluiten hun anonimiteit op te heffen.
We verwelkomen reacties op dit jaarverslag graag op info@donorgegevens.nl.
Den Haag, oktober 2023
Dr. Marianne P. Amelink-Verburg
Voorzitter Sdkb

5 | Jaarverslag Sdkb 2022

Samenvatting
jaarverslag 2022
Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (Sdkb) heeft tot taak om uitvoering te geven aan de
Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (Wdkb) die sinds 1 juni 2004 van kracht is.
Opdracht Sdkb
Klinieken die kunstmatige bevruchting met behulp van een donor verrichten, moeten gegevens over
de behandeling, de behandelde vrouw en de donor registreren bij Sdkb. Sdkb bewaart en beheert deze
gegevens en verstrekt ze volgens de regels van de Wdkb aan donorkinderen, aan hun ouders of aan hun
huisarts. Daarbij zorgt ze voor deskundige begeleiding en passende ondersteuning. Daarnaast verstrekt
Sdkb ouderschapsverklaringen voor het duomoederschap en geeft zij voorlichting over de wet.
Geregistreerde gegevens van behandelingen in 2022 die resulteerden in een doorgaande
zwangerschap
• Het aantal geregistreerde behandelingen in 2022 waarin gebruik werd gemaakt van donorzaadcellen
was 1113. De database bevat daarmee in totaal 19.027 behandelingen met donorzaadcellen.
• Het aantal geregistreerde behandelingen in 2022 waarin gebruik werd gemaakt van donoreicellen was
27. De database bevat daarmee in totaal 995 behandelingen met donoreicellen.
• Het aantal geregistreerde behandelingen in 2022 waarin gebruik werd gemaakt van donorembryo’s
was 37. De database bevat daarmee in totaal 370 behandelingen met donorembryo’s.
Aanvragen voor donorgegevens en ouderschapsverklaringen in 2022
In 2022 ontving Sdkb 1495 aanvragen om gegevens. Dat is een opnieuw een stijging in vergelijking met
de jaren hiervoor. Meest opvallend was de toename in aanvragen van sociale en fysieke gegevens door
ouders (27%). Het aantal aanvragen om ouderschapsverklaringen bleef voor het eerst in jaren ongeveer
gelijk. Een steeds groter aandeel van aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens kwam
van donorkinderen die zijn verwekt op of na 1 juni 2004 (de dag dat de Wdkb in werking trad). Deze
aanvragen werden volgens een nieuwe systematiek, conform wetsartikel 3, behandeld.
Afhandeling van aanvragen in 2022
Van de aanvragen om een ouderschapsverklaring kon 88 procent worden gehonoreerd; bij de aanvragen
om fysieke en sociale donorgegevens door ouders en door donorkinderen was dat respectievelijk 95 en
88 procent. De aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens met behandeldatum op of na 1
juni 2004 konden allemaal worden gehonoreerd. Van de behandelingen van voor 1 juni 2004 konden in
57 van de 292 aanvragen de donorgegevens verstrekt worden (19,5%). De belangrijkste reden voor nietverstrekking was dat er geen donorgegevens meer te achterhalen waren.

6 | Jaarverslag Sdkb 2022

1.	Wettelijk kader en taken
van de Stichting
donorgegevens
kunstmatige bevruchting
De Wet donorgegevens kunstmatige bevruchting (hierna: Wdkb) is op 1 juni 2004 in werking getreden. De
Wdkb voorziet in regels rondom de registratie, het beheer en de verstrekking van donorgegevens in geval
van kunstmatige donorbevruchting. Het gaat hierbij om zaadcel-, eicel- en embryodonatie.
De Wdkb definieert kunstmatige donorbevruchting als het beroeps- of bedrijfsmatig verrichten van
handelingen, gericht op het anders dan op natuurlijke wijze tot stand komen van een zwangerschap met
gebruikmaking van:
• zaadcellen van een ander dan de echtgenoot, geregistreerde partner of andere levensgezel van de
vrouw.
• een eicel van een andere vrouw.
• een embryo van een ander patiënt paar.
Een donor is degene die zaadcellen of eicellen heeft afgestaan voor de kunstmatige bevruchting. Bij
embryodonatie gaat het om het afstaan van een embryo en is sprake van twee donoren. Het kan ook zo
zijn dat de zwangerschap tot stand komt met afzonderlijk gedoneerde zaadcellen en eicellen. Ook dan is
sprake van twee donoren.
Sinds de inwerkingtreding van de Wdkb kunnen donoren alleen doneren wanneer zij geen bezwaar
hebben tegen het registreren van hun medische, fysieke, sociale en persoonsidentificerende gegevens en
de mogelijkheid dat deze gegevens worden verstrekt aan hun nakomelingen, als ze worden opgevraagd.
Donorkinderen hebben zo de mogelijkheid om te weten van wie ze afstammen.

Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting
Voor de uitvoering van de wet is in 2004 de Stichting donorgegevens kunstmatige bevruchting (hierna:
Sdkb) in het leven geroepen. Sdkb:
• bewaart en beheert geregistreerde donorgegevens op een centrale plaats.
• verstrekt op verzoek de donorgegevens aan huisartsen, ouders en donorkinderen en zorgt met behulp
van een derde partij (Fiom) voor deskundige begeleiding en ondersteuning aan ouders, donorkinderen
en donoren tijdens deze gegevensverstrekking.
• verstrekt ouderschapsverklaringen voor het duomoederschap.
• geeft voorlichting over de wet.
Bij de uitvoering van deze taken wordt Sdkb ondersteund door een secretariaat dat is belegd bij het CIBG,
een uitvoeringsorganisatie van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS).

7 | Jaarverslag Sdkb 2022

Het bestuur van Sdkb bestaat uit zeven personen. De bestuursleden worden door de minister van VWS
benoemd en ontslagen. Drie van de leden worden benoemd uit degenen die kunstmatige bevruchting
beroepsmatig toepassen of daarbij nauw betrokken zijn. Ten minste één van deze drie leden is ook
deskundig op psychosociaal terrein. Van de overige drie leden is er één jurist, één ethicus en één
deskundig op pedagogisch terrein. Het zevende bestuurslid vervult de rol van voorzitter.
Daarnaast beschikt Sdkb over een adviescommissie. De adviescommissie Stichting donorgegevens
kunstmatige bevruchting (hierna: adviescommissie) bestaat uit een pedagoog, een jurist en een ethicus.
De adviescommissie adviseert het bestuur of door de donor aangedragen belangen zwaarwegende
belangen betreffen zoals bedoeld in artikel 3 van de Wdkb. Leden van de adviescommissie worden
aangesteld door het bestuur.

Registratie van gegevens
Sdkb bewaart gegevens van de vrouw bij wie de kunstmatige donorbevruchting heeft plaatsgevonden,
gegevens van de behandeling en gegevens van de donor(en). Deze gegevens worden centraal opgeslagen
in een digitaal registratiesysteem genaamd KiDS. De verrichter van de kunstmatige bevruchting levert
de gegevens aan bij Sdkb door deze in te voeren in KiDS. Doorgaans gaat dit om de kliniek waar de
bevruchting heeft plaatsgevonden.
Uit de Wdkb volgt dat alle gegevens over kunstmatige bevruchtingen bij Sdkb worden geregistreerd
voor zover een Nederlandse kliniek of verrichter geheel of deels betrokken is bij een kunstmatige
bevruchting. Alle donorgegevens van na inwerkingtreding van de Wdkb op 1 juni 2004 moeten binnen
24 weken na de kunstmatige bevruchting worden geregistreerd. Gegevens van voor 1 juni 2004 zouden
bij inwerkingtreding van de wet geregistreerd worden. In de praktijk registreert de kliniek gegevens van
voor inwerkingtreding van de wet op het moment dat Sdkb om de gegevens verzoekt. De reden hiervoor
is dat medische dossiers zijn gearchiveerd op naam van de moeder en niet op de medische handelingen,
zoals kunstmatige bevruchting. Het blijkt daardoor voor klinieken moeilijk om vooraf de dossiers te
identificeren waarvan gegevens geregistreerd moeten worden.
Er zijn drie categorieën donorgegevens: fysieke en sociale donorgegevens, persoonsidentificerende
donorgegevens en medische donorgegevens. Bij fysieke en sociale donorgegevens gaat het om
niet identificeerbare kenmerken zoals lengte, gewicht, beroep en persoonlijkheidskenmerken. Bij
persoonsidentificerende donorgegevens gaat het om naam, geboortedatum en woonplaats. Medische
donorgegevens betreffen gegevens als de bloedgroep en eventueel medische bijzonderheden. Het gaat
om donorgegevens zoals bekend bij donatie.

Aanvragen van donorgegevens
Op verzoek verstrekt Sdkb bepaalde informatie over de donor. Welke gegevens mogen worden verstrekt,
hangt af van de doelgroep waartoe de aanvrager behoort: kind, ouder of huisarts.
• Donorkinderen van 12 jaar en ouder en ouders van donorkinderen tot 12 jaar kunnen de fysieke en
sociale donorgegevens opvragen.
• Donorkinderen van 16 jaar en ouder kunnen naast de fysieke en sociale donorgegevens ook de
persoonsidentificerende donorgegevens opvragen.
• De huisarts van het donorkind kan de medische donorgegevens opvragen.
Sdkb verstrekt de medische, fysieke en sociale donorgegevens aan de aanvrager zonder bericht aan of
toestemming van de donor.

8 | Jaarverslag Sdkb 2022

Kunstmatige bevruchting vóór 1 juni 2004
De aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens waarbij de kunstmatige bevruchting
vóór 1 juni 2004 plaatsvond, worden in behandeling genomen volgens artikel 12 van de Wdkb.
Persoonsidentificerende gegevens worden dan alleen verstrekt na toestemming van de donor.
Kunstmatige bevruchting op of na 1 juni 2004
De aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens waarbij de kunstmatige bevruchting op of
na 1 juni 2004 plaatsvond, worden in behandeling genomen volgens artikel 3 van de Wdkb. Artikel 3
bepaalt dat het donorkind de persoonsidentificerende donorgegevens ontvangt, tenzij zwaarwegende
belangen van de donor hieraan in de weg staan. Sdkb verzoekt de donor om schriftelijk te bevestigen
dat de persoonsidentificerende gegevens aan het donorkind verstrekt kunnen worden, dan wel dat hij
zwaarwegende belangen wil aandragen die volgens de donor moeten leiden tot het niet-verstrekken van
de gevraagde persoonsidentificerende gegevens. Wanneer een donor instemt of niet reageert worden
de persoonsidentificerende donorgegevens verstrekt. Wanneer een donor belangen aandraagt, worden
deze beoordeeld door de adviescommissie. De werkwijze van de adviescommissie is vastgelegd in het
reglement.
Wanneer een donor zwaarwegende belangen aandraagt, worden deze ten minste op de volgende punten
beoordeeld:
1. De donor voorziet een ernstige aantasting van zijn of haar belangen, wanneer diens
persoonsidentificerende gegevens aan het donorkind worden verstrekt;
2. Er kan aannemelijk gemaakt worden dat de bedoelde aantasting van de belangen bij verstrekking van
diens persoonsidentificerende gegevens daadwerkelijk zal plaatsvinden;
3. De te verwachten aantasting van de belangen van de donor zijn zo ernstig dat de
persoonsidentificerende gegevens niet verstrekt mogen worden, ondanks de gevolgen die dit voor het
donorkind kan hebben.
Op basis van het advies van de adviescommissie besluit het bestuur van Sdkb over het wel of niet
verstrekken van de gegevens. Donorkind en donor kunnen tegen dit besluit bezwaar en beroep indienen.
De belangenbeoordeling heeft nog niet plaatsgevonden in de praktijk.
Ouderschapsverklaringen
Naast donorgegevens verstrekt Sdkb ook ouderschapsverklaringen. Een duomoeder heeft in sommige
situaties een ouderschapsverklaring nodig om juridisch de tweede moeder van een kind te kunnen
worden. De ouderschapsverklaring kan voor twee procedures gebruikt worden: de procedure waarbij het
ouderschap van duomoeders bij de geboorteaangifte automatisch vastgesteld wordt en de versnelde
adoptieprocedure voor duomoeders. In de ouderschapsverklaring staat dat de zwangerschap is ontstaan
door een kunstmatige bevruchting en dat de identiteit van de donor op het moment van bevruchting
niet bekend is aan de moeder. Sdkb verstrekt de ouderschapsverklaring op verzoek aan moeders die de
zwangerschap dragen of gedragen hebben, wanneer zij aan deze voorwaarden voldoen.
Sdkb verstrekt informatie over de wet en haar taken via haar website: www.donorgegevens.nl.

9 | Jaarverslag Sdkb 2022

2.	Overzicht registraties
behandelingen met
donorzaadcellen,
donoreicellen en
donorembryo’s
De cijfers in dit hoofdstuk geven weer hoeveel registraties van behandelingen met donorzaadcellen,
donoreicellen en donorembryo’s in het registratiesysteem van Sdkb staan. De cijfers staan gesorteerd
op het jaar waarin de behandeling heeft plaatsgevonden. Het meetpunt voor deze cijfers is januari
2023. Alleen de behandelingen die uiteindelijk leidden tot een doorgaande zwangerschap worden
geregistreerd. Het aantal bij Sdkb geregistreerde behandelingen is daarom lager dan het aantal
daadwerkelijk uitgevoerde behandelingen.

Aantal geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen
Het totale aantal geregistreerde behandelingen over 2022 is nog niet bekend. Vanwege de
registratietermijn van 24 weken voor het aanleveren van gegevens, kunnen klinieken ook nog in
2023 gegevens over behandelingen van 2022 aanleveren. Het aantal geregistreerde behandelingen
met donorzaadcellen dat heeft plaatsgevonden in 2021 is uitgekomen op totaal 1624. Dat zijn meer
behandelingen dan ooit. Mogelijk zijn dit deels ingehaalde behandeling die vanwege de Covid-19pandemie niet in 2020 konden plaatsvinden.
In 2022 zijn ook behandelingen met donorzaadcellen geregistreerd die langer geleden hebben
plaatsgevonden. Het betreft hier doorgaans behandelingen van voor inwerkingtreding van de wet. Het
kan zijn dat een kliniek op eigen initiatief, of op verzoek van een donor is overgegaan tot registratie, maar
in de meeste gevallen gaat het om registraties op verzoek van Sdkb, omdat de gegevens op dat moment
werden opgevraagd. De aantallen van eerdere jaren kunnen daarom afwijken van eerdere jaarverslagen.

10 | Jaarverslag Sdkb 2022

In figuur 1 is het aantal geregistreerde behandelingen te zien over de afgelopen 10 jaar. Het totale aantal
geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen inclusief de 6.629 behandelingen uit de periode voor
2013 is 19.027.
Figuur 1: Aantal geregistreerde behandelingen met donorzaadcellen van de afgelopen 10 jaar, per jaar dat de behandeling is
uitgevoerd

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.

Aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen
Het totale aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen inclusief de 424 behandelingen uit de
periode voor 2013 is 995. De cijfers van 2022 zijn nog incompleet vanwege de termijn van 24 weken om te
registreren
Figuur 2 Aantal geregistreerde behandelingen met donoreicellen van de afgelopen 10 jaar, per jaar dat de behandeling
is uitgevoerd

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.

11 | Jaarverslag Sdkb 2022

Aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s
Het aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s laat in 2021 een piek zien in vergelijking
met de jaren ervoor. Het is niet duidelijk waar deze plotselinge stijging vandaan komt. De cijfers van 2022
zijn nog incompleet vanwege de termijn van 24 weken om te registreren. Het totale aantal geregistreerde
behandelingen met donorembryo’s, inclusief de 45 behandelingen uit de periode voor 2013, is 370.
Figuur 3 Aantal geregistreerde behandelingen met donorembryo’s van de afgelopen 10 jaar, per jaar dat de behandeling
is uitgevoerd

* Nog niet compleet i.v.m. de registratietermijn van 24 weken.

12 | Jaarverslag Sdkb 2022

3. Verzoeken om
donorgegevens en
ouderschapsverklaringen
Sdkb ontvangt verschillende soorten aanvragen om donorgegevens: fysieke en sociale donorgegevens,
medische donorgegevens en persoonsidentificerende donorgegevens. Daarnaast ontvangt
Sdkb verzoeken om ouderschapsverklaringen voor de vaststelling van juridisch ouderschap voor
duomoeders. Sinds 2021 kunnen donorkinderen die zijn verwekt uit een kunstmatige bevruchting van na
inwerkingtreding van de Wdkb de leeftijd van 16 jaar bereiken. Sdkb behandelt deze aanvragen volgens
artikel 3 van de Wdkb. Aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens met een behandeldatum
van voor inwerkingtreding van de Wdkb worden behandeld volgens artikel 12 van de Wdkb.

Aantal ontvangen aanvragen
Tabel 1 Ontvangen aanvragen naar categorie in 2022
Ontvangen aanvragen op categorie in 2022
Aanvragen ouderschapsverklaring

533

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door ouders

582

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door donorkinderen

88

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens (Behandeldatum voor 1-6-2004)

244

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens (Behandeldatum op of na 1-6-2004)

45

Aanvragen medische donorgegevens
Totaal

3
1495

Tabel 2 toont dat het aantal binnengekomen aanvragen in 2022 opnieuw is gestegen: 6% meer
in vergelijking met 2021. De stijging is vooral terug te zien in het aantal aanvragen om fysieke en
sociale donorgegevens door ouders: 27% meer in vergelijking met 2021. Het aantal aanvragen
om ouderschapsverklaringen is voor het eerst ongeveer gelijk gebleven met het jaar ervoor. Het
aantal aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens is iets teruggelopen: 19% minder in
vergelijking met 2021. Toen was echter nog sprake van een piek in aanvragen, vermoedelijk als gevolg
van media-aandacht. In de cijfers is verder terug te zien dat een groeiend aandeel van aanvragen om
persoonsidentificerende gegevens donorkinderen betreft die zijn geboren uit een behandeling op of na 1
juni 2004.

13 | Jaarverslag Sdkb 2022

Tabel 2 Aantal ontvangen aanvragen over de afgelopen 10 jaar verdeeld naar categorie
Categorie aanvraag

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Aanvragen

184

348

356

404

458

427

448

486

535

533

135

261

352

454

450

309

347

391

457

582

11

7

7

22

33

16

33

30

61

88

18

57

59

134

217

173

177

177

343

244

0

0

0

0

0

0

0

0

16

45

6

4

9

6

4

7

4

4

3

3

354

677

783

1020

1162

932

1009

1088

1415

1495

ouderschapsverklaring
Aanvragen fysieke en
sociale donorgegevens
door ouders
Aanvragen fysieke en
sociale donorgegevens
door donorkinderen
Aanvragen
persoonsidentificerende
donorgegevens
(Behandeldatum voor
1-6-2004)
Aanvragen
persoonsidentificerende
donorgegevens
(Behandeldatum op of na
1-6-2004)
Aanvragen medische
donorgegevens
Totaal

Figuur 4 Aantal ontvangen aanvragen over de afgelopen 10 jaar verdeeld naar categorie

14 | Jaarverslag Sdkb 2022

Aantal afgehandelde aanvragen
Tabel 3 Afgehandelde aanvragen op categorie in 2021
Afgehandelde aanvragen op categorie in 2022
Aanvragen ouderschapsverklaring

526

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door ouders

605

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door donorkinderen

91

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens (Behandeldatum voor 1-6-2004)

292

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens (Behandeldatum op of na 1-6-2004)

36

Aanvragen van huisartsen om medische donorgegevens

3

Totaal

1553

Het aantal afgehandelde aanvragen kan afwijken van het aantal binnenkomende aanvragen wanneer
aanvragen uit 2020 afgehandeld worden in 2021 en aanvragen, binnengekomen in 2021, aan het einde
van het jaar nog openstaan.

Verzoeken om begeleiding bij Fiom
Zoals voorgeschreven in de Wdkb zorgt Sdkb voor deskundige begeleiding bij de verstrekking van
gegevens. Sdkb heeft dit bij Fiom belegd; Fiom heeft veel ervaring in de begeleiding van mensen met
afstammingsvragen en daarmee ook donorkinderen. Sdkb verzoekt Fiom om de donorkinderen en
donoren te begeleiden bij de verstrekking van persoonsidentificerende donorgegevens en het eventuele
contact dat hieruit voort kan komen. Daarnaast verzoekt Sdkb Fiom om begeleiding voor donorkinderen
die in contact wensen te komen met halfbroers en halfzussen.

In onderstaande tabel staat het aantal verzoeken om begeleiding van de afgelopen 10 jaar. In 2020
werden er door de Covid-19-pandemie een significant lager aantal begeleidingsverzoeken gedaan.
De cijfers van 2021 en 2022 zijn mogelijk deels het gevolg van een inhaaleffect. Daarnaast komen er
steeds meer aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens van kinderen verwekt vanaf 1
juni 2004, waarvoor vaker gegevens verstrekt kunnen worden en dus ook vaker begeleiding door
Fiom volgt.
Tabel 4 Aantal begeleidingsverzoeken bij Fiom
Begeleidingsverzoeken

2013

2014

2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

Aantal begeleidingsverzoeken

4

14

21

39

125

91

103

40

158

143

Donorkind - donor

4

5

16

20

40

36

48

24

93

86

0

9

5

19

85

55

55

16

65

57

begeleidingsverzoeken
Donorkind - donorkind totaal
begeleidingsverzoeken

15 | Jaarverslag Sdkb 2022

Donoren en donorkinderen kunnen in één jaar betrokken zijn bij meerdere begeleidingsverzoeken. Zo
kan het zijn dat meerdere donorkinderen de gegevens van dezelfde donor opvragen. Het kan ook zo zijn
dat meerdere donorkinderen binnen een jaar in contact willen komen met het netwerk van halfbroers
en halfzussen die elkaar al kennen. Naarmate de netwerken van halfbroers en halfzussen groter worden
omvat een verzoek om begeleiding bij het contact tussen halfbroers en halfzussen ook steeds meer
betrokken donorkinderen.
Onderstaande tabel is een weergave van het aantal donoren en donorkinderen die afgelopen jaren
gebruik hebben gemaakt van begeleiding. Door een wijziging in de manier van tellen, zijn de cijfers van
voor 2020 niet vergelijkbaar.
Tabel 5 Aantal betrokken donoren en donorkinderen bij de begeleidingsverzoeken
Aantal betrokkenen

2020

2021

2022

betrokken donoren

22

64

62

betrokken donorkinderen

66

214

211

Fiom merkt op dat het steeds lastiger wordt om met jonge donorkinderen in contact te komen. Zij zijn
moeilijk bereikbaar via telefoon en e-mail. Deels lijkt dit voort te komen uit het feit dat jongere generaties
vaak andere vormen van communicatie gewend zijn. Daarnaast zijn er donorkinderen voor wie het
onduidelijk lijkt te zijn dat verstrekking van persoonsidentificerende donorgegevens vaak samengaat met
begeleiding en indien gewenst een ontmoeting. Daar komt bij dat met het wegvallen van de verplichting
om een geboorteakte op te sturen de aanvragen veel sneller doorlopen worden. Mogelijk voelt de
aanvraag voor donorkinderen soms overweldigend door bovenstaande zaken, waardoor donorkinderen
de aanvraag in de begeleidingsfase toch niet altijd willen doorzetten.
In 2022 heeft Fiom voor het eerst begeleiding gegeven waarbij de donor was overleden, maar
een nabestaande betrokken was bij de ontmoeting met donorkinderen. Voor aanvragen om
persoonsidentificerende donorgegevens met behandeldatum vanaf 1 juni 2004 heeft Sdkb de wettelijke
mogelijkheid om nabestaanden van een donor om vervangende instemming te vragen. De gegevens
worden dan verstrekt tenzij de nabestaande namens de donor zwaarwegende belangen aandraagt. In
deze situatie was het prettig dat de nabestaande instemde en bereid was betrokken te blijven bij de
begeleiding en tijdens de ontmoeting over de donor te kunnen vertellen.

Doorlooptijd afgehandelde aanvragen
Sinds 2020 houdt Sdkb de doorlooptijd van aanvragen bij. Het betreft doorlooptijd in kalenderdagen
gerekend vanaf het moment dat de aanvraag binnenkomt totdat de aanvraag vanuit Sdkb is afgehandeld.
De doorlooptijden van de begeleiding bij Fiom worden niet meegerekend. Hieronder staat een overzicht
van de afgelopen drie jaar.

16 | Jaarverslag Sdkb 2022

Tabel 6 Gemiddelde doorlooptijd aanvragen in kalenderdagen
Gemiddelde bruto doorlooptijd in dagen per jaar

2020

2021

2022

Aanvragen ouderschapsverklaring

9

5

4

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door ouders

55

49

14

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens door donorkinderen

65

78

26

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens

122

139

68

n.v.t.

95

61

49

6

22

(Behandeldatum voor 1-6-2004)
Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens
(Behandeldatum op of na 1-6-2004)
Aanvragen van huisartsen om medische donorgegevens

Er zijn veel factoren van invloed op de doorlooptijd van aanvragen. Een belangrijke factor is of de
behandeling in het systeem geregistreerd staat. Behandelingen na 1 juni 2004 worden binnen 24 weken
geregistreerd. Voor aanvragen van ouderschapsverklaringen en sociale en fysieke donorgegevens
beschikt Sdkb doorgaans over de gegevens. Behandelingen van voor inwerkingtreding van de Wdkb zijn
niet altijd geregistreerd. Wanneer de gegevens nog niet geregistreerd staan doet Sdkb navraag bij de
kliniek. Voor klinieken geldt dat de informatie niet altijd gelijk toegankelijk is. Zeker bij behandelingen
van lang geleden zijn de gegevens lang niet altijd gedigitaliseerd, soms diep opgeborgen of extern
opgeslagen. Sdkb vindt het belangrijk om met de klinieken goed uit te zoeken of er nog gegevens
beschikbaar zijn. Het komt daarom vaak voor dat we in deze situaties meerdere malen contact hebben,
soms met verschillende klinieken. Dit betekent wel dat deze aanvragen doorgaans meer tijd vragen.
Voorheen was het voor alle aanvragen van donorgegevens noodzakelijk om een geboorteakte op te
sturen. Aanvragers kregen vier weken de tijd om de geboorteakte op te sturen. Wanneer na vier weken
nog geen geboorteakte was opgestuurd kregen verzoekers een herinnering en nog eens vier weken tijd
om de geboorteakte na te sturen. Sinds Sdkb de noodzakelijke gegevens controleert in de BRP is het in de
meeste situaties niet meer nodig om een geboorteakte op te sturen. Hierdoor is de doorlooptijd van de
verschillende aanvragen om donorgegevens in 2022 sterk teruggelopen.
Voor aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens is het noodzakelijk om de donor te
benaderen. De donor krijgt vier weken de tijd om in te stemmen met de verstrekking van gegevens. Na
vier weken krijgt de donor een herinnering. Correspondentie vindt plaats via aangetekende post. Donoren
halen een brief echter niet altijd af bij een PostNL-punt en reageren niet altijd op onze berichten. Wanneer
een brief retour komt probeert Sdkb de brief een tweede maal op te sturen. Hetzelfde geldt voor de
herinnering. Als een donor van voor 1 juni 2004 niet bereikt kan worden of niet reageert, moet volgens
de wet de aanvraag afgewezen worden. Voor aanvragen met behandeldatum vanaf 1 juni 2004 geldt dat
Sdkb familieleden aanschrijft wanneer de donor niet bereikt kan worden. Als de donor niet reageert of
bereikt kan worden, en zijn familie ook niet, worden de gegevens verstrekt. Door dit alles kan het lang
duren voordat duidelijk is of de gegevens verstrekt kunnen worden. Ervaring leert dat het pijnlijk is voor
donorkinderen wanneer een aanvraag moet worden afgewezen omdat een donor niet reageert. Het is
bovendien belangrijk dat de donor op de hoogte is dat de gegevens zijn opgevraagd. Sdkb neemt hier dan
ook ruim de tijd voor.

17 | Jaarverslag Sdkb 2022

4. Uitkomsten van aanvragen
De cijfers over de uitkomsten van de verzoeken zijn gebaseerd op het aantal aanvragen dat Sdkb in
2022 afhandelde. Verzoeken om donorgegevens en verzoeken om ouderschapsverklaringen hebben
verschillende uitkomsten:
• Sdkb stelt de aanvraag buiten behandeling wanneer deze niet inhoudelijk kan worden beoordeeld. Dit
gebeurt bijvoorbeeld wanneer een aanvraag niet compleet is.
• Sdkb wijst de aanvraag af wanneer deze wel inhoudelijk wordt beoordeeld, maar Sdkb niet aan het
verzoek kan voldoen. Bijvoorbeeld wanneer een donor van voor 2004 geen toestemming geeft voor
de verstrekking van gegevens of wanneer Sdkb, ondanks alle naspeuringen, geen gegevens kan
vinden.
• Sdkb verstrekt de gegevens wanneer zij na de inhoudelijke beoordeling wel aan het verzoek kan
voldoen.

Afhandeling van verzoeken om ouderschapsverklaringen
Tabel 7 Uitkomsten aanvraag ouderschapsverklaring 2022
Ouderschapsverklaringen
Totaal buiten behandeling:

34 (6,5%)

Aanvraag niet compleet

0

Aanvraag geannuleerd door aanvrager

4

Dubbele aanvraag

30

Totaal afwijzing:

28 (5,3%)

Aanvraag van niet behandelde vrouw

7

Geen gegevens gevonden

0

Geen onbekende donor

14

Geen Nederlandse kliniek betrokken

7

Verklaring verstrekt

464 (88,2%)

Totaal afgehandeld

526

Toelichting bij tabel 7

Dubbele aanvraag
Een dubbele aanvraag betekent dat een aanvrager tweemaal dezelfde aanvraag indient. Sdkb handelt
dan één van de twee af en stelt de andere buiten behandeling.

Aanvraag van niet behandelde vrouw
Soms vraagt niet de vrouw bij wie de kunstmatige donorbevruchting plaatsvond de
ouderschapsverklaring aan, maar haar partner. Sdkb kan deze verzoeken niet afhandelen omdat alleen de
vrouw bij wie de kunstmatige bevruchting plaatsvindt, geregistreerd wordt door de kliniek. Sdkb neemt
in deze situatie contact op met de aanvrager om de situatie uit te leggen. Doorgaans doet de behandelde
vrouw daarna alsnog een aanvraag. Sdkb paste in 2022 het aanvraagformulier aan waardoor duidelijker
is wie de aanvraag kan indienen. Alle zeven afwijzingen met deze reden zijn de eerste helft van het jaar
afgehandeld. Sinds juni 2022 is dit niet meer voorgekomen.

18 | Jaarverslag Sdkb 2022

Geen gegevens gevonden
In 2022 kwam het bij de verzoeken om ouderschapsverklaringen niet voor dat Sdkb geen gegevens kon
vinden van behandelingen in een Nederlandse kliniek.

Geen onbekende donor
Een ouderschapsverklaring maakt duidelijk dat de zwangerschap tot stand komt als gevolg van
kunstmatige bevruchting waarbij de identiteit van de donor voor de behandelde vrouw onbekend
is ten tijde van de bevruchting. Dit zijn de wettelijke voorwaarden voor het verstrekken van een
ouderschapsverklaring. Soms komt het echter voor dat de kunstmatige bevruchting tot stand komt
met behulp van een bekende van de behandelde vrouw. Sdkb wijst de aanvraag dan af. Deze vrouwen
kunnen het duomoederschap zonder ouderschapsverklaring vastleggen door het kind bij de gemeente te
erkennen.

Geen Nederlandse kliniek betrokken
Sdkb wees in 2022 zeven verzoeken om een ouderschapsverklaring af, omdat geen Nederlandse kliniek
of instelling bij de behandeling betrokken was. In deze situatie is geen sprake van een persoon of
organisatie die aan de registratieplicht van de Wdkb dient te voldoen. De behandeling vindt bijvoorbeeld
geheel in het buitenland plaats, of de bevruchting vindt plaats met behulp van een zelf gevonden donor
in de privésfeer. Zonder registratie weet Sdkb niet of sprake is van een kunstmatige bevruchting met
een voor de vrouw onbekende donor, waardoor het verzoek wordt afgewezen. Deze vrouwen kunnen
ook het duomoederschap zonder ouderschapsverklaring vastleggen door het kind bij de gemeente
te erkennen. Zonder registratie beschikt Sdkb ook niet over donorgegevens. Ook aanvragen om
persoonsidentificerende donorgegevens en aanvragen om fysieke en sociale donorgegevensgegevens
moeten afgewezen worden wanneer geen Nederlandse kliniek bij de behandeling betrokken is. Deze
donorkinderen zijn voor het opvragen van donorgegevens aangewezen op de regelgeving van het land
waar de behandeling heeft plaatsgevonden.

Afhandeling van verzoeken om fysieke en sociale
donorgegevens
Tabel 8 Uitkomsten aanvraag fysieke en sociale donorgegevens 2022
Fysieke en sociale donorgegevens

Aanvragen door ouders

Aanvragen door donorkinderen

Totaal buiten behandeling:

26 (4,3%)

8 (8,8%)

Aanvraag niet compleet

0

1

Aanvraag geannuleerd door aanvrager

8

1

Dubbele aanvraag

18

6

1 (0,2 %)

3 (3,3%)

Totaal afwijzing:

1

3

Gegevens verstrekt

Geen gegevens gevonden

578 (95,5%)

80 (87,9%)

Totaal afgehandeld

605

91

19 | Jaarverslag Sdkb 2022

Toelichting bij tabel 8

Aanvraag niet compleet
Afgelopen jaar was het niet meer nodig om een geboorteakte op te sturen bij een aanvraag. Sinds
Sdkb betreffende informatie uit de Basisregistratie Personen opvraagt, kwam het niet meer voor dat
Sdkb aanvragen vanwege het ontbreken van de geboorteakte buiten behandeling moest stellen. Ter
vergelijking, in 2021 stelde Sdkb nog ongeveer een kwart van alle aanvragen om sociale en fysieke
donorgegevens met deze reden buiten behandeling. Nu kan Sdkb een veel groter deel van de aanvragen
afronden met de verstrekking van gegevens. Respectievelijk 95,5% en 87,9% in 2022 in vergelijking met
66% en 67% in 2021. De enkele incomplete aanvraag betreft een verzoek waarbij Sdkb een aanvullende
vraag had voor het donorkind, maar geen antwoord kreeg op de berichten.

Afwijzing aanvraag
Sdkb wees vier aanvragen om sociale en fysieke donorgegevens af in 2022. Twee van deze aanvragen
betroffen verzoeken waarbij de behandeling in het voormalig Medisch Centrum Bijdorp plaatsvond. Door
de geconstateerde misstanden in de archiefvoering van MC Bijdorp lukt het niet altijd om (betrouwbare)
gegevens te achterhalen. Twee aanvragen betroffen verzoeken waarbij donorkinderen geboren zijn uit
kunstmatige bevruchting van voor 1 juni 2004. Voor deze behandelingen zijn gegevens niet altijd meer
beschikbaar omdat er toen nog geen regelgeving was over de registratie van donorgegevens.

Afhandeling van verzoeken om persoonsidentificerende
donorgegevens
Tabel 9 Uitkomsten aanvraag persoonsidentificerende donorgegevens 2022
Persoonsidentificerende donorgegevens

Behandeldatum voor 1-6-2004

Behandeldatum op of na 1-6-2004

Totaal buiten behandeling:

25 (8,6%)

2 (5,6%)

Aanvraag niet compleet

4

1

Aanvraag geannuleerd

3

1

Dubbele aanvraag

18

0

210 (71,9%)

0 (0%)

Geen gegevens gevonden

150

0

Donor overleden

11

n.v.t.

Anonimiteitsverklaring

2

n.v.t.

Donor stemt niet in

37

n.v.t.

Donor reageert niet

6

n.v.t.

Donor onvindbaar

4

n.v.t.

Totaal afwijzing:

Zwaarwegende belangen
Gegevens verstrekt

n.v.t.

0

57 (19,5%)

34 (94,4%)

Verstrekking na bezwaar

5

0

Na toestemming

52

33

Zonder contact

n.v.t.

1

Totaal afgehandeld

292

36

20 | Jaarverslag Sdkb 2022

Toelichting bij tabel 9

Geen gegevens gevonden
In 2022 kon Sdkb opnieuw voor alle aanvragen om persoonsidentificerende donorgegevens de
benodigde informatie achterhalen, wanneer de behandeling plaatsvond op of na 1 juni 2004. Het aantal
aanvragen verdubbelde in vergelijking met vorig jaar. Voor vrijwel alle situaties verstrekte Sdkb ook de
gevraagde informatie. Slechts in twee situaties was dit niet het geval. Het betrof een aanvraag waar
een aanvullende vraag aan het donorkind onbeantwoord bleef en een aanvraag die het donorkind zelf
annuleerde.
Het succes in het achterhalen van gegevens met behandeldatum op of na 1 juni 2004 contrasteert sterk
met kunstmatige bevruchtingen met een behandeldatum van (soms ver) voor 1 juni 2004. Het aantal keer
dat het bij deze aanvragen niet lukte om donorgegevens te achterhalen is sterk gestegen: 150 keer in 2022
in vergelijking met 99 in 2021. Het is niet duidelijk waarom het aantal zo sterk gestegen is, terwijl Sdkb in
2022 minder verzoeken afhandelde dan in 2021.
Aanvragen met een behandeldatum van voor 1 juni 2004 betreffen gegevens uit de tijd dat er nog geen
wetgeving was over het vastleggen en registreren van donorgegevens. Hierdoor is in de medische
dossiers niet altijd bewaard gebleven welke donor betrokken is geweest bij een kunstmatige bevruchting,
of zijn gegevens al vernietigd of zoekgeraakt voordat de Wdkb inwerking trad. Voor al deze aanvragen
bespreekt Sdkb met de kliniek welke informatie achterhaald kan worden en of er aanwijzingen zijn wat
er met de informatie is gebeurd. Het resultaat koppelt Sdkb terug naar de aanvragers. Ondanks dat Sdkb
de aanvraag dan afwijst, geeft het navragen wel duidelijkheid wat er met de gegevens is gebeurd en of er
verdere stappen gezet kunnen worden. Meestal is in deze situaties verwantschapsonderzoek via DNA de
enige manier die overblijft om de identiteit van de donor misschien te weten te komen. Donorkinderen
kunnen hiervoor bijvoorbeeld terecht bij de DNA-databank van Fiom, of kunnen zoeken met behulp
van internationale DNA-databanken. Het kan ook zo zijn dat gegevens incompleet bewaard zijn
gebleven in het medisch dossier bij de kliniek. Hoewel Sdkb de aanvraag dan moet afwijzen omdat geen
persoonsidentificerende gegevens gevonden kunnen worden, verstrekt Sdkb wel de beschikbare sociale
en fysieke kenmerken van de donor.
Het komt ook voor dat donorkinderen niet goed weten in welke kliniek de behandeling plaatsvond.
Wanneer behandelgegevens en donorgegevens niet vooraf geregistreerd staan, weet Sdkb zonder
aanvullende informatie niet bij welke kliniek de gegevens opgevraagd moeten worden. Wanneer
klinieken aangeven geen behandelgegevens te hebben, is bovendien zonder hulp van de moeder
moeilijk na te gaan of zij daadwerkelijk in betreffende kliniek is geweest. Het is dan niet altijd zeker of
de verkeerde kliniek is benaderd af dat gegevens niet bewaard zijn gebleven. Het komt veelvuldig voor
dat Sdkb meerdere klinieken benadert met de vraag of er gegevens zijn. Soms weten donorkinderen een
plaatsnaam, dan doet Sdkb bij de klinieken in de omgeving navraag. In de brieven staat benoemd dat
betrokkenen een nieuwe aanvraag kunnen doen wanneer ze nieuwe informatie hebben over waar de
behandeling heeft plaatsgevonden.
Een analyse van de geboortejaren laat zien dat met name bij de verzoeken van donorkinderen die
geboren zijn in de jaren 80 geen gegevens achterhaald kunnen worden. Naarmate donorkinderen
later geboren worden, lukt het ook vaker om gegevens te achterhalen. Het is overigens niet zo dat bij
aanvragen van donorkinderen geboren in de jaren 70 of eerder vaker gegevens achterhaald kunnen
worden. Deze aanvragen komen veel minder voor. Figuur 5 geeft het overzicht van het aantal afgewezen
aanvragen in 2022, per geboortejaar, met als reden dat Sdkb geen gegevens kon vinden.

21 | Jaarverslag Sdkb 2022

Figuur 5		 Aantal afwijzingen in 2022, per geboortejaar van het donorkind, met als reden dat geen gegevens gevonden kunnen
worden

Tabel 10 geeft de uitkomsten van een analyse welke klinieken betrokken zijn bij aanvragen waar geen
gegevens gevonden kunnen worden. De meeste aanvragen waarbij geen gegevens achterhaald kunnen
worden betreffen behandelingen met betrokkenheid van voormalig MC Bijdorp. Andere klinieken waar
vaker geen gegevens beschikbaar zijn, hebben archieven overgenomen van een rechtsvoorganger. De
rechtsvoorganger heeft dan voor de overdracht van de dossiers al de donorgegevens vernietigd. Dit
geldt bijvoorbeeld voor Erasmus MC. Sdkb doet in deze situaties voor de zekerheid per dossier toch
altijd navraag. Ook zijn er klinieken die doorgaans wel beschikken over donorgegevens, maar in het
verleden soms donorzaadcellen van meerdere donoren insemineerden binnen dezelfde cyclus van de
vrouw. Hierdoor is niet duidelijk door welke donor de bevruchting tot stand is gekomen en welke donor
geregistreerd moet worden bij Sdkb. Dit is bijvoorbeeld het geval bij het Medisch Centrum Kinderwens.
Tabel 10		 Betrokken klinieken bij uitkomst ‘geen gegevens gevonden’, 2022
Kliniek

Aantal aanvragen Behandeldatum voor 1-6-2004

Medisch centurm Bijdorp

24

Erasmus medisch centrum

22

Medisch centrum kinderwens (MCK)

13

Onduidelijk

11

Delfzicht ziekenhuis

6

Privékliniek dr. Kremer

6

Universitair medisch centrum Utrecht

6

Gelderse Vallei

5

Radboud universitair medisch centrum

5

Universitair medisch centrum Groningen

5

Gelre ziekenhuis Apeldoorn

4

Kliniek Oosterbeek

4

Rijnstate

4

Academisch medisch centrum Amsterdam

3

Bernhoven Veghel

3

Elkerliek zieknhuis

3

Leids universitair medisch centrum (LUMC)

3

Isala

2

Privékliniek Dr. Swaab

2

Reinier de Graaf gasthuis

2

Sint Anna ziekenhuis

2

Academisch ziekenhuis Maastricht

1

Alrijne ziekenhuis

1

Elisabeth tweesteden ziekenhuis

1

22 | Jaarverslag Sdkb 2022

Kliniek

Aantal aanvragen Behandeldatum voor 1-6-2004

Fertiliteitskliniek Twente

1

Maasstad ziekenhuis

1

Medisch spectrum Twente

1

OLVG

1

Pieter Pauw ziekenhuis

1

Population service Europe

1

Sint Antonius ziekenhuis

1

Sint Elisabeth ziekenhuis

1

Vie Curi Medisch centrum

1

Vrije universiteit medisch centrum (VUMC)

1

Ziekenhuis Oranjeoord Harlingen

1

Sint Laurentius ziekenhuis

1

Andere reden om aanvragen af te wijzen
Sdkb heeft verschillende andere redenen om aanvragen met een behandeldatum voor 1 juni 2004 af te
wijzen. Doorgaans betreft het situaties waarbij Sdkb wel over de donorgegevens beschikt, maar niet
over toestemming om gegevens te verstrekken. Wanneer een donor bijvoorbeeld is overleden, is het niet
mogelijk om toestemming te vragen voor de verstrekking van gegevens en mag Sdkb dit volgens artikel
12 van de Wdkb ook niet doen. Donorkinderen zijn nog niet altijd op de hoogte van het overlijden van
de donor. Sdkb deelt dit nieuws daarom persoonlijk mee aan de donorkinderen. Het komt ook voor dat
niet duidelijk is waar een donor woont, of dat de brieven niet in ontvangst worden genomen. Normaal
gesproken achterhaalt Sdkb het meest recente adres van de donor uit de Basisregistratie Personen (BRP).
Wanneer een donor onvindbaar is vanwege het ontbreken van een juist adres in de BRP, of wanneer
geen antwoord wordt gegeven op de verzoeken, moet de aanvraag ook worden afgewezen vanwege het
ontbreken van de benodigde toestemming. Tot slot is het mogelijk dat een donor bericht terugstuurt dat
hij niet instemt met de verstrekking van persoonsidentificerende gegevens.
Bovenstaande redenen om een aanvraag af te wijzen zijn niet van toepassing op aanvragen met een
behandeldatum van na 1 juni 2004. Voor deze aanvragen geldt dat Sdkb bij overleden en onvindbare
donoren de naaste familieleden om toestemming mag vragen. Wanneer een donor niet reageert of geen
toestemming geeft worden de gegevens alsnog verstrekt, behalve wanneer sprake is van zwaarwegende
belangen bij de donor. In 2022 is het net als eerdere jaren nog niet voorgekomen dat een donor
zwaarwegende belangen heeft aangedragen.

Verstrekking van gegevens
In 2022 konden bij 33 aanvragen met behandeldatum op of na 1 juni 2004 de gegevens na toestemming
van de donor verstrekt worden. Het is één keer voorgekomen dat donorgegevens verstrekt zijn zonder
dat het gelukt was met een donor of zijn familie in contact te komen. In deze situatie is bij Sdkb niet
bekend dat sprake is van zwaarwegende belangen. De persoonsidentificerende donorgegevens konden
daarom toch verstrekt worden.
Bij de aanvragen met een behandeldatum van voor 1 juni 2004 hebben donoren 52 maal ingestemd
met de verstrekking van gegevens, 37 maal niet ingestemd met de verstrekking van gegevens en
zesmaal niet gereageerd. Het aandeel donoren dat bereid is om in te stemmen met de verstrekking van
donorgegevens is daarmee lager dan vorige jaren. Het is niet duidelijk waar dit door komt. Onderstaande
tabel geeft een overzicht van het aantal benaderde donoren en hun reactie van de afgelopen jaren.

23 | Jaarverslag Sdkb 2022

Tabel 11 Overzicht aantal benaderde donoren en hun reactie
Overzicht bereidheid benaderde donoren om in te

2019

2020

2021

2022

stemmen (behandeldatum voor 1-6-2004)
Totaal aantal keer dat donor benaderd werd

64

39

103

95

Percentage donor stemt in

71%

56%

75%

55%

Percentage donor stemt niet in

23%

26%

19%

39%

Percentage donor reageert niet

5%

18%

6%

6%

24 | Jaarverslag Sdkb 2022

5.	Inhoudelijke
ontwikkelingen
Rechtszaken
In 2021 zijn er rechterlijke uitspraken gedaan in twee rechtszaken over zogenaamde ‘B-donoren’. In het
jaarverslag over in 2021 zijn de achtergronden van deze rechtszaken toegelicht en wordt ingegaan op
de betekenis van deze uitspraken voor donorkinderen die vóór 1 juni 2004 met behulp van een B-donor
zijn verwekt (pagina 21 Jaarverslag Sdkb 2021). In beide situaties zijn de donorgegevens verstrekt. In
één situatie vond de verstrekking van persoonsidentificerende gegevens plaats zonder dat de donor
betrokken wilde zijn bij verdere begeleiding of contact. In een evaluatie kwam naar voren dat verstrekking
van persoonsidentificerende donorgegevens zonder mogelijkheid om vragen aan een donor te stellen of
een donor te ontmoeten, niet altijd voldoet aan de hoop en verwachtingen van donorkinderen. Zowel
Fiom als Sdkb kan een donor echter niet dwingen om mee te werken aan contact. Wettelijk gezien
bestaat ook geen omgangsrecht of -plicht voor donorkinderen en donoren. Het gevolg is dat in situaties
waarbij gegevens tegen de wil van de donor verstrekt worden, of in situaties waarbij de donor verder
geen betrokkenheid wenst, donorkinderen toch het gevoel kunnen hebben met lege handen te staan,
ondanks de ontvangst van de persoonsidentificerende donorgegevens.
Een derde rechtszaak loopt in 2023 nog door. Het betreft een situatie waarbij gegevens zijn opgevraagd
uit het archief van voormalig Medisch Centrum Bijdorp. Rechtbank Den Haag heeft daarover een
uitspraak gedaan die indirect ook op de beheerder van het archief van voormalig Medisch Centrum
Bijdorp verantwoordelijk stelde. De beheerder was echter geen onderdeel van de rechtszaak en voegt zich
daarom in een hoger beroep bij de zaak om zo ook duidelijkheid te krijgen over zijn positie.

Wetswijziging
Op grond van de laatste wetsevaluatie wordt de Wdkb aangepast. In 2022 zijn de voorbereidingen
van deze wetswijziging afgerond en heeft de Minister van VWS de stukken naar de Tweede Kamer
gestuurd. In het voorstel staan onder meer wijzigingen opgenomen voor het bijhouden van het aantal
nakomelingen per donor, een wettelijke regeling voor het matchen van halfbroers en halfzussen van
donorkinderen en de omvorming van Sdkb tot een publiekrechtelijk bestuursorgaan. Naast deze eerder
geplande wijzigingen is het voorstel naar aanleiding van bovengenoemde rechtszaken uitgebreid met
een regeling voor B-donoren. Hierin is het niet langer mogelijk voor donoren die destijds B-donorschap
hebben afgesproken om geen toestemming te geven voor de verstrekking van persoonsidentificerende
donorgegevens. In de nieuwe situatie worden de gegevens van B-donoren verstrekt tenzij sprake
is van een zwaarwegend belang. Het proces is voor deze aanvragen dan gelijk als bij aanvragen om
persoonsidentificerende gegevens met een behandeldatum vanaf 1 juni 2004.
In het wetsvoorstel is ook de omgang met medische donorgegevens gewijzigd. In de huidige wet kunnen
huisartsen namens een donorkind medische donorgegevens opvragen. Het gaat hierbij bijvoorbeeld
om medische bijzonderheden van de donor zoals bekend bij donatie. Het probleem hierbij was dat een
genetische afwijking bij de donor, met mogelijke gevolgen voor donorkinderen, niet altijd geregistreerd
wordt bij Sdkb wanneer een afwijking later bekend wordt en donorkinderen niet proactief geïnformeerd
kunnen worden. In de nieuwe situatie wordt het mogelijk voor klinisch genetische afdelingen van
ziekenhuizen om donoren en donorkinderen te informeren wanneer zij een genetische afwijking

25 | Jaarverslag Sdkb 2022

constateren bij een donor of donorkind die zo ernstig is dat familie hierover geïnformeerd moet worden.
De klinisch genetische afdelingen beoordelen of aanleiding bestaat om familieleden te informeren. Zij
gaan dan na wie de donor is of wie de donorkinderen zijn en nemen contact op met betrokkenen.

Selectielijst Nationaal Archief
Een overheidsorganisatie is wettelijk verplicht een selectielijst vast te stellen van de documenten en
gegevens die ze beheert. Met deze lijst maakt ze voor belanghebbenden duidelijk hoe lang informatie
bewaard wordt. Sdkb heeft de selectielijst vernieuwd en hierin nieuwe bewaartermijnen vastgesteld. De
selectielijst bevat nu 15 categorieën van gegevens, waarvan de meest relevante in onderstaande tabel
staan. De selectielijst is in 2022 ter inzage gelegd en wordt in 2023 vastgesteld. De selectielijst wordt dan
ook gepubliceerd op de website van het Nationaal Archief. In de selectielijst staat verder opgenomen
dat Sdkb de komende periode onderzoekt in hoeverre bepaalde informatie mogelijk in aanmerking
komt voor blijvende bewaring bij het Nationaal Archief. Met blijvende bewaring zou bijvoorbeeld
bewerkstelligd kunnen worden dat nakomelingen van donorkinderen en donoren na 110 jaar de gegevens
kunnen gebruiken voor stamboomonderzoek. Het Nationaal Archief geeft aan dat de gegevens dan ook
een zekere onderzoekswaarde hebben. Voor donoren en donorkinderen zelf zal blijvende bewaring geen
effect hebben, omdat zij na 110 jaar hoogstwaarschijnlijk zijn overleden. Wel moet onderzocht worden
in hoeverre de persoonlijke levenssfeer van de nakomelingen van donoren en donorkinderen geraakt
wordt, wanneer gegevens mogelijk toegankelijk worden voor andere betrokkenen dan degenen die nu in
de Wdkb geadresseerd worden.
Tabel 12		 Overzicht bewaartermijnen in selectielijst
Bewaartermijnen

Huidige bewaartermijn

Nieuwe bewaartermijn

Zwangerschapsregistraties

80 jaar

110 jaar

Donorregistraties

80 jaar

110 jaar

Aanvragen ouderschapsverklaring

20 jaar

19 jaar

Aanvragen fysieke en sociale donorgegevens

20 jaar

20 jaar

Aanvragen persoonsidentificerende donorgegevens

80 jaar

94 jaar

Aanvragen van huisartsen om medische donorgegevens

20 jaar

5 jaar

Overzicht klinieken
De afgelopen jaren heeft Sdkb veel ervaring opgedaan in het achterhalen van donorgegevens bij
klinieken. Met name bij behandeling van voor 2004. Hierbij komt het vaak voor dat klinieken in de loop
der jaren onder verschillende namen bekend zijn geweest. Klinieken beschikken soms nog over veel
gegevens uit het verleden, soms beschikken klinieken juist helemaal niet meer over gegevens. Het kan
zijn dat donorkinderen geen aanvraag indienen omdat zij het idee hebben dat voor een behandeling
van lang geleden toch geen gegevens achterhaald kunnen worden. Anderzijds kan het zo zijn dat
donorkinderen erg teleurgesteld zijn wanneer geen gegevens gevonden kunnen worden, terwijl zij dat
misschien wel hadden verwacht. Sdkb heeft daarom een overzicht gemaakt van klinieken, onder welke
naam zij bekend staan, of een contactpersoon bekend is bij een kliniek om eventueel navraag te doen
en of het weleens lukt om donorgegevens te achterhalen. Dit overzicht van klinieken kan donorkinderen
mogelijk helpen in hun oordeel of zij een aanvraag willen doen en wat zij van de uitkomst van een
aanvraag mogelijk kunnen verwachten. Ongeacht de informatie in het overzicht doet Sdkb bij iedere
aanvraag altijd poging om gegevens te achterhalen bij de kliniek. Ook wanneer het in het verleden tot nu
toe nog nooit gelukt is om gegevens bij een kliniek te achterhalen. Het overzicht staat gepubliceerd op de
website van Sdkb.

26 | Jaarverslag Sdkb 2022

Donatie voor 1 juni 2004, behandeling vanaf 1 juni 2004
In de praktijk kan onduidelijkheid ontstaan over de verstrekking van persoonsidentificerende gegevens
aan donorkinderen als een donor vóór 1 juni 2004 onder afspraak van anonimiteit zaad- of eicellen heeft
gedoneerd, terwijl die zijn gebruikt bij een kunstmatige bevruchting vanaf 1 juni 2004. Sdkb heeft in
overleg met het Ministerie van VWS besproken hoe met deze situatie omgegaan moet worden.
Conclusie is dat de datum van de kunstmatige bevruchting bepalend is en niet de datum van donatie.
De gegevens van donoren die voor 1 juni 2004 gedoneerd hebben, maar van wie zaad- of eicellen zijn
gebruikt bij een kunstmatige donorbevruchting vanaf 1 juni 2004, worden daarom in principe verstrekt,
behalve wanneer sprake is van een zwaarwegend belang bij de donor.
Een onderlinge afspraak van een kliniek met een donor en/of een wensmoeder dat een donor anoniem
kan blijven, is niet rechtsgeldig als de kunstmatige bevruchting vanaf 1 juni 2004 heeft plaatsgevonden.
De donor kan afspraken die voor inwerkingtreding van de Wdkb zijn gemaakt over het anoniem doneren,
eventueel aandragen als belang. De adviescommissie Sdkb neemt dit dan mee in de beoordeling of
sprake is van een zwaarwegend belang bij de donor. De donor moet hiernaast ook andere belangen
aandragen. Enkel een onderlinge afspraak over de anonieme donatie voor 1 juni 2004 is op zichzelf niet
voldoende om een zwaarwegend belang te zijn.

Adviescommissie
Het is in 2022 niet voorgekomen dat een donor belangen heeft aangedragen die mogelijk zwaarwegend
zijn. De adviescommissie heeft daarom geen adviezen uitgebracht. De commissie blijft zolang
aangedragen belangen uitblijven, grotendeels slapend en komt alleen twee keer per jaar bij elkaar om op
de hoogte te blijven van ontwikkelingen en om te oefenen met fictieve casuïstiek.

Onderzoek incomplete registraties
In 2022 heeft Sdkb een onderzoek uitgevoerd naar de volledigheid van de geregistreerde
persoonsidentificerende donorgegevens. Dit onderzoek is in 2022 afgerond. In het onderzoek is specifiek
gekeken in hoeverre voor behandelingen vanaf 1 juni 2004 de naam, geboortedatum en woonplaats
van de donor volledig zijn ingevuld dan wel in hoeverre deze op andere wijze (bijvoorbeeld via de
BRP) aangevuld kunnen worden. Wanneer niet alle verplichte persoonsidentificerende donorgegevens
geregistreerd stonden, is contact opgenomen met de betreffende kliniek met het verzoek om de
gegevens alsnog aan te vullen. Registraties van gesloten klinieken zoals Medisch Centrum Bijdorp,
Barrahûs te Wirdum en voormalig Stichting Geertgen, moesten hierbij buiten beschouwing worden
gelaten.
In het onderzoek zijn 6046 donorregistraties gecontroleerd. Na contact met de kliniek zijn slechts 13
registraties overgebleven die niet volledig aangevuld konden worden. Meestal betroffen dit gevallen
waarbij uit de voorletters bleek dat een tweede of derde voornaam ontbrak, die niet geregistreerd was bij
de kliniek.
Mochten gegevens van incomplete registraties opgevraagd worden, dan kunnen de overige
persoonsidentificerende gegevens alsnog verstrekt worden. Sdkb is blij dat uit de resultaten
geconcludeerd kan worden dat veruit de meeste registraties van actieve klinieken compleet zijn en
conform de wettelijke eisen. Voor de overige registraties zijn gegevens voor het donorkind alsnog van
waarde, ook al staan niet alle voornamen geregistreerd. Alle incomplete registraties worden gemeld aan
de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ).

27 | Jaarverslag Sdkb 2022

6.	Samenstelling bestuur en
adviescommissie
Samenstelling bestuur
Functie

Naam

Voorzitter

Mevrouw dr. M.P. Amelink-Verburg

Leden die kunstmatige bevruchting beroepsmatig toepassen

Mevrouw dr. M. Visser (tevens deskundig op

of daarbij nauw zijn betrokken, waarvan één lid tevens

psychosociaal terrein)

deskundig is op psychosociaal terrein

De heer dr. M.H.J.M. Curfs
De heer dr. E.J.P. van Santbrink

Lid-jurist

Mevrouw mr. L.C. Bosch

Lid-ethicus

De heer drs. G. van Dijk

Lid dat deskundig is op pedagogisch terrein

Per 1 februari 2022: Mevrouw A. Boven, MSc

Samenstelling adviescommissie
Functie

Naam

Voorzitter, tevens lid dat deskundig is op pedagogisch terrein

Mevrouw S.E. Vink, MSc

Lid-jurist

Mevrouw mr. J.H. Ghurahoo – van der Tol

Lid-ethicus

De heer prof. dr. W.J. Dondorp

Secretaris
De heer F.C. Haartsen, MSc

28 | Jaarverslag Sdkb 2022

7.	Verantwoording WNT
2022
Op 1 januari 2013 is de Wet normering topinkomens (WNT) in werking getreden. De WNT is van toepassing
op de Sdkb. Het voor de Sdkb toepasselijke bezoldigingsmaximum is in 2022 €223.000 (Algemeen
bezoldigingsmaximum). Bestuursleden ontvangen een vaste vergoeding per vergadering en een
reisvergoeding. Aanwezigheid en reisafstand zijn daarom van invloed op de hoogte van de bezoldiging.
Gegevens 2022

dr. M.P. Amelink-

dr. M. Visser

dr. E.J.P. van

Verburg

dr. M.H.J.M. Curfs

Santbrink

Voorzitter bestuur

Bestuurslid

Bestuurslid

Bestuurslid

Gehele jaar

Gehele jaar

Gehele jaar

Gehele jaar

Bezoldiging

€ 7.084,43

€ 2.589,29

€ 2.186,48

€ 3.975,80

Individueel toepasselijke

€ 223.000

€ 223.000

€ 223.000

€ 223.000

NVT

NVT

NVT

NVT

€ 7.084,43

€ 2.589,29

€ 2.186,48

€ 3.975,80

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

Functiegegevens
Aanvang en einde functievervulling
in 2022
Bezoldiging

bezoldigingsmaximum
Onverschuldigd betaald en nog niet
terugontvangen bedrag
Bezoldiging
Reden waarom de overschrijding al
dan niet is toegestaan
Toelichting op de vordering wegens
onverschuldigde betaling
Gegevens 2022

mr. L.C. Bosch

drs. G. van Dijk

A. Boven, MSc

Functiegegevens

Bestuurslid

Bestuurslid

Bestuurslid/voorzitter

Aanvang en einde functievervulling in 2022

Gehele jaar

Gehele jaar

Gehele jaar

Bezoldiging

€ 3.136,34

€ 1.987,38

€ 2.547,70

Individueel toepasselijke

€ 223.000

€ 223.000

€ 223.000

NVT

NVT

NVT

€ 3.136,34

€ 1.987,38

€ 2.547,70

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

adviescommissie

Bezoldiging

bezoldigingsmaximum
Onverschuldigd betaald en nog niet
terugontvangen bedrag
Bezoldiging
Reden waarom de overschrijding al dan niet
is toegestaan
Toelichting op de vordering wegens
onverschuldigde betaling

29 | Jaarverslag Sdkb 2022

Gegevens 2022

S.E. Vink, MSc

mr. J.H. Ghurahoo

Prof. Dr. W.J. Dondorp

Functiegegevens

Adviescommissielid

Adviescommissielid

Adviescommissielid

Gehele jaar

Gehele jaar

Gehele jaar

– van der Tol
Aanvang en einde functievervulling in 2022
Bezoldiging
Bezoldiging

€ 948,65

€ 652,22

€ 757,23

Individueel toepasselijke

€ 223.000

€ 223.000

€ 223.000

NVT

NVT

NVT

€ 948,65

€ 652,22

€ 757,23

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

NVT

bezoldigingsmaximum
Onverschuldigd betaald en nog niet
terugontvangen bedrag
Bezoldiging
Reden waarom de overschrijding al dan niet is
toegestaan
Toelichting op de vordering wegens
onverschuldigde betaling

Dit is een uitgave van Stichting
donorgegevens kunstmatige bevruchting
Postadres
Postbus 16077 | 2500 BB Den Haag
T (070) 340 55 40
E-mailadres
info@donorgegevens.nl
www.donorgegevens.nl
november 2023