2012D06899

Inbreng verslag van een schriftelijk overleg
Binnen de vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu hebben enkele
fracties de behoefte om over het ontwerpbesluit tot wijziging van het
Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen enkele vragen en
opmerkingen voor te leggen.
De vragen en opmerkingen zijn op 20 februari 2012 aan de staatssecretaris
van Infrastructuur en Milieu voorgelegd.
De voorzitter van de commissie,
J. F. Snijder-Hazelhoff
De adjunct-griffier van de commissie,
A. Westerhoff

nds-tk-2012D06899

1

I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de VVD
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennis genomen van
het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen. Zij hebben nog wel enkele opmerkingen en vragen bij
het besluit.
Bovengenoemde leden zien het ontwerpbesluit als positief waar het gaat
om het aansluiten van de stortverboden en het landelijk afvalbeheersplan,
het verminderen van regelgeving en vereenvoudiging van werkwijzen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat het stortverbod voor hechtgebonden asbestcement en asbestcementproducten in werking treedt als de
verwerkingstechniek voor deze categorie afvalstoffen operationeel is.
Voldoet dit stortverbod aan de vier criteria die het landelijk afvalbeheersplan stelt? Valt hieronder ook een openbare MER-rapportage? Is de
staatssecretaris bereid om deze toe te sturen?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de provincies de bevoegdheid
hebben om af te wijken van het stortverbod. Kan de staatssecretaris de
voordelen van deze provinciale bevoegdheid nader toelichten? Hoe wordt
zorg gedragen voor voldoende kennis voor deze afweging op provinciaal
niveau? Daarnaast lezen zij dat het voor de staatssecretaris mogelijk is om
per ministeriële regeling categorieën van afvalstoffen aan te wijzen,
waarvoor naar zijn oordeel in Nederland geen andere wijze van afvalbeheer mogelijk is dan storten. Welke criteria zijn bepalend voor deze
ministeriële regeling?
Op welke wijze beïnvloedt de wijziging van het Besluit stortplaatsen en
stortverboden afvalstoffen het beleid op afvalmining (het afgraven, zeven
en scheiden van het stortmateriaal met als doel dit stortmateriaal te
hergebruiken)? Kan de staatssecretaris dit nader toelichten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PvdA
De leden van de PvdA-fractie hebben met instemming kennis genomen
van het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit stortplaatsen en
stortverboden afvalstoffen. Zij zijn positief over de inzet om storten
moeilijker te maken. Wel hebben zij nog een aantal vragen.
De leden van de PvdA-fractie willen bewerkstelligen dat zoveel mogelijk
afval gerecycled wordt. Zij vragen of in dit besluit ook prikkels zitten, die
ervoor zorgen dat het afval niet alleen niet gestort wordt, maar ook niet
verbrand wordt.
De bovengenoemde leden vragen waarom ervoor gekozen is om voortaan
de provincies zelfstandig te laten besluiten of zij een afwijking op het
stortverbod mogen maken. Zij onderkennen dat er soms tijdelijk
afgeweken mag worden van het stortverbod, maar zien dit als allerlaatste
mogelijkheid. De leden van de PvdA-fractie vragen een schatting te geven
van het aantal keren dat dit voor kan komen en de hoeveelheid afval die
daarmee gemoeid is. Tevens vragen zij de regering om aan te geven om
wat voor soort stoffen het kan gaan. Tot slot zijn de leden van mening dat
in zulke gevallen de regering verplicht moet worden om er zo snel
mogelijk voor te zorgen dat de oorzaak (een structureel tekort aan
verwerkingscapaciteit) wordt opgelost.

2

Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de PVV
De leden van de PVV-fractie hebben met interesse kennis genomen van
het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen en hebben geen verdere vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van het CDA
De leden van de CDA-fractie zijn positief over het afvalbeleid dat door de
staatssecretaris is gecontinueerd en geïntensiveerd. Nederland loopt
voorop als het gaat om duurzaam afvalbeheer; 80% van ons afval wordt
gerecycled, 16% wordt verbrand en 4% gestort. Vergeleken met andere
landen doet Nederland het goed. In zijn brief inzake het Landelijk
afvalbeheerplan (30 872, nr. 79) van augustus 2011 heeft de staatssecretaris opnieuw ambitieuze ambities geformuleerd voor verdere verduurzaming van het afvalbeleid. Het percentage van 80% recycling wil hij
ophogen naar 83% in 2015. Dat betekent dat er minder afval wordt
verbrand en gestort. Eén van de maatregelen waarmee de staatssecretaris
dit wil bereiken, is een wijziging van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen (BSSA). Aan de lijst van afvalstoffen waarvoor een
stortverbod geldt, worden 14 afvalstoffen toegevoegd.
De leden van de CDA-fractie hebben een aantal vragen en opmerkingen
bij het ontwerpbesluit. In de Nota van Toelichting staat dat een absoluut
stortverbod voor brandbaar afval niet snel gerealiseerd kon worden, maar
dat het BSSA zodanig gewijzigd kan worden, dat een absoluut stortverbod
zou kunnen worden afgekondigd, wanneer negatieve gevolgen van het
ontbreken van een stortverbod zichtbaar worden. Zou echter niet de
omgekeerde route gevolgd moeten worden: eerst een stortverbod op
brandbaar afval instellen en pas dan, als de praktijk dat uitwijst, een
ontheffing mogelijk maken?
In het ontwerpbesluit wordt voorgesteld dat de provincie zelfstandig mag
bepalen of een afvalstof in afwijking van het stortverbod mag worden
gestort. De leden van de CDA-fractie vinden dit geen wenselijk voorstel. In
het hele land moeten dezelfde regels gelden en voorkomen moet worden
dat er gesleept gaat worden met afval tussen provincies. De sector vraagt
daarnaast om één bevoegd gezag waarmee overlegd moet worden.
Het stortverbod voor asbest treedt in werking als de verwerkingstechniek
operationeel is. Het betreft hier een denatureringsfabriek in aanbouw. De
leden van de CDA-fractie zijn erg blij met de komst van deze fabriek voor
de verwerking van asbest en het stortverbod dat door deze staatssecretaris wordt ingesteld. Gelukkig hoeft asbest niet meer gestort te worden
(met alle ongelukken die daarbij gebeuren), maar kan het worden
verwerkt tot een bruikbare reststof, die weer gebruikt kan worden voor,
bijvoorbeeld, de productie van cement. Het stortverbod voor asbest werpt
ook een vraag op: hoe zorgt de staatssecretaris voor voldoende concurrentie op specifieke terreinen van de afvalverwerkingsmarkt, bijvoorbeeld
bij de verwerking van asbest? Kan de staatssecretaris daarnaast meer
informatie geven over de denatureringsfabriek? Wanneer kan deze fabriek
in gebruik worden genomen? Is er meer informatie beschikbaar over het
verwerkingsproces, de kosten daarvan, de milieuwinst, enzovoorts?
Een vergelijkbare vraag doet zich voor bij de mogelijkheid van de
staatssecretaris om voor afvalstoffen waarvoor een structureel tekort aan
verwerkingscapaciteit is, per ministeriële regeling vrijstelling van het
stortverbod te verlenen. Is op dit punt de markt niet aan zet? Als er te
weinig verwerkingscapaciteit is, wordt het immers rendabeler om nieuwe
capaciteit bij te bouwen of afval in andere landen te laten verwerken.

3

De stortbelasting is afgeschaft, de staatssecretaris introduceert nieuwe
stortverboden en ook op andere vlakken staan wijzigingen in regelgeving
op stapel. Voor de afvalsector levert dit onduidelijkheid op, waardoor
plannen voor investeringen in scheidingsinstallaties en inzamellogistiek
bemoeilijkt worden. Hoe gaat de staatssecretaris ervoor zorgen dat deze
duidelijkheid er snel komt?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de SP
De leden van de SP-fractie hebben met enige zorg kennis genomen van
het besluit. Nu de stortbelasting wordt afgeschaft moet een andere
methode gezocht worden om grootschalig storten te voorkomen.
Strengere regels zijn dan nodig. Dit besluit lijkt daar in te voorzien voor
veertien extra afvalstromen. De leden van de SP-fractie zouden dat alles
graag zien in combinatie met behoud van die stortbelasting. Dat geeft nog
meer impuls voor innovatie en afvalpreventie.
Het besluit laat wel veel over aan de staatssecretaris om te beslissen bij
ministeriele regeling en zelfs aan Gedeputeerde Staten om zelfstandig te
beslissen. De leden van de SP-fractie zien graag dat de ministeriele
regeling wordt «voorgehangen»bij de Kamer zodat de Kamer zich erover
kan uitspreken en het laatste woord over heeft.
De staatssecretaris kan op grond van artikel 5 stoffen uitsluiten als daar in
Nederland geen hoogwaardige verwerking voor mogelijk is. Dat is nogal
rekbaar uit te leggen. Wat de leden van de SP-fractie betreft, wordt dat
artikel dusdanig aangescherpt, dat de Kamer het laatste woord heeft en
het duidelijker is wat bedoeld wordt. Is de staatssecretaris bereid de tekst
van artikel 5 zodanig aan te passen, dat storten pas wordt toegestaan als
op grond van een maatschappelijke kosten-batenanalyse blijkt dat het niet
rendabel is om in Nederland een hoogwaardiger recyclings- of verwerkingstechniek voor die afvalstoffenstroom in te richten? Hoe definieert de
staatssecretaris in artikel 5 het begrip «Nederland» in relatie tot het
nabijheidbeginsel? Wat gebeurt er als net over de grens met België wel
degelijk een adequate hoogwaardiger techniek voorhanden is, die voldoet
aan de Nederlandse eisen en door de inspectie gecontroleerd wordt?
Voor de leden van de SP-fractie is de relatie tussen artikel 5 en artikel 6
onduidelijk. Krijgt de staatsecretaris nu een vetorecht ten aanzien van het
ontheffen van stoffenstroom door Gedeputeerde Staten? Welke
voorwaarden zijn dan verbonden aan de verklaring door Gedeputeerde
Staten dat er geen andere mogelijkheid voor verwerking is? Is de
staatssecretaris bereid ook hier een maatschappelijke kostenbatenanalyse voor te schrijven?
De leden van de SP-fractie waren blij te lezen dat de lex silencio niet van
toepassing verklaard is. En dan ook nog met de rechtvaardiging vanwege
de bescherming van milieu, de volksgezondheid en de openbare
veiligheid. Is dit de lijn waarmee voortaan in wetten en besluiten op
gebied van milieu, ruimtelijke ordening, volksgezondheid en openbare
veiligheid de toepassing van de lex silencio wordt gehanteerd?
Daarnaast missen de leden van de SP-fractie in het voorstel een stimulans
voor afvalverwerkers om te streven naar inzet van hoogwaardiger
verwerking van het afval. Hoe voorziet de staatssecretaris in het ontmoedigen van storten en het innoverend vermogen van de afvalbranche om
alle afvalstromen zo nuttig mogelijk toe te passen? Nu is goedkoop
storten een rem op innovatie. Zo begrepen deze leden uit de markt dat
bijvoorbeeld teerhoudend dakleer zo’n afvalstroom is, dat prima bij het
teerhoudend asfalt verwerkt kan worden. Door het storten als optie open

4

te houden, schiet dat niet op. Een «catch 22» als bij het thermisch reinigen
van asbest lijkt ook hier te gaan gelden.
In paragraaf 1.1 van de Nota van Toelichting is een lijst opgenomen van
stoffenstromen, waarvoor geen stortverbod wordt ingesteld. De reden die
wordt opgegeven, is dat die stoffen toch niet nu worden aangeboden voor
stort, maar dat kan in de toekomst anders zijn. Scheepsafval en sloopschepen, bijvoorbeeld, lijken de leden van de SP-fractie bij uitstek een
stroom afval die zij niet gestort zouden willen zien. Maar dat geldt voor
alle genoemde stoffenstromen.
In de Nota van Toelichting onder punt 14 wordt het type banden
beschreven. Vallen daar nu in de nieuwe omschrijving ook de banden van
kartbanen onder? Zo nee, waarom niet en is dat dan niet verstandig?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van D66
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennis genomen van
het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen en hebben geen verdere vragen.
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van GroenLinks
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met belangstelling
kennisgenomen van het ontwerpbesluit tot wijziging van het Besluit
stortplaatsen en stortverboden afvalstoffen. Deze leden zijn tegenstander
van gesleep met afval en zijn dan ook teleurgesteld dat de staatssecretaris
de import van afval voor verbrandingsinstallaties toestaat. Het is vanuit
milieuoogpunt ongewenst om afval over grote afstanden te transporteren.
Desondanks denken de leden van de fractie van GroenLinks dat het nu
voorliggende ontwerpbesluit een deel van de milieurisico’s af kan dekken
door te voorkomen dat er meer Nederlands afval wordt gestort. Dat zou
kunnen gebeuren als afvalverbrandingsinstallaties hun capaciteit geheel
of gedeeltelijk zouden vullen met buitenlands brandbaar afval. Door de
mogelijkheden voor het storten van afval in te perken, kunnen we dat
risico deels afdekken. Hoewel de leden liever zouden zien dat er geen
afval geïmporteerd wordt én dat de mogelijkheden voor het storten van
afval ingeperkt zouden worden.
Om af te wijken van het stortverbod is een verklaring nodig dat er geen
andere wijze van afvalbeheer mogelijk is dan storten. In het verleden
moest de minister die verklaring afgeven. Het voorliggende ontwerpbesluit bepaalt dat provincies voortaan zelfstandig kunnen beslissen over de
ontheffing. De leden van de GroenLinks-fractie vragen waarom de
staatssecretaris ervoor heeft gekozen om deze bevoegdheid volledig bij
de provincie neer te leggen. De bewijsplicht dat er geen alternatief
afvalbeheer mogelijk is, komt nu bij de aanvrager van een ontheffing te
liggen. Bestaat dan niet het risico dat er vaker ontheffing verleend zal
worden dan in het verleden, omdat de aanvrager belang heeft bij een
ontheffing? Hebben provincies op dit moment voldoende capaciteit om de
aanvragen zorgvuldig te beoordelen? Zo nee, hoe gaat die lacune
opgevuld worden? Bestaat ook niet het risico op een oneerlijk speelveld?
Het is denkbaar dat de ene provincie makkelijker ontheffing verleent dan
de andere. Volgens de leden van de GroenLinks-fractie zou dat ongewenst
zijn. Hoe gaat de regering waarborgen dat dit niet gebeurt? Wat betekent
deze nieuwe beoordelingssystematiek voor de lasten van bedrijven? In het
verleden moesten zij bij de regering aantonen dat er geen alternatief
afvalbeheer mogelijk was. Konden zij de verklaring van de minister dan
vervolgens gebruiken om ontheffing aan te vragen voor het storten van

5

afval in meerdere provincies? Zo ja, leidt het voorliggende ontwerpbesluit
dan niet tot meer lasten als diezelfde bedrijven nu in verschillende
provincies steeds opnieuw aan moeten tonen dat er geen alternatief
afvalbeheer mogelijk is?
De leden van de GroenLinks-fractie willen dat er werk wordt gemaakt van
een kringloopeconomie. Deelt de staatssecretaris die opvatting? Zo ja, hoe
zorgt hij er dan voor dat het afvalbeleid gericht is op vooruitgang en
innovatie? Als we stapje voor stapje toe gaan naar een kringloopeconomie dan zullen steeds meer afvalstoffen herbruikbaar worden. Kan de
staatssecretaris garanderen dat het ontwerpbesluit direct aangepast wordt
zodra er alternatieven beschikbaar komen voor afvalstoffen die nu nog
gestort worden? Zal de staatssecretaris het stortverbod op dat moment
verbreden naar die categorieën afval waarvoor alternatieven beschikbaar
zijn gekomen?
Er geldt geen algemeen stortverbod voor de categorie procesafhankelijk
industrieel afval. Hoe waarborgt de staatssecretaris dat procesafhankelijk
industrieel afval, dat hergebruikt of verbrand kan worden, niet gestort
wordt? Kan de staatssecretaris garanderen dat er geen mazen in het
ontwerpbesluit zitten waardoor soorten procesafhankelijk industrieel
afval, die ook hergebruikt of verbrand kunnen worden, onbedoeld toch
gestort gaan worden? Is de staatssecretaris bereid om dit samen met het
bevoegd gezag kritisch te blijven volgen en het ontwerpbesluit aan te
passen op het moment dat er onverhoopt toch mazen in het ontwerpbesluit blijken te zitten? Is oxykalkslik het enige procesafhankelijk industrieel
afval waarvoor een stortverbod geldt? De leden van de GroenLinks-fractie
hebben dezelfde vraag over de categorie scheepsafvalstoffen. Is de
huidige werkwijze in de praktijk waterdicht? Komt er niet onbedoeld toch
verbrandbaar of herbruikbaar scheepsafval op stortplaatsen terecht?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben tot slot nog een aantal vragen
over het gebruik van afvalstoffen als secundaire bouwstof. Op zich past
dat goed in het doel om te komen tot een kringloopeconomie. Maar er
zitten ook risico’s aan. Hoe denkt de staatssecretaris in de toekomst om te
gaan met het gebruik van staalslakken bij dijkverzwaringen in natuurgebieden als de Oosterschelde? Is er volgens de staatssecretaris voldoende
bekend over de lange termijn ecologische- en milieueffecten van het
gebruik van staalslakken? Zo ja, op welke onderzoeken baseert de
staatssecretaris dat? Zo nee, is de hij bereid om onafhankelijk onderzoek
te laten uitvoeren naar de ecologische- en milieueffecten van het gebruik
van staalslakken bij dijkverzwaringen in natuurgebieden?
Vragen en opmerkingen van de leden van de fractie van de
ChristenUnie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met belangstelling kennis
genomen van het ontwerpbesluit. Zij hebben nog wel enkele vragen en
zijn van mening dat het besluit op onderdelen moet worden aangepast.
Genoemde leden constateren dat in het voorstel de provincies de
bevoegdheid krijgen de ontheffingen op de stortverboden te regelen in
plaats van dat dit gebeurt door de minister van Infrastructuur & Milieu.
Genoemde leden vragen waarom dit noodzakelijk is. Zij vragen of nu alle
provincies opnieuw het wiel moeten gaan uitvinden en of hier niet een
risico is dat er een ongelijk speelveld zal ontstaan. Genoemde leden
hebben de indruk dat dit kan leiden tot hogere administratieve lasten voor
zowel het bedrijfsleven als de overheid. Ook wordt volgens deze leden de
kans groter dat er onjuiste beslissingen worden genomen, omdat de
provincies naar alle waarschijnlijkheid een veel beperkter overzicht

6

hebben over wat er met de diverse afvalstoffen gerealiseerd kan worden
met betrekking tot recycling of verbranden. Immers, op landelijk niveau
zijn er al jaren discussies over afvalstromen inzake de vraag welke
inspanning van de aanbieder mag worden gevraagd om een afvalstof wel
of niet te mogen storten, dan wel anderszins te moeten be- en verwerken.
Deze leden wijzen dan ook op het advies van de recyclingsector om voor
stoffen waarvoor een stortverbod geldt, enkel de staatssecretaris te laten
verklaren dat er geen andere wijze van afvalbeheer is dan storten, op
basis waarvan vervolgens bevoegd gezag toestemming kan verlenen om
de betreffende afvalstroom alsnog te laten storten en vragen om het
besluit op dit punt te heroverwegen.
De staatssecretaris heeft aangegeven met het afschaffen van de stortbelasting meer en beter te zullen handhaven. De leden van de ChristenUniefractie vragen hoe dit handen en voeten zal worden gegeven als er
bezuinigd moet worden en waarom handhavers het nu wel zullen doen en
het tot 31 december 2009 (toen de stortbelasting ook laag was) niet.
In de voorgestelde ministeriële regeling kunnen afvalstoffen, waarvoor
een stortverbod geldt, landelijk tijdelijk worden vrijgesteld. Als
voorbeelden worden teerhoudend afval, composieten en verkleefd
dakgrind genoemd. Het Ministerie van Infrastructuur & Milieu, AgentschapNL en de sector zijn onlangs gestart met een inventarisatie van
bewerkingsmogelijkheden van deze afvalstromen. Er is zicht op
voldoende verwerkingscapaciteit. Het zou daarom volgens genoemde
leden contraproductief zijn om deze afvalstromen, waarvoor zich
bewerkingsmogelijkheden aandienen, als voorbeeld te noemen in het
BSSA. Deze leden stellen voor om de genoemde afvalstoffen juist niet
mee te nemen in de ministeriële regeling.
Ten slotte stellen genoemde leden voor om een permanent toezicht in te
stellen op de stortplaatsen om de effectiviteit van het Besluit stortverboden en stortplaatsen afvalstoffen te vergroten. Zij geven hierbij in
overweging dat de verhoging van de afvalstoffenbelasting voor gevaarlijk
afval per 1 januari 2010 heeft geleid tot bijna 1 miljoen ton minder gestort
afval, waarbij rekening gehouden is met een beperkt volume dat is
afgegraven. Nu de afvalstoffenbelasting per 1 januari 2012 wegvalt, zal
handhaving nog belangrijker worden, hoewel er voor een aantal
materialen een stortverbod zal worden ingesteld. Handhaven op basis van
de afvalstoffenadministratie is volgens genoemde leden niet afdoende,
hetgeen ook werd vastgesteld door de VROM Inspectie bij een onderzoek
naar aangeboden afval bij afvalverbrandingsinstallaties in 2010. Mede
gezien het patroon dat zich de afgelopen jaren aftekende tussen stijging
van de afvalstoffenbelasting enerzijds en afname van de hoeveelheid
gestort afval anderzijds, kan gesteld worden dat uitsluitend een systeem
van handhaving in de jaren daaraan voorafgaand niet voldoende is
geweest om dat patroon van afnemende hoeveelheden stortmateriaal te
bewerkstelligen. Genoemde leden vragen daarom ook om een onderbouwing van de bewering van de VROM-Inspectie in hoofdstuk 5 van de
toelichting op de voorgestelde wijziging van het BSSA, dat zij geen
redenen zien om een toets op handhaafbaarheid, uitvoerbaarheid en
fraudebestendigheid (HUF-toets) uit te voeren. Gezien het beperkte aantal
stortlocaties van circa twintig, lijkt een praktische regeling voor
permanent toezicht op stortplaatsen volgens genoemde leden haalbaar.

7