2011D21305

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De algemene commissie voor Immigratie en Asiel heeft, ter vervanging
van een algemeen overleg Opvang asielzoekers dat zou plaatsvinden op
19 april jl. maar vanwege agenda-technische redenen geen doorgang kon
vinden, een aantal vragen en opmerkingen voorgelegd aan de minister
voor Immigratie en Asiel over de volgende brieven:
– Onderzoek Unicef e.a. «Kind in het centrum: kinderrechten in asielzoekerscentra» (Kamerstukken II 2010/11, 19 637, nr. 1406)
– Toezegging AO (8 december 2010) inzake verbeterde asielprocedure en
over gemiddelde verblijfsduur in de Centrale Ontvangstlocatie (COL)
(Kamerstukken II 2010/11, 19 637, nr. 1403)
– Directe plaatsing van uitgenodigde vluchtelingen in gemeenten
(Kamerstukken II 2010/11, 19 637, nr. 1390)
Vragen en opmerkingen zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Brinkman
De griffier van de commissie,
Roovers

nds-tk-2011D21305

1

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
VVD
De minister heeft eerder gemeld in zijn brief van 18 januari 2011 dat
uitgeprocedeerde gezinnen met minderjarige kinderen niet vanuit
reguliere opvanglocaties van het COA of vanuit de VBL in Ter Apel op
straat zullen worden gezet. De minister gaf aan dat voor deze gezinnen
onverkort geldt dat zij onder toezicht van de Dienst Terugkeer en Vertrek
(DT&V) moeten blijven werken aan hun vertrek uit Nederland. Indien
vreemdelingenbewaring van een gezin met minderjarige kinderen wordt
opgeheven zonder dat vertrek uit Nederland heeft plaatsgevonden, zal het
gezin (opnieuw) worden geplaatst in hetzij een opvanglocatie van het
COA, hetzij de VBL in Ter Apel.
Daarbij streeft de minister ernaar dat er een aparte, sobere vrijheidsbeperkende locatie van het COA zal worden opgezet voor deze gezinnen met
minderjarige kinderen, waar intensief aan hun vertrek uit Nederland kan
worden gewerkt. Graag verneemt de VVD-fractie hoe de huidige stand van
zaken is ten aanzien van deze locatie. Lijkt dit op de VBL te Ter Apel en
wanneer denkt de minister hierover uitsluitsel te kunnen geven?
De leden van de VVD-fractie zijn van mening dat weliswaar onderdak voor
deze gezinnen beschikbaar moet zijn, maar dat wel alles in het werk moet
worden gesteld om ze uit Nederland te laten vertrekken. Dat is ook voor
hun toekomst van belang. Graag ontvangen deze leden een bevestiging
van de minister in dezen en ook een antwoord op de vraag hoe de
intensieve begeleiding van DT&V precies wordt vormgegeven
De leden van de VVD-fractie verzoeken de minister om toe te lichten hoe
ervoor wordt gezorgd asielzoekers, in het bijzonder met kinderen, zo min
mogelijk te laten verhuizen.
PvdA
Volgens de leden van de PvdA-fractie gaat dit VSO vooral over kinderen
van asielzoekers in de opvang. Soms denken mensen dat alles in
Nederland al fantastisch is geregeld, en dat er niets meer te verbeteren is.
Wie het rapport van Unicef en het COA leest over de situatie van kinderen
in AZC’s weet wel beter. Daaraan valt nog heel veel te verbeteren, en dat
moet ook, volgens de leden van de PvdA-fractie.
Zonder te beweren dat het allemaal kommer en kwel is, willen de leden
van de PvdA-fractie allereerst vermelden dat zij wat teleurgesteld zijn in
deze minister als het gaat om de ambitie voor kinderen in de AZC’s. Het
gedoogakkoord staat vol met beperkende maatregelen, maar over
kinderen staat niets. Dit terwijl het rapport van Unicef er al twee jaar ligt
en staatssecretaris Albayrak heeft aangegeven het rapport te gebruiken
als leidraad en waar mogelijk het beleid erop zou aanpassen. Hoe
verhoudt de toezegging van de voormalige staatssecretaris zich tot de
daden van deze minister, en tot het gegeven dat een groot deel van de
aanbevelingen niet is opgevolgd? Is de minister bereid te erkennen dat
een groot deel van de aanbevelingen niet is opgevolgd, zoals de
opstellers van het rapport, zoals Unicef, overduidelijk aantonen? Is de
minister bereid de aanbevelingen serieus te nemen, en daadwerkelijk te
proberen een aantal zaken voor kinderen in de opvang structureel te
verbeteren? Unicef deed in 2009 maar liefst 65 aanbevelingen om de
situatie voor kinderen in asielzoekerscentra te verbeteren. De leden van de
PvdA-fractie moeten helaas vaststellen dat van veel van die aanbevelingen tot nu toe vrijwel niets terecht is gekomen. Het gesprek dat de

2

algemene commissie voor Immigratie en Asiel onlangs had met de
directeur van het COA stelde deze leden wat dat betreft ook niet gerust.
Waarom doen zowel de minister als het COA het voorkomen alsof
kinderen overal al de eerste overweging zijn, terwijl volgens deskundige
organisaties daarvan in de praktijk geen sprake is? Zijn het COA en de
minister bereid juist te kijken naar de aspecten van kinderen in de opvang
die beter kunnen?
De leden van de PvdA-fractie willen dit VSO nadrukkelijk gebruiken om te
zien waar de minister alsnog gestimuleerd kan worden om een aantal
belangrijke aanbevelingen uit het rapport Kind in het Centrum alsnog uit
te voeren. Er zitten jaarlijks 6000 a 8000 duizend kinderen in de asielopvang, en die wonen gemiddeld 4,7 jaar in Nederland. Alle reden om
zaken die beter kunnen, beter te doen. Het moet beter, en de leden van de
PvdA-fractie doen daarom graag een voorzet voor de voor hen belangrijkste punten:
Huisvesting
Allereerst de huisvesting voor gezinnen met kinderen. Die moet daar veel
meer op worden toegesneden. Met name kinderen hebben ruimte en ook
privacy nodig. De PvdA-fractie vraagt de minister om huisvesting in de
AZC’s daarop aan te passen en te verbeteren. Concreet:
+ Voldoende woonruimte en privacy voor gezinnen met kinderen;
+ Speciaal huisvestingsbeleid voor kinderen.
Ziet de minister mogelijkheden om op het terrein van huisvesting deze
verbeteringen te realiseren die het verblijf in een AZC voor kinderen
draaglijker maken? Zo nee, waarom niet?
Verhuizingen
Wat volgens de leden van de PvdA-fractie ook één van de belangrijkste
aanbevelingen in het rapport is, en wat zij ook terug horen, is het
probleem van de vele verhuizingen van kinderen naar andere AZC’s. Deze
leden zijn sterk van mening dat daarmee gestopt moet worden en vragen
de minister of hij dat deelt. Kinderen zijn kwetsbaar, en als zij voortdurend
weer hun sociale omgeving verliezen, zorgt dat voor onzekerheid en
psychische problemen. Laat kinderen nou zoveel mogelijk op één plek
blijven tijdens de asielprocedure. De volgende aanbevelingen zou de
minister volgens de leden van de PvdA-fractie dan ook moeten opvolgen:
+ Beperk verhuizingen van kinderen in de schoolgaande leeftijd tot
maximaal 1 keer;
+ Gezinnen alleen plaatsen in locaties waarvan duidelijk is dat ze nog
minimaal 2 jaar bestaan (plaats gezinnen nooit in AZC dat binnenkort gaat
sluiten). Het COA moet ketenpartners tijdig informeren over het openen
en sluiten van AZC-locaties;
+ Vang gezinnen met kinderen in het begin van hun asielprocedure op in
permanente en kindvriendelijke AZC’s.
Ziet de minister mogelijkheden om op het terrein van verhuizingen deze
verbeteringen te realiseren die ervoor zorgen dat asielkinderen nog
slechts bij grote uitzondering moeten verhuizen? Zo nee, waarom niet?
Verder willen de leden van de PvdA-fractie de minister vragen om de
Kamer halfjaarlijks te informeren over het aantal verhuizingen van AZC
naar AZC van gezinnen met kinderen, plus daarbij de redenen van de
verhuizingen.
Duur
Kinderen verblijven vaak langdurig in AZC’s, dat is volgens de leden van
de PvdA-fractie bekend. Alle leden willen kortere procedures, maar het is

3

bekend dat dit al heel veel jaren niet lukt, en het maar de vraag is of dat de
komende jaren anders is. Deze leden vinden dat kinderen in de opvang
daar niet de dupe van moeten worden. Zij zijn derhalve van mening dat
met de inrichting van de opvang rekening gehouden moet worden de
gemiddelde lange duur van procedures, in elk geval met de huidige lengte
van procedures. Tegelijkertijd moet het maximale gedaan worden om de
lange procedures van gezinnen met kinderen zoveel mogelijk te beperken.
Daarom zijn de leden van de PvdA-fractie van mening dat de minister ook
deze twee aanbevelingen uitvoert:
+ Ga bij de inrichting van de opvang uit van langdurig verblijf;
+ Maximum termijn waarbinnen procedures met minderjarige kinderen
moeten zijn afgerond.
Is de minister bereid hogere prioriteit te geven aan de procedures van
gezinnen met kinderen, en daar een maximum termijn aan te verbinden?
Voorzieningen onderwijs/hobby/communicatie etc.
Tot slot zijn de leden van de PvdA-fractie van mening dat er nog een
wereld te winnen als het gaat om voorzieningen voor kinderen van
asielzoekers. Hoewel zij de kinderen alles gunnen, begrijpen zij dat er
beperkingen zijn in de tijdelijke opvang in een AZC. Maar een aantal
basisvoorzieningen zouden volgens deze leden voor jonge kinderen
geregeld moeten worden, om ervoor te zorgen dat het verblijf voor de
jaren in een AZC enigszins plezierig en nuttig kunnen verlopen. Daarom
vragen de leden van de PvdA-fractie aan de minister om de volgende
aanbevelingen uit te voeren:
+ Website Kind in AZC maken;
+ Onbeperkte toegang kinderen vanaf groep 6 tot laptop en internet;
+ Vertrouwenspersoon voor kinderen / mentor voor gezinnen met
kinderen in AZC’s;
+ Organiseer meer contacten tussen AZC en wijkcentra, scholen, sport- en
andere organisaties.
De leden van de PvdA-fractie vernemen graag van de minister of hij
bereid is om deze aanbevelingen te realiseren? Zo nee, waarom niet?
Het is volgens de leden van de PvdA-fractie belangrijk om nu echt een
slag maken. Kan de minister becijferen waar er extra geld vrijgemaakt kan
worden binnen het budget van het COA? Het COA bespaart al 5 miljoen
omdat uitgenodigde vluchtelingen direct in gemeenten worden geplaatst.
Zou een deel daarvan voor kinderen in de opvang kunnen worden
ingezet?
Wat betreft het direct plaatsen van uitgenodigde vluchtelingen in
gemeenten, sluiten de leden van de PvdA-fractie zich aan bij de opmerkingen en vragen van Vluchtelingenwerk Nederland. Zij vinden het in
principe een goed idee om uitgenodigde vluchtelingen direct in
gemeenten te plaatsen, maar zij willen wel van de minister weten waar de
5 miljoen per jaar die bespaard wordt door het COA nu voor wordt
gebruikt. De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat het ongehoord
is dat voor elke uitgenodigde vluchteling (het zijn er 500 per jaar) een
medewerker van het COA vier keer heen en weer moet reizen naar het
land van herkomst voor wat culturele oriëntatie. Dat kost disproportioneel
veel geld. Is er de mogelijkheid om dit geld anders te gebruiken en
bijvoorbeeld de gemeente meer mogelijkheden te geven om voor
culturele oriëntatie, persoonlijke begeleiding en organisatie van medische
zorg te zorgen? Als hier geld bespaard kan worden, zijn de leden van de
PvdA-fractie er ook voorstander van dit te gebruiken om de voorzieningen
voor kinderen op AZC’s te verbeteren.

4

De leden van de PvdA-fractie willen nogmaals benadrukken dat zij het
belangrijk vinden om jaarlijks het quotum voor uitgenodigde vluchtelingen te blijven halen. Wat hen betreft zou Nederland zelfs nog een extra
steentje kunnen bijdragen, onder meer vanwege de huidige onveilige
situatie in Libië en Ivoorkust. Van uitgenodigde vluchtelingen is één ding
zeker: dat zijn daadwerkelijk de meest kwetsbare mensen die snakken naar
bescherming en een dak boven hun hoofd. Het moet gemeenten volgens
de leden van de PvdA-fractie dan ook niet onmogelijk worden gemaakt
om het opnemen van uitgenodigde vluchtelingen te kunnen betalen. Deze
leden willen de minister in dit verband ook wijzen op het standpunt van
de VNG. Deze organisatie is snoeihard over het oordeel van het plan van
de minister en zegt niet bereid te zijn dit voorstel zonder meer uit te
voeren. De randvoorwaarden voor de opvang zijn volgens de VNG
onvoldoende ingevuld, waardoor het draagvlak om nog uitgenodigde
vluchtelingen op te nemen, ernstig wordt aangepast. De leden van de
PvdA-fractie zouden dat een rampscenario vinden, en roepen de minister
dan ook dringend op het plan aan te passen.
Is de minister bereid te garanderen dat Nederland kan blijven voldoen aan
het quotum van 500 uitgenodigde vluchtelingen per jaar? Is hij bereid
nader met gemeenten in overleg te treden over de opvang van de
uitgenodigde vluchtelingen, en hen daarin financieel ruimer bij te staan?
Is de minister zich bewust dat, als hij dat niet doet, het draagvlak voor
uitgenodigde vluchtelingen in gemeenten, en de integratie van deze
mensen in Nederland, ernstig aangetast kan raken?
De leden van de PvdA-fractie stellen nog de volgende vragen:
Waarom komt niet een groter deel van de jaarlijkse besparing van 5
miljoen op de opvangkosten ten goede aan de gemeenten die voor de
opvang en begeleiding van uitgenodigde vluchtelingen extra kosten
moeten maken?
Wat is de hoogte van het bedrag dat het COA krijgt voor de organisatie
van de drie aparte culturele oriëntatietrainingen?
Welke gemeenten hebben inmiddels toegezegd dat zij uitgenodigde
vluchtelingen op voorgestelde wijze rechtstreeks willen opvangen?
Komt er in verband met de rechtszekerheid een wettelijke grondslag voor
de uitkering aan de gemeenten? Zo ja, in welke regeling wordt deze
opgenomen?
Welke besparing kan worden gerealiseerd als het COA niet deelneemt aan
de selectiemissies en in plaats van drie aparte één culturele oriëntatie
organiseert?
Kunnen vluchtelingen met medische indicatie, zwangere vrouwen en
vluchtelingen met schoolgaande kinderen eerder dan zes maanden naar
Nederland worden overgebracht? Welke afspraken worden hierover met
gemeenten gemaakt?
Wanneer de drie CO-trainingen worden teruggebracht tot één, kan dan
ook de termijn van zes maanden dat de vluchtelingen nog in het land van
opvang moeten verblijven worden teruggebracht naar bijvoorbeeld vier
maanden?
Op welke wijze zal de gezondheidsvoorlichting zoals deze nu door GGD
Nederland in de centrale opvang plaats vindt in de gemeente worden
georganiseerd?

5

Welke voorbereidingen zijn getroffen om de intake en toeleiding naar de
medische zorg zoals deze nu in de centrale opvang is voorzien ook in de
gemeente te laten plaats vinden?
CDA
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de beschreven
beleidsreactie/-wijziging. Zij zijn van mening dat Nederland een zeer
fatsoenlijke opvang van asielzoekers en asielzoekerskinderen heeft , zeker
ook in vergelijk met andere landen. Echter een van de prangendste
kwesties die de werkgroep «Kind in AZC» naar voren bracht, was de
geworteldheid in Nederland van kinderen en gezinnen, door de vaak te
lange duur van asielprocedures. De leden van de CDA-fractie zijn dan ook
van mening dat deze procedures sneller moeten. Hierbij maken zij de
kanttekening dat ouders primair verantwoordelijk zijn voor hun kinderen
en dus ook voor de gevolgen die doorprocederen heeft voor hun
kinderen. Niettemin: kortere procedures kunnen veel van de in het rapport
geschetste problemen voorkomen. De vorig jaar in werking getreden
verbeterde asielprocedure en de nadere verbeteringen waar de minister
mee bezig is, moeten leiden tot verdere verkorting en vermindering van
procedures. Het COA onderschrijft de aanbevelingen in het rapport. De
werkgroep «Kind in AZC» is tot nu toe tevreden over de contacten met de
beleidsmakers van de betrokken ministeries en ook de CDA-fractie is van
mening dat we dat zo moeten houden. De leden van de CDA-fractie
roepen de minister dan ook op om te bevorderen dat in samenspraak
tussen alle betrokken partijen wordt gewerkt aan het verder verbeteren
van de situatie van kinderen in de asielopvang. Zij onderschrijven de
nieuwe aanpak van rechtstreekse plaatsing in gemeenten in plaats van
eerst in een aparte opvanglocatie; in de meeste andere hervestigingslanden gebeurt dit al op deze manier.
De leden van de CDA-fractie hebben echter nog een aantal vragen:
– Het rapport «Kind in het centrum» dateert van juni 2009. Veel van de
65 aanbevelingen zijn grotendeels al staande praktijk, of worden
gerealiseerd in het project «Kind in de Opvang». Dit project wordt
gefinancierd met gelden uit het Europees Vluchtelingen Fonds (EVF).
Wat gebeurt er na afloop van de projectperiode, medio 2012, als de
Europese gelden wegvallen?
– Jongeren mogen een voor hun 18 gestarte opleiding afronden, zolang
dat niet aan hun terugkeer in de weg staat. Hoe werkt dit uit in de
praktijk? Hoeveel procent van de «te vertrekken» / verwijderbare
jongeren zijn daartoe daadwerkelijk in de gelegenheid?
– Hebben of krijgen gemeenten voldoende financiële mogelijkheden om
met de nieuwe aanpak om te gaan? Waar wordt dat van betaald? Van
de besparing (€ 5 miljoen?) ten gevolge van het sluiten van Amersfoort?
– Klopt de bewering (van VluchtelingenWerk Nederland) dat de praktijk
van andere hervestigingslanden uitwijst dat het overbrengen van
kennis en vaardigheden (de culturele oriëntatie over Nederland) ter
plaatse, in het opvangland in de regio, niet zinvol is? De VS zouden
ermee zijn gestopt omdat het niet kostenefficiënt bleek te zijn; klopt
dit? Wat gaat Nederland anders doen dan de andere hervestigingslanden?
– De leden van de CDA-fractie hebben een paar vragen over die training
culturele oriëntatie. Wat is precies de functie ervan? Waarom is het
volgens Nederland beter om het dáár te doen; want eenmaal in
Nederland moet men immers toch de inburgeringscursus gaan doen?
Kunnen die trainingen dus niet beter na aankomst in Nederland
worden gegeven? Zijn er al ervaringen dat CO-training werkt? Hoe
verplichtend of vrijblijvend is het volgen van die CO-training? Is het

6

–

–

–

een soort «inburgering in het buitenland», waarbij men ook een toets
moet afleggen? Wat kost het om COA-medewerkers die trainingen
daarginds te laten doen? Hoe wordt dit gefinancierd?
Het COA acht het mogelijk om binnen twee maanden na afronding van
de selectiemissie te kunnen aangeven binnen welke gemeente de
uitgenodigde vluchteling wordt gehuisvest. Wat betekent dit ten
opzichte van de wachttermijn voor uitgenodigde vluchtelingen? Wordt
die korter? De leden van de CDA-fractie willen de in de training CO
opgedane kennis niet te laten verwateren.
Hoe wordt omgegaan met gemeenten die achterlopen met het voldoen
aan hun huisvestingstaakstelling voor statushouders? Is het de
bedoeling dat daar ook uitgenodigde vluchtelingen worden gehuisvest, of juist niet? En is dit laatste dan geen beloning voor slecht
gedrag?
Gezien de gestelde vragen zijn de leden van de CDA-fractie benieuwd
naar de resultaten van de evaluatie die over een jaar zal plaats hebben.

SP
Het rapport van Unicef over de positie van kinderen in opvangcentra en
de laatste reactie van de minister over de voortgang geven de leden van
de SP-fractie aanleiding tot nadere opmerkingen en vragen.
De minister heeft op 22 maart in de bijlage bij zijn brief gereageerd op de
65 aanbevelingen van Unicef. Wat deze leden daarbij opvalt is dat de
minister op onderdelen zijn ogen sluit voor de realiteit. Zo weigert de
minister uit te gaan van de praktijk dat kinderen lang in opvang verblijven.
Hij somt zijn beleidsvoornemens nog maar eens op over zijn inzet voor
een verkorting van de asielprocedure en het tegengaan van stapelen van
procedures. Waar geen misverstand over kan bestaan is dat ook de
SP-fractie voor zorgvuldige procedures is. De minister lijkt nu ook te
hebben ingezien dat meer zorgvuldigheid aan het begin zich uitbetaald in
meer snelheid in het vervolg van de procedure.
Maar de realiteit, waar de minister zijn ogen voor sluit, is dat dit nog niet
de praktijk is. De procedures zijn nu nog lang. De werkelijkheid is dat
kinderen nog wél jarenlang in opvangcentra verblijven en daar opgroeien.
Dat is de realiteit en daar moeten we dus ook de omstandigheden op
aanpassen. Je mag de kinderen, zo menen de leden van de SP-fractie, die
nu op de opvangcentra verblijven niet het slachtoffer maken van de
bestaande situatie. Zij moeten zich nu ontwikkelen en zij kunnen niet
wachten tot er een nieuwe werkelijkheid is. Erkent de minister dit? Deze
kinderen moeten nu geholpen worden. En het COA speelt daar een
belangrijke rol bij.
De oproep van de leden van de SP-fractie aan de minister en het COA is
dan ook om met volledige inzet aan de slag te gaan met praktische
oplossingen waar direct resultaat van zichtbaar en merkbaar is voor de
kinderen. Stop de reeks verhuizingen waar kinderen mee worden
geconfronteerd. Moeten deze leden de reactie van de minister op
aanbeveling 9 op dit punt zo lezen dat er niet verhuisd wordt, tenzij een
locatie sluit of er sprake is van onaangepast gedrag? Kan de minister dit
toezeggen?
Het is onaanvaardbaar dat kinderen het aanspreekpunt zijn in de
asielprocedure van gezinnen omdat ze de taal spreken. Je mag de
kinderen niet met deze zorgen belasten. Deelt de minister deze mening en
gaat hij er ook voor zorgen dat dit in de toekomst niet meer gebeurt? Juist
in dit soort gevallen zou een eigen vertrouwenspersoon voor kinderen een

7

belangrijke rol kunnen spelen. De leden van de SP-fractie zijn daar dan
ook van harte voor.
Gaat de minister er ook voor zorgen dat kinderen ook daadwerkelijk kind
kunnen zijn? De activiteiten worden steeds meer afhankelijk gemaakt van
lokale fondsen en vrijwilligers. En natuurlijk zijn de leden van de SP-fractie
blij met een initiatief als «de Vrolijkheid», maar waarom ziet de minister
dit niet als een eigen verantwoordelijkheid?
Onderwijs is een wezenlijk onderdeel van de vorming van deze kinderen.
Kan de minister toezeggen dat wij geen situaties meer mee zullen maken
zoals afgelopen najaar in Ter Apel waar kinderen wekenlang geen
onderwijs kregen vanwege gesteggel tussen het COA en de plaatselijke
school?
De leden van de SP-fractie willen van de minister nog eens duidelijk horen
wat hij zich nu voorstelt bij een sobere opvang voor gezinnen met
minderjarige kinderen. Wat is er nu luxe aan de opvang zoals die nu is en
waar denkt de minister te kunnen versoberen? Het klinkt stoer van de
minister maar wat moeten deze leden zich bij sober voorstellen?
Tot slot van hun bijdrage op dit onderwerp willen de leden van de
SP-fractie nog een enkel woord wijden aan de vraag bij wie de verantwoordelijkheid voor de kinderen ligt. Ja, zo zeggen deze leden tegen de
minister, natuurlijk zijn de ouders in eerste instantie verantwoordelijk voor
de kinderen. Maar als die ouders in volledige afhankelijkheid leven van de
overheid dan kan de minister niet wegkijken. Dan wordt het een gedeelde
verantwoordelijkheid omdat de werkelijkheid niet toetstaat dat het anders
kan. En waar de ouders door de situatie onmachtig zijn mag de minister
de kinderen niet aan hun lot overlaten. Erkent de minister dit en gaat hij
deze verantwoordelijkheid ook ten volle nemen?
De leden van de SP-fractie hebben nog een paar korte opmerkingen over
de andere agendapunten. Het is goed dat de wachtperiode voorafgaand
aan de procedure in de Centrale Ontvangstlocatie (COL) inmiddels is
opgelost. Deze leden zijn blij dat de minister in zijn brief van 8 maart
aangeeft dat asielzoekers die niet binnen de gestelde termijn van 28
dagen een uitspraak van de rechter krijgen in hun beroepszaak niet op
straat belanden. Kan de minister dit uitgangspunt nog eens bevestigen?
Voor wat betreft het nieuwe hervestigingbeleid waarbij uitgenodigde
vluchtelingen rechtstreeks in een gemeente worden geplaatst, maken de
leden van de SP-fractie zich met name zorgen over de medische
begeleiding. Een redelijk homogene groep afkomstig uit één hervestigingmissie moet straks door verschillende artsen in verschillende gemeenten
worden opgevangen en begeleid. Zou het niet veel praktischer zijn om
een korte periode na aankomst dit centraal te doen en daar ook een aantal
ander praktische zaken centraal te regelen? Graag een reactie van de
minister op deze suggestie.
D66
De leden van de fractie van D66 hebben een aantal opmerkingen en
vragen ten aanzien van de volgende agendapunten: kinderen in asielzoekerscentra, gemiddelde verblijfsduur in de Centrale Ontvangstlocatie
(COL) en de directe plaatsing van uitgenodigde vluchtelingen in
gemeenten. Daarnaast wensen de leden kort een opmerking te maken
over de opvang in de regio van herkomst.

8

Opvang van kinderen
De leden van de fractie van D66 danken de minister voor zijn reactie op de
aanbevelingen van Unicef die in het rapport «Kind in het centrum:
kinderrechten in asielzoekerscentra» zijn gedaan. Voornoemde leden
hebben een aantal opmerkingen bij deze reactie.
Hoe gaat de minister de opdracht aan het COA zó verhelderen dat de
opvangorganisatie beter weet welke taken het heeft in het zorgen voor
kindvriendelijke opvang in overeenstemming met het Kinderrechtenverdrag?
De leden van de fractie van D66 vragen zich tevens af hoe het toezicht op
de opvang van kinderen in AZC’s zal worden georganiseerd. Daarbij
vinden zij het van belang dat de Tweede Kamer op de hoogte wordt
gehouden van de situatie van kinderen in AZC’s.
De minister van Immigratie en Asiel heeft begin dit jaar in het programma
van Pauw en Witteman en in een brief aan de Kamer van 18 januari 2011
aangegeven dat hij de opvang van afgewezen asielzoekers met kinderen
wil versoberen. Er komt voor hen een speciaal vertrekcentrum met sobere
voorzieningen en beperkingen aan de bewegingsvrijheid. Als in de
minister bij herhaling zegt dat de opvang van kinderen voldoet aan de
normen, kan hij dan toelichten welke marge hij ziet om die normen naar
beneden bij te stellen, oftewel om de opvang van gezinnen te versoberen?
De leden van de fractie van D66 vragen zich af wat zij zich hierbij moeten
voorstellen. In de reactie op het rapport van «Kind in AZC» wordt
tegelijkertijd aangegeven dat de regering initiatieven voor extra voorzieningen voor kinderen wil ondersteunen. Kan worden toegelicht wat
daarbij voor ogen staat en voor welke categorie kinderen dit zou gelden?
Gemiddelde verblijfsduur in de Centrale Ontvangstlocatie (COL)
De gemiddelde verblijfsduur en doorlooptijden zouden goeddeels op orde
zijn, lezen de leden van de D66-fractie in de brief van de minister. Toch
willen deze leden nogmaals vragen naar de situatie op Schiphol. De
maximale detentietermijn voor asielzoekers op Schiphol wordt in zo’n 30
procent van de gevallen overschreden volgens gegevens van UNHCR en
Vluchtelingenwerk. De D66-fractie heeft al eerder aangegeven dat detentie
een zeer ingrijpend middel is en met terughoudendheid moet worden
toegepast.
Gezien de informatie van UNHCR en Vluchtelingenwerk vragen de leden
van de fractie van D66 zich af wat op dit moment de gemiddelde
verblijfsduur is op detentiecentrum Schiphol.
Op welke wijze wordt naleving van de gestelde maximale termijn op dit
moment gewaarborgd?
Is de minister bereid om op naleving strenger toe te zien en daar uit
humaan oogpunt consequenties aan te verbinden? Bijvoorbeeld
overplaatsing naar een minder ingrijpend regime?
Directe plaatsing van uitgenodigde vluchtelingen in gemeenten

1

Brief VNG, 12 april 2011, kenmerk BAWI/
U201100572

De leden van de fractie van D66 juichen de ambitie van de minister toe om
uitgenodigde vluchtelingen op te vangen en een goede start te bieden in
Nederland.
Echter, voornoemde leden constateren dat de randvoorwaarden niet op
orde zijn en draagvlak onder gemeenten ontbreekt. De Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) geeft in haar brief1 aan dat zij het niet
aannemelijk vindt dat een negen dagen durende training aan uitgenodigde vluchtelingen in het land van opvang, voldoende is om deze

9

vluchtelingen goed voor te bereiden op een verblijf in Nederland. De VNG
stelt gemotiveerd dat bijbrengen van kennis en vaardigheden in
Nederland effectiever is. De leden van de fractie van D66 vragen een
reactie van de minister hierop. Daarnaast vragen voornoemde leden zich
af welke randvoorwaarden aan de integratie van de uitgenodigde
vluchtelingen worden gesteld en verzoeken om een toelichting hierop.
Wat vindt de minister van de suggestie van de VNG om een aantal
gespecialiseerde gemeenten te creëren voor opvang van de uitgenodigde
vluchtelingen? Klopt het dat met de sluiting van de opvang in Amersfoort
EUR 10 000,- wordt bespaard? Ziet de minister mogelijkheden om die
besparing te herinvesteren in gespecialiseerde gemeenten? En is hij
bereid de plannen zodanig bij te sturen dat gemeenten er mee uit de
voeten kunnen en het doel van de beleidswijziging, uitgenodigde
vluchtelingen een goede start geven, ook daadwerkelijk kan worden
gerealiseerd? Hoe gaat de minister dit in overleg met gemeenten en de
VNG aanpakken en wanneer wordt hier definitief over besloten? Welke
maatregelen worden genomen om de gemeenten financieel te
ondersteunen?
Opvang in land van herkomst
De minister heeft afgelopen weken in verband met de situatie in Libië
herhaaldelijk aangegeven dat hij inzet op opvang van vluchtelingen in de
regio van herkomst.
Kan de minister toelichten wat daarvoor op dit moment concreet door
Nederland wordt ondernomen? Zijn er concrete plannen gevormd, wat
houden die in en is daarmee inmiddels aangevangen?
GL
De leden van de fractie van GroenLinks hebben met veel interesse
kennisgenomen van de agendastukken voor het AO Opvang en in het
bijzonder van het onderzoek van Unicef e.a. en de reactie hierop van de
minister.
In het betreffende onderzoek worden 65 aanbevelingen gedaan om de
positie van kwetsbare kinderen in asielzoekerscentra te verbeteren. Zoals
het beperken van verhuizingen, betere informatievoorziening (toegang
internet), opvoedingsondersteuning, meer spel en recreatie, beter
onderwijs, betere zorg en vergroten veiligheid. De minister laat weten
soberheid te betrachten, zodat geen valse hoop wordt geboden. In
hoeverre is de minister er werkelijk van overtuigd dat valse hoop wordt
geboden door kinderen humane opvang te bieden? Of is de minister het
met de leden van de fractie van GroenLinks eens dat valse hoop vooral
wordt geboden door procedures die niet eenduidig zijn?
De leden van de fractie van GroenLinks vinden het jammer dat de minister
het rapport niet aangrijpt om de opvang voor kinderen te verbeteren. Kan
hij uitleggen waarom hij wel bijzondere aandacht heeft voor de opvang
van kinderen, maar tegelijkertijd de aanbevelingen grotendeels naast zich
neerlegt omdat het al de huidige praktijk zou zijn? Hoe kan het dat de
minister tot een andere conclusie komt dan dit rapport? Komt dat doordat
hij de kwaliteit van dit rapport in twijfel trekt?
Een belangrijke aanbeveling gaat over het snel bieden van een duurzame
opvangplek. Is de minister het met de leden van de fractie van GroenLinks
eens dat het aantal verhuizingen tot een minimum beperkt moet worden
als het gezinnen met kinderen betreft? Is het niet mogelijk om gezinnen
met kinderen sneller te plaatsen in normale woningen waarin zij begeleid

10

worden? De minister wil de asielaanvraag eerst afhandelen en is niet van
plan om de aanbeveling hieromtrent over te nemen. Loopt de minister
daarmee vooruit op zijn eigen onderzoek die hij de Kamer voor het
zomerreces zal sturen over alternatieven voor vreemdelingenbewaring
voor kwetsbare groepen?
De leden van de fractie van GroenLinks willen een ander punt aan de orde
brengen over huisvesting, namelijk de huisvesting voor uitgenodigde
vluchtelingen. Nu is het zo dat huisvesting in groepsverband wordt
geregeld. Voor gemeenten is dat praktisch en veel vluchtelingen hebben
steun aan elkaar. Het COA wil dit principe loslaten en vooral kijken welke
gemeente nog niet voldoet aan het afgesproken aantal. Vluchtelingenwerk
stelt echter dat juist die gemeenten de voorzieningen minder goed op
orde hebben. Is dit zo? Zo ja, deelt de minister de mening dat niet de
taakstelling maar de behoeften van de vluchtelingen voorop moet staan?
Zo ja, wat betekent dit voor het te voeren beleid?
De leden van de fractie van GroenLinks vinden het lastig om niet stil te
staan bij alle in het onderzoek aangestipte verbeterpunten. Wat deze
fractie betreft worden deze allen ter harte genomen. Initiatieven voor
«extra’s» – gefinancierd door de EU en maatschappelijke organisaties –
zegt de minister ook belangrijk te vinden en hij wil dit «waar mogelijk»
ondersteunen. Waarom is hij dan toch karig in het overnemen van de
aanbevelingen?
De leden van de fractie van GroenLinks willen er eentje in het bijzonder
uitlichten: huiswerkplekken met computers met goede internetverbindingen. Is de minister het met deze leden eens dat kinderen in staat
moeten worden gesteld zich te kunnen ontwikkelen en kunnen bouwen
aan hun toekomst? Ziet de minister de mogelijkheid om op dit concrete
punt meer ondersteuning te bieden?
CU
De leden van de fractie van de ChristenUnie danken de minister voor de
toezending van de brief over zijn toezegging naar aanleiding van de door
de ChristenUnie ingediende moties over de bedreiging van homoseksuele
en christelijke asielzoekers in AZC’s. Het is goed dat het COA nu samen
met de betrokken organisaties, onderzoekt hoe mogelijke drempels voor
de meldingsbereidheid van incidenten in de opvang, die gerelateerd zijn
aan geloofsovertuiging of seksuele gerichtheid, zoveel mogelijk kunnen
worden weggenomen. Deze leden vragen de minister of de stap om over
te gaan tot een daadwerkelijk onderzoek, betekent dat in de gevoerde
gesprekken die drempels inderdaad zijn geconstateerd zijn? Kan de
minister aangeven wat precies de reikwijdte van het onderzoek is en
welke onderzoeksvraag centraal staat, zo vragen de leden van de fractie
van de ChristenUnie.
Met betrekking tot de opvang van kinderen in het AZC hebben de leden
van de fractie van de ChristenUnie met name een aantal vragen over de
verhuizingen en de gevolgen die dat voor kinderen in het AZC heeft.
Welke maatregelen neemt de minister om te bewerkstelligen dat het
aantal verhuizingen van kinderen in AZC’s (verder) wordt teruggebracht?
Kan de minister bewerkstelligen dat gezinnen met kinderen meteen in
locaties geplaatst worden waarvan duidelijk is dat deze geschikt zijn voor
kinderen en die niet binnen twee jaar sluiten?
Hoe zorgt de minister dat het COA anderen tijdig informeert over het
openen en sluiten van AZC-locaties? Wijst de minister het COA op haar
taak om binnen het huidige budget en de huidige mogelijkheden te
zorgen dat ouders in het AZC hun verantwoordelijkheid daadwerkelijk

11

kunnen nemen door ze adequaat te informeren, contactmogelijkheden en
veiligheid te vergroten en door het inschakelen van onafhankelijke
organisaties waar ouders bij terecht kunnen?
De leden van de fractie van de ChristenUnie ondersteunen het beleid om
werk te blijven maken van het hervestigen van vluchtelingen en in het
bijzonder van speciale kwetsbare groepen. Juist bij kwetsbare groepen is
een goede begeleiding nodig bij aankomst in Nederland. Het is goed dat
de minister voor deze mensen de centrale opvang over wil slaan, zodat
deze mensen direct in de omgeving komen, waar ze hun nieuwe toekomst
gaan opbouwen. Een goede begeleiding is dan wel van groot belang. De
minister plant die voorbereiding voor de komst naar Nederland. Drie
trainingen culturele oriëntatie van zes dagdelen in het land van herkomst.
Zowel VluchtelingenWerkNederland als de VNG zien daar weinig in, zo
blijkt uit hun reacties. Andere landen doen dit niet of zijn er mee gestopt
omdat het niet kostenefficiënt is. De leden van de fractie van de
ChristenUnie horen graag een reactie van de minister op hun
argumenten. Verwacht de minister daadwerkelijk dat je in een vluchtelingenkamp kan uitleggen hoe de Nederlandse samenleving werkt, zodat
mensen zelfredzaam zijn? En wat zijn de kosten van drie van deze
trainingen en de intake? Kan dit geld niet veel beter in Nederland besteed
worden aan het wegwijs maken van deze mensen in de omgeving waar ze
zich ook daadwerkelijk zullen vestigen?
Daarnaast is er kritiek op het plan om vluchtelingen in alle gemeenten te
plaatsen en dan met name in gemeenten die achterlopen op hun
taakstelling. De leden van de fractie van de ChristenUnie krijgen graag een
nadere motivatie van de minister. Waarom maakt de minister geen
gebruik van schaalvoordelen, bijvoorbeeld door het groepsgewijs
plaatsen van mensen?
Het gaat veelal om kwetsbare mensen die intensieve begeleiding nodig
hebben. De gemeenten moeten die bieden. Maar de VNG schrijft dat er
geen bestuurlijk committent is, om het op deze manier te gaan doen. Dat
is geen geruststellende taal. Hoe is de financiering geregeld voor
gemeenten? Wordt het geld dat bestemd was voor de centrale opvang nu
ter beschikking gesteld aan de gemeenten, zo vragen de leden van de
fractie van de ChristenUnie aan de minister.

12