Haalbaarheid van het budgettair kader van het
Openbaar Ministerie voor de periode
2015-2018/2020
Validatie van De Galan-II

André de Jong

ABDTOPConsult

Dichtbij en onafhankelijk

12 november 2015

Vooraf
Bij de uitvoering van deze validatie heb ik alle medewerking gekregen, die ik nodig had. Ik wil de
gesprekspartners bij V&J en het OM daarvoor hartelijk bedanken, met name Ronald Baarends,
Ralph van den Broek, Rob Janssen en Jan van Dorp. Verder wil ik graag Michel de Kok en Hendrik
van Moorsel van De Galan bedanken voor de uitvoerige toelichting, die zij hebben gegeven op hun
rapporten over het OM.
Voorts wil ik verklaren dat niemand heeft geprobeerd mij op een oneigenlijke manier te
beïnvloeden in mijn oordeelsvorming. Wat betreft de betrouwbaarheid van de cijfers waarop deze
validatie is gebaseerd, ga ik uit van de cijfers zoals die op mijn verzoek aan mij zijn aangereikt
door V&J en door het OM. In het korte tijdsbestek waarbinnen deze validatie is uitgevoerd, was het
niet mogelijk de cijfers zelf ook te controleren. Om eventuele misverstanden over de tekst te
voorkomen en –ondanks alle hulp- resterende feitelijke onjuistheden te corrigeren, heeft op 21
oktober een hoor en wederhoor gesprek plaats gevonden. Dit heeft geleid tot een aantal
aanpassingen in de cijferreeksen in de tabel bij punt 13, pagina 6; over deze reeksen bestaat
consensus tussen het OM en DG Control van DGRR. De aanpassingen leiden ook tot aanpassingen
in het beeld waar het OM nu staat. Deze zijn verwerkt in punt 21.
Op verzoek van de SG is ook gekeken naar de gevolgen van het rapport van de Commissie
Hoekstra voor het OM. Ondertussen is er overeenstemming bereikt tussen V&J en het OM over de
extra uitgaven die uitvoering van Hoekstra met zich mee zal brengen, te weten € 6,8 miljoen in
2016 (t.b.v. uitbreiding personele capaciteit en eenmalige investeringen), aflopend naar € 5,0 mln
structureel. Deze middelen worden vanaf 2016 toegevoegd aan de begroting van het OM.
Opvolging van de aanbevelingen van Hoekstra vraagt echter ook aanpassingen in ICTvoorzieningen. Die middelen zijn nog niet geraamd 1 en evenmin toegekend. In deze validatie zijn
die bedragen een PM-post, die we in het achterhoofd moeten houden bij het lezen van de
conclusies.

1

Er is ook nog geen plan.

1

Inleiding
1.

2.

3.
4.

5.

6.

7.

8.

2

Het verzoek van de SG van V&J is om een validatie op hoofdlijnen uit te voeren op het
rapport van De Galan over de haalbaarheid van het budgettair kader van het Openbaar
Ministerie voor de periode 2015-2018/2020. Dit rapport betreft een actualisatie van
dezelfde onderzoeksvraag aan De Galan in 2013.
Om de De Galan-II goed te beoordelen is het noodzakelijk ook kennis te nemen van De
Galan-I uit 2013. De belangrijkste conclusie van De Galan-I is dat de totale ombuiging van
€ 134 miljoen in 2020 realiseerbaar is zonder risico’s voor het primaire proces. Daarmee
wordt bedoeld dat het OM in dat jaar deze taakstelling onder een aantal randvoorwaarden
via efficiencyverbetering kan realiseren. Die condities zijn onder meer het succesvol
implementeren van innovaties binnen het OM, het verder stroomlijnen van processen
binnen het OM en succesvolle ketendigitalisering en –informatisering
richting de
ketenpartners Nationale Politie en de rechterlijke macht.
Tevens wordt geconcludeerd dat de additionele taakstelling voor het OM in het kader van
Rutte-II niet haalbaar is in 2018 zonder risico’s voor het primaire proces.
Impliciet valt daaruit af te leiden dat een taakstelling van € 83 miljoen wel haalbaar wordt
geacht in 2018. Op pagina 6 van het rapport De Galan I wordt toegelicht dat dit bedrag is
opgebouwd uit een besparingspotentieel van € 31 miljoen bij huisvesting en werkplekken
en van € 52-56 miljoen bij overige PIOFAH, waarvan p-kosten € 33 miljoen en € 23 miljoen
aan materiële uitgaven. Van deze bedragen was in 2013 circa € 60 miljoen toegedeeld,
maar nog niet volledig in beeld en concreet.
Op basis van de toelichting in de managementsamenvatting is de conclusie onder punt 2
niet cijfermatig onderbouwd: het is een stelling zonder som. Bij De Galan is de
onderbouwing van deze stelling opgevraagd. De cijfermatige onderbouwing is gebaseerd op
de gedachte dat Rutte-II niet via natuurlijk verloop kan worden ingevuld, maar door
gedwongen ontslagen tot uitverdieneffecten leidt. Daarnaast is deze conclusie vooral
gebaseerd op ‘de werkbezoeken en vele gesprekken (waar we hebben) doorgevraagd op de
gevolgen van een verdere personeelsreductie op de parketten’. 2
Uit de doorrekening in bijlage 2 van het rapport van De Galan I blijkt dat door gerichte
vervanging van het personeelsverloop (dat wil zeggen dat gedurende een aantal jaren 2
van de 3 door verloop ontstane vacatures worden vervangen) een besparing mogelijk is
van € 39 miljoen in 2018 en van € 51 miljoen in 2020. Op basis daarvan kan worden
geconcludeerd dat in 2020 zonder gedwongen ontslagen € 134 miljoen kan worden
bezuinigd, zelfs als er naast de € 83 miljoen geen andere ombuigingsopties voor Rutte-II
beschikbaar zouden zijn.
Het rapport van De Galan I formuleerde ook een aantal condities waaraan voldaan moest
zijn om de taakstelling te realiseren. Vier randvoorwaarden worden genoemd: succesvolle
ketendigitalisering en –informatisering, management van de politiek-bestuurlijke lobby en
het verder stroomlijnen van processen en doorvoeren van innovaties bij het OM.
Het rapport heeft het OM ertoe gebracht om met de Rutte-II taakstelling aan de slag te
gaan. De minister heeft bij monde van DGRR van zijn kant toegezegd dat hij zou
bijspringen als er ondanks de inspanningen van het OM en van V&J besparingsverliezen
zouden ontstaan; in de wandeling aangeduid als ‘de uitgestoken hand’. In de brief van de
DGRR aan het College van PG’s is dit als volgt geformuleerd: ‘van belang is dat wij beiden
de maximale inzet plegen om aan deze condities te voldoen. (….) Mocht blijken dat,
ondanks adequate inzet van alle betrokkenen, zich besparingsverliezen in deze jaren
voordoen, dan zullen wij- zoals ik ook heb besproken met de minister van V&- in
gezamenlijkheid jaarlijks een incidentele oplossing (mijn invoeging: in de brief is op dit
cruciale punt een woord weggevallen) vinden’.

Zie tabel 1 in bijlage 1 bij dit memo.

2

9.

In De Galan-II is de opdracht van het OM aan De Galan om hun eerste rapport te
actualiseren. Daarbij moet inzicht worden gegeven in veranderingen ten opzichte van de
uitgangssituatie, de feitelijke voortgang op de invulling van de randvoorwaarden en
succesfactoren en een samenvattend overzicht waar het OM nu staat.
10. De Galan II concludeert in de actualisatie dat in de kern de conclusies vergelijkbaar zijn
met die van het rapport van De Galan-I uit 2013: de oplopende taakstelling is haalbaar
afgezien van het tijdpad en alleen indien aan alle randvoorwaarden is voldaan:
a. Op het huidige tijdpad (realisatie Rutte-II in 2018) bestaan er risico’s voor het primair
proces.
b. Randvoorwaarden en succesfactoren renderen nu nog onvoldoende.
c. De Rutte-II taakstelling kan slechts voor 50% verantwoord worden gerealiseerd in
2018, mits aan de bijbehorende condities voor realisatie wordt voldaan.
d. Temporisering leidt tot een besparingsverlies van cumulatief € 50 miljoen in de jaren
2016-2018. 3

3

Zie laatste tabel in bijlage 1 voor een onderbouwing.

3

Aanpak validatie van De Galan-II
11. Om het rapport van De Galan-II te valideren is de volgende aanpak gevolgd.
a. Allereerst is een update gemaakt van de lopende taakstellingen bij het OM: hoeveel is
eind 2015 daarvan structureel gerealiseerd?
b. De volgende stap is na te gaan wat de (extra) ombuigingsopgave voor het OM in de
komende jaren is.
c. Daarna zijn de meest recente inzichten verwerkt van de oploop van
ombuigingsmaatregelen die de afgelopen jaren door het OM in gang zijn gezet. Dit
betreft besparingen op onder andere huisvesting, de p-transitie (taakspecialisatie:
assistent- en adjunct-officieren) en de implementatie van OM2020 (‘eigen basis op
orde’).
d. Op basis van deze stappen is het mogelijk om de belangrijkste uitspraak van De GalanII te valideren: dat in 2018 50% van de Rutte-II taakstelling verantwoord kan worden
gerealiseerd (mits aan de bijbehorende condities voor realisatie wordt voldaan) en dat
–bij acceptatie van die conclusie- een besparingsverlies van € 50 miljoen optreedt.
e. Vervolgens wordt in kaart gebracht hoe met de resterende problematiek kan worden
omgegaan.
f. We sluiten af met een aantal kanttekeningen en een aanbeveling.

4

Uitwerking
12. In de eerste plaats is een update gemaakt van het budgettaire kader. Het vermoedelijk
beloop voor 2015 laat vooralsnog een overschrijding zien door enkele incidentele factoren. 4
Maar structureel is de OM-begroting eind 2015 sluitend. Het OM dient in de komende jaren,
dus eigenlijk vooral de taakstelling van Rutte-II in te vullen van structureel € 52 miljoen.
Op het personele en materiële budget gaat het om een taakstelling van structureel € 44
miljoen. 5
13. De volgende stap is om na te gaan wat de structurele oploop is van de
ombuigingsmaatregelen die het OM in de afgelopen jaren in gang heeft gezet. Hiervoor zijn
de meest recente inzichten bij het OM en bij DG-control gebruikt. Die leveren het volgende
beeld op (in miljoenen euro’s):
Oploopeffect maatregelen
2016
2017
2018
2020
/structureel
Huisvesting
5
10
13
15
OM2020
0
6
15
25
Herinzet capaciteit ZSM
5
4
P-transitie
3
6
10
10
Totaal dekking
13
26
38
50
Totaal taakstelling
16
36
44
44
Overdekking
-3
-10
-6
+6
taakstelling
Uit dit overzicht blijkt dat er structureel (vanaf 2020) een overdekking is van de
taakstelling voor Rutte-II van € 6 miljoen. In de periode 2016-2018 treedt echter een
besparingsverlies op van in totaal € 19 miljoen (ten opzichte van € 2 miljoen in het eerste
concept). De reden daarvan is dat hoor en wederhoor tot een nieuwe schatting van de
opbrengsten voor OM2020 heeft geleid.
14. Het OM geeft aan dat men inhoudelijk nog steeds volledig in OM2020 gelooft, maar dat
door een aantal coördinatieproblemen (gebrekkige logistiek bij het aanleveren van zsmzaken, moeizame implementatie BOSZ-systeem in de keten, hoog aanhoudingspercentage
en uitval, zgn. “nietigheden”, op koppelvlak OM\ZM) in de keten, de reeks waar
De Galan-II vanuit gaat, op korte termijn niet meer haalbaar is. In een nader gesprek
hierover bleek dat er wel maandelijks overleg is over de trage voortgang, maar dat er door
geen van de aanwezige ketenpartijen hard gestuurd wordt op de knelpunten om
besparingsverliezen te voorkomen. Die oplopende verliezen worden ook binnen de eigen
organisatie niet maandelijks gesignaleerd, waardoor er geen corrigerende actie wordt
ondernomen om besparingsverliezen te voorkomen.
15. Aan het OM is gevraagd om een scenario te doordenken, waarin vanaf heden bij OM2020
zowel inhoudelijk als financieel strak gestuurd wordt om dreigende knelpunten uit de weg
te ruimen. In een dergelijk aanpak-scenario is het mogelijk dat het OM in 2018 met
OM2020 weer op koers ligt. Dit betekent een besparingsverlies van in totaal € 24 miljoen in
2016 en 2017 ten opzichte van de oorspronkelijke reeks van 2 x € 15 miljoen. 6 Dit bedrag
is in de tabel bij punt 13 verwerkt.
16. Omdat voor ZSM 70 assistent-officieren zijn aangetrokken, kunnen 75 officieren van
justitie vanaf 2016 geleidelijk worden ingezet op andere taken, zoals de
terrorismebestrijding waarvoor de Van der Staaij middelen beschikbaar zijn. Daardoor
kunnen tevens de besparingsverliezen op OM2020 worden beperkt met € 9 miljoen tot
€ 15 miljoen.

4

Dit betreft voor € 5 miljoen achterlopen op business case huisvesting; voor € 2,9 miljoen het tijdelijk wegwerken van
voorraden en het restant betreft een overschrijding van de gerechtskosten die buiten het bestek van dit onderzoek vallen.
De € 44 miljoen bestaat enerzijds uit € 42 miljoen deel taakstelling Rutte II en anderzijds de PMJ korting 2016 (€ 2,1 mln)
6
De oorzaak van de besparingsverliezen is hier anders dan bij De Galan-II. Hier gaat het om onvoldoende sturing. De Galan-II
ziet een andere reden voor besparingsverliezen: dat de medewerkers die anders moeten gaan werken niet in staat zijn om dat
te doen in het tempo dat in de business case wordt verondersteld. Overigens zien we dat niet terug in de berekeningen die ten
grondslag liggen aan het besparingsverlies van € 50 miljoen dat zij in hun rapport berekenen. Zie hiervoor bijlage 1; daaruit
blijkt juist dat De Galan-II van een snellere oploop uitgaat van de besparingen dan in dit validatie-memo wordt verondersteld.
5

5

17. Dekking van het dan resterende besparingsverlies van in totaal € 19 miljoen kan op
verschillende manieren worden gevonden, die afhankelijk van de (politieke) keuze
beleidsmatig meer of minder pijn doen:
Met een kasschuif zou je de besparingsverliezen voor 2016-2018 in 3 jaar
kunnen ‘afbetalen’ uit het structurele overschot van € 6 miljoen in de jaren na
2018.
Een alternatief is tijdelijk een lagere vervangingsratio; met 4% natuurlijk verloop
in de periode tot 2020 kan het tijdelijke besparingsverlies vrij makkelijk worden
opgevangen. Een ratio van 1:3 vervanging levert bijvoorbeeld per jaar ongeveer €
8 miljoen op; in twee jaar cumulatief € 16 miljoen.
Een derde alternatief is om hiervoor tijdelijk een deel van de vrijval van middelen
in te zetten als gevolg van de daling van de criminaliteit; zie punt 25 hierna.
Tenslotte kan de politiek er ook voor kiezen om dit probleem op te lossen met een
eenmalige intensivering.
Een combinatie van de diverse opties is natuurlijk ook denkbaar.
18. In deze opstelling worden geen intensiveringsmiddelen voor terrorismebestrijding ingezet.
Dit betekent dat de oploop van Van der Staaij van € 15 miljoen nog vrij beschikbaar is, zij
het dat door de herinzet van vrijvallende OvJ-capaciteit uit ZSM de fte’s voor ongeveer de
helft van de beschikbare middelen al beschikbaar is.
19. We hebben kennis genomen van de mening van het OM dat voor uitvoering van OM2020
structureel € 5 miljoen per jaar voor ICT noodzakelijk wordt geacht. Omdat een adequate
onderbouwing hiervoor ontbreekt, vragen we het OM om hiervoor een goed plan op tafel te
leggen. De bedragen die hiervoor zijn ingeboekt, zijn hiervan echter niet afhankelijk.

6

Samenvattend overzicht en validatie
20. De validatie-opdracht aan De Galan vraagt ook om een samenvattend inzicht waar het OM
nu staat en vraagt ook om toekomstgerichte overwegingen. Zoals in punt 10 is opgemerkt,
concludeert De Galan II dat in de kern de conclusies vergelijkbaar zijn met die van het
rapport van De Galan I uit 2013: de oplopende taakstelling is haalbaar afgezien van het
tijdpad en alleen indien aan alle randvoorwaarden is voldaan. De inschatting is dat de
Rutte-II taakstelling slechts voor 50% verantwoord kan worden gerealiseerd in 2018.
Temporisering leidt tot een besparingsverlies van cumulatief € 50 miljoen in de jaren 2016
-2018. Zie bijlage 1 voor de onderbouwing.
21. Onze validatie geeft een ander beeld:
a. Het OM ligt tot nu toe op koers met de uitvoering van de taakstelling, die exclusief
Rutte-II, in 2015 het structurele niveau van € 85 miljoen bereikt.
b. Met de al in gang gezette maatregelen kan Rutte-II vanaf 2019 structureel worden
gerealiseerd en treedt een overdekking op ten opzichte van de taakstelling van € 6
miljoen. Deze conclusie komt overeen met De Galan-II, zij het dat het overschot dat
De Galan-II raamt, groter is dan in deze second opinion.
c. Op basis van de nieuwste inzichten over de oploop van de opbrengsten van de lopende
maatregelen treedt er in de periode 2016-2018 een (eenmalig) besparingsverlies op
van € 19 miljoen; 38% van het besparingsverlies dat door De Galan-II werd ingeschat.
Dit verlies hangt vooral samen met het feit dat tot nu toe onvoldoende krachtig is
gestuurd op realisatie van de besparingen bij OM2020.
d. Er is een scala aan mogelijkheden om het besparingsverlies te dekken. Afhankelijk van
de (politieke) keuzes die worden gemaakt, is het mogelijk om het primair proces van
het OM te ontzien zonder op het budgettaire vlak belangrijke concessies te doen.
e. Structureel is er een overdekking van de taakstelling van € 6 miljoen per jaar, die
ingezet kan worden ter dekking van claims voor de effecten van nieuwe wetgeving,
snel groeiende uitgaven zoals internationale rechtshulp of ombuigingen die op langere
termijn niet duurzaam lijken, zoals die op de ICT-uitgaven. Een andere optie is om de
middelen in te zetten voor één van de business cases voor ketenoptimalisatie; zie
verder bij punt 22.
f. Voorts is nog € 15 miljoen vrij beschikbaar aan middelen van de motie Van der Staaij,
zij het dat door herinzet van menskracht uit ZSM al in circa de helft van de
personeelsbehoefte is voorzien.

7

Kanttekeningen
22. In het bovenstaande beeld is dus geen rekening gehouden met de efficiencyvoordelen van
ketenoptimalisatie zowel aan de voorkant (minder rework van PV’s) als aan de achterkant
(minder scanners). Daarmee zouden kansen voor (nog) doelmatiger werken kunnen
worden gerealiseerd: sneller, beter en goedkoper. Realisatie van de baten hiervan vraagt
om investeringen waarvoor je de overdekking voor Rutte-II eveneens zou kunnen
inzetten. 7
23. De succes- en faalfactoren die De Galan formuleert, zijn voor realisatie van deze projecten
van levensbelang; met name goede regie en samenwerking tussen de ketenpartners. Het is
belangrijk dat hiervoor gezamenlijk een projectorganisatie wordt ingericht.
24. Belangrijk is ook om een zorgvuldige transitie voor te bereiden door te starten met
experimenten/pilots, bijvoorbeeld in één parket.
25. In het kader van de update heeft De Galan-II in paragraaf 2.4 ook gekeken naar de
recente daling van de criminaliteit, maar dat verder niet in de beschouwing betrokken. Op
basis van het recente PWC-rapport is het voor het eerst mogelijk om ‘de productie’ van het
OM en de bijbehorende budgetten in p x q termen te categoriseren. Op basis daarvan is
met behulp van de meest recente inzichten over PMJ die op 19 oktober jl. met het WODC
zijn besproken, een vooruitberekening te maken van de OM-budgetten bij ongewijzigd ex
ante service level 2015. Volgens het WODC is de criminaliteit in 2014 en 2015 opnieuw
gedaald; cumulatief gaat het om een daling van 6-8%. 8 De structurele negatieve
doorwerking hiervan op de p x q berekende budgetten van het OM vanaf 2017 bedraagt
circa € 24-32 miljoen.
26. Er zijn dan twee opties. De eerste optie is dat het kabinet bij VJN ervoor kiest om de
vrijvallende middelen bij het OM te gebruiken voor een intensivering in de veiligheidsketen.
Dan zal het OM dit bedrag (of een deel ervan) mogen houden. Het is dan wel zaak dat het
OM die vrijgevallen middelen en menskracht zodanig stuurt dat inefficiënties worden
voorkomen zodat de middelen daadwerkelijk leiden tot daling van de voorraden en snellere
doorlooptijden op prioritaire thema’s.
27. De tweede optie is dat het kabinet niet voor intensivering kiest. In dat geval mogen we
ervan uitgaan dat FEZ van V&J en de IRF deze daling bij VJN zullen afromen van het OMbudget. Het OM staat dan voor de opgave om de komende jaren een bedrag van € 24-32
miljoen te vinden. De opbrengsten van de business cases die de veiligheidsketen
optimaliseren kunnen daarvoor worden ingezet en voor zover die tekort zouden schieten,
zou er bezuinigd moeten worden op het primaire proces zonder dat daarmee overigens het
ex ante service level 2015 wordt aangetast. Om hier tot meer concrete uitspraken te
komen, is meer inzicht nodig in de kosten en opbrengsten van de business cases (zie punt
22).
28. Een kanttekening die hierbij past, betreft de onzekerheden over prestaties van
ketenpartners; met name van de Nationale Politie in de komende tijd als ook van de
criminaliteitsontwikkeling. Er moet voldoende flexibiliteit in de veiligheidsketen blijven om
zekere fluctuaties in de werklast aan te kunnen, zonder gelijk tegen capaciteitsgrenzen aan
te lopen; kwalitatief of kwantitatief.

7

Uiteraard zullen hier keuzes moeten worden gemaakt: niet alles kan tegelijk.
Implicatie hiervan is overigens dat in 2015 het prestatieniveau van het OM ook met ruwweg 6-8% is gedaald; de budgetten
zijn tijdens het begrotingsjaar immers niet neerwaarts bijgesteld. In werkelijkheid lijkt de daling overigens nog veel groter,
bijna 15% volgens de meest recente informatie. Omdat de begroting hierop niet is aangepast tijdens het begrotingsjaar is de
productiviteit van het OM gedaald (anders gezegd: de kostprijs per product sterk gestegen) en/of is capaciteit ingezet voor
productie die tot nu toe niet wordt gemeten. Het OM heeft recentelijk een illustratieve berekening hiervan gemaakt, die
uitkomt op circa € 12 miljoen. Pas in de begroting 2017 is voor het eerst de politieke keuze aan de orde om hoe de gedaalde
criminaliteit door te vertalen in het OM-budget.

8

8

Aanbeveling
De aanbeveling is om op financieel terrein tussen OM en DGRR een nieuwe start te maken.
Een illustratie van de noodzaak hiertoe is dat de informatie voor de uitvoering van deze
opdracht niet standaard beschikbaar was. Een tweede illustratie is dat tijdens deze validatie
pas in tweede instantie duidelijk is geworden dat de besparingsreeks voor OM2020 voor de
periode 2016-2018 niet meer actueel was -terwijl men vreemd genoeg inhoudelijk wel op de
hoogte was van de coördinatieproblemen- en dat er evenmin op werd gestuurd om de
besparingsverliezen zoveel mogelijk te beperken. Implicatie daarvan is dat het OM en het
departement financieel hierdoor onvoldoende in control zijn. Een derde voorbeeld is dat er op
ICT-terrein geen goede p x q onderbouwde plannen beschikbaar zijn voor het OM.
I.

De bereidheid om een nieuwe start te maken bestaat over en weer zeker. Het PWCrapport legt daar een inhoudelijke basis voor en het rapport van De Galan formuleert
daarvoor een aantal kritische succesfactoren. De gezamenlijke uitwerking hiervan kan
bijdragen aan een meer zakelijke en transparante afweging en besluitvorming over het
budget van het OM en van de prestaties die het OM daarvoor gaat leveren. Een cruciaal
startpunt daarvoor is het opstellen van een baseline voor de begroting bij ongewijzigd
beleid. Maar dit is slechts de eerste trap van een drietrapsraket.

II.

Omdat het OM in een keten opereert en de keten altijd zo sterk is als de zwakste
schakel, is het belangrijk om gelijktijdig ook te werken aan betere samenwerking met
de rest van de veiligheidsketen. Daar liggen vele kansen op efficiencyverbetering die
met dezelfde budgettaire middelen het land veiliger kunnen maken. Iedereen die ik heb
gesproken spreekt zich hiervoor uit, maar tussen droom en daad blijken er vele
praktische bezwaren te zijn, waardoor de progressie beperkt is. Het zou goed zijn als
de ketenpartners in de aanloop naar een nieuw regeerakkoord elkaar opzoeken en een
nieuwe start maken. Dat is de tweede trap van de raket.

III.

En de derde trap is het Ministerie van V&J zelf, dat een bijzondere verantwoordelijkheid
draagt om die ketenregie daadwerkelijk tot stand te brengen en daarmee de
verbetering van effectiviteit en doelmatigheid van de veiligheidsketen. Just do it.

9

Tot slot
Een laatste opmerking die ik wil maken betreft de noodzaak om nu al na te gaan denken over
de mogelijkheden voor verdere productiviteitsverbetering in de jaren na 2018. In een nieuw
regeerakkoord is er een gerede kans dat opnieuw een efficiencytaakstelling zal worden
opgenomen. Hoe kan het OM een nieuwe taakstelling realiseren? Punt dat daar wellicht
bovenop komt, is dat de criminaliteit de komende jaren nog verder daalt en de intensiveringen
van een nieuw kabinet in de veiligheidsketen onvoldoende blijken om daling van de budgetten
van het OM te voorkomen. Tot nu toe is het primair proces zo veel mogelijk ontzien. Is dat in
zo’n scenario nog steeds mogelijk? Zou het OM niet moeten nadenken over een
flexibiliseringsscenario om dalende budgetten te kunnen opvangen zonder de kwaliteit van het
OM-werk in gevaar te brengen? Dat denkproces zou nu alvast op gang moeten worden
gebracht! Cruciaal daarbij is om samen met ketenpartners op te trekken om dat in de keten
nog belangrijke efficiencywinst mogelijk is.

10

Bijlage 1
Cijfermatige onderbouwing van De Galan-I

De toelichting hiervoor is door De Galan verstrekt. Het is de onderbouwing voor de conclusie in De
Galan-I dat Rutte-II een risico is voor het primair proces. De tabel gaat echter over een andere
vraag: of de ombuiging van Rutte-II zonder gedwongen ontslagen kan plaats vinden. Er wordt
geen koppeling gelegd tussen gedwongen ontslagen en primair proces en dus kan het risico voor
het primair proces niet kwantitatief worden gevalideerd op basis van deze tabel. De Galan beroept
zich ook op vele gesprekken, die toen met medewerkers zijn gevoerd. Voor ons vormen die een te
onzekere kwalitatieve basis om de conclusie van De Galan-I te ondersteunen.
Uit de validatie van De Galan-II blijkt echter (zie de hoofdtekst) dat het OM op koers ligt om de
taakstelling van Rutte-II te realiseren zonder het primair proces te belasten. Met de toenmalige
minister van V&J is in 2013 afgesproken dat er in principe geen gedwongen ontslagen vallen bij het
OM. Sindsdien wordt geprobeerd via gericht HRM-beleid het verloop te stimuleren. Gegeven het
natuurlijke verloop in de komende jaren wordt vooralsnog bij het OM en bij V&J verwacht dat
gedwongen ontslagen niet aan de orde zijn bij ongewijzigd beleid.

Bijlage 2
Verschillenanalyse validatie en De Galan-II
Het kader hieronder uit het rapport van De Galan-II onderbouwt de conclusie van De Galan-II dat
er besparingsverliezen optreden tot een bedrag van € 50 miljoen in de periode 2016-2018 ten
opzichte van de nog uitstaande taakstelling van het OM.
Waarom komt deze validatie tot een andere conclusie? Eerst is vastgesteld dat de ombuigingen tot
en met 2015 zijn gerealiseerd. De Galan-II komt echter (impliciet) op een tekort van structureel €
15 miljoen uit. Cumulatief voor de periode 2016-2018 dus een bedrag van € 45 miljoen.
Daarna is de oploop van de taakstelling van het OM geactualiseerd. De Galan-II komt uit op een
reeks van € 19, 44 en structureel € 54 miljoen; zie tabel 2. Op basis van de nota van Ralph van
den Broek resulteert nu een (lagere) reeks van € 16, 36 en structureel € 44 miljoen. Tot en met
2018 verklaart dit een verschil van € 21 miljoen. Samen met het verschil in startsituatie is het
beeld bij De Galan-II daarmee - € 66 miljoen - somberder.
Tabel 2 Taakstelling 2016-2021 volgens De Galan-II versus de validatie in miljoenen euro’s
2016
2017
2018
2019
2020
2021
De Galan-II
19
44
54
54
54
54
Validatie
16
36
44
44
44
44
Verschil
-3
-8
-10
-10
-10
-10
Vervolgens laat tabel 3 van De Galan de oploop in het besparingspotentieel zien.
Tabel 3 Oploop besparingen in De Galan-II in vergelijking met de validatie in miljoenen euro’s
2016
2017
2018
2019
2020
2021
Huisvesting
8
15
19
19
23
23
OM2020
15
15
15
20
25
32
Digitalisering 250 fte’s
0
0
2
10
13
15
OM envelop
0
10
10
10
10
10
Diverse
0
-3
-3
-3
-3
-3
efficiencymaatregelen
Vervangingsratio 1:3
2
2
2
6
6
6
t/m 2015
Totaal
25
39
45
62
74
83
9
13
26
38
50
50
50
Validatie
Verschil

-12

-13

-7

-12

-24

-33

De oploop in de validatie is structureel lager; dat betekent dus dat De Galan-II ondanks de
problemen die zij voorzien in de uitvoering optimistischer over besparingen zijn dan deze validatie.
In de periode 2016-2018 gaat het om een bedrag van € 32 miljoen.
Per saldo is het beeld bij De Galan-II € 34 miljoen ongunstiger; namelijk € 66 - € 32 miljoen.

9

Zie tabel met onderbouwing bij punt 14 in hoofdtekst