Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

30 693

Harmonisatie van uitkeringsrechten van leden
van de Tweede Kamer, wijzigingen in verband
met de openbaarmaking van nevenfuncties en
inkomsten uit nevenfuncties van leden van de
Eerste en Tweede Kamer en leden van het
Europees Parlement en enkele technische
wijzigingen

30 425

Wijziging van de Provinciewet en de
Gemeentewet in verband met de
openbaarmaking van nevenfuncties en
inkomsten uit nevenfuncties

30 424

Wijziging van de Algemene pensioenwet
politieke ambtsdragers en enige andere wetten
in verband met de harmonisatie van de
uitkeringsrechten en het onder de werking van
de Algemene pensioenwet politieke
ambtsdragers brengen van de commissarissen
van de Koning, de burgemeesters en de
bestuurders van waterschappen

Nr. 16

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 1 oktober 2009

1

Samenstelling:
Leden: Van Beek (VVD), Halsema (GroenLinks),
Van der Staaij (SGP), De Pater-van der Meer
(CDA), Van Bochove (CDA), Gerkens (SP),
Sterk (CDA), Leerdam (PvdA), voorzitter, De
Krom (VVD), ondervoorzitter, Griffith (VVD),
Boelhouwer (PvdA), Algra (CDA), Irrgang (SP),
Kalma (PvdA), Schinkelshoek (CDA), Van der
Burg (VVD), Brinkman (PVV), Pechtold (D66),
Van Raak (SP), Thieme (PvdD), Kuiken (PvdA),
Leijten (SP), Heijnen (PvdA), Bilder (CDA) en
Anker (ChristenUnie).
Plv. leden: Teeven (VVD), Azough (GroenLinks), Van der Vlies (SGP), Joldersma (CDA),
Smilde (CDA), Polderman (SP), Spies (CDA),
Wolbert (PvdA), Aptroot (VVD), Zijlstra (VVD),
Vermeij (PvdA), Knops (CDA), Van Gerven
(SP), Heerts (PvdA), Çörüz (CDA), Remkes
(VVD), De Roon (PVV), Van der Ham (D66), Van
Bommel (SP), Ouwehand (PvdD), Timmer
(PvdA), De Wit (SP), Kraneveldt-van der Veen
(PvdA), Van Haersma Buma (CDA) en Cramer
(ChristenUnie).

KST135344
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties1
heeft op 28 september 2009 overleg gevoerd met minister Ter Horst van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over APPA-wetsvoorstellen.
Van het overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties,
Leerdam
Adjunct-griffier van de vaste commissie voor Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties,
Hendrickx

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

1

Stenografisch verslag van een
wetgevingsoverleg van de
vaste commissie voor
Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

Voorzitter: De Krom

Maandag 28 september 2009
Aanvang 10.00 uur

een wetgevingsoverleg is, en om te voorkomen dat
wordt afgeknepen op minuten.

Aanwezig zijn 10 leden der Kamer, te weten:
Anker, Van Beek, Brinkman, Heijnen, De Krom, Leerdam,
De Pater-van der Meer, Polderman, Van Raak en Van der
Staaij,
en mevrouw Ter Horst, minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties.
Aan de orde is de behandeling van:
- het wetsvoorstel Invoering van een beloningsstructuur voor politieke ambtsdragers (30693);
- het wetsvoorstel Wijziging van de Provinciewet
en de Gemeentewet in verband met de openbaarmaking van nevenfuncties en inkomsten uit
nevenfuncties (30425);
- het wetsvoorstel Wijziging van de Algemene
pensioenwet politieke ambtsdragers en enige
andere wetten in verband met de harmonisatie van
de uitkeringsrechten en het onder de werking van
de Algemene pensioenwet politieke ambtsdragers
brengen van de commissarissen van de Koningin,
de burgemeesters en de bestuurders van waterschappen (30424);
- de brief van de minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties d.d. 10 juli 2009 over de
rechtspositie politieke ambtsdragers, fondsvorming Appa en normering salarissen topfunctionarissen (30424, nr. 17).
De voorzitter: Ik open de vergadering van de vaste
commissie voor Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. Voor dit overleg is een tijdsbestek gepland van
10.00 uur tot 16.00 uur. Het is een wetgevingsoverleg,
wat betekent dat er spreektijden zijn vastgesteld per
fractie. In tweede termijn kunnen moties en amendementen worden ingediend. Wij hanteren de sprekersvolgorde
zoals die is vastgesteld. De spreektijden voor beide
termijnen zijn als volgt: CDA en PvdA 25 minuten, SP en
VVD 20 minuten, PVV, GroenLinks en ChristenUnie 12
minuten, D66, PvdD, SGP en mevrouw Verdonk 6
minuten.
De heer Van der Staaij (SGP): Volgens mij stond het
woordje ’’indicatief’’ voor de spreektijden, juist omdat dit

De voorzitter: Correcte opmerking. Wij voegen het
woordje ’’indicatief’’ aan mijn verhaal toe. Het zou mooi
zijn als u zich tot die tijd kunt beperken.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Voorzitter. U
zei het al: we hebben voor dit WGO een indicatie voor de
spreektijd gekregen. Ik zal 25 minuten mogen spreken,
wat genoeg moet zijn. Niet omdat over dit onderwerp
niet meer te zeggen zou zijn dan 25 minuten, maar
omdat naar mijn waarneming alles wat relevant is al
meer dan voldoende gezegd, geschreven en gepasseerd
is in de afgelopen pak weg zes jaar. Ook buiten dit huis,
nog deze zomer, zijn weer uitgebreide bespiegelingen
gehouden in voornamelijk de geschreven media, die
zowel van toon als van inhoud meestal zeer de moeite
waard waren om te lezen. Bij een aantal commentaren
stond daar gelukkig de relevante vraag centraal welke
rechtspositie en welke schadeloosstelling het best past
bij functies die ’’tot het dienen van de publieke zaak
gerekend moeten worden’’. Wijzelf dragen daaraan in
debatten en interviews niet altijd in positieve zin bij. Als
wij begrippen als ’’dienstbaarheid’’ en ’’soberheid’’
constant in hun negatieve tegenpolen benoemen, of als
wij zonder uitzondering het ambt wat wij vervullen in de
bejegening van de collega’s die een andere opvatting
vertegenwoordigen afdoen in denigrerende zin, moeten
wij niet verwachten dat een televisiekijker of een
krantenlezer een hoge pet op heeft van diegenen die in
een democratische rechtsstaat aangewezen of verkozen
zijn om tegenstellingen zichtbaar te maken, problemen te
bediscussiëren en bij meerderheid besluiten te nemen.
Daarna, maar ook in trajecten daar naartoe, behoren
standpunten te worden toegelicht, en opiniërende en
verantwoordingsdebatten te worden gevoerd. Wie voor
een dergelijk vak kiest of verkozen wil worden, moet niet
terugschrikken voor harde kritiek, maar ook niet
wegduiken door met de beschuldigende vinger te wijzen
naar collega’s die andere standpunten vertegenwoordigen.
Wat heeft dit nu te maken met de voorliggende
wetsvoorstellen, soms zelfs in vijfde of zesde versie
aangepast? Alles. Om tot een waardering en normering
te komen, moet je in ieder geval beginnen met het ambt
in eigen waarderend perspectief te bejegenen. Een ambt
bekleden wat gerekend wordt tot ’’het dienen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

3

publieke zaak’’ houdt ook in dat je niet door buitenstaanders laat bepalen welke rechtspositie en welke schadeloosstelling daarbij horen, maar dat je dat zelf doet. De
hoeders van de publieke zaak zijn wij zelf, hier in het
parlement.
Daarom was het CDA het zo oneens met het vertrekpunt
van het initiatiefwetsvoorstel van de collega van de SP –
overigens heb ik alle waardering voor het werken
daaraan – namelijk dat je deze functie net zo moet
waarderen als alle andere werknemers met een
arbeidscontract. In dit geval komt dat neer op het volgen
van de rechtspositie rijksambtenaren. Een arbeidscontract is nu juist iets wat wij niet moeten willen. Dat wil
niet zeggen dat wij onze functies geheel buiten de
maatschappelijke werkelijkheid moeten plaatsen.
Integendeel, het is niet voor niks dat al rond de
eeuwwisseling er grote behoefte bestond om de
verschillende politieke functies nog eens door een
onafhankelijke commissie te laten vergelijken met andere
functie in het binnenland maar ook in het buitenland.
Elementen als tijdsbeslag, flexibiliteit, inzet en kwalificaties spelen een rol, maar ook redelijk onmeetbare zaken
als authenticiteit en herkenbaarheid voor de politieke
stroming die een vertegenwoordiger zoekt. Daarnaast
moeten kandidaten uit alle geledingen van de samenleving het mooie en eervolle van het ambt kunnen
herkennen om zich beschikbaar te stellen. Dat vraagt een
interessante mix van aantrekkelijkheid en risicovolle
uitdaging, en vanuit een oogpunt van dienstbaarheid en
soberheid voor een aantal gekwalificeerde kandidaten
het genoegen nemen met minder inkomen en het
opgeven van opgebouwde rechten – soms via een
arbeidscontract – van de functie die daarvoor bekleed
werd.
Ik lees wel eens dat het politieke ambt alleen interessant
zou zijn voor mensen die er in inkomen op vooruitgaan.
Tja, dat is misschien waar voor de categorie die ook wel
op de hoop van de groep ’’zakkenvullers’’ gegooid wordt.
Maar mijn fractie vindt dat politieke ambten aantrekkelijk
moeten zijn voor een brede groep van mensen, die
bijvoorbeeld voordat zij tot het ambt geroepen werden,
een hoger inkomen genoten en iets meer rechtszekerheid
in hun positie hadden. Collega’s die deze optie niet
serieus willen nemen, hoeven natuurlijk niet zelf bij te
dragen aan het serieus nemen en spreken over het eigen
ambt en het decorum dat daarbij past.
Bij het ambt hoort ook transparantie. Ik werd vorige
week een beetje getriggerd door een uitspraak van de
staatssecretaris van Binnenlandse Zaken bij de opening
van het vernieuwde gebouw van de VNG waar zij – dit is
de afgelopen week met enige regelmaat in de publiciteit
geweest – zei: ’’Het is de basis van al ons handelen en de
publiciteit over ons declaratiegedrag geeft aanleiding om
nog eens te benadrukken dat bestuurders en ambtenaren
zich bewust moeten zijn van hun publieke functie en van
de grenzen die daarbij horen. Samen met de VNG willen
wij die grenzen verhelderen, te beginnen met de regels
voor onkostenvergoedingen en declaraties.’’ Ik zou het
op prijs stellen als de minister in haar antwoord daarop
wat uitgebreider inging, omdat ook dat deel van de
discussie vandaag wat ons betreft niet onbesproken mag
blijven. Daarbij gaat het mij niet alleen om, zoals de
staatssecretaris bij de heropening van het VNG-gebouw
bedoelde, gemeentelijke en provinciale functionarissen
maar ook om ons eigen declaratie- en onkostenvergoedingengedrag, ook in de Kamer.

Zou het vandaag nu eindelijk mogelijk zijn om de
rechtspositie van politieke ambtsdragers meer in
overeenstemming te brengen met de maatschappelijke
ontwikkelingen? Als het aan de CDA-fractie ligt wel. Er
ligt een uitgebalanceerd maar ook sober pakket voor ons
aan rechtspositionele maatregelen voor mensen die zich,
meestal tijdelijk, beschikbaar willen stellen voor politieke
functies. Eén belangrijke voorwaarde voor beschikbaarheid is dat je vooraf weet welke randvoorwaarden in
rechtspositionele en financiële zin er gelden bij kandidaatstelling. Kandidaatstelling wil nog niet altijd zeggen
dat je tot het ambt verkozen wordt, zoals een aantal van
ons weten. Daar hoort bij de mogelijkheid van loopbaanplanning. Daar hoort bij het besef dat in deze ambten het
afbreukrisico hoog is en de baan van de ene op de
andere dag verspeeld kan worden, zonder aanwijsbaar
disfunctioneren van de individuele kandidaat.
Als ik naar het pakket kijk, dan hebben wij in ieder geval
met elkaar afgesproken dat degenen die nu een ambt
bekleden en in dat ambt stapten met alle rechten en
plichten die zij toen kenden, na afloop van deze periode
daarop nog mogen rekenen. Tegelijkertijd hebben wij
dan afgesproken dat wij voor toekomstige functionarissen een sollicitatieplicht invoeren, als het ambt onverwacht afloopt – dat geldt voor iedereen die nog geen 65
jaar is – en dat wij bovendien in de toekomst een
maximale wachtgeldperiode van vier jaar gaan hanteren,
met daarbij faciliteiten voor omscholing of eventueel
herscholing naar een andere functie.
Het is belangrijk om te weten waar je aan begint, wat de
arbeidsvoorwaarden en de risico’s zijn, zeker ook straks
voor de aantredende wethouders en opnieuw aantredende wethouders. Als wij inderdaad voor 1 januari
deze wetten met elkaar behandeld kunnen hebben in het
parlement, ben ik heel benieuwd of wij inderdaad
verschillen zullen zien als het erom gaat of mensen
opnieuw het ambt willen aanvaarden met de nieuwe
risico’s en met de nieuwe voorwaarden, of dat mensen
toch zeggen: dan kies ik voor wat meer zekerheid in een
andere functie.
Bij kiezen voor een politiek ambt hoort dat je je ervan
bewust bent dat er na dit bijzondere ambt gewoon weer
gezocht moet worden naar een functie in de collectieve
sector of op de markt. Daar hoort wat ons betreft ook bij
dat werkgevers en ondernemers herkennen en erkennen
dat ex-politici mensen zijn met een diversiteit aan
kwaliteiten, maar met een ding gemeen: als ze ergens in
geloven, dan gaan ze ervoor. Dat proberen wij hier over
het voetlicht te brengen. Daarom spreek ik de hoop en
de verwachting uit dat minimaal 101 leden van de
Tweede Kamer nu eindelijk na zoveel jaar ’’ja’’ zeggen
tegen dit pakket.
Ik heb tot slot nog een vraag. In het weekend heeft een
van mijn medewerkers dit uitgezocht, maar ik wil het
graag bevestigd hebben door de minister. Er bestaat wat
onzekerheid – en ik probeer het nu scherp te formuleren
– over de vraag of een nabestaandenpensioen nog wel
uitbetaald zal worden als een ex-APPA-functionaris zou
komen te overlijden na afloop van zijn wachtgeld maar
voor hij de pensioengerechtigde leeftijd heeft bereikt.
Mijn medewerkster heeft bedacht dat dit niet klopt, maar
ik zou graag willen dat de minister het hier bevestigt.
De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. Anders dan collega
De Pater wil ik niet heel lange algemene beschouwingen
houden, maar aan het werk gaan met opmerkingen en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

4

vragen naar aanleiding van de voorliggende stukken,
maar, naar ik aanneem, wilt u mij een enkele algemene
opmerking wel toestaan.
Er komt geen nieuwe beloningsstructuur zoals de
commissie-Dijkstal heeft geadviseerd. We moeten
vaststellen dat de commissie-Dijkstal van voor de crisis
is, van vóór de tijd van ’’steeds meer’’. Die tijd is voorbij.
De crisis markeert het moment van beheersing van
beloningen van politieke ambtsdragers in de semicollectieve sector en in de markt. Dat neemt niet weg dat wij
grote waardering hebben voor hetgeen de commissieDijkstal en vervolgens de minister en haar medewerkers
daarmee in die jaren hebben gedaan. Die waardering
strekt zich ook uit tot wat de minister nog wel heeft
gedaan, gegeven de crisis en dat andere tijdsgewricht
waarin wij zitten. Zij heeft niet gezegd: wij trekken het in
of wij laten de boel de boel. Nee, de minister komt met
voorstellen om de wachtgelden te versoberen en meer
eigentijds te maken, om inkomsten uit nevenfuncties te
verrekenen en om op onderdelen de rechtspositie ook te
verbeteren. Ik wijs op het onder de APPA brengen van
burgemeesters, CdK’s en waterschapsbestuurders.
Dat gezegd hebbende, kom ik op het hoofdstuk
versobering wachtgelden. Je moet vaststellen dat de
wachtgelden zoals we die nu kennen, dateren uit de tijd
dat het politieke ambt een ambt was voor het leven, dat
men vaak op latere leeftijd ging bekleden. We zitten nu in
een heel andere situatie. Wat betreft de PvdA spreken we
dan ook niet meer over wachtgeld maar over overbruggingsgeld. Geld dat je in staat stelt van een politieke
functie naar een andere politieke functie dan wel een
functie in de semicollectieve sector of de markt te gaan.
De minister stelt onder andere de volgende maatregelen
ter versobering voor.
De periode waarin overbruggingsgeld kan worden
ontvangen, gaat van zes naar vier jaar. Het verlengde
overbruggingsgeld geldt niet langer vanaf 50 jaar, maar
vanaf 55 jaar. De sollicitatieplicht geldt niet, zoals in de
eerdere voorstellen stond, tot 57,5 jaar, maar tot 65 jaar.
Prima. Met het zoeken naar ander werk moet na drie
maanden worden begonnen in plaats van na zes
maanden.
De minister heeft naar de mening van de Partij van de
Arbeid hiermee een uitstekende balans gevonden tussen
het versoberen van de wachtgeldregelingen en het in
acht nemen van het bijzondere van een politiek ambt.
Gelet op de democratische vertrouwensregel, die een
volksvertegenwoordiger heeft in de relatie met de
bestuurder, maar die een volksvertegenwoordiger ook
kan hebben in relatie tot zijn partij, moet het voor een
ambtsdrager in een politiek ambt op ieder moment
mogelijk zijn om op te stappen zonder dat hij daardoor
aan de bedelstaf komt of iets dergelijks. Die balans heeft
de minister goed gevonden.
Een en ander hangt wel af van de mate waarin daadwerkelijk uitvoering wordt gegeven aan de sollicitatieplicht.
Op dat punt hechten wij aan meer opheldering. Wie gaat
controleren of aan die sollicitatieplicht wordt voldaan? Is
dat het UWV? Is dat een gespecialiseerd bureau?
Gebeurt dit per bestuursorgaan of komt er een landelijke
voorziening? In de stukken wordt nog niet duidelijk
aangegeven hoe dit straks in de praktijk gaat. De minister
heeft nog even de tijd. Als wij ’’ja’’ zeggen tegen deze
wet, dan is dit immers op zijn vroegst drie maanden
nadat een burgemeester of CdK heeft opgezegd, aan de
orde, of drie maanden na de benoeming van een nieuw

college als een collegelid na de gemeenteraadsverkiezingen al meteen moet opstappen. Dat is de tijd die de
minister is gegeven. Wanneer kan de toegezegde
algemene maatregel van bestuur inzake de re-integratie
worden verwacht? In de stukken staat dat deze aan het
parlement zal worden voorgehangen. Dit kan op dit punt
helderheid geven.
Passende arbeid dateert uit de tijd dat je in het kader van
de sociale zekerheid alleen maar kon worden aangesproken op banen die correspondeerden met je opleiding, je
vorige functie en je vorige inkomen. In deze stukken
wordt daaraan gerefereerd, maar intussen zijn wij in de
sociale zekerheid een stapje verder gegaan en hebben
wij het begrip ’’gangbare arbeid’’ geïntroduceerd.
Waarom heeft de minister niet ook in dit kader gekozen
voor de moderne invulling, voor ’’gangbare arbeid’’? Op
het nakomen van deze verplichtingen dient toezicht
plaats te vinden. Wie neemt in laatste instantie de
beslissing om overbruggingsgeld gedeeltelijk te
verminderen of geheel te laten vervallen, bijvoorbeeld
als de gewezen politieke ambtsdrager er echt een potje
van maakt en zich niet voldoende inspant?
Een element uit de stukken refereert nog wel aan de
aanbevelingen van de commissie-Dijkstal: een politieke
ambtsdrager hoeft niet meer te solliciteren als hij een
politieke functie bekleedt waarbij hij 55% verdient van
het laatstgenoten inkomen. De minister heeft deze
wetswijziging op enig moment voorgesteld om bewindspersonen in staat te stellen om Kamerlid te worden
zonder dat zij voor het vergaren van het andere stukje
inkomen, van 55% tot 70%, hoefden te solliciteren. Is die
55% nog opportuun nu het ’’Dijkstal-gebouw’’ niet meer
aan de orde is? Dat is een technische kwestie, maar ik
wil hierover toch graag opheldering. Ik begrijp de
overweging die aan dit voorstel ten grondslag heeft
gelegen, maar binnen de Partij van de Arbeid wordt de
code gehanteerd dat in dat geval geen beroep wordt
gedaan op een aanvulling tot 70%, of wat dan ook, van
het laatst verdiende salaris. In onze fractie hebben twee
ex-wethouders recht hebben op meer dan dat zij als
Kamerlid krijgen. Zij zien af van het overbruggingsgeld
conform de code die de Partij van de Arbeid daarvoor
hanteert.
Als de minister dit voorstel handhaaft, geldt dit dan
alleen voor politieke ambten, of kan dit ook gelden voor
een gemeentesecretaris of griffier? De overweging is dat
wij mensen willen behouden voor het ambt in het
openbaar bestuur. Ik kan mij voorstellen dat je die
regeling niet hanteert voor elke functie in het openbaar
bestuur. Er zijn een paar functies te onderscheiden die
dichtbij die van politieke ambtsdrager liggen, zoals
secretaris of griffier, en waarvoor kennis van die materie
noodzakelijk is. Dan zou dit wel overwogen kunnen
worden. Kan de minister ook nog even ophelderen hoe
het zit met deeltijdbestuurders, in het bijzonder
wethouders?
Wij zijn ervoor om al een jaar voor een voorzienbaar
vertrek te beginnen met de re-integratie. Als een
wethouder na acht of twaalf jaar besluit om na de
volgende gemeenteraadsverkiezingen te stoppen, omdat
hij er lang genoeg aan heeft gewerkt, zou het nuttig en
welkom zijn om een jaar voordat hij stopt, al een
re-integratie-inspanning te kunnen leveren, in overleg
met het orgaan.
De heer Van Beek (VVD): Het behoort tot de goede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

5

gebruiken in het openbaar bestuur dat je, ook al weet je
dat je weggaat, niet bezig bent met je nieuwe baan en
dat je dus beschikbaar blijft, maar je ook onthoudt van
een aantal contacten. Dat geldt voor ministers, gedeputeerden, wethouders en noem maar op. Het is niet
verstandig om je politieke en bestuurlijke verantwoordelijkheid te vermengen met persoonlijke belangen. U pleit
er nu voor om dat uitgangspunt of die ongeschreven wet
te verlaten. Ik heb daar grote zorgen over. Zou u dat nog
eens nader willen toelichten?
De heer Heijnen (PvdA): Ja, met plezier. Het gaat mij er
niet om dat je een jaar of korter voordat je afscheid
neemt al stage gaat lopen bij de instelling of het bedrijf
waar je daarna denkt werkzaam te zijn. Het gaat mij
erom dat je een jaar of korter voordat je vertrekt, een
coach krijgt van het UWV of een andere organisatie die
je helpt om je te oriënteren op de loopbaan na het
politieke ambt. In verband daarmee kan ook een
opleiding worden genoten, wanneer er sprake is van
deficiënties wat betreft kennis en competenties voor die
nieuwe functie. Het gaat mij er niet om al een soort
snuffelstage te organiseren bij een bedrijf waar je als
politiek bestuurder nog mee te maken hebt.
De heer Van Beek (VVD): Wij zijn het erover eens dat
het niet om stages gaat, maar vindt u het verstandig dat
een minister van Financiën die ziet aankomen dat hij in
de volgende periode niet meer terugkomt, alvast eens
gaat praten met de raad van bestuur van een bank en
zegt: jongens, hebben jullie nog wat voor mij? Dat lijkt
mij niet verstandig. Ik vind dat hij zich zou moeten
onthouden van dat soort contacten en ik vind dat de
regelingen die wij treffen, zodanig moeten zijn dat hij
zich daarover ook geen zorgen hoeft te maken.
De heer Heijnen (PvdA): Ik denk dat mijn voorstel niet
betrekking heeft op bewindspersonen, maar veel meer
op een aantal wethouders, voor wie het wat minder
evident is dat zij na hun politieke loopbaan in aanmerking komen voor een andere functie. Je mag aannemen
dat dit geen probleem hoeft te zijn voor bewindspersonen.
De heer Van Beek (VVD): Of het geen probleem is, is
een heel andere discussie, maar ik wil wel helderheid. U
zegt dat dit niet geldt voor ministers, maar ik zie
werkelijk niet waarom het anders zou zijn voor gedeputeerden, wethouders en Kamerleden. Krijgen wij dan niet
de situatie dat Kamerleden in het laatste jaar en masse
bezig zijn om contacten te leggen om zich alvast voor te
bereiden op hun nieuwe functie? Dat lijkt mij niet gepast
en niet wenselijk.
De heer Heijnen (PvdA): Er is de fractie van de Partij van
de Arbeid veel aan gelegen om het beslag op overbruggingsgelden te minimaliseren. Tegen die achtergrond
moet u mijn opmerking plaatsen dat het verstandig is dat
een politieke ambtsdrager, indien er sprake is van een
voorzienbaar vertrek, zich tijdig oriënteert op de
loopbaan na het politieke ambt. Ik heb begrip voor de
overwegingen die de heer Van Beek op tafel legt en
luister daar ook goed naar. Ik ben ook benieuwd naar de
opvattingen van de minister daarover. Ik kan mij niet
voorstellen dat hij het niet verstandig vindt dat iemand
zich tijdens het politieke ambt, wanneer hij zeker weet

dat hij op een bepaalde datum vertrekt, oriënteert op de
loopbaan daarna en daarbij ondersteuning kan krijgen.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ik krijg
enigszins een kriebelig gevoel bij uw suggesties. In
principe stapt men in voor een hele periode. Dat hoort
ook bij het voorwaardenpakket dat ik zojuist heb
genoemd. Natuurlijk zijn wij ons allemaal ervan bewust
dat die gehele periode bij sommige functies niet
helemaal precies vier jaar hoeft te zijn. Dat is voor een
wethouder of voor een gedeputeerde wel zo en in
principe ook voor Kamerleden en ministers. Echter, op
het moment dat men zich gaat oriënteren op andere
functies, is men niet meer beschikbaar voor die hele
periode. Dat vind ik het lastige.
De voorzitter: Mevrouw De Pater, wilt u de vraag aan de
heer Heijnen stellen?
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ja.
De voorzitter: Komt deze nu?
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Hoe past het
alvast oriënteren op een nieuwe functie binnen het
beschikbaar zijn voor een hele periode voor in principe
100%?
De heer Heijnen (PvdA): Het uitgangspunt is dat een
volksvertegenwoordiger zich voor een hele periode laat
kiezen. Een bestuurder doet dat in principe ook een hele
periode. Het is echter anders voor volksvertegenwoordigers of bestuurders in het openbaar bestuur die al in hun
derde of vierde periode zitten. Dan kan er een moment
komen waarop men tijdens een periode iets anders gaat
doen. Daar heb ik het echter niet over. Ik heb het er
vooral over dat het, wanneer aan het eind van een
periode duidelijk wordt dat iemand vertrekt, onverstandig
is om tot de laatste dag in het ambt te zitten zonder na te
denken over de periode daarna.
De heer Brinkman (PVV): Ik begrijp de goede bedoelingen van de heer Heijnen, maar hij belandt toch enigszins
in het moeras vanwege de politieke inzet van de
ambtsdragers. Hij wil die periode verkorten – daarvan
ben ik overigens groot voorstander – maar waarom zegt
hij dan niet gewoon dat de sollicitatieplicht direct moet
ingaan op het moment dat die functie eindigt? Nu gaat
die plicht pas na drie maanden in. Ik zou zeggen: zorg
dat de sollicitatieplicht meteen ingaat.
De heer Heijnen (PvdA): Dat laatste heeft te maken met
de balans waarover ik eerder heb gesproken. Het betreft
het beschermen van politieke ambtsdragers met het oog
op de democratische verantwoordingsregel dat een
politieke ambtsdrager ieder moment van de dag de
kuierlatten kan nemen, als er een vertrouwensprobleem
is in de fractie of tussen een volksvertegenwoordiger en
een bestuurder of andersom. Men moet dan bij wijze van
spreken niet de volgende dag op de stoep hoeven te
staan. Daarbij mag best een periode van drie maanden in
acht worden genomen.
De heer Brinkman (PVV): Dan moet de heer Heijnen ook
niet ermee aankomen dat hij zich zorgen maakt over
mensen die al een jaar weten dat zij weggaan. Het is het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

6

een of het ander. Ik zie niet in waarom hij wel van
mensen die in de WW belanden verwacht dat zij direct
een sollicitatieplicht hebben, maar niet van ambtsdragers. Op het moment dat de ambtstermijn voorbij is, zou
iedereen gewoon meteen moeten gaan solliciteren.
Waarom stellen wij dus niet een directe sollicitatieplicht
in?
De heer Heijnen (PvdA): Als het vertrek voorzienbaar is,
heb je mijns inziens de plicht om je te oriënteren op een
loopbaan daarna. Als je echter van de ene op de andere
dag op straat komt te staan, mag je ervan uitgaan dat je
enige tijd hebt om die situatie te overbruggen.
Voorzitter. Ik kom op een punt dat hier annex aan is,
namelijk het scholingsbudget voor wethouders en
gedeputeerden. Als zij beter toegerust zijn op hun taak
en er daardoor minder wethouders en gedeputeerden
vallen – dat zijn er nogal wat dezer dagen – is er sprake
van minder overbruggingsgeld en minder gedoe. Over
het gedoe spreken wij nu niet, wij spreken nu over de
rechtspositieregeling en het overbruggingsgeld. De
minister heeft naar aanleiding van het rapport De
vallende burgemeester een scholingsvoorziening
getroffen met het Nederlands Genootschap van
Burgemeesters. Ik kan mij voorstellen dat zij ook wil
nadenken over scholing van wethouders en gedeputeerden.
In de overgang van 50-plussers naar het nieuwe systeem
zit een perverse prikkel. Een groot aantal bestuurders
komt nu voor de vraag te staan om te stoppen wanneer
men 50 jaar of ouder is en tien jaar in het openbaar
bestuur heeft gezeten. Men heeft dan namelijk geen
sollicitatieplicht tot 65-jarige leeftijd, maar wel de
overbruggingsbijdrage. Blijft men lid van een kabinet,
een college van B en W of een college van gedeputeerde
staten, dan komt men in een nieuwe rechtspositieregeling terecht, waarmee men rechten verliest. Ik vind
dat een verkeerde prikkel en vraag de minister derhalve
om na te denken over de vraag of voor die groep de
sollicitatieplicht toch niet kan worden opgelegd. Het gaat
om een beperkte groep. Ik ben wel benieuwd naar de
omvang ervan. Ik denk dat de minister die wel kan
bepalen aan de hand van het aantal bestuurders ouder
dan 50 jaar of binnenkort ouder dan 50 jaar en langer
dan 10 jaar in het openbaar bestuur. De morele plicht –
en de plicht op grond van de code van de Partij van de
Arbeid – om te solliciteren is er sowieso, maar het lijkt
me toch goed om eens even na te denken over die
overgangsproblematiek voor deze groep.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ook hier toch
weer eventjes een vraag. Ik heb deze groep zojuist ook in
mijn bijdrage impliciet genoemd. Maar wat gebeurt er nu
wanneer één van die betrokkenen aangeeft wel door te
willen gaan, maar daartoe niet in de gelegenheid wordt
gesteld? Hoe kijkt de heer Heijnen daartegen aan?
De heer Heijnen (PvdA): Ik snap uw vraag niet. Iemand
wil graag wethouder blijven, maar zijn partij zegt: nu niet
meer?
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Dat hoeft zijn
partij niet te zijn, er kunnen diverse omstandigheden zijn.
Er kan sprake zijn van een nieuwe coalitievorming, et
cetera. Dat kan van alles en nog wat zijn. Wat wilt u met
die groep?

De heer Heijnen (PvdA): Volgens de stukken die nu
voorliggen, behoudt die persoon het huidige recht op
wachtgeld. Dat is dus in termijnen en op grond van
leeftijd. Hij behoeft ook niet te solliciteren. Wij vinden dat
niet verstandig. Dat is bekend. Vandaar dat wij met
elkaar – als het goed is – nu die regeling gaan veranderen en er een sollicitatieplicht komt. Tegelijkertijd heeft
de Partij van de Arbeid begrip voor overgangsrecht,
opgebouwde rechten en verwachtingen die zijn ontstaan.
Die willen wij ook honoreren. Er is echter één uitzondering. Die zou ik althans samen met u willen bezien. Van
de overgangsregeling zoals die in de voorstellen staat,
gaat een perverse prikkel uit om eerder te stoppen dan
misschien wenselijk is. Dan gaat het dus om mensen die
eerder stoppen terwijl zij dat niet hoeven en zouden
kunnen doorgaan. Heeft de minister nagedacht over de
vraag hoe er voor die groep, dus de groep 50-plussers
die langer dan 10 jaar in het openbaar bestuur werkzaam
zijn, een maatregel valt te verzinnen die deze perverse
prikkel wegneemt? Dat is het enige punt.
De heer Van der Staaij (SGP): Ik herken dat punt
helemaal. Ik wil ook van die perverse prikkel af als dat
enigszins kan. Maar zit dat probleem niet meer bij de
versobering van het wachtgeld dan bij de sollicitatieplicht? Ik kom ook juist 50-plussers tegen die zeggen: ik
wil best solliciteren, maar als het niet lukt, dan moet ik
niet gelijk met die terugval te maken hebben.
De heer Heijnen (PvdA): Ik ben niet voor niets begonnen
met de opmerking dat de versobering slaagt of faalt,
afhankelijk van de invulling van de sollicitatieplicht.
Maanden of jaren of percentages zijn helemaal niet meer
interessant op het moment dat die sollicitatieplicht
adequaat wordt ingevuld. Het punt is dat bij de groep die
ik net noemde, de sollicitatieplicht niet aan de orde is. Ik
wil dat respecteren voor de huidige wachtgelders, ik wil
dat ook respecteren voor de huidige politieke ambtsdragers die je niet ineens heel andere arbeidsvoorwaarden
kunt geven dan waar ze ooit op zijn ingestapt. Er zit
alleen één ongemak. Dat is de groep ambtsdragers die
iets ouder zijn dan 50 jaar, die tien jaar in het openbaar
bestuur zitten en die, als zij dat zouden willen, rechtop
kunnen gaan staan, met de neus in de wind, zich niets
aantrekken van morele verontwaardiging en codes en
zeggen: minister, Kamer, de groeten, ik ga tot mijn 65ste
van 70% van het wachtgeld genieten. Daar zit mijn
probleem.
Ik wil graag dat wij dat probleem bij de kop nemen om
te kijken of wij daar een mouw aan kunnen passen. Dan
gaat het dus niet om het verkorten van de duur, want er
zijn ook mensen die daar terecht een beroep op moeten
kunnen doen. Maar het gaat er wel om, de sollicitatieplicht ook voor die groep in overweging te nemen.
Hoe gek het ook klinkt, wij hebben ook nog wachtgeld
voor sommige staten- en raadsleden. Ik herinner me uit
voorgaande stukken rondom deze wetten dat de minister
voornemens was om die mogelijkheid te schrappen. Is
de minister dat nog steeds en, zo ja, wanneer komt dat
naar ons in de vorm van een wetswijziging?
Ik kom te spreken over nevenfuncties. Nevenfuncties in
het openbaar bestuur zijn nuttig, mits het tijdsbeslag
beperkt is, de schijn van belangenverstrengeling kan
worden voorkomen, de integriteit van de organisatie
waar een nevenfunctie wordt bekleed, niet ter discussie
staat en de inkomsten niet te hoog zijn. In die situatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

7

kunnen nevenfuncties nuttig zijn voor politieke ambtsdragers. Het aantal moet in onze visie wel beperkt zijn. Het
kunnen niet legio nevenfuncties zijn. Ik ben erg benieuwd
naar de visie van de minister daarop. Collega-Kamerleden van mij zeggen vanuit een andere kant dat het aantal
lidmaatschappen van raden van toezicht of van raden
van commissarissen beperkt zou moeten worden. Vindt
de minister dat ook, zeker als het gaat om politieke
ambtsdragers die die functies erbij doen? De opmerking
over het beperkte aantal geldt wat mij betreft overigens
niet voor q.q.-functies. Als het bij een functie hoort om
andere functies te bekleden, dan is dat zo.
De transparantie en de openbaarheid zijn mooi, maar is
de minister geneigd om ook overigens grenzen te
stellen?Ik heb in dit verband nog een vraag. Gelden de
transparantie en openbaarheid van nevenfuncties en de
verrekening ook voor leden van de Hoge Colleges van
Staat, de rechterlijke macht en de sectoren Rijk, Defensie
en politie? We spreken vandaag over politieke ambtsdragers, maar ik ben benieuwd hoe wij dit geregeld hebben
voor mensen die zich dichtbij hen bevinden.
Ik heb een klein probleempje met de definitie van
’’q.q.-functies’’. De minister definieert die functies als
’’functies die je neerlegt bij het stopzetten van het ambt’’.
Volgens mij lopen sommige q.q.-functies niet altijd
synchroon. Als je qualitate qua, bijvoorbeeld vanuit je
college, lid bent van de raad van commissarissen van
een nutsbedrijf in de sfeer van energie, openbaar vervoer
of water, vindt het stoppen met die functie niet op
hetzelfde moment plaats als het stoppen als wethouder
of als burgemeester. Die functie loopt vaak nog even
door. De vraag is hoe je dan met dat grijze gebied
omgaat, ook ten aanzien van verrekening van die
inkomsten. Geldt op het moment waarop je stopt als
wethouder, ineens niet meer dat je die inkomsten moet
verrekenen met de publieke kas? Op dit punt moet de
minister mij nog wat verfijnde informatie doen toekomen.
De heer Van Raak (SP): Minister zijn is een echte baan;
vraag dat maar aan mevrouw Ter Horst. Je bent daar een
hoop tijd aan kwijt. Ministers hebben ook geen bijbanen
of nevenfuncties. Een commissaris van de Koningin
verdient volgens mij ongeveer evenveel als een minister,
maar er zijn commissarissen met twintig bijbanen. Die
komen niet allemaal voort uit hun functie; het zijn deels
gewoon bijbanen. De heer Heijnen vraagt aan de
minister hoeveel bijbanen zij wenselijk vindt, maar
hoeveel bijbanen vindt hijzelf wenselijk? Als we zeggen
dat commissaris van de Koningin een serieus beroep is
waarvoor je ook een serieus inkomen krijgt, net zoveel
als een minister, moet je toch eigenlijk geen tijd hebben
voor bijbanen? We moeten dus een afweging maken. De
ene mogelijkheid is dat wij al die bijbanen schrappen,
behalve de bijbanen die uit de functie voortkomen.
Ministers mogen het niet; waarom een commissaris dan
wel? De andere mogelijkheid is dat het geen serieuze
functie is; dan krijgen commissarissen een te hoog
inkomen.
De heer Heijnen (PvdA): Een functie als commissaris of
als burgemeester is een fulltimefunctie. Het gros van de
burgemeesters en de commissarissen van de Koningin
vult dat in met 60 of meer uren per week. Daarbinnen
worden zij geacht om hun gemeente of hun provincie
ook te vertegenwoordigen en een netwerk te onderhou-

den in het belang van hun gemeente of provincie. In dat
kader oefenen zij qualitate qua een aantal functies uit die
zijn verbonden aan het ambt. In dat kader is het wat de
PvdA betreft echter mogelijk om zeker ook een aantal
onbezoldigde functies op zich te nemen. Je hoeft niet
altijd stage te lopen om je te verdiepen in de samenleving. Je kunt ook een onbezoldigde functie op je nemen.
Vaak is dat, zonder dat het qualitate qua is, wel verbonden aan het burgemeesterschap of de functie van
commissaris van de Koningin. Het onderhouden van een
betaalde nevenfunctie kan wat ons betreft slechts bij
hoge uitzondering, omdat je dan al heel snel aanloopt
tegen de criteria die wij aanleggen: het tijdsbeslag moet
beperkt zijn, de schijn van belangenverstrengeling moet
worden voorkomen, de integriteit van de organisatie
moet goed in acht worden genomen en de inkomsten
kunnen niet te hoog zijn. Anders vloeit daar een
verantwoordelijkheid uit voort die de verantwoordelijkheid als burgemeester of als CdK in de weg kan staan.
De voorzitter: Ik zou willen verzoeken om de vragen en
de antwoorden iets korter te maken.
De heer Van Raak (SP): We kunnen dus afspreken dat
commissarissen alleen onbezoldigde nevenfuncties
hebben. Dat zijn dus geen functies qualitate qua, die
voortkomen uit de functie zelf. De andere nevenfuncties
mogen alleen onbezoldigd zijn. Dat zou ik mooi vinden.
Dan kunnen we dat in ieder geval vastleggen. Dan
hebben we vandaag het eerste succesje binnen.
De voorzitter: Ik verzoek de leden, hun microfoon uit te
zetten als zij niet aan het woord zijn. De camera volgt
namelijk de microfoon.
De heer Heijnen (PvdA): Het aantal is, wat de PvdA
betreft, heel beperkt, maar ik wil niet uitsluiten dat een
commissaris van de Koningin in een raad van toezicht zit
en dat er overeenkomstig de branchecode van de
desbetreffende sector – ik noem een ziekenhuis of een
onderwijsinstelling – een vergoeding tegenover het
lidmaatschap van die raad van toezicht staat, die daar
juist tegenover moet staan om in de raad verantwoord te
kunnen functioneren. Die vergoeding moet dan ook
verdiend kunnen worden. Het punt is dat er verrekening
zal plaatsvinden, waardoor de ontvanger niet of
nauwelijks profiteert van de vergoeding. Die uitzondering
moet mogelijk blijven en is hier en daar zelfs wenselijk.
De heer Anker (ChristenUnie): Zijn wij dan niet te veel
vanuit Den Haag aan het regelen hoe men daar lokaal,
dus in dit geval op het niveau van provincies en
gemeenten, mee om moet gaan? Ik kan mij heel goed
voorstellen dat een burgemeester naar een stad toe
komt, die een specifieke functie heeft in een behoorlijk
hoog adviescollege, en dat die gemeente er wel heel erg
blij mee is dat hij op die plek zit. Ik heb zelf een
dergelijke situatie meegemaakt. Dat was een bezoldigde
functie en daar werd in de gemeenteraad over gesproken. Ik ben gewend dat er in de gemeenteraad – en dat
kan ook in de provincies – gesproken wordt over de
nevenfuncties. Die moeten openbaar worden gemaakt.
De gemeenteraad moet immers de burgemeester
controleren. Waarom moeten wij dat vanuit Den Haag
organiseren? Waarom kan dat dilemma niet gewoon op
lokaal niveau worden neergelegd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

8

De heer Heijnen (PvdA): Omdat ik hier als volksvertegenwoordiger namens mijn partij moet vaststellen dat de
ruimte voor decentraal bestuur niet altijd op een goede
wijze wordt ingevuld. Hier en daar is er sprake van te
veel betaalde nevenfuncties. Dat maakt terecht maatschappelijke onrust los en dat moeten wij als hoeder van
de integriteit van het openbaar bestuur proberen te
voorkomen.
De heer Anker (ChristenUnie): Onze democratie werkt zo
dat functionarissen verantwoording moeten afleggen in
het orgaan waarin ze zitten, dus op provinciaal niveau of
op lokaal niveau. Als men lokaal die verantwoording niet
aflegt of helemaal geen verantwoordelijkheid ziet, omdat
men daar geen probleem mee heeft, waarom zouden wij
dan voor hen gaan beslissen dat zij daar wel een
probleem mee moeten hebben?
De heer Heijnen (PvdA): Volgens mij doen wij in deze
Kamer niets anders dan daar waar wij maatschappelijk
ongewenste activiteiten zien, proberen dat te corrigeren
met wet- en regelgeving. Dus ik zie niet in waarom wij
dat hier niet ook zouden kunnen doen.
De heer Van Beek (VVD): Ik ga even niet in op de
nevenfuncties. Daar zal ik in mijn eigen termijn nog wat
over zeggen. Ik wil wel opheldering van de heer Heijnen
hebben over iets wat hij zei. Hij definieerde het
burgemeesterschap als een functie die de meesten wel
zo binnen 60 uur in de week rondkrijgen.
De heer Heijnen (PvdA): 60 uur en meer.
De heer Van Beek (VVD): 60 uur en meer zelfs. Die
uitspraak heeft consequenties. Het kan niet zo zijn dat
wij, als wij over de bezoldiging van burgemeesters
praten, dat ambt definiëren als een functie die binnen de
38 of 40 uur valt, terwijl de heer Heijnen ervan uitgaat
dat je de burgemeester voor 60 uur kunt aanslaan. Het is
of het een, of het ander. We gaan er in het beloningsbeleid vanuit dat burgemeesters een functie hebben die
in 40 uur te verrichten valt en daar worden ze voor
betaald. Ik vind dat een heel belangrijke uitspraak.
De heer Heijnen (PvdA): Ik weet niet in welke wereld de
heer Van Beek leeft, maar ik zie in het politiek bestuur of
in de hoge ambtenarij vanaf een bepaald niveau geen
functionarissen die volstaan met de 36, 38 of 40 uur,
afhankelijk van de definitie, waarvoor zij getekend
hebben. Sterker nog, om goed te functioneren – dat zal
de heer Van Beek toch ook herkennen als Kamerlid –
werk je veel meer dan de werknemer die voor 36, 38 of
40 uur een arbeidsovereenkomst heeft. Dat is niets
nieuws.
De heer Van Beek (VVD): Voorzitter. Dat is mij ook
opgevallen, maar dan moeten we die rechtlijnigheid ook
hanteren als wij praten over het niveau van de primaire
honorering, want die voldoet daar absoluut niet aan.
De heer Heijnen (PvdA): Wat de primaire bezoldiging
van burgemeesters in kleinere gemeenten betreft, deel ik
de opvatting van de heer Van Beek dat daar verbetering
aan de orde dient te zijn. Ik moet vaststellen dat de
voorstellen daartoe strekken. De mate waarin is niet
geheel duidelijk, dus ik ben heel benieuwd of de minister

in staat is om dat nog wat preciezer aan te geven. Dat
staat wel in de tekst, maar ik denk dat het helpt om te
zien welke consequenties de voorliggende voorstellen
hebben als het gaat om de verbetering van de rechtspositie van burgemeesters.
Ik kom op de transparantie van neveninkomsten uit
onderneming. Begrijp ik nu dat, als Jantje Smit in
Volendam wethouder zou willen worden, hij gehouden is
om al zijn inkomsten uit zijn platencontracten of
anderszins bekend te maken, ook als hij op dat moment
geen andere activiteiten meer verricht? Ik vraag mij af of
dat voor mensen uit die categorie een belemmering zou
kunnen zijn om deel te nemen aan het openbaar bestuur.
Misschien is dit een enigszins verrassende vraag vanuit
mijn invalshoek, maar ik wil het wel graag weten.
Misschien zouden wij dan toch iets moeten verzinnen
waardoor dat minder het geval is.
Ik vraag mij af hoe de controle loopt op de opgave van
inkomsten uit bezoldigde nevenfuncties. Gaat dat ook via
de Belastingdienst, of is het uitsluitend een kwestie van
opgeven aan het bestuursorgaan dat de honorering
verstrekt? Verrekent dat bestuursorgaan dan en vindt er
automatisch een match plaats met de gegevens van de
Belastingdienst?
De wijze van openbaarmaking van nevenfuncties is per
bestuursorgaan verschillend. Op de ene site van een
gemeente kun je een en ander betrekkelijk snel vinden.
Er zijn echter ook gemeenten en provincies waarvoor
geldt dat die gegevens niet te vinden zijn. Dat geldt ook
voor die gegevens van sommige Kamerleden en
bewindspersonen. Hebt u of hebben uw medewerkers
opvattingen over de wijze waarop nevenfuncties
openbaar zullen worden gemaakt? Is daarvoor een
landelijk register beschikbaar? Zijn er vormvereisten voor
een dergelijk register?
Ik heb gezien dat wij de afgelopen maanden enige
discussie hebben gevoerd over de onkostenvergoeding.
De vraag daarbij was wat wordt toegerekend aan de
onkostenvergoeding en wat uit de kas van het bestuursorgaan kan worden betaald. Naar aanleiding van het
Wob-verzoek aan de gemeenten hebt u in de media
gezegd dat u de regelgeving op dat punt gaat verduidelijken. Dat betekent dat die zo nodig wordt aangescherpt of
veranderd. Wanneer komt u daarmee? Mijn fractie is
namelijk van mening dat het echt nodig is om die
helderheid op dit punt te verschaffen. Er ontstaat immers
te vaak gedoe over de vraag of een lunch valt onder de
onkostenvergoeding of dat die valt onder de overige
kosten die ten laste van het bestuursorgaan kunnen
komen.
Dezelfde vraag stel ik naar aanleiding van de recente
publiciteit over de cursuskosten. Je bent wethouder,
bewindspersoon of gedeputeerde en voor het functioneren is het noodzakelijk om je te scholen. In hoeverre
moet je de kosten voor die scholing zelf betalen? In
hoeverre betaalt het bestuursorgaan die? Welke grenzen
worden daarbij in acht genomen? Je moet vaststellen dat
er wat ophef is op het moment dat blijkt dat een
gedeputeerde een cursus van het NSOB volgt a raison
vele tienduizenden euro’s.
Ik heb al gezegd dat het wenselijk is om de effecten van
de verbeteringen – die zitten er ook in – wat helderder te
krijgen. Als ik het goed heb begrepen, gaat de helft van
de raadsleden er dankzij deze regels een beetje op
vooruit. Hetzelfde geldt voor burgemeesters van kleinere
gemeenten. Minister, hebt u ook nagedacht over de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

9

positie van statenleden? Waarom bent u op dit punt niet
ook met een voorstel gekomen?
Er mag een opslag op de vergoeding voor fractievoorzitters, conform de situatie van de Tweede Kamer. De
PvdA-fractie steunt die gedachte, maar zij vraagt u hoe u
wilt voorkomen dat er allerlei afsplitsingen plaatsvinden.
Het spijt mij, maar het wordt voor sommige partijen wel
heel aantrekkelijk om zich in die gemeenteraden af te
splitsen met als doel om niet 100% te vangen maar
110%. Ik zie dat de minister lacht, maar de werkelijkheid
in sommige gemeenteraden geeft aanleiding om deze
opmerking te maken. Heel onaardig gezegd: in dit huis
willen wij geen Verdonkbonus. Daar stemmen we niet
mee in.
Ten slotte breng ik het probleem van de spookraadsleden
aan de orde.
De voorzitter: U moet dit wel snel doen, want u hebt
nog maar één à twee minuten voor de tweede termijn
over.
De heer Heijnen (PvdA): In een beperkt aantal gemeenten zijn er raadsleden die, niet vanwege ziekte of
vanwege iets anders waaraan zijn niets kunnen doen,
maar vanwege politieke problemen niet meer deelnemen
aan het werk in de gemeenteraad en ondertussen nog
wel recht hebben op hun vergoeding. Ik vraag de
minister om na te denken over een systeem waarbij een
burgemeester of een college van B en W in zulke
gevallen die vergoeding kan intrekken.
De heer Van Raak (SP): Voorzitter. Hoeveel moet een
politicus verdienen? Welke sociale rechten moeten
politici krijgen? Dat is altijd onderwerp van discussie. En
dat is terecht. Wij bepalen immers ons eigen inkomen en
onze eigen rechten. Dat is altijd een politieke keuze. Het
inkomen en de rechten die wij onszelf geven, zeggen ook
iets over hoe wij onszelf zien ten opzichte van de rest
van de bevolking. Met ons eigen inkomen en onze
rechten brengen wij een politieke boodschap.
Toen de SP volksvertegenwoordigers ging leveren aan de
Tweede Kamer is goed nagedacht over de positie van de
SP-politici tegenover de kiezers en de SP-leden. Politici
moeten goede voeling houden met de mensen die zij
vertegenwoordigen, ook financieel. De beslissingen die
wij nemen, grijpen vaak diep in in het leven van mensen,
ook financieel. De politici over wie wij het vandaag
hebben, behoren tot de groep heel goed verdienende
Nederlanders. Volgens de SP hoeven politici niet minder
te verdienen dan de gemiddelde Nederlander, maar ook
niet heel veel meer. Het gaat om de balans. Ook de
sociale zekerheid moet volgens ons zo veel mogelijk
gelijk zijn aan die van andere mensen. Ik heb daartoe een
initiatiefwetsvoorstel ingediend. Ik kom daar straks nog
op terug. Regelmatig komen politici bij mij lobbyen,
omdat ze vinden dat ze te weinig geld krijgen. Ik vind dat
heel opmerkelijk. Ik probeer ze ook altijd maar een beetje
zacht de deur uit te krijgen. Ze zijn bij mij namelijk aan
het verkeerde adres.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ik ben heel
nieuwsgierig. Van welke politieke partij zijn deze
lobbyisten? Bij mij komen ze namelijk nooit.
De heer Van Raak (SP): Van bijna alle partijen, behalve
van de SP.

Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Dan denken
deze mensen kennelijk dat er bij de SP wat te halen valt
en bij andere partijen niet.
De heer Van Raak (SP): Dat zou kunnen. Maar ik kan ze
hierbij teleurstellen.
Een veelgehoord argument voor hoge vergoedingen is
de zogenoemde marktwerking. De gedachte is dat als we
niet méér betalen, niemand meer politicus zou willen
worden. Dat is natuurlijk flauwekul. Ik ken geen beurs
voor politici. Ook aanbestedingen van bestuursfuncties
heb ik nog nooit gezien. Zelfs heb ik nog nooit gezien dat
politici naar een andere partij gaan omdat ze daar meer
geld kunnen verdienen. Zelf heb ik in ieder geval nog
geen aanbod gekregen. Het tegenovergestelde is wel het
geval. In de Tweede Kamer zitten 25 Kamerleden die naar
mijn opvatting goed werk leveren, voor minder dan de
helft. Dat geldt ook voor de wethouders, de statenleden
en de raadsleden van de SP. Het is wat ons betreft
onzinnig om een vergelijking te maken met het bedrijfsleven. De beloningen die aan topmanagers in het
bedrijfsleven worden gegeven, zijn namelijk onverantwoord. Er is geen enkele reden om in de politiek dit
slechte voorbeeld te volgen. Integendeel, het feit dat
topmanagers in het bedrijfsleven zo uit de pas lopen, is
een goede reden om het daar aan te pakken. Bovendien
worden politici betaald uit belastinggeld. Dat is niet
bedoeld voor het geven van hoge inkomens.
Laten we voor de grap het argument van de marktwerking eens gebruiken. Hoe komt het dan dat zoveel
oud-politici, vooral ook oud-Kamerleden, zo moeilijk aan
een nieuwe baan komen? Als het echt zo is dat politici in
vergelijking zo weinig verdienen, dan zou het toch heel
gemakkelijk moeten zijn om elders een baan te krijgen
voor veel meer geld? Dat is lang niet altijd het geval. Als
we op deze manier gaan vergelijken, zou je ook kunnen
zeggen dat politici te veel verdienen. Als er werkelijk
sprake is van marktwerking, zou je kunnen zeggen dat
vergoedingen voor politici misschien wel te hoog zijn.
Wetten maken moet zorgvuldig gebeuren. De wetten die
wij vandaag bespreken zijn echter een rommeltje
geworden. Dat zal de minister toch zelf ook toegeven? In
september 2003 nam de Tweede Kamer een voorstel
over van de SP om een sollicitatieplicht in te voeren voor
politieke ambtsdragers. Na lang nadenken kwam de
regering in januari 2006 met maar liefst vier ingewikkelde
wetten die in september 2006 werden aangevuld met
nog een ingewikkelde wet. Daarna begon een lange
periode van politieke touwtrekkerij. De eerste wet werd
vijf keer gewijzigd, de tweede wet twee keer en de derde
wet drie keer. De vierde wet werd niet gewijzigd, maar
later wel ingetrokken. De vijfde wet werd drie keer
gewijzigd. In februari 2009 werden alle wetten door de
regering aangehouden en werd de behandeling in de
Tweede Kamer gestopt. In juli 2009 werden de wetten
drie en vier definitief ingetrokken; wetten een, twee en
vijf werden voor respectievelijk de zesde, derde en vierde
keer gewijzigd en wel zeer ingrijpend.
De drie wetsvoorstellen die wij vandaag bespreken, lijken
dus nauwelijks nog op de wetten die in januari 2006 zijn
ingediend. De oorspronkelijke memorie van toelichting is
nauwelijks nog een toelichting te noemen op de wetten
die wij vandaag behandelen. De minister moet vandaag
verantwoording afleggen over de uiteindelijke voorstellen, maar ik wil ook weten waarom deze wetten tussen
januari 2006 en juli 2009 maar liefst achttien keer, vaak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

10

heel ingrijpend, zijn gewijzigd. Wat waren de redenen
voor al deze wijzigingen? Welke politieke tegenstellingen
in de coalitie lagen eraan ten grondslag? Waarom zijn al
deze compromissen gesloten, weer verbroken, opnieuw
gesloten, et cetera?
Dit wetgevingsproces leert mij tot op heden twee dingen.
Ten eerste: het valt niet mee om amendementen te
maken op wetten die voortdurend veranderen. Ik wil
hierbij mijn amendementen op wetsvoorstel 30693 op
nummer 9, 13 en 14 intrekken. Wetsvoorstel 30426 is
door de minister ingetrokken en daarmee vervallen ook
mijn amendementen op nummers 10, 14 en 15. Ik heb
het graag gedaan, voorzitter, maar het was allemaal voor
niets ...
De voorzitter: De amendementen-Van Raak (30693, nrs.
9, 13 en 14, en 30426, nrs. 10, 14 en 15) zijn ingetrokken.
Ik stel vast dat daarmee wordt ingestemd.
De heer Van Raak (SP): Voorzitter. Ten tweede: al deze
veranderingen laten zien dat de sociale zekerheid van
politici voortdurend onderwerp is van debat. Dit punt
blijft voortdurend onderwerp van discussie. De vele
aanpassingen van de wetten weerspiegelen telkens de
tijdelijke stand van zaken van het doorlopende debat. Het
lijkt wel of de regering, de minister, probeert om een
wervelwind te vangen.
Dan kom ik op de inhoud. Ik wil beginnen met een
compliment.
De heer Van Beek (VVD): Het laatste.
De heer Van Raak (SP): Ach ... Over de inhoud, hè!
Deze minister wil knopen doorhakken en grenzen stellen
aan de inkomens en sociale rechten van publieke
ambtsdragers. De regering wilde oorspronkelijk het
inkomen van ministers met 30% verhogen. Dit inkomen
zou ook het maximum moeten worden in de publieke
sector. Dat vond deze minister wel erg gortig. Ook de
andere ministers vonden dat en daarom werd besloten
het eigen inkomen met 10% te verhogen. Toen kwam
echter de crisis. We moeten allemaal de buikriem
aanhalen. De SP is verheugd dat de minister ook van de
verhoging met 10% heeft afgezien Er was wat druk voor
nodig, niet in de laatste plaats van mijn fractie, maar
toch: hulde! Het volk is u dankbaar, minister.
De minister is echter iets vergeten. Het inkomen van de
minister-president moest het hoogste inkomen in de
publieke sector worden, de zogenoemde Balkenendenorm. De minister weet dit ongetwijfeld nog wel. Het
inkomen van de premier is niet verhoogd, maar de
Balkenendenorm wel. Bestuurders en ambtenaren
kunnen straks 29% meer verdienen dan ministerpresident Balkenende, maar toch onder de Balkenendenorm blijven. De minister weet dit ook wel, daarom wil
zij de norm geen ’’Balkenendenorm’’ meer noemen,
maar ’’de norm’’ of ’’de publieke norm’’ of een ander
plakkertje. Het gaat mij erom het veranderen van een
naam natuurlijk niet voldoende is: het gaat om het
principe. Waarom heeft de minister afscheid genomen
van het uitgangspunt dat het inkomen van de ministerpresident het hoogste inkomen in de publieke sector
moet zijn? Wat vindt de minister-president daar zelf van?
Net als alle andere mensen die hebben, krijgen politici
die werkloos raken een sollicitatieplicht. Dat is mooi. De
minister geeft zo gehoor aan een motie van Jan

Marijnissen uit 2003. Zoals het er nu echter naar uitziet,
hoeft Jan Marijnissen straks nog steeds niet te solliciteren, net zo min als de minister of ikzelf. De sollicitatieplicht gaat namelijk niet gelden voor zittende ambtsdragers, terwijl dat in het oorspronkelijke voorstel wel het
geval was. Toe zou de sollicitatieplicht wel gelden voor
zittende ambtsdragers, omdat deze plicht volgens de
regering toen niet de basisrechten van politici raakt.
Waarom is dat nu wel het geval?
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): U zei daarnet
dat Jan Marijnissen met de sollicitatieplicht kwam, maar
hij hoeft zelf straks niet te solliciteren en ik ook niet. Dat
laat onverlet dat iedereen het recht heeft om te
solliciteren. Hebt u bij uw eigen voorstel om de
rechtspositie van rijksambtenaren te volgen op enig
moment voorstellen gedaan om die op het een op
andere moment te veranderen zonder degenen die al in
die functies zaten, mee te laten veranderen? Of waren
opgebouwde rechten ook voor de SP opgebouwde
rechten?
De heer Van Raak (SP): Wij zullen altijd solliciteren. Jan
Marijnissen gaat solliciteren, ik ga solliciteren en de
minister zal ongetwijfeld ook gaan solliciteren.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Hulde! Hulde!
De heer Van Beek (VVD): Wanneer?
De heer Van Raak (SP): Over een jaar of twintig, als wij
hier klaar zijn, of misschien veertig of zestig? Ik weet het
niet.
Het uitgangspunt dat ik heb gehanteerd voor mijn
initiatiefwetsvoorstel is dat de sociale rechten voor
politici zo veel mogelijk hetzelfde moeten zijn als voor
alle anderen. Ik zal de laatste zijn aan deze tafel die zegt
dat de WW, de Ziektewet of de WIA op dit moment
fantastisch zijn. Het gaat mij echter om het volgende. Als
wij heel strenge besluiten nemen voor mensen, zoals de
WW, de Ziektewet en de WIA, waar wij de afgelopen
jaren nogal wat besluiten over hebben genomen, dan
moeten die ook voor onszelf gaan gelden.
Nu kom ik specifiek op de vraag van mevrouw De Pater.
Wij laten wel vaker dingen meteen ingaan. Het voorstel
over de maximering van de ontslagvergoeding, dat nu
wordt besproken, moet ook meteen ingaan. Voordat ik in
de Tweede Kamer kwam, heb ik in de Eerste Kamer
gezeten. Elk jaar in december moest er geduwd worden
en geduwd worden en geduwd worden om er maar
wetten door te krijgen die op 1 januari moesten ingaan.
Dat grijpt allemaal in op het leven van mensen, ook op
de sociale zekerheid. En in eerdere voorstellen van de
regering werd ook voorgesteld om de sollicitatieplicht
meteen te laten ingaan, omdat de regering van toen, die
toch dezelfde is dan die van nu, zei dat er niet aan de
basisrechten van politici zou worden geraakt. Dat zou
toen niet het geval zijn met de sollicitatieplicht en nu met
dezelfde sollicitatieplicht zou dat ineens wel het geval
zijn. Welnu, het is het een of het ander. Daaruit blijkt dat
dit niet berust op logica maar op een politieke keuze. Ik
vraag aan de minister waarom die politieke keuze is
veranderd.
Dus, waarom is die politieke keuze veranderd? Ik citeer
uit het eerdere voorstel van de regering: ’’Het kabinet
vindt het uit een oogpunt van gelijke behandeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

11

gerechtvaardigd om van iedere ambtsdrager met recht
op uitkering, zowel de bestaande als de toekomstige, te
vragen zich actief op te stellen op de arbeidsmarkt om de
aanspraken op uitkering zo beperkt mogelijk te houden.’’
Mooier dan de vorige regering kan ik het niet zeggen.
Waarom ontziet de minister de huidige politici? Wij
nemen toch ook vergaande beslissingen over het
inkomen en de sociale rechten van anderen?
Ik zei al tegen mevrouw De Pater dat het helemaal niet
zo ongewoon is om veranderingen met onmiddellijke
ingang in te voeren. Denk maar aan de maximering van
de ontslagvergoeding. Er zijn er echter veel meer. Mijn
collega Paul Ulenbelt kan de aanwezigen daar dagen
over bijlichten. Bovendien is de sollicitatieplicht die de
minister voorstelt, te vrijblijvend – daar wees de heer
Heijnen overigens ook al indirect op – omdat er geen
passende arbeid hoeft te worden aanvaard en ook geen
sancties worden opgelegd. Er is geen bindend sanctieregime en evenmin geldt dat van die passende arbeid.
Daarbij wordt niet aangesloten bij de huidige praktijk van
de uitvoeringsregelingen van het UVW. Waarom is dat
niet het geval en wat dan wel? Wat is daar wel voor in
de plaats? De heer Heijnen vroeg daar ook al naar. Ik ben
daar heel erg benieuwd naar. Werklozen zijn verplicht om
passende arbeid te aanvaarden, anders worden zij
gekort. Waarom geldt deze regeling van Donner niet voor
minister Donner zelf? Kunnen wij straks bijvoorbeeld wel
oud-bankiers tegenkomen op de tram maar geen
oud-ministers? Waarom sluit de minister niet aan bij het
begrip passende arbeid en de sancties zoals die door het
UVW worden gehanteerd voor de WW?
De SP is erg gelukkig ook, voor de tweede keer. Nou ja,
zij is altijd half gelukkig met dit soort wetsvoorstellen. Zij
is dus half gelukkig met de versobering van de wachtgeldregeling van zes jaar naar vier jaar. Ook deze gaat
echter weer niet gelden voor zittende politici. Bovendien
is de nieuwe wachtgeldregeling nog steeds gunstiger
dan de WW-regeling voor anderen. Het recht op een
uitkering duurt veel langer en de percentages zijn hoger.
Kan de minister nog eens uitleggen waarom die
uitzonderingen nodig zijn? Ik vraag specifiek naar de
langere uitkeringsduur en de hogere percentages. Kan de
minister ook nog eens uitleggen waarom politici de
eerste drie maanden niet hoeven te solliciteren?
De regering wil dat we langer gaan werken, tot 67 jaar.
Kan de minister in dat verband nog eens uitleggen
waarom politici die tien jaar in dienst zijn al met hun
55ste met pensioen kunnen? Als je in de WW zit en je
vindt nieuw werk, dan vervalt je werkloosheidsuitkering.
Voor het wachtgeld geldt dit niet. Als je als politicus een
nieuwe baan vindt in het bestuur kun je een deel van het
wachtgeld gewoon houden. Als je bijvoorbeeld burgemeester van Den Helder bent en netto bijna €4400
verdient, krijg je ook nog eens €700 netto extra aan
wachtgeld, als je wethouder bent geweest in Rotterdam.
Als je Kamerlid wordt en je bent minister geweest, komt
er ook iets bovenop. Zullen we eens ophouden met die
flauwekul? Lid zijn van de Tweede Kamer of burgemeester zijn in Den Helder is een echte baan, met een echt
inkomen. Waarom moet daar dan nog wachtgeld uit een
eerdere baan bovenop? Is de minister bereid hier een
einde aan te maken?
Dan even een kleinigheid tussendoor. Oud-politici
kunnen gebruikmaken van outplacement, maar zij maken
daar op dit moment nog maar weinig gebruik van.
Misschien is dat omdat ze niet precies weten wat

outplacement is. Ik heb de minister gevraagd om een
Nederlandse term te bedenken. Dat werd ’’planmatige
begeleiding’’, maar dat vind ik geen verbetering. Ik weet
bijvoorbeeld niet wat ’’onplanmatige begeleiding’’ is. Ik
zal de minister een nieuw voorstel doen. Het is allemaal
extra werk, maar ja, we moeten het goed doen. Zullen
we er ’’begeleiding naar werk’’ van maken? Men krijgt
hulp bij het vinden van nieuw werk. Dan snapt iedereen
wat er wordt bedoeld.
De SP verbaast zich vaak over de vele nevenfuncties die
sommige bestuurders hebben. De commissarissen van
de Koningin kwamen al ter sprake. Soms hebben ze er
meer dan twintig, ook bij organisaties of bedrijven die
mogelijk belang hebben bij het provinciebestuur.
Waarom moet dat? Commissaris van de Koningin
Franssen van Zuid-Holland bijvoorbeeld verdient elk jaar
€53.000 bij. Hij verdiende tienduizenden euro’s extra
boven op zijn salaris. Dat salaris is al net zo hoog als dat
van een minister en de minister zelf heeft ook geen
bijbanen. Kunnen commissarissen van de Koningin niet
rondkomen van een inkomen van ruim €10.000 per
maand? Of vervelen zij zich, dat ze zo veel bijbanen
moeten nemen? De minister stelt voor om alle inkomsten
uit nevenfuncties openbaar te maken. Dat is een goede
zaak, maar moeten we eigenlijk niet af van al die
bijbanen? Volgens mij moeten we besluiten of commissaris van de Koningin een serieuze baan is. Als dat zo is,
hoort een commissaris geen tijd te hebben voor
tientallen goedbetaalde bijbanen. Of we stellen vast dat
een commissaris niet veel om handen heeft en dan
moeten we het inkomen van de commissaris van de
Koningin flink verlagen. Wat is de keuze van de minister?
Deze wetten zijn, hoe geschonden en verweerd intussen
ook, wel een verbetering, maar helaas nog niet goed
genoeg.
De heer Anker (ChristenUnie): De heer Van Raak en ik
hebben hierover al een paar keer gedebatteerd, maar ik
vind toch dat het erbij hoort dat ik twee vragen aan hem
stel. Mijn eerste vraag is: vindt de heer Van Raak dat het
goed is dat bestuurders zich opsluiten in hun functie en
geen andere dingen doen in de samenleving?
Mijn tweede vraag gaat over de verantwoordelijkheid om
te beslissen over nevenfuncties. De heer Van Raak noemt
het overigens bijbanen. Mijn laatste bijbaan heb ik gehad
toen ik studeerde. Ik werkte naast mijn studie om rond te
komen. Volgens mij betreft het in dit geval nevenfuncties, die je krijgt omdat je een bepaalde maatschappelijke
verantwoordelijkheid draagt en men je daarom graag bij
een organisatie wil hebben. Ik blijf dus bewust spreken
van nevenfuncties. Ik wil hierover geen semantische
discussie voeren, maar het is niet even een zakcentje
bijverdienen. Het is iets doen. Vindt de heer Van Raak
echter niet dat de verantwoordelijkheid over het aantal
nevenfuncties gewoon moet liggen bij het bestuursorgaan en de bestuurlijke laag waar degene bij hoort,
bijvoorbeeld de provincie, de gemeente of het waterschap?
De heer Van Raak (SP): Nee, dat laatste vind ik zeker
niet. En moeten ze zich opsluiten? Nee, liever niet, maar
het is wel opmerkelijk dat commissarissen bijvoorbeeld
nooit vrijwilligerswerk doen in de thuiszorg of bij De
Zonnebloem. Als ze dat wel doen: hulde, maar meestal
zijn het bijzonder goed betaalde functies – ik noem het
toch maar bijbanen – die volgens mij ook niet direct iets

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

12

met het werk te maken hebben en er soms zelfs mee
schuren. Waarom moeten de commissarissen meer dan
twintig bijbanen hebben en waarom moeten ze daar,
zoals in Zuid-Holland, minimaal €53.000 extra mee
verdienen? Dat is niet omdat ze anders hun functie niet
kunnen vervullen. Als je 23 bijbanen nodig hebt om
commissaris te zijn, doe je het volgens mij niet zo goed.
Ik ben dus in ieder geval niet voor commerciële functies.
Je hebt functies die voortvloeien uit de functie. Sommige
dingen moet je gewoon doen vanwege je functie. Doe
dat vooral. Er is wel een heel grote wildgroei aan
commerciële nevenfuncties. Waar halen die mensen al
die tijd vandaan? Ik wil graag dat ze buiten het provinciehuis komen en dat ze van alles doen, maar daar hoef je
toch niet per se €53.000 mee te verdienen?
De heer Anker (ChristenUnie): Ik ben het grotendeels
eens met wat de heer Van Raak aankaart. Ik vind dat de
discussie ook gevoerd moet worden. Ik vind alleen dat
dit niet in eerste instantie hier moet gebeuren, maar in
de provinciale staten van bijvoorbeeld Zuid-Holland. Ik
maak wel bezwaar tegen de uitspraak dat je ’’zo veel
bijbanen nodig hebt om commissaris van de Koningin te
zijn’’. Ik kan niet in het huishoudboekje kijken van
bijvoorbeeld de commissaris van de Koningin van
Zuid-Holland. Ik heb daar ook niet zo heel veel behoefte
aan, maar volgens mij zijn dat bijbanen waarvoor hij
benaderd is op het moment dat hij commissaris van de
Koningin werd. Je kunt dus niet zeggen dat het
interessant wordt omdat al die bijbanen erbij zitten.
Volgens mij is het zo niet georganiseerd in Nederland.
De heer Van Raak (SP): Ik vind dat wij daarover gaan. Ik
vind dat je dit niet aan de staten kunt overlaten. Sorry,
maar dan komen er veel te grote verschillen tussen
provincies. Ik vind dat ook een verantwoordelijkheid van
ons. Als het niet goed gaat, roep ik mijn statenfracties
altijd op in actie te komen. Dat doe ik ook als bijvoorbeeld een afgetreden gedeputeerde €41.000 krijgt voor
allerlei opleidingen terwijl zij eigenlijk gedeputeerde af is
en alleen nog maar haar tijd volmaakt. Als Statenlid zou
ik daar flink achteraan gaan. Hier moeten wij in ieder
geval de regels maken. Een van die regels zou wat mij
betreft zijn dat commissarissen net als ministers geen
bijbanen hebben.
De heer Brinkman (PVV): Ik ben het grotendeels eens
met de heer Van Raak; dat zal hem niet verbazen in
dezen. Ik wil even iets weten. Wat denkt hij van
onbetaalde banen bij bouwbedrijven, die ook opdrachten
krijgen van provincies? Hij heeft al gezegd dat dit een
beetje schuurt. Is dat niet iets waaraan wij ook centraal
iets zouden moeten doen? Ik zie dat veel te vaak eerlijk
gezegd.
De heer Van Raak (SP): Wij zijn het eens. Het gaat mij
niet alleen om betaalde, maar ook om onbetaalde
bijbanen omdat dit soort dingen schuurt. Vooral bij de
provincies gaat het vaak over ruimtelijke ordening en
wegen en dergelijke. Laat ik het maar zo zeggen: over
gevoelige onderwerpen in de Nederlandse politiek
waarin nogal wat centjes omgaan.
De wetten zijn, hoe geschonden en verweerd ondertussen ook, een verbetering, maar helaas niet goed genoeg.
Ze maken regelingen voor politici minder bijzonder, maar
nog steeds maken politici andere regels voor zichzelf dan

voor andere mensen. Politici maken regels voor mensen
die werkloos, ziek of arbeidsongeschikt worden. Die
regels gelden echter niet voor politici zelf. Dat is niet
goed en dat kan ik ook niet goed uitleggen. Bovendien
blijven in de voorstellen van de minister drie problemen
bestaan. Daar wil ik kort aandacht voor vragen.
Ten eerste zijn deze wetten sinds januari 2006 voortdurend onderwerp van politieke discussie geweest over de
sociale zekerheid van politici. Die discussie zal met deze
wetten blijven voortduren. Als in de toekomst de WW, de
Ziektewet of de WIA worden aangepast, zal telkens de
vraag worden gesteld of ook de voorzieningen van
politici moeten worden aangepast. Als anderen moeten
inleveren, doen politici dat dan zelf ook? Ten tweede zijn
deze wetten geen consequente uitwerking van het
oorspronkelijke uitgangspunt van de regering om de
voorzieningen voor politici meer in overeenstemming te
brengen met die van andere mensen. Er worden
onmiskenbaar stappen in de goede richting gezet, maar
er wordt niet doorgelopen. Ten derde zijn deze wetten
toch te vrijblijvend. Politieke ambtsdragers moeten
solliciteren, maar hoeven geen passende arbeid te
aanvaarden en er is geen sanctieregime, in ieder geval
niet zo als in de uitvoeringsrichtlijn van het UWV.
Bovendien zullen deze wetten niet gelden voor de
huidige politici, waardoor wij opnieuw niet voor onszelf
doen wat wij wel voor anderen doen. Ook het feit dat je
wachtgeld krijgt als je al een andere baan hebt, vind ik
niet goed.
Kan het anders? Ik denk van wel. Ik heb bekeken hoe wij
een eenvoudige wet kunnen maken die wel aan deze drie
eisen voldoet. Ik dank de minister nogmaals voor de
ondersteuning vanuit het ministerie daarbij. Ik heb een
initiatiefwet ingediend om de voorzieningen voor
politieke ambtsdragers bij werkloosheid, ziekte en
arbeidsongeschiktheid zo veel mogelijk gelijk te maken
aan die van andere mensen. Daarbij heb ik aangesloten
bij de voorzieningen zoals die gelden voor de ambtenaren in de sector Rijk. De bestaande regelingen voor
solliciteren, waaronder de gebruikelijke sanctieregelingen
en de verplichting voor de aanvaarding van passende
arbeid, worden in dit voorstel ook op politieke ambtsdragers van toepassing verklaard. Ook bij ziekte en
arbeidsongeschiktheid wordt verder het reguliere
socialezekerheidsregime op politieke ambtsdragers
toegepast. Dat onderbouwt in ieder geval deze drie
problemen. De minister heeft een paar goede stappen
gezet, maar de fractie van de SP vindt dat we even
moeten doorstappen.
De heer Heijnen (PvdA): Ik heb de SP niet horen ingaan
op het punt wat ik heb gemaakt, namelijk dat politieke
ambtsdragers in die zin verschillen van mensen in alle
andere sectoren dat politieke ambtsdragers ieder
moment van de dag moeten kunnen opstappen, of
kunnen worden weggestuurd. In hoeverre acht de SP dat
een verschil? Als zij dat een verschil vindt, vindt zij dan
niet dat er terughoudendheid kan zijn bij politieke
ambtsdragers om op te stappen als er geen regeling is
die er ongeveer zo uitziet als de minister nu voorstelt?
De heer Van Raak (SP): Nee. Mensen kunnen heel
makkelijk hun baan verliezen. Ik verwijs naar de discussie
over ontslagbescherming. Ik zie elke dag berichten van
bedrijven die miljoenenwinsten maken, maar mensen
eruit gooien. Het makkelijk je werk verliezen, is niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

13

alleen iets voor politici. Dan heb je een politieke
opvatting of je daarvoor een andere regeling wilt maken.
Mijn politieke opvatting is om dat niet te doen, omdat
politici niet heel erg zielig zijn. Zij hebben hoge, volgens
mij veel te hoge inkomens – bij de SP doen we dat
anders – wat meer dan afdoende compensatie is voor
het feit dat je risico’s loopt. Als je meer risico’s loopt,
krijg je een hoger inkomen. Bovendien zijn oud-politici
over het algemeen hoog opgeleid. Politici hebben goede
netwerken. Als zij al niet aan het werk kunnen komen,
hoe moet dat dan voor andere mensen? Bovendien, als
de heer Heijnen mij steunt in het uitgangspunt dat ook
politici passende arbeid moeten accepteren en dat het
sanctieregime bij solliciteren gaat gelden, kunnen wij
mensen vrij snel aan het werk helpen.
De voorzitter: Ik zie dat de heer Heijnen nog eens wil
interrumperen, maar ik sta geen interrupties meer toe.
De heer Van Raak heeft zijn betoog afgerond.
De heer Van Beek (VVD): Voorzitter. Ik wil een aantal
opmerkingen maken over de wetgeving die nu voor ons
ligt. Later bij de plenaire behandeling zal ik wel een
compleet verhaal neerzetten.
De voorzitter: Dit is een wetgevingsoverleg, vooruitlopend – zo heb ik het begrepen – op plenaire behandeling,
waardoor deze aanzienlijk kan worden ingekort.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ik begrijp nu
dat een wetgevingsoverleg wordt geïnterpreteerd als een
aanloopje naar een plenair debat. Ik heb altijd begrepen
dat een wetgevingsoverleg in de plaats komt van een
plenair debat, met een mogelijke korte plenaire
afronding. Maar u kunt in een wetgevingsoverleg
volgens mij uw hele betoog, inclusief amendementen en
moties, kwijt.
De voorzitter: Daar is volgens mij geen eenduidige
regel over. Het hangt af van wat voor afspraken er zijn
gemaakt. Ik verkeer in de veronderstelling dat dit een
aanloop naar plenaire afronding is. Wij gaan daar nu
geen discussie over voeren, dat bespreekt u maar in de
procedurevergadering verder. Wij vervolgen dit
wetgevingsoverleg met de inbreng van de heer Van
Beek.
De heer Van Beek (VVD): Voorzitter. Ik begrijp de
politieke situatie waarom wij nu deze voorstellen
behandelen, en ik begrijp ook waarom een aantal zaken
niet wordt behandeld. Maar ik heb over het feit dat de
overige voorstellen van de heer Dijkstal niet worden
behandeld en er geen beslissingen vallen, grote zorgen.
Dat houdt namelijk in dat er een verschil aan het groeien
is tussen de publieke sector en de semipublieke sector.
Dat zal over niet al te lange tijd ook inhouden dat er
steeds meer ambtenaren zullen komen die meer dan het
salaris van de minister-president verdienen. Dat zal ook
inhouden dat er een grote druk op de top van de
ambtelijke organisaties gaat ontstaan in de richting van
de semipublieke sector, want daar liggen de marges 30%
hoger. Kortom, de situatie is uit balans. Ik denk dat het
begrijpelijk is dat de minister op dit moment een aantal
voorstellen intrekt, maar ik denk dat er eigenlijk een
tweede wet zou moeten komen. Die zou zo snel mogelijk
moeten worden voorbereid om ervoor te zorgen dat het

Dijkstal-traject wordt afgemaakt zodra de politieke
situatie en de economische situatie zodanig zijn dat we
daar weer over kunnen praten. Ik schrok erg van de
opmerkingen van mijn collega Heijnen die suggereerde
dat al die voorstellen niet meer bestaan. Ik denk dat het
van groot belang is ervoor te zorgen dat het bouwwerk
van de primaire beloningen en een aantal secundaire
beloningen, van de koppeling tussen publiek, semipubliek, ambtelijk en bestuurlijk snel wordt behandeld en er
snel tot wetgeving op dit punt wordt gekomen, aangezien het anders tot grote problemen leidt.
Ik wil heel kort maar wel enige aandacht besteden aan
het feit dat de regelingen waar we vandaag over praten
zich met name richten op de specifieke positie van
politieke ambtsdragers. We zoeken naar regelingen die
zo veel mogelijk aansluiting vinden bij alles wat we in de
sociale wetgeving voor iedereen regelen. We hebben een
specifieke APPA, omdat er een aantal zaken spelen die
voor politieke ambtsdragers bijzonder zijn. Aangezien er
een aantal zaken bijzonder zijn, moeten er ook een aantal
bijzondere zaken geregeld worden; vandaar dat we er
voorstander van zijn dat er een APPA is. We moeten daar
ook zorgvuldig mee omgaan. Het is in ons aller belang
om ervoor te zorgen dat de publieke zaak voldoende
aantrekkingskracht blijft houden op een groot aantal
mensen om zich daar, vaak tijdelijk, een aantal jaren voor
beschikbaar te stellen. Dus de regelingen moeten niet
moddervet maar sober zijn, maar moeten het tegelijkertijd wel mogelijk maken dat je je baan opzegt om een
aantal jaren wethouder te zijn en daarna opnieuw te
zoeken naar een nieuwe baan. We hebben die mensen
heel, heel hard nodig.
Ik ben het met de regering eens dat je dit soort zaken
niet met terugwerkende kracht kunt doen. Ik vind dan
ook een aantal elementen in de wetgeving zoals die nu
voor ons ligt, duidelijk verbeterd ten opzichte van de
stukken die er tot nu toe hebben gelegen. Als iemand
bijvoorbeeld vier jaar geleden zijn baan heeft opgezegd
om wethouder te worden op basis van een daarbij
horend pakket arbeidsvoorwaarden, kun je met de
nieuwe gemeenteraadsverkiezingen in zicht niet opeens
tegen hem zeggen: oh ja, dat is waar ook, we zijn nu
bezig om de voorwaarden waarop we je vier jaar
geleden hebben gevraagd te wijzigen en we zullen daar
het mes eens in zetten. Zo horen we niet met de regeling
om te gaan. Ik vind het correct dat de minister nu
voorstelt om een aantal zaken zo snel mogelijk te laten
ingaan, maar niet met terugwerkende kracht.
De heer Van Raak (SP): De WW, de Ziektewet en de WIA
worden voortdurend veranderd. Dan geldt toch iets
soortgelijks voor al die mensen die ooit een baan hebben
aanvaard in de wetenschap dat ze een goede WW,
Ziektewet en WIA hadden? Dat veranderen we allemaal
wel tussendoor, maar voor politici niet. Ik kan dat niet
goed uitleggen. Misschien moet de heer Van Beek het
toch nog een keer proberen.
De heer Van Beek (VVD): Ook bij de sociale wetgeving
hebben we overgangsregelingen. Ook daar houden we
rekening met mensen die al in bepaalde regelingen
zitten, en mensen die er mogelijk in de toekomst gebruik
van maken. Ook dat onderscheid wordt heel nadrukkelijk
gemaakt. Dat doen we hier ook. Nogmaals, ik wil niet de
verantwoording op mij nemen om nu met terugwerkende kracht de arbeidsvoorwaarden te wijzigen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

14

bijvoorbeeld wethouders die langzaam maar zeker de
verkiezingen zien naderen. Ik vind dit dus een stap in de
goede richting.
De heer Brinkman (PVV): Mij begint iets te dagen. De
heer Van Raak vroeg zich af waarom bepaalde zaken zijn
gewijzigd zoals ze zijn gewijzigd. Volgens mij zit naast
mij een van de oorzaken. Voor deze wetgeving is een
tweederde meerderheid nodig. Heeft de heer Van Beek
hierop invloed uitgeoefend, opdat hij daarvoor kan
stemmen? In het originele voorstel was het namelijk wel
van toepassing op de bestaande gevallen. Het kabinet
heeft de stemmen van de VVD nodig om deze wetgeving
erdoor te krijgen.

toch voor moeten zorgen dat dit niet bijna onmogelijk
wordt. Voor sommige Kamerleden is het nagenoeg
onmogelijk om voor €7000 in de maand een baan te
vinden. Ik snap het gewoon niet. Als je een nieuwe baan
krijgt, een echte baan – een Kamerlid wordt bijvoorbeeld
leraar – dan is dat toch prachtig? Dan heb je een nieuwe
baan! Misschien was dat Kamerlid van tevoren ook wel
leraar. Of als een Kamerlid wethouder of burgemeester
wordt, waarom moet hij dan nog wachtgeld krijgen? Het
is ’’wachtgeld’’, dus als je klaar bent met wachten ...
De heer Van Beek (VVD): Het blijkt inderdaad dat de
heer Van Raak het niet begrijpt.
De heer Van Raak (SP): Gelukkig maar.

De heer Van Beek (VVD): Ik ben tot en met vandaag
bezig om invloed uit te oefenen en ik hoop daar ook mee
door te gaan. Ik constateer dat dit pakket op een aantal
onderdelen slechter is dan de voorstellen die er lagen,
maar ik constateer ook dat het op andere onderdelen
beter is. Ik vind de terugwerkende kracht bijvoorbeeld
een verbetering.
De heer Brinkman (PVV): Als die terugwerkende kracht
er niet in had gezeten, had de heer Van Beek dan anders
gesproken over de welwillendheid van zijn fractie inzake
dit wetsvoorstel?
De heer Van Beek (VVD): Ik denk dat dit het moeilijker
maakt. Ik heb noch over het oude voorstel noch over het
nieuwe voorstel een definitief standpunt van mijn fractie
bekendgemaakt. Daartussen is dus geen verschil. Ik hoop
vandaag informatie te krijgen die mee kan wegen bij de
zaken die een rol spelen. Ik zal een aantal problemen en
punten van afweging op tafel leggen.
Voorzitter. Ik ben het ermee eens dat er een termijn moet
zitten tussen het moment waarop je werkloos wordt en
het moment waarop de sollicitatieplicht ingaat. Dat geldt
vooral voor wethouders en gedeputeerden. Zij kunnen
overdag naar het werk gaan en ’s avonds werkloos zijn
doordat een motie van wantrouwen is aangenomen. Dit
geldt trouwens ook voor ministers. Het heeft dan geen
enkele zin om te stellen dat zij de dag daarop al moeten
solliciteren. Daar komt immers niks van terecht. Voor hen
geldt geen ontslagtermijn; dat de verplichting om te
solliciteren pas na enkele maanden ingaat, vinden wij
dan ook juist. Dat wil overigens niet zeggen dat het
verboden is om te solliciteren. Het is heel goed mogelijk
dat mensen die daar eerder klaar voor zijn, dat ook
eerder doen. Het principe van de sollicitatieplicht wordt
door de VVD-fractie al langer gesteund. Wij hebben daar
in het verleden ook opmerkingen over gemaakt. Wij
vinden het ook prima dat in dit systeem een versobering
van de wachtgelden zit. Wachtgeld moet werken als een
trampoline en niet als een hangmat. Dat houdt in dat het
verstandig is om ervoor te zorgen dat mensen zo snel
mogelijk weer elders aan de slag gaan. Wij zijn daarom
ook een grote voorstander van de aanvullingsregeling.
Als je een functie aanvaardt waarbij het inkomen lager is
dan in de huidige functie, dan krijg je een aantal jaren –
een kleiner aantal jaren weliswaar – een aanvulling.
De heer Van Raak (SP): Wat is daar nou de logica van?
Als je WW krijgt en je krijgt een nieuwe baan, dan krijg je
ook niet extra WW. Politici verdienen vaak heel veel geld.
Als wij willen dat mensen aan het werk gaan, zul je er

De heer Van Beek (VVD): Het gaat om de aanvulling die
je nodig hebt om te komen tot het niveau waarop je nu
zit. Dat maakt de overgang naar een nieuwe functie des
te makkelijker. Daardoor wordt het mogelijk dat mensen
solliciteren op een baan waarvan de beloning beneden
het niveau ligt van de huidige beloning. Dat geldt voor
ministers, voor gedeputeerden, voor wethouders en voor
Kamerleden. Mensen zullen daardoor veel sneller een
baan hebben en daarnaast vaak nog een heel kleine
aanvulling krijgen, in de vorm van wachtgeld, om ervoor
te zorgen dat de gewenning kan plaatsvinden. Nogmaals,
die gewenningsperiode loopt al terug van zes naar vier
jaar. Anders blijft men solliciteren op functies met
dezelfde beloning en de kans dat men die zal binnenhalen is aanzienlijk kleiner.
De voorzitter: Eén zin, mijnheer Van Raak.
De heer Van Raak (SP): Dan heb ik een goed idee om
mensen makkelijker aan het werk te houden: vul de WW
ook aan bij mensen die een baan aanvaarden waarbij zij
minder geld krijgen. Dan zullen zij volgens de logica van
de heer Van Beek ook makkelijker solliciteren.
De heer Van Beek (VVD): Nogmaals, wij kunnen op al
dit soort punten ingaan, maar ik wil er een wat serieuzere discussie van maken. Wij hebben te maken met
mensen die een tijdelijke functie in het openbaar ambt
vervullen en die daarna terug moeten naar een andere
functie. Wat de VVD-fractie betreft gebeurt dat zo snel
mogelijk en hoeft het geen vetpot te zijn. Het gaat erom
dat de regelingen zodanig zijn toegespitst dat het
daarmee mogelijk wordt gemaakt.
Daarnaast vind ik het in de politiek een buitengewoon
goede zaak dat oud-ministers nadien weer in de Kamer
komen en dat wethouders en gedeputeerden doorschuiven naar de Kamer, ook al zijn dat functies die minder
betaald worden. Dat kan, omdat deze betalingsregeling
geldt. Kortom, deze bevordert de mobiliteit van
bestuurlijk Nederland aanzienlijk.
Ik ben er voorstander van dat burgemeesters onder de
APPA gaan vallen. Daarover heb ik wel een vraag. Het
hoeft allemaal niet vandaag, maar wil de minister eens
uitzoeken welke regelingen er nu gelden voor burgemeesters in relatie tot de APPA? Ik krijg signalen dat
bijvoorbeeld voor burgemeesters die kortstondig in het
ambt zitten en betrokken zijn bij herindelingen, de
huidige regeling beter is dan de regeling die wij nu
voorstellen en dat er dus sprake is van een achteruitgang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

15

als wij burgemeesters onder de APPA brengen. Wilt u
dat nog eens goed naast elkaar zetten?
Verder vraag ik de minister om nog eens te kijken naar
de formulering van artikel 84a van wetsvoorstel 30693.
Waar 4 staat, moet 6 staan en waar 6 staat, moet 4 staan.
Ik denk overigens dat deze fout al in eerdere stukken is
ontstaan.
Ik ben op zichzelf blij met het loopbaanprincipe, en dat
vind ik ook belangrijk. Het lukt nog niet om het
loopbaanprincipe in het kader van pensioenrechten door
te zetten, want daarvoor moeten eerst al die pensioenverplichtingen worden ondergebracht bij het ABP en zo
ver zijn wij nog niet. Kan de minister uitleggen wat nu
wel onder het loopbaanprincipe wordt gebracht en wie
dat betaalt? Als iemand een aantal functies achter elkaar
heeft gehad, vindt dan een onderlinge verrekening plaats
of is de laatste de klos? Dat laatste verwacht ik, maar dat
heeft toch wel consequenties. In de stukken staat dat ook
dit onderdeel wordt geregeld bij AMvB. Ik vraag mij af
waarom dat niet gewoon in het wetsvoorstel kan worden
opgenomen, waarbij de ingangsdatum is na het
publiceren van de wet. Volgens mij is dit een omslachtige en opnieuw tijdrovende procedure en zou dat
voorkomen kunnen worden.
Ik kom op de verlengde uitkering in verband met
invaliditeit. In het kader van de veranderingen in de
invaliditeitswetgeving hebben wij namelijk recentelijk
besloten dat de uitkeringen worden verhoogd van 70%
naar 75%. Degenen die nu via het APPA-traject in de
invaliditeit terechtkomen, blijven op 70% zitten, waarmee
zij minder goed af zijn dan wanneer zij zouden vallen
onder de sociale wetgeving zoals die voor iedereen
geldt. Kan de minister dit punt nog eens checken?
Het volgende punt dat ik van belang vind, is de discussie
over de vergoeding voor het lidmaatschap van provinciale staten. Ik verwijs hierbij naar de motie-Luchtenveld
die de Kamer destijds heeft aangenomen. Wij hebben
gezegd dat de staten met 30% moeten worden verkleind
en dat de vergoedingen met 30% mogen worden
verhoogd. Wij hebben overigens ook de daarbij
behorende middelen in het Provinciefonds gelaten, maar
wij hebben gewacht met de invoering ervan totdat het
advies van de commissie-Dijkstal klaar was. De rijksoverheid is niet betrouwbaar als zij dit punt nu weer laat
liggen. Het was een van de afspraken die hoorde bij het
pakket om te komen tot verkleining van de staten. Wij
zouden dit nu moeten meenemen.
In de huidige regeling is geen sprake van terugwerkende
kracht. Degenen die aan het eind van deze periode
besluiten om zich opnieuw te kandideren, vallen vanaf
dat moment onder de nieuwe regeling. Het maakt hierbij
overigens niet uit of het wethouders, gedeputeerden,
Kamerleden of ministers zijn. Dat men onder de nieuwe
regeling valt, lijkt mij heel logisch. Hoe werkt dit echter
uit voor reeds opgebouwde rechten? Ik zal hierbij twee
voorbeelden geven. Het eerste voorbeeld. Iemand is net
50 jaar, heeft er tien jaar op zitten en wil nog vier jaar
door. Blijven na die vier jaar de opgebouwde rechten uit
de eerste tien jaar overeind of voorziet het voorstel erin
dat een deel van de opgebouwde rechten vervalt? Ik heb
het hierbij even niet over de sollicitatieplicht – die wordt
immers toegevoegd – maar over de opgebouwde
rechten. Het tweede voorbeeld is het voorbeeld dat ook
wordt gegeven in de brieven van de VNG over mensen
die in de volgende periode tussentijds ten val zouden
komen. Ook daarbij speelt het principe van opgebouwde

rechten. Wil de minister nog eens goed laten nakijken of
in de overgangssituatie problemen kunnen ontstaan? Als
iemand eenmaal bepaalde rechten heeft opgebouwd en
besluit om de politieke carrière te verlengen, mag
diegene aan het einde van die periode niet slechter af
zijn dan aan het begin ervan. Naar dit punt moet even
heel goed worden gekeken.
Ik steun de opmerking van de heer Heijnen over de
positie van wachtgeld voor statenleden en raadsleden.
Ook wij zouden het zeer op prijs stellen als wij zo snel
mogelijk een eind maken aan die mogelijkheid. Dit
gebeurt nu namelijk in het kader van de Gemeentewet.
Wij zouden hiervoor adequate wetgeving moeten
hebben.
Er worden een paar detailopmerkingen gemaakt in de
brief van de VNG. Deze punten wilde ik niet helemaal
behandelen.
De voorzitter: Voordat u daarop ingaat, meld ik u dat u
nog vijf minuten over heeft van de gehele spreektijd.
De heer Van Beek (VVD): Dat is mooi.
Voorzitter. Ik wil de opmerkingen niet allemaal herhalen.
De minister heeft de brief namelijk ook ontvangen. Wij
zijn erg geïnteresseerd in het antwoord dat op een aantal
van die onderdelen zal worden gegeven. Ik laat het aan
de minister over of het een verplichting was om de
laatste voorstellen ook in het regulier overleg met de
VNG te bespreken, in de geest van de code zoals zij die
heeft afgelegd. Ik ben zeer benieuwd naar de inhoud
daarvan.
Dan tot slot een aantal opmerkingen over neveninkomsten en nevenfuncties. De VVD-fractie is zeer positief
over nevenfuncties. Iedereen die ik aanraad om de
politiek in te gaan, geef ik een tweede advies erbij. Ik
zeg: zorg dat je in ieder geval ook een aantal nevenfuncties doet. Zorg dat je met je voeten in de maatschappij
blijft staan en dat weet te combineren. We hebben
regelingen voor de wijze waarop dat financieel verrekend
moet worden. Die gaan nu ook gelden voor burgemeesters, wethouders en gedeputeerden.
Ik wil op één punt de aandacht vestigen en dat is het feit
dat ook winst uit onderneming als aftrekpost wordt
beschouwd. Dat is een zeer zwaar punt wat de VVDfractie betreft. Winst is geen vergoeding voor arbeid en
als je op die manier winkeliers, mensen met een
boerenbedrijf enz. het onmogelijk maakt om ook in het
openbaar bestuur werkzaam te zijn, dan is dat volgens
mij een heel slechte zaak. We gaan met tegenzin akkoord
met het verrekenen van die neveninkomsten, daarover
heb ik eerder debatten gevoerd. Dat hoef ik vandaag
allemaal niet opnieuw te doen, maar wij willen het
probleem van winst uit onderneming echt opgelost
hebben. Dat moet er wat ons betreft echt uit.
Voorzitter. Ik wil het in eerste termijn hierbij laten.
De voorzitter: U hebt nog drie minuten over voor de
tweede termijn.
Het woord is aan de heer Brinkman.
De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Een precair punt in
een democratisch bestel is het moment waarop de
democratisch gekozen personen wetten en regelgeving
doorvoeren ten behoeve van hun eigen arbeidsvoorwaarden. Daar hebben wij het hier in wezen over. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

16

Grondwet heeft dit ook gewaardeerd door een gekwalificeerde meerderheid te eisen.
Ik sluit mij allereerst aan bij die opmerkingen over het
rommeltje van dit pakket aan wetsvoorstellen dat nu
voorligt. Er is diverse keren gewijzigd, er is ingetrokken,
et cetera. Dat maakt het allemaal niet echt heel erg
helder. Ik heb, eerlijk gezegd, ook niet het gevoel dat het
een betrouwbaar pakket is, in de zin dat er een samenhang in zit.
Ik zal het standpunt van de PVV in dezen naar voren
brengen. De PVV is van mening dat onze arbeidsvoorwaarden en onze wachtgeldregeling zo veel mogelijk, het
liefst geheel, de regelingen voor een ’’normale’’
werknemer moeten benaderen. Een positieve uitzondering op welke wijze dan ook zou in de ogen van de PVV
een onrechtvaardige vorm van zelfverrijking kunnen zijn.
Ik meen hier aan deze tafel van één fractie een dergelijk
geluid te kunnen horen en ik wacht het wetsvoorstel van
collega Van Raak dan ook met spanning af.
De heer Van Raak (SP): Hebt u dat nog niet?
De heer Brinkman (PVV): Ik heb het al.
De regering heeft nu een aantal wijzigingen aangebracht
waarmee de wachtgeldregeling wordt versoberd, maar
feit blijft dat deze regeling in vergelijking met de
WW-regeling van de ’’normale’’ werknemer, nog steeds
riant te noemen is. Laat ik wel de regering een compliment geven voor het feit dat zij besloten heeft om de
verhoging van de ministerssalarissen niet door te zetten.
Iedereen had ook kunnen aanvoelen dat een dergelijke
verhoging buitengewoon ongepast zou zijn, maar
evengoed heel goed dat de regering dat inziet.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): De heer
Brinkman zegt dat het zo veel mogelijk in overeenstemming moet zijn met overige regelingen. Hij is het toch
met mij eens dat de meeste mensen die een politieke
functie aanvaarden, dat tijdelijk doen? Zij hadden een
andere functie en hebben die opgezegd omdat zij tijdelijk
een politieke functie zullen bekleden. Daarna zullen zij
weer naar een nieuwe functie moeten zoeken. Is de heer
Brinkman dat met mij eens? Zou u er misschien over
willen nadenken dat men die tijdelijkheid overbrugt voor
wat men gewend was in de oude functie?
De heer Brinkman (PVV): Ik kom hier nog op terug. Er
zijn twee duidelijke argumenten. Een van die argumenten
noemt u nu. Daar wil ik graag in mijn betoog op
terugkomen. Dan ga ik duidelijker aanhalen hoe ik dat
zie. U hebt het over de onvoorspelbaarheid van het vak,
het feit dat het elk moment afgelopen kan zijn. Door een
akkefietje bijvoorbeeld moet iemand – ik zal geen namen
noemen – ineens zijn portefeuille ter beschikking stellen.
Dat kan ons allemaal overkomen. Ik wil daar graag op
terugkomen.
De onvoorspelbaarheid van ons vak is een terugkomend
argument. Tegen mevrouw De Pater-van der Meer wil ik
zeggen dat ik me afvraag hoe voorspelbaar het is om
tegenwoordig een eigen bedrijfje te hebben, als
metselaar in de bouw te werken of in de horeca, een
groot zanger te zijn met een eigen bedrijf of al je geld op
een veilige bank te zetten. Ik zou zeggen dat tegenwoordig niets meer veilig is. Wij bepalen hier zelf onze eigen
regeling. Wat geeft ons het recht om ons wel in die
bijzondere positie te duwen, terwijl in de huidige

maatschappij niemand meer zeker is van zijn baan? Dat
wilde ik daar tegenover stellen.
Een tweede argument dat ik veel hoor, is de marktwerking. Volgens de minister is de kans groot dat wij niet
voldoende goed gekwalificeerde politici zouden werven
indien wij niet een gunstige wachtgeldregeling zouden
hebben. Zelfs bij deze gunstige wachtgeldregeling is het
ontzettend moeilijk om goed gekwalificeerde politici te
krijgen voor bijvoorbeeld de gemeenteraad. De PVV doet
maar in twee gemeenten mee. Misschien liggen onze
eisen erg hoog, maar dat geloof ik haast niet. Ik weet
namelijk dat andere partijen er ook heel veel moeite mee
hebben. Iedereen zal dat volgens mij beamen. Ik heb
sterk de indruk dat het probleem vooral geldt bij
kandidaten voor de gemeenteraad en de provinciale
staten. Volgens mij kan dit argument niet gelden voor de
Tweede Kamer, gezien onze salariëring, die buitengewoon goed te noemen is. Wij behoren tot de 5% hoogst
betaalden van Nederland. Ik durf te stellen dat de
meesten die hier zitten, er qua inkomen behoorlijk op
vooruit zijn gegaan.
De heer Van Beek (VVD): Spreek namens u zelf.
De heer Brinkman (PVV): Dat klopt. Mijn salaris is meer
dan verdubbeld. Ik was tenslotte politieman. Dat is ook
een roeping geweest. Als politieman heb ik niet aan de
bedelstaf gezeten. Ik heb echter in mijn hele leven nooit
meer dan €2300 netto in de maand verdiend. Zelfs die
baan deed ik met passie en met vreugde, ook al wist ik
dat ik er niet rijk mee zou worden. Ik deed het met passie
en vreugde. Dat is hetzelfde argument waarom wij hier
zitten. Het is niet omdat wij elke maand dik €6000 op de
bankrekening hebben staan, maar omdat wij dit vak met
passie en vreugde doen. Wij zetten ons in voor een beter
Nederland. Dat doen wij allemaal. Met andere woorden:
ik heb 23 jaar bij de politie gewerkt en ik ben zwaar
onderbetaald geweest, maar het geld maakte mij niet uit.
Ik had namelijk hart voor mijn vak.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ik denk dat
mijnheer Brinkman nu bij de kern komt van waar het
eigenlijk over gaat. Dat heb ik in mijn inleiding in
algemene zin gezegd. Hoe waardeer je de politieke
functies? Ik vraag mij af of de heer Brinkman van mening
is dat je mensen, wat de financiën betreft, eigenlijk
neutraal zou moeten kunnen werven voor volksvertegenwoordigende of politieke ambten. Hij brengt daarbij ook
raads- en statenleden in het geding, die een onkostenvergoeding en geen salaris hebben. Dit houdt in dat je
doorgaat op het inkomen dat je had en dat je na
ommekomst van je baan hier teruggaat naar je oude
baan. Je hebt dus ook een baangarantie. Is dat een
voorstel dat u zou willen doen?
De heer Brinkman (PVV): Mevrouw De Pater-van der
Meer denkt altijd een beetje in de lijn waarin ik denk en
is mij altijd een slag voor. Ik zou hier namelijk in mijn
volgende zin juist op ingaan. Ik heb immers een andere
oplossing. Misschien moeten we als tegenhanger van de
bijbaan als lid van provinciale staten of gemeenteraadslid nadenken over verdere vermindering van het aantal
gemeenteraadsleden en statenleden, maar tegelijkertijd
over een zodanige verbetering van hun financiële positie
dat het gewoon een dagtaak kan worden. Ik zou dus heel
graag willen dat gemeenteraadsleden en statenleden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

17

kunnen leven van hun taak en schadeloosstelling. Dat
zou volgens mij het werk veel beter maken en dat zou
het probleem met het werven van gekwalificeerd
personeel misschien ook kunnen ondervangen.
De heer Van Raak (SP): Dat zou de SP niet zo doen. Wij
hebben ook onze afdrachtregeling en wij vinden dat het
geen beroep moet worden. Dat gevaar bestaat als je
raadsleden en statenleden een zodanig inkomen geeft
dat het een baan wordt. Dan worden het een soort
ambtenaren. Door dualisering zie je nu al dat raadsleden
en statenleden de hele dag ambtenaartje spelen.
De voorzitter: En uw vraag is?
De heer Van Raak (SP): Ziet de heer Brinkman wel het
gevaar dat raadsleden en statenleden hun functie dan
niet meer vervullen als roeping maar als baan?
De heer Brinkman (PVV): Wij hebben daar lange
discussies over gehad. Ik zie dat gemeenteraadsleden
een heel belangrijke, zware rol hebben. De kwaliteit van
de raadsleden, vooral in grote gemeenten, is niet al te
best. Ik wil het niveau omhoog brengen. Ik zie in dat die
mensen problemen hebben met hun tijd. Een raadslid in
een grote stad is – ondanks dat wij nog geen raadsleden
in grote steden hebben, weet ik dat ook wel – als hij het
goed doet, 30 tot 40 uur per week bezig met het
raadslidmaatschap. Er moet echter wel brood op de
plank komen. Van die kleine schadeloosstelling kan die
persoon niet leven, dus hij moet er nog een baan bij
nemen. Ik zie het verschil van mening en de mogelijke
andere keuze, maar ik hecht er meer waarde aan om die
persoon de mogelijkheid te geven om volledig vrijgesteld
en volledig professioneel zijn taken als gemeenteraadslid
uit te voeren. De PVV is dus geen tegenstander van de
gemeenteraad, zoals wel eens gedacht wordt.
Ik voel mij ook geen ambtenaar. Mijn hele leven ben ik
bij de politie ambtenaar geweest, maar op dit moment
voel ik mij absoluut geen ambtenaar – volgens mij de
heer Van Raak ook niet – maar volksvertegenwoordiger.
Het is dan ook heel raar dat de heer Van Raak zegt dat je
een soort ambtenaar wordt als je wordt vrijgesteld voor
de gemeenteraad.
Over die afdrachtregeling van u, mijnheer Van Raak,
gaan wij het nu maar even niet hebben.
De heer Van Raak (SP): Wat is daar mis mee dan?
De voorzitter: Mijnheer Van Raak, u hebt het woord
niet.
De heer Brinkman (PVV): Sorry voorzitter, maar dit
moest ik even zeggen, want die afdrachtregeling kost,
zoals wij allemaal weten, de belastingbetaler alleen nog
maar meer geld.
De heer Van Raak (SP): Er wordt hier gezegd dat onze
afdrachtregeling belastinggeld kost. Dat is flauwekul!
De voorzitter: Het is de bedoeling dat u aan de
voorzitter het woord vraagt. Dat hebt u in dit geval niet
gekregen. Mevrouw De Pater heeft een korte vraag, met
een kort antwoord.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Mijnheer

Brinkman, u zegt dat gemeenteraadsleden en statenleden
’’er nog een baan bij moeten nemen’’. Dan keert u het
volgens mij om. Iemand heeft een baan en beziet vanuit
die optiek of hij het ambt, volksvertegenwoordiger in
gemeente of staten, erbij kan doen. Ik wil dat u er op die
manier eens op ingaat.
De heer Brinkman (PVV): Weet u, hoe je er ook tegen
aankijkt, er zijn praktisch gezien gewoon problemen met
de kwaliteit van de gemeenteraadsleden. Ik vermoed dat
dit voornamelijk te maken heeft met tijdgebrek. Op een
of andere manier zullen we dat probleem moeten
oplossen. We kunnen wel blijven dooremmeren met
zoals het nu gaat, maar dat is onverstandig omdat
gemeenten en gemeenteraden steeds belangrijker
worden. In sommige opzichten vind ik dat overigens
geen goede zaak – daarbij gaat het om de taken – maar
in andere opzichten juist wel. Wij moeten gewoon een
keuze maken. Sommigen hebben het idee ’’ik ga de
gemeenteraad doen en dat kost me maar twintig uur’’ en
dan blijkt het in de praktijk toch veertig uur te kosten. Het
is om het even, we zien allemaal de problemen en
daarvoor moet een oplossing worden gevonden.
De heer Heijnen (PvdA): Ik ben blij om te horen dat de
PVV over politieke ambtsdragers niet alleen maar
negatieve maar ook positieve dingen zegt: de zwaarte
van het ambt gemeenteraadslid. Ik ben wel erg benieuwd
naar wat het gaat kosten als alle gemeenteraadsleden
fulltime politicus worden en of de heer Brinkman heeft
ingezien dat de belastingbetaler daarvoor dan moet
opdraaien.
De heer Brinkman (PVV): Wij hebben dat niet volledig
uitgerekend. Ik heb wel gezegd dat de gemeenteraad dan
met minder leden kan doorgaan. Er kunnen ook minder
wethouders komen. Daarmee besparen we een hoop
geld, wat hopelijk het volledig betalen van die mensen
kan rechtbreien.
Voorzitter. Nu ik beide argumenten heb bekritiseerd,
vraag ik mij toch af welke argumenten er dan nog voor
pleiten dat de wachtgeldregeling voor politieke ambtsdragers zo veel voordeliger zou moeten zijn voor die
ambtsdragers, vergeleken bij de normale werknemers. Ik
verzoek de minister om deze wetsvoorstellen bij nota van
wijziging dusdanig aan te passen dat zij of misschien wel
in het geheel overeenkomen met het wetsvoorstel van de
heer Van Raak, of dat ze in ieder geval overeenkomstig
de Werkloosheidswet zijn. Daarbij moeten naast de
hoogte en duur van de uitkering ook de onderbrekingsbepalingen en de voortgezette uitkering in het licht van
de WW worden heroverwogen. Graag hoor ik hierop
commentaar.
Dan heb ik nog een aantal opmerkingen. Wat de
sollicitatieplicht betreft, begrijp ik die drie maanden niet.
Waarom kiest de minister ervoor om de gewezen
ambtsdrager pas na drie maanden een sollicitatieplicht
op te leggen? Gewoon meteen solliciteren, zou ik
zeggen. Dat moet iedere normale werknemer ook. Het
kan evengoed betekenen dat de ondersteuning bij
re-integratie pas na drie maanden ingaat, wat ik prima
vind, maar ik wil wel meteen die sollicitatieplicht.
Ik heb nog een aantal vragen. Wie bepaalt wat overeenkomstig artikel 52a van de APPA ’’passende arbeid’’ is
voor iemand? Wie gaat uiteindelijk die knoop doorhakken? Dat lees ik nergens. Er wordt veel over AMvB’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

18

geregeld, waaronder ook belangrijke zaken. Kunnen wij
afspreken dat deze AMvB’s aan de Kamer worden
voorgelegd? In artikel 282 van wetsvoorstel 30425 onder
lid 4 hoeft enkel een wethouder met meer dan 18.000
inwoners zijn nevenfuncties openbaar te maken. Ik
begrijp niet waarom de grens van 18.000 inwoners
gesteld is. Dat maakt toch niet uit? Waarom geldt dit niet
gewoon voor alle wethouders? We hebben het over
nevenfuncties, kom op.
Ik rond af. We hebben eigenlijk twee soorten politieke
ambtsdragers, democratisch gekozen ambtsdragers en
ondemocratisch benoemde. Als de gekozenen ervoor
kiezen om bijbanen te nemen, dan zien wij dat als
vrijwillige keuze. Indien zij te veel bijbanen nemen, zal
dat ongetwijfeld hun werk als volksvertegenwoordiger
niet ten goede komen en zal de kiezer hen daarop
afrekenen bij de volgende verkiezing. Bij een ondemocratisch benoemde ambtsdrager is van deze democratisch
regulerende werking geen sprake. Derhalve vind ik dat
de wetgever hieraan paal en perk moet stellen. Te vaak
zien wij burgemeesters met soms wel 70 bijbanen en
commissarissen van de Koningin met rond de 20 vaak
dikbetaalde bijbanen. Wat vindt de minister hiervan? Is
de minister het niet met de PVV eens dat juist bij de
ondemocratisch benoemde ambtsdragers een strakkere
verrekeningssystematiek voor neveninkomsten gehanteerd mag worden? De volgens de minister redelijke
verrekeningssystematiek van de Tweede Kamer is voor
de Tweede Kamer redelijk, omdat zij de laatste jaren –
eerlijk is eerlijk – heeft laten zien dat zij professioneel
met het aantal bijbanen en met bijverdiensten om kan
gaan. Dat kan ik echter niet zeggen van een aantal
commissarissen van de Koningin, de goeden niet te na
gesproken, ik zal er straks eentje noemen. Ik kan dat niet
zien. Ik vind dat commissarissen van de Koningin een
drukke baan hebben. Zij worden goed betaald en
verdienen bijna even veel als een minister. Dan zie ik niet
in waarom zij überhaupt nog een bijbaan zouden moeten
hebben. De bijbanen die ze hebben – ik heb het daar in
een interruptie net al met collega Van Raak over gehad –
conflicteren vaak. Ik zou graag precieze grenzen willen
zien. Welke bijbanen accepteert de minister wel en welke
niet? Accepteert zij bijvoorbeeld dat een commissaris van
de Koningin een bijbaan heeft bij een bouwonderneming
die namens de overheid in de provincie in kwestie
allerlei bouwprojecten uitvoert?
Verder hebben wij nog een advies te verwerken. Ook
daarover heb ik een aantal vragen. Laten wij het om te
beginnen hebben over de Wopt. Uit de rapportage blijkt
dat het aantal topinkomens de afgelopen negen jaar met
ruim 900% is gestegen. De bedoeling van deze wet zou
toch moeten zijn om dit percentage terug te brengen,
wat de PVV betreft naar nul. Welke stok achter de deur
geeft deze wet om ervoor te zorgen dat die topinkomens
in de semipublieke sector inderdaad naar beneden gaan?
Kan de minister dat wel garanderen met deze wet? Wat
de PVV betreft, verdient niemand meer dan het salaris
van de minister-president. We hebben het inderdaad niet
over de Balkenendenorm die nu ineens opgeschroefd is
naar 130%. Collega Van Raak het er al over. Ik vind dat
ook onbegrijpelijk. De minister moet ook maar even
denken aan de ongegeneerde zelfverrijking van
bijvoorbeeld de bankiers die maar doorgaan met
bonussen, terwijl zij met hun bank aan het overheidsinfuus zitten. Dat is de mentaliteit waar de overheid
tegenaan loopt, ook met deze wet: ongegeneerd graaien

uit de belastingruif. Het wordt wat ons betreft tijd dat de
overheid daartegen krachtig optreedt. Ik heb niet de
illusie dat dit wetsvoorstel dat tegen gaat. Ik hoor graag
van de minister dat zij die illusie, voor zover die er is,
wegneemt.
Dat het wat die bijbanen betreft wel goed kan gaan, laat
de nieuwe commissaris van de Koningin van de
provincie Noord-Brabant zien, de heer Van de Donk van
het CDA. Hij zegt gewoon dat hij geen bijbanen neemt.
Kunnen wij dat niet als leidraad nemen? Die man heeft
gelijk: commissaris van de Koningin is een prachtige,
verantwoordelijke functie waarmee hij echt wel zeventig
uren in de week bezig is. Bovendien vervult hij die
functie in een heel mooie provincie. Ik zou zeggen: laten
wij met z’n allen afspreken dat een commissaris van de
Koningin geen bijbanen neemt.
De heer Van Raak (SP): Over die nevenfuncties zijn wij
het volledig met de heer Brinkman eens. Wij kunnen
vandaag inderdaad afspreken dat wij nevenfuncties
verbieden. Ministers mogen ook geen nevenfuncties
vervullen, dus waarom zouden commissarissen van de
Koningin dat wel mogen. Wij kunnen gewoon in de wet
vastleggen dat dit niet meer is toegestaan. Dat lijkt mij
een goed idee.
De heer Brinkman (PVV): Ik vind het ook een goed idee.
De heer Van Beek (VVD): Ik wil niet onbesproken laten
dat wij in dit land benoemde ambtsdragers kennen –
vaak zijn het door de Kroon benoemde ambtsdragers –
en democratisch gekozen ambtsdragers. Ik vind het echt
schandelijk om het begrip ’’ondemocratisch benoemde
ambtsdragers’’ in dit kader te berde te brengen, zeker als
het gaat om een Kroonbenoeming.
De heer Brinkman (PVV): Van een partij die in de Eerste
Kamer de gekozen burgemeester heeft afgeschoten,
begrijp ik deze opmerking.
De heer Van Beek (VVD): Wij hebben dat niet gedaan.
Dat heeft de PvdA gedaan. Wij steunen het idee van de
direct gekozen burgemeester. De heer Brinkman moet
ons verkiezingsprogramma maar eens doorlezen.
De heer Brinkman (PVV): Laten wij proberen om dat bij
de volgende verkiezingen recht te zetten. Ik moet heel
eerlijk zeggen dat ik het betoog van de heer Van Beek
goed heb aangehoord. Ik weet niet of hij het gezien
heeft, maar ik heb op een papiertje geschreven ’’VVD
bestuurderspartij’’. De VVD wordt namelijk echt een
bestuurderspartij. De eerste ’’V’’ staat voor ’’volkspartij’’,
maar die betekenis moet zij een beetje veranderen.
De voorzitter: Het is de bedoeling om na de eerste
termijn een lunchpauze in te lassen.
Voorzitter: Polderman
De vergadering wordt enkele minuten geschorst.
De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. De heer Van
der Staaij zit voor mij, maar ik meen dat de volgorde van
grootte van fracties wordt gehanteerd. Als dat geen grote
onevenwichtigheden veroorzaakt, doe ik dat ook maar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

19

’’Over dienen en verdienen’’, onder die titel presenteerde
de commissie-Dijkstal alweer ruim vijf jaar geleden haar
advies over de beloning en de rechtspositie van de
ambtelijke en de politieke topstructuur. Vandaag spreken
we eindelijk over de wetgeving die daaruit is voortgekomen. Ik ga ervan uit dat we vandaag tot een afronding
kunnen komen, maar als een collega graag plenair
verder wil gaan, kan ik hem waarschijnlijk niet tegenhouden. Mijn opmerkingen zullen concluderend van aard
zijn.
Vijf jaar is een lange tijd. Dat onderstreept hoe moeilijk
dit onderwerp is en hoe lastig men het telkens vindt om
besluiten te nemen, helemaal als we bedenken dat de
vorige keer dat de salarisverhoudingen tussen markt en
overheid fundamentele aanpassingen kregen, in de jaren
zestig was, bij de zogeheten Toxopeusrondes. Die waren
ver voor mijn tijd.
Op een aantal punten hebben we nu de kans om stappen
te zetten. Bij het beoordelen van de voorliggende
wetsvoorstellen heb ik de werkwoorden van het
rapport-Dijkstal, dienen en verdienen, als uitgangspunt
genomen. Publieke ambtsdragers dienen de publieke
zaak, lokaal, provinciaal of landelijk. Dienen is een
belangrijk uitgangspunt. Daarom is soberheid een goede
zaak, ook in de beloningssfeer. Dat geldt eens te meer in
tijden van crisis.
Dit betekent niet dat wij onze democratie in de uitverkoop hoeven te zetten. Het is bijzonder en inspirerend
om te zien hoe politici op alle niveaus hard werken om
het beste te zoeken voor hun stad, provincie, waterschap
of land. Ik vind het belangrijk om daar even bij stil te
staan. Het is niet altijd dankbaar werk om politieke
verantwoordelijkheid te dragen, maar Nederland is nog
steeds een land met een goed functionerende democratie en toegankelijke vertegenwoordigers en bestuurders.
Velen zetten zich daarvoor in, van links tot rechts. Hoe
groot de onderlinge meningsverschillen ook zijn, al die
mensen zijn gemotiveerd om elke dag dat werk te doen.
De commissie-Dijkstal riep ons vijf jaar geleden op om
iets te doen aan het beloningsgebouw, met name dat
van de ministers. Dat doen we nu niet. Het wetsvoorstel
daartoe is ingetrokken. De fractie van de ChristenUnie
kan daarmee instemmen, omdat politici een voorbeeldfunctie hebben. In tijden waarin alom de roep om
matiging klinkt over lonen en bonussen, moet het goede
voorbeeld gegeven worden. Het kabinet doet dat. Dat is
te prijzen. Daarmee is de discussie over de beloning van
bewindslieden niet uit de wereld. Zij zal vast over enkele
jaren terugkeren, als de crisis hopelijk verleden tijd is.
Maar voor nu is het goed dat wij de wetgeving behandelen die is voorbereid, al was het maar om de technische
wijzigingen, wat in de laatste brief van de minister
’’achterstallig onderhoud’’ werd genoemd. Het is ook
goed dat er een aantal versoberingen worden aangebracht in zaken die in het verleden te vaak aanleiding
hebben gegeven tot scheve situaties, wat weer een
scheef beeld geeft over politici. Ook daarin hebben
politici een voorbeeldfunctie.
Als we het publieke ambt hoog willen houden, dienen
we op een fatsoenlijke manier met de regelingen om te
gaan. In de voorliggende voorstellen zitten impulsen om
dat te doen. Wij steunen het terugbrengen van de
wachtgeldtermijn van zes naar vier jaar. Ook is het een
goede zaak dat het recht op de verlengde uitkering nu op
55 jaar wordt gezet, in plaats van 50 jaar. Belangrijker
vinden wij het dat er een sollicitatieplicht komt voor

ambtsdragers. Hoewel het voor de meeste ambtsdragers
meer dan normaal zal zijn om weer een maatschappelijke
functie op te pakken, is het goed dat deze impuls ook
formeel wordt gegeven. Het is een stimulans, waardoor
men niet onnodig gebruikmaakt van regelingen. De
openbaarmaking van nevenfuncties past ook in deze tijd.
Het is een goede zaak als ambtsdragers een taak buiten
de politiek houden, maar dit moet binnen redelijke
grenzen blijven. Daar hoeft ook niet geheimzinnig over te
worden gedaan. De verrekeningssystematiek is een
spoor dat daaraan een soort natuurlijke grens geeft. Ik
wil wegblijven bij het idee dat nevenfuncties slecht zijn,
alleen maar zakkenvullerij of een bijbaantje om je
inkomen mee aan te vullen. Dat is echt te gemakkelijk
gedacht. We moeten ervoor waken dat we een democratie krijgen die geen voeling meer heeft met het dagelijks
leven.
Ik heb net een aantal keren geïnterrumpeerd en gezegd
dat ik vind dat de verantwoordelijkheid voor het overige
lokaal moet worden genomen. Ik vind het heel belangrijk
dat er door de verrekeningssystematiek nu een natuurlijke grens is getrokken. Dat mag niet het einde van de
discussie over nevenfuncties betekenen, maar deze
discussie moet primair in de raden en de staten worden
gevoerd. Er is helemaal niks verkeerd aan als een
burgemeester om de zoveel tijd een briefje stuurt waarop
hij zijn nevenfunctie vermeldt en waarin hij voorstelt om
het erover te hebben. Die ervaring heb ik in ieder geval
in Zaanstad gehad.
Er wordt een aantal lokale verbetervoorstellen gedaan,
maar die staan nog niet in de wet. Wij staan er wel
achter. Het is een goede zaak dat het aantal klassen van
raadsleden wordt teruggebracht. Dat staat volgens mij
overigens wel in de wet. Dit betekent een verbetering
voor raadsleden in een aantal kleinere gemeenten. Dat is
terecht, want de werkdruk in kleinere gemeenten is
toegegroeid naar de gemiddelde werkdruk van een
raadslid. Verschillende bestuurdersverenigingen van
verschillende politieke partijen hebben al aangegeven dat
die werkdruk hoog is.
De mogelijkheid om een extra vergoeding te geven aan
fractievoorzitters past hierbij. Het fractievoorzitterschap is
een reële extra belasting. Ik wil de minister hierover nog
wel een vraag stellen. Het bepalen wie een extra
vergoeding krijgt, kan spannend zijn, want er zijn
natuurlijk meer functies die een raadslid voor een
gemeenteraad doet, zoals zitting nemen in een agendacommissie die bijna wekelijks vergaderd of plaatsnemen
in een rekenkamercommissie. Het zal ongetwijfeld lastig
zijn om als wetgever in die gevallen een natuurlijke
grens aan te geven, want bijvoorbeeld rekenkamerwerk
kan op veel verschillende manieren worden georganiseerd in verschillende gemeenten. Omdat zo’n functie
een reële verzwaring van de werkdruk betekent, is er wel
een kans dat kleinere fracties er minder makkelijk
instappen, dat zij die verantwoordelijkheid er liever niet
bij nemen, omdat het al meer dan genoeg werk is om de
eigen fractie draaiende te houden. Wil de minister als zij
de voorstellen maakt, bekijken of zij die functies op een
dergelijke manier kan benaderen? Ik wil niet direct de
sluizen openzetten naar een extra vergoeding voor van
alles en nog wat, ook als het slechts om een bijna
ceremoniële functie gaat, maar het is wel een reële
kwestie.
Ik wil graag nog één punt aan de orde stellen. Ik wilde er
eerder op interrumperen maar dat kon toen niet meer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

20

Het gaat om de spookraadsleden van de heer Heijnen.
Hij heeft hier wel vaker over gesproken, ook in de pers.
Ik herken dit onderwerp uit de gemeenteraad waarin ik
heb gezeten. Daar was inderdaad iemand die nooit kwam
opdagen en ook heel snel uit zijn lokale fractie werd
gezet. Het was heel lastig om dit gedrag aan te pakken.
Je loopt tegen het principe aan dat de kiezer feitelijk de
enige is die iemand kan wegsturen. In dit geval is er
gekeken naar de vereisten van het raadslidmaatschap en
daar is wel iets gevonden, namelijk dat het raadslid niet
meer woonde in de gemeente waarvoor hij in de
gemeenteraad zat. Hij had daar nog wel zijn bedrijf, maar
woonde inmiddels in een heel fijne kustgemeente van
Noord-Holland die u allemaal eens een keertje moet
komen bekijken. Is dit echter niet iets wat wij moeten
regelen via de vereisten voor het raadslidmaatschap in
de gemeente, in plaats van de burgemeester de
bevoegdheid te geven om te bepalen of een raadslid al
dan niet zijn werk goed doet? Daarbij speelt natuurlijk
ook de vraag wanneer wij vinden dat een raadslid zijn
werk goed doet. Sommige raadsleden zijn actiever buiten
de deur van het gemeentehuis dan binnen het gemeentehuis. Die ruimte krijgen zij dan ook van hun fractie. Het
gaat dus om lastig te bepalen criteria, maar ik vind het
wel een serieus probleem. Ik ben benieuwd naar de
reactie van de minister.
De heer Van Raak (SP): Ik heb een vraag over een punt
dat de heer Anker halverwege zijn betoog noemde. Ik
heb even gewacht, omdat ik niet wist of hij er nog op
terug zou komen. De ChristenUnie wil dat mensen tot
hun 67ste blijven werken. Waarom is de heer Anker dan
zo blij dat politici na tien jaar werken feitelijk op hun
55ste al met pensioen kunnen?
De heer Anker (ChristenUnie): Ik merk dat er nu wat
gediscussieerd wordt door de heren Van Raak en Van
Beek onderling, maar misschien is het beter als we het
via de microfoon uitspreken. Politici moeten gaan
solliciteren en wel tot hun 65ste. Dat vind ik ook een heel
normale zaak. De heer Van Raak vraagt waarom ik zo blij
ben. Ik denk dat het een goede versobering is. Ik denk
echter ook dat het reëel is om te zeggen dat voor iemand
die tien jaar of langer in de politiek heeft gezeten,
iemand die zo’n lange politieke carrière heeft gehad, 55
jaar een heel reële grens is. Het wordt bovengemiddeld
moeilijk om daarna nog iets te vinden. Vergeleken met
de oude voorstellen waar de grens al bij 50 jaar lag,
zodat mensen dus bijna 15 jaar een verlengde uitkering
konden krijgen, is het echter een belangrijke versobering.
Dat is een goede zaak.
De heer Van Raak (SP): Ik ken heel veel mensen voor
wie het heel moeilijk is om na hun 55ste nog iets te
vinden. Van de mensen die na hun 55ste nog op de
arbeidsmarkt komen, kan bijna niemand een baan
vinden. Dat valt reuze niet mee. Waarom zijn we dan zo
zacht voor politici, terwijl we voor anderen hard zijn en
zeggen dat zij tot hun 67ste moeten werken?
De heer Anker (ChristenUnie): Ik begrijp die gelijktrekking heel goed. Politici als wij en ambtsdragers in het
hele land – wij hebben het niet alleen over onszelf, maar
ook over alle wethouders – moeten zich ervan bewust
zijn dat zij een politieke taak hebben, dat zij daar op een
fatsoenlijke manier mee moeten omgaan en dat zij zich

moeten blijven inspannen om aan het werk te blijven. De
onderzoekers worden niet genoemd, maar tegelijkertijd
wordt hier af en toe heel rooskleurig gedaan over hoe
gemakkelijk het is om een baan te vinden wanneer je een
politieke carrière hebt gehad. De gemiddelde reactie is: u
hebt geen vak geleerd. Je leert namelijk niet voor het vak
van politicus. Zelfs al heb je politicologie gestudeerd.
Overigens weet ik niet of de heer Van Raak dat ook heeft
gestudeerd.
De heer Van Raak (SP): Filosofie. Dat is een goede
vooropleiding.
De heer Anker (ChristenUnie): Filosofie is inderdaad een
goede vooropleiding voor het leven.
Maar goed, dat is dus een reële kwestie. Een baan
vinden blijkt heel erg lastig te zijn voor mensen, zeker als
je zo lang een politieke carrière hebt gehad en je een
politiek imago hebt opgebouwd, waar mensen al dan
niet wat van vinden. Het is ook belangrijk dat mensen, in
de tijd dat zij in de politiek zitten, zich geen zorgen
erover hoeven te maken dat zij misschien tijdens hun
ambt impopulaire dingen zeggen waardoor zij nooit
meer aan de bak kunnen komen. Het is hun taak om
soms impopulaire dingen te zeggen.
De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter. Het is
inmiddels enkele jaren geleden dat de commissie-Dijkstal
haar adviezen heeft gepubliceerd. Bijna vier jaar geleden
werd het Advies beloningsverhoudingen politieke
ambtsdragers gepubliceerd. Wie enkel aan de hand van
het tijdsverloop zou denken dat het nu helemaal helder is
en dat knopen zijn doorgehakt, komt bedrogen uit. Dat
zien wij ook als wij de brief lezen die deze zomer is
gekomen. Daarin staan opnieuw stevige wijzigingsvoorstellen. Zie ook de eerdere nota’s van wijziging. Dat
geeft wel het beeld dat nu een lappendeken is ontstaan.
Het is niet alleen lastig om precies vast te stellen wat nu
wel en niet gaat gelden en veranderen. Dat is nog niet
het ergste; daar is nog wel uit te komen. Maar wat ons
meer zorgen baart, is de inhoudelijke kant. De gedachte
was dat wij nu samenhangend moesten kijken naar de
beloningsstructuur voor politieke ambtsdragers. Het
uitgangspunt zou het salaris van de minister zijn. Andere
bezoldigingen zouden daarvan worden afgeleid. Dat
wordt nu allemaal niet meer doorgevoerd. Aan de ene
kant hebben wij begrip voor het argument van de
realiteit van de ernstige economische crisis, maar kunnen
er aan de andere kant niet telkens weer argumenten
komen om de noodzakelijk geachte wijzigingen niet door
te voeren? Hier zat toch de gedachte achter van een
meer heldere en geactualiseerde beloningsstructuur? Wat
doen wij daar nu mee? Wordt dat niet weer doorgeschoven? Ik kan mij voorstellen dat je op een gegeven
moment wel de inhoudelijke discussie afrondt en
bijvoorbeeld zegt: de ministersalarissen zouden eigenlijk
omhoog moeten en er moet voor een andere structuur
worden gekozen. Alleen is het in het licht van de
economische situatie niet zo handig om de invoering al
spoedig te doen. Ons lijkt het alsof wij nu de hele
discussie verder doorschuiven. Waarom doen wij dat?
Graag krijg ik hierop een reactie van de minister.
Een meer feitelijke vraag is: hoe zit het met de indexering van de bedragen? Is de uniforme indexeringswijze
voor alle politieke ambtsdragers wel in stand gebleven of
blijven ook op dit punt de oude stelsels in stand?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

21

Wij vinden het overgangsrecht belangrijk. Allereerst
kunnen wij in het algemeen instemmen met wat er is
overgebleven, met wat er nu ligt aan voorstellen. Dat
geldt eveneens voor de versobering van wachtgelden en
de actieve sollicitatieplicht. Nog los van de economische
situatie vonden wij dat al terecht en goed dat dat werd
voorgesteld. Daarbij is er telkens sprake van het zoeken
van een balans. De Raad van State wijst daar ook op in
zijn advisering: je kunt het politieke ambt niet helemaal
gelijkstellen met een gewone baan. Aan politieke ambten
blijft een eigenstandige positie verbonden, met verkiezingen, het grote afbreukrisico en het belang van voldoende
werfkracht voor politieke ambten. Dat vinden wij redenen
voor een eigenstandige rechtspositionele regeling.
Bij het overgangsrecht vinden wij het een goed
uitgangspunt dat verslechtering tijdens ambtsperioden
ongewenst is voor zittende politieke ambtsdragers. De
minister heeft dat uitgangspunt uiteindelijk ook gekozen.
Dat is een goede zaak. Zo krijg je niet lopende een
zittingstermijn een verslechtering in de rechtspositionele
regeling. Wat voor ons nog wel wat wringt, is dat er
formeel een nieuw moment komt waarop een en ander
ingaat. De kwestie van de wethouder werd al genoemd.
Als een wethouder al jarenlang wethouder is en na de
verkiezingen opnieuw wethouder zou worden, dan zou
hij helemaal onder het nieuwe regime vallen, terwijl er in
feite materieel sprake is van een voortzetting van de
bestaande situatie, en dan is het maar de vraag of die
wethouder nog wel door wil op basis van de nieuwe
regeling. Als je het economisch bekijkt, kan hij zich
afvragen of het wel verstandig is om door te gaan. Voor
onze fractie ligt daar een zorgpunt. Het effect van de
voorgestelde regeling kan leiden tot een aderlating van
50-plus-wethouders. Als je nu elf jaar wethouder bent
geweest en aan het einde van je periode stopt, heb je
recht op dertien jaar wachtgeld en een bijverdienmogelijkheid tot 100% van de laatstgenoten wedde. Hij
heeft ook geen sollicitatieplicht. Als die wethouder zich
opnieuw verkiesbaar zou stellen en gekozen wordt voor
een nieuwe periode, die na korte tijd op een fiasco kan
uitlopen waardoor hij na een jaar gedwongen wordt om
op te stappen, heeft hij recht op zes jaar wachtgeld,
worden zijn extra inkomsten direct voor 50% gekort en
geldt er een sollicitatieverplichting. Die sollicitatieplicht
vinden wij niet zo zeer het probleem, als wel die andere
punten. Leidt dat er niet toe dat men, bijvoorbeeld als
men na een jaar gedwongen moet aftreden, in een veel
ongunstigere positie terechtkomt dan nu? Vanwege die
vrees kan men gaan zeggen: ik ben wat ouder, het
afbreukrisico is groot, dus laat ik nu maar stoppen.

Wat gaat er gebeuren rond de salariëring van de
raadsleden? In de stukken wordt erkend dat een deel van
de raadsleden er niets op vooruitgaat. Betekenen de
gewijzigde plannen dat raadsleden er ook op achteruit
kunnen gaan? Dat zou slecht zijn voor de aantrekkelijkheid van het raadslidmaatschap. Als wij letten op de
werkdruk van raadsleden is een opwaardering eerder
gerechtvaardigd. Dat geldt te meer omdat je ziet dat het
voor alle partijen lastig is om voldoende kandidaten te
vinden die bereid zijn zich een aantal jaren voor de
publieke zaak in te zetten en daarbij soms een deel van
hun werkzaamheden moeten opschorten. Ik zou
trouwens ook de statenleden willen noemen in dit kader.
Hoe zit het met hun positie? Zeker na dualisering en de
verkleining van de provinciale staten is het lidmaatschap
eerder intensiever geworden. Zou overwogen kunnen
worden om, na onderzoek van de zwaarte van de functie,
te komen tot bijvoorbeeld opschaling naar het niveau
van de grotere gemeenten? Dat lijkt namelijk meer in de
richting van het daadwerkelijke tijdsbeslag te komen. Ik
heb het met dit soort voorstellen niet direct over het
moment van inwerkingtreding, maar wij zijn wel
verplicht om van tijd tot tijd te bekijken of het nog reëel
is wat er aan regelingen geldt.
Wat betreft de vermelding van de neveninkomsten
verwijs ik naar de opmerking van de Raad van State. Die
betwijfelt de stelling van de regering dat het openbaar
maken van de hoogte van de inkomsten uit nevenfuncties noodzakelijk is, naast informatie over aard en
tijdsbeslag van de nevenfunctie. Wij zien nu dat het
tijdsbeslag door de regering uit de toelichting is gehaald.
De vraag blijft echter in hoeverre de hoeveelheid tijd
voor de beoordeling van de wenselijkheid van nevenfuncties eigenlijk niet belangrijker is dan de precieze
inkomsten die eruit worden verkregen. Kan de minister
dit nader toelichten? Ik sluit me aan bij de gestelde vraag
over de onderscheidingen voor wethouders. In gemeenten tot 18.000 inwoners met alleen deeltijdwethouders
geldt geen verplichting tot het melden van neveninkomsten, terwijl voor deeltijdwethouders in grotere gemeenten die verplichting wel geldt. Wat is precies de
rechtvaardiging hiervoor? Is dit niet onlogisch?
De verrekening die nu ook voor andere politieke
ambtsdragers gaat gelden, analoog aan die voor leden
van de Tweede Kamer, lijkt ons een logische benadering.
Is het voorbeeld van de burgemeester dat wij in de
stukken gewisseld hebben, achterhaald? Hoe zit het met
de verrekening van inkomsten als iemand bijvoorbeeld
als burgemeester tegelijkertijd lid is van de Eerste Kamer
of de provinciale staten? Hoe zit het met die categorie?

De heer Van Beek (VVD): Dat is exact hetzelfde
voorbeeld dat ik net ook gaf.

De vergadering wordt van 12.25 uur tot 13.15 uur
geschorst.

De heer Van der Staaij (SGP): Zij het dat de heer Van
Beek feitelijk vroeg of dit zo is. Mijn punt is dat het op
grond van de stukken wel duidelijk is dat dit inderdaad
het geval is. Ik vind dat politiek ongelukkig en ben
bezorgd. Daarom vraag ik of er een ruimere regeling op
dat punt kan komen.

De voorzitter: De minister heeft gezegd dat er tien
onderwerpen zijn waarover zij zal spreken. Zij vraagt de
interrupties per blok op te sparen. Ik constateer dat de
commissie het met deze werkwijze eens is.

De heer Van Beek (VVD): Dan bedoelen wij allebei
hetzelfde.
De heer Van der Staaij (SGP): Akkoord.

Minister Ter Horst: Voorzitter. Ik begin met een paar
algemene dingen. Door een aantal leden van de
commissie is gesproken over de lange geschiedenis van
de voorliggende wetsvoorstellen. Verder is gesproken
over de ingewikkeldheid ervan, en niet alleen wetstechnisch. Als het om je eigen salaris gaat, of om dat van
andere politieke ambtsdragers, is het buitengewoon

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

22

ingewikkeld om tot besluitvorming te komen. Er is ook
steeds gesproken over de balans in de wetsvoorstellen.
De een vindt die balans beter dan de andere. Met name
gaat het om de balans met aan de ene kant een
versobering en aan de andere kant een versteviging van
de rechtspositie. De ontstaansgeschiedenis van de
wetsvoorstellen, althans het verloop in de behandeling
daarvan, is lastig geweest. Dat kwam niet zozeer door de
Kamer of het kabinet, maar met name ook door de crisis
waarvan nu al een tijd in Nederland sprake is.
Er was indertijd overeenstemming over hoe het
bouwwerk, zoals dat door Dijkstal naar voren was
gebracht, zijn beslag zou moeten krijgen, waarbij er een
balans was tussen wat de minister-president verdient, als
top van de piramide, en de rest die daarvan was
afgeleid. Als gevolg van de economische crisis en het
besluit van het kabinet om niet tot verhoging van de
ministersalarissen over te gaan, is niet alleen de top van
die piramide afgeslagen, maar zijn eigenlijk ook de poten
onder het bouwwerk doorgezaagd. Toen dat gebeurde,
kwam het kabinet voor de opgave te staan om toch met
voorstellen te komen die tot een bouwwerk leidden
waarvan wij in ieder geval zeggen dat het op dit moment
het beste is.
Zo heb ik ook de leden van de Kamer gehoord. Een
aantal van hen zei dat er, omdat het salaris van de
minister-president niet meer de top van de piramide is,
een onevenwichtigheid is in het geheel. Een aantal van
de commissieleden gaf aan dat die onvolkomenheid
misschien, als er weer betere economische tijden
aanbreken, gerepareerd gaat worden. Ik zal daarover
geen uitspraak doen. Wij leven nu en ik laat het over aan
de toekomstige minister c.q. Kamer om daarover een
besluit te nemen. Ik denk dat er de laatste jaren qua
balans wel het een en ander veranderd is en nog steeds
verandert in de geldelijke waardering en de rechtspositie
aan de ene kant, en de status van het ambt, of de
voordelen die het ambt heeft aan de andere kant. Ik zal
het wat specificeren. Ik denk dat vroeger wellicht niet zo
vreselijk veel mensen zich druk maakten over wat een
minister of een burgemeester verdiende, omdat het een
erefunctie was. Je deed dat eigenlijk – en ik spreek nu
over zeer veel vroeger – als je uit een goede familie
kwam en eigenlijk helemaal geen geld nodig had. De
voormalige, nu overleden, burgemeester Schelto Patijn
zei altijd: heren spreken niet over geld. Die tijden zijn
voorbij. In het verleden stond het ambt in aanzien. Als je
minister of burgemeester was, dan betekende dat wat en
waren het salaris en de rechtspositie misschien wat
minder van belang. Ik weet niet hoe de commissieleden
daartegenaan kijken.
Mijn ervaring in het openbaar bestuur is al langjarig.
Mijn ervaring is in ieder geval dat de andere kant van de
balans wel heel erg licht begint te worden. Dat zou de
discussie over salarissen en rechtsposities pregnanter
kunnen maken dan nu het geval is. Ik verwacht op dat
punt, nadat deze wetsvoorstellen in de Kamer zijn
vastgesteld, een ernstiger discussie dan nu het geval is.
Met steun van de rest van de ministerraad heb ik in deze
situatie in ieder geval geprobeerd om de commissie deze
voorstellen voor te leggen. Ik ben blij dat de Kamer daar
im grossen und ganzen positief over is.
Ik wil nog iets specifiekers zeggen over het wetgevingsproces. De heer Van Raak heeft gevraagd waarom er
zoveel nota’s van wijziging zijn ingediend. Ik heb al een
paar elementen aangegeven die daarin een rol hebben

gespeeld. Wat ook een rol heeft gespeeld, is dat er een
modernisering heeft plaatsgehad van de voorstellen. Er
is bijvoorbeeld aandacht besteed aan ontwikkelingen bij
werkloosheidsregelingen voor werknemers. Verder heeft
het kabinet invulling willen geven aan de eigen
opvattingen over de sollicitatieplicht en de aanspraak op
het wachtgeld. In eerdere versies was dat anders
geregeld dan nu het geval is.
De heer Van Beek (VVD): U heeft gesproken over een
onbalans die er ontstaan is. Ikzelf heb met name
gewezen op het verschil tussen de publieke en de
semipublieke sector en het verschil tussen de ambtelijke
en de bestuurlijke salarisstructuur. U zegt dat uw
opvolgers dit in de toekomst maar moeten oplossen,
maar u heeft daar zelf geen opvatting over gegeven.
Maakt u zich op dit punt ook zorgen of speelt die zorg
binnen het kabinet niet? Kortom, ik zou iets meer
politieke duiding op prijs stellen.
Minister Ter Horst: Ik denk dat u twee dingen van elkaar
moet onderscheiden. Ik weet niet of u het was of een van
de anderen, die ook sprak over de kans dat mensen uit
de publieke sector naar de semipublieke sector worden
getrokken. De wetsvoorstellen die wij daarover aan de
Kamer hebben voorgelegd, proberen nu juist ervoor te
zorgen dat én in de semipublieke sector én in de
publieke sector dezelfde normering geldt. Dus die
opmerking begreep ik niet helemaal. Er zou een onbalans
kunnen ontstaan tussen aan de ene kant de publieke en
de semipublieke sector, en aan de andere de marktsector.
Dan zou ik het begrijpen. Maar er is op ambtelijk niveau
een gelijkschakeling tussen de publieke en de semipublieke sector. Daar zit volgens mij geen onbalans. Er is
wel een onbalans waar het erom gaat dat ambtenaren en
ook mensen in de semipublieke sector meer kunnen
verdienen dan de ministers en de minister-president, en
dat was niet wat Dijkstal heeft geadviseerd.
De heer Van Beek (VVD): Ik zal een concreet voorbeeld
geven. Ik ben directeur-generaal op het ministerie van
VROM. Als ik dan voorzitter word van de raad van
bestuur van een woningbouwstichting, zou ik 30% meer
kunnen verdienen. Mijn huidige salaris op mijn huidige
ministerie zou ook 30% hoger kunnen zijn dan dat van de
minister. Beide situaties zijn mijns inziens onwenselijk.
Minister Ter Horst: Dat eerste voorbeeld is niet juist.
Maar dan gaan we een discussie aan die hier eigenlijk
geen onderdeel van uitmaakt. In de publieke sector is het
mogelijk om of bij aanstelling of door goed functioneren
meer te verdienen dan 100% van een ministersalaris met
een absoluut maximum van 130% van het ministersalaris. De voorzitters van de raden van bestuur van
woningbouwcorporaties moeten ook voldoen aan het
maximum van 130%. Dus dat zit op hetzelfde niveau.
De heer Van Beek (VVD): Nogmaals, dan is dat gelijk,
maar dan heb ik dus het probleem dat de minister 30%
minder verdient dan zijn ambtenaar.
Minister Ter Horst: Precies, dat is de casus die ik ook
schetste.
De heer Van Beek (VVD): Dus in een van de twee
situaties is het niet goed.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

23

Minister Ter Horst: Nee, dat is juist. Er is een onbalans
in de politieke salariëring, met name tussen ministers en
dus ook de minister-president en de ambtelijke top. Dat
is juist. De ambtelijke top kan tot aan 130% van het
ministersalaris verdienen. Dat is dus meer dan wat een
minister verdient, want die zit op 100% van een
ministersalaris en de minister-president zit op 110%. Dat
komt omdat we hebben besloten de ministersalarissen
niet te verhogen. Er is een onbalans, maar we hebben
toch gemeend om niet daaruit de conclusie te moeten
trekken dat de ambtenaren in gelijke pas moeten lopen
met de minister en de minister-president, omdat anders
zou kunnen ontstaan waar de heer Van Beek het over
heeft, dat de hele publieke sector leegloopt en onmiddellijk naar de semipublieke sector of de marktsector gaat.

disbalans, zoals de minister dat zo mooi zegt. Dit
voorstel is niet meer consequent.

De heer Van Raak (SP): Maar daar hebben we dan
dezelfde norm. Ik snap het toch niet zo goed. De minister
heeft in principe uitgesproken – en daar was ik het mee
eens – dat niemand in de publieke sector meer gaat
verdienen dan de minister-president. En ook voor een
deel van de semipublieke sector gaan we dat zo regelen.
Alleen is dat nu niet het geval. De Balkenendenorm klopt
niet. Die is 30% hoger dan het inkomen van de ministerpresident. Volgens de minister hebben wij dat besloten,
dus is het goed en moeten we het zo doen. Mijn vraag
is: waarom? Waarom maak je een maximumnorm die
30% hoger ligt dan het inkomen van de ministerpresident? Ik deel de zorgen van mijn buurman, maar ik
zou het willen omdraaien. Waarom brengen wij niet de
inkomens die hoger zijn terug tot onder de norm?

De heer Van Beek (VVD): De minister suggereert dat er
een verschil is tussen het salaris van de minister en het
salaris van de minister-president, maar dat is niet zo. Dat
is bij Dijkstal het geval, maar dat is nu niet zo.

Minister Ter Horst: Ik ken de opvatting van de heer Van
Raak. Overigens is het niet 30% meer dan het salaris van
de minister-president, want de minister-president
verdient 10% meer. In het geval van de heer Van Raak is
het dus 20% meer ten opzichte van dat salaris.
De norm is 130% omdat wij de structuur die de heer
Dijkstal gebouwd heeft nog steeds een goede structuur
vinden. Een minister en minister-president worden
onderbetaald. Ik heb dat in een vorig algemeen overleg
ook al gezegd. De heer Van Raak denkt daar anders over.
De salarissen van ministers en de minister-president in
Nederland zijn in vergelijking met de salarissen voor
deze functies in andere landen buitengewoon sober. Daar
heeft dit kabinet voor gekozen. Het uitgangspunt was het
voorstel van de heer Dijkstal, met een norm van 130%
van het ministerssalaris. Sterker nog, de heer Dijkstal
heeft ook een keer gesuggereerd om niet tot 130%, maar
tot 150% te gaan. Vorige kabinetten hebben gezegd dat
zij 150% echt te veel vonden. De bedoeling van de heer
Dijkstal was om het ministerssalaris in de pas te laten
lopen met de salarissen in de ambtelijke, publieke en
semipublieke sector. 150% vond het kabinet te veel, maar
130% vond het acceptabel. De rest van de geschiedenis
is bekend. Nu is het nog steeds 100%.
De heer Van Raak (SP): Dit valt niet uit te leggen. Je
moet consequent zijn. De minister-president is de top,
niemand verdient meer dan de baas; dat vind ik heel
logisch. Of je verhoogt het inkomen van de ministerpresident en dan mag het inkomen van iedereen
omhoog, zolang het maar onder die norm blijft, of je
verhoogt het inkomen van de minister-president niet,
maar dan moet het ook consequenties voor die andere
salarissen hebben. Als dat niet zo is, organiseer je een

Minister Ter Horst: De salarissen in de bestuurlijke,
ambtelijke, publieke en semipublieke sector werken als
dominostenen. Nu is het eerste dominosteentje
omgevallen. Dat is het salaris van de ministers; dat is
niet verhoogd. Je kunt dan twee dingen doen. Je kunt dit
dominosteentje later rechtopzetten, maar je kunt door
het omvallen van dat dominosteentje ook alle dominostenen laten omvallen. Dit kabinet heeft gemeend dat het
niet redelijk is dat de salarissen van ambtenaren en de
mensen die in de semipublieke sector werken, niet
omhoog mogen gaan omdat het salaris van de minister
niet omhoog is gegaan. Dat is de redenatie geweest.

Minister Ter Horst: Dan heeft de heer Van Beek gelijk. Ik
dacht dat de minister-president nu iets meer kreeg omdat
hij een bijzondere positie heeft, maar zelfs dat is
kennelijk niet het geval, terwijl het toch een niet te
benijden positie is.
De heer Brinkman (PVV): Ik wil deze zaak van de andere
kant bekijken. De minister spreekt over de commissieDijkstal van vijf jaar geleden. Toen was de situatie heel
anders. Daarna is nog een exceptioneel hoog aantal
mensen topinkomens gaan verdienen. Laten wij eens
teruggaan naar het moment van de commissie-Dijkstal,
van de 150%. Het is heel terecht dat mensen hebben
gezegd dat wij terug zouden gaan naar 130%. Er zijn een
paar honderd mensen die meer verdienen dan 130%.
Zou het toen niet al verstandig zijn geweest om iedereen
onder die 130% te trekken?
Minister Ter Horst: Ik wil hier ontzettend graag de
discussie voeren die hier eigenlijk niet thuishoort,
namelijk over de honorering in de publieke en de
semipublieke sector, maar volgens mij voeren wij die
discussie regelmatig op een ander moment.
Tegen de heer Brinkman zeg ik dat het kabinet daar niet
voor heeft gekozen omdat het kabinet het reëel vindt dat
je bij sommige functies niet zou moeten kiezen voor het
maximum van 130%. Dat voorstel zou dan vanuit die
sector zelf moeten komen omdat hij zich bijvoorbeeld
onderscheidt van andere sectoren. U weet hoe dat gaat:
de minister zal daarmee moeten instemmen. Dat
betekent dat het kabinet wat dat betreft aan zet is.
De heer Van Raak heeft over de wetten in algemene zin
gezegd dat hij deze te vrijblijvend vindt. Hij heeft een
eigen initiatiefwetsvoorstel het licht doen zien. Ik begrijp
zijn gevoel dat het veel werk is geweest. Voor een deel is
dat jammer, maar dat gevoel heeft mij de afgelopen
tweeënhalf jaar ook wel bekropen. Ik geloof dat er meer
wetsvoorstellen van mij dan van hem niet zijn doorgegaan.
De heer Van Raak (SP): Dit is een misverstand, want dat
ging over mijn amendementen. Ik heb nog alle vertrouwen in mijn wetsvoorstel.
Minister Ter Horst: Oké, uw amendementen. Ik begrijp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

24

uw gevoel, maar dat dit wetsvoorstel nu door u kan
worden besproken, heeft te maken met de lange tijd die
het geduurd heeft.
Er is ook in algemene zin gevraagd om de voorstellen zo
aan te passen dat deze overeenstemmen met de WW.
Dat was een punt van de heer Brinkman. Het kabinet wil
dat niet, omdat het van mening is dat politieke ambtsdragers echt een ander soort functie hebben dan andere
mensen in Nederland. Daarbij hoort ook een aparte
rechtspositie. Een aantal van de commissieleden heb ik
dit ook horen zeggen. Een aantal elementen in de
voorstellen die het kabinet heeft voorgelegd, zoals de
beperking van het wachtgeld en de sollicitatieplicht,
lijken natuurlijk wel heel erg op wat er verder in
Nederland geregeld is. Er is een aantal argumenten om
voor politieke ambtsdragers een specifieke rechtspositie
in stand te houden. Daarbij speelt het politiek risico
natuurlijk een belangrijke rol.
De heer Van der Staaij heeft gevraagd waarom de hele
discussie over beloning wordt doorgeschoven en niet
alleen het moment van invoering. Het kabinetsbesluit op
17 februari 2009 om niet over te gaan tot verhoging van
het ministerssalaris is het belangrijkste moment geweest.
Doorschuiven van alle andere voorstellen die er lagen,
zou in deze tijden niet het goede signaal zijn. Om die
reden heeft het kabinet gemeend om wel met voorstellen
te komen ten aanzien van andere politieke ambtsdragers.
Sommigen van hen, zoals de burgemeesters, wachten
volgens mij al tien of vijftien jaar om onder de APPA
gebracht te worden. Het wordt echt hoog tijd dat het
kabinet dat gaat doen.
Dan kom ik op het onderwerp raads- en statenleden. Ik
begin maar even met de statenleden. Er is gevraagd hoe
het zit met de beloning van statenleden en of die niet
omhoog zou moeten. Zoals bekend heeft Dijkstal
voorgesteld om de vergoeding voor statenleden vast te
stellen op 10% van het verhoogde ministerssalaris. Dat
zou een verhoging van de statenvergoeding betekenen
met 34%. Overigens zou daar wel tegenover staan dat de
onkostenvergoeding voor leden van provinciale staten
zou worden versoberd.
Het kabinet heeft gemeend dat waar er geen wijziging
gebracht zou worden in de salarissen van de ministers
het voor de hand lag om dat ook niet te doen voor de
andere politieke ambtsdragers. Dat heeft er voor een
deel mee te maken dat het een van het ander is afgeleid,
zoals ik net al aangaf. Als je vindt dat in politiek-economisch gezien moeilijke tijden het salaris van de ministers
niet omhoog moet, hoort daar ook bij dat dit ook voor
andere politieke ambtsdragers geldt, want anders valt
dat toch moeilijk uit te leggen. Zoals bekend hebben wij
een paar kleine uitzonderingen gemaakt als het gaat om
de burgemeesters van kleine gemeenten. We hebben
inwonersklassen samengevoegd waardoor burgemeesters van kleine gemeenten die echt lage salarissen
hebben, er iets op vooruit zijn gegaan. Overigens was
ook een reden dat een verhoging van de statenvergoeding 2,1 mln. zou kosten. Dat geld is er nu in ieder geval
niet meer.
De heer Van Beek (VVD): Ik vind dat u nu toch echt
onrecht doet aan een groot aantal punten. Wij hebben
hierover vier jaar geleden bij het verlagen van het aantal
zetels in provinciale staten met 30% gesproken. Wij
hebben destijds tegen de statenleden gezegd dat wij de
beslissing even zouden laten hangen. In principe hield de

regeling in dat het aantal leden met 30% zou worden
verminderd en de vergoeding met 30% zou worden
verhoogd. Wij wilden weten of dit later in het advies van
de commissie-Dijkstal terug zou komen. Dat bleek het
geval te zijn. De financiering is rond, want wij hebben
het geld dat gemoeid was met het terugbrengen van het
aantal statenleden met 30% in het Provinciefonds
gelaten, wachtend op dit besluit. Dit heeft dus niets met
de voorstellen van de commissie-Dijkstal te maken. Ik
vind dat dit onafhankelijk daarvan kan worden beoordeeld en dat wij jegens de provincies betrouwbaar
moeten zijn. Zij zijn akkoord gegaan met de verlaging
van het aantal zetels met 30%. Ik vind dat wij ook een
keer over de brug moeten komen.
Minister Ter Horst: Ik laat dat allemaal aan de Kamer.
Het kabinet heeft gemeend dit nu niet te doen, omdat in
het verleden een toezegging is gedaan dat bij de
afschaffing van de FPU voor burgemeesters er een
mogelijkheid zou komen om de arbeidsovereenkomst
van 36 uur over te laten gaan naar 40 uur. Het salaris zou
daardoor navenant toenemen. Ook dat hebben wij niet
gedaan, omdat wij dat bij ministers ook niet hebben
gedaan. Bij ministers was het eerst ook de bedoeling om
de overgang van 36 uur naar 40 uur te doen plaatsvinden; deze bestaat namelijk ambtelijk gezien. Dit zou de
facto betekenen dat ministers 10% meer zouden gaan
verdienen. Immers, zij werken meer dan 40 uur en
komen dus onmiddellijk voor die regeling in aanmerking.
Het kabinet is niet overgegaan tot de verhoging van
ministerssalarissen met 10%, omdat dit in deze tijden
van economische crisis niet erg voor de hand lag en er
ook weinig steun voor zou zijn geweest. Als de omzetting
van 36 uur naar 40 uur voor ministers geldt, moet je je
afvragen waarom dit niet voor leden van provinciale
staten en voor burgemeesters zou moeten gelden. Het
kabinet heeft gemeend om die veranderingen niet aan te
brengen. De Kamer beslist daar uiteraard als laatste over.
Wij moeten precies nagaan of de heer Van Beek gelijk
heeft dat de 2 mln. voor deze reden in het Provinciefonds
is gestort. Anders zou er ook reden kunnen zijn om dat
geld daar weer weg te halen.
De heer Van Raak (SP): Heel goed.
De heer Van Beek (VVD): Het geeft aan dat wij die
beslissing destijds echt hebben genomen in de veronderstelling dat er na de korting van 30% een verhoging van
30% zou komen.
Minister Ter Horst: Voorzitter. Er is gevraagd naar de
spookraadsleden en spookstatenleden. Dit zijn raadsleden en statenleden die nooit komen opdraven. Ik kan mij
goed voorstellen dat daarover wordt gezegd: het is toch
eigenlijk idioot dat mensen die niet komen, wel hun
bezoldiging toucheren. De vraag is nu hoe je dit het
gemakkelijkst kunt regelen zonder allerlei administratieve
rompslomp. Er is nu een regeling die het mogelijk maakt
dat 20% van de vergoeding aan raadsleden en statenleden wordt uitgekeerd naar rato van het aantal
bijgewoonde vergaderingen. 20% is nu het maximum. Ik
probeer met de Kamer mee te denken: je kunt de 20%
verhogen tot 100%. Dit betekent dat je in feite de hele
bezoldiging afhankelijk maakt van het bijwonen van de
vergaderingen. Vroeger was dit echter de systematiek en
daarvan is niet voor niets afscheid genomen. Je kunt je

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

25

afvragen of dit nu de goede weg is. Als er andere
suggesties zijn om dit probleem op te lossen, die niet tot
die grote administratieve rompslomp leiden en die ook
steun vinden bij het IPO en de VNG, ben ik uiteraard
bereid om daarnaar te kijken.
De heer Heijnen (PvdA): Ik wil best helpen meedenken.
Is de minister bereid, haar medewerkers te vragen of er
een oplossing is, anders dan via het verhogen van de
grens van vacatiegelden van 20% naar 100%?
Minister Ter Horst: Natuurlijk ben ik daartoe bereid en ik
vertrouw erg op uw creatief vermogen, maar ook op dat
van mijn ambtenaar. Ik hoop dat die mogelijkheid er is,
maar we moeten wel rekening houden met de autonomie van gemeenten en provincies en de mogelijkheden
die gemeenteraden en provinciale staten hebben.
Overigens moet een politieke partij eigenlijk zelf zeggen:
jij komt nooit, dat is onacceptabel. Ik ben bereid om te
kijken of we dat verschijnsel van de spookraadsleden en
-statenleden tot het verleden kunnen doen laten behoren.
De heer Heijnen (PvdA): Die toezegging is met dank
aanvaard. Dat is niet om mensen die langdurig ziek zijn
hun uitkering, hun bezoldiging, te onthouden, maar het
gaat puur alleen om diegenen die er een potje van
maken. Daarvoor kun je er ook aan denken om de
burgemeester een instrument in handen te geven, want
het moet ook geen onderwerp van politiek gedoe zijn om
iemand van het raadslidmaatschap uit te sluiten. Dat is
immers echt iets voor de kiezer. Er is echter een aantal
situaties waarin een burgemeester met gebonden
handen zit en niet kan ingrijpen en dat geeft maatschappelijk te veel onrust.
Minister Ter Horst: Dan is er gesproken over de
tussentijdse afsplitsingen. Met name de heer Heijnen
maakte zich er zorgen over dat het feit dat je extra geld
kunt krijgen een reden voor nieuwe afsplitsingen zou
kunnen zijn. Dat is nu in de Tweede Kamer al het geval
en we willen dit gaan regelen voor de fractievoorzitters
in gemeenteraden en provinciale staten. Dat kun je
natuurlijk nooit uitsluiten. In de nieuwe regeling krijg je
als fractievoorzitter een toelage van 1%. Dat lijkt niet zo
erg veel, maar door het aantal fractieleden zou je tot een
toelage van maximaal 11,5% kunnen komen. Die 1% valt
wel mee, maar ik weet niet precies of het vaak over grote
of kleine fracties gaat. Meestal is het zo dat bij een
afsplitsing iemand een eenmansfractie begint en dan
kom je dus niet veel verder dan die 1%. Die zorg hoeven
we dan niet te hebben. Ik vind de tussentijdse afsplitsingen wel zorgwekkend, want dat betekent dat er in
sommige gemeenteraden wel erg veel fracties zijn.
Misschien dat we over dat punt nog eens nader met
elkaar van gedachten kunnen wisselen. Dat hoort nu
even niet bij de rechtspositie thuis.
De heer Heijnen (PvdA): De minister spreekt over 1%. Ik
ga ervan uit dat de minister op dat punt juist geïnformeerd is. Ik dacht zelf dat het 10% ging die een
fractievoorzitter meer krijgt dan een gewoon raads-,
staten- of Kamerlid. Maar als het 1% is, dan kan de
minister dat punt laten rusten. Dan zal er geen prikkel
van uitgaan voor afsplitsing. Maar als het toch 10% is,
dan zal de minister moeten kijken of zij daar een grens
aan kan stellen.

Minister Ter Horst: Ik heb er nu drie keer naar gevraagd
en mijn informatie is dat het 1% is. Ik mag ervan uitgaan
dat dit klopt. Dat is maar goed ook, want anders zou u
een tweederde meerderheid moeten hebben om dit te
veranderen.
De heer Anker heeft gevraagd of er ook niet voor de
Rekenkamer en voor het voorzitterschap van commissies
in raden en staten extra geld moeten worden gegeven. Ik
neig er niet toe om dat te doen. Nu mijn antwoord is
geweest dat het bij fractievoorzitters om 1% gaat, neigt
de heer Anker daar misschien ook minder toe. Het
voorzitterschap van commissies geschiedt op een
vrijwillige basis. Er is altijd begrip voor kleine fracties als
zij niemand kunnen leveren. Zo heb ik het althans
ervaren en dat is ook hier in de Kamer het geval. En toch
blijkt het mogelijk om altijd voorzitters van commissies
te vinden. Ik heb dus niet de indruk dat de kleine fracties
zo benadeeld worden dat zou moeten worden geregeld
dat de voorzitters van commissies extra geld krijgen,
zodat ook kleine fracties aan die voorzitterschappen
kunnen meedoen. Ik heb ook niet de indruk dat het
moeite kost om raadsleden voor rekenkamers te vinden.
Er zijn verschillende soorten rekenkamers. Sommige zijn
extern. Maar als het rekenkamers zijn die bestaan uit
raads- en statenleden zelf, heb ik niet de indruk dat er
een probleem is om die te vullen. Maar het is natuurlijk
ook lastig voor kleine fracties om daaraan mee te doen.
Ik begrijp het punt van de heer Anker dus wel, maar ik
ben er niet toe geneigd om ook voor de leden van een
rekenkamer en voor voorzitters van commissies extra
vergoedingen te gaan regelen. Daarbij is ook echt sprake
van een verschil met de fractievoorzitter. Hoe klein je
fractie ook is, je moet een fractievoorzitter hebben. Dat
geldt niet voor de deelname als voorzitter van commissies of deelname aan de Rekenkamer.
De heer Van der Staaij heeft gevraagd of je bij de
inwonersklasse voor raadsleden niet nog verder zou
moeten opschalen. Ik zal uitleggen waarom we dit
hebben gedaan voor raadsleden. Wij willen dat voor alle
politieke ambtsdragers dezelfde indeling en inwonersklasse gelden. Die gold voor raadsleden niet. Voor
burgemeesters was er een andere indeling in inwonersklasse dan voor raadsleden. Dat vonden wij raar. Dit
betekent namelijk dat je tussen burgemeesters qua
salaris wel een verschil hebt, maar tussen raadsleden
niet. Wij hebben dit uniform gemaakt. Als de heer Van
der Staaij zou voorstellen om dit voor raadsleden verder
te laten gaan dan het kabinet heeft voorgesteld, zou je
weer een disbalans krijgen bij de burgemeesters. Dat zou
dan ook weer verder opgeschoven moeten worden. Ik
denk dat het voorliggende voorstel uitgebalanceerd is.
Uiteraard hoor ik de opvatting van de heer Van der Staaij
daarover gaarne in tweede termijn. Overigens betekent
dit voor veel raadsleden dat zij een hogere bezoldiging
krijgen. Wij vinden dat gerechtvaardigd om de redenen
die ik noemde.
De heer Van der Staaij heeft verder gevraagd of
raadsleden er in de nieuwe regels qua vergoeding op
achteruit kunnen gaan. Nee, dat is niet zo. Dat komt door
de samenvoeging van kleinste gemeenteklassen en door
het samenvoegen van gemeenteklassen. Dit is de reden
waarom ze er niet op achteruit gaan. Het betekent zelfs
dat een groot deel van de raadsleden erop vooruitgaat.
Voor de rest blijft de vergoeding gewoon gelijk.
De heer Van Beek heeft gevraagd of de mogelijkheid om
bij verordening een pensioenuitkering te regelen voor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

26

staten- en raadsleden geschrapt wordt. Nu is het zo dat
gemeenten en provincies bij verordening een pensioenen wachtgeldregeling kunnen treffen. Het kabinet vindt
pensioen- en wachtgeldregelingen voor raads- en
statenleden echter onwenselijk, omdat raads- en
statenlidmaatschap geen hoofdfuncties zijn. Daarom
worden raads- en statenleden ook niet in de APPA
opgenomen. Ik zal een voorstel voorleggen om de
mogelijkheden voor wachtgeld en pensioen voor raadsen statenleden in te trekken. Dat zal gebeuren bij de
aanstaande aanpassingen van de rechtspositiebesluiten,
waarvan het bestaan waarschijnlijk niet bekend was. O,
toch wel? Heel goed.
Er is ook gevraagd hoe het staat met het overleg met
burgemeesters over de bijzondere adv-regeling die in de
jaren negentig met hen is overeengekomen. Ik vertelde
daar net over. De FPU-regeling vervalt en hiermee dus
ook de bijzondere adv-regeling. De burgemeesters
wilden een uitbreiding van 36 uur naar 40 uur. Namens
het kabinet heb ik gemeend dit niet te willen honoreren,
omdat er toch een zekere parallellie binnen de politieke
ambtsdragers moet bestaan met wat er met de ministersalarissen gebeurt.
Wij zijn wel met hen in overleg om op een andere
manier te realiseren wat hun toen in feite was toegezegd.
Dan zou het niet gaan om een generieke salarisverhoging, want die willen wij dus niet. We kijken ook daarbij
naar de burgemeesters van de kleinere gemeenten. U
moet zich voorstellen dat ook burgemeesters van
kleinere gemeenten representatieve verplichtingen
hebben. Dat is anders dan in andere functies. Daarmee
verdienen zij vaak niet zo vreselijk veel. Ook in kleine
gemeenten zijn de huizen vaak niet erg goedkoop en zijn
de woonlasten dus hoog. Maar goed, dat probleem hoef
ik niet uit te leggen. Wij zoeken de oplossing met name
door te bekijken of wij iets voor de burgemeesters
kunnen betekenen bij wat hun is toegezegd. Daarover
zijn wij op dit moment ook in overleg met de bonden.
Die oplossing zou ik willen meenemen bij de aanpassing
van het rechtspositiebesluit met betrekking tot het
opheffen van periodieken en het ineenschuiven van de
inwonersklassen. Ik hoop dat de Kamer daarmee kan
instemmen.
De heer Van Raak vroeg waarom er sprake is van een
aanvullende APPA-uitkering als je een nieuwe functie
vindt. Dat komt omdat een urenverrekening zoals wij die
in de WW kennen, niet mogelijk is. Politieke ambten zijn
immers geen urenfuncties maar taakfuncties. Daarom
hebben wij dit via een inkomstenverrekening geregeld,
omdat het via de urenverrekening niet kan.
De heer Van Raak (SP): In een initiatiefwetsvoorstel heb
ik het wel gedaan, dus wetstechnisch is het allemaal
geen probleem; het is een politiek vraagstuk.
Minister Ter Horst: Daarover heeft de Tweede Kamer
zich nog niet uitgelaten.
De heer Van Raak (SP): Nee, maar wetstechnisch komt
het allemaal wel goed. Het probleem is politiek, ook daar.
Wachtgeld is ervoor bedoeld dat je niet zonder inkomsten zit als je – dat kan zomaar gebeuren – je baan
verliest. Het is een overbrugging, ’’wachten’’, totdat je
een nieuwe baan hebt. Waarom zou je echter nog
wachten als je al een nieuwe baan hebt? Wachtgeld is

toch niet bedoeld voor de situatie waarin je al een
nieuwe baan hebt? Ik snap dat uitgangspunt niet.
Minister Ter Horst: Het gaat om een aanvullende
uitkering. Als iemand een functie vindt waardoor hij geen
recht meer heeft op die aanvullende APPA-uitkering, dan
speelt het natuurlijk niet meer. Nogmaals, indien
mogelijk doe je dat via een urenverrekening, maar dat
kan niet altijd. Ik ben dan ook heel benieuwd naar hoe u
dat in uw wetsvoorstel hebt gedaan.
De heer Van Raak (SP): Daar kunt u kennis van nemen.
Minister Ter Horst: Ja, ik kan daar kennis van nemen;
misschien dat enige ondersteuning daarbij geboden is
geweest. Ik ben er benieuwd naar. Onze redenering was
dat een urenverrekening niet kan, dus dan moet het op
basis van functies. Dit betekent dat je verrekent op basis
van inkomsten en niet op basis van uren.
De heer Van Beek heeft gevraagd: wat valt er nou precies
onder het loopbaanprincipe? Het loopbaanprincipe houdt
in dat bij de overgang van de ene naar de andere
APPA-functie aanspraken op uitkeringsduur kunnen
worden meegenomen. Dat houdt in dat een uitkering die
in een politieke functie is opgebouwd, als arbeidsduur
meetelt voor de uitkeringsduur bij een volgende politieke
functie. Dit voor zover er geen sprake is geweest van
wezenlijke onderbreking. Het loopbaanprincipe geldt ook
voor de entree-eis voor de verlengde uitkering van 55
jaar tot 65 jaar. Wij regelen dus dat politieke ambtsdragers net als in het normale arbeidsproces hun rechten
kunnen meenemen. Dat is de kern van het loopbaanprincipe.
De heer Van Beek heeft ook nog gevraagd: waarom
wordt het loopbaanprincipe niet in de wet opgenomen in
plaats van in de AMvB? Het loopbaanprincipe staat wel
in de wet: artikel 7, vierde lid. Daar staat dat andere
APPA-functies meetellen voor de berekening van het
wachtgeld. Misschien voldoet dit aan de gestelde vraag.
De heer Van Beek (VVD): Het staat wel in de wet, maar
de ingangsdatum wordt per AMvB geregeld. Mijn vraag
was of het niet verstandig is om het gewoon in de wet te
regelen. Dat voorkomt een AMvB en zo geldt het meteen
vanaf het moment dat de wet in werking is getreden,
zoals ook geldt voor andere voorschriften.
Minister Ter Horst: Ik zal laten bekijken of dat een goede
suggestie is. Ik kom er straks nog wel even op terug.
De heer Van Beek: wie betaalt de uitkering bij het
loopbaanprincipe? Dat is inderdaad het laatste bestuursorgaan; die betaalt de uitkering.
De heer Van Beek heeft gevraagd: blijven de rechten die
zijn opgebouwd voor de nieuwe regelgeving, intact? Hij
gaf het voorbeeld van iemand die 50 jaar is, tien jaar
wethouder is geweest en nog vier jaar doorgaat. De
pensioenrechten wijzigen niet, maar het uitzicht op een
verlengde uitkering valt natuurlijk weg. Dat is echter
geen opgebouwd recht. Ging het u om de pensioenen of
om het andere punt?
De heer Van Beek (VVD): Het andere punt.
Minister Ter Horst: Dat is nu juist de bedoeling van het
wetsvoorstel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

27

De heer Van Beek (VVD): Als je dat recht eenmaal hebt
verworven, kun je het toch niet meer kwijtraken? Iemand
die niet meer werkzaam is in het openbaar bestuur, een
aantal jaar elders werkt en weer werkloos wordt, heeft
wel die rechten tot zijn 65ste. Je kunt een eenmaal
gerealiseerd recht toch niet weer kwijtraken?
Minister Ter Horst: Daarom hebben wij een overgangsregeling in het leven geroepen. Die komt natuurlijk maar
voor een deel tegemoet aan wat u wilt. Dit punt hebben
alle woordvoerders eigenlijk besproken, dus laten wij die
discussie dan maar meteen voeren. Ons voorstel is dat
iemand in zijn huidige functie dat recht houdt. Als
iemand bijvoorbeeld in zijn huidige periode 50 is
geworden, dan heeft hij zonder sollicitatieplicht het recht
op een verlengde uitkering tot zijn 65ste jaar. Iemand die
welbewust een nieuwe periode ingaat, verliest dat recht.
Als hij dus die nieuwe periode ingaat en dan 54 is, heeft
hij dat recht verloren. Dan moet hij nog een jaar wachten
tot hij 55 is om dat recht te krijgen, maar als hij geen
politieke functie meer vervult, zal hij dat recht ook nooit
krijgen.
De heer Van Beek (VVD): Dan valt hij terug naar die vier
jaar?
Minister Ter Horst: Dat is juist. Hij valt terug naar die
vier jaar. Het ligt anders bij iemand die nog wel een
politieke functie heeft. Stel hij is een jaar minister en dan
gaat het helemaal mis, want hij doet iets doms en vliegt
eruit. Dan is hij 55 als hij stopt met zijn politieke
loopbaan en komt hij in aanmerking voor een verlengde
uitkering tot zijn 65ste, zonder sollicitatieplicht. Wij
komen daar zo nog op, maar volgens de voorstellen die
hier liggen, is er geen sollicitatieplicht. Ik heb de Kamer
op dat punt gehoord. Kennelijk bestaat hierover of een
verschil van inzicht of een misverstand, dat weet ik niet,
maar laten wij de sollicitatieplicht even weglaten. Iemand
die nog geen 55 is, komt niet meer toe aan die regeling
en valt gewoon terug op vier jaar wachtgeld, met
sollicitatieplicht.
Voorzitter: Leerdam
De heer Van Beek (VVD): Als je eenmaal een recht
verworven hebt, bijvoorbeeld het recht om tot 65 die
trampoline te hebben staan, dan kan dat toch niet zo zijn
dat je dat recht na vier jaar weer kwijt bent? Iemand die
die vier jaar gebruikt om in het bedrijfsleven te gaan
werken en die zijn baan daar kwijtraakt, krijgt opnieuw
een wachtgelduitkering. Hopelijk vindt hij snel weer een
baan, maar in het ernstigste geval krijgt hij die wachtgelduitkering tot zijn 65ste. Het kan toch niet zo zijn dat
iemand die nog vier jaar wethouder is of gedeputeerde
of Kamerlid of minister, na die vier jaar dat recht
verspeeld heeft?
Minister Ter Horst: De vraag is of hier sprake is van een
opgebouwd recht of dat er sprake is van een vooruitzicht
op. Dat is de vraag. Iemand die al in die situatie zit,
houdt zijn rechten gewoon. Er zijn overigens nu ook
mensen – ik zal geen namen noemen – die ouder dan 50
zijn, die recht hebben op een verlengde uitkering tot hun
65ste en die gewoon weer een baan genomen hebben en
werken. Stel nu echter dat die persoon stopt of moet
stoppen, dan loopt dat recht gewoon door. Voor de

zittende mensen loopt het recht door, voor de groep die
er nog niet aan toe is, kun je je afvragen of het gaat om
een opgebouwd recht of dat er sprake is van een
vooruitzicht op. Ik ben geneigd om het laatste te vinden.
De VVD-fractie maakt zich daar zorgen over, overigens
niet alleen, ook andere woordvoerders hadden het
hierover. De vraag is wat de oplossing is, en die is
eigenlijk heel simpel. Je verliest je vooruitzicht niet op
het moment dat je een andere functie aanvaardt. Dan
zou je moeten zeggen dat iedereen die nu 50 is of 50
wordt en tien jaar een politiek ambt heeft vervuld, het
recht houdt om tot aan zijn 65ste zonder sollicitatieplicht
een uitkering te krijgen. Met andere woorden zeg je dan:
de overgangsregeling die wij bedacht hebben en die ik
toch eigenlijk redelijk geniaal vond, die willen we niet;
iedereen die nu in die situatie zit, mag dat recht
behouden.
De heer Van Beek (VVD): Ik probeer zoveel mogelijk
geniale dingen van deze minister overeind te houden,
maar ik denk toch dat we even moeten kijken of er in dit
geval niet iets heel vreemds aan de hand is. Ik ben
geneigd te zeggen dat die regeling nog iets zou moeten
worden aangescherpt. Het gaat om een heel kleine
groep, namelijk precies de groep die net 50 is.
Minister Ter Horst: Wat bedoelt u met aanscherpen, als
ik vragen mag?
De heer Van Beek (VVD): Ik bedoel te zeggen dat je
rechten wel blijven bestaan als je opnieuw werkloos zou
worden, ongeacht of je een publieke functie of een
andere functie hebt vervuld.
Minister Ter Horst: Dan schrapt u dus de overgangsregeling.
De heer Van Beek (VVD): Overigens vind ik echt dat wij
naar een systeem moeten dat inhoudt dat iedereen die
een uitkering heeft altijd moet solliciteren, dus tot op het
moment dat hij 65 jaar oud is. Dat moet ook gelden voor
mensen met een verlengde uitkering. Daarover mag
geen misverstand bestaan. De minister zei zojuist
’’zonder sollicitatieplicht’’. Daar ben ik niet op uit. Ik vind
dat er echt gesolliciteerd moet worden.
Minister Ter Horst: Voorzitter, staat u mij toe om dat
punt meteen mee te nemen. Wij zijn bezig met een heel
ingewikkelde materie en hopen allemaal dat wij en
andere mensen, als dit wetsvoorstel er door is, precies
weten wat daar in staat. Ik hoor de commissie zo – er is
namelijk sprake van een brede meerderheid – dat de
sollicitatieplicht zou moeten gelden voor de regeling die
inhoudt dat je een verlengde uitkering krijgt op het
moment dat je 55 jaar wordt. Ik denk dat dit ertoe zal
leiden dat ik op dat punt een nota van wijziging indien.
Bij dat punt hebben wij niet uitvoerig stilgestaan, ook
niet in eerdere besprekingen. Uiteraard moet ik dat eerst
terugleggen bij het kabinet, maar de commissie kan een
nota van wijziging tegemoet zien als het daarover
dezelfde opvatting heeft als ik.
De heer Van der Staaij (SGP): Dat was precies het punt
dat ook ik heb aangestipt. Ik begrijp dat de minister nu
zegt dat zij bereid is om met een nota van wijziging op
dat punt te komen. Voor de duidelijkheid vraag ik haar of

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

28

wij het dan hebben over diegenen die al voor de
verkiezingen tussen de 50 en de 55 jaar zijn.
Minister Ter Horst: Je moet onderscheid maken ten
aanzien van de mensen waarvoor geldt dat deze situatie
zich in deze periode voordoet. Wij hebben gezegd dat die
mensen hun recht kunnen laten gelden. Het staande
recht is dat mensen een verlengde uitkering krijgen
totdat zij 65 jaar oud zijn en dat zij geen sollicitatieplicht
hebben. Die mensen konden naar mijn idee daarop
rekenen, dus het zou volgens mij niet correct zijn om nu
te zeggen dat zij toch moeten solliciteren. Ik probeer zo
logisch mogelijk te denken en te voorkomen dat wij er
een janboel van maken. Mensen die in een volgende
periode met die situatie te maken krijgen, zullen vallen
onder de regeling dat zij vanaf het moment dat zij 55 jaar
zijn, een verlengde uitkering krijgen. De commissie zegt
nu dat dit verder prima is, maar dat voor die mensen een
sollicitatieplicht moet gelden. En zij vraagt mij om na te
gaan hoe het zit voor de mensen die net op dat
breukvlak zitten. Misschien moeten wij niet-bestaande
cases maken. Tegen de heer Van Beek zeg ik wel dat die
reparatie zal leiden tot een resultaat dat hij niet wenst.
Misschien moeten wij dat dan nog een keer met elkaar
delen.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): De minister
gebruikte net een heel mooie tussenformulering,
namelijk wat tot nu toe het opgebouwde recht is.
Volgens mij ligt de waterscheiding bij het ingaan van een
nieuwe periode, ongeacht de politieke functie. Het gaat
erom wat het perspectief is op opgebouwd recht. Dat
betekent volgens mij dat, op het moment dat een nieuwe
periode ingaat, de nieuwe regels gelden voor de
functionarissen die dan toetreden.
Minister Ter Horst: Ik heb gehoord wat mevrouw De
Pater zei. Zij maakt onderscheid tussen het opgebouwd
recht voor deze periode en dat voor de overgang naar de
nieuwe periode. De vraag is of er voor die nieuwe
periode al dan niet een sollicitatieplicht moet gelden. Ik
heb gezegd dat ik de commissie gehoord heb en dat ik
dat terugleg bij het kabinet. Als het daarover hetzelfde
denkt als ik, ziet de commissie een nota van wijziging
tegemoet. Zo niet, dan hoort zij dat. De vraag is alleen of
er een groep is die tussen die wal van dat opgebouwd
recht in deze periode valt en dat schip van die volgende
periode. Ik stel voor om dit goed uit te zoeken om te
voorkomen dat wij steeds meer in detail treden en
denken dat wij daarmee tot een goede slotsom komen.
Mijn voorstel is om een aantal cases te beschrijven. Die
rijgt u van mij op papier. Vervolgens kunnen wij daarover
spreken.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ik baseer mij
hoofdzakelijk op de laatste brief die wij van de minister
gekregen hebben, 30424, nr. 17, pagina 4. Daarin wordt
deze problematiek volgens mij zowel voor de huidige
gevallen beschreven als voor de nieuwe.
Minister Ter Horst: Dat is een stelling. Ik heb daar geen
reactie op.
De heer Heijnen (PvdA): Het is prima als de minister wat
inzicht wil geven door nog wat casussen te beschrijven,
maar ik wil namens de Partij van de Arbeid wel

onderstrepen dat de overgang zich zou moeten beperken
tot de mensen die nu aftreden. Maar bij een nieuwe
ronde, of het nu gaat om een benoeming van wethouders, nieuwe bewindspersonen of nieuwe volksvertegenwoordigers, geldt het nieuwe regime. Ik erken dat er een
overgangsprobleem is, maar ik heb de neiging om aan
de andere kant te gaan hangen dan de heer Van Beek. Ik
wil net als de vertegenwoordiger van de SGP-fractie, de
heer Van der Staaij, bezien of je het onaantrekkelijker
kunt maken voor de groep tussen de 50 jaar en 55 jaar
om te stoppen. Zij hebben nu recht op een verlengde
uitkering en zijn niet onderhevig aan een sollicitatieplicht.
We voelen er niks voor om het overgangsrecht te
verlengen tot na een nieuwe herbenoeming. Overigens
staat in de code van de Partij van de Arbeid dat iedereen,
of het nu gaat om huidige wachtgelders of mensen die
nu opstappen, sowieso zou moeten solliciteren.
De heer Van Beek (VVD): Als iemand aan het eind van
deze periode als wethouder stopt en hij heeft er tien jaar
erop zitten, heeft hij bepaalde vooruitzichten, doordat hij
bepaalde rechten heeft opgebouwd. Als hij leraar wordt
en vier jaar later werkloos wordt, valt hij weer onder de
wachtgeldregeling. Nu zou de situatie ontstaan dat als hij
zou doorgaan en als hij nog een periode wethouder zou
worden, hij na vier jaar niet meer onder die regeling valt.
Zijn opgebouwde rechten zijn dan namelijk vervallen.
Daar wijs ik op. Dit betreft een heel kleine groep, alleen
de mensen die tussen 50 jaar en 55 jaar oud zijn. Ook
moeten zij er al tien jaar op hebben zitten. Dat zijn er niet
zo gek veel. Het gaat er alleen maar om dat je aan het
einde van die vier jaar bekijkt of je er niet slechter aan
toe bent dan aan het begin van die vier jaar. Dit
voorkomt ook het probleem dat de heer Heijnen
gesignaleerd heeft, namelijk dat er een gedwongen
sanering zou plaatsvinden van mensen die er tien jaar op
hebben zitten.
De heer Heijnen (PvdA): Het is fijn dat de heer Van Beek
dit stelt. Daardoor kunnen we nog wat preciezer zijn, ook
tegenover de minister. Ik ben mijn eerste termijn niet
voor niets begonnen met de vraag om te bezien of voor
de groep met de overgangsproblematiek de sollicitatieplicht sowieso niet zou moeten gelden. Ik zal reageren op
de casuïstiek van de heer Van Beek. De leerkracht van 54,
56 of 58 jaar kan ook nu al een beroep doen op de
verlengde uitkering, omdat hij daar recht op heeft. Maar
ik vind dat hij wel zou moeten solliciteren. Dat is niet zo
als de heer Van Beek de overgangsproblematiek zou
oprekken naar het in stand houden van de huidige
rechten. Dat wil ik niet.
De heer Van Beek (VVD): Nu creëert de heer Heijnen
een misverstand dat er niet was. We waren het er allang
met de minister over eens dat zij met een nota van
wijziging zou komen en dat iedereen die een uitkering
krijgt, in ieder geval tot zijn 65ste, moet solliciteren. Dat
is het punt niet.
Minister Ter Horst: De overgangsregeling betekent dat
voor zittende mensen de sollicitatieplicht niet geldt. Dat
lijkt mij ook terecht. Bij alle andere overgangsregelingen
doen we dat ook zo. Als de heer Van Beek de overgangsregeling wil verlengen, zou de sollicitatieplicht niet
gelden. Maar dat is niet wat hij wil. Hij wil de regeling
voor meer mensen toegankelijk maken, namelijk voor het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

29

heel kleine groepje dat hij beschreef. Voor dat kleine
groepje wil de heer Van Beek wel een sollicitatieplicht.
Dan wordt het allemaal wel heel gevoelig.
De heer Van Raak (SP): In mijn initiatiefwet hebben we
dit probleem niet. Dit is dus makkelijk op te lossen. Ik zie
de nota van wijziging graag tegemoet. De minister kan
tegen de minister-president zeggen dat de SP het
wetsvoorstel dan steunt. De minister-president zit al wat
langer dan deze minister. Als zij toch met hem spreekt,
kan zij meteen vragen waarom dit niet gaat gelden voor
zittende ambtsdragers.
In het oorspronkelijke voorstel staat dat de sollicitatieplicht meteen ingaat, zowel voor bestaande als voor
toekomstige gevallen. Dat was het oorspronkelijke
voorstel, omdat de sollicitatieplicht niet de basisrechten
van politici raakt. Waarom heeft de regering dat toen
opgeschreven? Waarom is dat nu veranderd? Waarom is
de regering hier niet consequent in? Als wij consequent
zijn, is de hele discussie van zojuist overbodig. Als we de
regelingen meteen laten ingaan, doen we hetzelfde als
wat met het oorspronkelijke wetsvoorstel nagestreefd
werd en hoeven we niet te vervallen in dit soort
casuïstiek.
Minister Ter Horst: Zoals de heer Van Raak in zijn eigen
betoog al aangeeft, zijn er vele jaren verstreken bij de
totstandkoming van dit wetsvoorstel. Er is nogal wat
veranderd ten opzichte van de periode waaruit hij nu
citeert. Een van de belangrijke veranderingen is het
besluit om het ministersalaris niet te verhogen. De
commissie-Dijkstal had een uitgebalanceerd voorstel
gedaan, namelijk het ministersalaris naar 150% en
tegelijkertijd zorgen dat de rechtspositie versoberd wordt
op een aantal punten. De heer Van Raak kan zich
misschien voorstellen dat nu het eerste deel niet is
doorgegaan, de neiging bij degenen die het betreft om
het laatste deel wel met heel veel enthousiasme
tegemoet te treden niet zo groot is. Dat lijkt me een heel
begrijpelijke reactie.
De heer Van Raak (SP): Dat klopt niet, voorzitter,
omdat ...
De voorzitter: De minister is nog bezig met haar
betoog.
De heer Van Raak (SP): Mijn excuses.
Minister Ter Horst: Die begrijpelijke reactie is een van
de redenen dat dit kabinet heeft gezegd dat de versobering er moet komen, maar dat het redelijk is, aangezien
de vooruitgang niet wordt geregeld voor in ieder geval
dit kabinet, om de versobering – je mag eigenlijk wel
zeggen ’’verslechtering’’ – ook niet voor de zittende
ambtsdragers te regelen. Dat was de redenatie.
De voorzitter: Nu mag u, mijnheer Van Raak.
De heer Van Raak (SP): Dat klopt dus niet. Dat is niet
consequent. Het inkomen raakt het basisrecht van de
politicus. Je kunt het naar beneden of naar boven
bijstellen, maar dat heeft allemaal niets te maken met de
sollicitatieplicht die volgens het oorspronkelijke voorstel
niet de basisrechten van politici raakt. Je kunt niet
zeggen: we verhogen het inkomen niet – dat raakt de

basisrechten – en daarom kunnen we de sollicitatieplicht
ook niet direct invoeren. Dat laatste raakt namelijk de
basisrechten niet. Het is het vergelijken van appels met
peren. Het kan niet uitgeruild worden. Je kunt niet
zeggen dat omdat het inkomen van de minister-president
niet omhooggaat, de sollicitatieplicht ook niet in één keer
hoeft in te gaan. Dat is flauwekul, dat kan niet. Dat heeft
niets met elkaar te maken.
Minister Ter Horst: Iedereen heeft recht op zijn eigen
opvatting, dus ik bestrijd die van de heer Van Raak in het
geheel niet. Ik wil alleen maar zeggen dat er nog meer is
dan rechten. Er is ook nog zoiets als psychologie.
Dan kom ik toe aan de vraag van de heer Van Beek of er
nadelen zijn bij de overgang van CdK’s, burgemeesters
en waterschapsbestuurders naar de APPA. Hij zegt
signalen te krijgen dat dit zo is. Het is heel geestig dat er
tien jaar lang is gevraagd om een overgang van CdK’s,
burgemeesters en waterschapsbestuurders naar de APPA
en dat nu we bijna zo ver zijn, er mensen zijn die zeggen
’’ho, ho, misschien is het voor mij wel nadelig’’. Ik neem
dat overigens de heer Van Beek niet kwalijk. Er zijn twee
mogelijkheden waarbij de overgang nadelig zou kunnen
zijn. De eerste is in het geval dat iemand een zodanige
WW-uitkering en bovenwettelijke voorzieningen heeft dat
het in dat individuele geval beter uitpakt dan hij onder de
APPA zou krijgen. Het tweede geval waarin de APPA
nadelig kan zijn, is al genoemd door de heer Van Beek.
Dit betreft het geval van burgemeesters die met
herindelingsontslag gaan, die onderdeel zijn van een
herindelingsoperatie. Wij schatten dat dit laatste om
minder dan tien mensen per jaar zal gaan. Van de
gevallen uit de eerste groep, die van WW plus bovenwettelijke voorzieningen, kunnen wij heel moeilijk een
beoordeling geven. Het gaat daarbij namelijk om
individuele gevallen. Het zal weleens voorkomen, maar
wij weten niet hoe vaak. Het klopt dus dat de overgang
naar de APPA voor sommigen negatief zou kunnen
uitpakken. Het gaat echter om heel geringe aantallen.
Laten we wel zijn: we hebben dit gedaan naar aanleiding
van de grote wens van CdK’s, burgemeesters en
waterschapsbestuurders om wachtgeld te kunnen krijgen
als zij van mening zijn dat zij hun functie niet langer
kunnen uitoefenen, net zoals dat het geval is voor andere
politici. Nu is het nog zo dat een burgemeester alleen
maar geld krijgt als hij ruzie heeft met de gemeenteraad.
Dat is toch wel een heel vreemde manier om rechtsposities te regelen. Ik weet dat ik dit de heer Van Beek niet
hoef uit te leggen. Het voordeel om deze groepen bij de
APPA onder te brengen is dus vele malen groter dan de
nadelen.
De heer Heijnen vraagt waarom de regel dat de
sollicitatieplicht niet geldt indien een nieuwe politieke
functie met een inkomen van ten minste 55% wordt
aanvaardt, niet geldt voor gemeentesecretarissen en
griffiers. Het idee achter deze regel is dat wij het van
groot belang achten – het gebeurt ook vaak – dat een
minister die een bepaald salaris verdient, niet om
redenen van inkomen en rechtspositie besluit om geen
lid van de Tweede Kamer te worden. Dat is de enige
reden waarom de regeling van het inkomen van ten
minste 55% wordt aanvaard.
De heer Heijnen of een van de andere woordvoerders
vroeg: kloppen die percentages nog wel? Bij de
berekening van die 55% zijn wij namelijk ervan uitgegaan
dat het salaris van een minister 130% bedraagt ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

30

opzichte van de nieuwe bezoldiging voor het Kamerlidmaatschap. Die verhouding is nu waarschijnlijk anders
komen te liggen nu het 100% is. Wij moeten uitzoeken of
dat percentage niet moet worden veranderd. Dat kunnen
wij niet ter plekke. Dus, dank voor deze intelligente
suggestie.
De heer Heijnen vroeg: waarom zou het niet gelden voor
een gemeentesecretaris of griffier? Ik ben van mening en
het kabinet dus ook, anders lag het voorstel hier niet, dat
wij dit moeten beperken tot politieke functies. Gemeentesecretaris en griffier zijn ambtelijke functies. Daarbij zie ik
de ratio die wij erachter hadden, niet meer. Wij wilden
hiermee namelijk voorkomen dat je op deze manier
mensen frustreert die bereid zijn om voor een lager
salaris een politieke functie te vervullen. Dat wilden wij
uit de wereld helpen. Dat geldt niet bij gemeentesecretarissen en griffiers. Overigens ken ik de cijfers niet, maar
ik kan mij niet aan de indruk onttrekken dat voornamelijk
mensen met een ambtelijke carrière gemeentesecretaris
of griffier worden en niet mensen uit het politieke
bestuur.
De heer Heijnen (PvdA): Het is te waarderen als een
bewindspersoon in de Kamer gaat zitten. Je kunt
overeind houden dat het niet aangaat om hem of haar te
doen solliciteren om dat salaris aan te vullen tot 70% van
het ministersalaris, waar hij of zij recht op heeft na een
jaar. Ik zie dus wel wat in die redenering. Maar nu de
gemeenten. Als een wethouder van een stad van 100.000
plus, na een flinke periode wethouderschap in plaats van
achter de geraniums te gaan zitten, tegen een veel lager
salaris ergens griffier wordt van een gemeenteraad, dan
zou toch hetzelfde moeten kunnen gelden als voor een
minister die in de Kamer gaat zitten?
Minister Ter Horst: U vraagt eigenlijk twee dingen
tegelijkertijd. U vraagt naar de overgang van een
wethouder naar een ambtelijke functie en u vraagt of het
überhaupt ook voor wethouders geldt. Dat zijn twee
dingen.
De heer Heijnen (PvdA): Ik ben ervan uitgegaan dat deze
regeling voor alle politieke ambtsdragers geldt.
Minister Ter Horst: Ja, precies. Dan blijft alleen de vraag
over wat er gebeurt als iemand, waarbij het niet uitmaakt
of het een wethouder of een minister is, overgaat naar
een ambtelijke functie. Het gaat vooral om mensen die
een politieke carrière willen volgen. Het gaat er niet om,
mensen te helpen een andere baan te vinden. Ik ben wel
met u eens dat griffiers en gemeentesecretarissen
dichtbij het politieke bestuur staan, maar het zijn toch
echt heel andere functies. Als heel veel politieke
ambtsdragers na hun ambt gemeentesecretaris of griffier
werden, zou je nog kunnen kijken of daar iets in zit. Dat
is echter niet waar, terwijl dat bij een minister die
Kamerlid wordt, wel het geval is. Dat is de overweging
geweest van het kabinet om dat als belangrijkste reden
voor deze regeling te nemen.
De heer Heijnen vroeg wie de sollicitatieplicht gaat
uitvoeren. Dat zijn de bestuursorganen die daarvoor
verantwoordelijk zijn. Wellicht wilt hij weten wie dat zijn.
Voor ministers en de Tweede Kamer is dat de minister
van BZK. Ik krijg er dus een grote taakverzwaring bij. Bij
de provincie is dat gedeputeerde staten, bij gemeenten
het college van B en W en bij de waterschappen het

dagelijks bestuur. Die worden verantwoordelijk voor de
sollicitatieplicht en alle ander zaken die daarmee
samenhangen. Je kunt je voorstellen dat die personen
dat allemaal niet zelf willen doen, omdat zij wel heel erg
dichtbij staan. Stel dat Tweede Kamerleden bij mij op het
matje moeten komen en dat ik moet vragen: mijnheer
Brinkman, hebt u al gesolliciteerd? Dat zie ik al helemaal
voor mij. De uitvoering van de regeling voor voormalige
bewindslieden en Kamerleden is opgedragen aan
Loyalis. Tot nu toe kennen wij de handhaving van de
sollicitatieplicht niet. Alleen de regeling van de uitkering
was aan Loyalis opgedragen. Ook de handhaving van de
sollicitatieplicht zal door een uitvoeringsorganisatie
worden gedaan. Ik dacht dat wij al hadden besloten om
dat door Loyalis te laten doen. Ik hoor nu dat wij dat nog
niet hebben besloten. Wij zitten nog in een aanbestedingsprocedure. Wij verwachten – en stimuleren dat ook
– dat de gemeenten, de provincies en de waterschappen
zich daarbij zullen aansluiten, omdat het dan een zekere
massa krijgt.
De heer Van Raak (SP): Wat dacht de minister van het
UWV? ’’Aanbesteden’’ klinkt als een foute richting.
Minister Ter Horst: Mij wordt aangereikt dat het UWV
dit soort oneigenlijke taken niet uitvoert.
De heer Van Raak (SP): Daar kunnen wij dan meteen de
regelingen voor passende arbeid en sancties op
aansluiten.
Minister Ter Horst: Daar kom ik zo op. Over de sancties
heb ik gesproken. De uitvoeringsorganisatie houdt dat
bij. Het bestuursorgaan moet de sancties treffen.
De heer Heijnen vroeg of er begeleiding bij het vinden
van werk plaatsvindt vóór vertrek uit de functie. Ik
begrijp zijn punt wel, maar er is wel iets tegen in te
brengen om dat systematisch zo te regelen. Als het kan
moet een politieke ambtsdragers zich voorbereiden op
een leven na het politieke ambt; absoluut. Wij weten
allemaal dat er wethouders zijn die dat ook doen. Een
jaar voordat hun periode afloopt, gaan zij daar echt over
nadenken en vragen zij begeleiding en coaching. Dat
gebeurt dus. Het is echter de vraag of je dat structureel
moet maken. Ik vind om twee redenen dat je dat niet
moet doen. Mevrouw De Pater noemde er een en
iemand anders noemde de tweede. Je moet ervan
uitgaan dat iemand die een politieke functie van vier jaar
heeft geambieerd er ook vier jaar zit. Dat kan overigens
betekenen dat hij die periode niet volmaakt, maar dat
moet wel je uitgangspunt zijn. Ik zou het heel raar vinden
als wij loopbaanbegeleiding gaan aanbieden – dat
iemand erom vraagt is iets anders – voordat die periode
is afgelopen. Dat is raar. Daarnaast is de periode van drie
maanden mede gekozen omdat het politieke ambt abrupt
kan eindigen. Dan heb je tijd nodig om je op de
arbeidsmarkt te oriënteren. Het zou gek zijn om niet pas
te beginnen als iemand terugtreedt, maar drie maanden
daarvoor. Dan vind ik het ook moeilijk uit te leggen
waarom er voor die drie maanden is gekozen. Dit zijn de
redenen dat wij wel begeleiding aanbieden als iemand
daar een beroep op doet en dat zelf wil, maar om het
niet structureel aan te bieden voordat iemand klaar is
met zijn functie.
De heer Heijnen vroeg naar de sollicitatieplicht bij
deeltijdfuncties. Zo lang er nog een APPA-uitkering loopt,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

31

geldt de sollicitatieplicht gewoon, ook als het deeltijd
betreft. De enige uitzondering is een politieke functie met
een bezoldiging van 75% van het oorspronkelijke salaris.
Daar spraken wij net al over.
De heer Heijnen vroeg ook wanneer de AMvB inzake de
sollicitatieplicht komt. Het streven is om dat gelijktijdig in
werking te laten treden met de wettelijke sollicitatieplicht.
Er geldt zoals men weet echter een voorhangprocedure.
Wij kunnen er beiden voor zorgen om dat zo snel
mogelijk te doen plaatsvinden.
Dan kom ik op het overgangsrecht voor de sollicitatieplicht. Voor zittende ambtsdragers gaat de sollicitatieplicht pas gelden indien de betrokken ambtsdrager na de
eerstvolgende verkiezing doorgaat en daarna op enig
moment het ambt neerlegt. Dat staat gewoon in het
wetsvoorstel, dus dat zal bekend klinken.
De heer Heijnen heeft gevraagd waarom bij een
sollicitatieplicht en het vinden van werk niet voor het
criterium van gangbare, maar voor passende arbeid is
gekozen. De heer Van Raak heeft hier ook naar verwezen.
Er is hetzelfde begrip gebruikt als in de Werkloosheidswet. Daarin wordt onder passende arbeid inmiddels
gangbare arbeid verstaan. In feite gaat het om hetzelfde,
maar wij wilden zo veel mogelijk aansluiten bij
bestaande wetgeving die voor anderen geldt. Men dient
zich te realiseren dat de Eerste Kamer heeft aangegeven
niet gecharmeerd te zijn van het voorhangen van AMvB’s
als zijzelf nog niet over het wetsvoorstel heeft kunnen
beslissen. Aan de overkant heeft men ook opvattingen.
De heer Heijnen (PvdA): Dat brengt mij op de vraag
wanneer dit alles in werking treedt. Ik dacht dat wij op
6 november vervroegde gemeenteraadsverkiezingen
hebben in tien of vijftien gemeenten. Het komt mij voor
dat deze hele wetgeving voor die gemeenteraadsverkiezingen door de Eerste en Tweede Kamer moet zijn
gegaan, dan wel heel snel daarna, zodat zij nog
terugwerkende kracht kan hebben. Wanneer er tegen
Kerstmis echter colleges zijn in Venlo en Oldambt, dan
wordt het lastig om daarna nog wetgeving te maken met
terugwerkende kracht. Alles zou dan per 1 januari in
werking moeten treden. Lukt dat ook met de behandeling
in de Eerste Kamer?
Minister Ter Horst: Dat weet ik niet. Ik probeer zo veel
mogelijk tempo te maken. Als de Tweede en misschien
ook de Eerste Kamer willen helpen, dan gaan wij dat
misschien wel halen.
Ik heb al geantwoord op de vraag van de heer Van Raak,
waarom men de sollicitatieplicht niet laat ingaan voor
zittende ambtsdragers.
De heren Van Raak en Brinkman hebben gevraagd
waarom men de eerste drie maanden niet hoeft te
solliciteren. Ik heb daarover al gezegd dat het vertrek
vaak abrupt is. Er is geen opzegtermijn die ’’normale’’
werknemers wel hebben. Die hebben altijd een paar
maanden de tijd om iets anders te vinden. Voor ons –
om het maar huiselijk te zeggen – geldt dat niet. Het
volgende is nog niet aan de orde geweest, maar het is
wel van belang. Ik ben vaak burgemeesters tegengekomen die vroegen of zij straks, als zij geen werk meer
hebben, bij dezelfde uitkeringsinstantie als de overige
ingezetenen van de gemeente op het bankje komen te
zitten. Dat bleek heel veel mensen bezig te houden. Als
de uitkeringsinstantie een ander is, dan heb je daar
misschien minder last van. De ervaring is echter dat heel

veel mensen in de eerste drie maanden werk vinden. Dat
is ook de reden geweest om te zeggen dat als mensen
hun baan verliezen, zij misschien even op adem mogen
komen. Laat ze die eerste drie maanden zelfstandig,
eventueel met hulp als zij dat willen, een baan vinden.
Als het na drie maanden niet is gelukt, dan krijgen ze een
sollicitatieplicht. Ik bedoel te zeggen: je mag soms wel
een beetje chic met je ambtsdragers omgaan.
De heer Van Raak vroeg hoe wij de planmatige begeleiding moeten noemen. Ik zou bijna zeggen dat hij zijn
best maar moet doen. De suggesties die hij op dit punt
heeft gedaan zullen wij met belangstelling verder
overwegen.
De heer Heijnen had het over de overgangsproblematiek.
Wie doorgaat bij verkiezingen krijgt een sollicitatieplicht.
Dat kan een verkeerde prikkel zijn. Wij hebben hierover al
uitgebreid gesproken.
De heer Van Raak vroeg naar het waarom van de
nevenfunctie. Ik probeerde een beetje de onderwerpjes
aan te geven en ik kom nu op het onderwerp ’’nevenfuncties’’. Als niemand een opmerking heeft, dan ga ik
gewoon door. Er is aan mij gevraagd hoe ik aankijk tegen
nevenfuncties. Met name de commissarissen van de
Koningin passeren dan de revue. Verder vraagt men of ik
daaraan geen grens zou willen stellen. De vraag is
eigenlijk of je dat al dan niet wettelijk zou moeten
regelen. Nog geen week geleden hebben wij hier met
elkaar gesproken over een maximum van drie ambtstermijnen voor een burgemeester in één gemeente. Ik
geloof dat iedereen dat een goed idee vond, maar
ondanks dat vond de commissie toch dat je dat niet
wettelijk zou moeten regelen. Uiteraard is die wens door
mij gehonoreerd.
Misschien geldt hetzelfde hier wel voor. In de eerste
plaats vind ik formeel gesproken dat de verantwoordelijkheid voor nevenfuncties van een CdK en een burgemeester bij de provinciale staten en de gemeenteraad ligt. Dat
is niet niks; gemeenteraden en provinciale staten zijn
autonome bestuursorganen en bestuurslagen die in staat
zouden moeten zijn om daarop toezicht uit te oefenen. Ik
vind dus dat de Kamer en de minister terughoudend zou
moeten zijn bij het wettelijk regelen van het aantal
nevenfuncties. In de tweede plaats vind ook ik dat er bij
publieke functies geen publieke discussie moet ontstaan
over de nevenfuncties. Dat komt het ambt namelijk niet
ten goede, en politieke ambtsdragers zouden zich van
alles moeten onthouden dat het ambt niet ten goede
komt. Dat is natuurlijk heel streng gesproken, maar wij
zijn nu even streng. Wat betekent dat voor de praktijk?
Betekent dat dat commissarissen van de Koningin of
burgemeesters geen nevenfuncties mogen hebben?
Betekent dat dat ze geen betaalde nevenfuncties zouden
mogen hebben? Dat is volgens mij nog een heel verschil.
Het ene gaat over de hoeveelheid tijd die ze nog
beschikbaar hebben voor hun hoofdbaan en het andere
betreft meer de vraag waarom ze wel mogen bijverdienen en ministers niet. Ik vind dat beide moet blijven
kunnen. Wel vind ik dat dit met een zekere matigheid
moet gebeuren. Daarover gaan ook de gesprekken die ik
met de commissarissen van de Koningin heb. Mijn
uitgangspunt daarbij is dat het niet publiek ter discussie
moet staan.
Ik zoom nog even in op de aspecten tijd en geld. Ik denk
dat gemeenteraden en provinciale staten goed toezicht
kunnen houden, maar dat ook moeten doen, op het
tijdsbeslag dat die nevenfuncties hebben in relatie tot de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

32

vraag of de commissaris van de Koningin of de
burgemeester nog wel goed in staat is om zijn provincie
respectievelijk gemeente te besturen. Wat ik wel eens
merk, is dat er te veel per nevenfunctie wordt gekeken en
dat er niet naar het totaal van de nevenfuncties wordt
gekeken. Wat mij opvalt is dat provinciale staten en
gemeenteraden vooral kijken naar de aard van de functie
– is een functie moeilijk te combineren met de hoofdfunctie, niet qua tijd maar qua inhoud? – en dat er wat
minder wordt gekeken naar de stapeling van nevenfuncties, zowel qua tijd als qua het al of niet betaald worden
voor die nevenfuncties. We vinden het belangrijk – en dat
delen we met de VNG en het IPO, waar raden en staten
in vertegenwoordigd zijn – om ook te kijken naar de
stapeling van de functies als het gaat over het tijdsbeslag. Ik vind dus dat de hoofdfunctie helder moet zijn.
Dat betekent dat de commissaris van de Koningin een
beperking in tijd moet stellen aan het aantal nevenfuncties dat hij heeft.
Dan kom ik bij het onderwerp van de betaling. Ik wijs er
overigens even op dat anders dan de heer Van Raak
suggereerde, de nieuwe commissaris van de Koningin in
Brabant niet heeft gezegd dat hij geen nevenfuncties
meer zou accepteren, maar dat hij heeft gezegd geen
betaalde functies meer te zullen accepteren. Dat vind ik
een heel belangrijk onderscheid. Ook bij de betaling zijn
er twee mogelijkheden. De commissaris van de Koningin
en de burgemeester kunnen zeggen: ik neem wel een
betaalde nevenfunctie maar ik stort het geld in de
provincie- of gemeentekas. Ik zeg dit omdat betaalde
nevenfuncties andersoortige functies zijn dan onbetaalde
nevenfuncties. Ik zou het jammer vinden als commissarissen van de Koningin en burgemeesters zich alleen nog
maar zouden bewegen in het circuit van de onbetaalde
nevenfuncties. Nogmaals, dit zijn andere dan de betaalde
nevenfuncties. Ik vind niet dat wij per wet moeten
regelen dat alle betalingen uit nevenfuncties in de
gemeentekas of provinciekas moeten. Dat doen we wel
voor de q.q.-functies, maar niet voor de functies op
persoonlijke titel. Nogmaals, ik vind niet dat we dat
wettelijk moeten regelen. De commissarissen van de
Koningin en burgemeesters moeten zichzelf de toets
kunnen kunnen afnemen om het matig te doen.
De heer Van Raak (SP): Ik vind dat we dat wel moeten
regelen. Dat hebben we voor ministers ook geregeld. Het
klinkt heel mooi om het aan de provinciale of lokale
democratie over te laten, maar we regelen heel veel
dingen. We regelen ook dat er een dualisering komt en
dat de burgemeester voorzitter is van de raad. We
regelen trouwens ook dat er een Balkenendenorm geldt.
Dus we regelen heel veel. Dat is ook onze taak. Wat wij
nu bespreken hoort bij de inrichting van het bestuur. Het
gaat over het functioneren van de commissaris van de
Koningin, die net zoveel geld krijgt als de minister. Deze
minister heeft ook geen tijd om 23 bijbanen te hebben.
Dat is gewoon zo. Die heeft ze niet en die hoort ze ook
niet te hebben. Ik vind het prima dat een commissaris
van de Koningin zichzelf wil informeren over hoe het
ervoor staat in zijn provincie, dat hij meegaat met de
Zonnebloem of dat hij onbezoldigde bestuursfuncties
vervult, maar ga in ieder geval wettelijk regelen dat hij
niet gaat stapelen om zichzelf tienduizenden euro’s
extra’s per jaar te geven. Ga ook heel goed kijken naar
het soort functies. Ga in ieder geval alle bijbanen
verbieden waar hij geld voor krijgt. Maar ook als ze

onbezoldigd zijn, kunnen ze politiek heel gevoelig liggen.
Dat laatste zou je bijvoorbeeld wel aan de lokale
democratie over kunnen laten, maar aan het stapelen
van commerciële functies moeten we wettelijk een einde
maken, zoals we dat ook bij de ministers hebben gedaan.
Minister Ter Horst: Dat zegt de heer Van Raak nou, maar
bij ministers is het ook niet wettelijk geregeld. Je hoeft
het ook niet wettelijk te regelen. Er staat nergens in de
wet dat een minister geen nevenfuncties mag hebben.
’’Nevenfuncties’’ vind ik overigens een prettiger term dan
’’bijbanen’’. Dat is de afspraak die gemaakt is in een
kabinet; die staat in het blauwe boek. Dat betekent dat
een minister bij zijn aantreden stopt met alle nevenfuncties die hij heeft. Dat is buitengewoon helder en ik
betreur dat in het geheel niet, want ik ben altijd erg voor
duidelijkheid. Je kunt dus zoiets regelen zonder dat je het
wettelijk vastlegt. Ik heb al aangegeven dat mijn
voorkeur daarnaar uitgaat.
Ik had nog even moeten zeggen dat het bedrag dat
mensen voor nevenfuncties kunnen krijgen, aan een
maximum is verbonden. Althans, in dat geval krijgt
iemand voor zijn hoofdfunctie niet meer zijn volledige
salaris; hij krijgt dan minder. Het allerbelangrijkste is dat
onze commissarissen, met name de nieuwe generatie,
hierin meer terughoudend zijn. Dat komt omdat de
discussie zich steeds meer publiekelijk afspeelt en
niemand vindt dat prettig. De komende jaren zullen wij
zien dat commissarissen der Koningin minder nevenfuncties zullen hebben. Bovendien laat ik hen steeds meer
doen, dus zij zullen steeds minder tijd hebben voor al die
nevenfuncties.
De heer Van Raak (SP): Ik vind het prima dat er geen
wet hoeft te komen, want waarom zouden wij moeilijk
doen als het ook makkelijk kan? Kunnen wij voor de
commissaris dezelfde of een soortgelijke regeling maken
als voor de ministers?
Minister Ter Horst: De regeling voor de ministers is
door de ministers zelf gemaakt. Mijn stelling is juist dat
je het bij autonome bestuurslagen aan de autonome
bestuurders moet overlaten. Ik zou het helemaal niet zo
gek vinden als het IPO of de gezamenlijke commissarissen der Koningin een code zouden voorstellen waaruit
blijkt hoe zij dat in hun sector geregeld willen zien. Dat
zou ik nog het allerchicst vinden.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ik zat eigenlijk
een beetje te wachten tot de heer Van Raak tot deze
conclusie zou komen, maar de minister zegt het nu zelf
al. Met dit wetsvoorstel leggen wij aan de autonome
bestuurslagen dezelfde verrekeningssystematiek voor
betaalde nevenbanen op als aan de Kamerleden. Gelijke
monniken, gelijke kappen.
Wij kunnen toch niet in het parlement besluiten wat een
provincie of gemeente in onderling overleg moet
accorderen over functies en nevenfuncties? Of je neemt
gemeenteraden en provinciale staten serieus omdat ze
zijn gelegitimeerd door de kiezers die hen gekozen
hebben, of je neemt ze niet serieus, maar dan moet je ze
ook naar huis sturen.
Minister Ter Horst: Dat doet mij denken aan een
uitspraak van de heer Van Raak. Hij zei dat je door het
volk naar huis kunt worden gestuurd als je gekozen bent.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

33

De heer Van Raak (SP): Dat was de heer Brinkman.
Minister Ter Horst: Neem me niet kwalijk, mijnheer Van
Raak. Jullie lijken soms een beetje op elkaar. De cirkel
sluit zich bij jullie.
Voorzitter. Het gaat mij om de redenering, niet om de
persoon. Iemand die gekozen is kan door het volk naar
huis worden gestuurd; bij benoemde bestuurders zou dat
niet het geval zijn. Ik vind dat toch geen goede manier
van redeneren. Een benoemde bestuurder kan immers
op elk moment naar huis worden gestuurd, terwijl de
gekozen volksvertegenwoordiger maar een keer per vier
jaar naar huis kan worden gestuurd. De controle van
raden en staten is naar mijn mening voldoende.
De heer Brinkman (PVV): De minister komt hier toch een
beetje makkelijk mee weg. Hoe je het ook wendt of keert,
er is veel beroering in de maatschappij over de bijbanen
van een aantal commissarissen van de Koningin en een
aantal burgemeesters. De minister zegt dat de beroering
er is. Zij heeft het idee dat een nieuwe generatie is
opgestaan. De heer Van de Dunk heb ik geprezen om het
feit dat hij inderdaad zei: geen betaalde bijbanen. Dat is
een heel goed voorbeeld. Er zitten er echter ook een paar
bij waarbij ik mij afvraag of zij goed betaalde bijbaantjes
wel aan zich voorbij zullen laten gaan. Hoe weet de
minister nu zeker dat wij over twee jaar niet opnieuw
met dit probleem zitten en haar opnieuw vragen wat zij
daaraan heeft gedaan?
Minister Ter Horst: Ik vind dat wij hier niet zouden
moeten spreken over individuele gevallen.
De heer Brinkman (PVV): Ik heb een voorbeeld genoemd
dat positief is.
Minister Ter Horst: Dat klopt. Ik vind een positief
voorbeeld heel goed en ik hoop ook dat een goed
voorbeeld goed doet volgen. Daarom zei ik dat ik het
heel chic zou vinden als er sprake zou zijn van een code,
tot stand gebracht door het IPO of door de verzameling
van commissarissen van de Koningin, die gaat over
nevenfuncties. Dat geldt naar analogie ook voor de
gemeenten. Daarnaast voer ik elk jaar, zoals ik al zei, een
gesprek met de commissarissen van de Koningin, omdat
ik tegenover hen, meer dan tegenover burgemeesters,
een zekere verantwoordelijkheid heb. In die gesprekken
komt het onderwerp nevenfuncties uitgebreid voor.
De heer Van Beek (VVD): Ik heb in het algemeen een
volstrekt andere opvatting over die nevenfuncties. Heeft
de minister ooit een causale relatie gevonden tussen de
kwaliteit van het functioneren van commissarissen van
de Koningin en de mate waarin zij nevenfuncties
hebben?
Minister Ter Horst: Ik heb er nooit onderzoek naar
gedaan, maar misschien kan dat alsnog als ik klaar ben
met deze baan. Ik denk dat dit ook niet het geval is. Ik
geloof dat niet, maar er is, mijnheer Van Beek, meer dan
je werk goed uitoefenen. Men is er ook verantwoordelijk
voor dat de wijze waarop men zich gedraagt niet van tijd
tot tijd de publieke belangstelling heeft. Laat ik het zo
maar formuleren. Wij weten gewoon dat nevenfuncties
in Nederland ter discussie staan. Ik moet zeggen dat de
salarissen van commissarissen van de Koningin ook

weer niet van dien aard zijn dat zij betaalde nevenfuncties moeten hebben. Nogmaals, ik heb het niet over de
niet-betaalde nevenfuncties, omdat ik ervan uitga dat een
commissaris van de Koningin heel goed nevenfuncties
kan vervullen. Ik vind dat ook nuttig. Het mag een zeker
tijdsbeslag hebben, maar het mag gestapeld gezien niet
de hoofdfunctie worden. Het gaat er vaak om dat de
betaling ter discussie staat.
De heer Van Beek (VVD): Er liggen heel regelmatig puur
politieke gronden ten grondslag aan het ontstaan van die
discussie. Deze ontstaat niet vanzelf. Wij regelen nu hoe
wij omgaan met betalingen. Dan blijft over dat het voor
een aantal van dit soort functies buitengewoon goed is
in twee richtingen: dat de functionaris zelf in een aantal
sectoren buiten de hoofdfunctie actief kan zijn en dat
dergelijke gekwalificeerde mensen beschikbaar zijn voor
die sectoren. Als we het financiële stuk goed geregeld
hebben, moeten wij veel positiever zijn over dit
fenomeen. Ik vind dat ook Kamerleden veel meer
nevenfuncties zouden moeten accepteren, omdat dat
goed voor hen en goed voor de maatschappij is.
Minister Ter Horst: Dat bestrijd ik de heer Van Beek
helemaal niet. Ik vind het ook heel belangrijk dat
burgemeesters en andere politieke ambtsdragers, zoals
CdK’s, nevenfuncties hebben. Dat is ook goed voor hun
hoofdfunctie. Je moet een commissaris van de Koningin
niet 24/7 op dat provinciehuis zetten. Daar wordt
niemand gelukkig van. Ik heb ook gezegd dat ik het
jammer zou vinden als de commissarissen van de
Koningin en anderen zouden stoppen met betaalde
nevenfuncties, omdat dat andersoortige functies zijn dan
onbetaalde nevenfuncties. Ik zou het jammer vinden als
die diversiteit verdwijnt.
Het interessante is dat als ik een burgemeester of
commissaris van de Koningin vraag waarom zij
nevenfuncties hebben, zij nooit zeggen dat zij meer
willen verdienen. Dat zeggen ze nooit. Als dat het geval
is, waarom storten zij dat geld dan niet in de gemeentekas dan wel de provinciekas, even los van de regeling
die we nu voor ze treffen? Kennelijk is meer verdienen
niet de belangrijkste overweging. Dat hoor ik echt nooit.
De belangrijkste overweging voor een CdK of een
burgemeester is dat hij of zij het voor de hoofdfunctie
van belang vindt om die nevenfuncties te hebben. Daar
is volgens mij helemaal niets tegen. Als wij niet willen
dat het fenomeen nevenfuncties negatief wordt gekleurd
door de betaling ervan, dan is wat ik net zei volgens mij
een heel goede oplossing.
De heer Heijnen vindt dat er eisen moeten worden
gesteld aan de wijze waarop nevenfuncties openbaar
worden gemaakt, omdat er nu verschillen bestaan tussen
gemeenten. In elk geval is aan de gemeenten de eis
gesteld dat een overzicht met nevenfuncties ter inzage
moet liggen op het gemeentehuis. Dat klinkt overigens
enigszins ’’jaren zestig’’. Het betekent dat dit overzicht, in
moderne termen gesproken, gewoon op internet
beschikbaar moet zijn en voor iedereen ter inzage moet
liggen. Ik zal nagaan of onze circulaires of andersoortige
regelgeving gelijke pas hebben gemaakt met de
technologische vernieuwing. Als wij dat regelen, is
iedereen daarover tevreden.
De heer Heijnen heeft gevraagd naar mijn visie op
’’niet-q.q.’’-nevenfuncties. Daar heb ik al iets over
gezegd. Ik kan mij herinneren dat de heer Heijnen ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

34

iets heeft gezegd over de definitie van q.q.-functies. Het
zou mogelijk zijn dat bijvoorbeeld een burgemeester
qualitate qua bij een energiebedrijf werkt – dus vanuit
zijn verantwoordelijkheid als burgemeester – en dat hij
daarmee doorgaat op het moment dat hij stopt met het
burgemeesterschap. Het is mogelijk dat hij daarmee
doorgaat, maar dan is het per definitie geen q.q.-functie
meer. Het betreft dan een functie op persoonlijke titel en
dan geldt dus de regeling in het kader van nevenfuncties
op persoonlijke titel.
De heer Brinkman heeft gevraagd waarom voor het
openbaar maken van nevenfuncties de grens van 18.000
inwoners bestaat. Dit geldt niet voor het openbaar
maken van de nevenfuncties, maar voor de inkomsten.
Hij had dit inmiddels al gehoord van zijn collega’s. Die
functies moeten wel openbaar worden gemaakt. De
inkomsten behoeven niet openbaar te worden gemaakt,
omdat een wethouder van zo’n kleine gemeente een
deeltijdfunctie heeft en daarmee dus te weinig verdient
om van te leven.
De heer Heijnen heeft gevraagd naar de wijze waarop de
controle op neveninkomsten zal plaatsvinden en of de
Belastingdienst daarin een rol heeft. Net zoals de
Belastingdienst daarin een rol heeft bij de Tweede
Kamer, gaat dit ook gelden voor de andere politieke
ambtsdragers.
De heer Heijnen heeft gevraagd hoe het zit met de
regelingen voor de Hoge Colleges van Staat, voor
Defensie en voor het Rijk. Voor de Hoge Colleges van
Staat, de Algemene Rekenkamer en de Nationale
ombudsman zijn de regelingen opgenomen in de
organieke wetten. Er zijn geen openbare betrekkingen
waaraan een vaste beloning of toelage is verbonden.
Men mag geen betrekkingen hebben die onverenigbaar
zijn met het ambt. De overige worden openbaar
gemaakt. Wij hebben hen niet in de wetsvoorstellen
opgenomen, omdat dit niet nodig is. Ambtenaren van
het Rijk en Defensie hebben wij ook niet opgenomen,
omdat dit over de politieke ambtsdragers gaat. Voor
ambtenaren, anders dan voor de Raad van State en de
Algemene Rekenkamer, gelden ook weer speciale
regelingen.
De heer Heijnen (PvdA): Begrijp ik het goed dat de
minister zegt dat het helemaal niet nodig is om daar
aandacht aan te besteden, omdat alle door mij
genoemde functionarissen geen betaalde nevenfuncties
hebben?
Minister Ter Horst: Het gaat dan over de Raad van
State, de Algemene Rekenkamer en de Nationale
ombudsman. Zij hebben geen openbare betrekkingen
waaraan een vaste beloning of toelage is verbonden. Dat
zijn de afspraken. Ambtenaren van het Rijk of Defensie
mogen, geloof ik, wel betaalde nevenfuncties hebben. Ik
moet dit echter nog even nakijken. Deze nevenfuncties
moeten wel openbaar zijn.
De heer Heijnen (PvdA): Dit onderwerp hoeft misschien
niet nu te worden uitgespit, maar het is wel de moeite
waard om hier een keer naar te kijken. De minister
spreekt namelijk over openbare betrekkingen. Dit
betekent dat betrekkingen in de markt wel kunnen
worden aangegaan door mensen van de Hoge Colleges
van Staat. Het lijkt mij verstandig om in ieder geval
politieke ambtsdragers, zoals commissarissen, niet

anders te behandelen dan een aantal andere mensen dat
voor de Kroon werkt.
Minister Ter Horst: Dat ben ik met de heer Heijnen eens.
Wij zullen nagaan of de huidige regelingen voor de Hoge
Colleges van Staat maat houden in vergelijking met de
voorstellen die wij nu doen voor de politieke ambtsdragers.
Voorzitter. Ik kom op een opmerking van mevrouw De
Pater. Zij zei dat de staatssecretaris van BZK in de speech
had gesproken over het verhelderen van de regels voor
declaraties. Dat heeft zij inderdaad gedaan. Dat komt
voort uit mijn constatering dat er zo veel gemeenten
waren die niet conform de regels hebben gehandeld, dat
mijn conclusie was dat de regels kennelijk niet duidelijk
zijn. Als er een aantal gemeenten in strijd met de regels
handelt, kun je zeggen: dit is kwade wil of dommigheid.
Het waren echter ongeveer 400 van de 500 gemeenten,
dus er moet een onduidelijkheid in de regelingen zitten.
Die zit waarschijnlijk in wat een burgemeester als
onderdeel van zijn vaste toelage moet zien en wat hij
daarnaast nog kan declareren. Ik heb dus gezegd dat we
opnieuw naar die regeling gaan kijken. We gaan ervoor
zorgen dat er zo’n heldere regeling komt dat niemand
meer kan zeggen dat hij het niet helemaal goed
begrepen had.
Dan vroeg de heer Heijnen of ik wil nadenken over een
voorziening voor een scholingsbudget voor wethouders
en gedeputeerden. Daarover wordt nagedacht en
gesproken met de vereniging van wethouders. Een van
de bespreekpunten is om tot een fonds te komen en het
zou natuurlijk ook via de lijn van het subsidiëren van
politieke partijen kunnen. Daarover wordt gesproken en
ik neem aan dat we tot een redelijk voorstel zullen
komen.
De heer Heijnen heeft ook gevraagd naar hoe het zit met
het vergoeden van cursussen. Ik weet niet of hij het tot
in de details wil weten, maar de kosten van cursussen
komen in ieder geval rechtstreeks voor rekening van de
gemeente dan wel de provincie. Die voorziening is onder
de bedrijfsvoering gebracht en uit de vaste onkostenvergoeding gehaald. Het gaat dan vooral over cursussen die
in het gemeentelijk of provinciaal belang zijn georganiseerd, door of vanwege de gemeente respectievelijk de
provincie. Maar soms, en dat is het geval in de casus
waar u volgens mij op doelt, kan het ook gaan over
andersoortige cursussen. Dan moet er een beoordeling
plaatsvinden of die cursus in het algemeen belang is om
te kunnen bepalen of die door de gemeente of de
provincie wordt betaald. Is het nog te volgen?
De heer Heijnen (PvdA): Ja hoor, heel goed zelfs.
Minister Ter Horst: Oké, dat is dus de regeling.
Mevrouw De Pater heeft gevraagd of het juist is dat een
ex-APPA-functionaris bij een overlijden voor zijn 65ste
geen dekking heeft voor het nabestaandenpensioen. Ja,
dat klopt. Het ABP heeft namelijk de regeling voor het
nabestaandenpensioen veranderd. Vroeger was het op
opbouwbasis en nu is het op risicobasis. In 2002 is het
nabestaandenpensioen aangepast. Zolang het ABP geen
andere wijzigingen doorvoert, is er geen aanleiding dit
wel voor de APPA te doen.
De heer Van Raak (SP): Ik wil nog even ingaan op het
vorige punt. De minister laat graag dingen aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

35

provinciale staten en aan de gemeenteraad, maar doet zij
dat in dit geval ook? Of zitten wij hier op een punt
waarvan wij zeggen: dat vergt een mening of misschien
wel regels van de minister? In Noord-Holland is er een
gedeputeerde die is afgetreden maar die vervolgens toch
nog even blijft. Zij mocht van de CdK een cursus gaan
volgen van €41.000 of meer. Die cursus wordt deels
gevolgd in India, Australië en de Verenigde Staten.
Moeten wij dan zeggen: omdat de commissaris – die
overigens ook weggaat – dat goedvindt, moeten wij daar
als landelijke politiek geen mening over hebben? Wie
weet – je kunt het je bijna niet voorstellen – zeggen de
staten van Noord-Holland straks: wij vinden het eigenlijk
prima om ruim €41.000 aan die gedeputeerde te geven
voor een cursus terwijl wij weten dat zij weggaat. Mogen
wij daar dan geen mening over hebben? Is dat aan de
provinciale politiek of moeten wij hier een mening over
hebben? Wat is dan de mening van de minister? Hoe
gaan wij dit in de toekomst voorkomen?
Minister Ter Horst: Ik zal u natuurlijk nooit een mening
ontzeggen, maar de vraag is wel een beetje: als wat hebt
u dan die mening? Als uw vraag is of de Tweede Kamer
daar een mening over moet hebben, dan zouden het
kabinet en ik de neiging hebben om te zeggen: wees
daar nu terughoudend in. Volgens mij is de regeling voor
cursussen helder. Dat betekent dat het echt ter beoordeling is van het lokale dan wel het provinciale bestuur of
een cursus die niet onmiddellijk voor de hand ligt – die
dus niet door de VNG of door het IPO wordt georganiseerd – wel of niet wordt vergoed. Dan moet aangetoond
kunnen worden, niet alleen door degene die de cursus
volgt maar ook door degene die toestemming geeft, dat
dit in het algemeen belang is. Als men echt wil dat
bijvoorbeeld burgemeesters zich meer realiseren dat het
burgemeesterschap niet voor het leven is en dat zij ook
eens iets anders moeten gaan doen, dus dat er ook ten
aanzien van politieke ambtsdragers meer wordt
gesproken van een loopbaan, dan zal men er ook voor
moeten zorgen dat daar iets tegenover staat. Als u
vertegenwoordiger van de vakbond zou zijn, wat u
natuurlijk niet bent, zou u geld willen hebben voor
professionalisering. Een wethouder moet ook de
mogelijkheid hebben om zich te professionaliseren. Dat
wordt bij ’’gewone werknemers’’ ook meestal door de
werkgever betaald. Ik vind dat het moet kunnen. Dat
moet in alle redelijkheid en niet idioot overdreven. Dat
moeten we nu maar eens overlaten aan de decentrale
besturen.
De heer Van Raak (SP): Wat in Noord-Holland gebeurt,
is toch idioot en overdreven? Of vindt u dat heel
gewoon?
Minister Ter Horst: Ik kan dat niet beoordelen. Ik wil dat
ook niet beoordelen. Men heeft het in Noord-Holland
beoordeeld. Ik vind het van belang dat het gebeurt.
Hoogstens toetsen wij of het beoordeeld is. Als men zegt
dat men er goed over nagedacht heeft en dat het om die
en die redenen moet kunnen, dan vind ik dat wij dat aan
Noord-Holland moeten overlaten.
De heer Van der Staaij heeft gevraagd hoe de indexatie
van de APPA-pensioenen wordt aangepast. De indexatiemethode in de APPA wordt aangepast aan die van het
ABP. Ingegane pensioenen worden volgens de regeling

van het ABP aan de gewijzigde salarissen van het
overheidspersoneel aangepast.
De heer Van Beek heeft een vraag gesteld over verlengde
uitkering bij invaliditeit. Hij vraagt of APPA-gerechtigden
slechter af zijn dan anderen onder de algemene
wetgeving. Mijn ambtsvoorganger heeft in een brief aan
de Kamer gemeld dat hij de WIA-aanpassing in de APPA
zou bekijken na invoering van de sollicitatieplicht. Nu zit
de toets voor arbeidsongeschiktheid aan het eind van de
uitkeringsperiode. Bij de sollicitatieplicht moet de keuring
in elk geval naar voren omdat bij arbeidsongeschiktheid
geen sollicitatieplicht geldt.
De heer Van Beek (VVD): Daar doelde ik niet op. Ik
doelde erop dat de Kamer nog niet zo heel lang geleden
voor mensen die echt niet meer kunnen werken en
blijvend invalide zijn, de uitkering heeft verhoogd van
70% naar 75%.
Minister Ter Horst: Ik dacht inderdaad dat u dat wilde
weten. U moet een onderscheid maken tussen 75% voor
werknemers die duurzaam arbeidsongeschikt zijn en 70%
voor werknemers die niet duurzaam arbeidsongeschikt
zijn. Dit is 70% van het maximumdagloon. In de APPA
gaat het om een invaliditeitsuitkering van 70% van het
salaris. Dat is altijd beter dan 75% van het maximumdagloon. Dat was het goede antwoord, dat dacht ik al.
Het andere antwoord was ook goed, maar niet gevraagd.
De heer Van Raak heeft een vraag gesteld over de WW
en WIA. Als deze worden aangepast, zal er steeds
discussie zijn of dit ook voor de politieke ambtsdragers
gaat gelden. Is dat handig? Dit is enigszins een gevolg
van het feit dat wij nu een beetje doen alsof politieke
ambtsdragers ’’gewone werknemers’’ zijn. Dat betekent
dat wij opschuiven in de richting van de rechtspositie
voor gewone werknemers. Als daar iets verandert, doet
zich de vraag voor of dat ook elke keer moet gelden voor
politieke ambtsdragers. Het wordt er allemaal niet
simpeler op. Waar de regeling van politieke ambtsdragers duidelijke parallellen vertoont met datgene wat er
voor gewone werknemers gebeurt, moeten wij in ieder
geval bekijken wat het betekent voor politieke ambtsdragers als die regelingen veranderen. Ik herhaal dat de
rechtspositieregeling voor politieke ambtsdragers een
geheel is. Die is slechts ten dele geënt op wat er voor
gewone werknemers geldt. Een ander deel is anders,
omdat het om andere posities gaat.
De heer Van Raak (SP): Van die discussie wil ik juist af.
Als wij straks de WW, de Ziektewet of de WIA gaan
versoberen – of verruimen, maar daarvoor moeten we
eerst een andere regering hebben – is het natuurlijk
logisch dat men zich het volgende afvraagt: die politici
besluiten nu dat mijn uitkering op basis van de WW, de
Ziektewet of de WIA wordt verlaagd, maar waarom
gebeurt dat niet bij hen? Dan krijg je die discussie. Die
discussie is sinds januari 2006, toen de eerste wetsvoorstellen hier lagen, tot juli 2009 voortdurend gevoerd.
Voortdurend zal die discussie worden gevoerd: als jullie
dit over ons beslissen, wat betekent dat dan voor jullie?
Daarom heb ik een initiatiefwetsvoorstel ingediend
waarmee die discussie onmogelijk wordt gemaakt en
wordt beëindigd door dit zo veel mogelijk gelijk te
stellen. Dan ben je in ieder geval van die discussie af.
Zou de minister dat ook niet prettig vinden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

36

Minister Ter Horst: Mijnheer Van Raak, legt u die
mensen dan uit wat qua functie het verschil is tussen
politieke ambtsdragers en gewone werknemers? Legt u
hun dan uit dat er voor gewone werknemers veel meer
bescherming is? Legt u die mensen uit dat politieke
ambtsdragers van de ene op de andere dag op straat
kunnen staan? Legt u hun uit dat zij geen opzegtermijn
hebben? Legt u hun uit dat zij, hoewel zij formeel een
arbeidsovereenkomst hebben voor 36 uur, meestal het
dubbele werken? Legt u hun dat dan ook uit? Ik hoor dat
eigenlijk nooit.
De heer Van Raak (SP): Omdat ik dat niet kan uitleggen.
Minister Ter Horst: O.
De heer Van Raak (SP): Omdat ik dat zelf niet begrijp.
Minister Ter Horst: O?
De heer Van Raak (SP): Iedereen kan zo ontslagen
worden. Ik kom heel veel mensen tegen die zeggen: van
de ene op de andere dag stond ik op straat.
Minister Ter Horst: Hebt u ooit van een sociaal plan
voor ministers gehoord?
De heer Van Raak (SP): Ministers zijn wat dat betreft
bepaald niet zielig.
Minister Ter Horst: Dat heb ik helemaal niet gezegd.
De heer Van Raak (SP): Ministers verdienen hartstikke
veel geld. Kamerleden verdienen hartstikke veel geld.
Waarom krijgen wij – ik wat minder – zoveel geld?
Omdat wij veel risico lopen. Dat risico wordt ruimschoots
gecompenseerd. Die discussie voeren wij en gaan we
nog voeren, maar we moeten niet doen alsof politici
zielig zijn. De meeste mensen die ik tegenkom, zeggen: ik
kan er volgende week ook zo uitliggen. Het lukt mij niet
om de regels uit te leggen.
Minister Ter Horst: Nee?
De heer Van Raak (SP): Het lukt mij niet om uit te
leggen dat als hun WW wordt versoberd, die van ons
niet wordt versoberd. Daarom ben ik blij dat die
versoberingen nu worden doorgevoerd; daar heb ik de
minister een compliment voor gegeven. Als wij
consequent zijn ...
De voorzitter: Oké, mijnheer Van Raak.
De heer Van Raak (SP): ... dan hoeven wij die vervelende discussie niet meer te voeren.
De voorzitter: Het riedeltje is duidelijk.
Minister Ter Horst: Gelukkig zijn in ons land de rechten
van werknemers goed beschermd. Daar hebben wij de
bonden voor. Ik weet zeker dat u wel eens kennisneemt
van hun activiteiten. Zij zijn er ook voor om de positie
van werknemers te beschermen. Politieke ambtsdragers
kennen dat niet; zij hebben geen bescherming. Dat is ook
allemaal niet zo erg, want je kiest er zelf voor en er zitten
ook leuke kanten aan. Ik ben mijn betoog begonnen met

duidelijk te maken dat de leuke kanten wat minder
worden, maar dat is kennelijk een teken van deze tijd.
Volgens mij is dat ook de reden dat er nu serieuzer wordt
gesproken over een gewenste salarisverhoging dan
vroeger het geval was.
Dat gezegd hebbende, denk ik dat het heel goed uit te
leggen is dat wij bij de rechtspositie van ambtsdragers
waar dat kan en redelijk is, meer in de richting gaan van
de positie van gewone werknemers, maar dat er goede
redenen zijn om dat niet een-op-een te doen. Ik mag u
geen suggesties doen in die richting, maar het zou goed
zijn als u dat aan mensen zou uitleggen. In uw rol als
volksvertegenwoordiger zou u duidelijk kunnen maken
waar de verschillen zitten tussen de functie van politieke
ambtsdragers en die van ’’gewone’’ werknemers.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ik maak er
bezwaar tegen dat de heer Van Raak weer in het debat
gooit dat hij minder krijgt dan andere Kamerleden. Hij
krijgt precies hetzelfde, maar hij doet er iets anders mee.
De belasting laat hij er zo ook iets anders mee doen.
De heer Van Raak (SP): Mag dat ook al niet meer? Er
komen steeds meer regels ...
De voorzitter: Mijnheer Van Raak, ik heb het u vaker
gezegd. We zitten hier in een zaal. Als u zelf iets
aanzwengelt en daar een reactie op krijgt, spreekt u via
de voorzitter of handelt u het na het debat af. Indien u
niet via de voorzitter spreekt, wil ik graag continueren
met de minister, die bezig was met haar antwoorden. Ik
dank u voor uw aandacht.
Minister Ter Horst: Die minister is bijna klaar; ik wil er
nog één ding over zeggen. Uit dit gesprek blijkt alweer
dat je erover kunt twisten: is het veel of is het weinig?
Dat was nou juist de reden om het te objectiveren,
buiten onszelf te trekken, en aan de heer Dijkstal en zijn
commissie te vragen om adviezen te geven aan kabinet
en Kamer. Wat is voor die functies redelijk aan salaris en
rechtspositie? Het was mooi geweest als dat totaalpakket
in zijn geheel door kabinet en Kamer aangenomen had
kunnen worden, maar wij hebben al met elkaar
besproken waarom dat niet kon.
Ik heb nog een paar kleine dingen. De heer Van Beek was
zo intelligent om te zien dat in artikel 84a de vier en de
zes jaar door elkaar zijn gehaald. Dat zullen wij uiteraard
corrigeren.
De heer Brinkman heeft gevraagd wat het kabinet doet
aan de bonussen. Gezien de tijd hoop ik dat mijn
antwoorden op de vragen van de heer Van Raak
daarover, ook de vragen van de heer Brinkman beantwoorden. Hopelijk staat hij mij toe om het op die manier
te doen. De heer Brinkman heeft ook gevraagd naar de
Wopt-rapportage: welke garantie is er dat topinkomens
worden beheerst? Dat punt staat nu eigenlijk niet op de
agenda. Als kabinet zijn wij daar heel ver mee; de
voorstellen daarover liggen nu bij de Kamer. Ik denk dat
wij er goed in slagen om ervoor te zorgen dat er in de
(semi)publieke sector nog maar weinig mensen zijn die
meer verdienen dan 130% van het ministerssalaris, in
nieuwe termen €181.000. Ik begrijp nu dat de voorstellen
daarover nog niet bij de Kamer liggen; dan komen ze
binnenkort naar de Kamer.
We hebben nog even uitgezocht hoe het zit met die 55%,
het percentage van Kamerlid ten opzichte van minister.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

37

Dat percentage is nu inderdaad anders komen te liggen.
We moeten dus even kijken of dat leidt tot een wijziging
van de teksten of niet.
Ik geloof dat ik daarmee mijn beantwoording in eerste
termijn kan afsluiten.
De heer Van Beek (VVD): Voorzitter ...
De voorzitter: Kunt u het meenemen in uw tweede
termijn?
De heer Van Beek (VVD): Het is nogal essentieel voor
mijn fractie. Het gaat om de verrekening van de
neveninkomsten en wel om de vraag hoe je omgaat met
winst uit onderneming.
Minister Ter Horst: Kan ik daar in tweede termijn op
terugkomen? Ik zal daarop ingaan voordat u aan de beurt
bent, mijnheer Van Beek.
De voorzitter: Dan zijn wij gekomen aan het einde van
de eerste termijn en geef ik nu het woord aan mevrouw
De Pater voor haar inbreng in tweede termijn.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Voorzitter. Ik
heb in mijn eerste termijn inderdaad, zoals de heer
Heijnen opmerkte, wat algemene beschouwingen
gehouden over dit onderwerp. Dat deed ik niet omdat er
niet meer over te zeggen zou zijn, maar omdat het
meeste er al over gezegd, geschreven en besproken is in
het verleden. Wat mijn fractie betreft, ligt er nu een
pakket waar wij mee akkoord kunnen gaan. Op een
aantal onderdelen zijn er nog wat vraagpunten. Ik heb er
zelf een genoemd en het antwoord van de minister
daarop was volgens mij anders dan wat ik in eerste
instantie had begrepen. Wij zullen nog even nagaan hoe
dat zit. Als het inderdaad een gevolg is van een wijziging
in de ABP-wetgeving, dan hebben wij ook daar rekening
mee te houden.
Een paar dingen wil ik toch nog melden. In dit wetsvoorstel worden er voorstellen gedaan voor een maximale
wachtgeldperiode van vier jaar en daar zit nu één
periode overgang in voor mensen die tot nu toe
langdurig deze ambten hebben vervuld, ten opzichte van
mensen die deze ambten nog gaan vervullen of een
voortzetting overwegen. Ik heb daar ook naar gekeken
vanuit een systematiek waarvan ik denk dat die het
gevolg was van de good governance code, waar
bestuurders in de semipublieke sector mee te maken
krijgen. Een benoeming geldt steeds voor een periode
van vier jaar. Dat geldt voor de meeste politieke
ambtsdragers in principe ook, dus in die zin vind ik die
vergelijking wel aardig. Voor die vier jaar weet je wat je
rechten en je plichten zijn, en na die vier jaar overweeg
je iedere keer opnieuw of je wel of niet beschikbaar bent
voor een volgende periode. Ik dacht dus dat de good
governance code voor bestuurders in de semipublieke
sector inmiddels ook richtlijnen gaf, dus ik vind het
helemaal niet onlogisch dat dit ook voor politieke
ambtsdragers zou gelden.
Wat ik in mijn eerste termijn gezegd heb over de
waardering – en dan heb ik het nog niet eens over de
normering – die voor een ambt opgebracht wordt, hangt
sterk samen met de manier waarop wij daar zelf bereid
en in staat zijn om over te spreken. Ik heb de minister
naar aanleiding van de uitspraken van de staatssecretaris

over de declaraties en de onkostenvergoeding inderdaad
de vraag gesteld hoe zij een en ander gaat doen. Wat mij
betreft mag er ook nadrukkelijk aandacht zijn voor de
fiscale aspecten daarvan. Declaraties zijn nooit op een of
andere manier verbonden aan fiscale maatregelen.
Onkostenvergoedingen daarentegen, waar wij geacht
worden dingen van te doen, zijn dat in onze sector altijd
wel, want zij zijn belast. In die zin lijkt het mij goed om
het hele rijtje politieke functies nog eens te bekijken. Ik
heb daarover in een korte interruptie aan het adres van
de heer Van Raak een opmerking gemaakt. Op welke
manier spreken wij de fiscus aan? Op welke manier
spreken wij declaraties dan wel kosten voor studies of
wat dan ook aan?
In eerste termijn heb ik gewezen op het feit dat wij al
ongeveer zes jaar hiermee bezig zijn. De wetsvoorstellen
liggen sinds begin 2006 bij de Kamer, maar ook in de
aanloop naar de wetsvoorstellen heeft de Kamer hier al
met enige regelmaat over gedebatteerd, vanaf het
moment dat het eerste rapport van de commissieDijkstal, ’’Diener en verdiener’’, op tafel lag. Omdat het
om een pakket gaat dat onze eigen positie regardeert,
hebben wij voor deze voorstellen een tweederde
meerderheid nodig in de Kamer. Ik heb niet voor niets in
eerste termijn gezegd dat wij 101 van de 150 stemmen
nodig hebben. Wat mij betreft, wordt die steun breder. Ik
zeg dan ook met nadruk dat niet het betere de vijand van
het goede moet worden. Dat zou uiteindelijk betekenen
dat er weer niets gebeurt en ik word langzamerhand een
beetje moe van het in dit soort debatten almaar hameren
op het feit dat er niets gebeurt. Wij kunnen er nu voor
zorgen dat er echt iets gebeurt, maar dat moeten wij wel
met z’n allen doen.
De heer Heijnen (PvdA): Voorzitter. De PvdA-fractie is
content met de beslissing van de regering om af te zien
van het opvolgen van de adviezen van de commissieDijkstal die inhouden dat de salarissen van politieke
ambtsdragers moeten worden verhoogd. Zij is evenzeer
content met de geringe verbetering die aan de orde is
voor burgemeesters en raadsleden van kleine gemeenten. Het is terecht dat die er is.
De PvdA-fractie is ook tevreden met de versobering van
de wachtgeldregeling, namelijk als genoemd: van zes
jaar naar vier jaar, van 50 jaar naar 55 jaar, sollicitatieplicht tot 65 jaar in plaats van tot 57,5 jaar, drie maanden
wachten in plaats van zes maanden en daarenboven de
verrekening van de neveninkomsten van politieke
ambtsdragers. Ik denk dat wij kunnen vaststellen dat het
politieke ambt in het algemeen lager wordt gehonoreerd
dan vergelijkbare ambten in de semipublieke sector die
op 130% van de ministersalarissen zijn gemaximeerd,
laat staan veel inkomsten buiten de semicollectieve
sector. De PvdA-fractie vindt dat acceptabel, omdat het
politieke ambt inderdaad een ander ambt is dat iemand
meer dan in die situaties doet uit roeping, ideologie en
op basis van inspiratie. Het salaris hoeft echter ook niet
onder de ondergrens te zakken, waardoor je door het
vervullen van dat ambt een dief van je eigen portemonnee wordt. Ik meen dat met de huidige bezoldiging een
goed midden is gevonden.
Daar tegenover staat op onderdelen een iets ruimere
wachtgeldregeling dan de regeling die wij in de
socialezekerheidswetten kennen, maar die regeling wordt
flink versoberd. Die iets ruimere wachtgeldregeling is
wat ons betreft niet gemotiveerd met de overwegingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

38

die hier aan tafel ook aan de orde komen. Uiteindelijk is
die gemotiveerd door de vertrouwensregel in de
democratie. Die houdt in dat, op het moment dat
minister Van Raak – ik hoop voor hem dat daarvan nog
een keer sprake kan zijn – het vertrouwen van het
parlement verliest, hij kan opstappen zonder dat hij in
zijn overwegingen hoeft te betrekken hoe hij morgen
betaald wordt, of hij niet een aantal maanden van het
gebeurde kan bijkomen voordat hij hard gaat solliciteren
en of hij, indien hij geen baan vindt, kan terugvallen op
een redelijk bedrag aan wachtgeld.
De PvdA-fractie is blij met de toezegging ten aanzien van
spookraadsleden. Zij neemt aan dat afsplitsingen geen
probleem opleveren, gelet op de extra vergoeding voor
fractievoorzitters naar rato van het aantal raadsleden. Zij
ziet overigens uit naar de wijzigingen die de minister
heeft aangekondigd van een aantal technische dingen.

ook heel veel halfbakken codes bij. Er zitten zelfs
oproepen tot matiging bij. Dat zijn rare compromissen. Ik
wil ook voor de semipublieke sector gewoon de norm
van de minister-president stellen. Maar dan moet wel
diens echte inkomen gelden. Ik kan sommige dingen niet
uitleggen. Ik kan niet uitleggen dat we een Balkenendenorm hebben die 30% hoger is dan het inkomen van
minister-president Balkenende. Dat kan helemaal niet! De
minister heeft voorgesteld om het anders te noemen,
maar dat kan ik al helemaal niet uitleggen. Als wij ergens
een ander plakkertje op plakken, is het zeker opeens
helemaal anders?

De heer Van Raak (SP): Eindelijk wordt de motieMarijnissen uit 2003 uitgevoerd die betrekking heeft op
het invoeren van een sollicitatieplicht. Alle fracties, met
uitzondering van die van het CDA en de VVD, waren
daarvan voorstander. De fracties van het CDA en de VVD
zijn daar nu wel voorstander van, dus dat is een
vooruitgang. Dat is goed. Het is immers toch een
ontwikkeling.
Dit is voor mij wel echt een wetgevingsoverleg. Ik had
het idee dat mevrouw De Pater al wilde afhameren, maar
ik vind dat wij dit goed moeten doen. Sinds juli 2006 is
er immers veel veranderd. Er is veel discussie geweest
en er zijn achttien veranderingen. Ik bemerk dat ook de
minister er af en toe moeite mee heeft, dus dat zij niet
weet hoe een en ander ook alweer precies zat. Dit
wetgevingsoverleg helpt mij dan ook om alles weer
netjes op een rij te krijgen. Wij zijn echter nog niet
helemaal uitgedebatteerd.
Ik heb nog overwogen om een motie in te dienen over
de consequentie van de Balkenendenorm, maar dat doe
ik toch maar niet. Ik snap dat er in al die jaren compromissen zijn gesloten, maar dit vind ik toch een van de
meest opmerkelijke. We stellen dat het inkomen van de
minister-president het maximum wordt, maar straks zijn
er toch heel veel mensen die 29% meer kunnen
verdienen. De minister is half consequent geweest. Ze
heeft gezegd dat we het inkomen van de ministerpresident en de ministers niet gaan verhogen met 30%.
Maar als zij consequent is, moet dat toch ook gevolgen
hebben voor de rest? Het is toch niet alleen maar crisis
voor de minister? Het is toch ook crisis voor de rest van
Nederland, voor alle ambtenaren en voor alle mensen in
de semipublieke sector? Ik blijf dat heel raar vinden.

De heer Van Raak (SP): Dan moeten we de convocatie
alsnog maar even aanpassen.

De heer Heijnen (PvdA): Ik vraag de heer Van Raak of hij
zich ervan bewust is dat dit kabinet het eerste is dat gaat
werken aan de beheersing van de inkomens in de
semicollectieve sector, door op al die sectoren met
wetgeving te komen en maxima te stellen. Dat is nog
niet het salaris van de minister-president, maar dat is wel
een aanzienlijke beperking ten opzichte van de situatie
die ontstaan is aan het einde van de 20ste en aan het
begin van de 21ste eeuw. De heer Van Raak heeft in zijn
eerste termijn drie complimenten uitgedeeld. Ik vind dat
het kabinet een vierde compliment van de SP verdient
voor de wijze waarop het daarmee bezig is.
De heer Van Raak (SP): Dat vind ik niet, want er zitten

De voorzitter: Ik neem aan dat de heer Van Raak
teruggaat naar het onderwerp van dit overleg. Volgens
de convocatie staat dit niet op de agenda van dit
wetgevingsoverleg.

De voorzitter: Dat kunnen we nu niet meer doen. We
zijn al in de tweede termijn. Kan de heer Van Raak
teruggaan naar de basis?
De heer Van Raak (SP): Dit is de basis van alles. Hier
begon het allemaal mee.
De voorzitter: Dat dacht ik niet.
De heer Van Raak (SP): Ik hoor de minister zeggen dat
zij eigenlijk vindt dat commissarissen en dergelijke
personen de inkomsten uit commerciële nevenfuncties
moeten terugstorten in de provinciekas. Ik ben dat met
haar eens, maar dat staat niet in het voorstel dat er ligt.
Nu wordt er aangesloten bij de regeling voor Tweede
Kamerleden, die anders was. Volgens mij was in een
eerdere versie het terugstorten wel opgenomen. Dat vind
ik raar. Ik ga geen amendementen meer indienen. Dat
durf ik niet meer. Wel heb ik een initiatiefwet ingediend,
die een aantal dingen waarmee ik moeite heb, onderbouwt.
Ik heb er heel veel moeite mee om uit te leggen dat we
regels gaan maken die weer eens niet voor ons gelden.
Waarom gelden zij niet voor de huidige politici? Iedereen
zegt dat dat onzin is en dat dit niet kan. In de oorspronkelijke versie van deze wet kon dit wel. Toen gold het wel
voor bestaande gevallen. Toen werd dit wel meteen
ingevoerd. Dat doen we zo vaak bij allerlei wetsvoorstellen over de sociale zekerheid. Ik snap dus niet waarom
dit wetsvoorstel geen betrekking heeft op de huidige
politici. Waarom ontzien we onszelf? Ik snap dat niet.
Ik snap ook niet dat het wachtgeld doorloopt. Het heet
wachtgeld! De WW stopt toch ook als je een nieuwe
baan hebt? Waarom krijgt een politicus nog steeds
wachtgeld als deze een nieuwe baan heeft? Waarom is
deze wachtgeldregeling nog steeds veel ruimer en
gelden er veel langere en hogere percentages? De
minister zegt wel dat er gewerkt gaat worden met
sancties en dat een beroep wordt gedaan op passende
arbeid, maar ik weet nog niet welke sancties en welke
regels voor passende arbeid dit zijn. Zijn dit de regels
voor sancties en passende arbeid uit de uitvoeringsregeling voor het UWV? Ik denk niet dat dit zo is. Maar
waarom is dat niet hetzelfde? Wat zijn de regels dan wel?
Als de minister besluit om de sancties en de definitie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

39

passende arbeid van het UWV te gaan hanteren, moet zij
ook alles door het UWV laten uitvoeren.
De heer Heijnen (PvdA): De heer Van Raak doet mij
ontzettend denken aan Ronald. We kennen hem allemaal.
Iedere vereniging kent een Ronald, die altijd wat te
klagen heeft. Wat het bestuur doet, is volgens hem nooit
goed. Maar als hem gevraagd wordt om zelf verantwoordelijkheid te nemen, geeft hij niet thuis.
De heer Van Raak (SP): Ik heb net een wetsvoorstel
ingediend. Wat nou ’’geen verantwoordelijkheid nemen’’?
Wat is dat voor flauwekul?
De heer Heijnen (PvdA): De heer Van Raak merkte in zijn
eerste termijn terecht op dat het kabinet op een aantal
punten heel belangrijke stappen zet. Maar de heer Van
Raak is Rupsje Nooitgenoeg. Het is niet goed genoeg. De
heer Van Raak stelt duizend-en-een vragen aan de
minister. Daarmee doet hij mij denken aan de vrijwilliger
bij de sportvereniging die altijd wat te klagen en te
zeuren heeft, maar nooit verantwoordelijkheid neemt.
De heer Van Raak spreekt over terugstorten. Ik ga een
groot deel met hem mee. Wanneer gaat de SP terugstorten wat er overblijft, doordat Kamerleden van de SP een
modaal inkomen ontvangen? Is daar geen grond voor?
De heer Van Raak (SP): Ik snap het niet. Kijk, ik ben een
andere socialist dan de heer Heijnen. De heer Heijnen is
blijkbaar tevreden met halfbakken. Ik heb een aantal
complimenten gegeven, gezegd dat er een aantal goede
stappen wordt gezet maar dat het niet consistent en
consequent is. Daarbij doel ik bijvoorbeeld op de
Balkenendenorm, op nevenfuncties en op het feit dat de
wachtgeldregeling niet wordt aangepast voor huidige
bestuurders. De PvdA denkt dat je het land moet
besturen met halfbakken compromissen. Als ik bestuurlijke verantwoordelijkheid neem, probeer ik steviger
compromissen te sluiten. Ik heb een wetsvoorstel
gemaakt. Zeg dus niet dat het niet kan, want het kan wel;
het is geen enkel probleem.
Een andere discussie is die over de financiering van
politieke partijen. Ja, de SP houdt de eigen broek op. De
SP wordt niet gesubsidieerd door bedrijven of door
mensen in andere landen. Wij vinden ook dat we niet
volledig afhankelijk moeten zijn van subsidies. Daarom
delen wij een deel van onze vergoeding met onze
vrijwilligers. Dat is een goed socialistische gewoonte die
ook opgeld deed bij de PvdA in de tijd van de SDAP. Ik
ben namelijk niet de enige die werkt aan het socialisme
in Nederland; alle vrijwilligers van mijn partij doen dat
ook.
De voorzitter: Dank u wel, mijnheer Van Raak. U bent
klaar met uw tweede termijn? Dan is het woord aan de
heer Van Beek in tweede termijn.
De heer Van Beek (VVD): Voorzitter, ik geloof dat we
hebben afgesproken dat nu eerst de minister het woord
voert.
De voorzitter: Ja. Dat klopt.
Minister Ter Horst: Voorzitter. De heer Van Beek heeft
nog gevraagd of de winst uit ondernemingen wordt
meegenomen in de verrekening van inkomsten uit

nevenfuncties. Ja, dat is het geval. Ik neem aan dat hij
ook wil weten waarom dat gebeurt. Waarschijnlijk is zijn
opvatting dat het niet zou moeten gebeuren, maar ik kan
niet treden in zijn opvatting. De reden dat de winst uit
ondernemingen wordt meegenomen in de verrekening
van inkomsten uit nevenfuncties, is dat er geen
onderscheid wordt gemaakt tussen inkomsten uit het
eigen bedrijf en inkomsten anderszins. Als dat wel zou
gebeuren, wordt het natuurlijk heel makkelijk om je ook
weer via die route ervan uit te zonderen. Ik weet niet of
bij de Tweede Kamer de inkomsten uit eigen bedrijf
meetellen. Het lijkt me dat we dezelfde systematiek
moeten hanteren. Als de inkomsten uit eigen bedrijf bij
de Tweede Kamer niet worden meegeteld, is er kennelijk
een goede regeling getroffen om die niet te laten
meetellen. Het zou mij echter verbazen, maar de heer
Van Beek moet mij niet kwalijk nemen dat ik niet alle
regels tot in detail ken.
De voorzitter: Het woord is aan de heer Van Beek in
tweede termijn.
De heer Van Beek (VVD): Voorzitter. Het is misschien
verstandig om eerst dit punt ten aanzien van winst uit
onderneming te behandelen. Nogmaals, voor de Tweede
Kamer geldt al dat het wordt meegerekend. De VVDfractie had daar destijds al grote bezwaren tegen. Nu de
regeling ook gaat gelden voor onder andere wethouders,
denk ik dat het een nog veel groter probleem zal worden.
Het speelt namelijk heel nadrukkelijk bij wethouders die
bijvoorbeeld winkelier zijn of een agrarisch bedrijf
hebben. Ik zeg in alle openheid dat in onze eindbeoordeling van deze wetsvoorstellen dit punt cruciaal is. Dat
houdt ook in dat ik niet tevreden ben met het antwoord
van de minister. Ik begrijp haar uitleg, maar in politieke
zin gaat het bij ons dieper. We moeten hierover echt met
elkaar in discussie. Daar komt echter nog een gelegenheid voor. We weten nu in ieder geval elkaars positie.
Ik dank de minister voor de antwoorden die zij al heeft
gegeven. Een groot aantal zaken is duidelijk geworden
en een aantal zal nog nader worden verduidelijkt. Dat is
goed.
Ik vind het niet juist dat als er een wettelijke regeling
komt, er in afwijking van de wet een beroep op mensen
wordt gedaan. Een voorbeeld is dat mensen gevraagd
zouden worden om neveninkomsten terug te storten in
de gemeente-, provincie- of rijkskas, of dat zij geacht
zouden worden af te zien van wachtgeld of aanvullend
wachtgeld waar zij recht op hebben. Wij maken als
wetgever de regels. Daarmee bepalen wij de morele
standaard. Het kan niet zo zijn dat na die tijd mensen
politiek of anderszins onder druk worden gezet om te
gaan opereren in afwijking van de morele standaard
zoals die in de wet is vastgelegd. Wij houden ons aan de
wet.
Ik kom op het loopbaanprincipe, zoals de minister dat
neerzette. Ik deel het antwoord van de minister dat het
loopbaanprincipe nog heel beperkt is en eigenlijk alleen
nog maar betrekking heeft op het bij elkaar optellen van
de jaren. De consequentie daarvan ligt vooral bij de
laatste functie. Dan blijft de logische vraag over: wanneer
zetten wij de discussie voort over het onderbrengen van
de pensioenen bij het ABP? Dan zou het loopbaanprincipe immers pas echt helemaal volledig kunnen
worden geïmplementeerd. Ik ben er niet bij voorbaat van
overtuigd dat een economische crisis een slecht moment

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

40

is om dit soort zaken te regelen. Ik zou dus wel eens wat
diepgaander van gedachten willen wisselen, wellicht op
een later moment, over de vraag of je dit nu juist wel
zou moeten regelen dan wel of je hier nog even mee
moet wachten. Ik kan ook een aantal argumenten
bedenken waarom het heel verstandig is om een en
ander juist in het dieptepunt te regelen. Op een ander
moment zou ik daarover willen doorpraten.
De positie van het kabinet in de andere zaken is helder. Ik
hoop ook dat onze positie voor de minister helder is. Wat
mij betreft, gaan wij de volgende fase in.
De heer Brinkman (PVV): Voorzitter. Ik dank de minister
voor de beantwoording. Eerlijk is eerlijk: deze minister
komt na al die jaren met allerlei voorstellen. Daar
verdient zij alle credits voor. Dat de voorstellen niet
helemaal volgens de gedachtegang van de PVV lopen,
moge duidelijk zijn.
Om bij het begin te beginnen: ik vind het toch een beetje
een ratjetoe van allerlei compromissen. Dat komt de hele
samenhang van de wetsvoorstellen niet ten goede. Is het
mogelijk om met al die andere wetten te wachten, ook
de wetten die zijn ingetrokken, in ieder geval tot wij die
plenair gaan behandelen en tot al die wetten naar ons
toe zijn gekomen?
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Ik wil graag
verduidelijking op dit punt. Welke wetten bedoelt u
precies?
De heer Brinkman (PVV): Die wetten zijn ingetrokken,
begrijp ik.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Daar ligt nu
toch een nieuw wetsvoorstel voor in de plaats, met een
artikelsgewijze toelichting?
De heer Brinkman (PVV): Dat klopt. Dat is voorbij. Dat
kan dus ook niet meer. Daar hebt u gelijk in.
Ik ben net als de heer Van Raak van mening dat de
ideologie van de minister over de Balkenendenorm niet
deugt. Het is een vergaand compromis, waarbij de basis
van de gedachtegang van het kabinet hierover helemaal
wordt ondergraven. Of je zegt – met alle respect, maar
dan heb je ballen – dat alles naar 130% gaat. Of je zegt:
nee, alles gaat naar 100%. Nu is het echter een compromis, waarmee de hele basis van de gedachtegang van dit
wetsvoorstel wordt ondergraven. Hierbij refereer ik toch
aan de maatschappij en daar kom ik straks ook op terug
inzake de bijbanen. De maatschappij, de burger op straat,
accepteert het gewoon niet. Hij accepteert niet dat de
hoogste baas van dit land, namelijk de ministerpresident, keihard werkt en 100% betaald krijgt enerzijds
en dat er mensen zijn die, eveneens van belastingcentjes,
30% of 20% meer betaald krijgen dan een minister
anderzijds. Dat is niet goed.
Dat geldt ook voor de bijbanen. Wij moeten bijbanen van
politieke ambtsdragers gaan reguleren. Ik heb er geen
vertrouwen in om te wachten tot wij hierover goede
afspraken gaan maken met elkaar in jaarlijkse
evaluatiegesprekken met de minister. Dat gebeurt al
jaren. Het is bekend wat daarvan de consequenties zijn
geweest. Het idee van het terugstorten vond ik heel
goed. De minister kwam er zelf mee dat zij dat wel een
goed idee vond. Laten wij dat dan gelijk afronden.
Volgens mij is daar een meerderheid voor achter deze

tafel met woordvoerders. Misschien kunnen wij het voor
elkaar boksen dat het geld van betaalde bijbanen netjes
in de kas wordt teruggestort. Dan praat ik nergens meer
over. Ik wil wel graag weten wat nu precies die conflicterende situaties in het geval van die bijbanen inhouden,
ook al zijn ze niet betaald. Zit er enige regelgeving
achter? Hoe moet ik dat zien? Ik weet nu niet precies
welke bijbanen wel en welke niet mogen van de minister.
De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. Dank aan de
minister voor de antwoorden in eerste termijn. Ik heb
niet zo gek veel vragen. De heer Van Beek stelde een
vraag die ik zelf ook had willen stellen over de leden van
de provinciale staten. Ik heb van de minister begrepen
dat zij gaat bekijken wat de geschiedenis is van dit
onderwerp en dat zij daar nog op terugkomt.
Ik heb ook een vraag gesteld over een voorstel dat nog
moet komen en niet bij deze wetsvoorstellen zit over de
iets hogere vergoeding voor fractievoorzitters. Het is
lastig om precies aan te geven waar de grenzen liggen
van de extra taken die een raadslid krijgt. Bij commissievoorzitterschappen is het inderdaad een redelijk normale
zaak dat men vooral naar de grotere fracties kijkt. Bij het
zitting hebben in bijvoorbeeld een agendacommissie of
in een rekenkamercommissie is het jammer als je het
geluid van een kleinere fractie mist. Als ik het goed heb
begrepen, komt de minister hierover nog met een
voorstel. In de brief kondigt zij aan dat er nog iets gaat
komen en dat dit niet per se bij wet geregeld hoeft te
worden. Er zal toch iets meer moeten gebeuren dan
alleen een briefje schrijven. Ik zou het aardig vinden als
de minister toch nog even bekijkt wat er op dit gebied
mogelijk is. Ik hoop dat zij dit kan toezeggen en dat wij
dit niet met een of twee interrupties hebben afgedaan.
Het is wel verwarrend dat wij inzake de nevenfuncties
een brief van de regering krijgen waarin staat dat met de
verrekeningssystematiek gewerkt gaat worden en nu van
de minister nog een alternatief te horen krijgen over
terugstorten. Dat vind ik echt te snel gaan. Er is volgens
mij ook nog wel iets te zeggen over wat mensen, voor
zover ze nog enigszins tijd voor zichzelf hebben, precies
doen. Er zijn volgens mij nog wel meer principiële
bezwaren. Ik vind dit een beetje te gemakkelijk gaan. Ik
hoop niet dat dit het verhaal wordt. Ik wil graag een
bevestiging van de minister dat wat zij heeft voorgesteld
in de brief bij deze wetsvoorstellen, overeind blijft staan.
Waarschijnlijk gaan wij elkaar nog een keer plenair
spreken over dit onderwerp, zoals vanochtend even in
een klein ordedebat is gewisseld. Ik kan over het
algemeen redelijk leven met wat hier ligt. Dat wilde ik
nog even aangeven.
De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter. Ik wil de
minister graag danken voor de beantwoording. Ik heb al
aangegeven dat wij de meeste voorstellen zoals die nu
voorliggen van harte kunnen steunen.
Ik blijf het wel betreuren dat het pakket is uitgekleed ten
opzichte van wat er bij Dijkstal voorlag. Ik wil onderstrepen dat de regering ook zelf aangeeft, bijvoorbeeld op
pagina zes van de laatste brief, dat doordat het ministersalaris niet wordt verhoogd om redenen van de
economische crisis, een samenhangend loongebouw
voor de publieke sector onmogelijk wordt gemaakt. Dat
is nogal een vaststelling. Dat kunnen wij niet zomaar op
zijn beloop laten. Dat zal een vervolg moeten krijgen. Je
kunt niet zeggen: ja, dit was nog uit de tijd dat de bomen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

41

de hemel ingroeiden en daar hebben wij het niet meer
over. Nee, er blijft een probleem liggen dat te zijner tijd
wel opgepakt moet worden.
Het is natuurlijk altijd impopulair om te spreken over de
verhoging van zoiets als ministersalarissen. Ik vind dat
de argumenten stevig genoeg zijn om goedkope kritiek te
kunnen trotseren. Wij moeten er niet vanaf zien omdat er
nu eenmaal altijd mensen zijn die zeggen: ja, ze
verhogen hun eigen salaris. Als er goede argumenten
voor zijn, moet er ook de bestuurlijke moed zijn om dat
te realiseren. Wat betreft de parallellen tussen het
politieke ambt en de banen van gewone werknemers
steun ik van harte wat de minister naar voren bracht: er
zijn parallellen, maar het is niet hetzelfde. Een mooi
voorbeeld vind ik het volgende. De manier waarop en
het gemak waarmee in het ene geval een wethouder kan
worden weggestuurd, en de rechtswaarborgen die er in
het andere geval zijn voor een ontslag op staande voet,
maken duidelijk hoe volstrekt verschillend de posities
van werknemers kunnen zijn ten opzichte van die van
politieke ambtsdragers.
Ik heb begrepen dat de minister gedetailleerd gaat kijken
naar wat ik zei over een ruimere overgangsregeling voor
wethouders. Mijn fractie vindt het momenteel een nadeel
dat er een financiële prikkel zit in de vormgeving van de
overgangsregeling voor wethouders van boven de 50
jaar, om niet nog een nieuwe periode aan te gaan. Daar
blijft voor ons een pijnpunt liggen.
Wat betreft de nevenfuncties kan ik mij vinden in de
antwoorden van de minister. Er moet inderdaad een
belangrijk accent blijven liggen op wat men in provincies
en gemeenten zelf vindt van bijvoorbeeld het tijdsbeslag
dat nevenfuncties met zich kunnen meebrengen en wat
daarin wel en niet gewenst is. Mijn fractie vindt dat
daarbij de lokale en provinciale democratie een
belangrijke en beslissende stem moet hebben. Dat
moeten wij niet vanuit Den Haag regelen.
Voor de verrekeningssystematiek wordt nu wel een
goede lijn gevolgd. Ook mijn fractie vindt dat er dan
geen moreel appel moet worden bijgevoegd om het geld
toch maar terug te storten, eigenlijk nog bovenop de
verrekeningssystematiek. Dat je het niet voor het geld
doet, betekent niet dat je het geld daarom wel kan
afstaan. Dat leek even de teneur van de redenering van
de minister te zijn.
Minister Ter Horst: Voorzitter. Ik loop even de punten
langs die zijn aangeraakt. Mevrouw De Pater gaf aan dat
zij akkoord gaat met de voorstellen, waarbij zij verwees
naar een aantal zaken dat nog zal worden uitgezocht en
dat de commissie nog tegemoet kan zien. Zij heeft verder
aangegeven dat zij nog een keer wil praten over het feit
dat declaraties niet, en onkostenvergoedingen wel zijn
belast. Dat moment komt ongetwijfeld. Wat precies de
insteek daarbij is, weet ik niet, maar ik ga ervan uit dat
wij de discussie daarover nog een keer met elkaar zullen
voeren. Ook de heer Heijnen sprak zijn steun uit voor de
voorstellen, ook op een paar punten waarover wij
uitgebreid met elkaar hebben gediscussieerd. Zij zullen
zeker in de afronding van dit wetgevingsoverleg
terugkomen.
De heer Van Raak lijkt niet helemaal overtuigd van het
feit dat er toch een verschil blijft tussen de salariëring
van ministers en die van de ambtelijke top. Ik heb hem
geprobeerd uit te leggen – de heer Van der Staaij zei het
ook – dat het ideale beeld, zoals geschetst door Dijkstal,

was dat er een duidelijke samenhang in is, dat de
minister-president aan de top van de piramide staat, dat
daarna de ministers komen en vervolgens de basis van
de piramide.
Ik geloof dat het Brinkman was die zei dat je dan ballen
moet hebben. Je moet vaak ballen hebben in deze
functie, maar nu ook weer. Je moet of alles naar 100
brengen, of alles naar 130. Als men dat aan een aantal
direct betrokkenen voorlegt, zouden die onmiddellijk
zeggen dat het dan, zonder discussies, naar 130 moet
gaan. Dat zou inderdaad tot een grotere consistentie
leiden, maar ook tot een geringe sociale acceptatie. De
heer Brinkman constateert dat de gewone burger niet
accepteert dat de minister-president minder verdient dat
de ambtelijke top. Ik hoop dat ik daarvoor op het
Malieveld een groep demonstrerende burgers zie, maar
volgens mij is dat niet een helemaal kloppende weergave
van de werkelijkheid.
De heer Brinkman (PVV): Zullen wij daarover eens een
keer een referendum houden?
Minister Ter Horst: Ik denk dat het dan anders uitpakt.
Gezegd is dat de consistentie groter zou zijn als iedereen,
ook de politieke top, op 130 zou zitten, maar ik heb
duidelijk aangegeven waarom wij daartoe niet hebben
besloten. Het interessante is dat dit tot heel veel
complimentjes heeft geleid.
Mijn opvatting over het terugstorten van de inkomsten
is, dat commissarissen van de Koningin en burgemeesters terughoudend zouden moeten zijn in het aanvaarden
van nevenfuncties, zowel wat betreft de tijd die het kost
als het geld. Als het gaat over het geld, heb ik het
volgende gezegd. Als commissarissen van de Koningin
wel die nevenfuncties willen vervullen waar een betaling
tegenover staat omdat zij dat belangrijk vinden voor het
uitoefenen van hun hoofdtaak, maar er vervolgens te
veel discussie ontstaat over die beloning, is er een heel
mooie oplossing, namelijk het storten van dat geld in de
provincie- of gemeentekas. Dat geldt tevens voor
q.q.-functies, zoals vastgelegd in de Gemeentewet en in
de Provinciewet. Ik vind niet dat we dat in de wet
moeten regelen voor functies op persoonlijke titel. Ik
meen dat er voldoende controle is vanuit gemeenteraden
en provinciale staten. Bovendien moeten burgemeesters
en commissarissen van de Koningin ten aanzien van dit
onderwerp een eigen bewustzijn hebben.
Het is niet juist dat, zoals de heer Brinkman zei, er al heel
lang evaluatiegesprekken zijn met de minister van
Binnenlandse Zaken. Dit is de eerste keer dat dit gebeurt
met de commissarissen van de Koningin. Het is ook de
eerste keer dat er met iedereen persoonlijk expliciet over
dit onderwerp wordt gesproken.
De heer Van Beek (VVD): Ik vind dat de minister nu een
heel vreemde positie inneemt. In het wetsvoorstel wordt
een regeling voorgesteld hoe er moet worden omgegaan, ook door burgemeesters en commissarissen van
de Koningin, met inkomsten die niet q.q. zijn en die
zowel uit de markt als uit de overheidssector afkomstig
kunnen zijn. Deze regeling komt overeen met de regeling
voor Kamerleden. Of de minister verdedigt nu namens
het kabinet het wetsvoorstel en de voorgestelde regeling
of ze zegt dat ze een andere regeling wil waarbij
burgemeesters en commissarissen van de Koningin het
geld voor 100% moeten inleveren. De minister zit nu

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

42

achter een stapel papier waar het ene staat, maar ze zegt
het andere.
Minister Ter Horst: Ik begrijp dat u reden ziet om mijn
opvatting op dit punt nog explicieter te krijgen. Ik heb
helemaal niet gezegd dat ik een nota van wijziging op
dat punt zal indienen. Dat heeft u mij ook helemaal niet
horen zeggen. Het enige wat ik heb gezegd is dat het
heel jammer zou zijn – en u was het met mij eens – als
de discussie over de betaling van nevenfuncties zou
betekenen dat commissarissen van de Koningin zouden
afzien van betaalde nevenfuncties, omdat dit specifieke
functies zijn die dan niet meer door mensen vanuit het
openbaar bestuur bezet zouden worden. Dat zou ik
jammer vinden. Ik zou het ook heel jammer vinden – en
u was dat ook met mij eens – dat de betaling van
nevenfuncties kleuring geeft aan het feit dat je überhaupt
nevenfuncties hebt. Ik vind dat wij met dit wetsvoorstel
doen wat wij kunnen. Wij stellen een maximum aan de
totale inkomsten die mogelijk zijn, of er vindt een
verrekening plaats met de bezoldiging. Dat is voor mij
genoeg. Als burgemeesters en commissarissen van de
Koningin een betaalde nevenfunctie hebben en ze zelf
van mening zijn dat die functie tot een discussie zou
kunnen leiden die ze niet willen, of dat ze dat geld
helemaal niet hoeven, dan is het storten van dat geld in
de gemeente- of provinciekas een mooie oplossing. Dat
vind ik een mooiere oplossing dan af te zien van de
functie, omdat ik het jammer zou vinden als commissarissen van de Koningin dat soort functies, waar normaal
een betaling tegenover staat, niet meer zouden bezetten.
Is dat helder of niet?
De heer Van Beek (VVD): Dat is wel helder. Wij leggen
de morele standaard nu vast in de wet. Wij zeggen dat
het goed is dat men die functies vervult, maar wij vinden
dat er zo en zo moet worden omgegaan met de
inkomsten die er uitkomen. Door uiteindelijk achter die
hele redenering een komma te zetten en dan te zeggen:
maar als er alsnog ... Nee, niks alsnog. Daarvoor hebben
wij deze regeling. De minister roept nu een nieuwe
discussie op.
Minister Ter Horst: Daar ben ik niet voor, natuurlijk.
De heer Van Beek (VVD): Daar zijn wij beiden voor, en
daarom gaan wij erover in debat. Als het parlement deze
regeling goedkeurt, is wat mij betreft dit hoofdstuk
geregeld. Dan kunnen het kabinet en het parlement
ernaar verwijzen en zeggen: zo hebben wij het geregeld
en dat is de standaard.
Minister Ter Horst: Ik help het u hopen. Ik denk dat ook
als deze regeling er is, deze niet de inkomsten uit de
nevenfuncties aftopt. U kent de regeling voor de Tweede
Kamer. Het betekent geen aftopping. Het betekent niet
dat als je twee nevenfuncties hebt voor samen €20.000,
je dan uit de derde nevenfunctie geen geld meer
ontvangt, of dat dit wordt afgeroomd. Dat betekent het
niet. Wat het betekent is, dat er maximaal 35% van de
bezoldiging voor de hoofdfunctie van Tweede Kamerleden en dus ook die van commissarissen van de Koningin
wordt afgeroomd. Dat zegt dus niks over de totale
inkomsten die je krijgt. Nogmaals, het is volstrekt reëel
dat wij voor commissarissen der Koningin en burgemeesters dezelfde regeling treffen als voor Tweede

Kamerleden. Ik heb nooit de indruk gehad dat Tweede
Kamerleden daar misbruik of verkeerd gebruik van
maken. Ik ga ervan uit dat dit voor de commissarissen
der Koningin en burgemeesters ook geldt. Daarom wil ik
ook niks wettelijk regelen. Ik heb alleen maar een extra
suggestie willen aanreiken om dit op te lossen.
De heer Van Raak heeft gevraagd welke regels gaan
gelden voor de sollicitatieplicht en hoe die zich verhouden tot de regeling die in de WW is vastgelegd. Er wordt
nu een regeling uitgewerkt. De sancties die getroffen
kunnen worden, zijn gebaseerd op het maatregelenbesluit van het UWV. Het UWV is de uitvoerder van de
WW. Ik weet niet of het precies hetzelfde wordt, maar er
zit een grote parallellie tussen wat in de WW is geregeld
en wat in de APPA zal worden geregeld. Het begrip
’’passende arbeid’’ is hetzelfde begrip, ook dat loopt dus
parallel.
De heer Van Raak heeft ook gevraagd waarom het UWV
niet de situatie van politieke ambtsdragers regelt. Het
UWV richt zich uitsluitend op werknemers en werknemersverzekeringen. Deze categorie valt daar dus niet
onder.
De heer Van Raak (SP): Ik vind het goed dat de minister
de sancties en het begrip ’’passende arbeid’’ gaat
uitwerken. Ik hoop dat zij zo veel mogelijk aansluit bij
wat het UWV daarover heeft geregeld en wat de rechter
daarover heeft gezegd. Ik hecht er waarde aan dat wij dat
te weten krijgen voordat wij het plenair gaan afronden.
Minister Ter Horst: Dat krijgt u ook via de gebruikelijke
voorhangprocedure.
De heer Van Raak (SP): Vóór de plenaire afronding.
Minister Ter Horst: Nee, daarna. Eerder gaat echt niet
lukken. Als u nu zo begint, treedt het allemaal niet
1 januari in werking.
De heer Van Raak (SP): Het is in januari 2006 al
begonnen.
Minister Ter Horst: Nee, er is nu echt een reden om
daar haast mee te maken.
De heer Van Raak (SP): Kan de minister dat op papier
zetten? Dan kan ik het een beetje vergelijken.
Minister Ter Horst: Nee, daarvoor moeten wij het al
hebben uitgewerkt. Dat is natuurlijk lastig. U krijgt het in
ieder geval in de vorm van een AMvB, dan kunt u er uw
zegje over doen.
De heer Van Beek heeft gesproken over inkomsten uit
bedrijf. Ik heb proberen aan te geven dat deze regeling
ook zal gaan gelden voor andere politieke ambtsdragers,
net zoals de Kamerregeling geldt voor Kamerleden. Hij
geeft aan dat hij daar moeite mee heeft, maar ik zie geen
mogelijkheid om daar verandering in aan te brengen en
ik heb daar ook geen behoefte aan.
De heer Van Beek (VVD): Ik heb dit specifiek genoemd
in relatie tot wethouders met een winkel, een agrarisch
bedrijf enz. Kan de minister zich voorstellen dat dit juist
bij wethouders en gedeputeerden een rol kan spelen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

43

Minister Ter Horst: Vraagt de heer Van Beek nu of dit bij
de verrekening wordt betrokken?

minister de grens ligt bij de subsidie en niet bij het
verstrekken van opdrachten voor geld.

De heer Van Beek (VVD): Ja.

Minister Ter Horst: Nee, dat zeg ik niet.

Minister Ter Horst: Wij maken al een uitzondering bij
gemeenten met een inwoneraantal tot 18.000. Als
iemand dan alleen inkomsten uit het wethouderschap
heeft, is dat te weinig. Zij kunnen dus wel bijverdienen.
In gemeenten met meer inwoners zou een wethouder in
staat moeten zijn wel van zijn inkomen te leven. Het lijkt
mij dan logisch dat in dat geval ook de inkomsten uit het
eigen bedrijf worden meegerekend.

De heer Brinkman (PVV): Waarom geeft u dan geen
antwoord op mijn voorbeeld?

De heer Van Beek (VVD): Het inkomen uit het eigen
bedrijf hoort daar natuurlijk bij. Daarover bestaat geen
twijfel. Het gaat mij om de winst uit de onderneming.
Het gaat mij dus niet om het inkomensbestanddeel, maar
om de winst. Winst is geen vergoeding voor arbeid.
Minister Ter Horst: Nee, maar je kunt het wel zo regelen
dat je al je inkomen omzet in winst.
De heer Van Beek (VVD): Nee, want daar zorgt de fiscus
goed voor. De fiscus bepaalt heel netjes wat zij wel en
wat zij niet accepteert.
Minister Ter Horst: Ik laat dat verder aan de Kamer. Als
de Kamer van mening is dat de uitbreiding van deze
regeling tot onoverkomelijke bezwaren leidt, dan moet ik
het verder aan de Kamer laten wat zij daarmee doet. De
enige reden die ik mij daarbij kan indenken is dat
mensen uit bepaalde sectoren van de samenleving geen
functies meer willen vervullen. Overigens heeft de
regeling altijd al voor Tweede Kamerleden gegolden,
maar er zijn natuurlijk meer wethouders dan Tweede
Kamerleden in Nederland. Ik wil er wel op wijzen dat die
regeling dan voor iedereen veranderd moet worden.
Daarvoor is ook een tweederde meerderheid nodig.
De heer Van Beek heeft gevraagd wanneer de discussie
wordt gevoerd over het onderbrengen van de pensioenen in het ABP. Die discussie wordt zeker voortgezet. Het
kabinet is nog niet tot een definitief standpunt gekomen
over het advies van de commissie-Dijkstal, maar die
discussie wordt weer opgepakt en komt zeker terug.
De heer Brinkman heeft een aantal punten aangeroerd
waarop ik ben ingegaan. Hij vroeg nog met betrekking
tot de nevenfuncties welke banen wel of niet mogen.
Nevenfuncties die direct strijdig zijn met de hoofdbaan of
waarvan de indruk ontstaat dat dit zo is, mogen niet.
De heer Brinkman (PVV): Even specifiek: wat vindt u van
een commissaris van een bouwbedrijf dat opdrachten
krijgt van dezelfde provincie?
Minister Ter Horst: Dergelijke vragen kan en wil ik niet
beantwoorden, omdat het altijd afhangt van de omstandigheden. Je zou bijvoorbeeld kunnen zeggen dat het
niet erg verstandig is als een wethouder lid is van een
bestuur van een stichting waaraan door de gemeente zelf
subsidie wordt verstrekt. Dat gebeurt overigens nog wel
eens, maar ik vind dat daar de grens moet worden
gelegd.

Minister Ter Horst: Omdat ik altijd bang ben dat u dat
uit een of andere casus haalt waarvan ik niet precies op
de hoogte ben. Dan heb ik als minister weer gezegd dat
het niet mocht en dat de commissaris van de Koningin
moet aftreden uit een of andere nevenfunctie. Daar heb
ik dus even geen zin in, begrijpt u? Ik geloof dat ik wel
goed zat, zo te horen.
De heer Anker vroeg of ik met nieuwe voorstellen kom
over het terugstorten. Nee, dat heb ik nu duidelijk
aangegeven. Ik heb ook gesproken over conflicterende
elementen bij nevenfuncties. De fractie van de ChristenUnie verwijst ernaar dat uitgezocht zal worden wat er
was afgesproken over de leden van provinciale staten.
Verder ben ik bereid om te bekijken of de Rekenkamer
leidt tot een zodanige functieverzwaring dat daarvoor iets
speciaals moet worden geregeld. Ik denk dat het daarbij
vaak niet gaat over geld, maar over tijdgebrek. Dat koop
je daar niet mee.
Ik geloof dat ik aan het eind van mijn betoog in de
tweede termijn ben.
De voorzitter: Dank u wel. Ik heb één vraag aan de
minister: is er nog aanvullende informatie die zij aan de
Kamer doet toekomen voordat het plenair gaat?
Minister Ter Horst: Ik heb gezegd dat ik aan het kabinet
het punt zal voorleggen over de sollicitatieplicht voor
mensen die een verlengde uitkering krijgen. Als het
kabinet daarmee instemt, kan de Kamer uiteraard de
nota van wijziging ontvangen. Ik zou nog even kijken
naar de vraag of het nodig en wenselijk is om te regelen
dat extra betaling mogelijk is bij andere functies dan het
fractievoorzitterschap, zoals de Rekenkamer. Verder
zullen wij nog even goed bekijken of de zwaarte van het
probleem of de omvang van de groep een reden is om
iets te doen aan de overgangsregeling voor degenen die
niet onder de nieuwe verlengde uitkeringsregeling voor
55-plussers vallen en of zij hiermee onacceptabel nadelig
worden bejegend. Daarover krijgt de Kamer nog
informatie van mij. Bij de leden van provinciale staten
zullen wij nog even uitzoeken wat aan hen was toegezegd en hoe dat verder is verlopen. Dat zijn de dingen
die ik heb opgeschreven, maar ik weet niet of ik volledig
ben.
De heer Van Beek (VVD): Er zijn ook twee nota’s van
wijziging toegezegd.
Minister Ter Horst: Over het omzetten van 4 naar 6,
omdat daar een foutje in zat. We kijken nog even of het
percentage 55 niet veranderd moet worden.
De voorzitter: Op welke termijn worden de stukken aan
de Kamer gestuurd?
Minister Ter Horst: Twee weken?

De heer Brinkman (PVV): Ik begrijp dus dat bij de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

44

De voorzitter: Wij moeten namelijk de plenaire planning
in de gaten houden.
Mevrouw De Pater-van der Meer (CDA): Los daarvan
hecht ik er toch wel aan dat het wetsvoorstel voor
1 januari 2010 door beide Kamers behandeld kan zijn.

dat u in feite voorstelt om het wetsvoorstel direct in de
week na het herfstreces plenair te behandelen en dat de
minister toezegt dat zij in ieder geval voor het reces alle
gegevens aan ons verstrekt?
De voorzitter: Ja. Dat is de afspraak. Het kan ook vlak
voor het reces zijn.

Minister Ter Horst: Jazeker.
De voorzitter: Wij houden dit zeker in de gaten. Daarom
voer ik even de druk op.
Minister Ter Horst: Als wij het zo afspreken dat wij een
datum vastleggen voor het overleg, dan zorg ik dat de
informatie er voor die datum is.
De voorzitter: Dan gaan wij dit nu doen. Dan is dat bij
dezen ...
De heer Van Raak (SP): Voorzitter. Ik wil een punt van
orde maken.

De heer Van Raak (SP): Dit is echt ongelofelijk! Het is
ongelofelijk dat hier jarenlang over wordt gesoebat en
dat het wetsvoorstel er nu binnen een week doorheen
moet worden gejast. Dit is echt een totale aanfluiting van
het parlementaire wetgevingsproces. Dit is echt heel
bezwaarlijk!
De voorzitter: Mijnheer Van Raak, u gebruikt grote
woorden.
De heer Van Raak (SP): En dat is in dit geval hard
nodig!
De voorzitter: Ik vind het niet terecht.

De voorzitter: Ik ben aan het woord.
De heer Van Raak (SP): Dan wil ik zo direct een punt
van orde maken.

De heer Van Raak (SP): Ik wel. Het is onbestaanbaar wat
hier gebeurt.
De voorzitter: Ik vind het niet terecht.

De voorzitter: Dat vind ik prima, maar u moet mij niet
zomaar onderbreken als ik aan het woord ben.
Wij zullen dit doen zoals afgesproken. Ik zal er zorg voor
dragen dat wij dit wetsvoorstel spoedig aanmelden voor
een korte plenaire behandeling, zodat wij het overleg
daarover kunnen afronden. Is dat akkoord?
De heer Van Raak (SP): Zo spoedig mogelijk? Ik ben niet
voor niets in mijn termijn begonnen over de wijze
waarop dit wetsvoorstel tot stand is gekomen. Het is
begonnen in januari 2006. Er is verschrikkelijk veel gedoe
geweest, politiek getouwtrek. Er zijn achttien veranderingen geweest, waarvan soms de minister ook niet meer
precies weet wat er in het voorstel staat.
De voorzitter: Uw voorstel is?

De heer Anker (ChristenUnie): Voorzitter. Wij hebben een
uitzonderlijke behandeling van dit wetsvoorstel. Wij
hebben de hele dag wetgevingsoverleg gehad. Over het
algemeen is dat voldoende om een wetsvoorstel te
behandelen. Wij zouden er bij wijze van spreken
volgende week over kunnen stemmen. Wij gaan er ook
nog eens een rondje plenair over doen. Dat vind ik
allemaal best. Wij hebben dan meer dan genoeg tijd.
De heer Brinkman (PVV): Wij hebben de stukken nog
niet eens!
De heer Van Raak (SP): Inderdaad.
De heer Anker (ChristenUnie): Dat de heren Brinkman en
Van Raak allerlei stukken willen ontvangen ... Tja.

De heer Van Raak (SP): Ik vind het onacceptabel om dit
op zeer korte termijn er maar doorheen te jassen. Dit
moeten wij goed en zorgvuldig doen.
De voorzitter: Het voorstel is ...
De heer Van Raak (SP): Het voorstel is: laten wij om te
beginnen eens aan de regering vragen om aan de Kamer
te sturen welk sanctieregime er komt bij solliciteren en
wat het begrip ’’passende arbeid’’ in dit wetsvoorstel
inhoudt. Dat heeft te maken met een heel duidelijke
uitwerking van dit wetsvoorstel. Het is een van de vele
basale dingen die ik nodig heb om tot een verdere
behandeling ervan te kunnen komen.
De voorzitter: Wij gaan gewoon plannen. Over in ieder
geval twee à drie weken moet het op de plenaire agenda
kunnen staan. Er is geen meerderheid voor uw voorstel.
Dit betekent dat wij genoeg tijd hebben om dit te doen.
U hebt dus genoeg tijd om dat door te nemen.

De voorzitter: Ik zet het op de agenda voor de
procedurevergadering van aanstaande donderdag.
De heer Heijnen (PvdA): Ik wil me aansluiten bij de
opmerkingen van de heren Van Beek en Anker dat wij
een uiterst zorgvuldig wetgevingsproces hanteren. Wij
hebben vandaag zes uur lang over alles kunnen praten.
De minister komt op een beperkt aantal kleine onderdelen met een nota van wijziging. Dat is dus heel overzienbaar. Als het gaat om de AMvB die de sollicitatieplicht
regelt, zijn er alle mogelijkheden om daarover later te
praten. Dat staat los van de wet en de ideeën daarover.
Ik herken mij dus volstrekt niet in de grote woorden van
de heer Van Raak. Sterker nog, ik zou daar een groot
woord tegenover willen zeggen. Het is onze verantwoordelijkheid om zo snel mogelijk, met het oog op de
nieuwe generatie bestuurders, na de gemeenteraadsverkiezingen in november deze wetgeving geregeld te
hebben. De door hem zo gewraakte commissarissen van
de Koningin en burgemeesters gaan bovendien per

De heer Van Beek (VVD): Voorzitter. Begrijp ik het goed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

45

1 januari hun neveninkomsten verrekenen conform deze
wet. En we gaan niet met de SP op uitstel aansturen!
De heer Van Raak (SP): Deze wetten gaan niet eens voor
de huidige politieke ambtsdragers gelden!
De heer Heijnen (PvdA): Zeker wel, als het gaat ...
De heer Van Raak (SP): Dus wat is dat voor flauwekul!
Je moet haast maken met een wet die niet voor ons gaat
gelden. Dat is helemaal een aanfluiting!
De voorzitter: Oké, zo kan die wel weer. We hebben dit
in de procedurevergadering uitvoerig besproken en de
heer Van Raak heeft toen zelf ... Ja, welzeker. Dan was hij
misschien niet aanwezig.
De heer Van Raak (SP): Jawel!
De voorzitter: Wij hebben dit toen uitvoerig besproken
en we hebben een tijdpad met elkaar afgesproken
wanneer we dit zouden behandelen. Daarmee beëindig ik
dit wetgevingsoverleg. Mocht er wat zijn, dan hoor ik dat
donderdag. We spreken nu met elkaar af dat ik dit
onderwerp ga aanmelden voor de plenaire behandeling.
Sluiting 16.02 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 30 693 enz., nr. 16

46