Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

29 248

Invoering Diagnose Behandeling Combinaties
(DBCs)

Nr. 111

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 12 februari 2010
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport1 bestond
bij enkele fracties behoefte een aantal vragen ter beantwoording voor te
leggen aan de minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over de
brief van 8 juni 2009 inzake het voornemen tot het geven van een aanwijzing aan de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) over maatregelen medisch
specialistische zorg (Kamerstuk 29 248, nr. 83).
De op 24 december 2009 toegezonden vragen zijn met de door de minister
bij brief van 11 februari 2010 toegezonden antwoorden, voorzien van een
inleiding, hieronder afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Smeets
De griffier van de commissie,
Teunissen

1

Samenstelling:
Leden: Van der Vlies (SGP), Willemse-van der
Ploeg (CDA), De Vries (CDA), Kant (SP), Ferrier
(CDA), ondervoorzitter, Joldersma (CDA),
Smilde (CDA), Van Miltenburg (VVD), Smeets
(PvdA), voorzitter, Timmer (PvdA), Schippers
(VVD), Koşer Kaya (D66), Schermers (CDA),
Wolbert (PvdA), Bouwmeester (PvdA), Van
Gerven (SP), Zijlstra (VVD), Ouwehand (PvdD),
Leijten (SP), Agema (PVV), Van der Veen
(PvdA), Wiegman-van Meppelen Scheppink
(CU), Sap (GL), De Roos-Consemulder (SP) en
Harbers (VVD).
Plv. leden: Van der Staaij (SGP), Uitslag (CDA),
Ormel (CDA), Van Velzen (SP), Atsma (CDA),
Aasted Madsen-van Stiphout (CDA), Vietsch
(CDA), Verdonk (Verdonk), Van Dijken (PvdA),
Arib (PvdA), Dezentjé Hamming-Bluemink
(VVD), Van der Ham (D66), Omtzigt (CDA),
Vermeij (PvdA), Heerts (PvdA), Langkamp (SP),
De Krom (VVD), Thieme (PvdD), Luijben (SP),
De Mos (PVV), Yücel, K (PvdA), Ortega-Martijn
(CU), Halsema (GL), De Wit (SP) en Neppérus
(VVD).

KST140934
0910tkkst29248-111
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 248, nr. 111

1

Inleiding
In navolging op mijn brief van 8 juni 2009 (Kamerstukken II, 2008/09,
29 248, nr. 83), heb ik uw Kamer op 14 december 2009 een brief gezonden
(Kamerstukken II, 2009/10, 29 248, nr. 107). In deze brief informeer ik uw
Kamer over de kostenontwikkeling medisch specialistische zorg, in het
bijzonder de honoraria van vrijgevestigd medisch specialisten. Tevens uit
ik het voornemen om de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) na het verloop
van de wettelijke voorhangtermijn en aanvullend aan de maatregelen
waarvoor ik op 6 juli reeds opdracht heb gegeven (CZ/TSZ 2940850), een
aanwijzing te geven om passende maatregelen te treffen met als doel een
structurele taakstelling van in totaal € 512 miljoen op te leggen aan de
vrijgevestigde medisch specialisten, voor zover die taakstelling niet al
door de aanwijzing van 6 juli 2009 wordt gerealiseerd. Die passende maatregelen moeten voorts zodanig zijn dat de opgelegde taakstelling in zijn
geheel in 2010 wordt gerealiseerd.
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport zijn hierbij
een aantal vragen gesteld. Voor de beantwoording van de vragen ga ik
allereerst in op de vragen die betrekking hebben op de onderbouwing van
de overschrijding en de aangekondigde kortingsmaatregelen. Daarna ga ik
in op de acties die ik onderneem om overschrijdingen in de toekomst te
voorkomen. Tot slot zal ik ingaan op de mogelijkheid om overschrijdingen
uit het verleden met terugwerkende kracht terug te halen.
Vragen en antwoorden
De onderbouwing van de overschrijding en de maatregelen
De CDA-fractie heeft vragen bij de onderbouwing van de overschrijding.
De fractie vraagt hoe de overschrijding zich ontwikkeld heeft, of er bij de
korting naar specialisme wordt gedifferentieerd en wanneer er adequate
gegevens beschikbaar zijn om de normtijden te herijken. Hierover kan ik
de Kamer het volgende melden:
Begin juni 2009 heb ik uw Kamer voor het eerst geïnformeerd over de
hoogte van de overschrijdingen. Destijds heb ik op basis van de toen
beschikbare gegevens aangegeven dat ik voorlopig uitging van een overschrijding van € 461 miljoen in 2008 en latere jaren. Op basis van nader
overleg met betrokken partijen zoals Vektis, de NZa, het College voor
Zorgverzekeringen (CVZ), DBC-Onderhoud, de Orde van Medisch Specialisten en het ministerie van Financiën over de exacte hoogte van de overschrijding, zo heb ik aangegeven, kon dit getal nog wijzigen.
Op basis van de destijds meest recente cijfers van het CVZ heb ik de overschrijding neerwaarts bijgesteld naar € 375 mln. Hierover heb ik u o.a. via
de begroting van VWS geïnformeerd.
De gegevens van het CVZ zijn schadelastgegevens van verzekeraars. Dat
wil zeggen de betaalde schade door verzekeraars. Om de hoogte van de
overschrijding vast te stellen heb ik de schadelastgegevens van het CVZ
afgezet tegen de in de begroting van VWS gereserveerde middelen voor
de vrijgevestigde specialisten. Omdat de kosten van de specialisten in
loondienst ter dekking komen van de budgetten van de ziekenhuizen heb
ik op de cijfers van het CVZ onder andere een correctie toegepast voor de
gedeclareerde honoraria voor specialisten in loondienst. Na die correctie
resteerde de overschrijding bij de vrijgevestigde medische specialisten.
Om deze overschrijding in 2010 te redresseren heb ik de NZa op 6 juli
2009 opdracht gegeven om, op basis van deze gegevens, een korting toe
te passen op de honoraria van de vrijgevestigde medisch specialisten ter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 248, nr. 111

2

hoogte van in totaal € 375 miljoen (CZ/TSZ-2940850). Ik heb de NZa
gevraagd hiervoor waar mogelijk maatwerk te leveren zodat de korting
daar terecht komt waar hij het meest gerechtvaardigd is. Daarom is in de
eerste plaats de ondersteunerscompensatie herijkt. Deze herijking is gebaseerd op een onderzoek uitgevoerd door DBC-Onderhoud. Met de herijking van de ondersteunerscompensatie is een bedrag van ca. € 150
miljoen gemoeid. Daarnaast heeft de NZa Capgemini opdracht gegeven
om de normtijden van de DBC’s te herijken. In het beperkte aantal
maanden dat daarvoor beschikbaar was, is het niet gelukt voldoende
onderbouwing te krijgen voor een verantwoorde herijking van de normtijden, waardoor de NZa genoodzaakt is voor het resterende deel een
generieke korting van 12,7% op de honoraria door te voeren. In haar circulaire van 9 november 2009 heeft de NZa aangekondigd dat zij in 2010 een
nieuwe rondrekening zal starten om de normtijden alsnog te herijken.
Hiervoor zal ook een nieuw capaciteitsonderzoek en tijdbestedingonderzoek worden uitgevoerd. Vanwege de lange doorlooptijd van dergelijk
onderzoek zullen deze gegevens naar verwachting in 2012 hun beslag
krijgen in de tarieven.
Zoals u weet hebben de Orde en enkele wetenschappelijke verenigingen
van medisch specialisten bezwaar aangetekend bij de NZa tegen het
opleggen van deze generieke korting. Ook hebben zij zich gewend tot het
College van Beroep voor het bedrijfsleven (CBb) met een verzoek om een
voorlopige voorziening. Eind januari heeft de voorzieningenrechter
uitspraak gedaan en het verzoek van de Orde en de wetenschappelijke
verenigingen afgewezen. Dit betekent dat de weg vrij is voor de NZa om
een beslissing te nemen op de ingediende bezwaarschriften. Het CBb
heeft in zijn uitspraak aangegeven dat de NZa daarbij opnieuw moet
kijken naar de hoogte van het kortingsbedrag en daarbij een redelijke
differentiatie naar specialismen moet toepassen. De NZa beziet momenteel, tegen de achtergrond van deze uitspraak van het CBb, de mogelijkheden voor het toepassen van een differentiatie per medisch specialisme
en zal binnen enkele weken een besluit nemen.
In de tweede suppletore wet 2009 en de Najaarsnota heb ik u gemeld dat
er op basis van de nieuwe en actuelere cijfers die ik in oktober 2009 van
het CVZ heb ontvangen sprake is van een hogere overschrijding. De totale
overschrijding is opgelopen tot ca € 512 miljoen. Voor de berekening van
deze overschrijding is qua methodiek dezelfde rekenwijze aangehouden
als de rekenwijze die met de oude CVZ-cijfers (juni 2009) tot € 375 miljoen
leidde.
Op basis van deze nieuwe cijfers ben ik voornemens om de NZa, voor
zover die taakstelling niet al door mijn aanwijzing van 6 juli 2009 wordt
gerealiseerd, opdracht te geven om in 2010 een structurele korting van
€ 512 miljoen (prijspeil 2008) door te voeren op de honoraria van de vrijgevestigde medisch specialisten. Deze taakstelling moet in zijn geheel in
2010 worden gerealiseerd, ook indien de daarvoor noodzakelijke tariefsaanpassing niet op 1 januari 2010 kan ingaan. Zoals aangegeven kan circa
€ 150 miljoen hiervan geredresseerd worden door de ondersteunerscompensatie. Voor het resterende bedrag ben ik voornemens om de NZa gelijk
mijn aanwijzing van 6 juli, de ruimte te laten om daar waar mogelijk maatwerk te leveren zodat de korting daar terecht komt waar hij het meest
gerechtvaardigd is.
Voorkomen van overschrijdingen in de toekomst
De leden van de CDA-fractie en de SP-fractie geven mij te kennen dat zij
mij steunen in het uitgangspunt dat de gevolgen van overschrijdingen bij
de vrijgevestigde medisch specialisten voor 2010 voor rekening dienen te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 248, nr. 111

3

komen van de vrijgevestigde medisch specialisten. Benadrukt wordt
echter dat ook wanneer de budgetten volgende jaren worden overschreden, deze overschrijdingen teruggehaald dienen te worden of
opnieuw moet worden bezien of de tarieven verder verlaagd dienen te
worden.
Hierin ga ik mee met de Kamer. De Kamer mag er vanuit gaan dat ik alle
mogelijke middelen inzet om de overschrijding bij de medisch specialisten
in 2010 te redresseren en dat ik me tot het uiterste inspan om mogelijke
overschrijdingen in de toekomst te voorkomen. Hiervoor verwijs ik ook
naar de aangenomen motie van de leden Sap/Van der Veen (kamerstuk
32 123-XVI, nr. 63), ingediend bij de vaststelling van de begrotingsstaten
van het ministerie van VWS voor het jaar 2010. In de Motie Sap/Van der
Veen wordt de regering reeds verzocht om alle mogelijke middelen in te
zetten om de overschrijding bij de medisch specialisten terug te halen.
Ondanks de structurele kortingen die ik hierboven heb beschreven en die
de NZa op mijn aanwijzing uitvoert, wil ik de onzekerheid over de
beheersbaarheid van de macrobudgettaire uitgavenontwikkeling bij de
vrijgevestigde medisch specialisten de komende jaren wegnemen. Het
kabinet vindt het van belang om preventieve maatregelen te nemen. Met
mijn brief «Waardering voor Betere Zorg IV» van 19 januari 2010 (CZ/TSZ
2973145) heb ik u hierover geïnformeerd. Het streven is om een (tijdelijk)
beheersingsmodel te introduceren. Om dit mogelijk te maken bereidt het
kabinet momenteel wet- en regelgeving voor. Daarnaast zal flankerend
beleid ontwikkeld worden dat ervoor zorgt dat een ongebreidelde volumegroei wordt voorkomen. Tot slot zal voor de lange termijn een nieuw
wettelijk instrumentarium worden ontwikkeld om eventuele macrobudgettaire overschrijdingen op het kader van de medisch specialisten te kunnen
redresseren. Samen met de NZa en betrokken partijen (NVZ-Vereniging
voor Ziekenhuizen, Zorgverzekeraars Nederland, de Orde van Medisch
Specialisten, Zelfstandige Klinieken Nederland en de Nederlandse Federatie van UMC’s) wordt bovenstaande in de komende periode verder
uitgewerkt. Hierin worden tevens betrokken de uitkomsten van het onderzoek naar de prikkels voor medisch specialisten in loondienst en vrije
vestiging op het gebied van arbeidsproductiviteit, doelmatigheid, kwaliteit
(en veiligheid). De resultaten van dit onderzoek zullen naar verwachting in
maart 2010 beschikbaar zijn.
Met terugwerkende kracht terughalen van overschrijdingen uit
het verleden
De leden van de SP-fractie hebben aangegeven dat zij het principieel niet
juist vinden dat ik geen verdere maatregelen neem om de overschrijdingen bij de medisch specialisten over 2008 en 2009 terug te halen. De
SP-fractie dringt daarom alsnog aan op maatregelen. Dit standpunt is mij
bekend en ik begrijp het ook. Het niet kunnen terughalen van deze overschrijdingen druist in tegen mijn rechtvaardigheidsgevoel.
Echter, zoals ik in juli 2009 tijdens het Algemeen Overleg over de budgettaire maatregelen al heb aangegeven, is het juridisch niet mogelijk om de
overschrijdingen bij de vrijgevestigde medisch specialisten over 2008 en
2009 met terugwerkende kracht terug te halen.
Op verzoek van de Kamer heb ik hierover op 5 oktober 2009 een brief
gestuurd (CZ/TSZ-2952926). In deze brief heb ik aangegeven dat het
essentiële punt voor het «terughalen» van geconstateerde overschrijdingen is of de correctie van de tarieven voorzienbaar was of niet. Is dat
niet het geval, zoals bij de overschrijdingen van de vrijgevestigde medisch
specialisten in 2008 en 2009, dan is het juridisch niet mogelijk die overschrijdingen met terugwerkende kracht te corrigeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 248, nr. 111

4

Zoals ik hiervoor heb aangegeven heb ik met betrekking tot de verwerking
van overschrijdingen in het jaar 2010 er voor gezorgd dat ook met een
latere tariefaanpassing de overschrijding volledig wordt geredresseerd.
Ik verwacht dat ik u hiermee voldoende heb geïnformeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 248, nr. 111

5