Rapport van het inspectiebezoek aan de Handhaving en
Toezichtlocatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september
2022

Utrecht, januari 2023

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

Inhoud

1 INLEIDING
1.1 Aanleiding bezoek

4

1.2 Doel, werkwijze en afbakening van het IGJ- onderzoek

4

1.3 Toetsingskader

5

1.4 Contextbeschrijving locatie HTL

5

2 BEVINDINGEN IGJ
2.1 Plaatsing in de HTL

7

2.2 Informatie over de (toegang tot) zorg

7

2.3 Beschikbaarheid huisartsenzorg

8

2.4 Medicatie

9

2.5 Samenwerking met andere zorgaanbieders

9

2.6 Psychische zorg

10

2.7 Dossiervoering en inf ormatieoverdracht

10

2.8 Bezetting en deskundigheid team HTL

11

3 CONCLUSIES

12

4

7

3.1 Kwaliteit van en toegankelijkheid naar de zorg over het algemeen goed 12
3.2 Woonbegeleiders alert op gezondheidsrisico’s, maar toegankelijkheid naar
zorg kan worden belemmerd
12
3.3 Psychische kwetsbaarheid van bewoners goed in beeld. Af wezigheid
gedragskundige onwenselijk.

12

3.4 Deskundigheidsbevordering vrijblijvend en niet structureel

13

3.5 Verstrekking pijnmedicatie behoeft aandacht

13

4 VERVOLGACTIES

14

4.1 Vervolgacties HTL Hoogeveen

14

Pagina 2 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

4.2 Vervolgacties IGJ

14

Pagina 3 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

1

Inleiding

De Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) houdt toezicht op de gezondheidszorg
voor asielzoekers. Hiertoe voert ze onder meer gesprekken met het Centraal Orgaan
opvang asielzoekers (COA), Gemeentelijke Gezondheidsdiensten en Geneeskundige
Hulpverleningsorganisaties in de Regio (GGD-GHOR) en GezondheidsZorg
Asielzoekers (GZA) om de zorg aan asielzoekers te volgen. De IGJ kan de
verschillende locaties bezoeken in het kader van risicogericht (thematisch) toezicht
en/of incidententoezicht.
Eind 2021 bezocht de IGJ een tiental asielzoekerscentra (AZC’s)1. Ook het AZC
Hoogeveen waar de Handhaving en Toezichtlocatie (HTL) aan gekoppeld is, werd
bezocht 2. In het tweede kwartaal van 2022 bezocht de IGJ een aantal
noodopvanglocaties en het aanmeldcentrum in Ter Apel 3.
1.1

Aanleiding bezoek
De IGJ ontving van de Inspectie Justitie en Veiligheid (IJ&V) een signaal dat er
sprake zou zijn van risico’s (belemmeringen) voor de toegang tot de zorg in de HTL.
De IJ&V deed haar constatering tijdens een inspectiebezoek naar de
leefomstandigheden en veiligheid in de HTL in Hoogeveen op 30 en 31 augustus
2022 4.
Het signaal was voor de IGJ de aanleiding om de HTL in Hoogeveen op 8 en 9
september 2022 te bezoeken.

1.2

Doel, werkwijze en afbakening van het IGJ- onderzoek
De IGJ onderzocht of de toegang tot zorg in de HTL is geborgd.
Het onderzoek door de IGJ richt zich nadrukkelijk op aspecten van de zorgverlening.
De specifieke leefomstandigheden op de locatie vormen onderdeel van het toezicht
door de IJenV en heeft de IGJ daarom in haar onderzoek buiten beschouwing
gelaten.
Tijdens het bezoek verzamelden de inspecteurs informatie door middel van
gesprekken met medewerkers van COA, waaronder de locatiemanager en met GZA,
observaties, een rondleiding en inzien van documenten en rapportagesystemen.
De resultaten van het bezoek legde de IGJ vast in een conceptrapportage. Deze
conceptrapportage is ter correctie op feitelijke onjuistheden voorgelegd aan de HTLen GZA gesprekspartners. De wijzigingen/aanvullingen heeft de IGJ verwerkt in een
definitieve rapportage.

1 https://toezichtdocumenten.igj.nl/ Bevlogen medewerkers houden zorg aan asielzoekers overeind onder zorgelijke
omstandigheden Bezoekronde zorg aan asielzoekers 2021 Utrecht, mei
2 https://toezichtdocumenten.igj.nl/ Rapport van het inspectie bezoek aan AZC Hoogeveen in Hoogeveen op 12 oktober
2021
3 https://www.igj.nl/publicaties/rapporten/2022/06/29/factsheet-noodopvang-asielzoekers
4 www.inspectie-jenv.nl/Publicaties/brieven/2022/10/13/brief-onderzoek-htl-hoogeveen
Pagina 4 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

1.3

Toetsingskader
De IGJ zette de resultaten van dit onderzoek af tegen:

-

1.4

De algemene kaders van de Wkkgz voor het leveren van goede en
persoonsgerichte zorg.
De uitgangspunten voor goed hulpverlenerschap Wet Big.
De uitgangspunten van de Wgbo voor onder andere dossiervoering en het
bereiken van overstemming over de te verlenen zorg.
Instellingsbeleid.

Contextbeschrijving locatie HTL
In 2015 werd de voormalige gevangenis De Grittenborgh omgebouwd tot
asielzoekerscentrum. In de voormalige gevangenis is na verbouwing ruimte voor
ongeveer 1000 asielzoekers (bewoners). In Hoogeveen is ook een HTL. Deze
beschikt over 50 plaatsen, waarvan er 23 bezet waren tijdens het bezoek van de IGJ
op 8 en 9 september. Binnen de HTL verblijven bewoners die veel overlast
veroorzaken in een AZC. Het COA legt deze overlastgevers een HTL-maatregel op 5.
Zij mogen dan tijdelijk niet meer in een regulier AZC wonen. Daarmee laat het COA
zien dat overlastgevend gedrag niet wordt getolereerd en zorgt het COA voor meer
veiligheid en verbetering van de leefbaarheid in de AZC’s.
Hoewel een verblijf op de HTL voor bewoners niet vrijwillig is, worden zij niet
opgesloten. Als bewoners dat willen, mogen zij de HTL verlaten 6. Deze bewoners
krijgen dan wel een VOW status (Vertrek Onbekend Waarheen) en moeten dan zelf
hun asiel verder regelen. De HTL wacht vervolgens 48 uur of de persoon in kwestie
weer terugkomt op de HTL. Als dat gebeurt lopen WA-verzekering,
ziektekostenverzekering etc. gewoon weer door.
Wanneer bewoner terugkomt nadat hij/zij documenten voor het doen van afstand
heeft getekend, is betrokkene een zij-instromer. De aanmelding gebeurt vervolgens
via Ter Apel. Het COA in Ter Apel en HTL Hoogeveen overleggen dan of de persoon
nog terug moet naar de HTL om de opgelegde maatregel af te maken. Bij een
herplaatsing moet er altijd een nieuwe maatregel worden opgelegd. Tegen elke
maatregel kan beroep aangetekend worden bij de rechtbank.
Tijdens het verblijf van bewoners op de HTL geldt er een gebiedsverbod 7, zo is
afgesproken met de burgemeester van Hoogeveen om overlast tegen te gaan. Om
die reden staat er een hek om de locatie en is de locatie afgescheiden van het
reguliere AZC. Bewoners mogen zich enkel in de directe omgeving van de HTL
verplaatsen, de toegangen zijn afgesloten. Op gezette tijden, opgenomen in een
dagprogramma, ondernemen bewoners van de HTL verschillende activiteiten. Onder
toezicht van de woonbegeleiders maken bewoners gebruik van faciliteiten van het

5 www.COA.nl - Opvanglocaties voor extra begeleiding en toezicht
6 Tijdens het bezoek heeft de IGJ dit ook kunnen waarnemen. Zo vertrokken twee bewoners, op het moment van het
bezoek van de IGJ. Na het tekenen van formulieren waarin zij aangeven afstand te doen van verdere opvang en
faciliteiten van de COA locatie, mochten zij onder begeleiding van een DV&O medewerker de HTL in Hoogeveen verlaten.
Met de burgemeester van Hoogeveen is afgesproken dat wanneer een bewoner op deze manier vertrekt, hij onder
begeleiding naar een bus of treinstation buiten de grenzen van Hoogeveen wordt gebracht. Tussen het moment dat zij
aangaven te willen vertrekken en hun daadwerkelijke vertrek verstreek ongeveer 10 minuten.
7 Met de burgemeester is afgesproken dat bewoners van de HTL zich niet in Hoogeveen ophouden. Zie ook voetnoot 6.
Een gebiedsverbod kan worden opgelegd op grond van de APV of de Wet Maatregelen Bestrijding Voetbalvandalisme en
Ernstige Overlast. (art. 172a Gemeentewet).
Pagina 5 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

reguliere AZC om bijvoorbeeld te voetballen. Binnen de HTL hebben bewoners
mogelijkheden voor creatieve activiteiten zoals muziek te maken of schilderen. De
duur van een HTL maatregel kan verschillen van 4 tot 12 weken (plus 1 intakeweek).
Elke bewoner wordt bij plaatsing aan een mentor gekoppeld. Eéns per week vindt er
een bewoners overleg plaats. Alle mentoren kunnen voor dit overleg casuïstiek
inbrengen. Onder andere de voortgang, fases en uitstroom wordt hier besproken. Bij
elke dienstwisseling vindt er ook mondeling een overdracht van bijzonderheden en
aandachtspunten plaats tussen de teams. De woonbegeleiders werken in drie
diensten: een vroege, late en nachtdienst gedurende zeven dagen per week.

Pagina 6 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

2

Bevindingen IGJ

De IGJ is op een openhartige manier door medewerkers te woord gestaan. De
gesproken medewerkers waren tevreden over de interne samenwerking en stelden
zich transparant en toetsbaar op. Waar fouten worden gemaakt worden die
besproken in het team met de bedoeling ervan te leren.
2.1

Plaatsing in de HTL
Tijdens het inspectiebezoek gaven medewerkers van GZA een toelichting aan de IGJ
over het verloop van de plaatsing van bewoners in de HTL. Bewoners van de HTL
zijn afkomstig vanuit een ander AZC. Hier hebben zij al een medische intake gehad
door GZA. Deze intake is vastgelegd in het digitale huisartsendossier, Microhis. De
doktersassistent van GZA in AZC Hoogeveen zorgt dat op basis van dit dossier door
GZA conform ketenafspraken 8 wel of geen akkoord gegeven kan worden voor
plaatsing op de HTL. Wanneer er geen medische bijzonderheden in het dossier
staan, geeft de doktersassistent namens GZA akkoord. Bij bijzonderheden zoekt de
assistent afstemming met de huisarts waarna deze wel of niet akkoord gaat met de
plaatsing. Waar nodig (in het geval er sprake is van medische/psychologische
aandachtspunten bij de desbetreffende vreemdeling) vindt overleg plaats tussen de
zendende GZA en de ontvangende GZA op de HTL ten behoeve van een warme
medische overdracht 9. Op deze manier wordt continuïteit in bijvoorbeeld
medicatieverstrekking en/of thuiszorg gewaarborgd.
Wanneer een te plaatsen asielzoeker verward gedrag vertoont op een AZC of
politiebureau, vraagt GZA om een beoordeling van de psychische gesteldheid van
betrokkene. Hiervoor kan de crisisdienst van de Geestelijke Gezondheidszorg (GGZ)
worden ingeschakeld. Wanneer uitgebreider onderzoek nodig is wordt hiervoor
samengewerkt met het Centrum voor Transculturele Psychiatrie (CTP) Veldzicht.
HTL Hoogeveen is een opvanglocatie en geen zorginstelling.
De populatie in de HTL is sterk wisselend, maar asielzoekers met (ernstige)
medische klachten en/of complexe psychoproblematiek(en) krijgen over het
algemeen geen akkoord van GZA om in de HTL te worden geplaatst.
Kwetsbare bewoners en vrouwen worden in de HTL gescheiden opgevangen op een
aparte afdeling. De HTL beschikt over twee kamers voor minder validen (Mivakamers).

2.2

Informatie over de (toegang tot) zorg
Bewoners zijn vanuit het AZC waar zij vandaan komen bekend met de manier
waarop de toegang tot zorg is geregeld, zo blijkt uit gesprekken met medewerkers.
Voordat een bewoner op de HTL geplaatst wordt, informeert een woonbegeleider
van de HTL bij de doktersassistent van GZA of er bijzondere indicaties zijn bij het
plaatsen van de bewoner 10.

8 Ketenafspraken zorg in htl. Versie januari 2022. Opgesteld door COA, GZA en GGD-GHOR
9 O.a. vastgelegd in ‘Ketenafspraken zorg in htl’ versie januari 2022. Opgesteld door COA, GZA en GGD-GHOR
10 In reactie op het conceptrapport vult een medewerker van GZA aan: “Informatie wordt gedeeld rekening houdende
met het medisch geheim. Dat geldt ook voor het MDO. Vanuit het GZA wordt er alleen medische info gedeeld als daar
toestemming voor is van de patiënt. Vaak worden er medische zaken besproken waar de HTL de meeste informatie
geeft betreft de medische klachten, oftewel dan is de HTL al op de hoogte van de klachten.”
Pagina 7 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

Na aankomst van een bewoner bij de HTL vraagt een woonbegeleider naar klachten
die actueel zijn of belangrijk vanuit de medische voorgeschiedenis. De
woonbegeleider vergelijkt dit met de informatie die van GZA is gekregen. De
bewoner krijgt uitleg over de verschillende huisregels en de routine binnen de HTL.
Ook legt de woonbegeleider uit hoe HTL-bewoners een afspraak bij de huisarts
kunnen maken. Daarnaast worden nieuwe bewoners geïnformeerd over de toegang
tot de Praktijklijn. Zij kunnen die te allen tijde (24/7) bereiken met hun eigen
mobiele telefoon. Wanneer een bewoner geen beltegoed heeft of geen beschikking
heeft over een eigen mobiele telefoon kan deze gebruik maken van een mobiele
telefoon van het COA. Als een bewoner (buiten spreekuren) de Praktijklijn wil
bellen, kan hij/zij hiervoor een telefoon vragen bij een woonbegeleider. Alleen bij
agressie en/of overduidelijk poging tot onrust stoken wordt een telefoon volgens
gesproken COA-medewerkers niet gegeven maar neemt een woonbegeleider zelf
contact op met de Praktijklijn. Volgens de locatiemanager wordt nadrukkelijk geen
triage van zorgklachten gedaan door woonbegeleiders.
De verschillende woonbegeleiders spreken meerdere talen; naast Nederlands ook
Engels, Spaans, Arabisch en/of enig Italiaans. Wanneer nodig maakt men gebruik
van de tolkentelefoon. Het komt ook voor dat bewoners de Nederlandse taal al
redelijk machtig zijn. Woonbegeleiders geven aan goed op te letten tijdens de
begeleiding of een bewoner begrijpt wat hen wordt verteld.
Op de afdeling is een informatiebalie waar bewoners terecht kunnen en waar zij zich
tweemaal daags moeten melden. Medewerkers van COA en GZA gaven tijdens de
gesprekken aan dat bewoners hierdoor goed in beeld blijven. Als een bewoner zich
niet meldt gaat een woonbegeleider naar de kamer van betrokkene. De IGJ heeft
gezien dat bij deze balie in meerdere talen is aangegeven hoe te handelen wanneer
men zorg nodig heeft.
2.3

Beschikbaarheid huisartsenzorg
Voor huisartsenzorg kunnen de HTL-bewoners gebruikmaken van GZA in het
naastgelegen AZC Hoogeveen. Uit een eerder bezoek van de IGJ in oktober 2021
blijkt dat vier dagen per week van 08:00 – 17:00 uur een arts op locatie aanwezig
is. Op de vijfde dag is een telefonische achterwacht beschikbaar en is er zo nodig
voor spoed een huisarts beschikbaar vanaf een andere locatie. Ook is het mogelijk
voor spoed een beroep te doen op een van de huisartsen die op het AZC werkt op
de vrijdag maar tevens praktijkhouder is in Hoogeveen. Ook een doktersassistent en
minimaal één verpleegkundige zijn dagelijks aanwezig.
Voor de bewoners van de HTL houdt GZA twee keer per week een telefonisch
spreekuur op dinsdag en vrijdag van 14:00 – 17:00 uur. Bewoners kunnen iedere
ochtend vanaf 10:00 uur bij de infobalie aangeven dat zij zich willen inschrijven
voor het spreekuur om een arts te kunnen spreken. Indien nodig wordt vanuit GZA
een tolk geregeld. In het gesprek met de IGJ vertellen de medewerkers van GZA dat
er bewust voor deze telefonische spreekuren gekozen is, omdat de telefoon
voorheen te vaak bezet werd gehouden door de bewoners van de HTL. Hierdoor
werd de toegang tot het spreekuur voor de bewoners van AZC Hoogeveen (niet HTL)
belemmerd.
In geval van een acute situatie belt de woonbegeleider, wanneer medewerkers van
GZA niet meer op het AZC aanwezig zijn, de (spoedlijn van de) Praktijklijn of bij
ernstige spoed/levensbedreigende situatie 112. Bij niet acute situaties kan een
woonbegeleider overleggen met de leidinggevende over de verschillende opties.
Pagina 8 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

Tijdens gesprekken met de IGJ geven woonbegeleiders aan dat men soms lang (wel
drie kwartier) moet wachten voor een bewoner contact heeft met een medewerker
van de (niet spoedlijn van de) Praktijklijn. Tijdens het inspectiebezoek belde een
woonbegeleider de Praktijklijn en had binnen enkele minuten contact.
Babylon Asielzoekerszorg levert de huisartsen die voor GZA de huisartsenzorg in
Hoogeveen verzorgen. Doktersassistenten, verpleegkundigen en een
praktijkondersteuner huisarts (POH) GGZ zijn in dienst van GZA. Babylon
Asielzoekerszorg 11 participeert in de Dienstenstructuur van de Centrale Huisartsen
Dienst Hoogeveen. Dat wil zeggen dat, op basis van de patiëntenaantallen op AZC
Hoogeveen, artsen een aantal diensten voor hun rekening nemen op de reguliere
huisartsenpost (HAP). De gesproken huisarts vertelt aan de inspectie dat daarmee
alle bij AZC Hoogeveen betrokken artsen bekend zijn met de medische zorg aan
asielzoekers.

2.4

Medicatie
Medicatie, de zogenoemde vrij verkrijgbare geneesmiddelen, die in de bagage van
de bewoner bij plaatsing wordt aangetroffen mag na overleg met de huisarts van
GZA in beheer van de bewoner blijven. In afstemming met de huisarts van GZA
wordt daarnaast bekeken of het vanuit veiligheidsoogpunt raadzaam is of een
bewoner bepaalde medicatie in eigen beheer heeft, zo vertellen woonbegeleiders.
Bij bepaalde soorten medicatie zoals psychofarmaca, bestaat de kans dat medicijnen
verhandeld worden of dat een kwetsbare bewoner door medebewoners
geïntimideerd wordt om zijn medicatie af te staan.
Medicatie die niet in eigen beheer mag worden gehouden, wordt door de thuiszorg
aan de betrokkene verstrekt. De bewoners van de HTL kunnen niet zelfstandig
medicatie afhalen bij de apotheek. De HTL in Hoogeveen beschikt over een eigen
voorraad paracetamol en ibuprofen om waar nodig aan de bewoners te kunnen
verstrekken.
De woonbegeleiders noteren de afgiftemomenten van paracetamol en ibuprofen op
een aftekenlijst.

2.5

Samenwerking met andere zorgaanbieders
Met de verschillende instanties is er volgens woonbegeleiders en medewerkers van
GZA sprake van intensieve en goede samenwerking. Zo komt Verslavingszorg Noord
Nederland (VNN) langs indien er verslavingsproblematiek speelt. Het kan voorkomen
dat vanuit de medische historie een bewoner al bekend is met verslaving.
Woonbegeleiders kunnen signalen van verslaving met GZA afstemmen. Of
verslavingszorg ingeschakeld moet worden wordt door de huisarts bepaald.
BeterThuisWonen (BTW) deelt de medicatie uit en levert thuiszorg.
Voor tandheelkundige zorg kan men gebruik maken van de tandartsbus, die naar de
locatie toekomt. Voor psychische zorg zijn er afspraken met het Centrum voor
Transculturele Psychiatrie Veldzicht.
Woonbegeleiders gaan altijd met bewoners mee naar afspraken zoals naar de
huisarts of naar het ziekenhuis.
Een keer per twee weken vindt een multidisciplinair overleg (MDO) plaats. Ten tijde
van het bezoek van de IGJ werden, vanwege de lage bezetting, alle bewoners
tijdens het MDO besproken. Hier nemen de adjunct manager, een woonbegeleider,
11 Babylon levert in een groot aantal AZC’s met haar huisartsen de medische zorg voor asielzoekers.
Pagina 9 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

huisarts of een verpleegkundige en vertegenwoordiging van het Flexible Assertive
Community Treatment (FACT) team van CTP Veldzicht aan deel. Op verzoek sluit
een psychiater vanuit CTP Veldzicht aan. Afspraken worden vastgelegd in het
Integraal Bewoners Informatie Systeem (Ibis) en/of Microhis.
Een keer per half jaar, maar vaker als dat nodig blijkt, vindt er een ‘groot’ MDO
plaats. VNN en BTW zijn dan ook vertegenwoordigd. Alle gesproken medewerkers
van de HTL en GZA benadrukken de korte lijnen en de goede samenwerking met
VNN en BTW. De verschillende disciplines zijn laagdrempelig te benaderen en te
allen tijde bereid tot overleg.

2.6

Psychische zorg
Voor psychische problematiek beschikt GZA over een praktijkondersteuner huisarts
(POH) GGZ op locatie. Ondanks het feit dat HTL Hoogeveen geen zorginstelling is,
beschikt de locatie wel over de expertise van een gedragsdeskundige binnen het
team. De primaire taak van de gedragsdeskundige is het ondersteunen van de HTLmedewerkers in de kwaliteit van de begeleiding aan de bewoners. De
gedragsdeskundige heeft een expertfunctie in het verklaren, begeleiden en
ombuigen van gedrag en geeft in die hoedanigheid richting aan de begeleiding.
Daarnaast screent de gedragsdeskundige de dossiers van bewoners en ondersteunt
de medewerker in het rapporteren en inzichtelijk maken wat de begeleiding inhoudt
en wat het effect daarvan is. De gedragsdeskundige op de HTL ondersteunt bij
hulpvragen van de bewoners en onderhoudt daarvoor contacten met partijen als
GZA, GGZ, CTP Veldzicht en verslavingszorg. Deze gedragsdeskundige is vanwege
ziekte voor een langdurige periode afwezig. Aan de IGJ werd aangegeven dat haar
expertise erg gemist wordt.
Indien na plaatsing blijkt dat aanvullende psychische diagnostiek nodig is, kan een
bewoner (tijdelijk) worden overgeplaatst naar CTP Veldzicht. Zijn/haar plek op de
HTL wordt dan vrijgehouden. Medewerkers van het FACT team van CTP Veldzicht
komen twee à drie keer per week langs op locatie voor de bewoners bij wie zij
betrokken zijn. Ten tijde van het bezoek waren er drie bewoners tijdelijk
overgeplaatst naar CTP Veldzicht.
De huisarts kan in een acute situatie de GGZ crisisdienst inschakelen om op locatie
een bewoner te beoordelen. De ervaring van woonbegeleiders is echter dat de
crisisdienst vaak oordeelt dat er geen sprake is van acute psychiatrie, waarop de
crisisdienst weer vertrekt. Dit leidt tot frustratie bij de woonbegeleiders.

2.7

Dossiervoering en informatieoverdracht
Alle ontwikkelingen en afspraken (bijvoorbeeld gemaakt tijdens het MDO) rondom
een bewoner worden door de woonbegeleiders bijgehouden in IBIS. Hierin komen
dagrapportages te staan, evenals informatie over toekomstige bewoners die zijn
aangemeld, informatie over vertrek en over bewoners die tijdelijk verblijven in CTP
Veldzicht. Daarnaast maakt men gebruik van een logboeksysteem.
De IGJ heeft tijdens haar bezoek geconstateerd dat in IBIS korte verslagen zijn
opgenomen van de verschillende gesprekken/contactmomenten met een bewoner
zoals van mentorgesprekken. De weergave van deze gesprekken is methodisch van
aard, met vaste koppen waaronder informatie is weggezet.
Medische dossiervoering vindt plaats in Microhis. Woonbegeleiders hebben hier geen
toegang toe. Om toch inzicht te houden in de verschillende bejegenings- en
Pagina 10 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

begeleidingsadviezen die, vanwege medisch beroepsgeheim, niet allemaal in IBIS
kunnen worden genoteerd, bewaren woonbegeleiders op een deels afgeschermde
COA-schijf enkele documenten. De IGJ trof op deze afgeschermde schijf van de HTL
psychisch diagnostische overdrachtsinformatie van bewoners.

2.8

Bezetting en deskundigheid team HTL
De dagelijkse aansturing van HTL Hoogeveen staat onder leiding van de
locatiemanager, een adjunct locatiemanager (beiden vanuit COA) en een teamleider
vanuit DJI. Op de HTL in Hoogeveen werken zowel woonbegeleiders van het COA als
van DJI. Vanuit het COA betreft dit ongeveer 24 werknemers, waarvan circa de helft
een (agogische) opleiding op MBO-niveau heeft en de andere helft op HBO-niveau.
Vanuit DJI zijn er ongeveer 12 werknemers; dit betreft voornamelijk
complexbeveiligers en daarnaast enkele PIW’ers. Verder krijgt men ondersteuning
van 4 DV&O medewerkers.
Alle woonbegeleiders zijn verplicht BHV geschoold. Daarnaast heeft een klein aantal
op eigen initiatief een EHBO-opleiding gevolgd. Woonbegeleiders hebben de
mogelijkheid aanvullende cursussen te volgen zoals ‘omgaan met emotie en
agressie’, ‘middelengebruik’, ‘psychopathologie’ of ‘intercultureel vakmanschap’. Een
woonbegeleider vertelt bekend te zijn met richtlijnen op het gebied van suïcide en
preventie. In de verschillende (niet allemaal verplichte) opleidingen komt dit aan
bod. In een van de gesprekken met de IGJ werd benoemd dat door corona de
continuïteit tot (bij-)scholing belemmerd is geweest en dat deze tot op heden nog
geen voortgang heeft gekregen.
Veel trainingen, die de nodige expertise verruimen, zijn niet doorgegaan.

Pagina 11 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

3

Conclusies

Specifieke context
De HTL is een locatie van het COA voor de opvang van asielzoekers die veel overlast
veroorzaken. Daarmee heeft de HTL een hele specifieke en complexe taak: het goed
opvangen en begeleiden van deze groep. Bij deze bewoners is vaak sprake van
probleemgedrag dat veroorzaakt kan worden door gebrek aan perspectief, al dan
niet in combinatie met psychische kwetsbaarheid, verslavingsproblematiek of
verstandelijke beperking, danwel een combinatie hiervan. De IGJ begrijpt dat het
bieden van structuur en begrenzen van probleemgedrag een rol hebben in die
context.
3.1

Kwaliteit van en toegankelijkheid naar de zorg over het algemeen goed
Op geleide van een signaal van de IJenV over (mogelijk structurele belemmeringen
in) de toegang tot zorg in de HTL heeft de IGJ nader onderzoek gedaan naar een
aantal aspecten van de zorg. In dit nadere onderzoek constateert de IGJ dat
bewoners van de HTL door het COA worden geïnformeerd over de bereikbaarheid
van en toegang tot de huisartsenzorg en de spoedeisende hulp. Huisartsenzorg is
24/7 beschikbaar en bekend met/gericht op zorg aan asielzoekers. Er zijn afspraken
gemaakt met andere zorgaanbieders voor eventuele doorverwijzing. De
dossiervoering en informatieoverdracht zijn voldoende geborgd ten behoeve van een
goede kwaliteit van zorg.
Dit leidt tot de conclusie dat er geen sprake is van structurele tekortkomingen in de
kwaliteit en toegankelijkheid van de zorg.

3.2

Woonbegeleiders alert op gezondheidsrisico’s, maar toegankelijkheid naar
zorg kan worden belemmerd
De IGJ concludeert dat woonbegeleiders alert zijn op de gezondheid van bewoners
en signalen die kunnen duiden op gezondheidsproblemen. Er wordt laagdrempelig
doorverwezen naar de medische dienst/een zorgprofessional. Het sterk gereguleerde
inrichtingsmilieu zou een ongewenst belemmerend/vertragend effect kunnen hebben
op de toegang tot de zorg. De IGJ vindt het van belang dat medewerkers hierop
alert blijven en dat wordt zorggedragen dat de toegang tot de zorg blijft geborgd
(ook bij probleemgedrag).

3.3

Psychische kwetsbaarheid van bewoners goed in beeld. Afwezigheid
gedragskundige onwenselijk.
De IGJ constateert dat woonbegeleiders alert zijn op signalen van psychische
kwetsbaarheid. De bewoners zijn goed in beeld bij de medewerkers en worden
frequent in teamverband besproken. De interne overlegstructuur maakt het mogelijk
om de gesignaleerde gezondheidsrisico’s in de teams te bespreken. In geval van
gedragsproblemen (die zouden kunnen samenhangen met psychische
kwetsbaarheid) kan een gedragskundige en/of psychiater worden geconsulteerd. De
IGJ is van oordeel dat de huidige langdurige afwezigheid van de eigen/vaste
gedragskundige niet wenselijk is en het risico met zich meebrengt dat
probleemgedrag verkeerd wordt begrepen of niet tijdig wordt gesignaleerd. Tussen
de HTL en ketenpartners bestaan goede samenwerkingsverbanden. Hierbij is niet
Pagina 12 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

alleen aandacht voor de somatische zorgverlening maar ook voor de psychische zorg
en verslavingszorg. Externe partijen zijn naast tijdens consultatie waar nodig
regelmatig aanwezig op locatie (zoals het FACT team van CTP Veldzicht).
Als de HTL niet in de zorgvraag kan voorzien, dan kan een bewoner worden
overgeplaatst naar bijvoorbeeld CTP Veldzicht (een gespecialiseerde setting voor
asielzoekers met ernstige psychiatrische problemen). De IGJ heeft geconstateerd
dat van de mogelijkheid over te plaatsen naar CTP Veldzicht gebruik wordt gemaakt.

3.4

Deskundigheidsbevordering vrijblijvend en niet structureel
Het bewonersprofiel vraagt om specifieke kennis en vaardigheden bij personeel. De
IGJ stelt vast dat op het bewonersprofiel gerichte trainingen vrijblijvend zijn en niet
structureel worden aangeboden. Dit brengt het risico met zich mee dat de
begeleiding onvoldoende is toegesneden op het bewonersprofiel. De IGJ is van
oordeel dat er permanent aandacht moet worden besteed aan verplichte
deskundigheidsbevordering voor de woonbegeleiders.

3.5

Verstrekking pijnmedicatie behoeft aandacht
Verstrekking van pijnmedicatie wordt niet geregistreerd. Hierdoor is niet bekend
wanneer de maximale dosis is bereikt. De IGJ is van oordeel dat medicatieveiligheid
bevorderd moet worden door te registreren welke medicatie, zoals pijnstillers
paracetamol en ibuprofen, wordt verstrekt. Wanneer bewoners met regelmaat naar
pijnmedicatie vragen, kan het een indicatie zijn om door te verwijzen naar GZA. Het
bijhouden van een verstrekkingsregistratie biedt handvatten aan de
woonbegeleiders om uniform te handelen bij het verstrekken van pijnmedicatie.

Pagina 13 van 14

Vastgesteld rapport van het inspectiebezoek aan de HTL locatie van het COA in Hoogeveen op 8 en 9 september 2022

4

Vervolgacties

4.1

Vervolgacties HTL Hoogeveen
De IGJ rondt dit onderzoekstraject af met het verzoek aan de directie/management van
de HTL om op geleide van conclusies die zijn weergegeven in hoofdstuk 3 een
verbeterplan op te stellen. Dit verbeterplan bevat een beschrijving van haalbare en
realistische acties en doelstellingen. In een tijdlijn wordt aangegeven wanneer
doelstellingen moeten zijn gerealiseerd. De IGJ nodigt de directie uit om ook een
reflectie te geven op het onderzoek.
De IGJ verzoekt de directie om aan te geven wat een haalbare termijn is voor het
opstellen van dit verbeterplan.

4.2

Vervolgacties IGJ
De IGJ zal na ontvangst van het reflectieverslag en verbeterplan een reactie geven aan
de HTL. Daarnaast zal de IGJ de ontwikkelingen volgen in haar reguliere toezicht.
De IGJ gaat ervan uit dat de directie van de HTL erop toeziet dat de
verbetermaatregelen worden nageleefd/uitgevoerd én volgt of het gewenste
resultaat wordt bereikt. De IGJ ziet hierop toe tijdens de reguliere
toezichtactiviteite n.

Pagina 14 van 14