Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 694

Wijziging van de Wet op de huurtoeslag
(flexibeler maken kwaliteitskorting)

Nr. 4

VERSLAG
Vastgesteld 28 april 2011
De vaste commissie voor Binnenlandse Zaken1, belast met het voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer als volgt verslag uit
te brengen. Onder het voorbehoud dat de hierin gestelde vragen en
gemaakte opmerkingen tijdig zullen zijn beantwoord, acht de commissie
de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.
6.

1
Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), Voorzitter,
Beek, W.I.I. van (VVD), Staaij, C.G. van der
(SGP), Koopmans, G.P.J. (CDA), Bochove, B.J.
van (CDA), Aptroot, Ch.B. (VVD), Ondervoorzitter, Smilde, M.C.A. (CDA), Jansen, P.F.C. (SP),
Ortega-Martijn, C.A. (CU), Brinkman, H. (PVV),
Raak, A.A.G.M. van (SP), Thieme, M.L. (PvdD),
Dibi, T. (GL), Heijnen, P.M.M. (PvdA), Elissen,
A. (PVV), Monasch, J.S. (PvdA), Schouw, A.G.
(D66), Marcouch, A. (PvdA), Boer, B.G. de
(VVD), Hennis-Plasschaert, J.A. (VVD),
Lucassen, E. (PVV), Verhoeven, K. (D66) en
Grashoff, H.J. (GL).
Plv. leden: Dam, M.H.P. van (PvdA), Burg, B.I.
van der (VVD), Dijkgraaf, E. (SGP), Sterk,
W.R.C. (CDA), Bruins Slot, H.G.J. (CDA), Steur,
G.A. van der (VVD), Knops, R.W. (CDA), Dijk,
J.J. van (SP), Rouvoet, A. (CU), Klaveren, J.J.
van (PVV), Vacature, SP (), Ouwehand, E.
(PvdD), Gent, W. van (GL), Kuiken, A.H.
(PvdA), Fritsma, S.R. (PVV), Vermeij, R.A.
(PvdA), Pechtold, A. (D66), Wolbert, A.G.
(PvdA), Nieuwenhuizen, C. van (VVD),
Taverne, J. (VVD), Bontes, L. (PVV), Hachchi,
W. (D66) en Voortman, L.G.J. (GL).

kst-32694-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Aanleiding
Vaststelling percentages bij algemene maatregel van bestuur
Gevolgen voor huurders
Bezuiniging op de huurtoeslag
Prikkel voor keuze goedkope woning
Overig

blz.
1
2
4
4
5
6

1. Aanleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel tot wijziging van de Wet op de huurtoeslag met
betrekking tot het flexibeler maken van de kwaliteitskorting. Deze leden
hebben enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de PvdA-fractie hebben met afkeuring kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden zijn van mening dat verhoging
van de kwaliteitskortingspercentages een ingrijpende stelselwijziging van
de huurtoeslag is en dat dit grote gevolgen heeft voor de woonlasten van
huurders met de laagste inkomens die in een duurdere huurwoning
wonen.
De leden van de PVV-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het voorliggende wetsvoorstel. Over dit wetsvoorstel hebben de
leden van de PVV-fractie een aantal vragen en op- en aanmerkingen.
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende wetsvoorstel. Deze leden begrijpen dat de regering in de toekomst
de ruimte wil hebben om voor de noodzakelijke bezuinigingen op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 694, nr. 4

1

huurtoeslag zonder wetswijziging een breder instrumentarium
beschikbaar te krijgen.
De leden van de SP-fractie hebben met ontsteltenis kennisgenomen van
het voorliggende wetsvoorstel.
De Wet op de huurtoeslag heeft als doel om mensen met de laagste
inkomens te huisvesten en biedt daarmee geen overbodige massa om
gaten in de begroting te dichten. De leden van de SP-fractie staan daarom
afwijzend tegenover dit wetsvoorstel om de kwaliteitskortingsgrens te
flexibiliseren.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het voorliggende
wetsvoorstel. Deze leden hebben nog enkele vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
voorliggende wetsvoorstel. Deze leden constateren dat de voorgenomen
wetswijziging vooral gedreven wordt door de wens van de regering om
bezuinigingen op het budget huurtoeslag zonder wetswijziging in te
vullen. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben een aantal vragen die
betrekking heeft op de gevolgen van dit wetsvoorstel.
De leden van de SGP-fractie hebben kennis genomen van het voorliggende wetsvoorstel en hebben nog enkele vragen.
2. Vaststelling percentages bij algemene maatregel van bestuur
De leden van de VVD-fractie merken op dat het wetsvoorstel beoogt dat
enkele percentages die in de Wet op de huurtoeslag zijn opgenomen
gemakkelijker kunnen worden gewijzigd dan nu het geval is. Dit gebeurt
door die percentages bij algemene maatregel van bestuur vast te stellen
en niet bij wet. Deze leden hebben begrip voor dit voorstel. Daarbij komt
dat de desbetreffende algemene maatregel van bestuur een voorhangprocedure kent. De Kamer krijgt dus de gelegenheid om zich uit te spreken
over de hoogte van de kwaliteitskorting. De Kamer komt hierdoor niet
buiten spel te staan en heeft de mogelijkheid aan te geven het niet eens te
zijn met een verandering van de percentages.
De leden van de VVD-fractie vragen zich af of, als de wet is gewijzigd, het
noodzakelijk is om een algemene maatregel van bestuur met de huidige
percentages op te stellen en aan de Kamer voor te leggen. Overigens
vragen deze leden zich ook af wanneer de regering de aan de orde zijnde
percentages zal verhogen en wat de hoogte van de nieuwe percentages
dan zal zijn. Graag krijgen deze leden een reactie van de regering.
De leden van de PVV-fractie vragen of het makkelijker kunnen wijzigen van
de percentages via een algemene maatregel van bestuur de beperking
van de inspraak van de Kamer rechtvaardigt.
Deze leden vragen daarnaast of de nieuwe kwaliteitskortingpercentages
ook voor zittende huurders gelden en in welke mate dit wetsvoorstel de
rechtszekerheid van de huurders beïnvloedt.
Tenslotte vragen deze leden hoe aanpassingen aan de kwaliteitskorting in
dit wetsvoorstel onderbouwd worden en of er rekening wordt gehouden
met de gevolgen voor de huurquote van huurders.
De leden van de SP-fractie zien de flexibilisering van de kwaliteitskorting
als een opmaat naar een verdere bezuiniging op de huurtoeslag, en
daarmee wederom als een maatregel om de rekening van de crisis bij de
gezinnen met de laagste inkomens te leggen. Deze leden zijn van mening
dat juist deze kwetsbare groep mensen die afhankelijk is van huurtoeslag
op wettelijke basis moet worden beschermd tegen politieke grillen, de
botte bijl van de begrotingssystematiek en willekeur van de regering.
Waarom moet de vaststelling van de kwaliteitskorting via algemene
maatregel van bestuur geregeld worden? In welke mate beïnvloedt dit de
rechtszekerheid van de huurders? Welke overwegingen zijn er in 1997
geweest om de kortingspercentages in de Wet op de huurtoeslag op te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 694, nr. 4

2

nemen? Waarom geldt die argumentatie nu niet meer? Op welke wijze is
de regering voornemens de verhoging van de kwaliteitskorting in de
toekomst te onderbouwen? Wordt daarbij aangegeven wat de gevolgen
zijn voor de huurquotes van de betrokken huishoudens?
De leden van de D66-fractie constateren dat bezuinigingen op de
huurtoeslag momenteel alleen zonder wetswijziging kunnen worden
ingevuld door verhoging van de opslag op de normhuur. In het voorliggende wetsvoorstel wordt het vaststellen van de percentages boven de
kwaliteitskortingsgrens en de aftoppingsgrens per algemene maatregel
van bestuur geregeld. Kan de regering toelichten waarom er gekozen is
voor het eenvoudiger aanpassen van de percentages? Welke andere
manieren zijn er om op de huurtoeslag te bezuinigen? Is er ook gekeken
naar de mogelijkheden om de grenzen aan te passen? Hoe worden de
kwaliteitskortings- en de aftoppingsgrens vastgesteld?
De leden van de D66-fractie hebben er begrip voor dat de percentages
eenvoudiger gewijzigd kunnen worden en deze daarom in een algemene
maatregel van bestuur worden geregeld. Deze leden vinden het echter
onwenselijk dat deze wijziging leidt tot een grote mate van onzekerheid
voor de ontvangers van huurtoeslag, doordat de percentages te vaak en
met grote stappen kunnen worden aangepast. Deze leden hechten dan
ook zeer aan de voorgestelde voorhangprocedure van acht weken. Welke
mogelijkheden ziet de regering verder om de zekerheid voor huurders te
vergroten? Is het bijvoorbeeld mogelijk om de wijziging te beperken tot
één keer per jaar, en te kijken naar een maximale verlaging van de
percentages per keer? Graag een reactie.
De leden van de D66-fractie constateren dat het voorliggende
wetsvoorstel vooral bedoeld is om eenvoudiger te kunnen bezuinigen op
de huurtoeslag. Ondanks dat een aanpassing van de percentages in het
wetsvoorstel zelf niet aan de orde is, vragen deze leden om een indicatie
te geven wat de aanpassing van de afzonderlijke percentages met één
procentpunt betekent voor de uitgaven aan de huurtoeslag.
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat dit wetsvoorstel
beoogt het wijzigen van de percentages in de Wet op de huurtoeslag
(Wht) te flexibiliseren. Kan de regering inzichtelijk maken wat voor invloed
deze wetswijziging heeft op de zorgvuldigheid van het besluitvormingsproces? Kan de regering tevens inzichtelijk maken waarom het wijzigen
van percentages middels een algemene maatregel van bestuur de
voorkeur verdient boven een wetswijziging? Kan de regering uiteenzetten
welke criteria leidend zullen zijn bij eventuele wijzigingen van percentages
middels een algemene maatregel van bestuur? In hoeverre verhoudt een
wijziging van deze percentages via een algemene maatregel van bestuur
zich tot de rechtszekerheid van huurders in vergelijking met een wetswijziging?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering
voornemens is de kwaliteitskorting te verhogen. Kan de regering in een
overzicht uiteenzetten welke verhogingen zij hierbij in gedachten heeft?
De leden van de SGP-fractie vragen welke overwegingen in het verleden
ten grondslag lagen aan de keuze om de percentages in de wet vast te
leggen in plaats van te regelen bij algemene maatregel van bestuur. Deze
leden vragen in hoeverre naast de wens om gemakkelijker en flexibeler
wijzigingen te kunnen doorvoeren ook het belang van rechtszekerheid is
meegewogen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 694, nr. 4

3

3. Gevolgen voor huurders
De leden van de PvdA-fractie vrezen dat met dit voorstel de bereikbaarheid van passende en goede woonruimte voor huurders met de
laagste inkomens onder grote druk komt te staan. Deze leden constateren
dat huurders die een huurtoeslag ontvangen met een wat hogere huur nu
al, na verrekening van de huurtoeslag, een veel te hoge netto huurquote
hebben. Dat geldt, volgens deze leden, met name voor huishoudens met
een huur boven de aftoppingsgrens. De leden van de PvdA-fractie
vernemen graag van de regering hoeveel procent van de huishoudens
met huurtoeslag te maken heeft met een netto huurquote hoger dan 35%
en hoeveel van deze huishoudens te maken heeft met een netto huurquote hoger dan 50%. Juist voor deze groep leidt de verhoging van de
kwaliteitskorting tot grote betaalbaarheidsproblemen.
De leden van de CDA-fractie merken op dat in de memorie van toelichting
niet wordt ingegaan op de gevolgen van de gewenste maatregelen voor
mensen met een inkomen op minimum niveau, dan wel kort daarboven,
in een aangepaste woning. Het betreft hier vaak ouderen en/of mensen
met een beperking. Voor deze groep mensen is alternatieve huisvesting
niet beschikbaar.
Een generieke korting, zoals via de voorgestelde maatregel beoogt, treft
deze groep mogelijk onevenredig. Kan hierop in de nota naar aanleiding
van het verslag nader worden ingegaan? Hoe denkt de regering dit
probleem aan te pakken? Is een gedifferentieerde aanpak mogelijk,
waarbij bepaalde groepen wel en andere groepen niet worden belast?
De leden van de ChristenUnie-fractie verzoeken de regering hoe dit
wetsvoorstel zich verhoudt met ouderen en gehandicapten die afhankelijk
zijn van aangepaste woningen.
4. Bezuiniging op de huurtoeslag
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af wanneer de regering komt
met een uitwerking van de bezuinigingen op de huurtoeslag zoals
aangekondigd in de begroting 2011. Volgens deze leden doet het
voorliggende wetsvoorstel om de kwaliteitskorting flexibeler te maken
vrezen dat de bezuinigingen gevonden worden in het verhogen van de
kwaliteitskortingsgrens. Kan de regering dit bevestigen of ontkennen?
De leden van de PVV-fractie vragen de regering of de bezuinigingen op de
huurtoeslag het gevolg van zijn van tegenvallers op het budget van de
huurtoeslag. Hoe groot zijn de overschrijdingen en wordt bij het
berekenen van de overschrijding ook rekening gehouden met terugvorderingen die in latere kalenderjaren plaatsvinden? Komen deze terugvorderingen ten goede van het huurtoeslagbudget?
De leden van de PVV-fractie vragen waardoor de overschrijding van het
budget precies wordt veroorzaakt. Is er sprake van groei van het aantal
huurtoeslagontvangers en/of stijging van het gemiddelde huurtoeslagbedrag en/of zijn er andere oorzaken?
Tevens vragen deze leden in welke mate er controles plaatsvinden op de
rechtmatigheid van de huurtoeslaguitgaven. Worden er volledige
controles uitgevoerd op met name de gegevens van het huishouden door
controle van de GBA-gegevens (gemeentelijke basisadministratie)? Zijn er
alternatieven gezocht voor het huidige stelsel van toekennen, controleren
en terugvorderen van huurtoeslag? Zo ja, welke?
Tenslotte vragen de leden van de PVV-fractie of er alternatieven zijn
onderzocht voor de bezuiniging op de huurtoeslag? Zo ja, welke?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 694, nr. 4

4

De leden van de SP-fractie vragen hoe groot de overschrijding van het
budget voor de huurtoeslag de afgelopen jaren is geweest. Wordt bij het
berekenen van de overschrijding ook rekening gehouden met terugvorderingen die in latere kalenderjaren plaatsvinden? Komen deze terugvorderingen ten goede van het huurtoeslagbudget?
Deze leden vragen voorts waardoor de overschrijding van het budget
precies wordt veroorzaakt. Is er sprake van groei van het aantal huurtoeslagontvangers, en/of stijging van het gemiddelde huurtoeslagbedrag
en/of zijn er andere oorzaken? In welke mate vinden er controles plaats op
de rechtmatigheid van de huurtoeslaguitgaven? Worden er volledige
controles uitgevoerd op met name de gegevens van het huishouden door
controle van de GBA-gegevens (gemeentelijke basisadministratie)?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat de regering aangeeft
dat het budget voor de huurtoeslag de komende jaren hoger zal zijn dan
eerder werd geraamd. Kan de regering inzichtelijk maken waardoor deze
overschrijdingen worden veroorzaakt? Kan de regering tevens uiteenzetten of er bij deze inschatting ook rekening is gehouden met eventuele
terugvorderingen die in latere kalenderjaren plaatsvinden?
5. Prikkel voor keuze goedkope woning
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering verwacht dat het
voorliggende wetsvoorstel huurders zal prikkelen om een woning te
zoeken met een lagere huurprijs. Deze leden vragen zich af er wel
woningen met een lagere huurprijs beschikbaar zijn, met name in de
gebieden met schaarste, en of het niet gewoon betekent dat deze groep
minder huurtoeslag ontvangt en dus netto meer voor de woning gaat
betalen. Dit opgeteld bij het plan van deze regering om het woningwaarderingsstelsel te wijzigen, leidt tot een enorme stijging van de woonlasten
voor huurders. Graag zien deze leden een overzicht van de maatregelen
rondom de huurtoeslag, bezuinigingen, flexibele kwaliteitskorting en het
woningwaarderingsstelsel en de consequenties van deze maatregelen
voor verschillende groepen huurders.
De leden van de PvdA-fractie willen van de regering weten wat de
verschillende maatregelen voor effect hebben op de netto woonlast van
huurders met huurtoeslag en huurders zonder huurtoeslag, onderscheiden in verschillende groepen (tot 65 jaar, 65 jaar of ouder, mensen
met beperking en alleenstaanden).
De leden van de PvdA constateren dat de regering gedragseffecten
verwacht naar aanleiding van een eventuele verhoging van de kwaliteitskortingsgrens. Is deze verwachting op basis van onderzoek en kan de
regering uiteenzetten op basis van welk onderzoek zij gedragseffecten
verwacht. En maakt de regering een onderscheid in gedragseffecten in
gebieden met overschot en gebieden met schaarste? Graag ontvangen
deze leden hierover meer informatie.
De leden van de PVV-fractie constateren dat de memorie van toelichting
wijst op de prikkel om te verhuizen naar goedkopere huurwoningen. Hoe
beoordeelt de regering het aanbod van goedkopere huurwoningen? Ook
woningcorporaties houden bij toewijzing rekening met de verhouding
tussen draagkracht en huurprijs. Is dit middel onvoldoende om een match
te verkrijgen tussen inkomen en huurprijs? Zijn er alternatieven gezocht
voor de veronderstelde prikkel om te kiezen voor goedkopere huurwoningen, waarbij geen verlaging van de huurtoeslag noodzakelijk is?
De leden van de SP-fractie onderschrijven het belang om huurders die
gebruik maken van huurtoeslag te prikkelen om, wanneer mogelijk, te
kiezen voor een goedkope huurwoning. Deze leden constateren dat deze
prikkel al in de huidige Wet op de huurtoeslag aanwezig is. De regering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 694, nr. 4

5

wil de mogelijkheid creëren om deze prikkel via een maatregel van
bestuur te kunnen vergroten.
De leden van de SP-fractie hebben niet de indruk dat er in dit land veel
van huurtoeslag afhankelijke gezinnen in een te dure woning wonen. Kan
de regering een toelichting geven op het aantal huishoudens dat gebruik
maakt van huurtoeslag en naar haar mening «te duur» woont?
Is de regering het met de leden van de SP-fractie eens dat zij zelf debet
aan is dat steeds meer van huurtoeslag afhankelijke gezinnen duurder
gaan wonen, aangezien de regering voornemens is diverse huurprijsstijgende maatregelen door te voeren? Beoogt de regering dat ook zittende
huurders als gevolg van dit wetsvoorstel op zoek moeten naar een
goedkopere woning?
De leden van de SP-fractie merken op dat om gezinnen met een laag
inkomen via een prikkel in de toeslag te verleiden om goedkoper te gaan
wonen, het aanbod van voldoende beschikbare woonruimte een
voorwaarde is. In grote delen van het land is er een schaarste aan
goedkope huurwoningen, en bestaan er soms jarenlange wachtlijsten.
Kan de regering garanderen dat alle gezinnen die zij via een prikkel in de
huurtoeslag wil verleiden naar een goedkopere woning ook daadwerkelijk
in aanmerking komen voor een goedkopere woning? Onderschrijft de
regering dat er in grote delen van het land een schaarste is in dit segment,
en dat met name in het goedkoopste segment het meest gesloopt wordt,
waar vervolgens veelal veel duurdere woningen worden teruggebouwd?
Zo ja, wat gaat de regering er aan doen om deze ontwikkeling te keren en
te zorgen dat er voldoende betaalbare en goedkope huurwoningen
beschikbaar komen? In hoeverre is het denkbaar dat er een onderscheid
wordt in bezuinigingsmaatregelen voor bestaande en voor nieuwe
huurtoeslagtoewijzingen? Hoe denkt de regering over de aantasting van
de rechtszekerheid als huurtoeslagontvangers er niet op kunnen rekenen
dat een woning in de sociale huursector na toewijzing ook betaalbaar blijft
voor een ontvanger van huurtoeslag? Is de regering van mening dat ook
ouderen (die vaak te maken hebben met de kwaliteitskorting van 75% en
50% omdat zij zijn aangewezen op duurdere woonvormen) bij verhogen
van de kwaliteitskorting moeten omzien naar een goedkopere woning?
Hoe verhoudt dit zich tot het beleid om woningen specifiek geschikt te
maken voor ouderen?
De leden van de D66-fractie lezen dat de regering met de wijziging van de
kwaliteitskorting de prikkel vergroot om op zoek te gaan naar goedkopere
woningen. Kan de regering dit nader toelichten? Hoe groot zijn de
mogelijkheden voor mensen met een laag inkomen om te wisselen van
woning? Is het bekend in welke mate deze prikkel nu al effect heeft op de
keuze van de woning? Zo ja, hoe groot is dit effect?
De leden van de ChristenUnie-fractie onderkennen het belang dat
huishoudens woningen betrekken welke passen bij het inkomensniveau.
Deze leden verzoeken de regering inzichtelijk te maken of er op korte
termijn voldoende goedkopere woningen beschikbaar zijn voor
huishoudens met een lager inkomen. Kan de regering uiteenzetten of zij
met dit wetsvoorstel beoogt zittende huurders te willen bewegen of dat
deze wetswijziging enkel nieuwe toewijzingen wil beïnvloeden? Kan de
regering tevens inzichtelijk maken wat voor invloed deze wetswijziging
zou hebben voor de netto-huurquoten?
6. Overig
De leden van de PvdA-fractie constateren dat de regering alleen maatregelen voorstelt die de huurders treffen. De kopers worden in de plannen
helemaal ontzien. Deze leden hebben al vaker gepleit voor een integrale

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 694, nr. 4

6

aanpak van de woningmarkt, bijvoorbeeld door het opstellen van een
Nationaal Woonakkoord. Is de regering voornemens alsnog met een
Nationaal Woonakkoord aan de slag te gaan? Zo nee, waarom niet?
De leden van de SP-fractie merken op dat de huurtoeslag als tegemoetkoming in de huurlasten als doel heeft dat ook huishoudens met een laag
inkomen van woonruimte kunnen worden voorzien. Vanuit de redenatie
dat huurtoeslag zo doelmatig mogelijk moet worden ingezet, waarbij de
kosten zo beperkt mogelijk blijven, kunnen deze leden zich uitstekend
vinden in het idee dat er binnen de huurtoeslag mechanismes worden
ingesteld om dit te bewerkstelligen. Waarom bouwt de regering niet een
dergelijke kwaliteitskortingsgrens en aftoppingsgrens in de hypotheekrenteaftrek? Klopt het dat als we de prikkelmechanismes uit de huurtoeslag
ook doorvoeren in de hypotheekrenteaftrek de bezuinigingsopgave voor
de huurtoeslag in één keer gedekt is en er dan ook nog geld overblijft?
De voorzitter van de commissie,
Dijksma
De griffier van de commissie,
Van der Leeden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 694, nr. 4

7