Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2010–2011

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3528
Vragen van de leden Thieme (Partij voor de Dieren) en Van Dekken (PvdA)
aan de staatssecretaris van Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over
pluimveehouders die de komende tien jaar nog snavels van kippen en
kalkoenen mogen blijven knippen (ingezonden 19 juli 2011).
Antwoord van staatssecretaris Bleker (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 6 september 2011).
Vraag 1
Deelt u de mening dat het dierenleed van pluimvee door het kappen van de
boven- of ondersnavel en het verwijderen van kammen en sporen aanleiding
is geweest om dit soort ingrepen middels het Ingrepenbesluit van 2001
wettelijk te verbieden? Zo ja, waarom wilt u dat deze dieronvriendelijke
ingrepen 10 jaar later nog langer mogelijk blijven? Zo nee, wat was dan de
aanleiding voor dit verbod?1
Antwoord 1
Het Ingrepenbesluit heeft tot doel het welzijn van pluimvee te verbeteren
door bepaalde ingrepen op deze diersoorten te verbieden, of slechts in
bepaalde gevallen toe te staan. De periode waarbinnen een aantal ingrepen
nog is toegestaan liep oorspronkelijk af op 1 september 2011 en is verlengd
met 10 jaar.
De snavelbehandeling van kippen en kalkoenen is de meest toegepaste
ingreep bij pluimvee qua aantallen dieren. Zoals uitgelegd in het rapport van
de Stuurgroep Ingrepen bij pluimvee dat onlangs gestuurd is aan uw Kamer
(bijlage bij Kamerstukken II 2010/11, 28 286, nr. 521), is zonder deze ingreep
de kans groot dat verenpikkerij optreedt in de gangbare huisvestingsvormen.
Het agressief pikgedrag brengt meer schade toe aan het welzijn van deze
dieren (verwondingen, verhoogde uitval) dan de ingreep zelf. Het onderzoek
dat uitgevoerd is sinds 2006 door Livestock Research (WUR) onder leiding
van de Stuurgroep heeft nog geen goede oplossing geboden. De oplossing
voor het complexe probleem van de pikkerij is waarschijnlijk te vinden in de
combinatie van managementmaatregelen en van de fokkerij van minder
agressieve kippen.
Daarom is in 2011 een nieuw onderzoek hiernaar gestart.
Voor wat betreft de snavelbehandeling heb ik besloten vanaf 1 oktober 2011
de infraroodmethode als enige methode toe te staan. Indien deze methode
1

ah-tk-20102011-3528
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Kamerstuk, d.d. 13 juli 2011 (2011Z15513).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

1

goed toegepast wordt, is de welzijnsaantasting voor de behandelde dieren
kleiner dan met de tot nu toe vaak gebruikte zgn «hete mes»-methode.
De andere ingrepen bij vermeerderingsdieren, zoals het dubben van kammen
en het verwijderen van de sporen en van een deel van de achterste teen bij
de hanen, zijn ook nog steeds nodig om erger leed bij de hennen te
voorkomen. Ook hier is verder onderzoek nodig naar de juiste factoren om
het paargedrag minder pijnlijk te maken voor de hennen en om mildere
ingrepen toe te kunnen passen.
Eén van de uitdagingen van de Uitvoeringsagenda Duurzame Veehouderij is
een veehouderij zonder ingrepen (exclusief wettelijk verplichte) in 2023.
Vraag 2
Kunt u uiteenzetten wat er sinds de invoering van het verbod op diverse
ingrepen bij pluimvee in 2001 is gedaan om dit verbod te kunnen gaan
handhaven? Welke aanvullende maatregelen zijn er genomen toen de
vrijstelling, die aanvankelijk was verleend tot september 2006, tot 1 september 2011 is verlengd?
Antwoord 2
Omdat sinds 2001 sprake was van vrijstelling op het verbod op een aantal
ingrepen, was handhaving van het verbod (op dit onderdeel) niet aan de
orde. Tijdens de reguliere controle van pluimveebedrijven wordt gekeken
naar het naleven van de Gezondheids- en welzijnswet voor dieren (GWWD)
en van het Ingrepenbesluit. Uit het nalevingsonderzoek van nVWA in 2009
blijkt dat op de bezochte legbedrijven geen overtredingen van de op dat
moment geldende regelgeving voor ingrepenzijn geconstateerd voor de
onderdelen waarvoor het besluit van kracht is.
Toen de vrijstelling in september 2006 voor 5 jaar is verlengd zijn geen
aanvullende maatregelen genomen voor wat betreft de handhaving. Wel is
het «Plan van aanpak Ingrepen bij pluimvee» opgesteld en zijn in dit kader
nieuwe onderzoeken gestart. Ik verwijs u hierbij naar de eerder genoemde
brief aan uw Kamer.
Vraag 3
Waarom wil u pluimveefokkers anno 2011 nog 10 jaar de tijd te geven om
minder agressieve kippen te fokken, terwijl lang voor het Ingrepenbesluit al
bij pluimveefokkers bekend was dat zij door hun fokprogramma te richten op
selectie van kippen die extreem veel eieren leggen, ook meer agressiviteit
infokten en zij dus al 30 jaar de gelegenheid hebben gehad om het fokbeleid
te richten op de fok van minder agressieve kippenrassen?
Antwoord 3
In de fokkerijsector is nog weinig bekend over het uitselecteren van het
pikkerijgedrag. Dit betreft een complexe materie. Daarom is fundamenteel
onderzoek gestart in 2010 naar de voorspellende factoren van verenpikken en
naar de invloed van vermeerderingsdieren op hun nakomelingen. De fokkerij
zelf levert in de praktijk pas op langere termijn resultaten op.
Vraag 4 en 6
Kunt u uitleggen waarom u wederom uitstel wilt verlenen voor het verbod op
ingrepen bij pluimvee, terwijl bekend is dat de wijze waarop pluimvee wordt
gehuisvest ten grondslag ligt aan de pikkerijproblematiek en dat een meer
natuurlijke omgeving met meer afleiding voor de kippen – zoals bij biologische kippen – minder agressiviteit geeft en dit soort ingrepen overbodig
maakt?
Bent u bereid om zo spoedig mogelijk een verbod in te voeren op huisvesting
van kippen, waarbij dit soort ingrepen noodzakelijk zijn? Zoja, per wanneer?
Zo nee, waarom niet?
Bent u bereid maatregelen te nemen om de pluimveesector te dwingen dit
Ingrepenbesluit te gaan naleven en bijvoorbeeld een heffing op te leggen op
eieren uit legbatterijen, verrijkte kooien en andere huisvestingssystemen, die
dit soort ingrepen noodzakelijk maken, om oplossingen voor dit soort
dierenwelzijns-vraagstukken te stimuleren? Zo ja, welke maatregelen gaat u
per wanneer doorvoeren? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

2

Antwoord 4 en 6
Uit het onderzoek dat onder aansturing van de Stuurgroep de laatste jaren is
verricht blijkt dat de pikkerijproblematiek multifactorieel is. De wijze van
huisvesting is niet de enige factor. Een meer natuurlijke omgeving met
genoeg afleiding voor de kippen kan weliswaar helpen in het tegengaan van
pikkerij, maar zelfs dan kan pikgedrag nog optreden, ook bij biologische
pluimvee, zoals blijkt uit onderzoek.
De ontwikkeling van scharrelsystemen sinds de jaren »90 ten behoeve van
een natuurlijker gedrag van legkippen heeft geleid tot het houden van steeds
meer kippen in grote groepen. In deze groepen zijn de gevolgen van agressief
pikgedrag groter.
Het onderzoek dat verricht is naar factoren die invloed kunnen hebben op het
pikgedrag, zoals voeding, het verstrekken van strooisel in de opfok, omgevingsverrijking, verlichting, laat zien dat het veranderen van één van deze
factoren te weinig effect heeft. Daarom is verder onderzoek naar een
combinatie van huisvestings- en houderijmaatregelen nodig naast het fokken
van minder agressieve kippen. Daarnaast hecht ik belang aan de overdracht
van de beschikbaar komende kennis op dit gebied aan pluimveehouders. Dit,
in het kader van het plan van aanpak Ingrepen.
Zoals blijkt uit mijn antwoord op vraag 2 heb ik geen indicatie van een
slechte naleving van het Ingrepenbesluit.
Verder zie ik geen aanleiding voor het opleggen van heffingen op eieren van
bepaalde huisvestingssystemen.
Houderijconcepten waarbij snavels nu al niet behandeld worden (biologische
hennen, Rondeel) leiden tot hogere kosten maar ook tot hogere eierprijzen op
de markt.
Vraag 5
Hoe verhoudt dit uitstel van het verbod op dieronvriendelijke ingrepen zich
tot de ambities van dit kabinet om misstanden bij dierenfokkers aan te
pakken en agrarische ondernemers die bovenwettelijke maatregelen nemen
ten behoeve van bijvoorbeeld dierenwelzijn hiervoor extra te belonen?
Antwoord 5
Zoals uit vorige antwoorden blijkt heeft dit uitstel geen relatie met de
ambities van dit kabinet om misstanden bij dierenfokkers aan te pakken.
Het uitstel van het verbod op enkele ingrepen laat onverlet dat ik me blijf
inzetten voor het stimuleren van ondernemers om bovenwettelijke maatregelen te nemen ten behoeve van dierenwelzijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, Aanhangsel

3