Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 200 XIV

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit (XIV) voor het jaar 2008

Nr. 231

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juli 2008
Hierbij doe ik u verslag van de belangrijkste resultaten van de 60ste conferentie van de Internationale Walvisvaart Commissie (IWC), die van 23 t/m
27 juni jongstleden in Santiago, Chili is gehouden.
EU-coördinatie
Voor het eerst was door de Milieuraad een gemeenschappelijk mandaat
vastgesteld voor de EU-lidstaten die ook lid zijn van de IWC. Dit mandaat
gold alleen voor deze 60ste conferentie van de IWC. De Europese
Commissie wilde met een gezamenlijke positie meer gewicht in de schaal
leggen en daarmee de positie van de beschermingsgezinde landen
versterken. Denemarken was met het oog op zijn overzeese gebiedsdelen
(Groenland en de Faröer eilanden) hiervan uitgezonderd (Artikel 25 van
het Verdrag van Maastricht). Een gemeenschappelijk mandaat betekent
dat afwijkende standpunten van EU-lidstaten (Denemarken uitgezonderd),
niet meer in de plenaire vergadering ingebracht konden worden. Ook
Nederland kan hiermee in de toekomst te maken krijgen.
Het gezamenlijk optreden van de EU-lidstaten werd door de landen, die
voor de walvisjacht zijn, niet onverdeeld met enthousiasme begroet. De
EU-lidstaten hadden nu samen een blokkerende minderheid voor voorstellen die een wijziging in het Schedule1 van de Internationale Conventie
voor de Regulering van de Walvisvaart (ICRW) vereisen. Het eerste resultaat was het verwerpen van een ingediende resolutie van Denemarken
voor Groenland om een quotum toegekend te krijgen van tien bultrugwalvissen voor hun autochtone walvisvaart (zie ook het kopje Autochtone
walvisvaart).

1

In de Schedule staan de regels van de ICRW
omschreven.

KST121384
0708tkkst31200XIV-231
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XIV, nr. 231

1

De toekomst van de IWC
Dit jaar is een start gemaakt met het proces voor de toekomst van de IWC.
Dit is belangrijk, omdat de walvisjagende partijen aan het nut van de IWC
twijfelen, terwijl we de IWC juist nodig hebben om de walvis te beschermen. Nu zijn de eerste concrete stappen gezet om te kijken hoe de partijen
gezamenlijk met de IWC – als dé autoriteit voor de bescherming en het
beheer van walvissen – verder kunnen gaan.
De IWC heeft reeds de eerste vier van de acht stappen van het toekomstgerichte proces succesvol doorlopen:
1. een oplossing moet in een pakketafspraak gevonden worden;
2. een dergelijke pakketafspraak zal met consensus moeten worden
aangenomen;
3. de IWC-leden hebben de elementen geïdentificeerd die in een pakketafspraak terug zouden moeten komen; en
4. een werkgroep voor de toekomst van de IWC is ingesteld om de
geïdentificeerde elementen verder uit te werken en dit voor de tussentijdse vergadering van de IWC (in maart 2009) voor te bereiden.
Nederland is uitgenodigd deel te nemen aan deze werkgroep. Nederland
zal dit doen met open oor, zonder de kaders in Europees en nationaal
verband uit het oog te verliezen.
Het Amerikaans voorzitterschap wil het proces voor de toekomst van de
IWC in 2009 tijdens de 61ste conferentie van de IWC graag positief
afronden. Daartoe moeten de volgende stappen worden gezet:
5. de ontwikkeling van de eerste voorstellen voor één of meer pakketafspraken door de werkgroep voor de toekomst van de IWC;
6. de bespreking van deze voorstellen door alle IWC-leden tijdens de
tussentijdse vergadering in maart 2009;
7. het verder doorontwikkelen van één of meer mogelijke pakketafspraken; en
8. overeenstemming bereiken over één pakketafspraak of het in zicht
hebben van één pakketafspraak tijdens de 61ste conferentie van de
IWC.
Ik hoop dat dit proces de partijen aan de organisatie zal binden en dat de
landen met zeer uiteenlopende belangen zullen beseffen dat enkel binnen
de IWC een duurzame oplossing gevonden kan worden. Ik heb
vertrouwen in de betrokkenheid en het doorzettingsvermogen van het
Amerikaanse voorzitterschap om dit proces zo goed mogelijk te begeleiden. In 2010 zal het driejarig voorzitterschap overgaan naar Japan.
Reservaten en kleinschalige walvisvaart
De onderwerpen reservaten en kleinschalige walvisvaart keren ieder jaar
terug op de agenda. Dit jaar riep de voorzitter alle IWC-leden op om naar
consensus te streven en om deze polariserende onderwerpen te
vermijden. Het verleden heeft geleerd dat dit heel moeilijk is. Ieder jaar
dienen Brazilië en Japan resoluties in: Brazilië voor erkenning van een
walvisreservaat in de Zuid-Atlantische Oceaan en Japan voor erkenning
van een nieuw type walvisjacht «small-type coastal whaling». Dit jaar
hebben beide partijen daarvan afgezien om het delicate toekomstgerichte
proces van de IWC een kans te geven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XIV, nr. 231

2

Autochtone walvisvaart
Denemarken diende namens Groenland een resolutie in voor een jaarlijks
vangstquotum van tien bultrugwalvissen voor de periode van 2008–2012.
Vorig jaar diende Denemarken dit verzoek ook al in voor Groenland. Toen
ontbrak echter de wetenschappelijke onderbouwing. Dat advies was nu
wel beschikbaar. Het Wetenschappelijk Comité van de IWC oordeelde dat
het wegnemen van tien bultruggen in het jaar 2008 als onschadelijk voor
de populatie kan worden beschouwd.
De EU-lidstaten konden deze resolutie om twee redenen niet steunen. De
EU beriep zich op het voorzorgsprincipe, want de EU was onvoldoende
overtuigd om een nieuwe soort voor de komende vijf jaar aan de bejaagbare lijst van Groenland toe te voegen. Daarnaast was de EU van mening
dat Groenland de autochtone behoefte aan walvisvlees onvoldoende
inzichtelijk heeft gemaakt.
Er bestaat spanning tussen enerzijds het recht van een autochtone bevolking om te jagen op walvissen vanuit sociaal, cultureel en economisch
leefpatroon – zoals verwoord in de VN-Verklaring van de Rechten van de
Inheemse Volken – en anderzijds de bescherming van de walvis. Het
standpunt van de EU-lidstaten werd door landen met autochtone
bevolkingsgroepen en door landen met (autochtone) walvisjacht als een
inbreuk ervaren op hun rechten. Het besluit om het Groenlandse voorstel
af te wijzen leidde tot meer twijfel over het functioneren van de IWC als
organisatie en meer zorgen over het toekomstgerichte proces van de IWC.
Beschermingscomité
Het beschermingscomité kijkt naar andere bedreigingen voor de walvis
dan de jacht. De hoofdpunten van dit jaar waren de volgende.
Grijze walvis
Er werd stilgestaan bij de bedreigde grijze walvis uit de noordwestelijke
Stille Zuidzee. De leefomgeving van de nog maar 120 walvissen wordt
verstoord door olie- en gaswinning bij het Russische eiland Sakhalin.
Bovendien zijn een aantal grijze walvissen in visnetten verstrikt geraakt,
waardoor de populatie nog kwetsbaarder is geworden. De IWC werkt aan
het verhelpen van de bedreigingen voor deze soort en zal hiervoor blijven
samenwerken met de «IUCN Western Gray Whale Advisory Committee».
Een van de aspecten waar de IWC onderzoek naar laat doen is het minimaliseren van negatieve effecten – door wetenschappelijk onderzoek – op
deze bedreigde populatie.
Botsingen van schepen met walvissen
Botsingen van schepen met walvissen en het verstrikt raken van
walvissen in visnetten zijn een grote bedreiging voor de noordwestelijke
Atlantische noordkaper populatie van 300 walvissen. De IWC werkt eraan
deze bedreigingen op te heffen. Meer in het algemeen zal door de IWC
worden beijverd dat er een internationale database wordt opgezet met
gerapporteerde botsingen van schepen met walvissen. Daardoor zal een
overzicht van de omvang van dit probleem wereldwijd worden verkregen
en een betere analyse mogelijk zijn naar de factoren die tot botsingen
leiden.
Walvistoerisme
Dit jaar was veel aandacht voor walvistoerisme. Het economisch belang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XIV, nr. 231

3

bij het duurzaam gebruik maken van walvissen wordt groter geacht
wanneer ze keer op keer gezien kunnen worden, in plaats van één keer
afgeschoten. Zuid-Afrika en de groep Latijns-Amerikaanse landen
vertoonden een film waarbij de doorwerking van walvistoerisme in de
lokale economie zichtbaar werd. De IWC zal verder gaan met de evaluatie
van zowel de positieve als de negatieve kanten van walvistoerisme.
Daarmee kan zij via haar wetenschappelijk comité bijdragen aan efficiënte
richtlijnen voor walvistoerisme en waar nodig gedragscodes aanbevelen
gebaseerd op ervaringen en goede voorbeelden.
Verhoudingen in de IWC
Tijdens deze conferentie bestond de IWC uit 81 leden. Met de komst van
een gezamenlijke positie van de EU-lidstaten is het speelveld zichtbaar in
drie groepen verdeeld. De groep beschermingsgezinde landen bestaat uit
onder anderen de Europese lidstaten, de Latijns-Amerikaanse landen,
India, Israël, Australië en Nieuw-Zeeland. De voorstanders van de walvisjacht zijn onder anderen Japan, Noorwegen, IJsland, veel Afrikaanse,
Aziatische en Caribische landen. Daar tussenin bevinden zich landen als
de Verenigde Staten, Rusland, Denemarken, Zwitserland en Zuid-Afrika.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 XIV, nr. 231

4