Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

677
Vragen van het lid Van Tongeren (GroenLinks) aan de Minister van
Economische Zaken en Klimaat over de uitzendingen van Kassa over de
veiligheid van slimme gasmeters (ingezonden 9 november 2017).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
13 december 2017).
Vraag 1
Bent u bekend met de uitzendingen van Kassa over de veiligheid van slimme
gasmeters?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Hoe kan het dat netbeheerder Stedin wel 15.000 slimme gasmeters op korte
termijn heeft vervangen maar dat andere netbeheerders dit niet onmiddellijk
doen? Kan er op zeer korte termijn een onafhankelijk onderzoek komen naar
de veiligheid van de betreffende slimme gasmeters?
Antwoord 2
In verschillende uitzendingen van het tv-programma Kassa werd de veiligheid
van de slimme gasmeters van Landis + Gyr G4/G6 (DSMR 4.2 generatie) in
twijfel getrokken. Het betrof bijna 44.000 geïnstalleerde meters met een
productiefout. Het schroefdraad bleek korter dan de productspecificaties van
de netbeheerder aan de meterfabrikant voorschrijven.
De netbeheerders hebben zelf onderzoek gedaan en laten doen naar de
gasdichtheid van deze gasmeters. Op basis van onderzoek van onder andere
certificeringsorganisatie KIWA constateren de netbeheerders dat er geen
onmiddellijk veiligheidsrisico is en dat een risico op de lange termijn niet is
aangetoond. Vervolgens besloten de meeste netbeheerders nader onafhankelijk onderzoek over de verwachte levensduur van deze meters af te wachten.
Alleen Stedin besloot om de meters direct te vervangen, omdat ze niet
voldoen aan de specificaties van de netbeheerder. Netbeheer Nederland geeft
aan dat bij deze beslissing meerdere factoren meespeelden, zoals bedrijfsvoe-

1

ah-tk-20172018-677
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Kassa, aflevering van 4 november 2017 en aflevering van 28 oktober 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

ringoverwegingen en beschikbare voorraden. Ook Stedin is van mening dat
de betreffende gasmeters veilig zijn.
Uit nader onderzoek van onder andere Holland Innovative bleek dat het niet
zeker is dat de betreffende meters de volledige levensduur van minimaal 20
jaar goed blijven functioneren. Op dat moment besloten ook de andere
netbeheerders de meters te vervangen.
Het Staatstoezicht op de Mijnen (hierna: SodM) heeft inmiddels onderzoek
gedaan naar het handelen van de netbeheerders. Daaruit blijkt dat de
netbeheerders direct zijn gestopt met het plaatsen van meters na de eerste
signalen uit de praktijk over de productiefout. SodM constateert dat de KIWArapporten over het te korte schroefdraad niet geschikt zijn om iets te kunnen
zeggen over de langetermijnveiligheid van de meters. Daarom stelt SodM dat
de netbeheerders de vervanging van alle meters met een te kort schroefdraad
voor 1 april 2018 moeten inplannen.
Daarnaast zal SodM nader onderzoek doen naar de wijze waarop de
netbeheerders hun veiligheidsmanagementsysteem inrichten. Hieruit moet
blijken of de netbeheerders hun veiligheidsmanagementsysteem goed
hebben toegepast bij de plaatsing van de slimme gasmeters. Het gaat hierbij
ten eerste om de verificatie van de veilige installatie van alle circa vier
miljoen geïnstalleerde gasmeters. Daarnaast gaat het om het waarborgen van
de toekomstige veilige installatie van slimme gasmeters.
Vraag 3
Hoe oordeelt u over het feit dat in de uitzending van Kassa een medewerker
van Enexis beweert dat het niet de gasmeter zelf is die onveilig is, maar dat
de gasmeter op onveilige wijze gemonteerd kan zijn en Enexis slechts bereid
is om gasmeters te controleren die in een bepaalde periode zijn geplaatst,
terwijl op de website van Enexis staat dat er wel degelijk sprake is van een
productiefout?2 Kunt u er bij Enexis op aandringen dat zij te allen tijde hun
klanten feitelijk juist informeren?
Antwoord 3
Het is belangrijk dat consumenten feitelijk juist geïnformeerd worden bij
vragen over de veiligheid van de gasmeter in hun woning. Ik heb dit dan ook
bij de brancheorganisatie Netbeheer Nederland benadrukt. Ondertussen
hebben de netbeheerders nadere actie ondernomen en beschikken de
medewerkers van netbeheerders, inclusief Enexis, over informatie waarmee
zij klanten juist kunnen informeren. Ook op de website van de netbeheerders
staat ondertussen informatie over de betreffende gasmeters.
Vraag 4
Kunt u ervoor zorgdragen dat voor iedereen duidelijk wordt wat er exact mis
is met de betreffende gasmeters en wat hiervan de gevolgen zijn? Kunt u
afdwingen dat het onderzoek van Kiwa openbaar wordt en voor iedereen te
controleren?
Antwoord 4
Zoals aangegeven bij vraag 2 neemt SodM momenteel de regie bij het
onderzoek naar de maatregelen van de netbeheerders om te beoordelen of
de netbeheerders in dit geval hun veiligheidsmanagementsystemen goed
hebben toegepast. Bijgaand stuur ik u de betreffende onderzoeken van KIWA
en Holland Innovative toe3.
Vraag 5
Welke instantie is in Nederland toezichthouder op de veiligheid van slimme
gasmeters? Had deze instantie niet allang moeten ingrijpen? Heeft die
instantie voldoende deskundige medewerkers, hoeveel zijn dat er?

2

https://www.enexis.nl/consument/nieuws/netbeheerders-gaan-beperkt-aantal-gasmetersvervangen
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 5
De netbeheerder is verantwoordelijk voor de veiligheid van de gasmeter.
SodM is verantwoordelijk voor het beoordelen van de het systeem waarmee
de netbeheerder de kwaliteit van zijn transportdienst beheert, waaronder de
veiligheid van het gasnet. De Autoriteit Consument en Markt (hierna: ACM) is
belast met het toezicht op de Gaswet in den brede en heeft handhavingsbevoegdheid. Als SodM meent dat de veiligheid niet op orde is, komt de ACM
in beeld als handhaver richting de netbeheerder.
Door mijn voorganger is al geconstateerd dat de verantwoordelijkheid voor
het toezicht en de handhaving op de gastransportdienst niet eenduidig is
belegd4. Om effectief toezicht te houden is een heldere verdeling tussen
rollen en bevoegdheden nodig. Om die reden heb ik in het wetsvoorstel
Voortgang Energietransitie5 aan SodM een bredere toezichtsbevoegdheid en
handhavingsbevoegdheid toegekend op het gebied van de veiligheid bij gas.
Zoals aangegeven bij vraag 2 heeft SodM onderzoek gedaan naar het
handelen van de netbeheerders ten aanzien van de veiligheid van slimme
gasmeters. Momenteel onderzoekt SodM het veiligheidsmanagementsysteem
van de netbeheerders. Op basis van hun eerste bevindingen stelt SodM dat
de vervanging van alle meters met een te kort schroefdraad voor 1 april 2018
moet worden gepland. De netbeheerders hebben toegezegd dit te zullen
doen. SodM beschikt over voldoende deskundigheid om bovengenoemde
taak goed te kunnen uitvoeren.
Alhoewel de toezichthouders op de hoogte waren van het installatieprogramma van slimme meters en regelmatig met netbeheerders in gesprek
waren, is geen van hen geïnformeerd door de netbeheerders van de
kwaliteitsproblemen die in Kassa gemeld werden. Hierdoor hebben de
toezichthouders niet tijdig kunnen controleren of de netbeheerders hierbij de
veiligheid voldoende geborgd hebben. Dit neemt SodM mee in het onderzoek
naar het veiligheidsmanagementsysteem van de netbeheerders.
Ook ben ik niet vroegtijdig in kennis gesteld van de productiefout bij de
gasmeters. Dit verbaast mij, zeker gezien het feit dat deze problematiek zich
sinds september 2016 ontwikkelt en de slimme meter al geruime tijd op veel
publieke belangstelling kan rekenen. Ik heb de netbeheerders om opheldering
gevraagd en gevraagd hoe dergelijke situaties in de toekomst voorkomen
worden. Ondertussen hebben de netbeheerders mij schriftelijk geïnformeerd
over de veiligheid van de betreffende gasmeters. Daarnaast hebben ze
toegezegd alle medewerking te verlenen aan het onderzoek van SodM. Tot
slot gaan ze het eigen handelen evalueren en zullen ze nagaan hoe dergelijke
onrust in de toekomst voorkomen kan worden.
Vraag 6
Wie kan netbeheerders dwingen de meters snel te vervangen? Onder welke
voorwaarden of op basis van welke normen en wetten zou dat gebeuren?
Antwoord 6
Zie het antwoord op vraag 5.

4
5

Wetsvoorstel STROOM, Kamerstuk 34 199, nrs. 2 en 3
Artikel 1c, wijziging Gaswet onderdeel van wetsvoorstel Voortgang energietransitie. Kamerstuk
34 627 nr. 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3