Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

32 317

JBZ-Raad

Nr. 490

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN
VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 oktober 2017
Hierbij bieden wij u het verslag aan van de bijeenkomst van de Raad van
Justitie en Binnenlandse Zaken van 14 september te Brussel.
Daarnaast informeren wij u in het kader van een goede informatievoorziening graag over enkele onderwerpen op het gebied van migratie. Dit
betreft:
– het zevende voortgangsverslag implementatie EU-Turkije Verklaring;
– het vijfde voortgangsverslag van het Partnerschapsraamwerk;
– het vijftiende voortgangsverslag herplaatsing en hervestiging.
Voorts is tijdens het Algemeen Overleg van 5 juli 2017 over de informele
JBZ-Raad van 6 en 7 juli 2017 toegezegd uw Kamer een schriftelijk
overzicht te sturen van de financiële middelen van UNHCR voor opvang in
de regio. Die toezegging wordt eveneens in deze brief gestand gedaan.
Zevende voortgangsverslag implementatie EU-Turkije Verklaring
Op 6 september publiceerde de Europese Commissie het zevende
voortgangsverslag1 inzake de implementatie van de EU-Turkije Verklaring.
Bij het verslag zijn als bijlagen twee overzichten toegevoegd m.b.t. de
uitvoering van het Gezamenlijke Actieplan en de projecten die onder de
Faciliteit voor Vluchtelingen in Turkije worden ontwikkeld of uitgevoerd.
Het kabinet verwelkomt dit zevende verslag en de verschillende aanbevelingen van de Commissie. Hoewel een lichte stijging van het aantal
irreguliere aankomsten is waargenomen in de rapportageperiode, is dit
nog altijd significant lager dan in de periode voor de Verklaring. Dit geldt
voor zowel de aankomsten op de Griekse eilanden, als voor de situatie
langs de Grieks-Turkse landgrens. Volgens de Commissie zijn er geen
indicaties die wijzen op nieuwe of verlegde routes. Het aantal irreguliere
1

kst-32317-490
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

COM (2017) 470 final.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 490

1

migranten dat langs de Bulgaars-Turkse grens wordt waargenomen is zeer
laag. Ondanks de onverminderde inspanningen van de Turkse Kustwacht,
merkt de Commissie wel op dat het aantal schepen dat vanuit Turkije in
Italië en Cyprus aankomt recent is toegenomen. Deze ontwikkelingen
worden nauwlettend in de gaten gehouden. De situatie op de Griekse
eilanden, en in het bijzonder de omstandigheden in de opvangcentra, blijft
zorgelijk. Hoewel de terugkeer van migranten naar Turkije door blijft gaan
(1.896 migranten sinds 4 april 2016), vindt dit nog altijd op zeer beperkte
schaal plaats. De druk op de opvangcentra neemt daardoor ook niet af. De
Commissie blijft intensief samenwerken met de Griekse autoriteiten om
de situatie in de centra te verbeteren en roept de lidstaten op om steun te
blijven geven bijvoorbeeld door het beschikbaar stellen van experts voor
EASO en Frontex. Nederland zal tot eind dit jaar een bijdrage blijven
leveren via het Border Security Team dat ondersteuning biedt op Chios.
Middels steun aan Turkije bij de opvang van vluchtelingen via de Faciliteit
voor Vluchtelingen in Turkije blijft de EU Turkije ondersteunen in de
opvang van vluchtelingen en de verbetering van hun situatie in Turkije. De
situatie van kinderen en kwetsbare migranten krijgt bijzondere aandacht.
Inmiddels is binnen het kader van de Faciliteit tot EUR 2,9 miljard aan
projecten gealloceerd en zijn contracten gesloten voor in totaal 48
projecten ter waarde van EUR 1,6 miljard. Lopende projecten dragen bij
aan een betere toegang tot o.a. onderwijs, gezondheidszorg en de
arbeidsmarkt. Dankzij deze Faciliteit ontvangen inmiddels ongeveer
860.000 kwetsbare vluchtelingen maandelijks een financiële toelage. Een
overzicht van de geïdentificeerde en gecontracteerde projecten is
opgenomen in bijlage twee bij deze rapportage.
Ten opzichte van het laatste voortgangsverslag meldt de Commissie
wederom geen concrete vooruitgang op de openstaande criteria waar
Turkije aan moet voldoen om in aanmerking te komen voor visumliberalisatie. Ook blijven de toetredingsonderhandelingen gezien de huidige
omstandigheden in Turkije feitelijk stilliggen.
Vijfde voortgangsverslag van het Partnerschapsraamwerk
Het vijfde voortgangsverslag van het Partnerschapsraamwerk met derde
landen is op 6 september 2017 gepubliceerd.2 Daarin wordt de voortgang
beschreven die is gemaakt met landen in Azië, West-Afrika, Noord-Afrika
en het Midden-Oosten, waaronder de vijf prioriteitslanden.3 Ook zijn
recente ontwikkelingen op de centrale Mediterrane route (CMR)
toegelicht.
Het beheersbaar maken van de migratiestroom op de CMR blijft een
prioriteit voor de Europese Unie. Ondanks de aanzienlijke daling van
aankomsten in Italië vanuit Libië blijft de situatie op deze route precair.
Vooral berichten over verslechtering van de humanitaire situatie van
migranten in Libië baart de EU, en ook Nederland, zorgen. Het kabinet
deelt de appreciatie van de Commissie dat het zaak is de inspanningen
van de UNHCR en IOM op te schalen. Toezicht op de detentiekampen en
de programma’s voor vrijwillige terugkeer van migranten naar hun land
van herkomst dienen uitgebreid te worden. De aanpak van grondoorzaken, mede door inzet van de programma’s gefinancierd uit het EU
Trustfonds, moet worden geïntensiveerd. Daarnaast zal verder werk
gemaakt moeten worden van de aanpak van mensenhandel- en mensensmokkelnetwerken. Betere grenscontroles in transit- en herkomstlanden
wordt verder ondersteund. De Commissie steunt voorts het zoeken naar
2
3

COM(2017) 471 final.
Mali, Nigeria, Niger, Senegal en Ethiopië.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 490

2

een politieke oplossing om stabiliteit te bewerkstelligen in Libië. Ook
Nederland heeft zich daarvoor ingespannen.
Positieve ontwikkelingen zijn te zien in Niger, waar autoriteiten meer werk
maken van de aanpak van mensenhandel- en mensensmokkelnetwerken,
grenscontroles versterkt worden en het aantal vrijwillig teruggekeerde
migranten toeneemt. Nederland steunt deze initiatieven en ziet Niger als
belangrijke partner in de aanpak van de irreguliere migratiestromen.
15e voortgangsverslag herplaatsing en hervestiging
Op 6 september 2017 heeft de Europese Commissie zijn vijftiende
voortgangsverslag4 gepresenteerd over herplaatsing en hervestiging. De
Commissie onderstreept in het verslag dat het aantal herplaatsingskandidaten in Griekenland en Italië beduidend lager is dan de aantallen waar bij
het opstellen van de Raadsbesluiten vanuit is gegaan. De Commissie stelt
vast dat het tempo van de herplaatsingen nog steeds een stijgende trend
laat zien. In totaal zijn er, per 4 september 2017, ruim 27.000 personen
herplaatst (19.244 uit Griekenland en 8.451 uit Italië). Na het record aantal
herplaatsingen in juni, is het tempo in de zomermaanden juli en augustus
wel wat gedaald.
In Griekenland resteren er nog 2.741 personen die in aanmerking komen
voor herplaatsing. Dit aantal kan nog oplopen tot 4.700 in geval asielzoekers die eerder via het Dublinspoor aan een lidstaat waren gekoppeld,
alsnog in het herplaatsingsspoor terechtkomen. De Commissie roept de
lidstaten dan ook op hun inspanningen op herplaatsingen vanuit
Griekenland te bestendigen. Wat betreft de alleenstaande minderjarige
vreemdelingen (amv’s) zijn, per 31 augustus 2017, 420 van de 586 in
Griekenland in aanmerking komende minderjarigen inmiddels herplaatst.
De Commissie verwelkomt het feit dat België, Duitsland, Ierland,
Nederland en Spanje plaatsen beschikbaar blijft stellen voor deze
kwetsbare groep en roept andere lidstaten op zich hierbij aan te sluiten.
Het aantal herplaatsingen vanuit Italië blijft achter. Italië heeft ongeveer
11.000 personen geregistreerd als herplaatsingskandidaat, waarvan er
ongeveer 8.450 personen zijn herplaatst. De Commissie roept de
Italiaanse autoriteiten andermaal op om de identificatie en registratie te
bespoedigen van mogelijke herplaatsingskandidaten die zich nog op het
Italiaanse grondgebied bevinden. Italië krijgt daarbij onder meer ondersteuning van het Europees Asielondersteuningsbureau (EASO). Tegelijk
roept de Commissie lidstaten op hun inspanningen op herplaatsingen
vanuit Italië te verhogen. Met betrekking tot amv’s heeft het in Italië lang
geduurd alvorens de wettelijke voorwaarden er waren om amv’s te
kunnen herplaatsen, maar inmiddels zijn de eerste amv’s herplaatst,
vooralsnog veelal naar Nederland. Aan Italië doet de Commissie het
verzoek om voort te bouwen op de eerste ervaringen met herplaatsingen
van amv’s. Daarnaast roept de Commissie de lidstaten op om aan Italië
plaatsen beschikbaar te stellen voor amv’s.
Het kabinet vindt het belangrijk dat iedere lidstaat een faire en proportionele bijdrage levert aan herplaatsing. Het kabinet vindt het positief dat
het Hof van Justitie van de Europese Unie in een uitspraak van
6 september jl. het verplichtende karakter voor de lidstaten van de
Raadsbesluiten over het herplaatsen van kansrijke asielzoekers heeft
bevestigd. Nu dit duidelijk is, hoopt het kabinet dat alle lidstaten hun
verantwoordelijkheid nemen met betrekking tot de uitvoering van deze
besluiten.
4

COM(2017) 465 final.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 490

3

Wat betreft de hervestigingsaantallen zet de stijgende lijn zich voort. In het
kader van het JBZ-hervestigingsprogramma van juli 2015 zijn ruim 17.300
personen hervestigd naar 22 landen, wat ongeveer 75% van het totale
aantal uit het JBZ-hervestigingsprogrammais. De Commissie roept de
lidstaten die nog geen of onvoldoende inzet hebben gepleegd in het kader
van het JBZ-hervestigingsprogramma om hun inzet te vergroten. Het
aantal hervestigingen vanuit Turkije in het kader van de EU-Turkije
Verklaring blijft toenemen: sinds 4 april 2016 zijn bijna 9.000 Syriërs vanuit
Turkije hervestigd, naar 15 lidstaten. Dit is ruim 1.000 meer sinds het
vorige voortgangsverslag. De Commissie roept de lidstaten die nog geen
of onvoldoende inzet hebben gepleegd in het kader van het
JBZ-hervestigingsprogramma om hieraan te werken. Parallel aan de
huidige uitvoering van hervestiging uit Turkije vorderen de onderhandelingen van de Standard Operating Procedures voor het Vrijwillige
Humanitaire Toelatingsschema (VHAS) met Turkije gestaag en de
Commissie beoogt deze zo snel mogelijk af te ronden. Om continue EU
financiering van hervestiging te verzekeren heeft de Commissie de
lidstaten gevraagd hun inzet op hervestiging in 2018 kenbaar te maken.
Middelen UNHCR voor opvang in de regio
«Opvang in de regio» is integraal onderdeel van de kabinetsbrede aanpak
van de vluchtelingen- en migratieproblematiek. Kwalitatief goede opvang
en toekomstperspectief in de regio draagt ertoe bij dat mensen zich
minder genoodzaakt voelen een gevaarlijke reis naar Europa te ondernemen. In de afgelopen jaren is het aantal vluchtelingen en migranten
sterk gestegen. Vaak gaat het om langdurig verblijf in stedelijke gebieden,
niet in vluchtelingenkampen. Dit vergt een andere vorm van steun,
waarbij de nadruk ligt op het vergroten van de zelfredzaamheid van
vluchtelingen en gastgemeenschappen door te investeren in onderwijs,
werkgelegenheid en het versterken van lokale dienstverlening zoals
gezondheidszorg, water en elektriciteit. Daarnaast is onverkort aandacht
nodig voor bescherming en een versterkte rechtspositie van vluchtelingen
vanwege de kwetsbare positie waarin zij verkeren; UNHCR is een
belangrijke partner van Nederland op dit gebied. Voor de versterking van
publieke voorzieningen en het bevorderen van werkgelegenheid werkt
Nederland samen met verschillende andere organisaties (o.a. UNICEF,
UNDP, de Wereldbank, niet-gouvernementele organisaties) en met het
bedrijfsleven.
De middelen die UNHCR vraagt voor opvang en bescherming van
vluchtelingen zijn gebaseerd op zogenaamde landen appeals of regionale
appeals, afhankelijk van de aard en omvang van de crisis. In juli 2017
bracht UNHCR een herzien appeal uit voor de centrale Mediterrane route
(The Central Mediterranean route: Working on the alternatives to
dangerous journeys). UNHCR verzoekt in totaal om 421 miljoen US dollar
voor 2017 (waarvan ruim de helft voor Griekenland). Hiervan is 56 procent
gefinancierd. Voor de opvang en bescherming van vluchtelingen in de
buurlanden van Syrië vraagt UNHCR 1,2 miljard US dollar voor 2017.
Hiervan is 47 procent gefinancierd.
Nederland is een grote donor van UNHCR en verstrekt jaarlijks een
algemene vrijwillige bijdrage aan de organisatie ter leniging van de
humanitaire noden. Deze bijdrage is de afgelopen jaren gestegen: 33
miljoen euro in 2015, 42 miljoen euro in 2016 en 46 miljoen euro in 2017.
UNHCR verwelkomt de Nederlandse niet-geoormerkte bijdrage, omdat
UNHCR deze flexibel kan inzetten daar waar de noden het hoogst zijn.
Naast de algemene vrijwillige bijdrage stelt Nederland incidenteel
geoormerkte steun ter beschikking. In 2016 bedroeg dit 10 miljoen euro
voor de Syrië-regio en Afrika. In 2017 ontvangt UNHCR een vergelijkbare

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 490

4

geoormerkte Nederlandse bijdrage voor programma’s die zich richten op
het verbeteren van de bescherming en opvang van vluchtelingen in de
Hoorn van Afrika, Jordanië en Libanon. Nederland steunt daarnaast
verschillende andere initiatieven die zich richten op het verbeteren van de
perspectieven van zowel vluchtelingen als gastgemeenschappen. Uw
Kamer is hierover nader geïnformeerd door de Minister voor Buitenlandse
Handel en Ontwikkelingssamenwerking in het kader van de Voorjaarsnota
(Kamerstuk 34 730 XVII, nr. 3).
In Libië ontvangt UNHCR steun om de situatie van Libische ontheemden
te verbeteren. Sinds najaar 2016 heeft Nederland herhaaldelijk extra
financiering aangeboden aan UNHCR en IOM om de opvang en
bescherming van migranten en vluchtelingen in Libië te verbeteren, maar
het antwoord tot nu toe is dat er geen gebrek is aan financiële middelen
(de EU heeft 90 miljoen euro beschikbaar gesteld), wel aan absorptie- en
uitvoeringscapaciteit.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
S.A. Blok
De Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie,
K.H.D.M. Dijkhoff

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 490

5

Verslag van de bijeenkomst van de Raad Justitie en Binnenlandse
Zaken, 14 september 2017 te Brussel
Veiligheid en Justitie, Grondrechten en Burgerschap
Raad niet-wetgevende besprekingen
1. Bestrijding terrorisme: update na de recente aanslagen
Spanje en Finland gaven een toelichting op de stand van zaken na de
aanslagen in respectievelijk Barcelona en Turku. In beide lidstaten zijn de
onderzoeken nog gaande.
Het voorzitterschap lichtte de maatregelen in doc. 11803/1/17 toe en
noemde specifiek radicalisering, informatie-uitwisseling en interoperabiliteit, meer aandacht voor vrijwillige terugkeer en meer zichtbaarheid van
veiligheidsdiensten voor de burgers.
Daarnaast ging het voorzitterschap in op te ondernemen acties,
benadrukte daarbij dat implementatie van alle onderwerpen aandacht
behoeft (Passenger Name Records, Automated Fingerprint Identification
System) en wees op het belang van het opvoeren van de snelheid van
afronding van ETIAS (European Travel Information and Authorisation
System) en SIS (Schengen Information System). Tot slot vroeg het
voorzitterschap aandacht voor het speciale contraterrorismecomité
binnen het Europees parlement. Het voorzitterschap gaf aan dat het
noodzakelijk is dat de Raad goed aangesloten blijft bij het werk van dit
comité.
Commissarissen Avromopoulos en King onderstreepten het belang van
informatie-uitwisseling en interoperabiliteit van datasystemen. Volgens
hen moeten eerst de onderhandelingen over SIS, ETIAS, Eurodac
(European Dactyloscopy) en eu-LISA (European Agency for the operational management of Large-Scale IT Systems in the area of freedom,
security and justice) worden afgerond, voordat het wetsvoorstel over
interoperabiliteit kan worden aangeboden. De Commissie verwacht dit
voorstel eind 2017 te kunnen indienen. Zij gaven aan dat radicalisering nu
de grootste dreiging vormt en daarom de meeste aandacht verdient. In
oktober 2017 zal de Commissie een contraterrorismepakket presenteren.
Focus hierin zal liggen op informatie- uitwisseling (systematisch en
automatisch), het creëren van SIS-alerts voor contraterrorisme, interoperabiliteit, het regelen van een geautomatiseerde toegang van ECTC
(Europol) tot SIS-alerts. Daarnaast zal in dit pakket worden gekeken naar
verbetering van de richtlijn over precursoren voor explosieven alsook
naar de bescherming van publieke plaatsen (soft targets).
Daarna reageerden 19 lidstaten. In alle interventies werden als prioriteit
preventie van radicalisering, informatie-uitwisseling en interoperabiliteit
genoemd. De aanpassing van artikel 25 Schengengrenscode, zodat
«targeted» grenscontroles en grotere flexibiliteit voor het inroepen van
binnengrenscontroles mogelijk worden, werd door enkele lidstaten nodig
geacht.
Minister Blok vroeg namens Nederland aandacht voor de discussie over
de nieuwe «inquiry check» in het Schengen Informatie Systeem, een
check die voortkomt uit de Routekaart over informatie-uitwisseling. Het is
volgens Nederland belangrijk om hierover de discussie af te ronden en te
komen tot een oplossing die een toegevoegde waarde voor de grenscontroles heeft.
Enkele lidstaten wezen op dat preventie van radicalisering niet alleen
geldt ten aanzien van de islam maar ook betrekking heeft op links en
rechts extremisme. Er was tevens aandacht voor de terugkeer van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 490

6

buitenlandse strijders, het blijft van belang dat hun reisbewegingen goed
gemonitord kunnen worden. Daarom moet ETIAS snel worden afgerond.
De EU Contraterrorisme coördinator De Kerchove wees op de dreiging
van terugkerende buitenlandse strijders naar de EU-lidstaten. Volgens
hem zijn nu drie vragen van belang: 1) hoe kunnen we gewelddadige
radicalisering beter detecteren, 2) wat is de rol van religie en 3) hoe gaan
de Raad om met het nieuwe contraterrorismecomité in het EP.
Het voorzitterschap sloot de discussie af zonder conclusie, maar met de
mededeling de JBZ-Raad van 12 en 13 oktober 2017 (in een gezamenlijk
deel van HOME en JUST) aandacht zal besteden aan de cyberaspecten
van strafrecht en encryptie.
2. Diversen: EU – Canada PNR overeenkomst
De Commissie informeerde de Raad en stelde dat het EU Hof van Justitie
duidelijk is: sluiting van de voorliggende EU-Canada PNR-overeenkomst is
niet mogelijk. Een aantal bepalingen is in strijd met de fundamentele
rechten en EU-regels omtrent gegevensbescherming. De Commissie
deelde mede spoedig met een voorstel voor een onderhandelingsmandaat te komen om de onderhandelingen over die bepalingen opnieuw
te doen. De Commissie benadrukte dat geen nieuwe elementen in de
onderhandelingen kunnen worden ingebracht.
Binnenlandse Zaken / Immigratie en Asiel
Raad niet-wetgevende besprekingen
3. Migratie
De aanwezige Ministers spraken in algemene zin hun steun uit voor de
door het Estse voorzitterschap in het discussiepapier neergelegde
prioriteiten op migratiegebied. Aan de hand van dit discussiepapier werd
de stand van zaken op het gebied van migratie in het algemeen en de
ontwikkelingen in het Middellandse Zeegebied in het bijzonder besproken.
Nagenoeg alle aanwezige Ministers spraken hun waardering uit voor het
feit dat de instroom op de centrale Mediterrane route aanzienlijk gedaald
is, maar stelden dat de aandacht hiervoor nu niet mag verslappen. Italië
benadrukte dat de eerdere zorgelijke situatie in het Centraal Middellandse
Zeegebied niet verdwenen is, maar dat er zichtbare resultaten zijn
geboekt, met name wat betreft grip op het vertrek uit Libië en de
aankomsten in Italië. De Commissie benadrukte in dit licht het belang van
het versterken van de Libische grensbewaking, het ondersteunen van in
Libië gestrande migranten en de noodzaak om de samenwerking met alle
Noord-Afrikaanse landen op te voeren en om meer te hervestigen. Het
Estse voorzitterschap en Italië riepen de lidstaten op om een financiële
bijdrage te leveren aan projecten ter verbetering van de sociaaleconomische omstandigheden van lokale gemeenschappen langs de smokkelroutes. Bovendien riepen zij alle lidstaten op om aan hun verplichtingen
onder het EU Trustfonds voor Afrika te voldoen. De Commissie en
verschillende lidstaten vroegen aandacht voor het verbeteren van de
omstandigheden en de opvangcapaciteit in de detentiecentra en wezen op
de noodzaak samen met IOM en UNHCR deze te verbeteren en Libië via
capaciteitsopbouwprojecten hierin te ondersteunen. Tegelijkertijd was
sprake van een stijging van de overigens nog steeds relatief beperkte
instroom op de Westelijke Middellandse Zeeroute. In reactie hierop stelde
Spanje dat het sinds 2006 succesvol bilateraal samenwerkt met Senegal,
Marokko en Mauritanië en dat deze landen hierom ook de steun van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 490

7

Europese Unie verdienen. De Commissie benadrukte dat deze verhoogde
instroom onder meer laat zien dat de smokkelnetwerken in Noord-Afrika
actief zijn. De situatie in Griekenland blijft daarnaast om aandacht vragen.
Op het gebied van herplaatsing en hervestiging liepen de opvattingen
uiteen: het merendeel van de lidstaten draagt aan beide bij. De Commissie
en enkele aanwezige Ministers spraken hun waardering uit voor de
uitspraak van het Hof van Justitie van de Europese Unie inzake het
verplichtende karakter van de bestaande herplaatsingsbesluiten, waarbij
zij de wens uitspraken dat aan de uitspraak snel gehoor wordt gegeven.
Enkele andere Ministers benadrukten dat herplaatsing en hervestiging in
de toekomst alleen op vrijwillige basis plaats zou moeten vinden. De
Commissie liet zich niet uit over de juridische verplichtingen voor
lidstaten wanneer de herplaatsingsbesluiten aflopen. Naar verwachting
zal de Commissie eind september in een mededeling nader in gaan op de
aflopende herplaatsingsbesluiten.
De Commissie stelde dat, naast de nadruk op gecoördineerde samenwerking met derde landen, lidstaten urgent maatregelen moeten nemen
om de terugkeerresultaten te verbeteren. Teneinde dit te bereiken,
kondigde de Commissie aan eveneens eind september enkele gerichte
maatregelen te presenteren. Het Estse voorzitterschap refereerde in het
kader van de samenwerking met derde landen aan de veelbelovende
resultaten met betrekking tot terugkeersamenwerking met Bangladesh.
Mede door de gerichte inzet van maatregelen is de Commissie met
Bangladesh gestandaardiseerde werkafspraken op het gebied van
terugkeer overeengekomen. De uitvoering van deze afspraken zal
nauwlettend worden gevolgd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 32 317, nr. 490

8