Budget decentralisatie jeugdzorg
Toets op de berekening
Onderzoeksteam

Voorlichting

Mevr. drs. L. Hage RO (projectleider)

Afdeling Communicatie

Dhr. M.C.W.M. Derksen (stagiair)

Postbus 20015

Mevr. drs. G.D. van Dijk

2500 ea Den Haag

Dhr. mr. drs. M. van Eck (tot 1 mei 2013)

telefoon (070) 342 44 00

Dhr. A. Elabassi MSc

voorlichting@rekenkamer.nl

Dhr. drs. J.F.C. Freriks

www.rekenkamer.nl

Dhr. drs. A.B.M. Gloerich
Dhr. G. Koop MSc

Omslag
Ontwerp: Corps Ontwerpers
Foto: Sabine Joosten / Hollandse Hoogte

Den Haag, juni 2013

Algemene Rekenkamer

Lange Voorhout 8
Postbus 20015

Voorzitter van de Tweede Kamer
der Staten-Generaal
Binnenhof 4
DEN HAAG

DATUM
BETREFT

2500 EA Den Haag
T

070-3424344
070-3424130

E

voorlichting@rekenkamer.nl

w www.rekenkamer.nI

18 juni 2013
Rapport Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op de berekening

Geachte mevrouw Van Miltenburg,
Hierbij bieden wij u aan het op 14 juni 2013 door ons vastgestelde rapport Budget

decentralisatie jeu gdzorg; Toets op de berekening.
Algemene Rekenkamer

drs. Saskia J. Stuiveling,
president

dr. Ellen MA. van Schoten RA,
secretaris

UW KENMERK
ONS KENMERK
BIJLAGEN

13003953 R
rapport

Toets op de berekening

Budget decentralisatie
jeugdzorg

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Inhoud

1

Over dit onderzoek

1

1.1

Aanleiding

1

1.2

Decentralisatie jeugdzorg

1

1.3

Reikwijdte en aanpak onderzoek

5

1.4

Leeswijzer

6

2

Conclusies en aanbevelingen

7

2.1

Conclusies en aanbevelingen

7

2.2

Terugblik & vooruitblik onderzoeken jeugdzorg

15

3

Begrotingsgelden VWS en VenJ

17

3.1

Toelichting berekening

17

3.2

Afwijkingen rekenregel

18

3.3

Actualisering budget 2015

20

3.4

Samengevat

21

4

Jeugd-ggz

23

4.1

Toelichting berekening

23

4.2

Afwijkingen rekenregel

24

4.3

Aanvullende onzekerheid

28

4.4

Betrouwbaarheid gegevens

28

4.5

Actualisering budget 2015

29

4.6

Samengevat

30

5

AWBZ

31

5.1

Toelichting berekening

31

5.2

Zorg in natura

33

5.2.1

Berekening AWBZ ZiN extramurale zorg

33

5.2.2

Berekening AWBZ ZiN intramurale zorg

36

5.3

Persoonsgebonden budget

38

5.3.1

Berekening pgb extramuraal

38

5.3.2

Berekening pgb intramuraal

39

5.4

Afwijkingen van de rekenregel

41

5.5

Actualisering budget 2015

44

5.6

Samengevat

45

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

6

Totaal macrobudget

47

7

Bestuurlijke reacties en nawoord

49

7.1

Reactie staatssecretaris van VWS, mede namens VenJ

49

7.2

Reactie Vereniging van Nederlandse Gemeenten

50

7.3

Nawoord Algemene Rekenkamer

52

Bijlage

54

Rekenregels

Literatuur

57

Afkortingenlijst

60

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

1

Over dit onderzoek

1.1

Aanleiding
Het Rijk en gemeenten willen taken van de overheid dichter bij de burger
brengen, omdat de lokale of regionale overheid de burger goed kent en
de toegang tot de medeoverheden laagdrempelig is. Het Rijk en de
Vereniging van Nederlandse Gemeenten (VNG) hebben daartoe in mei
2011 afspraken gemaakt over onder andere de decentralisatie van de
jeugdzorg naar gemeenten en deze vastgelegd in de bestuursafspraken
2011-2015 (BZK, 2011). Gemeenten worden volgens die afspraken
verantwoordelijk voor de uitvoering van alle zorg voor kinderen, jongeren
en hun opvoeders. Hiermee moet integrale ondersteuning en zorg voor
jongeren dicht bij huis gemakkelijker tot stand komen.
Het is ook de afspraak dat het Rijk - het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport (VWS) - de middelen die gemeenten nodig hebben voor
de uitvoering van deze taken als een decentralisatie-uitkering in het
Gemeentefonds stort. De hoogte van deze decentralisatie-uitkering
bepaalt het ministerie aan de hand van een aantal rekenregels die in de
bestuursafspraken zijn opgenomen. Het Rijk en de VNG hebben
afgesproken dat zij een onafhankelijke instantie verzoeken om te toetsen
of aan de rekenregels is voldaan.
Op 27 maart 2013 verzocht de staatssecretaris van VWS, mede namens
de staatssecretaris van Veiligheid en Justitie (VenJ) en de VNG, de
Algemene Rekenkamer om deze toets uit te voeren (VWS, 2013a). De
Algemene Rekenkamer heeft dit verzoek op 9 april 2013 aanvaard
(Algemene Rekenkamer, 2013a). In dit rapport presenteren we de
uitkomsten van de toets.

1.2

Decentralisatie jeugdzorg
In de bestuursafspraken wordt nog gesproken over een gefaseerde
overheveling: uiterlijk in 2016 moet de decentralisatie van alle
onderdelen van de jeugdzorg gerealiseerd zijn. Inmiddels is het de
bedoeling om de gehele jeugdzorg al op 1 januari 2015 naar gemeenten
over te hevelen.

1

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Volgens de concept-Jeugdwet worden gemeenten bestuurlijk en financieel
verantwoordelijk voor de preventie, ondersteuning, hulp en zorg bij
opgroeien en opvoeden en bij psychische problemen. Naast de huidige
verantwoordelijkheid voor de zogenoemde preventieve opvoedondersteuning (prestatieveld 2 van de Wet maatschappelijke ondersteuning,
Wmo) en de jeugdgezondheidszorg en gezondheidsbevordering (Wet
publieke gezondheid), worden gemeenten daardoor bestuurlijk en
financieel verantwoordelijk voor verschillende vormen van ondersteuning,
hulp en zorg die voorheen vielen onder: de provincie (de geïndiceerde
jeugdzorg op basis van de Wet op de jeugdzorg), de AWBZ (jeugd-ggz,
jeugd-verstandelijk beperkt, begeleiding, persoonlijke verzorging,
kortdurend verblijf), de Zorgverzekeringswet (curatieve jeugd-ggz,
dyslexiezorg), gesloten jeugdzorg (jeugdzorg plus), en de gedwongen
zorg die in het kader van jeugdbescherming en jeugdreclassering wordt
verleend.
De concept-Jeugdwet zal jeugd definiëren als jongeren onder de achttien
(achttien-min).
Niet alle jeugdzorg zal overgaan naar gemeenten. Een deel van de zorg
blijft achter in de AWBZ (bijvoorbeeld intramurale gehandicaptenzorg) en
deel van de zorg uit de AWBZ wordt overgeheveld naar de Zvw (bijvoorbeeld delen van de functies persoonlijke verzorging, verpleging en
behandeling).
Tabel 1 geeft een indicatie van het aantal gebruikers van de verschillende
typen zorg in 2011 en een indicatie van de budgetten zoals het Ministerie
van VWS deze nu heeft berekend voor de overheveling. Daarnaast geeft
de tabel weer hoe de zorg die overgeheveld wordt momenteel
gefinancierd wordt.

2

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Tabel 1 Een indicatie van aantallen cliënten en over te hevelen budgetten voor
diverse typen jeugdzorg

In het volgende overzicht (figuur 1) wordt de huidige organisatie van de
jeugdzorg en de nieuwe opzet van de jeugdzorg in beeld gebracht.

3

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Figuur 1 Toegang tot en wettelijk kader van de jeugdzorg in de huidige situatie en in de nieuwe situatie

4

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

1.3

Reikwijdte en aanpak onderzoek
Wij hanteren de eerder genoemde rekenregels als uitgangspunt voor de
onafhankelijke toets. Omdat voor de verschillende over te hevelen
budgetten (AWBZ, Zvw en begroting) verschillende rekenregels van
toepassing zijn, hebben we de toelichting op de rekenregels verdeeld over
drie hoofdstukken (hoofdstukken 3, 4 en 5).
Het Ministerie van VWS heeft de berekening van het over te hevelen
bedrag vastgelegd in het Memo aanvullende toelichting bij berekening
macrobudget van 19 april 2013 (VWS, 2013b). Dit memo hebben we op
onze website als achtergronddocument bij dit rapport opgenomen
(www.rekenkamer.nl).
Het over te hevelen bedrag wordt gefaseerd berekend, zoals de
rekenregels voorschrijven. Voor de budgetten uit de AWBZ en de Zvw
geldt 2012 als basisjaar en voor begrotingsgelden is dat 2014. Het over
te hevelen bedrag op grond van deze basisjaren is berekend op € 3.647
miljoen. De totstandkoming van dit bedrag hebben wij getoetst aan de
hand van de rekenregels uit de bestuursafspraken. In de meicirculaire
geeft het Ministerie van VWS aan dat aan dit bedrag nog een aantal
onzekerheden verbonden is, doordat gebruik is gemaakt van aannames
bij de berekeningen en omdat over onderdelen nog besluiten genomen
moeten worden door de staatssecretaris van VWS (BZK, 2013).
Wij hebben de berekening getoetst aan de hand van de volgende vragen:


Is de berekening correct uitgevoerd, dus conform de rekenregels die
zijn vastgelegd in de bestuursafspraken 2011-2015? Voor onderdelen
waarbij van de rekenregels is afgeweken of waarin de rekenregels niet
voorzagen, zijn wij nagegaan of de gemaakte keuzes expliciet zijn
vastgelegd en adequaat zijn onderbouwd.



Zijn adequate gegevensbronnen gehanteerd als basis voor de
berekeningen? De gehanteerde gegevensbronnen zijn onderzoeksrapportages en bestanden met administratieve gegevens. Van de
onderzoekrapportages zijn we nagegaan of deze de door het Ministerie
van VWS gehanteerde gegevens en aannames onderbouwen. Van de
gegevensbestanden zijn wij nagegaan of er waarborgen zijn voor de
deugdelijke totstandkoming ervan, bijvoorbeeld in de vorm van een
accountantscontrole. 1



In hoeverre zijn de gehanteerde veronderstellingen onderbouwd, dan
wel plausibel?

1

Wij hebben uitsluitend gekeken naar de opzet en het bestaan van deze waarborgen; niet naar de

werking ervan.

5

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Wij hebben niet gekeken naar de onderbouwing en haalbaarheid van de
aangekondigde bezuinigingen. Ook doen we geen uitspraken over de
vraag of het budget toereikend zal zijn voor alle toekomstige zorgvragen.

1.4

Leeswijzer
Ons rapport is een uitzonderingenrapportage. Dat wil zeggen dat
onderdelen van de berekening waarover wij in deze rapportage geen
opmerkingen maken, voldoen aan onze drie toetspunten: de berekening is
correct uitgevoerd conform de betreffende rekenregel, er zijn adequate
gegevens gebruikt en de veronderstellingen zijn onderbouwd of plausibel.
Bevindingen op detailniveau die geen of slechts geringe gevolgen hebben
voor het over te hevelen bedrag, hebben wij op ambtelijk niveau onder de
aandacht gebracht van het Ministerie van VWS en van de VNG.
In hoofdstuk 2 staan onze conclusies en aanbevelingen. In de hoofdstukken 3, 4 en 5 geven we onze bevindingen weer over de budgetten die
afkomstig zijn uit respectievelijk de begrotingen van de Ministeries van
VWS en VenJ, de Zvw voor de jeugd-ggz en de AWBZ. In hoofdstuk 6
hebben we opgenomen welke bedragen in de toekomst aan het budget
voor gemeenten toegevoegd worden.

6

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

2

Conclusies en aanbevelingen

In dit hoofdstuk gaan we in op onze conclusies en aanbevelingen.
Daarnaast geven we een terugblik op eerdere onderzoeken van de
Algemene Rekenkamer over de jeugdzorg. Een aantal van onze
boodschappen uit deze eerdere rapporten is nog steeds actueel en
daarmee relevant voor alle betrokkenen bij de voorgenomen
decentralisatie van de jeugdzorg. Tot slot blikken we in dit hoofdstuk
vooruit op toekomstige onderzoeken.

2.1

Conclusies en aanbevelingen
Goed begin, maar nog onzekerheden
Het Ministerie van VWS heeft met de huidige berekening een goed begin
gemaakt met het bepalen van het macrobudget voor de jeugdzorg. In de
meicirculaire 2013 wordt al aangegeven dat dit een voorlopig bedrag is
dat nog kan wijzigen door nadere besluitvorming. Daarnaast bevat het
bedrag nog (onvermijdelijke) onzekerheden door aannames omdat voor
sommige onderdelen nog geen goede gegevens beschikbaar zijn. Onder
deze omstandigheden heeft het ministerie volgens ons dan ook een zo
goed mogelijke berekening gemaakt.
Voor AWBZ-zorg en curatieve jeugd-ggz uit de Zvw nog geen
gerealiseerde uitgaven 2012 beschikbaar
De berekende budgetten die afkomstig zijn uit de AWBZ en uit de Zvw
zijn nog onzeker omdat het ministerie zich op productieafspraken heeft
gebaseerd in plaats van op de gerealiseerde uitgaven 2012 zoals de
betreffende rekenregels voorschrijven. De gerealiseerde uitgaven 2012
zijn nu nog niet beschikbaar. Het ministerie verwacht wel in de loop van
2013 over deze gegevens te beschikken voor zowel de ggz als voor de
AWBZ. In ons rapport Uitgavenbeheersing in de zorg uit 2011
concludeerden wij dat de definitieve omvang van uitgaven in de zorg laat
bekend wordt en ook regelmatig nog wordt bijgesteld (Algemene
Rekenkamer, 2011a). De definitieve cijfers over de zorguitgaven worden
niet gepubliceerd. Dit geldt voor de AWBZ en voor de zorg die door de
Zvw gefinancierd wordt. De minister van VWS onderkent dit probleem en
heeft een taskforce opgericht die zich ondermeer bezig houdt met de

7

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

verbetering en versnelling van de informatievoorziening. Hoewel de
minister destijds in haar reactie aangaf dat zij voor de AWBZ al een
versnelling had ingezet waardoor de aanlevering van financiële informatie
beter aansluit op de begrotingscyclus, constateren we dat het ministerie
zich nu (voorjaar 2013) voor de AWBZ over 2012 baseert op pgbaanspraken en productieafspraken en nog niet op (definitieve) realisatiecijfers van de uitgaven 2012. Overigens heeft de NZa aangegeven dat de
realisatiecijfers doorgaans dicht op de productieafspraken liggen.
Aandeel jeugdigen moeilijk te bepalen
De berekende budgetten die afkomstig zijn uit de AWBZ en uit de Zvw
zijn ook nog om een andere reden onzeker. Het ministerie heeft bij de
berekening het aandeel jeugd met behulp van aannames moeten bepalen
omdat jeugdigen onvoldoende specifiek geregistreerd worden.
Voor de curatieve jeugd-ggz die nu door de Zvw gefinancierd wordt, heeft
het ministerie de aanname voor het aandeel jeugdigen in de totale ggz
volgens ons onvoldoende onderbouwd. Wij hebben hier dan ook een
aantal kanttekeningen bij geplaatst. Het ministerie erkent dit en heeft al
aanvullende gegevens opgevraagd.
Ook voor de AWBZ moet het Ministerie van VWS met aannames werken
om het aandeel jeugdigen te bepalen. Hoewel de daarbij gehanteerde
veronderstellingen plausibel zijn, brengen ze wel een aanzienlijke
onzekerheid met zich mee, omdat er sprake is van meerdere veronderstellingen die elkaar beïnvloeden (zie voor een nadere toelichting
hoofdstuk 5).
In 2014 mogelijk betere gegevens
Het Ministerie van VWS verwacht dat er in het voorjaar van 2014 betere
gegevens over 2012 beschikbaar komen voor de AWBZ en voor de
curatieve jeugd-ggz die nu door de Zvw gefinancierd wordt, zodat minder
met aannames gewerkt hoeft te worden bij het bepalen van het
definitieve bedrag. Wij bevelen de staatssecretaris van VWS aan om zich
tot het maximale in te spannen om in het voorjaar 2014 inderdaad over
betere gegevens over 2012 te beschikken. Met betere gegevens bedoelen
we ten eerste actuelere gegevens (gerealiseerde in plaats van voorlopige
uitgaven) en ten tweede gedetailleerder gegevens over het aandeel
jeugdigen. Wij bevelen de staatssecretaris van VWS verder aan om op
basis van deze betere gegevens een herberekening van het gehele
macrobudget uit te voeren.

8

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Toepassing rekenregels
Wij concluderen dat het Ministerie van VWS het over te hevelen bedrag
conform de rekenregels uit de bestuursafspraken 2011–2015 heeft
berekend, met uitzondering van de volgende punten:
1. In de berekening is het ministerie op een aantal punten afgeweken
van de rekenregels. Het ministerie heeft deze keuzes voldoende
onderbouwd, met uitzondering van de voorgenomen korting door de
capaciteitsreductie in de jeugdzorg plus vanaf 1 januari 2015, van de
voorgenomen te hanteren volumegroei van 2012 naar 2015 bij de ggz,
en ten slotte van de voorgenomen korting naar aanleiding van de
vervoersmaatregel AWBZ 2.
2. De berekening van het ministerie is nog niet volledig afgerond. Dit
leidt tot een onzekerheid over de omvang van het uiteindelijk over te
hevelen bedrag.
3. Het ministerie heeft bij de berekening ook rekening gehouden met
latere besluitvorming naar aanleiding van bijvoorbeeld het regeerakkoord Rutte/Asscher, de hervormingen in de langdurige zorg (VWS,
2013c) en het zorgakkoord (VWS, 2013d). Dit leidt tot een aantal
afwijkingen ten opzichte van de rekenregels.
Ad 1) Afwijken van de rekenregels
•

Bij het begrotingsgeld heeft het Ministerie van VWS het voornemen om
het budget 2015 te korten met circa € 9,6 miljoen vanwege de
capaciteitsreductie in de jeugdzorg plus. De rekenregel schrijft echter
voor dat het budget voor 2014 overgeheveld wordt en dan is er nog
geen sprake van capaciteitsreductie.

•

Voor de curatieve jeugd-ggz is het ministerie niet uitgegaan van de
gerealiseerde uitgaven in 2012, zoals de rekenregel voorschrijft, maar
van de productieafspraken. De definitieve uitgaven zijn namelijk pas in
de loop van 2013 beschikbaar. Het ministerie is transparant en om
begrijpelijke redenen afgeweken van de rekenregel.

•

Voor de curatieve jeugd-ggz wil het ministerie bij de berekening van
de volumegroei voor de vertaalslag naar het budget van 2012 naar
2015 uitgaan van de groeivoet uit een ander bestuursakkoord: het
Bestuursakkoord ggz 2011-2013 (VWS, 2012a). Dit bestuursakkoord is
niet door de VNG ondertekend. Hiermee wijkt het ministerie af van de
rekenregel: die schrijft voor dat de groeivoet van het Budgettair Kader
Zorg (BKZ) gehanteerd wordt. Wij constateerden vorig jaar al in ons
rapport Budget voor decentralisatie AWBZ-begeleiding: een toets op
de berekening dat de rekenregel op het punt van de groeivoet niet
eenduidig is (Algemene Rekenkamer, 2012a). Zo formuleert ieder

2

Met de vervoersmaatregel wordt bedoeld: het aanpassen van de vergoedingen voor het vervoer

van en naar dagbesteding per 1 januari 2013.

9

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

kabinet bij de startnota van de regeerperiode één groeivoet voor het
gehele BKZ en hanteert het Ministerie van VWS intern verschillende
groeivoeten per zorgsector (GGZ, AWBZ etc.)
•

Het is nog onzeker welk percentage het Ministerie van VWS gaat
hanteren voor het berekenen van de volumegroei van 2012 naar 2015
voor de AWBZ. De rekenregel verwijst hiervoor naar de groeivoet van
het BKZ. Wij kunnen nu niet aangeven of en in welke mate het
ministerie van de rekenregel zal af wijken.

•

Ook voor de AWBZ is het ministerie niet uitgegaan van de
gerealiseerde uitgaven in 2012, zoals de rekenregel voorschrijft. De
gerealiseerde uitgaven 2012 zijn namelijk nog niet beschikbaar. Het
ministerie verwacht hier eind 2013 wel gegevens over te hebben. Voor
PGB is de huidige berekening gebaseerd op PGB-aanspraken en voor
ZiN is gebruik gemaakt van productieafspraken. Het ministerie is
transparant en om begrijpelijke redenen afgeweken van de rekenregel.

•

Het Ministerie van VWS wil een korting toepassen op het over te
hevelen budget vanwege het schrappen van de functie vervoer. Het
ministerie geeft aan dat de omvang hiervan tussen de 0% en 10% van
het totale AWBZ-budget voor de jeugd zal bedragen. Wij constateren
dat over vervoer geen afspraken gemaakt zijn in de bestuursafspraken
2011-2015 en dat het ministerie met dit voornemen dus afwijkt van de
rekenregel.

Ad 2) Berekening nog niet afgerond
Dat de berekening nog niet is afgerond, brengt onzekerheden met zich
mee voor het uiteindelijk over te hevelen bedrag. Voor de volgende
elementen is de berekening van het over te hevelen budget nog niet
afgerond:
•

Over circa € 60 miljoen begrotingsgelden moet nog nadere besluitvorming door de staatssecretaris van VWS plaatsvinden. Zie hiervoor
hoofdstuk 3 over begrotingsgelden.

•

De vertaalslag van 2012 naar 2015 moet nog verwerkt worden. Hierbij
gaat het om de kortingen uit de regeerakkoorden Rutte/Verhagen en
Rutte/Asscher (bij elkaar opgeteld € 120 miljoen voor 2015, 300
miljoen voor 2016 en 450 miljoen voor 2017 en verder) en eventuele
andere kortingen (in de bestuurafspraken 2011-2015 staat een
aanvullende decentralisatiekorting van 5% voor AWBZ-begeleiding
aangekondigd).

•

De effecten van beleidsmaatregelen na 2012, zoals de pgb-maatregel 3
en maatregel lage ziektelast 4 moeten nog verwerkt worden.

3

PGB-maatregel: vanaf 1 januari 2012 ontvangen nieuwe cliënten alleen nog een PGB als zij

geïndiceerd zijn voor verblijf. In het lenteakkoord 2012 is deze maatregel versoepeld naar het
criterium van zorg > 10 uur per week en de indicatie moet minimaal 1 jaar geldig zijn.

10

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

11

Ad 3) Nieuw beleid na bestuursafspraken (mei 2011) voor Ministerie van
VWS belangrijke reden voor afwijken van rekenregel
In de onderstaande tabel laten we zien welk nieuw beleid, na de
bestuursafspraken van mei 2011, door het Ministerie van VWS bij de
berekening van het over te hevelen macrobudget wordt betrokken. De
linkerkolom laat zien wat het ministerie al in de huidige berekening
betrokken heeft. De rechterkolom laat zien wat nog niet in de huidige
berekening is opgenomen maar waarvan VWS wel voornemens is om deze
uiteindelijk te verwerken bij de definitieve berekening van het macrobudget.

Tabel 2 Nieuw beleid na bestuursafspraken

Betrouwbaarheid gegevensbestanden
Op de gebruikte gegevensbestanden zelf zijn geen accountantscontroles
toegepast. Voor de meeste gegevensbestanden geldt dat de aangeleverde
gegevens door de oorspronkelijke leverancier (zorgaanbieder of zorg verzekeraar) wel van een bepaalde mate van controle voorzien. Soms is
dit een accountantscontrole en soms een interne controle op plausibiliteit.

4

De maatregel lage ziektelast houdt in dat aandoeningen met een lage ziektelast, die veeleer als

ongemak kunnen worden aangemerkt, uit het basispakket van de Zvw worden gehaald.

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Vanwege deze controles achten wij deze gegevensbestanden voldoende
betrouwbaar als basis voor de berekening.
Een paar kanttekeningen: over het microbestand pgb 5 hebben wij
onvoldoende zekerheid over de betrouwbaarheid omdat hierop geen
controle plaatsvindt. De betrouwbaarheid van de bestanden ‘CIZindicaties voor behandeling’ en het door APE 6 samengestelde onderzoeksbestand hebben wij binnen de beschikbare onderzoekstijd niet kunnen
onderzoeken.
Van verzekerd recht naar een voorziening
Zoals eerder genoemd, hebben wij geen onderzoek gedaan naar de
toereikendheid van het over te hevelen budget. In dit kader achten wij
het wel relevant om aan te geven dat de verwachting is dat in de nieuwe
jeugdwet er geen sprake meer zal zijn van een verzekerd recht waar een
burger op grond van een indicatie aanspraak op kan maken. Gemeenten
krijgen de plicht om een voorziening op het gebied van jeugdhulp te
treffen bij problemen met het opgroeien, de zelfredzaamheid en maatschappelijke participatie, of psychische problemen of stoornissen van de
jeugdige of problemen van de ouder bij het opvoeden en in het kader van
de uitvoering van kinderbeschermings- en jeugdreclasseringsmaatregelen. Om te voorkomen dat burgers te snel een recht op een voorziening kunnen afdwingen zal naar verwachting in de jeugdwet worden
opgenomen dat een gemeente alleen een voorziening hoeft te treffen als
de eigen mogelijkheden en het probleemoplossend vermogen van de
jeugdige en zijn ouders ontoereikend blijken.
Systeemverantwoordelijkheid en informatiearrangement
Wij willen benadrukken dat deze decentralisatie meer omvat dan alleen
een verlegging van de geldstromen van het Rijk naar gemeenten. Het
vraagt om een geheel nieuw arrangement van zowel bevoegdheden als
informatiestromen. Dit heeft ook gevolgen voor de invulling van de
ministeriële verantwoordelijkheid. Wij hebben op 15 mei 2013 in een brief
aan de minister van BZK aandacht gevraagd voor een passend informatie arrangement waarmee op lokaal niveau recht wordt gedaan aan de
verantwoordingsplicht richting de gemeenteraden, en op rijksniveau aan
de systeemverantwoordelijkheid richting het parlement (Algemene
Rekenkamer, 2013c). Het kabinet kan een reuzensprong voorwaarts
maken door hierbij resoluut te kiezen voor de ‘open’ mogelijkheden die

5

Microbestand pgb: pgb-aanspraken op cliëntniveau van circa 20% van het totaal aantal

budgethouders in Nederland.
6

Aarts et al. Public Economics, Verdeelmodel AWBZ 2013 en een toekomstig verdeelmodel voor de

zorgverzekeraars, juni 2012.

12

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

ICT biedt. Hierdoor worden niet alleen de volksvertegenwoordigingen,
maar ook stakeholders en burgers direct van informatie voorzien.
Tot slot: de Algemene Rekenkamer roept in herinnering dat eerdere
overhevelingen van budgetten – bijvoorbeeld de forensische GGZ van
VWS naar V&J – onderdeel waren van een streven om meer onderlinge
samenhang te creëren 7. Het verdient aanbeveling om de op dit vlak
gerealiseerde veranderingen na de komende decentralisatie niet verloren
te laten gaan. Met de nieuwe Jeugdwet en de decentralisering beoogt het
kabinet de onderlinge samenhang binnen de jeugdzorg te versterken. De
praktijk zal uitwijzen of gemeenten hierin slagen. Wij zien dit aspect als
een (belangrijk) voorbeeld waarover het nog te wikkelen informatiearrangement in de toekomst inzicht moet geven ten behoeve van de
systeemverantwoordelijkheid van de staatssecretaris van VWS.
Het volgende schema geeft weer hoe het macrobudget decentralisatie uitkering jeugdzorg is opgebouwd.

7

Commissie Houtman 2005

13

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Figuur 2 Opbouw en ontwikkeling decentralisatie-uitkering jeugdzorg

14

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

2.2

Terugblik & vooruitblik onderzoeken jeugdzorg
Terugblik op eerdere rapporten Algemene Rekenkamer over jeugdzorg
De Algemene Rekenkamer heeft in het verleden meerdere rapporten over
de jeugdzorg (civiel/VWS en justitieel/VenJ) gepubliceerd. Een aantal van
onze boodschappen uit die rapporten is nog steeds actueel en daarmee
relevant voor alle betrokkenen bij de voorgenomen decentralisatie van de
jeugdzorg. Wij hebben de belangrijkste hierna op een rijtje gezet:


In ons rapport Kopzorgen. Zorg voor jeugdigen met een licht
verstandelijke handicap en/of psychi(atri)sche problemen uit 2007
gaven wij aan dat het financieel belang dat gemoeid is met de zorg
voor deze jeugdigen niet precies is te achterhalen (Algemene
Rekenkamer, 2007a). Soms ontbreken recente gegevens en soms
maakt deze zorg deel uit van een veel breder pakket. Zo worden in de
AWBZ-sector indicaties voor licht verstandelijk gehandicapte jeugdigen
niet apart geregistreerd door het CIZ omdat zij onder een veel ruimere
categorie vallen.



In het rapport Detentie, behandeling en nazorg criminele jeugdigen uit
2007 en onze terugblik daarop (maart 2012) hebben we onder andere
gekeken naar de kosten van alle partners in de jeugdstrafrechtketen.
In ons onderzoek uit 2007 hebben we deze kosten globaal moeten
schatten omdat specifieke gegevens niet voorhanden waren (Algemene
Rekenkamer, 2007b). In onze terugblik uit 2012 bleek het nog steeds
moeilijk om een betrouwbaar beeld te krijgen van de kosten die
instanties anders dan de Dienst Justitiële Inrichtingen maken voor
criminele jeugdigen (Algemene Rekenkamer 2012b). Dit inzicht wordt
onder andere belemmerd doordat de partners zich richten op een
bredere doelgroep dan alleen jongeren en doordat de partners
verschillende definities van jeugdigen hanteren (met name leeftijdsgrens tussen jeugd en volwassenen).



In het rapport Kosten van Jeugdbescherming en Jeugdreclassering
deden wij de staatssecretaris van VenJ de aanbeveling om zodanig te
investeren in een administratieve inrichting dat op basis daarvan de
(tussen uitvoeringsinstanties vergelijkbare) kostprijs van de zorgproducten kan worden berekend (Algemene Rekenkamer, 2011b). Dat
was toen nog niet mogelijk. Bovendien vonden wij dat er duidelijkheid
moest komen over de voorwaarden waaraan de uitvoering dient te
voldoen. De gegevens over de kostprijs én de (mate van) nakoming
van de uitvoeringsafspraken zouden naar onze inschatting medio 2013
beschikbaar kunnen komen zodat zij aan de basis kunnen liggen van
de beoogde overdracht van deze justitiële taken van de provincies aan
de gemeenten. Wij zijn van mening dat het voor de inkoopfuncties van
gemeenten noodzakelijk is dat er meer duidelijkheid komt over de

15

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

kostprijs en de uitvoeringcondities van jeugdbescherming en jeugdreclassering.


In ons Verantwoordingsonderzoek over 2012 bij het Ministerie van
VWS (Algemene Rekenkamer, 2013b) besteedden we onder meer
aandacht aan de beleidsinformatie in het jaarverslag over Jeugdzorgplus. In 2010 stuurden wij de Tweede Kamer een brief waarin wij
wezen op een gebrek aan goede beleidsinformatie over de (gesloten)
jeugdzorg. Wij constateren dat het Jaarverslag 2012 van het Ministerie
van VWS geen informatie biedt over de beleidsresultaten van JeugdzorgPlus en dat de kwaliteit van informatie nog sterk verbeterd kan
worden. Hiertoe is op 1 juli 2012 de monitor JeugdzorgPlus van start
gegaan. Deze monitor zal naar verwachting betere informatie bieden
over de omvang en samenstelling van de doelgroep van Jeugdzorgplus
(naast aard en duur van de begeleiding en behandeling en het
resultaat van de begeleiding en behandeling bij JeugdzorgPlus).

Vooruitblik op toekomstig onderzoek naar jeugdzorg


De staatssecretaris van VWS heeft de Algemene Rekenkamer gevraagd
om een onafhankelijke toets uit te voeren op de berekening van de
vrijvallende uitvoeringskosten. Het Ministerie van VWS laat
onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de daadwerkelijk vrijvallende
integrale uitvoeringskosten vanuit het Rijk, in verband met de
overheveling van de BHI jeugd, de jeugd-LVG, de jeugd-ggz in de
AWBZ en de jeugd-ggz volgens de Zvw. De vrijvallende middelen
worden beschikbaar gesteld aan gemeenten. Wij zullen hier naar
verwachting in september 2013 over rapporteren.



De huidige toets op de berekening van het naar het Gemeentefonds
over te hevelen budget geeft nog geen inzicht in de effecten van de
decentralisatie op lokaal niveau. Wij zijn van plan daar op een later
moment onderzoek naar te doen, in samenwerking met lokale
rekenkamers.

16

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

3

Begrotingsgelden VWS en VenJ

In dit hoofdstuk gaan we in op de gelden voor jeugdzorg die in de huidige
situatie op de begrotingen van de ministeries van VWS en VenJ staan en
die naar gemeenten worden overgeheveld. Dit betreft voor het Ministerie
van VWS de doeluitkering voor de provinciale jeugdzorg en de jeugdzorg
plus. Voor het Ministerie van VenJ gaat het alleen om de doeluitkering
voor jeugdbescherming en jeugdreclassering. We lichten eerst toe hoe de
rekenregel hiervoor luidt en hoe het Ministerie van VWS tot zijn
berekening is gekomen. Vervolgens geven we onze bevindingen weer.

3.1

Toelichting berekening
In de bestuursafspraken staat:
“Voor de berekening van de over te hevelen bedragen wordt voor de
begrotingsgefinancierde jeugdzorg uitgegaan van de bij begroting
vastgestelde uitkering/subsidie in het jaar voor overheveling. Dat bedrag
wordt in het jaar voorafgaand aan het jaar voorafgaand aan overheveling
(t-2), puttend uit de vastgestelde begroting van het ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport, vastgesteld. Aan de uit de begroting
over te hevelen bedragen voor jeugd wordt de eventueel toegekende
compensatie voor loon- en prijsbijstelling in het jaar voorafgaand
aan het jaar van overheveling toegevoegd.”

17

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Tabel 3 Berekening over te hevelen bedragen begrotingsgelden VWS en VenJ

3.2

Afwijkingen rekenregel
Bij het bepalen van de bedragen voor de doeluitkeringen Jeugd zijn de
Ministeries van VWS en VenJ niet uitgegaan van de begrote budgetten
voor 2014 die in de begrotingen voor 2013 zijn opgenomen, maar van de
in de financiële administratie van de ministeries opgenomen verwachte
uitgaven voor 2014. Hiermee wordt - strikt genomen - afgeweken van de
bestuursafspraken: die gaan uit van de vastgestelde begroting. De reden
hiervoor is dat het bedrag op de begroting voor 2013 van het Ministerie
van VWS (€ 1.276,7 miljoen) niet alleen het budget voor de doeluitkering
VWS bevat, maar ook andere bedragen die niet overgeheveld worden.
Voorbeelden hiervan zijn subsidies voor landelijke instellingen en een
technische overboeking naar het Ministerie van SZW in het kader van de
algemene kinderbijslagwet.
Voor het Ministerie van VenJ is het verschil tussen de begroting
(€ 337.221) en de verwachte uitgaven (€ 337.214) slechts € 7.000. Dat
komt doordat de bedragen in de begroting zijn gebaseerd op ramingen
die elk jaar worden bijgesteld op basis van de realisatie van eerdere
jaren.
Wij vinden deze geringe afwijking van de rekenregel plausibel, mede
omdat de ministeries van VWS en VenJ de verwachte uitgaven hebben
gebaseerd op de huidige budgettaire kaders die zijn vastgelegd in het
Landelijk beleidskader jeugdzorg 2013-2015 (VWS, 2013e).
Vanuit het Ministerie van VenJ gaat alleen de doeluitkering jeugd over

18

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

naar gemeenten. Het ministerie blijft financieel verantwoordelijk voor
zorg die verleend wordt gedurende detentie en voor zorg of voor
gedragsinterventies die worden ingezet in het kader van een taakstraf.
Bij de opbouw van de uitgaven doeluitkering VWS vindt jaarlijks een
indexatie voor de pleegzorg plaats. De staatssecretaris van VWS leidt het
indexatiepercentage jaarlijks af van de consumentenprijsindex. Over
2012 is het 2,6% en over 2013 is het 2,3%. De indexatie wordt toegepast
op het deel van de doeluitkering dat betrekking heeft op pleegzorg. Het
ministerie heeft het deel pleegzorg bepaalt op € 100 miljoen; dit is de
grondslag voor de indexatie. Dit bedrag is gebaseerd op een onderzoek
naar verdeling van werksoorten voor de provinciaal gefinancierde
jeugdzorg ten tijde van de wachtlijstenproblematiek uit 2006. Het
Ministerie van VWS weet niet of dit nog steeds een juiste grondslag is,
omdat de provincies zelf verantwoordelijk zijn voor de inzet van hun
middelen. Wij bevelen de staatssecretaris van VWS aan om bij de
provincies op te vragen hoeveel zij daadwerkelijk aan pleegzorg
besteden, zodat een actueler beeld ontstaat voor de grondslag voor de
indexatie.
Bij de opbouw van de uitgaven aan doeluitkeringen jeugdzorg vanuit de
Ministeries van VWS en VenJ vindt jaarlijks looncompensatie plaats,
gebaseerd op een convenant uit 1999, met behulp van de overheidsbijdrage in de arbeidskostenontwikkeling (OVA) (VWS, 1999). Deze looncompensatie heeft betrekking op 80% van de doeluitkering omdat dat het
deel is waarvan de ministeries veronderstellen dat het loongevoelig is.
In de huidige berekening van het Ministerie van VWS is voor 2013 met
een voorlopig percentage gerekend van 1,5%. Het ministerie vult in mei
2014 de looncompensatie aan op basis van het definitieve percentage
voor 2013. Het ministerie heeft hiervoor in het memo van 19 april jl.
aangegeven dat het effect hiervan maximaal plus 1,5% wordt (€ 14,7
miljoen).
In de huidige berekening van het Ministerie van VenJ is nog geen OVA
2013 verwerkt. Voorlopig uitgaande van 1,5% moet hiervoor nog € 4,0
miljoen toegevoegd worden aan het macrobudget. In hoeverre de
ministeries van VWS en VenJ in mei 2014 ook een voorlopig percentage
voor de looncompensatie 2014 aan het macrobudget gaan toevoegen,
is nu nog onbekend. Over de prijsbijstelling uit de rekenregel hebben de
Ministeries van VWS en VenJ nog geen toezeggingen gedaan. In het
recente verleden heeft geen prijsbijstelling plaatsgevonden.
In het Lenteakkoord van mei 2012 is besloten tot een nominale nullijn
(dus geen looncompensatie) voor de collectieve sector, met uitzondering
van de zorgsectoren die uit premiegelden worden gefinancierd. Destijds is

19

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

bij de afsluiting van het OVA-convenant 1999 tussen Rijk en werkgevers,
inclusief Jeugdzorg Nederland, afgesproken dat de besluiten over
loonmaatregelen voor de premiegefinancierde zorg ook automatisch
gelden voor de jeugdzorg. In hetzelfde Lenteakkoord is echter geen
rekening gehouden met extra middelen voor de jeugdzorg op basis van
het OVA-convenant. Om in deze omissie te voorzien, past de
staatssecretaris met ingang van 2013 een budgettaire korting van 2,65%
toe op de doeluitkering jeugdzorg en op de instellingssubsidies jeugdzorg
plus. Dit leidt tot een korting van € 36 miljoen (VWS, 2012b). Deze
korting is in de begroting voor 2013 van het Ministerie van VWS reeds
aangekondigd en past daarmee binnen de rekenregel die voor begrotingsgelden is afgesproken. Het is echter wel nieuwe besluitvorming die heeft
plaatsgevonden na de formulering van de bestuursafspraken. De staatssecretaris van VenJ heeft op 29 oktober 2012 in een brief aan de Tweede
Kamer aangekondigd dat hij de doeluitkering vanuit het Ministerie van
VenJ per 1 januari 2014 structureel met 1,4% wil verlagen (VenJ, 2012).
Deze maatregel staat niet in de begroting van dit ministerie voor 2013
vermeld. Het Ministerie van VenJ heeft deze korting niet in het over te
hevelen macrobudget verrekend zodat de berekening van het macrobudget op dit onderdeel toch conform de rekenregel is gebeurd.

3.3

Actualisering budget 2015
Over de opbouw van de uitgaven in de aanloop naar 2015 (het jaar van
overheveling) bestaat nog een aantal onzekerheden:


Besluitvorming door de staatssecretaris van VWS over structurele
toekenning vanaf 2014 van compensatie voor eventuele ‘weglek
effecten’ van de AWBZ naar de jeugdwet als gevolg van het regeerakkoord heeft nog niet plaatsgevonden. Het gaat om € 34 miljoen. De
Algemene Rekenkamer heeft de omvang van dit bedrag niet getoetst.



Besluitvorming door de staatssecretaris van VWS over de incidentele
toekenning van transitiekosten voor de jeugdzorg voor 2015 en 2016
heeft nog niet plaatsgevonden. Het gaat om € 14 miljoen. Wij hebben
de omvang van dit bedrag niet getoetst.



Besluitvorming door de staatssecretaris van VWS over de toekenning
van de overheidsbijdrage aan de arbeidskosten (Ova) voor 2014 heeft
nog niet plaatsgevonden. De hoogte van dit bedrag is dan ook nog
onbekend.



Besluitvorming door de staatssecretaris van VWS over of gemeenten
financieel verantwoordelijk worden voor de inning van de ouderbijdrage heeft nog niet plaatsgevonden. Indien hiertoe wordt besloten,
wordt het macrobudget naar beneden bijgesteld met de verwachte

20

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

opbrengsten van gemeenten. De groep waarvan een ouderbijdrage
mag worden geheven, wordt met de nieuwe Jeugdwet groter. Hierdoor
kan het zijn dat gemeenten hogere opbrengsten hebben dan in de
huidige situatie. Het is nog onbekend hoeveel hoger dit dan is en of
die meeropbrengsten ook worden verrekend met het macrobudget.


Het Ministerie van VWS wil op de bedragen voor jeugdzorg plus een
korting toepassen naar aanleiding van de reductie van capaciteit (als
gevolg van de fusie van de Lindenhorst en Almata op 1 januari 2015).
Daarnaast zijn de financiële gevolgen van de invoering van trajectfinanciering in plaats van plaatsfinanciering per 1 januari jl. nog niet
bekend. Het Ministerie van VWS verwacht dat het effect van deze
beide ontwikkelingen samen minder dan 5% op het totaal van € 192
miljoen zal zijn. Dit komt neer op maximaal € 9,6 miljoen. De
Algemene Rekenkamer heeft niet kunnen toetsen of dit een reële
verwachting is. Wij zijn van mening dat deze eventuele korting niet
conform de bestuursafspraken is, omdat de rekenregel uitgaat van het
begrote bedrag voor 2014, zoals opgenomen in de vastgestelde
begroting 2013.

3.4

Samengevat
Het budget dat uit de begrotingen van de Ministeries van VWS en VenJ
wordt overgeheveld naar gemeenten is op een logische en over het
algemeen op een correcte wijze berekend. Alleen de voorgenomen korting
op jeugdzorg plus naar aanleiding van de capaciteitsreductie is niet
conform de rekenregel.
Over circa € 60 miljoen begrotingsgelden moet nog nadere besluitvorming
door de Staatssecretaris van VWS plaatsvinden. Dit leidt nog tot een
aantal onzekerheden. Deze onzekerheden hebben we in onderstaande
tabel samengevat.

21

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Tabel 4 Over te hevelen bedragen en onzekerheden Begroting VWS en VenJ

22

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

4

Jeugd-ggz

In dit hoofdstuk gaan we in op de curatieve jeugd-ggz die momenteel
vanuit de Zorgverzekeringswet wordt gefinancierd en naar gemeenten
wordt overgeheveld. We lichten eerst toe hoe de rekenregel hiervoor luidt
en hoe het Ministerie van VWS tot zijn berekening is gekomen.
Vervolgens geven we onze bevindingen weer.

4.1

Toelichting berekening
Voor het uit de Zvw over te hevelen bedrag voor jeugd-ggz zijn de
volgende uitgangspunten bepaald in de bestuursafspraken 2011-2015
(BZK, 2011):
"Voor de overheveling van Jeugd-GGZ (..) wordt uitgegaan van de
gerealiseerde uitgaven in het kalenderjaar drie jaar eerder. Deze
gerealiseerde uitgaven ontwikkelen zich tot het moment van
overheveling met de geraamde groeivoeten uit het Budgettair Kader Zorg
die van toepassing zijn."
Het over te hevelen bedrag voor 2015 moet dus gebaseerd worden op de
gerealiseerde uitgaven in 2012.
Ggz bestaat uit preventieve zorg, eerstelijns- en tweedelijnszorg.
Preventieve ggz is de verantwoordelijkheid van de gemeenten. De
eerstelijns- en tweedelijnszorg vallen onder de Zvw. 8 De eerstelijns-ggz
wordt voornamelijk door eerstelijnspsychologen uitgevoerd. De
tweedelijns-ggz wordt uitgevoerd door zorgaanbieders die ingedeeld zijn
in de volgende typen: gebudgetteerde instellingen, nieuwe instellingen en
vrijgevestigden. De gebudgetteerde instellingen werden in 2012 bekostigd
op basis van productieafspraken. Nieuwe instellingen en vrijgevestigden
werden op declaratiebasis bekostigd via Diagnose Behandel Combinaties
(DBC’s).

8

Tenzij de opname langer dan 365 dagen duurt; dan valt deze onder de AWBZ.

23

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Om het over te hevelen bedrag te bepalen, heeft het Ministerie van VWS
meerdere berekeningen opgesteld. De uitkomsten hiervan zijn in tabel 5
hieronder opgenomen. In deze tabel heeft het Ministerie van VWS de
voorgenomen actualisering naar 2015, zoals in de bestuursafspraken
bepaald, nog niet verwerkt.

Tabel 5 Berekening over te hevelen bedragen curatieve jeugd -ggz

4.2

Afwijkingen rekenregel
Nog geen gerealiseerde uitgaven
De gebudgetteerde aanbieders zijn die aanbieders die op basis van een
beleidsregel van de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) budgetgefinancierd
worden. Het budget wordt bepaald door de productieafspraken tussen
zorgaanbieders en zorgverzekeraars (NZa, z.j.). De zorgkantoren en aanbieders leggen elk jaar verantwoording af aan de NZa over de
realisatie van deze productieafspraken. Op grond van deze verantwoording stelt de NZa de realisatie, na eventuele correcties, meestal rond
oktober van het jaar erna definitief vast.
Wij constateren dat het Ministerie van VWS bij het bepalen van de
gerealiseerde uitgaven over 2012 voor gebudgetteerde instellingen is
afgeweken van de bestuursafspraken 9. Zo is het ministerie bij de
berekening uitgegaan van de productieafspraken over 2012 en die zijn
nog niet definitief.

9 Voor de overheveling van Jeugd-GGZ en Jeugd-LVG uitgegaan van de gerealiseerde uitgaven
in het kalenderjaar drie jaar eerder (p. 36 Bestuursafspraken 2011-2015).

24

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Voor het bepalen van de totale uitgaven over 2012 voor nieuwe
instellingen en vrijgevestigden heeft het Ministerie van VWS DBCgegevens van Vektis 10 gebruikt. Vektis ontvangt deze DBC-gegevens
periodiek van de zorgverzekeraars. Het gaat om gedeclareerde,
goedgekeurde en uitbetaalde DBC’s. Daarnaast beschikt Vektis over
informatie over ramingen van DBC’s (dat is de door de verzekeraars
geraamde schadelast). Deze ontvangt Vektis periodiek van het CVZ, die
deze ramingen op zijn beurt ontvangt van de zorgverzekeraars.
Ook bij het bepalen van de uitgaven voor de nieuwe instellingen en
vrijgevestigden is het Ministerie van VWS afgeweken van de bestuursafspraken. Zo is het ministerie bij de berekening uitgegaan van DBCgegevens over 2011. De gebruikte DBC-gegevens over 2011 zijn
bovendien nog niet volledig.
In beide berekeningen is het ministerie dus afgeweken van de bestuursafspraken. Wij achten dit plausibel, omdat er op dit moment geen betere
gegevens voorhanden zijn. Wij bevelen de staatssecretaris van VWS aan
om medio mei 2014, wanneer er naar verwachting wel cijfers over de in
2012 gerealiseerde uitgaven beschikbaar zijn, de berekening van dit
onderdeel opnieuw uit te voeren.

Bepalen aandeel jeugd bij gebudgetteerde instellingen
Uit een opgave van de NZa over 2012 van gebudgetteerde instellingen
heeft het Ministerie van VWS per kostencategorie het aandeel jeugdigen
bepaald. Deze kosten maken 15,3% uit van de totale kosten voor
gebudgetteerde instellingen.
Wij constateren een onzekerheid in de wijze waarop het Ministerie van
VWS het aandeel kosten jeugd bij gebudgetteerde instellingen heeft
bepaald. De oorzaken daarvoor zijn:


Wij hebben voor de door het ministerie geselecteerde kostenposten die
volgens het ministerie betrekking hebben op jeugd, niet kunnen vaststellen hoe de leeftijdscategorie is afgebakend. Hier kunnen dus ook
jeugdigen ouder dan achttien jaar in zitten.



Voor de kostenposten die het Ministerie van VWS buiten beschouwing
heeft gelaten, zoals verslavingszorg en forensische zorg, hebben wij
niet kunnen vaststellen of hier inderdaad geen uitgaven voor
jeugdigen tot 18 jaar in opgenomen zijn.

10 Vektis is centrum voor informatie en standaardisatie dat is ontstaan vanuit een initiatief
van de zorgverzekeraars. Vektis levert informatie voor zorgverzekeraars, zorgaanbieders, de
overheid en patiëntenverenigingen.

25

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

26

Wij hebben hierover navraag gedaan bij de NZa, die hier evenmin
uitsluitsel over kon geven. Dat komt doordat er geen voorgeschreven
financiële registratie bestaat voor de verantwoording van specifieke
kosten van jeugd door de zorgaanbieders.
Bepalen aandeel jeugd in nieuwe instellingen en vrijgevestigden
Om de kosten voor jeugdzorg van nieuwe instellingen en vrijgevestigden
te bepalen, heeft het Ministerie van VWS aan de hand van gegevens van
Vektis in eerste instantie de gerealiseerde uitgaven aan jeugd in 2011
berekend. Het ministerie heeft daarvoor een percentage (17,3%) gebruikt
uit een onderzoek van DBC-onderhoud uit maart 2011(DIS, 2011).
Vervolgens is het Ministerie van VWS voor de vertaalslag naar 2012
uitgegaan van de ontwikkeling (van 2011 naar 2012) bij de
gebudgetteerde instellingen en heeft deze ontwikkeling toegepast op
kosten voor jeugdzorg van nieuwe instellingen en vrijgevestigden.
Wij constateren meerdere onzekerheden bij de bepaling van de 17,3%
kosten voor jeugd in 2011 voor nieuwe instellingen en vrijgevestigden en
de daaruit voortvloeiende vertaalslag naar de kosten voor jeugd in 2012.
Zo gaat het genoemde onderzoek van DBC-onderhoud uit van gedateerde
en nog niet volledige cijfers (over 2008-2010). Wij constateren verder,
net als bij de gebudgetteerde instellingen, een onzekerheid in de indeling
van de leeftijdscategorieën. Ook voor de vertaalslag naar 2012 stellen wij
vast dat deze niet plausibel is: deze gaat er vanuit dat nieuwe instellingen
en vrijgevestigden dezelfde ontwikkeling doormaken als de
gebudgetteerde instellingen. Dit is echter niet onderbouwd. De beleidsmaatregelen die in 2012 voor de ggz zijn ingevoerd, kunnen voor deze
drie typen instellingen namelijk verschillend uitpakken. Zo is het
bijvoorbeeld mogelijk dat de maatregel ‘scherpere regels inkoop
zorgverzekeraars’ meer gevolgen heeft voor nieuwe instellingen en
vrijgevestigden dan voor de gebudgetteerde instellingen.

Bepalen aandeel jeugd bij eerstelijns psychologische jeugdzorg
De eerstelijns psychologische jeugdzorg gaat eveneens over naar de
Jeugdwet. In de aangeleverde berekening door het Ministerie van VWS is
het bedrag hiervoor nog niet bepaald. Het ministerie heeft hiervoor als
verklaring gegeven dat er nog geen gegevens beschikbaar zijn voor het
bepalen van een bedrag. Het heeft inmiddels een onderzoeksvraag
uitgezet bij Vektis om alsnog tot een bedrag te kunnen komen. Het
Ministerie van VWS heeft op basis van de eerste resultaten daarvan een
schatting opgegeven van € 20 tot 25 miljoen. Wij hebben dit bedrag niet
kunnen toetsen in verband met de beperkte onderzoekstijd.

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

27

Wij concluderen dat de wijze waarop het Ministerie van VWS het aandeel
van de kosten voor jeugd heeft bepaald in de berekening voor zowel
gebudgetteerde instellingen, nieuwe instellingen als vrijgevestigden,
onvoldoende zekerheid biedt. Dat kan consequenties hebben voor de
hoogte van het uiteindelijk over te hevelen bedrag. Het ministerie
onderschrijft dit en heeft onderzoeksverzoeken voor aanvullende
gegevens gedaan bij Vektis en DBC-onderhoud. Door die gegevens zou
een nauwkeuriger aandeel van de kosten voor jeugdzorg berekend
moeten kunnen worden.

In onderstaande tabel staan de uitkomsten van deze aanvullende onderzoeken (uit april 2013). Hierbij plaatsen we de kanttekening dat dit het
aandeel van de kosten voor jeugdzorg over 2011 is, omdat er over 2012
op basis van DBC’s nog geen cijfers beschikbaar zijn. De verwachting is
echter dat het Ministerie van VWS in mei 2014 over (een aannemelijke
indicatie van) het aandeel van de kosten voor jeugdzorg in 2012 kan
beschikken. De tabel laat grote verschillen zien. Door de beperkte
onderzoekstijd hebben wij deze verschillen niet kunnen analyseren. Wij
adviseren de staatssecretaris van VWS om de totstandkoming van deze
percentages en de effecten voor de berekening van de gerealiseerde
uitgaven aan jeugd in 2012 nader uit te werken en die uitkomsten te
betrekken bij de voorgenomen actualisering van het over te hevelen
bedrag (in mei 2014).

Tabel 6 Aandeel kosten jeugd

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

4.3

Aanvullende onzekerheid
Wij hebben nog een onzekerheid geconstateerd over de omvang van het
budget dat voor de jeugd-ggz overgeheveld wordt: dit betreft de
psychofarmaca. Gemeenten worden verantwoordelijk voor psychofarmaca
die worden verstrekt door de instelling waarbinnen een jeugdige zich
bevindt. Psychofarmaca bij extramuraal gebruik blijven in de Zvw en
worden niet overgeheveld naar de Jeugdwet. Op dit moment zijn in het
ggz-budget alle psychofarmaca opgenomen, dus zowel voor intramuraal
als voor extramuraal gebruik. Omdat de extramurale psychofarmaca niet
overgeheveld worden naar de Jeugdwet, moet het bedrag dat hiermee
gemoeid is uit het budget gehaald worden. Om welk bedrag het gaat, is
bij het ministerie nog niet bekend.

4.4

Betrouwbaarheid gegevens
Wij zijn nagegaan of en op welke wijze (accountants)controle is toegepast
op de berekende bedragen voor jeugd bij gebudgetteerde instellingen in
2012 (€ 542 miljoen), nieuwe instellingen (€ 32 miljoen) en vrijgevestigden (€ 58 miljoen).
Wij constateren dat er geen specifieke (accountants)controle heeft
plaatsgevonden op de door het Ministerie van VWS gebruikte en bewerkte
bestanden voor deze berekeningen. In ons onderzoek hebben wij
vastgesteld dat de onderliggende gegevens van de NZa wel betrokken zijn
in een (reguliere) accountantscontrole bij de zorgaanbieder. We merken
wel op dat deze (reguliere) accountantscontrole niet specifiek gericht is
op het aandeel van de kosten voor de jeugdzorg.
Op de DBC-gegevens van Vektis vindt wel een vorm van controle plaats
maar dit betreft geen accountantscontrole.
De gebruikte gegevens met ramingen van het CVZ zijn gebaseerd op door
zorgverzekeraars aangeleverde informatie. De zorgverzekeraars leveren
deze informatie per kwartaal aan bij het CVZ. Naast deze gegevens
leveren zorgverzekeraars ook een jaarstaat aan bij het CVZ. Op deze
jaarstaat vindt als onderdeel van de jaarrekeningcontrole bij de
zorgverzekeraar een accountantscontrole plaats.

28

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

4.5

Actualisering budget 2015
In de bestuursafspraken is voor het over te hevelen bedrag het volgende
opgenomen over het groeivolume:
"De gerealiseerde uitgaven ontwikkelen zich tot het moment van overheveling met de geraamde groeivoet uit het Budgettair Kader Zorg die
van toepassing is."
Wij constateerden vorig jaar al in ons rapport Decentralisatie begeleiding:
een toets op de berekening dat de rekenregel op het punt van de groeivoet niet eenduidig is. Zo formuleert ieder kabinet bij de startnota van de
regeerperiode één groeivoet voor het gehele BKZ en hanteert het
Ministerie van VWS intern verschillende groeivoeten per zorgsector (GGZ,
AWBZ etc.) Dat gebeurt ook nu voor de curatieve jeugd-ggz.
De startnota van het kabinet-Rutte/Verhagen gaat uit van een BKZ
groeivoet van 3,38% over de jaren 2011-2015. In de startnota van het
kabinet-Rutte/Asscher is de groeivoet van het BKZ vastgesteld op 1,37%
voor de jaren 2013-2017.
Het Ministerie van VWS gaat voor de berekening echter uit van een
andere groeivoet: 2,5% voor 2013 en 2014 en 2% voor 2015. Het
ministerie baseert haar percentage op het Bestuursakkoord ggz
2013-2014, maar de VNG is geen partij bij dit akkoord (VWS, 2012a). Wij
constateren dat het ministerie een groeivoet hanteert die niet voortkomt
uit het Budgettair Kader Zorg en daarmee afwijkt van de rekenregel.
Verder constateren wij dat het Ministerie van VWS in zijn berekening
uitgaat van een nominale prijsbijstelling voor de jaren 2013 tot en met
2014. Het percentage dat het ministerie hiervoor wil gebruiken, is nog
niet bepaald.
Daarnaast zien wij enkele ontwikkelingen die het Ministerie van VWS wel
wil verwerken in het macrobudget, maar die nog niet in de huidige
berekening zijn meegenomen. Dit zijn de maatregel lage ziektelast 11 en
het wetsvoorstel Adolescentenstrafrecht 12. Deze maatregelen zijn nog niet
van kracht waardoor het ministerie het effect daarvan op de jeugdzorg
nog niet kan bepalen. Ook is in de berekening nog geen rekening
gehouden met de in het Zorgakkoord van april 2013 opgenomen afspraak
om de jeugd-ggz te compenseren (vermoedelijk voor circa 40 miljoen)
voor de voorgenomen korting op het jeugddossier.

11

De maatregel lage ziektelast houdt in dat aandoeningen met een lage ziektelast, die veeleer als

ongemak kunnen worden aangemerkt, uit het basispakket van de Zvw worden gehaald.
12

Adolescentenstrafrecht: ingediend wetsvoorstel voor de groep jeugdigen in de leeftijd van 15 tot

23 jaar.

29

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

4.6

Samengevat
Onze bevindingen leiden tot de volgende onzekerheden over het
berekende budget.

Tabel 7 Over te hevelen bedragen en onzekerheden jeugd-ggz

30

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

5

AWBZ

In dit hoofdstuk gaan we in op de zorg die momenteel vanuit de AWBZ
wordt gefinancierd en naar gemeenten wordt overgeheveld. Dit betreft
jeugd-ggz (niet curatief), jeugd-verstandelijk beperkt, begeleiding,
persoonlijke verzorging en kortdurend verblijf. We lichten eerst toe hoe
de rekenregel hiervoor luidt en hoe het Ministerie van VWS tot zijn
berekening is gekomen. Vervolgens geven we onze bevindingen weer.

5.1

Toelichting berekening
De rekenregel voor de AWBZ-zorg luidt als volgt:
-

Voor de overheveling van jeugd-ggz en jeugd-LVG wordt uitgegaan
van de gerealiseerde uitgaven in het kalenderjaar drie jaar eerder (dus
in 2012). Deze uitgaven ontwikkelen zich tot het moment van overheveling aan de hand van de geraamde groeivoeten uit het BKZ die
van toepassing zijn.

-

Voor overheveling van de extramurale functie begeleiding (inclusief de
begeleiding voor jeugd) wordt in de rekenregel uitgegaan van de
gerealiseerde uitgaven in 2010.

Het kabinet wil verschillende AWBZ-functies extramuraliseren en decentraliseren. Daardoor gaan er meer taken onder de Jeugdwet vallen dan
werd voorzien toen de bestuursafspraken gemaakt werden (zie tabel 8).

31

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Tabel 8 Overzicht van de AWBZ-zorg (extra- en intramuraal) voor de groep onder
achttien jaar die per 2015 wordt overgeheveld naar de gemeenten 13

Voor de berekening van het uit de AWBZ over te hevelen bedrag is het
Ministerie van VWS uitgegaan van de voorgenomen nieuwe ZZP/functieverdeling van de Jeugdwet, de Wmo, Zvw en de kern-AWBZ. De staatssecretaris van VWS heeft op 25 april 2013 in de brief Hervorming Langdurige Zorg aan de Tweede Kamer aangegeven welke onderdelen uit de
AWBZ hij wil overhevelen naar de Jeugdwet of naar de Zvw (VWS,
2013c).
Wij zijn er bij onze toets vanuit gegaan dat de aanspraken voor jeugdigen
onder de achttien jaar, die het kabinet uit de AWBZ wil halen en die niet
overgaan naar de Zvw, terechtkomen in de Jeugdwet. De bij deze aanspraken behorende uitgaven worden overgeheveld naar het macrobudget
voor de Jeugdwet. Het Ministerie van VWS heeft aan de hand van de
productieafspraken berekend wat de uitgaven waren in 2012. Wij zijn
nagegaan of het over te hevelen bedrag correct is berekend.
Het Ministerie van VWS maakt voor de berekening van de over te hevelen
bedragen onderscheid tussen AWBZ zorg die ‘in natura’ (ZiN) wordt
geleverd en AWBZ zorg die geleverd wordt via een
persoonsgebondenbudget (pgb). Bij een pgb beheert de cliënt zelf een
zorgbudget en regelt en betaalt dus zelf de gewenste zorg. In geval van
zorg in natura levert de zorginstelling de zorg rechtstreeks aan de cliënt.
Het zorgkantoor vergoedt de kosten dan direct aan de zorgverlener.

13

Hiervan gaat 20% naar de Zvw. Dit betreft zorg die onlosmakelijk verbonden is met verpleging.

32

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

33

Hieronder staan de bedragen die het Ministerie van VWS heeft berekend
als uitgaven in 2012 aan AWBZ-zorg voor jeugdigen onder de achttien
jaar. Deze bedragen zijn de basis voor het over te hevelen bedrag in
2015.
Tabel 9 Berekening over te hevelen bedragen AWBZ

Wij zullen achtereenvolgens de bevindingen van de AWBZ zorg in natura
(AWBZ-ZiN) en de AWBZ persoonsgebonden budget (AWBZ-pgb)
behandelen. Beide vormen van zorg worden zowel binnen een instelling
(intramuraal) als buiten een instelling (extramuraal) aangeboden en
afzonderlijk geadministreerd.

5.2

Zorg in natura

5.2.1

Berekening AWBZ ZiN extramurale zorg
Binnen de niet-verblijfsgeïndiceerde (extramurale) AWBZ-zorg
onderscheiden we de volgende vijf functiegroepen: Begeleiding (BG),
Tijdelijk Verblijf (TV), Persoonlijke Verzorging (PV), Verpleging (VP) en
Behandeling (BHI). Bij de berekening van de uitgaven in 2012 aan de
AWBZ-ZiN heeft het Ministerie van VWS productiegegevens van de NZa
over het jaar 2012 gebruikt. Dat zijn gegevens over prijs en volume, die
niet uitgesplitst zijn naar leeftijd. Om toch de uitgaven te kunnen
berekenen die zijn gedaan voor jeugdigen, heeft het ministerie gebruikgemaakt van gegevens van het Centraal Administratiekantoor (CAK) en

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

het CIZ. Het CAK leverde gegevens over bijdrageplichtige zorg. Omdat
alleen volwassenen een eigen bijdrage betalen, neemt het ministerie aan
dat het hier om alle zorg voor mensen boven de achttien gaat. Om het
aandeel te bepalen van de zorg aan mensen onder de achttien jaar, wordt
het aandeel zorg aan mensen boven de achttien jaar van het totale
zorgvolume uit het NZa-bestand afgetrokken. Vervolgens worden de
uitgaven aan jeugdigen voor 2012 berekend door het aandeel van zorg
aan mensen onder de achttien jaar toe te passen op de totale uitgaven.
Voor de functie behandeling bestaan geen CAK-gegevens. Hiervoor is, om
het aandeel jeugd te kunnen berekenen, gebruikgemaakt van de
indicatiegegevens van het CIZ, die wel naar leeftijd zijn uitgesplitst. De
verhouding mensen boven en onder de achttien jaar uit het CIZ-bestand
is betrokken op het totale zorgvolume uit het NZa-bestand.
Het Ministerie van VWS heeft de berekeningen, voor zover wij hebben
kunnen nagaan, correct uitgevoerd. Doordat er echter geen productiegegevens beschikbaar zijn die uitgesplitst zijn naar leeftijd, moest het
ministerie voor de berekening van de uitgaven in 2012 werken met
aannames. Een belangrijke onzekerheid bij die aannames is dat er
volumegegevens vanuit verschillende bronnen, namelijk NZa en CAK, van
elkaar afgetrokken worden om een verhoudingsgetal te berekenen.
Hoewel beide bestanden afkomstig zijn van administraties van dezelfde
instellingen, is niet te garanderen dat beide bestanden volledig overeen komen.
Onzekerheden bij berekening
Verder plaatsen we kanttekeningen bij de gehanteerde vooronderstelling
dat de zorg voor volwassenen gelijk is aan het aantal mensen dat een
eigen bijdrage betaalt. Het CAK heeft aangegeven dat bijvoorbeeld niet
iedereen verplicht is om een eigen bijdrage te betalen (zoals minima of
partners van mensen die al in een instelling verblijven). Hierdoor is het
goed mogelijk dat het aandeel mensen onder de achttien jaar overschat
wordt.
Een andere kanttekening betreft de aanname dat de verhouding van
mensen boven en onder de achttien jaar op het moment van indicatie
gelijk is aan die van de daadwerkelijk geleverde zorg. Er kunnen redenen
voor zijn dat deze verhouding dan anders ligt.
Voor AWBZ-ZiN extramuraal is alleen voor de berekening van de functie
behandeling (BHI) gebruik gemaakt van CIZ-gegevens. Hiermee zijn niet
alle indicaties in beeld omdat naast het CIZ ook Bureau Jeugdzorg
indicaties afgeeft. Deze heeft het Ministerie van VWS niet meegenomen in
de berekening, omdat deze indicaties niet goed zijn geregistreerd.

34

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Hierdoor wordt het aandeel jeugdigen bij de functie behandeling mogelijk
onderschat. Hoe groot het effect precies is, kunnen wij niet beoordelen.
Tot slot is bij de berekening uitgegaan van de aanname dat 20% van
persoonlijke verzorging onlosmakelijk verbonden is met verpleging en dus
opgenomen moet worden in de Zvw. Deze aanname is niet onderbouwd.
Het Ministerie van VWS heeft aangegeven nog nader onderzoek naar deze
aanname te gaan doen.
Wij concluderen dat de berekening logisch en navolgbaar is opgebouwd.
Er is noodzakelijkerwijs gewerkt met een aantal onzekerheden waarvan
wij de omvang niet kunnen inschatten.
Het Ministerie van VWS heeft aangegeven dat er naar verwachting in
2014 een beter bestand met zorggebruik per leeftijdscategorie beschikbaar komt op basis van gegevens van Vektis. Daarmee zou minder met
aannames gewerkt hoeven worden en kunnen de onzekerheden voor een
belangrijk deel weggenomen worden. Wij bevelen de staatssecretaris van
VWS aan om in mei 2014 het budget opnieuw te berekenen op basis van
dit betere bestand.
Betrouwbaarheid NZa-gegevens
Voor het bepalen van de uitgaven in 2012 wordt gesteund op gegevens
van de NZa. Wij hebben onderzocht of er in opzet voldoende waarborgen
zijn voor de betrouwbaarheid van de door de NZa geregistreerde uitgaven. Dat is het geval. De gegevens die zorgkantoren en zorgaanbieders
bij de NZa aanleveren, zijn voorzien van een accountantscontrole. De
accountant controleert de aan de NZa verantwoorde uitgaven en kijkt
daarbij onder meer naar de administratieve organisatie en de interne
controles bij de zorgkantoren en aanbieders.
Betrouwbaarheid CAK-gegevens
Het CAK-bestand bevat gegevens over het aantal zorggebruikers boven
de achttien jaar. Op basis van gegevens van zorgverzekeraars, zorgaanbieders, gemeenten (gemeentelijke basisadministratie), UWV, Sociale
Verzekeringsbank en de Belastingdienst berekent en int het CAK de
bijdrage die gebruikers moeten betalen voor genoten extramurale AWBZzorg. Deze gegevens worden aan de bron, dus bij de instanties die ze
leveren, gecontroleerd door de accountant.
Betrouwbaarheid CIZ-gegevens
De CIZ-gegevens zijn gebruikt om het aandeel zorg aan mensen onder de
achttien jaar te schatten voor de functie behandeling. Het peilmoment dat
hierbij is gehanteerd is 1 januari 2011. Vorig jaar hebben we in ons

35

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

onderzoek Budget voor decentralisatie van AWBZ-begeleiding gekeken in
hoeverre er waarborgen zijn voor de betrouwbaarheid van de cijfers van
het CIZ. Wij constateerden toen dat er geen externe controle plaatsvindt
op de betrouwbaarheid van de verschillende databestanden en de
bewerkingen daarvan binnen het CIZ.
5.2.2

Berekening AWBZ ZiN intramurale zorg
De verblijfsgeïndiceerde (intramurale) AWBZ-zorg wordt onderverdeeld in
zogenaamde Zorg Zwaarte Pakketten (ZZP’s). Deze zijn op hun beurt
weer verdeeld over drie sectoren: Verpleging en Verzorging (VenV),
Gehandicaptenzorg (GHZ) en Geestelijke Gezondheidszorg (ggz).
Bij de berekening van het over te hevelen bedrag heeft het Ministerie van
VWS gebruikgemaakt van NZa-gegevens over 2012. In dit bestand zijn
geen gegevens opgenomen over leeftijd. Voor AWBZ ZiN intramuraal zijn
gegevens hierover ontleend aan een studie van Ape 14, waarin de zorg is
toebedeeld aan jongeren onder de achttien jaar en overige zorgvragers.
Het onderzoek van Ape ging over 2010. Het aandeel van mensen onder
de achttien jaar is berekend door hun aantal uit het Ape-onderzoek per
ZZP te delen door het totaal aantal intramurale gebruikers uit het NZabestand in 2010. Dit verhoudingsgetal is vervolgens toegepast op de
totale uitgaven uit het NZa-bestand over 2012.
Dit resulteert in de totale kosten voor VenV, GHZ en GGZ voor de groep
mensen onder de achttien. Een deel van deze zorgproducten valt echter
onder de kernAWBZ en een deel onder de Jeugdwet. De verhouding
kernAWBZ/Jeugdwet wordt geschat op basis van het microbestand. Het
microbestand bevat PGB gegevens naar leeftijd en zorgzwaarte. Het
aandeel Jeugdwet wordt vervolgens toegepast op de totale kosten VenV,
GHZ en GGZ. Zo komt het ministerie tot een schatting van de kosten voor
deze drie zorgproducten (ZiN intramuraal) voor de groep18-, die straks
komen te vallen onder de Jeugdwet.
Onzekerheden bij de berekening
Ook voor AWBZ-ZiN intramuraal geldt dat het Ministerie van VWS veel
moeite heeft gedaan om tot een zo goed mogelijke schatting te komen
van de uitgaven aan zorg voor jeugdigen in 2012. Op twee onjuistheden
na zijn de berekeningen logisch en navolgbaar uitgevoerd. Ten eerste
heeft het ministerie in zijn berekening van april 2013 alleen de groep
meegenomen die het gehele jaar 2012 nog geen achttien jaar was.
Wanneer er jaargegevens beschikbaar zijn, is het correcter om de groep
mensen onder de achttien jaar te definiëren als: alle personen die na

14

Aarts et al. Public Economics, Verdeelmodel AWBZ 2013 en een toekomstig verdeelmodel voor de

zorgverzekeraars, juni 2012.

36

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

1 juli van dat jaar achttien jaar zijn geworden. Aannemend dat leeftijden
en zorg gelijk verdeeld zijn over de maanden van een jaar, wordt zo de
onterecht niet meegerekende zorg aan mensen onder de achttien jaar
gecompenseerd voor de onterecht wel meegerekende zorg aan mensen
boven de achttien jaar. Het Ministerie van VWS heeft de gevolgen van
deze definitie berekend en komt uit op een opwaartse correctie van
€ 18,4 miljoen. Dit bedrag komt overeen met onze eigen berekening.
Een tweede onjuistheid heeft te maken met een verkeerd gehanteerde
leeftijdsgrens (onder de negentien jaar in plaats van onder de achttien
jaar, zie ook paragraaf 5.3 over het pgb). Het ministerie heeft ook
berekend wat de gevolgen zijn van de correctie van deze onjuistheid en
komt uit op een neerwaartse correctie van circa € 21 miljoen. Ook dit
bedrag komt overeen met onze berekening. Wij bevelen aan om beide
correcties toe te passen bij de herberekening in 2014, beide correcties
samen (gesaldeerd) komen uit op een neerwaartse bijstelling van 2,6
miljoen.
Ook voor AWBZ-ZiN intramuraal geldt, net als voor extramuraal, dat er
geen gegevens beschikbaar zijn over daadwerkelijk geleverde prestaties
in zorg aan jeugdigen. Daarom is het Ministerie van VWS ook hier aangewezen op het herleiden van gegevens en heeft het gewerkt met
verhoudingsgetallen. Dit is op een navolgbare en aannemelijke manier
gedaan, maar het leidt automatisch tot schattingen/afgeleiden die een
vertekening kunnen geven van de daadwerkelijke uitgaven aan
jeugdzorg.
Een belangrijk onzekerheid is ook hier (net als bij ZiN extramuraal) dat er
bij de berekening volumegegevens van verschillende soorten bestanden,
respectievelijk van de NZa en APE, van elkaar afgetrokken worden om
een verhoudingsgetal te berekenen. Ook de aanname dat de verhouding
tussen het zorgvolume dat in de AWBZ blijft en het volume dat overgeheveld wordt naar de Jeugdwet gelijk is aan de verhouding die waargenomen wordt bij het pgb, kan door het ministerie niet worden
onderbouwd.
Evenals bij AWBZ-ZiN extramuraal is bij intramuraal de berekening
weliswaar logisch en navolgbaar opgebouwd, maar ook hierbij is noodzakelijkerwijs gewerkt met een aantal onzekerheden waarvan wij de
omvang niet kunnen inschatten.
Het Vektis -b estand dat naar verwachting volgend jaar beschikbaar komt,
kan volgens het Ministerie van VWS de omvang van de onzekerheden in
de berekening substantieel terugbrengen. Wij bevelen dan ook aan om in
mei 2014 het budget opnieuw te berekenen op basis van dit bestand.

37

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

38

Betrouwbaarheid brongegevens
Voor de berekening van AWBZ-ZiN intramuraal heeft het Ministerie van
VWS gebruikgemaakt van drie gegevensbronnen: NZa-gegevens (de
zogeheten NZa-kubus), het microbestand en de Ape-studie. De betrouwbaarheid van de NZa-gegevens hebben we besproken in paragraaf 5.2.1.
In paragraaf 5.3 over de pgb gaan we in op het microbestand. In deze
paragraaf bespreken we alleen de betrouwbaarheid van de Ape-studie. In
juni 2012 heeft Ape het rapport Verdeelmodel AWBZ 2013 en het toekomstige verdeelmodel voor zorgverzekeraars gepubliceerd. Ape heeft bij
dit onderzoek gebruikgemaakt van verschillende bestanden om individuen
aan regio’s te kunnen toebedelen. De gebruikte bestanden zijn afkomstig
van de NZa, het CIZ, het CAK en van Vektis. Het geïntegreerde bestand
heeft Ape vervolgens gebruikt om het aantal gebruikers van AWBZ-ZiN
intramuraal onder de achttien jaar te bepalen. APE heeft de bestanden
van CIZ en CAK getoetst op plausibiliteit aan de hand van andere
beschikbare (statistische) gegevens en op 'vervuiling' zoals negatieve
getallen. De bestanden van het CAK en CIZ zijn door APE via het burgerservicenummer gekoppeld. Dit gekoppelde bestand geeft inzicht in het
zorggebruik per individu. APE heeft vervolgens een analyse gemaakt van
het gekoppelde bestand en die aangeleverd bij het Ministerie van VWS.
De (inherente) onzekerheid over de bronbestanden kan APE niet
wegnemen. De kwaliteit van die bestanden hangt af van de zorgvuldigheid van de totstandkoming ervan bij CIZ en CAK. Wij hebben de
betrouwbaarheid van het Ape-bestand niet kunnen onderzoeken vanwege
de beperkte onderzoekstijd.

5.3

Persoonsgebonden budget

5.3.1

Berekening pgb extramuraal
Uitgangspunt bij de berekening van de pgb extramuraal zijn de pgbaanspraken die opgenomen zijn in het microbestand. Het microbestand
bevat registraties van pgb-houders van zeven zorgkantoren. Dit bestand
vertegenwoordigt ongeveer 20% van het landelijk totaal aan PGBaanspraken. Deze cijfers zijn op landelijk niveau niet beschikbaar.
Op basis van het microbestand bepaalt het Ministerie van VWS het
aandeel van de zorguitgaven voor de mensen onder de achttien jaar van
de AWBZ-functies die worden overgeheveld naar de gemeenten. Deze
percentages worden toegepast op het totaal van de landelijke pgbaanspraken die het CVZ registreert. Uit de jaarcijfers van het CVZ blijkt

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

dat niet alle aanspraken volledig worden benut. De aanspraken zijn
daarom door het ministerie met 10% verminderd om tot de uitgaven voor
2012 te komen.
De berekening die het Ministerie van VWS heeft uitgevoerd, is logisch en
navolgbaar. Het ministerie heeft bij de berekening echter de verkeerde
leeftijdsgrens gehanteerd (onder negentien jaar in plaats van onder
achttien jaar). Hierdoor is het aantal cliënten met pgb’s met 8% overschat. We hebben het ministerie hiervan op de hoogte gesteld en die
heeft vervolgens berekend wat de financiële gevolgen zijn van een aangepaste berekening. Dat blijkt een bijstelling naar beneden van € 38,5
miljoen te zijn. Dit bedrag komt overeen met onze eigen berekening.
Wij bevelen aan om deze correctie ook toe te passen op de herberekening
in 2014.
5.3.2

Berekening pgb intramuraal
Net als bij de berekening voor pgb extramuraal, is het uitgangspunt bij de
berekening van de pgb intramuraal de in het microbestand geregistreerde
aanspraken. Het voornaamste verschil is dat in de intramurale zorg wordt
gesproken van ZZP's en niet van AWBZ-functies.
Net als bij de pgb extramuraal bepaalt het Ministerie van VWS op basis
van het microbestand het aandeel van de zorg voor de mensen onder de
achttien jaar van de ZZP's die worden overgeheveld naar de gemeenten.
Ook hier geldt: deze percentages worden toegepast op het totaal van de
landelijke pgb-aanspraken die het CVZ registreert. Uit de jaarcijfers van
het CVZ blijkt dat niet alle aanspraken volledig worden benut. De aanspraken zijn daarom met 10% verminderd om tot de uitgaven voor 2012
te komen.
De berekening die het Ministerie van VWS heeft uitgevoerd is logisch en
navolgbaar. Net als bij pgb extramuraal moet er worden gecorrigeerd
voor de verkeerd gehanteerde leeftijdsgrens. Het ministerie heeft de
gevolgen hiervan berekend en komt uit op een correctie naar beneden
van € 18 miljoen Dit bedrag komt overeen met onze eigen berekening.
Wij bevelen aan om de correctie toe te passen bij de herberekening in
2014.
Aannames in de berekening en onzekerheden
Er is sprake van enige onzekerheid over de omvang van de uitgaven in
2012. Dit komt doordat er op cliëntniveau geen landelijke gegevens
bekend zijn over pgb-aanspraken. Het Ministerie van VWS werkt dan ook
met verhoudingsgetallen van pgb-aanspraken van mensen onder de

39

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

achttien uit het microbestand (zie ook paragraaf 5.3.4) en past deze toe
op de landelijke aanspraken in 2012.
Hoewel het ministerie aangeeft dat het microbestand representatief is,
verdient een landelijk bestand de voorkeur. Wellicht bestaan er immers
regionale verschillen tussen de verschillende zorgkantoren in het pgbgebruik. Wij kunnen geen uitspraak doen over de omvang van deze
onzekerheid.
Op basis van landelijke ervaringscijfers van het CVZ over onderbesteding
(van 2006 tot en met 2011), zijn de pgb-aanspraken van de mensen
onder de achttien jaar zoals gezegd met 10% verminderd om tot de
uitgaven in 2012 te komen. Het is ons niet bekend of het percentage
onderbesteding voor de mensen onder de achttien jaar gelijk is aan het
landelijk gemiddelde. Wij kunnen daarom geen uitspraak doen over de
omvang van de onzekerheid.
In de zes jaar (van 2006 tot en met 2011) loopt de landelijke onderbesteding terug van 12,1% in 2006 naar 9,5% in 2011. Het CVZ beschikt
pas begin september 2013 over een definitief percentage voor 2012. Over
de omvang van de onzekerheid door dit ontbrekende percentage kunnen
wij ook geen uitspraak doen.
Tot slot is bij de berekening van de pgb extramuraal, net als bij AWBZZiN, uitgegaan van de aanname dat 20% van persoonlijke verzorging bij
verpleging hoort en daarom overgeheveld wordt naar de Zvw. Deze
aanname is niet onderbouwd. Het Ministerie van VWS heeft aangegeven
hier nog nader onderzoek naar te doen.
We kunnen de omvang van deze onzekerheden niet bepalen. Ze kunnen
naar verwachting bij de herberekening worden weggenomen, als het
Ministerie van VWS:


over een betrouwbaar Vektis/ZN-bestand beschikt met gegevens over
zorggebruik naar leeftijd;



de omvang van het aandeel verzorging dat wordt overgeheveld naar
de Zvw kan onderbouwen.

Bronbestanden
CVZ
In de berekening voor de pgb-uitgaven in 2012 maakt het Ministerie van
VWS gebruik van de maandrapportages van het CVZ. Dat zijn gegevens
over de totale pgb-aanspraken in 2012. Deze cijfers zijn gebaseerd op de
door alle zorgkantoren aangeleverde bestanden. CVZ controleert de
plausibiliteit van deze tussentijdse cijfers, maar er vindt geen controle

40

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

plaats op de betrouwbaarheid. Alleen de jaarcijfers worden op betrouwbaarheid gecontroleerd. Het percentage onderbesteding is berekend aan
de hand van de jaarcijfers (van 2006 tot en met 2011) over de hoogte
van de vastgestelde subsidies voor pgb’s.
Microbestand
Het microbestand (met aantal budgethouders en indicaties) vult het
ministerie aan met gemiddelde tarieven zoals die door het CVZ zijn
gepubliceerd. Er vindt geen controle plaats op de betrouwbaarheid van
het bestand. Het microbestand is gebaseerd op ongeveer 20% van het
totale aantal pgb-houders en is volgens het ministerie representatief.
Nieuw bestand in 2014
Het Ministerie van VWS heeft aangegeven dat voor de herberekening in
mei 2014 wellicht een beter bestand dan het huidige microbestand
beschikbaar is op basis van Vektis/ZN-gegevens. Een dergelijk nationaal
bestand, mits betrouwbaar, heeft onze voorkeur. Indien er ten tijde van
de herberekening geen betrouwbaar nationaal bestand is, dan bevelen wij
de staatssecretaris van VWS aan om de definitieve, door het CVZ vastgestelde, pgb-uitgaven en middelen voor de vergoedingsregeling voor
persoonlijke zorg te gebruiken. Het CVZ beschikt namelijk begin
september 2013 over deze definitieve gegevens.

5.4

Afwijkingen van de rekenregel
We lichten hieronder toe op welke onderdelen het Ministerie van VWS is
afgeweken van de rekenregel in de Bestuursafspraken 2011–2015 (BZK,
2011). Deze afwijkingen gelden zowel voor ZiN als voor pgb.
De rekenregel voor de AWBZ-zorg is:
-

“Voor de overheveling van jeugd-ggz en jeugd-LVG wordt uitgegaan
van de gerealiseerde uitgaven in het kalenderjaar drie jaar eerder (dus
in 2012). Deze uitgaven ontwikkelen zich tot het moment van
overheveling aan de hand van de geraamde groeivoeten uit het BKZ
die van toepassing zijn.

-

Voor overheveling van de extramurale functie begeleiding (inclusief de
begeleiding voor jeugd) wordt in de rekenregel uitgegaan van de
gerealiseerde uitgaven in 2010. Het bedrag wordt gecorrigeerd voor
IQ-maatregelen en voor maatregelen om pgb’s beheersbaar te
houden. Op het totale geïndexeerde budget dat wordt overgeheveld (in
2013 en 2014) wordt een doelmatigheidskorting toegepast van 5%.

41

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

-

De totale decentralisatiekorting voor AWBZ-begeleiding en zorg voor
jeugd bedraagt netto € 300 miljoen, plus 5% van het over te hevelen
bedrag, inclusief begeleiding voor jeugd”.

Bij de berekening van het over te hevelen bedrag is het Ministerie van
VWS op een aantal onderdelen afgeweken van de rekenregel:
1. Geen rekenregel beschikbaar: Zoals eerder aangegeven worden er, als
gevolg van hervormingen in de langdurige zorg, meer functies
overgeheveld dan ten tijde van de bestuursafspraken voorzien werd
(zie tabel 8). Voor deze functies zijn geen expliciete afspraken
gemaakt over de te hanteren rekenregel.
2. Afwijkingen van basisjaar voor gerealiseerde uitgaven: Voor alle over
te hevelen onderdelen uit de AWBZ heeft het ministerie 2012 als
basisjaar genomen. Voor jeugd-ggz en jeugd-LVG is dit conform de
bestuursafspraken. Voor begeleiding was afgesproken om de
gerealiseerde uitgaven in 2010 als uitgangspunt te nemen. Die
afspraak ging echter uit van overheveling van begeleiding van alleen
nieuwe cliënten met ingang van 2013 en van iedereen met ingang van
2014. Het ministerie is van mening dat nu de invoeringsdatum is
opgeschoven, ook het peiljaar opschuift. Dit is volgens ons een
plausibel argument om van het afgesproken jaar in de rekenregel af te
wijken.
Naast de afwijking van het basisjaar geldt ook dat het ministerie nog
niet met gerealiseerde uitgaven 2012 heeft gerekend omdat deze nu
nog niet beschikbaar zijn. Het ministerie verwacht hier eind 2013 wel
gegevens over te hebben. Voor PGB heeft het ministerie nu gewerkt
met cijfers over pgb-aanspraken en in het geval van ZiN met
productieafspraken. Overigens heeft de NZa aangegeven dat de
realisatiecijfers doorgaans dicht op de productieafspraken liggen.
3. IQ-maatregel: De IQ-maatregel beoogde de toegang van licht
verstandelijk gehandicapten tot de AWBZ te beperken door de IQgrens te verlagen van 85 naar 70. Dit voornemen is in het Lenteakkoord van 2013 geschrapt. Daarmee vervalt dit onderdeel van de
rekenregel.
4. Maatregelen om pgb’s beheersbaar te houden: Op grond van de
bestuursafspraken zou het over te hevelen bedrag voor de functie
begeleiding gecorrigeerd mogen worden voor de effecten van maatregelen om de pgb’s beheersbaar te houden. Hiervoor is in de
bestuursafspraken geen bedrag of percentage aangegeven. Het

42

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Ministerie van VWS heeft in zijn memo van april 2013 aan de
Algemene Rekenkamer over de berekening van het over te hevelen
budget nog geen berekening gegeven van de verwachte verminderde
vraag en verwachte verschuiving van pgb naar ZiN als gevolg van
maatregelen om de toegang tot pgb’s te beperken. Wel geeft het
ministerie aan dat het geschatte effect maximaal 15% van het totale
AWBZ-budget voor jeugd bedraagt. In hoeverre deze aanname reëel
is, kunnen wij niet beoordelen. Het effect van deze pgb-maatregel is al
deels verwerkt in de berekening van de uitgaven voor 2012, omdat die
in dat jaar immers al van kracht waren. Het Sociaal en Cultureel
Planbureau (SCP) monitort momenteel de effecten van de pgb-maatregel. Wij bevelen de staatssecretaris van VWS aan om de resultaten
van de SCP-monitor mee te nemen bij het nog te berekenen over te
dragen budget.
5. Volumegroei: In de bestuursafspraken is overeengekomen dat er op
het berekende budget tot het moment van overheveling de BKZ
groeivoet wordt toegepast. Voor het onderdeel begeleiding is hierbij
het percentage van gemiddeld 2,5% per jaar genoemd. Over de
volumegroei van 2012 naar 2015 bestaat op dit moment nog geen
duidelijkheid. In het memo van het Ministerie van VWS van april 2013
staat dat het nog niet mogelijk is een jaarlijks groeipercentage te
geven, omdat dit nog afhankelijk is van de Herziening Langdurige
Zorg.
Wij constateerden vorig jaar al in ons rapport Decentralisatie
begeleiding: een toets op de berekening van het macrobudget dat de
rekenregel op het punt van de groeivoet niet eenduidig is. Zo
formuleert ieder kabinet bij de startnota van de regeerperiode één
groeivoet voor het gehele BKZ en hanteert het Ministerie van VWS
intern verschillende groeivoeten per zorgsector (GGZ, AWBZ etc.) Dat
gebeurt ook nu voor de jeugd-AWBZ.
De startnota van het kabinet-Rutte/Verhagen ging uit van een BKZ
groeivoet van 3,38% over de jaren 2011-2015. In de startnota
kabinet-Rutte/Asscher is de groeivoet van het BKZ vastgesteld op
1,37% voor de jaren 2013-2017.
Het percentage van 2,5% uit de bestuursafspraken komt uit een intern
memo waarin het Ministerie van VWS de groeiruimte voor het BKZ
toedeelt aan verschillende sectoren in de zorg. Het ministerie past
deze ramingen regelmatig aan, maar op het moment dat de Bestuursafspraken 2011-2015 werden vastgesteld, hanteerde het 2,5% per
jaar. Het Ministerie van VWS heeft geen herziene toedeling van het
BKZ gemaakt voor de periode 2013-2017.

43

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Omdat het ministerie nog geen definitieve keuze heeft gemaakt voor
het te hanteren groeipercentage, kunnen wij op dit moment niet
aangeven of en in welke mate het afwijkt van de rekenregel.
6. Vervoer: Het Ministerie van VWS geeft in haar memo aan dat zij
voornemens is een korting toe te passen vanwege het schrappen van
de functie vervoer. Het ministerie heeft deze korting nog niet
toegepast. Zij geeft aan dat de omvang hiervan tussen de 0% en 10%
van het totale AWBZ-budget voor jeugd zal bedragen. Wij constateren
dat over vervoer geen afspraken staan in de bestuursafspraken, dus
dat het ministerie met dit voornemen afwijkt van de rekenregel.
7. Decentralisatiekorting: in de bestuursafspraken is vastgelegd dat er
een nominale budgetkorting, oplopend naar € 300 miljoen in 2017, zou
worden toegepast op het budget dat op dat moment onder de
Jeugdwet zou komen te vallen. Daarnaast zou op de functie
begeleiding (inclusief de begeleiding jeugd) bij overheveling uit de
AWBZ een decentralisatiekorting van 5% toegepast worden.
In het regeerakkoord van het kabinet-Rutte/Asscher (oktober 2012)
zijn vervolgens aanvullende kortingen opgenomen. De nominale
korting voor jeugd is opgehoogd, oplopend tot € 450 miljoen vanaf
2017 en verder. Voor de functie begeleiding als geheel (dus niet
specifiek voor jeugd) is een hogere korting van 25% voorzien in plaats
van de 5% uit het bestuursakkoord.
De staatssecretaris van VWS heeft in zijn brief Langdurige zorg (mei
2013) nog meer bezuinigen aangekondigd (25% op begeleiding en
tijdelijk verblijf en 15% op persoonlijke verzorging). Het is nog
onduidelijk in hoeverre deze korting ook betrekking heeft op het deel
dat naar de Jeugdwet gaat.

5.5

Actualisering budget 2015
Het Ministerie van VWS heeft het budget voor 2015 slechts gedeeltelijk
berekend. Er moeten zoals gezegd nog besluiten genomen worden over
onder andere: de gehanteerde groeivoet, de verwachte uitval door
maatregelen om de toegang tot pgb’s te beperken en de eventueel toe te
passen kortingen op over te hevelen functies uit de AWBZ. Het bedrag
voor 2015 hebben wij derhalve niet kunnen toetsen.
Ook de discussie over de vraag welke cliënten met welk zorggebruik
onder het regime van de AWBZ, de Wmo of de Zvw komen te vallen, is
nog niet afgerond, zoals blijkt uit het memo van april 2013.

44

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Het Ministerie van VWS geeft aan dat de uitkomsten van deze discussie
gevolgen kunnen hebben voor de nieuwe Jeugdwet en dus voor het
macrobudget. Het ministerie schat de marge van de afwijking van het
macrobudget in op maximaal 5% naar boven of beneden. Voor de
berekening van de uitgaven in 2012 (en dus de berekening van het
macrobudget voor 2012) is het Ministerie van VWS er evenwel vanuit
gegaan dat de genoemde, uit de AWBZ-over te hevelen groepen,
inderdaad onder de Jeugdwet komen te vallen. Dit is conform de brief
Hervorming Langdurige Zorg van april 2013.
Wij merken op dat het Ministerie van VWS bij de berekening van de
uitgaven 2012 niet alleen de functies heeft meegenomen waarvan
voorzien wordt dat deze in 2015 in de Jeugdwet worden opgenomen,
maar ook al de functies die mogelijk pas in 2016 overgaan. Dit is nog een
aandachtspunt bij de berekening van het definitieve budget voor 2015
(en 2016).

5.6

Samengevat
Zoals blijkt uit het voorgaande, zijn er nog onzekerheden voor een
aanzienlijk deel van het AWBZ-budget, omdat daarover nog besluiten
genomen moeten worden. Wij hebben deze onzekerheden in
onderstaande tabel samengevat.

45

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Tabel 10 Over te hevelen bedragen en onzekerheden AWBZ

46

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

6

Totaal macrobudget

In de voorgaande hoofdstukken hebben we onze bevindingen per deelbudget gepresenteerd. In tabel 11 hebben we de berekening van het
Ministerie van VWS op het niveau van deze subtotalen samengevat. Aan
de totaalberekening hebben we ook toegevoegd dat het ministerie de
nominale kortingen van de kabinetten Rutte/Verhagen en Rutte/Asscher
van het macrobudget wil aftrekken. De nominale korting van het kabinetRutte/Asscher is nieuw beleid na de bestuursafspraken en is daarmee
strikt genomen een afwijking van de rekenregel.
In het totaalbeeld laten we ook zien welke bedragen weliswaar (nog) niet
tot het macrobudget behoren en die daarom niet in onze toets zaten,
maar die wel overgaan naar gemeenten. Dit zijn structurele uitvoeringskosten, vrijvallende uitvoeringskosten en een overboeking van het
Provinciefonds naar het Gemeentefonds vanaf 2016. We lichten dat
hieronder nader toe.
Het Ministerie van VWS laat onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de
daadwerkelijk vrijvallende integrale uitvoeringskosten vanuit het Rijk, in
verband met de overheveling van de begeleiding jeugd, de jeugd-LVG, de
jeugd-ggz in de AWBZ en de jeugd-ggz volgens de Zvw. De vrijvallende
middelen worden beschikbaar gesteld aan gemeenten. De staatssecretaris
van VWS heeft de Algemene Rekenkamer gevraagd om een onafhankelijke toets uit te voeren op de berekening van deze vrijvallende
uitvoeringskosten. Wij zullen hier naar verwachting in september 2013
over rapporteren.
In de bestuursafspraken is bepaald dat het kabinet in totaal € 55 miljoen
structureel beschikbaar stelt voor uitvoeringskosten van zorg voor jeugd
en voor begeleiding samen. Dat bedrag wordt niet gemonitord. Het
aandeel voor jeugdzorg is € 16 miljoen in 2015 en vanaf 2016 structureel
€ 26 miljoen. Deze middelen worden toegevoegd aan de algemene
uitkering van het Gemeentefonds en dus niet aan het macrobudget dat
via een decentralisatieuitkering aan gemeenten wordt verstrekt. Indien
gemeenten hogere kosten maken dan het Rijk voor het uitvoeren van de
begeleiding, dan dienen deze kosten te worden gedekt uit het overgehevelde budget.

47

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

In de bestuursafspraken staat verder dat bij de overdracht van de
jeugdzorg van de provincies naar de gemeenten in 2016 structureel € 90
miljoen bruto wordt overgeboekt van het Provinciefonds naar de
decentralisatieuitkering in het Gemeentefonds. Wij hebben hier geen
onderzoek naar gedaan. De VNG heeft aan de staatssecretaris van VWS
gevraagd om deze overboeking al per 1 januari 2015 te doen, omdat de
jeugdzorg al in 2015 wordt overgeheveld en niet pas in 2016 (waar in de
bestuursafspraken nog vanuit werd gegaan).

Tabel 11 Totaal over te bedragen decentralisatie jeugdzorg

48

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

7

Bestuurlijke reacties en
nawoord

Wij hebben op 6 juni 2013 een reactie op ons conceptrapport ontvangen
van de staatssecretaris van VWS, die mede namens de staatssecretaris
van VenJ heeft gereageerd. Het bestuur van de VNG heeft op 7 juni 2013
gereageerd. Wij geven hieronder de bestuurlijke reacties samengevat
weer. De integrale tekst van deze reacties is te raadplegen op
www.rekenkamer.nl.

7.1

Reactie staatssecretaris van VWS, mede namens
VenJ
De staatssecretaris van VWS spreekt namens zijn ambtgenoot van VenJ
zijn waardering uit voor de voortvarendheid waarmee de Algemene
Rekenkamer het onderzoek ter hand heeft genomen. De staatssecretaris
is blij met onze conclusie dat er een goed begin is gemaakt met het
bepalen van het macrobudget. De constatering van de Algemene
Rekenkamer dat het bedrag nog (onvermijdelijke) onzekerheden bevat
door aannames - voor sommige onderdelen zijn immers nog geen goede
gegevens beschikbaar - vindt de staatssecretaris terecht.
Deze toets heeft de staatssecretaris van VWS mede in staat gesteld om
gemeenten tijdig een goede indicatie te geven van het budget dat ze voor
de nieuwe taken in 2015 ontvangen. De staatssecretaris is voornemens
om in de meicirculaire 2014 het definitieve bedrag per gemeente voor
2015 bekend te maken. De kans is groot dat de hoogte van het budget
dan zal afwijken van het budget dat in de meicirculaire 2013 is
gepresenteerd. Er moet namelijk nog een aantal beleidskeuzes gemaakt
worden.
De Algemene Rekenkamer heeft geconstateerd dat er een onjuistheid zit
in de berekening van het over te hevelen bedrag voor de AWBZ. De
staatssecretaris van VWS erkent dit en geeft aan hiermee rekening te
houden bij het berekenen van het totale macrobudget voor 2015.
De Algemene Rekenkamer heeft tevens geconstateerd dat er bij de
toepassing van de rekenregel nog enige onzekerheden in het totaalbedrag

49

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

zitten. In de eerste plaats door aannames in de berekening van het
bedrag voor 2012 (AWBZ en Zorgverzekeringswet) en 2014 (Begroting).
In de tweede plaats doordat nadere besluitvorming noodzakelijk is om
van het berekende bedrag voor 2012 (AWBZ en Zvw) naar het bedrag
voor 2015 te komen. De staatssecretaris geeft aan dat hij het definitieve
beeld pas kan geven na besluitvorming over de wijze waarop maatregelen
uit de regeerakkoorden (kabinet-Rutte/Verhagen en kabinetRutte/Asscher) en het Lenteakkoord worden uitgewerkt en welk effect dit
heeft op de uitgaven in het jeugddomein. Bij het te verdelen bedrag is de
staatssecretaris in de meicirculaire 2013 voorzichtigheidshalve uitgegaan
van het laagste scenario (met de hoogste kortingsbedragen en de laagste
groeipercentages).
De staatssecretaris geeft aan dat de in het rapport genoemde
onzekerheidsmarges op dit moment al kleiner zijn. Dit heeft te maken
met het bekend worden van enkele inzichten tussen half april 2013 (de
peildatum van de toets) en eind mei 2013 (het opstellen van de
meicirculaire). De staatssecretaris licht vervolgens toe welke nieuwe
inzichten er momenteel zijn 15. Zo geeft hij aan dat hij voor de
volumegroei bij de AWBZ uitgaat van 2% groeivoet per jaar en voor de
jeugd-ggz van 2,5% per jaar. Voor beide sectoren samen betekent dit
volgens de staatssecretaris een toename van het budget met circa € 51
miljoen.
Ondanks de onzekerheden in de berekening, acht de staatssecretaris het
rapport relevant en bruikbaar. Het rapport biedt aanknopingspunten voor
een aantal vervolgacties en voor nader bestuurlijk overleg met
gemeenten over de financiële randvoorwaarden van de decentralisatie en
het afleggen van verantwoording hierover aan de Tweede Kamer.
In de komende maanden komen nieuwe en gedetailleerdere gegevens
beschikbaar. De staatssecretaris zal die in de aanloop naar de
meicirculaire 2014, waarin het definitief over te hevelen bedrag wordt
gepubliceerd, opvragen en analyseren.

7.2

Reactie Vereniging van Nederlandse Gemeenten
De VNG onderschrijft in haar reactie onze bevindingen en conclusies en
gaat dieper in op een aantal punten. Zij maakt het voorbehoud dat de
vaststelling van het macrobudget, en ook onze toets erop, zijn uitgevoerd
zonder dat het (definitieve) wetsvoorstel bekend is.
15

De integrale tekst van deze reactie is te raadplegen op www.rekenkamer.nl

50

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

51

Splitsing bestuursafspraken en kabinetsbeleid
De VNG hecht eraan consequent onderscheid te maken tussen wat het
Rijk en de VNG in de Bestuursafspraken 2011-2015 zijn overeengekomen
en het eenzijdig door het kabinet geformuleerde beleid dat wordt
toegepast in de berekeningen rondom het macrobudget jeugdzorg.
Dubbele efficiencykorting
Het voornemen van het kabinet om naast de nominale korting voor de
gehele jeugdzorg een korting op de AWBZ-taken binnen de jeugdzorg toe
te passen, is volgens de VNG niet reëel.
Veronderstelde effecten pgb-maatregel
De VNG onderschrijft onze kanttekeningen bij het effect van de pgbmaatregel op het AWBZ-budget en stelt voor om in de eerste helft van
2016 een evaluatiemoment in te bouwen over de wijze waarop de pgbmaatregel is verwerkt in dat budget.
Opheffen onzekerheid
In de berekeningen van het Rijk rest op een aantal punten een
significante mate van onzekerheid vanwege nog te nemen besluiten in
combinatie met niet-optimale registratie van data. De VNG dringt er bij
het Rijk op aan om deze onzekerheden zo snel mogelijk weg te nemen.
Indexatie via het Budgettair Kader Zorg
De VNG onderschrijft onze observaties over de wijze waarop het Rijk van
plan is de uitgaven voor ggz en de AWBZ te indexeren naar het
overhevelingsjaar 2015. De VNG geeft aan er kritisch op te zullen letten
dat het Rijk een groeipercentage kiest dat de prijs- en
volumeontwikkelingen van Jeugd-ggz en Jeugd-AWBZ goed weergeeft.
Nog te nemen besluit over capaciteitsreductie rijksinstellingen
Voor de begrotingsgefinancierde zorg wordt het over te hevelen budget
gebaseerd op 2014. Aangezien de capaciteitsreductie pas met ingang van
2015 speelt, kan de voorgenomen korting volgens de VNG niet meegeteld
worden.

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Extra budget uit zorgakkoord nog niet verwerkt
De VNG gaat er vanuit dat het Rijk in de definitieve berekening van het
macrobudget in het voorjaar van 2014 de ophoging uit het Zorgakkoord
meeneemt.
Leeftijdsgrenzen
Het Rijk heeft moeite met het precies vaststellen van het aandeel
jongeren onder de achttien jaar ten opzichte van het aandeel
volwassenen in de ggz en de AWBZ. De VNG spreekt de verwachting uit
dat het Rijk hier nog eens goed naar kijkt.
Vervoer
De VNG zal er alert op zijn dat deze vervoersmaatregel niet leidt tot een
onuitvoerbare opdracht aan of extra kosten voor gemeenten.

7.3

Nawoord Algemene Rekenkamer
Wij vinden het positief dat de staatssecretaris van VWS (mede namens de
staatssecretaris van VenJ) aan de hand van nieuwe inzichten de marge
van een aantal onzekerheden heeft kunnen verkleinen. Wij hebben deze
nieuwe bedragen niet meer kunnen toetsen. Het is ons wel opgevallen dat
de toepassing van de groeivoet voor de AWBZ en de ggz niet correct is
gebeurd. De groeivoet is abusievelijk niet over drie jaren toegepast (van
uitgaven 2012 naar budget 2015). Daarmee is volgens ons een bedrag
gemoeid van €118 miljoen in plaats van de in de reactie van de
staatssecretaris van VWS vermelde €51 miljoen. Het voornemen van de
staatssecretaris om in de komende maanden nieuwere en gedetailleerdere
gegevens op te vragen en te analyseren, geeft vertrouwen dat het bedrag
dat in mei 2014 definitief zal worden vastgesteld, minder onzekerheden
bevat.
De VNG noemt in haar reactie haar standpunten over de voornemens van
de staatssecretaris die leiden tot bezuinigingen op het budget voor
jeugdzorg. In ons onderzoek hebben wij alleen getoetst of deze
voornemens conform de rekenregels uit de bestuursafspraken zijn. Zo
hebben wij geconcludeerd dat de volgende voorgenomen kortingen niet
conform die afspraken zijn: het ophogen van de nominale korting van het
kabinet-Rutte/Verhagen door het kabinet-Rutte/Asscher met € 40 miljoen
in 2015 en € 150 miljoen in 2017 en verder, de decentralisatiekorting op
de AWBZ (hervorming langdurige zorg), de capaciteitsreductie
rijksinstellingen per 2015 en ten slotte de vervoersmaatregel AWBZ.
Overigens staat hier het voornemen tegenover tot compensatie van de

52

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Jeugd-ggz met circa € 40 miljoen uit het zorgakkoord, dat ook niet
conform de bestuursafspraken is.
De staatssecretaris en de VNG zijn in hun reactie niet ingegaan op ons
aandachtspunt dat het voor de inkoopfuncties van gemeenten
noodzakelijk is dat er meer duidelijkheid komt over de kostprijs en de
uitvoeringscondities van jeugdbescherming en jeugdreclassering. Wij zijn
daarnaast benieuwd naar de stand van zaken van de verbetering van de
bedrijfsvoering en –administratie. De staatssecretaris van VenJ heeft
immers eind 2011 € 10 miljoen beschikbaar gesteld om de beoogde
verbeteringen vóór de transitie naar de gemeenten te realiseren.
Wij hebben in ons rapport aangegeven dat de decentralisatie van de
jeugdzorg meer omvat dan alleen de verlegging van geldstromen van het
Rijk naar gemeenten. Wij hebben aandacht gevraagd voor een passend
informatiearrangement waarmee op lokaal niveau recht wordt gedaan aan
de verantwoordingsplicht aan gemeenteraden en op rijksniveau aan de
systeemverantwoordelijkheid aan het parlement. De staatssecretaris en
de VNG zijn hier in hun reactie niet op ingegaan. Wij willen het belang
van een passend informatiearrangement nogmaals onderstrepen. Wij zijn
bereid om hier met alle betrokkenen (het Rijk, de VNG en de Tweede
Kamer) over mee te denken en verwijzen naar onze brief aan de minister
van (BZK) van 15 mei (Algemene Rekenkamer, 2013c) over de
decentralisatieplannen van het kabinet en naar ons rapport Staat van de
Verantwoording 2012 (Algemene Rekenkamer, 2013d).
De Algemene Rekenkamer vraagt daarbij nogmaals aandacht voor het
opzetten van nieuwe informatiesystemen volgens de principes van ‘open
data’. Een nieuw informatiearrangement kan het beste op deze leest
geschoeid worden. Dat biedt de beste kansen om goede en betekenisvolle
(beleids)informatie over de uitvoering van de Jeugdwet te
realiseren.Nawoord Algemene Rekenkamer.

53

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Bijlage

Rekenregels

Bijlage Bestuursafspraken 2011- 2015
6.3.8. Vaststellen van de te overhevelen bedragen
Voor de berekening van de over te hevelen bedragen wordt


voor de begrotingsgefinancierde jeugdzorg uitgegaan van de bij
begroting vastgestelde uitkering/subsidie in het jaar voor overheveling. Dat bedrag wordt in het jaar voorafgaand aan het jaar
voorafgaand aan overheveling (t-2), puttend uit de vastgestelde
begroting van het ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
vastgesteld. Aan de uit de begroting over te hevelen bedragen voor
jeugd wordt de eventueel toegekende compensatie voor loon- en
prijsbijstelling in het jaar voorafgaand aan het jaar van overheveling
toegevoegd.



voor de overheveling van Jeugd-GGZ en Jeugd-LVG uitgegaan van de
gerealiseerde uitgaven in het kalenderjaar drie jaar eerder. Deze
gerealiseerde uitgaven ontwikkelen zich tot het moment van overheveling met de geraamde groeivoeten uit het Budgettair Kader Zorg
die van toepassing zijn.

De bedragen worden gecorrigeerd voor de effecten van de IQ-maatregel
en de maatregel lage ziektelast uit het regeerakkoord en verlaagd met de
ingeboekte besparingen zoals opgenomen in het regeerakkoord.
Een onafhankelijke instantie zal worden verzocht vóór de meicirculaire
van het jaar voorafgaand aan het jaar van overheveling te toetsen of aan
bovenstaande rekenmethodiek is voldaan.
Bij de overdracht van de jeugdzorg van de provincies naar de gemeenten
wordt in 2016 bruto 90 miljoen euro structureel overgeboekt van het
provinciefonds naar het gemeentefonds.
Het besparingseffect voor het jeugddomein kent een oplopende reeks in
het regeerakkoord. Deze is € 80 miljoen netto in 2015, oplopend tot
€ 300 miljoen netto vanaf 2017. Om beter aan te sluiten bij de
overheveling is een knip mogelijk van de € 80 miljoen per 2015 over
jaren 2014 en 2015. Deze schuif is onder voorbehoud van de
Voorjaarsbesluitvorming.
6.3.9. Financieel arrangement
Partijen onderschrijven de intentie om in het financieel arrangement voor
de jeugd prikkels in te bouwen voor het doelmatig aanbieden van

54

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

adequate voorzieningen en het voorkomen van zwaardere zorgvormen
(preventie). Het aanbrengen van prikkels mag niet leiden tot het intro duceren van onevenredig veel administratieve lasten, moet inpasbaar zijn
in het verdeelmodel en mag niet leiden tot schotten.
Gekozen zal worden voor het financieel best passende arrangement
binnen het gemeentefonds. De voorkeur ligt bij een decentralisatieuitkering jeugdzorg binnen het gemeentefonds.
Over de indexering wordt de volgende afspraak gemaakt:
De middelen begeleiding jeugd worden tot het moment van overheveling
geïndexeerd met de daarvoor in 2011 geraamde groeiruimte voor de
AWBZ van gemiddeld 2,5% per jaar en een jaarlijkse beschikbare
nominale index. De partijen maken nog nadere afspraken over de
indexering van deze middelen in de jaren 2014 en 2015. De over te
hevelen bedragen Jeugd-GGZ en Jeugd-LVG zorg ontwikkelen zich tot het
moment van overheveling met de geraamde groeivoeten uit het
Budgettair Kader Zorg die voor deze sectoren van toepassing zijn.
Bij de evaluatie van de normeringssystematiek in 2015 worden afspraken
gemaakt over de indexering van alle middelen voor jeugdzorg voor 2016
en verder.
In de provinciale jeugdzorg geldt op dit moment een eigen bijdrage bij
uithuisplaatsing van de jeugdige. In het regeerakkoord is vastgelegd dat
in 2015 een jeugdzorgbrede eigen bijdrage komt. Partijen onderkennen
dat nadere afspraken nodig zijn over de uitvoering van deze jeugdzorgbrede eigen bijdrage door gemeenten. Bij de nadere afspraken worden de
maatschappelijke effecten meegenomen.
Uitvoeringskosten en invoeringskosten
VWS laat onafhankelijk onderzoek uitvoeren naar de daadwerkelijk
vrijvallende integrale uitvoeringskosten van rijkswege in verband met de
overheveling van de begeleiding jeugd, de Jeugd-LVG zorg, de Jeugd-GGZ
zorg in de AWBZ en de Jeugd-GGZ zorg in de Zorgverzekeringswet. De
VNG wordt betrokken bij de opdrachtformulering en zal plaatsnemen in de
begeleidingscommissie bij dit onderzoek. Vrijvallende middelen worden
beschikbaar gesteld aan gemeenten. De uitvoeringskosten van de
begrotingsgefinancierde provinciale jeugdzorg worden gedekt uit het over
te hevelen budget.
Het kabinet stelt daarnaast in totaal € 55 mln. structureel beschikbaar
voor uitvoeringskosten van zorg voor jeugd en begeleiding samen. De

55

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

€ 55 miljoen is “for better and for worse”; er vindt geen monitoring plaats
over de gemaakte uitvoeringskosten. Bovenstaande middelen worden
toegevoegd aan de algemene uitkering van het gemeentefonds. Indien
gemeenten hogere kosten maken dan het Rijk voor het uitvoeren van de
begeleiding, dan dienen deze kosten te worden gedekt uit het overgehevelde budget.
Voor de invoeringskosten bij Jeugd stelt het Rijk - aanvullend op de
afspraken over invoeringskosten voor begeleiding in het concept hoofdlijnenakkoord - incidenteel € 64 miljoen beschikbaar. Rijk, IPO en VNG
maken afspraken over de inzet van deze middelen.

In- en uitvoeringskosten Jeugd (in € mln.)
2011

2012

Vrijvallende uitvoeringskosten bij het

2013

2014

2015

struc

PM

PM

PM

PM

Rijk
Uitvoeringskosten Jeugd en begeleiding

0

0

0

35

45

55

Invoeringskosten Stelsel Jeugd

0

16

48

0

0

0

6.2 Schrappen AWBZ-functie begeleiding/treffen Wmovoorziening
De activiteiten die onder de extramurale AWBZ-functie begeleiding vallen,
worden onder de compensatieplicht van de Wmo gebracht. Dit is inclusief
het vervoer dat aan de begeleidingsactiviteiten verbonden is. De extramurale begeleiding voor Jeugd wordt budgettair betrokken bij de (taakstelling samenhangend met) de thans aan de orde zijnde decentralisatie.
Het in 2013 (naar rato) en 2014 over te hevelen bedrag staat thans nog
niet vast. Het bedrag wordt aan de hand van de volgende rekenregel
bepaald: de basis voor het over te hevelen bedrag in 2013 (naar rato) en
2014 zijn de gerealiseerde uitgaven in 2010 voor dagbesteding,
begeleiding en bijbehorend vervoer, inclusief de begeleiding voor jeugd
en exclusief begeleiding voor verblijfsgeïndiceerden. De kosten voor
mensen op de wachtlijst PGB die alsnog een PGB toegewezen krijgen
worden hierbij opgeteld. Dat geldt ook voor de middelen voor de
inloopfunctie GGZ. Het over te hevelen bedrag wordt verlaagd voor de
effecten van de IQ-maatregel, verhoogd met middelen uit de weglek IQ–
maatregelen (voorzover die weglekmiddelen ten goede komen aan
de gemeenten) en gecorrigeerd voor de effecten van maatregelen om de
PGB’s beheersbaar te maken. Het bedrag wordt eventueel gecorrigeerd
voor bijzondere doelgroepen, kortdurend verblijf en hulpmiddelen waarover ultimo juni 2011 wordt besloten. De middelen die betrekking hebben
op de decentralisatie van hulpmiddelen en de inloopfunctie GGZ worden
niet gekort met 5%.

56

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Literatuur

Algemene Rekenkamer (2007a). Kopzorgen. Zorg voor jeugdigen met een
licht verstandelijke handicap en/of psychi(atri)sche problemen. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2007-2008, 31 245, nrs. 1-2. Haag: Sdu.
Algemene Rekenkamer (2007b). Detentie, behandeling en nazorg
criminele jeugdigen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2007-2008, 31 215,
nr. 3. Den Haag: Sdu.
Algemene Rekenkamer (2011a). Uitgavenbeheersing in de zorg. Tweede
Kamer, vergaderjaar 2011-2012, 33 060, nrs. 1-2. Den Haag: Sdu.
Algemene Rekenkamer (2011b). Kosten van Jeugdbescherming en
Jeugdreclassering. Tweede Kamer, vergaderjaar 2011-2012, 31 839,
nr. 158. Den Haag: Sdu.

Algemene Rekenkamer (2012a). Budget voor decentralisatie AWBZbegeleiding: een toets op de berekening. Tweede Kamer, vergaderjaar
2011-2012, 30 597, nr. 251. Den Haag: Sdu.
Algemene Rekenkamer (2012b) Terugblik Detentie, behandeling en
nazorg criminele jeugdigen. Tweede Kamer, vergaderjaar 2011-2012,
31 215, nr. 8. Den Haag: Sdu.
Algemene Rekenkamer (2013a). Aanvaarding verzoekonderzoek Jeugd.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2012-2013, 31 839, nr. 285. Den Haag:
Sdu.
Algemene Rekenkamer (2013b). Verantwoordingsonderzoek over 2012 bij
het Ministerie van VWS. Vergaderjaar 2012-2013, 33 605 XVI, nr. 2. Den
Haag: Sdu.
Algemene Rekenkamer (2013c). Decentralisatiebrief, d.d. 15 mei 2013.
Brief aan de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties van
de Algemene Rekenkamer. Den Haag.
Algemene Rekenkamer (2013d). Staat van de rijksverantwoording 2012.
Vergaderjaar 2012-2013, 33 605, nr. 2. Den Haag: Sdu

57

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

BZK (2011). Bestuursafspraken. Bijlage bij: Arbeidsmarktbeleid.

58

Vergaderjaar 2010-2011, 29 544, nr. 336. Den Haag: Sdu.
BZK (2013). Concept Meicirculaire passage VWS, Ontvangen op 8 mei
2013.
DIS (2011). Leeftijdsverdeling GGZ sector vanaf 2008 volgens DIS,
d.d. 11 maart 2011. Kenmerk DIS00884.
Concept Jeugdwet (18 juli 2012). www.internetconsultatie.nl, geraadpleegd op 10 april 2013.
NZa (z.j.). Beleidsregel Vaststelling en verrekening aanvaardbare kosten
GGZ Zvw. Kenmerk CU-5054 11D0035499. Utrecht.
VenJ (2012). Jeugdzorg. Vergaderjaar 2012-2013, 31 839, nr. 249.
Den Haag: Sdu.
VWS (1999). CAO zorgsector. Vergaderjaar 1999-2000, 25 999, nr. 8.
Den Haag: Sdu.
VWS (2012a). Bestuurlijk Akkoord Toekomst GGZ 2013-2014. Bijlage bij:
Geestelijke gezondheidszorg. Vergaderjaar 2011-2012, 25 424, nr. 183.
Den Haag: Sdu.
VWS (2012b). Jeugdzorg. Vergaderjaar 2011-2012, 31 839, nr. 233. Den
Haag: Sdu.
VWS (2013a). Onderzoek Jeugd, d.d. 27 maart 2013. Brief aan de
Algemene Rekenkamer van de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Den Haag: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport.
VWS (2013b). Aanvullende toelichting bij berekening macrobudget. Memo
aan de Algemene Rekenkamer van het ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn

en

Sport,

d.d.

19

april

2013.

Den

Haag:

Ministerie

Volksgezondheid, Welzijn en Sport
VWS (2013c). Hervorming Langdurige Zorg. Vergaderjaar 2012-2013,
30 597, nr. 296. Den Haag: Sdu.

van

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

VWS (2013d). Resultaten zorgoverleg, d.d. 24 april 2013. Brief aan de
Tweede Kamer van de minister en staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport. Den Haag: Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport.
VWS (2013e). Landelijk beleidskader jeugdzorg 2013-2015. Bijlage bij:
Transitieplan Jeugd. Vergaderjaar 2012-2013, 31 839, nr. 290. Den
Haag: Sdu.

59

Budget decentralisatie jeugdzorg; Toets op
de berekening

Afkortingenlijst

AWBZ

Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten

BG

Begeleiding (overkoepelende functiegroep)

BHI

Behandeling Individueel

BKZ

Budgettair Kader Zorg

CAK

Centraal Administratie Kantoor

CIZ

Centrum indicatiestelling zorg

CVZ

College voor Zorgverzekeringen

DBC

Diagnose Behandel Combinatie

DIS

DBC-informatiesysteem (onderdeel van DBC-onderhoud)

GGz

Geestelijke Gezondheidszorg

GHZ

Gehandicaptenzorg

GZ-psycholoog Gezondheidszorgpsycholoog
LVG

Licht verstandelijk gehandicapten

NZa

Nederlandse Zorgautoriteit

OVA

Overheidsbijdragen in de Arbeidsontwikkeling

Pgb

Persoonsgebonden budget

PV

Persoonlijke Verzorging

SCP

Sociaal en Cultureel Planbureau

UWV

Uitvoeringsinstituut Werknemersverzekeringen

Vb

Verstandelijke beperking

VenV

Verpleging en Verzorging

VNG

Vereniging van Nederlandse Gemeenten

VP

Verpleging

VenJ

Veiligheid & Justitie

VWS

Volksgezondheid, Welzijn en Sport

Wmo

Wet maatschappelijke ondersteuning

ZiN

Zorg in Natura

ZN

Zorgverzekeraars Nederland

Zvw

Zorgverzekeringswet

ZZP

Zorgzwaartepakket

60

Budget decentralisatie jeugdzorg
Toets op de berekening
Onderzoeksteam

Voorlichting

Mevr. drs. L. Hage RO (projectleider)

Afdeling Communicatie

Dhr. M.C.W.M. Derksen (stagiair)

Postbus 20015

Mevr. drs. G.D. van Dijk

2500 ea Den Haag

Dhr. mr. drs. M. van Eck (tot 1 mei 2013)

telefoon (070) 342 44 00

Dhr. A. Elabassi MSc

voorlichting@rekenkamer.nl

Dhr. drs. J.F.C. Freriks

www.rekenkamer.nl

Dhr. drs. A.B.M. Gloerich
Dhr. G. Koop MSc

Omslag
Ontwerp: Corps Ontwerpers
Foto: Sabine Joosten / Hollandse Hoogte

Den Haag, juni 2013