Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3256
Vragen van het lid Van Kooten-Arissen (PvdD) aan de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over het houden van dolfijnen in
gevangenschap (ingezonden 29 maart 2019).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 2 juli 2019)
Vraag 1
Kent u het bericht «Geen dolfijnen meer in ons land? Minister wil het houden
van dolfijnen in gevangenschap niet langer toelaten» over de Belgische
Minister van Dierenwelzijn die het houden van dolfijnen in gevangenschap op
termijn wil verbieden?1
Antwoord 1
Dit bericht is mij bekend.
Vraag 2
Wat vindt u van de beslissing van uw collega in België?
Antwoord 2
Ik heb deze beslissing alleen nog via de media vernomen. Ik kan me
voorstellen dat dit bericht veel reactie los kan maken bij verschillende
partijen. Het is mij niet bekend of dit daadwerkelijk leidt tot het verbieden van
het houden van dolfijnen in gevangenschap.
Vraag 3
Wat vindt u van zijn uitspraak dat «het houden in gevangenschap van
dolfijnen geen enkel nut heeft, we laten ze kunstjes doen in ruil voor een paar
dode vissen»?
Antwoord 3
Het houden van dolfijnen in gevangenschap is slechts toegestaan als het een
educatieve functie heeft. Shows met dolfijnen worden in dat licht beoordeeld.
Uiteraard heeft de betreffende houder wel de verantwoordelijkheid om te
zorgen dat de dolfijnen conform alle voorschriften van het Besluit houders
van dieren gehouden worden, zoals bijvoorbeeld voorschriften ten aanzien

1

ah-tk-20182019-3256
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

https://www.nieuwsblad.be/cnt/dmf20190324_04277504

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

van soorteigen gedragingen, behoeften van individuele dieren, de verzorging
van dieren, etc.
Vraag 4
Vindt u het nog te verdedigen om dolfijnen te houden in gevangenschap? Zo
ja, hoe kan het dat u en uw Belgische collega tot tegengestelde conclusies
komen over de aanvaardbaarheid van het houden van dolfijnen in gevangenschap?
Antwoord 4
Ieder in gevangenschap levend dier leeft onder meer beperkingen dan een
dier dat in de vrije natuur leeft. Dat geldt zeker voor wilde dieren, waaronder
dolfijnen. Daarom gelden voor houders van een dierentuinvergunning, zoals
voor het Dolfinarium, een aantal specifieke voorschriften, ter bescherming
van het dierenwelzijn. Zo moeten dierentuindieren op zodanige wijze worden
gehouden dat het soorteigen gedrag van de dieren wordt gerespecteerd en
zoveel mogelijk in stand wordt gehouden.
Vraag 5, 6 en 7
Wist u dat dolfijnen in het wild tussen de 60 en 160 kilometer per dag
afleggen, snelheden bereiken van bijna 50 kilometer per uur en honderden
meters diep duiken? Zo ja, hoe rechtvaardigt u het houden van dolfijnen in
kleine bassins waar ze na een paar meter duiken hun neus stoten?2
Wist u dat wetenschappers hebben ontdekt dat dolfijnen in het wild een
complex sociaal netwerk onderhouden, waarbij zij graag optrekken met
sommige dieren en andere individuen liever vermijden? Zo ja, hoe rechtvaardigt u het gevangen houden van dolfijnen in groepen in kleine bassins?3
Wist u dat wetenschappers hebben ontdekt dat dolfijnen in het wild bijzonder
en sociaal complex paringsgedrag vertonen, zoals het brengen van
«cadeaus» aan vrouwelijke dolfijnen? Zo ja, hoe rechtvaardigt u het gevangen
houden van mannelijke dolfijnen in een showbassin zonder vrouwelijke
soortgenoten?4
Antwoord vraag 5, 6 en 7
Deze punten zijn mij bekend. Het is aan de houder om rekening te houden
met de intrinsieke waarde van de dolfijnen en om te zorgen dat de dolfijnen
gehouden worden zonder dat het dierenwelzijn in gevaar komt. Educatie van
het publiek en conservatie staan centraal in regels die gelden voor dierentuinen en vormen daarmee de rechtvaardiging van het houden van dieren in
gevangenschap.
Vraag 8
Worden nieuwe wetenschappelijke inzichten meegewogen in de vergunningverlening voor het gevangen houden van dolfijnen? Zo ja, hoe kunt u, gezien
de huidige wetenschappelijke inzichten over de intelligentie en behoeften van
dolfijnen, nog rechtvaardigen dat het Dolfinarium een dierentuinvergunning
heeft?
Antwoord 8
Bij de vergunningverlening en wijzigingen in de dierentuinvergunning weegt
de visitatiecommissie hedendaagse wetenschappelijke inzichten mee. Het
Dolfinarium in Harderwijk heeft in 2003 een dierentuinenvergunning voor
onbepaalde tijd ontvangen. Bij bijvoorbeeld wijzigingen in het dierenbestand
of de huisvesting dient dit gemeld te worden bij RVO.nl die vervolgens
beoordeelt of de vergunning aangepast moet worden. De vergunning van het
Dolfinarium is voor het laatst gewijzigd in 2006. Daarnaast is met het
Dolfinarium in 2017 gesproken over het aanpassen van de huidige koepelshow met educatie als uitgangspunt en waarbij rekening wordt gehouden
met het natuurlijke gedrag van de dolfijnen. Tot op heden is de show helaas
op deze punten niet naar behoren aangepast. Ik zal met het Dolfinarium

2

https://www.worldanimalprotection.ca/case-against-marine-mammals-captivity
https://www.nu.nl/wetenschap/4044296/dolfijnen-hebben-complex-sociaal-netwerk-.html
4
https://www.nu.nl/wetenschap/5017181/mannelijke-dolfijnen-verleiden-vrouwtjes-metcadeaus--.html
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

concrete afspraken maken over het aanpassen van de show. Ik zal de show
en de educatieve activiteiten van het Dolfinarium laten toetsen in het kader
van de geldende normen in het Besluit houders van dieren.
Vraag 9
Bent u ervan op de hoogte dat het Dolfinarium in Harderwijk uit de Vereniging voor Dierentuinen gestapt is, omdat ze naar eigen zeggen vanwege
miljoenenverliezen van de afgelopen vijf jaar meer in de richting van «een
vrijetijdspark met een breder aanbod dan dat van een traditioneel dierenpark
willen» en dat «gasten meer vermaakt willen worden»?5
Antwoord 9
Het is mij bekend dat het Dolfinarium per 1 januari 2019 het lidmaatschap
van de Nederlandse Vereniging van Dierentuinen (NVD) heeft opgezegd. Dit
vind ik een slechte zaak, want het betekent dat onderlinge collegiale controle
wegvalt. Ik zal daarom het Dolfinarium extra controleren nu zij niet meer lid
zijn van de NVD.
Vraag 10
Bent u ook op de hoogte van het feit dat acceptatie voor het gevangen
houden van dolfijnen en walvissen voor vermaak in het Westen al jaren aan
het afnemen is? Zo ja, denkt u dat het inkomensverlies van het Dolfinarium
daar iets mee te maken heeft? Zo nee, waarom niet?6
Antwoord 10
De manier waarop de maatschappij kijkt naar dieren in gevangenschap is
altijd aan verandering onderhevig. Ik kan me voorstellen dat mensen de
negatieve kant zien van het gevangen houden van dolfijnen. Of dit ook van
invloed is op het inkomen van het Dolfinarium is mij niet bekend.
Vraag 11
Hoe rechtvaardigt u dat het Dolfinarium nog altijd een dierentuinvergunning
heeft, zelfs nu zij openlijk toegeven zich op vermaak te willen richten en uit
de Vereniging voor Dierentuinen zijn gestapt?
Antwoord 11
Het Dolfinarium is te allen tijde gebonden aan de voorwaarden van de
dierentuinvergunning en de wettelijke voorschriften voor het houden van
dieren en daar zal ik het Dolfinarium ook aan houden. Dit verandert niet met
het opzeggen van het lidmaatschap van de NVD. Dierentuinen zijn overigens
niet verplicht om lid te zijn van de NVD.
Vraag 12
Deelt u de zorgen dat ieder jaar weer meer zeezoogdieren uit het wild
gevangen worden en verkocht of gefokt worden, om dolfinaria over de hele
wereld van nieuwe dolfijnen te voorzien?7
Antwoord 12
Alle soorten dolfijnen staan op Bijlage A van de Europese Verordening die
het Internationale CITES-verdrag implementeert. Dit houdt in dat het niet
mogelijk is voor commerciële doeleinden uit het wild gevangen dolfijnen in
de EU te importeren. Voor niet commerciële doeleinden is wildvang alleen
onder zeer strikte voorwaarden mogelijk. Van deze mogelijkheid wordt in de
EU nauwelijks gebruik gemaakt. De meeste dolfijnen die in de EU worden
gehouden, zijn in gevangenschap geboren.
Vraag 13
Deelt u de mening dat het feit dat Nederland het houden van dolfijnen in
gevangenschap nog wél toestaat, bijdraagt aan publieke opinievorming dat
het acceptabel zou zijn om dieren voor vermaak te houden en hoe rechtvaar-

5

https://www.destentor.nl/harderwijk/dolfinarium-harderwijk-stapt-uit-vereniging-vandierentuinen~aee183f4/
6
https://vroegevogels.bnnvara.nl/nieuws/meer-zeezoogdieren-verhandeld-voor-vermaak
7
https://vroegevogels.bnnvara.nl/nieuws/meer-zeezoogdieren-verhandeld-voor-vermaak

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

digt u dat in het licht van de internationaal stijgende vraag naar dolfijnen uit
het wild voor dolfinaria?
Antwoord 13
Ja, dat zou kunnen. Daarom vind ik het belangrijk dat het Dolfinarium zich
aan de vergunningvoorwaarden en de wettelijke voorschriften voor het
houden van dieren houdt, omdat op die manier het welzijn van dolfijnen zo
goed mogelijk wordt beschermd en de educatie centraal staat.
Zie verder mijn antwoord op vraag 12 over dolfijnen in het wild.
Vraag 14
Hoe vaak wordt getoetst of het Dolfinarium terecht een dierentuinvergunning
heeft?
Antwoord 14
Toetsing geschiedt door de visitatiecommissie dierentuinen van het Ministerie
van LNV. Tot op heden vindt een toetsing plaats bij een aanvraag voor een
vergunning of wijziging van de vergunning. Als er geen aanvraag voor
wijziging van de vergunning wordt ingediend, dan wordt de vergunning
verder niet meer getoetst. Een dierentuinvergunning is voor onbepaalde tijd
afgegeven.
Vraag 15
Ziet u aanleiding om de dierentuinvergunning opnieuw te toetsen gezien de
plannen van uw collega in België, de entertainment plannen van het
Dolfinarium en de zorgwekkende ontwikkelingen met betrekking tot het uit
het wild vangen van dolfijnen? Zo nee, waarom niet? Zo ja, wanneer?
Antwoord 15
Zoals hierboven aangegeven is met het Dolfinarium gesproken over het
omvormen van de huidige show tot een show die uitgaat van educatie en
meer rekening houdt met het natuurlijke gedrag van de dolfijnen. Ik zal
hierover concrete afspraken met het Dolfinarium maken en het educatieve
programma en de show door de visitatiecommissie dierentuinen laten
toetsen, zoals aangegeven in mijn antwoord op vraag 8. Deze inspectie door
de visitatiecommissie is thans in voorbereiding. De NVWA zal in het vierde
kwartaal het Dolfinarium controleren in het kader van een algehele dierentuinencontrole. Het Dolfinarium verwerft overigens sinds lange tijd geen
dolfijnen meer die in het wild gevangen zijn.
Vraag 16
Kunt u een overzicht geven van het aantal keren dat Nederlandse Voedsel- en
Warenautoriteit (NVWA) de afgelopen vijf jaar op controle geweest bij het
Dolfinarium en kunt u aangeven of er bij deze controles overtredingen zijn
aangetroffen? Indien overtredingen zijn aangetroffen, welke en welke
(disciplinaire) maatregelen vloeiden daaruit voort?
Antwoord 16
De NVWA heeft in 2014 een inspectie uitgevoerd op de vergunningsvoorwaarden van de dierentuinvergunning. Dit was in orde. Daarnaast heeft de
NVWA in 2014 en 2016 een inspectie uitgevoerd naar aanleiding van
meldingen inzake het welzijn van de dieren. Bij beide inspecties zijn geen
overtredingen ten aanzien van welzijn geconstateerd.
Vraag 17
Bent u bereid om u aan te sluiten bij de lange rij landen waar dolfinaria al
verboden zijn en net als uw collega in België, met een voorstel te komen
dolfinaria in Nederland te verbieden? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 17
Zoals in eerdere antwoorden aangegeven vind ik het belangrijk dat het
Dolfinarium zich aan de vergunningsvoorwaarden en de wettelijke voorschriften voor het houden van dieren houdt, omdat op die manier het welzijn
van dolfijnen zo goed mogelijk wordt beschermd en de educatie centraal
staat. Ik zal het Dolfinarium hier aan houden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4