Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 200 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2008

Nr. 183

BRIEF VAN DE MINISTERS VAN ONDERWIJS, CULTUUR EN
WETENSCHAP EN VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 2 juni 2008
Het coalitieakkoord benadrukt het belang van een innovatieve, concurrerende economie. Daar moeten we aan blijven werken. Essentieel hiervoor
is een goed opgeleide en toegeruste beroepsbevolking. Om dit te realiseren is in december 2003 het actieplan Deltaplan Bèta Techniek in uitvoering genomen, een plan waarin een integrale aanpak van de tekorten aan
bèta’s en technici wordt voorgesteld. Dit actieplan wordt in opdracht van
het ministerie van Economische Zaken en het ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap uitgevoerd door het Platform Bèta Techniek (PBT).
Doel van het Deltaplan Bèta Techniek is om 15% meer instroom in bètatechniek opleidingen te realiseren in 2007 en 15% meer uitstroom in bètatechniek opleidingen in 2010.
Het PBT stelt jaarlijks in samenwerking met de ministeries Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap en Economische Zaken een meerjarig beleidskader op. Hierin informeert het Platform over de voortgang van het Deltaplan Bèta Techniek en wordt een doorkijk naar het jaar erna gegeven. Met
deze brief wordt u het vierde beleidskader aangeboden: «Prioriteiten voor
2008: actualisering van het meerjarig beleidskader 2007–2008».1 Bijgaand
beleidskader voor 2008 bouwt voort op het beleidskader 2007–2008
«Kennis, kunde en kwaliteit: investeren in professionals» dat vorig jaar
(Tweede Kamer vergaderjaar 2006–2007, 30 800 VIII, nr. 111) aan u is
aangeboden. Het beleidskader «Kennis, kunde en kwaliteit» bestrijkt een
periode van twee jaar. Het ministerie van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap en Economische Zaken hebben besloten om door te gaan om de
reeds ingeslagen weg: met de ontwikkeling en verspreiding van kennis,
kunde en kwaliteit. Daarom is ervoor gekozen om in 2008 geen nieuw
meerjarig beleidskader op te stellen, maar een actualisering aan te bieden.
Hieronder gaan wij kort in op de prioriteiten voor 2008 en de stand van
zaken ten aanzien van de doelstellingen.

1

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

KST119038
0708tkkst31200VIII-183
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 183

1

Prioriteiten voor 2008
Voor 2008 is € 51,5 mln. voor het Deltaplan Bèta Techniek beschikbaar. In
2005 is een kasschuif vanuit 2008 van € 8,5 mln. gerealiseerd voor een
versnelde uitvoering van het programma WO-Sprint. Daarnaast zijn er
nog extra middelen beschikbaar voor de uitvoering van fes-projecten
(zoals het Sirius programma) in 2008 en de Investeringsagenda bèta en
techniek hoger onderwijs). In totaal wordt daarmee een bedrag van € 110
mln. voor bèta en techniek en excellentie door het PBT uitgezet.
Er is ten opzichte van 2007 een aantal accentwijzigingen doorgevoerd.
Deze hebben betrekking op het mbo, meisjes in bèta techniek en het
segment van de arbeidsmarkt:
1. MBO: In 2008 zal er extra worden geïnvesteerd in het mbo vanwege de
tekorten op de arbeidsmarkt. Het PBT streeft in 2008 naar een uitbreiding van het aantal instellingen dat meedoet in het Ambitie Programma met 10, waarbij voor de dan 25 deelnemende instellingen excellentie zal worden gestimuleerd. Ook wordt gestart met (V)MBOinnovatief. Het PBT zet met (V)MBO-innovatief in op versterking in
termen van slagkracht en sturing op het gezamenlijk met instellingen
aanpakken van activiteiten en thema’s die van belang zijn voor zowel
de realisatie van de 15% groei ambitie van de individuele instellingen
als voor de hechte aansluiting en afstemming van (toeleidend) onderwijs en bedrijfsleven. Hiermee sluit het PBT aan op de analyses en
oplossingsrichtingen van de Taskforce Technologie, Onderwijs en
Arbeidsmarkt (TOA).
2. Meisjes: In onze aanbiedingsbrief van vorig jaar hebben wij u aangegeven meer nadruk te leggen op meisjes en vrouwen in bèta techniek
onderwijs. Om meer meisjes en vrouwen in bèta techniek te bereiken
werkt het Platform bij de uitvoering van haar programma’s samen met
de expertiseorganisatie Stichting VHTO (Landelijke Expertise Bureau
Meisjes/Vrouwen). De inzet richt zich onder meer op (1) het ontwikkelen van targets en ambities voor deelname van meisjes in bètatechniek op alle scholen in vmbo, havo, vwo, mbo, hbo en wo en (2) het
leveren van analyse-instrumenten waarmee scholen hun beleid
kunnen verbeteren.
Daarnaast is in de beleidsreactie op het Sardesrapport (Tweede Kamer,
vergaderjaar 2007–2008, 30 420, nr. 116) aangegeven dat ter versterking hiervan vanuit de directie Emancipatie extra prioriteit gegeven
wordt aan keuzes van meisjes voor techniek. Het ministerie van OCW
trekt tot en met 2011 € 3 miljoen extra uit om meer meisjes te interesseren voor een studie of opleiding in techniek en ict: hiervan is
€ 1 miljoen bestemd voor 100 havo en vwo-scholen, en € 2 miljoen
om de instroom van meisjes uit het vmbo naar de ROC’s te bevorderen. Tijdens het AO van 23 april jl. heeft de Staatssecretaris van
Voortgezet en Beroepsonderwijs toegezegd u te informeren over het
beleid rond meisjes en bèta/techniek. Hiermee wordt uitvoering
gegeven aan de toezegging van de staatssecretaris.
3. Arbeidsmarktaanpak: Een andere accentwijziging doet zich voor op
het gebied van het ACT-programma. De arbeidsmarktaanpak is in 2007
gemonitord en is wat betreft drie van de vijf brancheprogramma’s niet
geslaagd. Mede op grond daarvan is in 2008 besloten geen nieuwe
brancheprogramma’s af te sluiten, maar de inzet van het Platform te
koppelen aan de oprichting van de in het coalitieakkoord genoemde
TOA. Het kabinet faciliteert de start van de TOA. De TOA heeft tot doel
om oplossingen te zoeken voor het tekort aan technici en technologen.
De TOA kiest voor een regionale aanpak en start in vier regio’s:
Twente, Eindhoven, Rotterdam en Zuid-Limburg. Bij gebleken succes
kunnen de regio’s verder worden uitgebreid. Doel is de samenwerking
tussen partijen op het gebied van onderwijs en arbeidsmarkt te versterken zodat versnippering wordt tegengegaan en regie wordt gegeven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 183

2

Dit gebeurt door op regionaal niveau concrete afspraken te maken met
betreffende partijen (onderwijsinstellingen, bedrijfsleven, cwi, uwv’s,
etc). De regio’s geven zelf aan welke prioriteiten ze leggen en aan
welke vorm van ondersteuning ze behoefte hebben. De vraag vanuit
het bedrijfsleven is hierbij leidend. Het Platform Bèta Techniek zal regie
& audit taken vervullen. U wordt in de zomer nader geïnformeerd over
de inhoudelijke plannen en targets.

Doelstellingen Deltaplan Bèta Techniek
Voor 2007 hadden wij de doelstelling om 15% meer instroom in bètatechniek opleidingen te realiseren. Zoals uit onderstaande grafiek blijkt is deze
doelstelling voor de opleidingen in de harde bèta techniek opleidingen
niet gehaald: over de volle breedte van bètatechniek in het hoger onderwijs is een groei te zien van 6% in de instroom in 2007 ten opzichte van
2000.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 183

3

Uit de grafieken blijkt dat in het wo nog steeds een duidelijke groei in de
instroom zichtbaar is, maar dat het totaal resultaat negatief beïnvloed
wordt door het hbo. In het hbo is ten opzichte van 2000 in de in- en
uitstroom nog steeds een daling zichtbaar. Alhoewel een aantal hbo-instellingen wel positieve resultaten heeft behaald, slaagt een aantal grote
instellingen er niet in om succes te boeken, waardoor het totaal beeld
negatief wordt beïnvloed. Instellingen die hun ambitie niet hebben
bereikt, zullen dit jaar voor 50% gekort worden in de financiële bijdrage
van het Platform. De instellingen die wel hun ambitie hebben bereikt – het
betreft een groep van zo’n elf instellingen – kunnen daarvoor beloond
worden door een extra (financiële) bijdrage. Positief is dat de instroomcijfers natuur en techniek in het hbo in 2007 voor het eerst in jaren een
groei laten zien. De totale groei (hbo en wo) van zowel de harde bètavakken als de snijvlakopleidingen laten een groei t.o.v. 2000 zien van bijna
10%.
De totale instroom in de snijvlakopleidingen, opleidingen die voor meer
dan 50% bestaan uit natuur en techniek vakken, is met 40% toegenomen.
De totale uitstroom hoger onderwijs in de harde bètavakken natuur en
techniek is in 2007 met 7% toegenomen ten opzichte van 2000. Ook voor
de uitstroom geldt dat deze voornamelijk te danken is aan de vergrote
uitstroom in het wo. In het hbo is er sprake van een daling ten opzichte
van 2000 (-4%). Voor de uitstroomcijfers in de snijvlakopleidingen geldt
hetzelfde als voor de instroom. Ook hier scoort het hbo minder goed dan
het wo.
Aan het PBT is gevraagd om een analyse te maken van de oorzaken voor
het achterblijven van het halen van de doelstellingen in het hbo en aan te
geven welke stappen ondernomen kunnen worden om de doelstelling in
2010 te behalen. In het bestuurlijk overleg is de HBO-raad aangesproken
op het achterblijven van resultaten in het hbo.

Conclusie
Het wo heeft de tussendoelstelling ruimschoots behaald. Daar zien we
zowel voor de instroom als voor de uitstroom een toename van meer dan
15%. Opvallend is dat de instroom in het hbo in 2007 voor het eerst weer
steeg.
In 2007 heeft het PBT belangrijke stappen gezet in het opzetten van de
kennisinfrastructuur voor bètatechniek. In 2008 bouwen we daarop voort.
Eind 2008 moet er voor alle programma’s van het PBT zijn:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 183

4

–
–
–

Een uitgewerkt bètakompas voor instellingen met in de praktijk
bewezen succesfactoren
Een «bronnenboek» met relevante ins en outs van deelnemende instellingen
Een bètabenchmark die inzicht biedt in hoe die organisaties zich tot
elkaar verhouden

Zoals wij u vorig jaar reeds hebben meegedeeld, wordt het Platform Bèta
Techniek in het najaar geëvalueerd. Centraal staat de bijdrage van het
Platform Bèta Techniek aan de uitvoering van het Deltaplan en de daarin
vervatte kwantitatieve doelstelling. Tenslotte zal in november 2008 de
tweede editie plaatsvinden van de tweejaarlijkse Science & Technology
Summit. Deze markeert het einde van de fase «Kennis, kunde, kwaliteit»
en het begin van de fase «Verduurzaming en verankering».
De minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
R. H. A. Plasterk
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 200 VIII, nr. 183

5