Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1174
Vragen van de leden Middendorp en Koopmans (beiden VVD) aan de
Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over het
bericht «Online burgerinspraak kan leiden tot teleurstelling in politici» en het
rapport van het Rathenau instituut «Online meebeslissen» (ingezonden
24 januari 2018).
Antwoord van Minister Ollongren (Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties)
mede namens de Minister voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 14 februari 2018).
Vraag 1
Kent u het bericht «Online burgerinspraak kan leiden tot teleurstelling in
politici»1 en het rapport van het Rathenau instituut «Online meebeslissen»?2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Op welke wijze wordt digitale inspraak in Nederland nu vormgegeven?
Antwoord
Op het landelijke niveau is de website www.internetconsultatie.nl een
belangrijk instrument voor digitale inspraak van burgers, bedrijven en
instellingen over voorstellen van beleid en wetgeving. Het bevordert de
inbreng van suggesties en ideeën in een vroegtijdig stadium van het beleiden wetgevingsproces om de kwaliteit van de voorstellen te verbeteren. Sinds
2011 zet het kabinet dit instrument structureel in waardoor steeds meer
voorstellen via de site bekeken en van commentaar voorzien kunnen worden.
Uit de evaluaties in 2011 en 2016 blijkt dat de site goed wordt gewaardeerd.
Op het regionale en lokale niveau worden door overheden tal van digitale
instrumenten – met wisselend succes – ingezet om bewonersbetrokkenheid te
stimuleren.

1

https://www.rtlz.nl/algemeen/politiek/online-burgerinspraak-kan-leiden-tot-teleurstelling-inpolitici
2
https://www.rathenau.nl/nl/publicatie/online-meebeslissen

ah-tk-20172018-1174
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Worden op het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
mogelijkheden onderzocht hoe de digitale technologie ingezet kan worden
voor meer inspraak? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe wordt dat gedaan en
welke mogelijkheden worden bekeken? Wordt hierbij ook gekeken naar lokale
en/of regionale initiatieven die als voorbeeld kunnen dienen?
Antwoord 3
Begin 2017 verscheen in opdracht van BZK het rapport «Digitale empowerment van de demos». Hierin inventariseerde de Universiteit Tilburg verschillende e-democratie praktijken uit binnen- en buitenland. Inzichten uit dit
rapport hebben o.a. geresulteerd in de ontwikkeling van een zgn. «proeftuin
digitale democratie». In de beantwoording van vraag 7 ga ik hier nader op in.
Ook is er met steun van BZK een website (www.e-dem.nl) en een handreiking
verschenen voor het gebruik van verschillende open source participatietools.
Deze tools komen (gedeeltelijk) voort uit het EU programma D-CENT
(Decentralised Citizens Engagement Technologies). Voor de totstandkoming
van de handreiking zijn verschillende lokale en regionale initiatieven
geraadpleegd.
Vraag 4
In hoeverre is de ontwikkeling van digitale inspraak – bijvoorbeeld in het
wetgevingsproces – onderdeel van de Wet digitale overheid? Zo nee, is dit
dan ergens anders belegd?
Antwoord 4
Digitale inspraak wordt niet geregeld in de Wet digitale overheid. Het voorstel
voor de Wet digitale overheid bevat regulering van de digitale overheid op
het gebied van standaarden, informatieveiligheid en de generieke infrastructuur, waaronder de inrichting van stelsels voor elektronische identiteiten (eID)
voor burgers en bedrijven. Om de continuïteit van (semi)publieke dienstverlening aan burgers te borgen wordt in het wetsvoorstel de mogelijkheid
opgenomen om op basis van nader door de Minister van BZK vast te stellen
eisen een of meer private inlogmiddelen voor burgers toe te laten, als
alternatief naast DigiD. De wet verplicht dienstverleners om voor hun
elektronische diensten een passend betrouwbaarheidsniveau te bepalen en
daarvoor de door de Minister van BZK aangewezen generieke inlogmiddelen
te accepteren. Het zou immers voor burgers en bedrijven onaanvaardbaar
zijn, alsmede voor de overheid inefficiënt zijn, om bij elke dienstverlener of
elke sector een andere inlogmethode te moeten hanteren. Digitale inspraak in
het beleid- en wetgevingsproces is op dit moment vormgegeven via
internetconsultatie. Het is bestaande praktijk dat deze stap in het beleids- en
wetgevingsproces plaatsvindt voorafgaand aan de ministerraadbehandeling
van wet- en regelgeving en steeds meer ook bij beleidsvoorstellen. De basis
hiervoor is niet gelegen in de Wet digitale overheid of andere regelgeving;
het betreft geïnstitutionaliseerd beleid.
Vraag 5
Bent u bekend met de in het rapport geschetste problemen bij het digitale
inspraakproces? Zo ja, hoe probeert u die bij de digitale inspraak op nationaal
of regionaal niveau in Nederland te voorkomen?
Antwoord 5
De twee problemen die in het rapport worden gesignaleerd worden herkend.
Voor het probleem van de beperkte impact van digitale inspraakinitiatieven
op de politieke besluitvorming geldt dat in deze besluitvorming verschillende
elementen een rol spelen waarvan inspraak er een is. Het probleem dat de
groep deelnemers niet representatief is, is niet bij elke vorm van digitale
inspraak aan de orde. Zo is de consultatie via de website www.internetconsultatie.nl niet gericht op het verkrijgen van representatief commentaar, maar op
het ontvangen van suggesties en ideeën die helpen om de kwaliteit van de
voorstellen te verbeteren.
Binnen de proeftuin digitale democratie krijgen de deelnemende (lokale en
regionale) overheden ondersteuning op verschillende uitdagingen die het
Rathenau Instituut constateert bij het digitale inspraakproces.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 6
Deelt u de conclusie van de onderzoekers dat de bekendheid van internetconsultatie.nl – de internetconsultatiewebsite voor nieuwe wetgeving – te laag is?
Zo nee, waarom niet? Zo ja, wat wordt er aangedaan om deze bekendheid te
vergroten?
Antwoord 6
De conclusie over de bekendheid van de internetconsultatiewebsite wordt
gedeeld. In de kabinetsbrief over transparantie van het wetgevingsproces
(Kamerstuk 33 009, nr. 39) is aangegeven dat de evaluatie uit 2016 al liet zien
dat de bekendheid van de site beperkt is. Zoals toegezegd in de kabinetsbrief
is het kabinet bezig om de bekendheid met en het bereik van de site te
verbeteren door het inzetten van meer en op doelgroepen gerichte communicatie over nieuwe internetconsultaties.
Vraag 7
Welke initiatieven neemt u dit jaar voor het bevorderen van digitale inspraak
ter bevordering van de democratische participatie?
Antwoord 7
Voor wat betreft digitale participatie op het landelijke niveau worden
aanvullende maatregelen m.n. bezien in samenhang met het verschijnen van
het rapport van de Staatscommissie Parlementair Stelsel. Deze commissie is
mede door uw Kamer ingesteld en zal zich o.m. buigen over de kansen en
risico’s van de voortschrijdende digitalisering voor de democratie.
Voor wat betreft het regionale en lokale niveau start in april aldus een
proeftuin digitale democratie. In deze tweejarige proeftuin ondersteunt BZK –
enkele – gemeenten bij de inzet van open source digitale participatietools.
Deze tools komen (gedeeltelijk) voort uit het EU programma D-CENT
(Decentralised Citizens Engagement Technologies). Gemeenten gaan daarbij,
onder begeleiding van experts, met nieuwe inzichten en (digitale) hulpmiddelen aan de slag. Deelnemers trekken hierin gezamenlijk op om zo veel
mogelijk van elkaar te leren. Het doel is het stimuleren van meer directe
burgerbetrokkenheid in lokale beleidsontwikkeling. Ook zal gedurende de
proeftuin bezien worden of er – indien gewenst – ook nog overige decentrale
overheden kunnen instromen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3