Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

893
Vragen van het lid Van Nispen (SP) aan de Minister voor Rechtsbescherming
over het persbericht «Griffierechten verlaagd» om een verhoging van de
griffierechten aan te kondigen (ingezonden 4 december 2023).
Antwoord van Minister Weerwind (Rechtsbescherming) (ontvangen 29 januari
2024). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2023–2024, nr. 716.
Vraag 1
Waarom probeert u een lichte verhoging (indexering) van de griffierechten in
een nieuwsbericht van de Rijksoverheid («Griffierechten verlaagd») te
verkopen als een verlaging van de griffierechten?1
Antwoord 1
De griffierechten worden in 2023 niet geïndexeerd en in 2024 voor een klein
deel (met circa 1,83%). De reguliere indexering voor 2023 en 2024 zou anders
bij elkaar 15,33% zijn geweest. Hiermee zijn de griffierechten circa 13,5%
lager dan dat ze waren geweest als de indexeringen over 2023 en 2024 wel
volledig zouden worden doorgevoerd. Hiervoor wordt structureel € 27 miljoen ingezet.
Vraag 2
Het is toch zo dat de beloofde verlaging van de griffierechten met 25% al niet
door zou gaan, louter vanwege financiële redenen; omdat er geld nodig was
op het Ministerie van JenV en er andere keuzes zijn gemaakt dan het
verbeteren van de toegang tot het recht door het «toegangskaartje» tot de
rechtszaal betaalbaarder te maken? Is nu de beperkte indexatie (verhoging)
en het intrekken van het wetsvoorstel tot verlaging van de griffierechten de
reden van dit persbericht en Kamerbrief?
Antwoord 2
In mijn brief van 27 juni jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd dat het bedrag dat
beschikbaar is voor het verlagen van de griffierechten, en daarmee het
percentage waarmee de griffierechten kunnen worden verlaagd, naar
aanleiding van de voorjaarsnota is verlaagd en dat de manier waarop het
beste uitvoering kon worden gegeven aan de verlaging van de griffierechten,
ook gelet op de tussentijdse indexeringen, nog werd bekeken. In mijn

1

ah-tk-20232024-893
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2024

https://www.rijksoverheid.nl/actueel/nieuws/2023/12/01/griffierechten-verlaagd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

Kamerbrief van 1 december jl. geef ik aan hoe ik hier uitvoering aan geef.2 Er
is voor gekozen om ook de samenleving door middel van het persbericht
hierover actief te informeren. Alhoewel de verlaging minder groot is dan
oorspronkelijk beoogd, zijn de tarieven voor rechtzoekenden circa 13,5% lager
dan dat ze anders waren geweest. Dit is een aanzienlijk verschil.
Vraag 3
Wie heeft dit persbericht geschreven? Hoe vindt u zelf dat deze gekozen
communicatielijn («Griffierechten verlaagd») te kenschetsen is? Toont dit niet
wederom aan dat er te veel communicatiemedewerkers op uw ministerie zijn,
die soms meer bezig zijn met beeldvorming dan met feiten delen?
Antwoord 3
In het persbericht wordt beoogd op een kernachtige wijze de technische
systematiek toe te lichten van de verlaging van de griffierechten via de
indexering van de griffierechten en de achtergrond hiervan, zoals in de brief
van 1 december jl. aan uw Kamer uiteengezet.
Vraag 4
Vindt u dat u met deze demping van de indexering (dus een lichte verhoging)
van de griffierechten voldoende heeft bijgedragen aan het betaalbaarder en
toegankelijker maken van de rechtsgang? Zo niet, welke maatregelen kunnen
we nog verwachten? Kunt u in ieder geval scenario’s of doorgerekende
alternatieven met de Kamer delen zodat dat betrokken kan worden in de
besluitvorming?
Antwoord 4
Met de jaarlijkse indexering worden de tarieven van de griffierechten
aangepast aan de ontwikkeling van het prijspeil (uitgedrukt als de wijziging
van de consumentenprijsindex). Het niet indexeren voor 2023 en het
gedeeltelijk doorvoeren van de indexering voor 2024 betekent voor rechtzoekenden dat de griffierechten structureel circa 13,5% lager uitkomen – en
daarmee beter betaalbaar zijn – dan wanneer de indexeringen (volledig)
waren doorgevoerd. Hiervoor wordt structureel € 27 miljoen uitgetrokken.
In mijn brief van 1 december jl. heb ik uitgelegd dat wanneer deze financiële
middelen waren aangewend om via een wetsvoorstel de griffierechten met
13,5% te verlagen, de indexeringen voor 2023 en 2024 alsnog volledig zouden
moeten worden doorgevoerd. Het uiteindelijke effect voor rechtzoekenden
zou voor beide opties, 13,5% verlagen via het (gedeeltelijk) afzien van
indexeren of via een wetsvoorstel, hetzelfde zijn.
De verlaging van de griffierechten is één van de maatregelen om toegang tot
het recht te versterken. Daarnaast heb ik een aanpak versterking toegang tot
het recht ontwikkeld die breder is dan de verlaging van de griffierechten. De
inzet is erop gericht de toegang tot het recht te versterken langs drie pijlers
(1. informatie, 2. advies en ondersteuning en 3. beslissing van een neutrale
instantie). De aanpak bestaat uit het nemen van concrete maatregelen om de
toegang tot het recht te versterken en de ontwikkeling van een lange termijn
aanpak en visie op toegang tot het recht. Naast het verlagen van de
griffierechten door het (gedeeltelijk) afzien van de indexering van de
griffierechten voor 2023 en 2024, zien nieuwe maatregelen onder andere op
een betere informatievoorziening, het structureel maken van de startbijdrage
mediation, een verkenning naar het vereenvoudigen van procesregels en
procedures en aanvullende financiering voor herstelrecht en de Stichting
Geschillencommissies voor Consumentenzaken (SGC). Er wordt, naast de
structureel € 27 miljoen die wordt ingezet voor de verlaging van de
griffierechten, structureel € 3 miljoen ingezet voor de aanpak versterking
toegang tot het recht, waaruit ook de hiervoor genoemde maatregelen
worden gefinancierd. Voor een uitgebreide toelichting op de aanpak en een
financiële onderbouwing verwijs ik naar mijn brief van 27 juni jl. over
toegang tot het recht3 en de brief voortgangsbrief toegang tot het recht van
20 december jl.4

2

Kamerstuk 29 279, nr. 826.
Kamerstuk 29 279, nr. 800.
4
Kamerstuk 29 279, nr. 830
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

Bij de totstandkoming van het wetsvoorstel verlaging griffierechten is een
aantal scenario’s aan de orde geweest, namelijk om:
• griffierechten voor zaken met vorderingen of verzoeken boven de 100.000
en zaken bij het Netherlands Commercial Court (NCC) uit te zonderen van
de griffierechtenverlaging;
• circa € 3 miljoen in te zetten voor andere maatregelen ter versterking van
de toegang tot het recht;
• geen onderscheid in de verlaging te maken tussen de griffierechten in het
bestuursrecht en het civiel recht;
• de verlaging over de hele linie door te voeren en niet enkel voor burgers
en het mkb;
• ervan af te zien de Wet griffierechten burgerlijke zaken (Wgbz) te
vereenvoudigen, bijvoorbeeld door de laagste tarieven griffierechten in de
Wgbz met 10% (in plaats van 25%) te verlagen en de tarieven voor zaken
met lagere categorieën vorderingen of verzoeken samen te voegen
(bijvoorbeeld tot één categorie van vorderingen of verzoeken tot € 5.000)
en daarvoor een nieuw griffierechtentarief vast te stellen;
• discrepantie die in sommige categorieën zaken bestaat tussen de hoogte
van de civielrechtelijke griffierechten in eerste aanleg en hoger beroep
niet op te lossen
• de griffierechten in het civiel recht voor zaken met vorderingen onder de
€ 500 te verlagen; en
• de verlaging van de griffierechten door te voeren door middel van het
(gedeeltelijk) niet indexeren in plaats van door het oorspronkelijk
opgestelde wetsvoorstel.5

5

Zie voor de achtergrond en overwegingen hiervan mijn Kamerbrief van 1 december jl.;
Kamerstuk 29 279, nr. 826.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3