Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2627
Vragen van het lid Bergkamp (D66) aan de Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de eisen van zorgverzekeraars voor het krijgen van een
assistentiehond (ingezonden 4 juli 2017).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 5 september 2017) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2016–2017, nr. 2379
Vraag 1, 2 en 3
Bent u bekend met de signalen dat zorgverzekeraars aanvullende of strengere
eisen stellen voor het krijgen van een assistentiehond? Zo ja, om welke eisen
gaat dit precies en wanneer is dit aangepast? Zo nee, wilt u hier nader
onderzoek naar doen?
Klopt het dat mensen die voorheen een assistentiehond hadden, opnieuw op
gesprek moeten komen om toe te lichten waarom zij hun hond nodig
hebben? Kunnen mensen als gevolg hiervan hun hond kwijtraken?
Bent u van mening dat de doelmatigheid van een assistentiehond dusdanig
ruim is omschreven, dat zorgverzekeraars in de gelegenheid zijn aanvullende
of strengere eisen te stellen voor het vergoeden van een assistentiehond?
Resulteer dit ook in verschillen tussen zorgverzekeraars? Kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 1, 2 en 3
Met signalen dat zorgverzekeraars aanvullende of strengere eisen stellen voor
een assistentiehond ben ik niet bekend. Er zijn drie typen assistentiehonden
die worden vergoed vanuit de basisverzekering. Dit is de blindengeleidehond
voor verzekerden die blind of slechtziend zijn, de signaalhond voor verzekerden die doof zijn en de ADL-hond voor mensen met een ernstige stoornis in
het bewegingsysteem die daardoor beperkt worden in hun activiteiten in het
dagelijks leven. De ADL-hond helpt hen door bijvoorbeeld kasten en
gordijnen te openen, met het oprapen en aangeven van spullen en bij het
uittrekken van kleding. Alle andere assistentiehonden, zoals een PTSS-hond
of epilepsiehond worden niet uit de Zorgverzekeringswet (hierna: Zvw)
vergoed.
Conform de Zvw heeft de zorgverzekeraar een zorgplicht voor adequate
hulpmiddelenzorg, waarmee een verzekerde met een functiebeperking zo
goed mogelijk kan worden ondersteund. De drie hiervoor genoemde
assistentiehonden maken onderdeel uit van de aanspraak op hulpmiddelenzorg. In de Zvw is bepaald dat een verzekerde recht heeft op zorg voor zover

ah-tk-20162017-2627
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

hij daarop naar inhoud en omvang redelijkerwijs is aangewezen. De criteria
waaraan wordt getoetst zijn niet gewijzigd. Relevant is of een assistentiehond
een passende oplossing is voor de verzekerde tegen de achtergrond van
diens leefomstandigheden zoals mobiliteit, algemene dagelijkse levensverrichtingen en een beroep op zorgondersteuning. Aan de hand van een aantal
vragen wordt bepaald of een assistentiehond het adequate hulpmiddel is.
Zoals: levert een assistentiehond een substantiële bijdrage aan de mobiliteit
of de ADL van de verzekerde, waardoor zijn/haar zelfstandigheid wordt
vergroot en een beroep op andere zorgondersteuning vermindert? Is de
aanvrager redelijkerwijs op het gebruik van een assistentiehond op grond van
de Zvw aangewezen, en is hij/zij zelf in staat en bereid voor de assistentiehond te zorgen?
Zorgverzekeraars Nederland (hierna: ZN) heeft mij gemeld dat het niet zo is
dat verzekerden bovenstaande vragen steeds opnieuw moeten toelichten. Wel
kan een situatie ontstaan die een herbeoordeling rechtvaardigt. Bijvoorbeeld
wanneer de omstandigheden van de verzekerde veranderen, waardoor een
assistentiehond als oplossing niet langer adequaat is. Alleen in de situatie dat
de assistentiehond de verzekerde niet meer de gewenste hulp kan bieden of
de verzekerde niet meer voor de hond kan zorgen, zal de assistentiehond
ergens anders worden geplaatst.
Uit de diverse reglementen hulpmiddelen van de verschillende zorgverzekeraars is mij gebleken dat verzekeraars eisen stellen over het toekennen van
een assistentiehond. Voornamelijk worden genoemd, het toestemmingsvereiste, de voorschrijver van het hulpmiddel (behandelend medisch specialist/
ergotherapeut) en of de hond in bruikleen is. In de reglementen zijn dus geen
grote verschillen, dan wel strengere eisen geconstateerd om in aanmerking te
komen voor een assistentiehond. Ik acht het daarom niet zinvol om daar
verder onderzoek naar te laten doen.
Vraag 4 en 5
Welke kosten maken zorgverzekeraars voor het vergoeden van de honden?
Kunt u inzichtelijk maken welke besparingen met betrekking tot de professionaliteit zorg met behulp van assistentiehonden worden gemaakt? Op welk
onderzoek beroept u zich? Zo nee, bent u bereid hier onderzoek naar te doen?
Is het zo dat het afwijzen van een assistentiehond er toe kan leiden dat meer
aanspraak wordt gemaakt op de Wet maatschappelijk ondersteuning (WMO)?
Antwoord 4 en 5
Volgens ZN bedragen de gemiddelde kosten voor de aanschaf van een
assistentiehond circa € 20.000 (gemiddelde termijn 6–7 jaar). Uit de GIP
databank blijkt dat de gebruikskosten voor de blindengeleidehond voor 2015
gemiddeld € 898 per jaar bedraagt. De gebruikskosten voor ADL-honden zijn
voor 2015 onbekend, maar eerdere gegevens wijzen op gemiddelde
gebruikskosten van € 850 per jaar. Voor signaalhonden zijn geen cijfers
bekend.
Op dit moment wordt door de KNGF Geleidehonden en Stichting Hulphond
onderzoek uitgevoerd naar de effecten van de inzet van assistentiehonden op
de gezondheid en het welzijn van veteranen en andere oud-geüniformeerden
met PTSS. Het Ministerie van Defensie heeft in 2015 deze onderzoeken
eenmalig van financiële steun voorzien. De verwachting is dat eind dit jaar
meer bekend zal worden over de uitkomsten van deze onderzoeken.
Daarnaast wordt momenteel gewerkt aan het opzetten van een onderzoek
naar de effectiviteit van epilepsiehonden door ZonMw in verband met
amendement 22 van Kamerlid Potters (VVD)1.
Mede afhankelijk van de onderzoeksresultaten kan te zijner tijd eventueel
overwogen worden om advies te vragen aan het Zorginstituut over het
inzetten van assistentiehonden bij epilepsie of PTSS. Het Zorginstituut kan
dan onderzoeken of de assistentiehond effectief is en in dit advies ook
meenemen of door het inzetten van assistentiehonden aanspraak op andere
zorg wordt voorkomen.

1

Kamerstuk 34 300 XVI, nr. 30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Vraag 6
Bent u bereid te inventariseren hoeveel aanvragen voor een assistentiehond
zijn ingewilligd de afgelopen jaren? Kunt u daarbij ook aangeven wat de
voornaamste reden is voor het niet inwilligen van een verzoek voor een
assistentiehond? Hoe vaak komt het voor dat mensen zelf een hond
financieren? Wanneer wordt een hond bij mensen met een posttraumatische
stressstoornis wel vergoed en wanneer niet en kunt u dit onderbouwen?
Antwoord 6
Exacte cijfers over hoeveel aanvragen zijn ingewilligd, zijn niet bekend.
Echter, op basis van de GIP databank wordt voor 2015 het aantal gebruikers
van blindegeleidehonden geschat op 380 personen en 610 voor adl-honden.
Zoals hierboven is aangegeven wordt een assistentiehond vergoed als aan de
hand van diverse vragen duidelijk wordt dat deze hond het adequate
hulpmiddel is. Cijfers over hoe vaak verzekerden zelf een hond financieren
zijn niet bekend.
Vanuit de Zvw worden alleen een ADL-hond, blindengeleide- en signaalhond
vergoed. Voor verzekerden met een posttraumatische stressstoornis wordt
een assistentiehond op dit moment dan ook niet vergoed. Het Ministerie van
Defensie heeft echter een regeling, waardoor alle veteranen met een
assistentiehond een financiële tegemoetkoming kunnen aanvragen bij het
Algemeen Burgerlijk Pensioenfonds (hierna: ABP). Bij de inhoudelijke
beslissing of een veteranen-assistentiehond aan een veteraan wordt
toegewezen, zijn het Ministerie van Defensie en het ABP niet betrokken.
KNGF en Stichting Hulphond Nederland beslissen zelf of een cliënt in
aanmerking komt voor een assistentiehond. Daarbij wordt gekeken of een
cliënt in staat wordt geacht een hond op een verantwoorde manier te houden
en te verzorgen. De stichtingen zorgen voor een hond met een passend
karakter. Een veteraan aan wie door KNGF of Hulphond Nederland een
veteranen-assistentiehond is toegekend, ontvangt daarvoor via de Defensieregeling € 87,50 per maand.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3