Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrsijksrelaties

Flitspeiling 3 Ambtseed
7 juni, 2022

Colofon
In opdracht van

Projectcode
DPC2121 BZK Flitspeiling

Opdrachtgever(s)
Beatrice Keunen, Symone Peters, Lieuwe van Kalkhoven
CHOICE Insights + Strategy
Martin Siebelhoff, Jelle Fastenau

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/2

Samenvatting
Betrouwbaarheid en eerlijkheid belangrijkste voorwaarden voor ambtseed; meerderheid positief over nieuwe tekst
Belangrijkste voorwaarden voor ambtseed

Evaluatie voorstel nieuwe ambtseed

Een vergelijking op de eerste prioriteiten in de ambtseed, wijst uit dat burgers
iets vaker kiezen voor gelijkwaardigheid (8% vs. 3%) en dienstbaarheid (6% vs.
1%); terwijl (rijks)ambtenaren vaker kiezen voor geheimhouding (8% vs. 3%).

Als positieve passages uit de nieuwe ambtseed, kiest men het vaakst voor de
zinnen: “Ik werk in het belang van de samenleving en zet mij daar volledig
voor in,” en “Ik ben integer en behandel iedereen gelijkwaardig en met
respect.” Deze waarden worden gezien als essentieel en wekken vertrouwen.

Zowel burgers als (rijks)ambtenaren kiezen het vaakst voor betrouwbaarheid
(resp. 76% en 75%) en eerlijkheid (resp. 72% en 73%) als belangrijke
onderwerpen in de ambtseed. Beide groepen zetten deze voorwaarden ook
het vaakst op de eerste plaats van belang (betrouwbaarheid: 27% en 29%,
eerlijkheid: 17% en 18%).

Daarnaast is men onder beide groepen het vaakst van mening dat ambtenaren
een gelijke verantwoordelijkheid hebben aan de overheid als de samenleving,
al wordt deze opvatting breder gedragen onder ambtenaren (59%) dan burgers
(48%).

Zowel burgers als (rijks)ambtenaren kunnen zich over het algemeen goed
vinden in het voorstel voor de nieuwe ambtseed. Ruim zeven op de tien is
tevreden over de duidelijkheid (burgers: 73%, ambtenaren: 83%) en inhoud
(burgers: 70%, ambtenaren: 79%) van de nieuwe tekst.

Wel zien zowel onder burgers als (rijks)ambtenaren nog een aantal
kritiekpunten terug in de tekst. Meest geselecteerd is de passage “Ik zweer
trouw aan de Koning” wat men ervaart als achterhaald, en niet voldoende
relevant. Daarnaast geeft men aan dat de passage “soms informatie geheim
moet houden” teveel ruimte overlaat voor interpretatie. Meer concrete
definities en richtlijnen wekken mogelijk meer vertrouwen. Tot slot geeft
ook een deel van de burgers aan dat het woord integer mogelijk te lastig is
voor een brede doelgroep om te begrijpen.

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/3

01 Opzet & uitvoering

Opzet & uitvoering
Centrale vraag, doelstellingen en uitvoering
Centrale vraag
“Waaraan vinden burgers en ambtenaren
dat een ambtseed voor werknemers van de
Nederlandse (rijks)overheid moet voldoen,
en hoe waarderen zij het voorstel voor de
vernieuwde ambtseed?”
Subvragen
Q1: Associatie met beroep ambtenaar
Q2: Perceptie loyaliteit ambtenaren
Q3: Belang onderwerpen ambtseed
Q4: Belangrijkste onderwerp
Q5: Waardering nieuwe ambtseed
Q6: Toelichtingen op tekst

Populatie & steekproef
In totaal hebben 1.144 mensen
deelgenomen aan de flitspeiling:
1.028 burgers (18+, NL Repre)
116 ambtenaren (rijks)overheid
Met een betrouwbaarheidsniveau van
95% komt de foutmarge van deze
steekproefgrootte uit op 2,98%.

Datacollectieperiode
25 mei t/m 2 juni 2022, afgenomen
middels online survey (CAWI).
Weging
Resultaten zijn gewogen naar geslacht,
leeftijd, provincie, en opleidingsniveau,
om een representatieve afspiegeling van
de Nederlandse bevolking te garanderen.

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/5

Resultaten

Burgers hebben overwegend neutrale associatie met ambtenaren
Onder ambtenaren zelf is deze spontane associatie overwegend positief
Associaties met beroep ambtenaar
Basis: allen, n=1144

NL Repre (n=1028)

Positieve associaties:
“Mooie beroepen.”
“Gedegen.”
“In dienst van het volk.”

14%

52%

23%

Neutrale associaties:

11%

“Werken bij de overheid.”
“Gemeenten.”
“Beleidsmaker.”
Ambtenaren (n=116)

45%

36%

12%

7%

Negatieve associaties:
“Traag en complex.”
“Stoffig.”
“9-to-5-mentaliteit.”

Positieve associatie

Neutrale associatie

Negatieve associatie

Weet niet / geen

Q1: Een ambtenaar bij de overheid heeft een publieke functie, dat wil zeggen dat hij of zij werkt in dienst van de samenleving en dus ook met belastinggeld wordt betaald. De laatste tijd is er best veel aandacht voor de rol van de overheid en daarmee ook het
beroep van ambtenaar. Als je aan het beroep van ambtenaar denkt, wat komt er dan spontaan in je op?

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/7

Helft burgers verwacht loyaliteit aan volk én overheid
Deze opvatting wordt iets breder gedragen onder de (rijks)ambtenaren zelf
Loyaliteit ambtenaren
Basis: NL Repre (n=1028)

Beide (even zwaar) 48%

Aan de
overheid 14%

Aan de
samenleving
37%

Loyaliteit ambtenaren
Basis: Ambtenaren (n=116)

Aan de
overheid 14%

Aan de
samenleving
27%
Beide (even zwaar) 59%

Q2:Aan wie moet de ambtenaar volgens jou het meest loyaal zijn?

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/8

Betrouwbaarheid en eerlijkheid belangrijkst in ambtseed
Gelijkwaardigheid en dienstbaarheid vaker prioriteit onder burgers, ambtenaren hechten meer waarde aan geheimhouding
Onderwerpen belangrijk in ambtseed
Basis: allen, n=1144

Onderwerp meest belangrijk in ambsteed
Basis: totaal, excl. 'weet niet'
76%
75%
72%
73%

Betrouwbaarheid
Eerlijkheid

65%
67%

Geen corruptie/omkoping
Geen discriminatie
Houden aan wetten
Gelijkwaardigheid

41%

Trouw aan Grondwet

41%

Dienstbaarheid
Algemeen belang
Onafhankelijkheid

28%

Geen corruptie/omkoping
Gelijkwaardigheid

53%
57%
49%

Trouw aan de Grondwet

49%

Geheimhouding

Eerlijkheid

55%

44%

Dienstbaarheid
Algemeen belang

56%

48%

48%
45%
43%
40%
36%

Houden aan wetten
Geen discriminatie
Onafhankelijkheid
NL Repre (n=1028)
Ambtenaren (n=116)

27%
29%

Betrouwbaarheid

Geheimhouding

17%
18%
13%
14%
8%

3%
6%
5%
6%
1%
6%
4%
6%
10%
5%
4%
3%
2%
3%
8%

NL Repre (n=996)
Ambtenaren (n=115)

Q3: Hieronder volgt een aantal onderwerpen die mogelijk in de ambtseed kunnen worden opgenomen. Welke vind jij belangrijk? - Je kunt meerdere antwoorden selecteren.
Q4: En welk van de door jouw gekozen onderwerpen vind jij het meest belangrijk? Met andere woorden: welk onderwerp moet zeker worden opgenomen in de nieuwe ambtseed? - Je kunt één antwoord selecteren.

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/9

Meerderheid burgers tevreden over nieuwe tekst ambtseed
Ruim zeven op tien burgers beoordeelt de tekst als duidelijk en inhoudelijk goed, dit aantal is iets hoger onder ambtenaren
Waardering nieuwe ambtseed - Duidelijkheid
Basis: allen, n=1144

NL Repre (n=1028)

4%

22%

Waardering nieuwe ambtseed - Inhoudelijk
Basis: allen, n=1144

57%

Ambtenaren (n=116)

16%

66%

Zeer slecht

Slecht

Noch slecht, noch goed

Q5: Hoe beoordeel je de inhoud van de tekst op de volgende onderdelen?

16%

16%

Goed

Zeer goed

NL Repre (n=1028) 3%

26%

59%

Ambtenaren (n=116)

19%

66%

Zeer slecht

Slecht

Noch slecht, noch goed

1) Duidelijkheid (leest het makkelijk en begrijp je wat er staat?);

12%

14%

Goed

Zeer goed

2) Inhoud van de tekst in het algemeen (vind je het een goede tekst?)

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/ 10

Toelichting tekstmarker
Positieve feedback en kritiekpunten op het tekstvoorstel worden weergegeven in een ‘heatmap’
Uitleg tekstmarker
Om een zo nauwkeurig mogelijk beeld te verkrijgen van welke losse
onderdelen in de nieuwe ambtseed positief en negatief gewaardeerd worden,
is gebruik gemaakt van een tekstmarker. De afbeelding hiernaast toont hoe
deze vraag er in de survey uit heeft gezien*.
In de vragenlijst konden deelnemers maximaal drie stukken tekst selecteren:
hierbij dient men aan te geven of zij deze tekst positief of negatief ervaren, en
desgewenst een toelichting in het tekstvak achterlaten.
In de output op de volgende twee pagina’s worden de uitkomsten
gepresenteerd in twee heatmaps: één voor de positieve feedback, en één voor
de kritiekpunten. Deze zijn als volgt te interpreteren: hoe donkerder de kleur
van de markeringen, hoe vaker deze tekst is geselecteerd als positief of
negatief punt. Voor de voornaamste positieve punten en kritiekpunten zijn
een aantal opmerkingen weergegeven als toelichting op de geselecteerde
tekst.

*In de live versie van de vragenlijst werd de Engelse tekst in de feedback-box in het Nederlands getoond.

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/ 11

Belang van samenleving en gelijkwaardig spreekt burgers aan
Trouw aan Koning roept meeste weerstand op; geheimhouden van informatie laat ruimte over voor interpretatie
Tekstuele evaluatie – NL Repre (n=1028)
Belang van onze samenleving
“Een ambtenaar is er voor de samenleving.”
Integer en behandel iedereen gelijkwaardig
“Mooie en duidelijke zin.”
Ik ben eerlijk geweest en heb niets verzwegen
“Wekt vertrouwen.”
Integer
“Lastig woord dat niet iedereen zal snappen.”
Koning
“Niet van deze tijd, en weinig relevant.”
Soms informatie geheim moet houden
“Specifieker, dit is te breed nu. Wat is geheim en
wat niet?”

Q6: Kan jij de tekst of woorden selecteren die voor jou duidelijk/goed zijn of juist niet duidelijk/niet goed zijn? Je kunt tevens kort toelichten waarom je dit vindt.

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/ 12

Ambtenaren zien integriteit als essentieel aspect
Ook ambtenaren zien trouw aan de Koning als overbodige toevoeging, en zien graag meer eenduidige definities
Tekstuele evaluatie – Ambtenaren (n=166)
Belang van onze samenleving
“Kerntaak.”
Integer
“Daar valt of staat het mee.”
Gelijkwaardig
“Zo hoort het, ook buiten je werk om!”

Goed ambtenaar
“Ik vind dat we wel meer dan goed mogen zijn.”
Soms informatie geheim moet houden
“’Soms’ is niet eenduidig.”
Ik ben de Koning en de Grondwet trouw
“Is naar mijn mening al geregeld in de zin
daaronder.”
Q6: Kan jij de tekst of woorden selecteren die voor jou duidelijk/goed zijn of juist niet duidelijk/niet goed zijn? Je kunt tevens kort toelichten waarom je dit vindt.

Ministerie BZK - Flitspeiling, Ambtseed - Juni 2022

/ 13

Sumatrakade 1299
1019 RM Amsterdam
020 521 06 60
info@thechoice.nl
www.choice-insights.nl