Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

845
Vragen van het lid Van Hijum (CDA)
aan de minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht
«Onmisbare werknemers toch
ontslagen». (Ingezonden
18 november 2009)
1
Kent u het bericht «Onmisbare
werknemers toch ontslagen», waarin
wordt gesteld dat de maatregel om
onmisbare werknemers te behoeden
voor ontslag, dreigt te mislukken? Is
het waar dat sinds invoering van het
onmisbaarheidscriterium geen enkele
aanvraag is gehonoreerd?1
2
Deelt u de zienswijze van
bestuursvoorzitter, Joop Linthorst,
van het Uitvoeringsinstituut
Werknemersverzekeringen (UWV) die
stelt dat het een «waardevol
instrument kan zijn», maar dat de eis
om een duidelijk en bestendig beleid
te voeren ten aanzien van scholing
van werknemers administratief
gezien problematisch is? Bent u met
hem van mening dat bedrijven
waarschijnlijk pas administratief aan
deze eis kunnen voldoen tegen de tijd
dat de tijdelijke maatregel alweer
voorbij is? Kunt u aangeven waarom
deze eis zo is geformuleerd? Ziet u
mogelijkheden om de eis minder
bureaucratisch te maken en de
administratieve last voor bedrijven

KVR38547
2009Z21930
0910tkkvr845
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

om aan deze eis te kunnen voldoen te
verminderen, waarbij nog steeds
rekening wordt gehouden met het
scholingsprincipe?
3
Bent u van mening dat de maatregel
in praktijk niet werkt en er teveel
belemmeringen zijn? Signaleert u
nog meer knelpunten dan het
bovenstaande en wilt u de Kamer
hierover informeren? Bent u
voornemens aan de hand van uw
bevindingen te bezien of de
maatregel kan worden aangepast?
1

Het Parool, 14 november 2009
http://www.parool.nl/parool/nl/30/
ECONOMIE/article/detail/267800/2009/11/
14/Onmisbare-werknemers-toch-ontslagen.
dhtml

Antwoord
Antwoord van minister Donner
(Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 1 december 2009)
1
Ja, ik ken het bericht «Onmisbaren
toch ontslagen» uit het Parool.
Vanaf 1 augustus is de mogelijkheid
tot afwijking van het
afspiegelingsbeginsel en daarmee het
bestaande
«onmisbaarheidscriterium» verruimd.
Deze maatregel is getroffen in het
kader van de huidige economische
crisis en stelt werkgevers in staat
werknemers die over zodanige kennis
en bekwaamheden beschikken, dat

hun ontslag voor het functioneren
van de onderneming bezwaarlijk zou
zijn, te behouden als ontslag
noodzakelijk blijkt te zijn.
Navraag bij het UWV Werkbedrijf laat
zien, dat er sinds de invoering van de
maatregel 16 ontslagverzoeken zijn
ingediend met een beroep op het
verruimde onmisbaarheidscriterium.
Tot op heden heeft het UWV
Werkbedrijf in 6 gevallen een
beslissing genomen en is het beroep
op het verruimde
onmisbaarheidscriterium afgewezen.
2 en 3
Ik deel die mening niet, noch de
zienswijze waarover in de vraag
wordt gesproken. Ter toelichting het
volgende. Een werkgever kan een
beroep op de regeling doen als hij
meent dat een werknemer over
zodanige kennis en bekwaamheden
beschikt dat zijn ontslag voor het
functioneren van de onderneming
bezwaarlijk is en dat in zijn plaats een
ander voor ontslag moet worden
voorgedragen. Hij dient daarvoor
uiteraard wel aannemelijk te maken
dat het in zijn bedrijf (of voor de
functies die het betreft) gebruikelijk is
dat aan werknemers eisen worden
gesteld wat betreft het verwerven van
kennis en bekwaamheden voor het
verrichten van de werkzaamheden die
deels komen te vervallen. Als dat niet
het geval is, zal het geen verschil
maken door wie de arbeid wordt
verricht en is een beroep op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1795

onmisbaarheid in het geheel niet aan
de orde. Vandaar dat deze eis wordt
gesteld. Die eis houdt niet in dat de
werkgever een specifiek
scholingsbeleid moet voeren of dat
hij zijn beroep op de regeling met een
scholingsplan moet onderbouwen.
Dat staat niet in de regeling, noch in
de toelichting daarop. Het bestaan
van een dergelijk beleid of plan kan
uiteraard wel als bewijs dienen, maar
is geen voorwaarde. Een werkgever
kan bijvoorbeeld ook volstaan met
het overleggen van
functiebeschrijvingen als daarin is
aangegeven welke eisen worden
gesteld voor het verrichten van de
betreffende functie(s). Verder moet de
werkgever aannemelijk maken dat het
al gedurende langere tijd gebruikelijk
is dat er eisen worden gesteld en
daar niet plotseling mee aan komen
omdat hem dat de gelegenheid biedt
een beroep op het verruimde
onmisbaarheidscriterium te doen.
Vandaar dat is bepaald dat er sprake
moet zijn van een bestendig beleid in
deze. Hierbij wordt door UWV als
richtsnoer gehanteerd, gedurende ten
minste een periode van een jaar. Die
periode is uiteraard korter als het
bedrijf nog geen jaar bestaat. Ten
slotte dient de werkgever de kennis
en bekwaamheden van de
werknemer te schetsen die hij wil
uitzonderen van ontslag en toe te
lichten waarom het behoud van die
kennis of bekwaamheden van belang
is voor het functioneren van de
onderneming. Het spreekt daarbij
voor zich dat de werkgever zelf
bepaalt welke kennis en
bekwaamheden noodzakelijk zijn en
behouden moeten blijven. Het is niet
aan het UWV om hierover te
oordelen.
Ik meen dat met deze criteria op een
zorgvuldige wijze invulling kan
worden gegeven aan de mogelijkheid
tot afwijking en hecht eraan op te
merken, dat de regeling tot
verruiming van het
onmisbaarheidscriterium is bedoeld
om op een verantwoorde wijze
afwijking mogelijk te maken van de
normale regels die gelden voor het
bepalen van de ontslagkeuze, niet om
willekeur te bevorderen. Het stellen
van criteria om dat te bevorderen
brengt met zich dat er bedrijven
zullen zijn die daar niet aan kunnen
voldoen. Het feit dat een werkgever
niet aan de criteria kan voldoen
betekent niet, dat de regeling
ondeugdelijk is.

Verder merk ik op dat de maatregel
zal worden geëvalueerd voorafgaand
aan een eventueel besluit tot
voortzetting. Aan de hand daarvan zal
worden bezien hoe met de
mogelijkheid tot afwijking van het
afspiegelingbeginsel is omgegaan,
wat de effecten daarvan zijn en in
welke mate hieraan nog behoefte
bestaat. Daarom wordt de toepassing
van de maatregel gemonitord.
Hiervan zal voor de zomer van 2010
tussentijds verslag worden gedaan
aan de Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

1796