Rob
R

Raad voor het openbaar bestuur

Nationaal investeren
in lokaal veiligheidsbeleid
Vertrouwen op democratie
Verkorte versie

Februari 2010

Bijdrage aan de strategische agenda voor lokale veiligheid

Lo
Ve k
ili al
gh e
eid

Rob
Vr

Do

o
W

Di
a
M

12-02-10 09:52

November 2014

Profiel
De Raad voor het openbaar bestuur (Rob) is een adviesraad van de regering en het parlement. De Rob is ingesteld
bij Wet van 12 december 1996 (Wet op de raad voor het openbaar bestuur, Staatsblad 1996, nr. 623).

Taak
De wettelijke taak van de Raad is de regering en het parlement gevraagd en ongevraagd adviseren over
de inrichting en het functioneren van de overheid. Daarbij geeft de Raad in het bijzonder aandacht aan de
uitgangspunten van de democratische rechtsstaat.

Samenstelling
Tien onafhankelijke deskundigen op het terrein van het openbaar bestuur, politiek en wetenschap vormen samen
de Raad voor het openbaar bestuur. Zij zijn geselecteerd op basis van hun deskundigheid en maatschappelijke
ervaring. Daarnaast kunnen afhankelijk van het onderwerp tijdelijke leden de Raad versterken. De leden van de
Raad worden bij Koninklijk Besluit benoemd.

Werkwijze
De Raad kan zowel gevraagd als ongevraagd advies uitbrengen. Adviesaanvragen kunnen van alle ministeries
en van de Staten-Generaal afkomstig zijn. Bij het voorbereiden van zijn adviezen betrekt de Raad vaak mensen
en organisaties die veel met het openbaar bestuur te maken hebben of die over relevante inhoudelijke expertise
beschikken. Ook via andere activiteiten (publicaties, onderzoek, bijeenkomsten) levert de Raad een bijdrage aan
het politiek-bestuurlijke en maatschappelijke debat. De komende jaren stelt de Raad het begrip ‘vertrouwen’
centraal. Het gaat daarbij om het vertrouwen tussen burgers en bestuur, maar ook om het vertrouwen van de
verschillende overheden in elkaar.

Secretariaat
Een secretariaat ondersteunt de Raad voor het openbaar bestuur (en de Raad voor de financiële verhoudingen).
De secretaris en zijn medewerkers leggen over hun werk verantwoording af aan de Raad.
Het jaarlijkse Werkprogramma geeft sturing aan de werkzaamheden.

Adresgegevens
Bezoekadres: Korte Voorhout 7
Postadres: Postbus 20011, 2500 EA Den Haag
T 070 426 7540
E rob-rfv@rob-rfv.nl
www.rob-rfv.nl
Alle adviezen en andere publicaties zijn te vinden op
www.rob-rfv.nl
ISBN 978-90-5991-086-7
NUR 823

2

Over dit advies
Op welke punten kan de positie van het lokale bestuur met

is aangesloten op het lokale, dat wat de (centrale)

betrekking tot lokale veiligheid toekomstgericht worden

instituties doen logisch samenhangt met hetgeen door

versterkt? is de hoofdvraag van het verzoek van de

de naast-betrokkenen als lokale (on)veiligheid wordt

minister van Veiligheid en Justitie (VenJ) aan de Raad

ervaren?

voor het openbaar bestuur om mee te denken over een
strategische agenda voor lokale veiligheid. De Raad

Een strategische agenda dus, voor de middellange

draagt graag bij aan deze agenda, hij ziet het als een

termijn. Het woord ‘agenda’ is meervoud voor agendum,

goed voorbeeld waarin openbaar bestuur en veiligheid

wat zoveel betekent als: dat wat moet worden gedaan.

samenkomen.

Zo ook is dit advies bedoeld, de Raad heeft gekeken
naar openbaar bestuur en lokale veiligheid en komt in

De Raad heeft het verzoek van de minister om een

zeven punten tot dat wat moet worden gedaan door het

bijdrage aan de strategische agenda niet ruimer willen

Ministerie van VenJ en het decentrale bestuur. Naar

opvatten dan hij bedoeld lijkt: dit advies is geen

zijn stellige overtuiging gaat de strategische agenda de

analyse van het functioneren van de diverse instituties

komende jaren een rol spelen in het maatschappelijk

op het terrein van de (lokale) veiligheid of een eerste

debat over lokale veiligheid. Iets preciezer: de Raad

evaluatie van de Nationale Politie. Wat is het wel?

verwacht veel van het inhoudelijk overleg tussen het

Het departement van VenJ heeft de afgelopen jaren

Rijksniveau (met de minister en de korpsleiding van

veel geïnvesteerd in open gesprekken met ‘het veld’.

de Nationale Politie), het openbaar ministerie en

In het verlengde daarvan heeft de Raad gezocht naar

het regionale/lokale niveau (met de burgemeesters

een aantal bewegingen in het openbaar bestuur, die

als eerstverantwoordelijken voor openbare orde en

iets zouden kunnen en moeten betekenen voor de

veiligheid en achter hen de gemeenteraden). De Raad

strategische agenda lokale veiligheid. En dan met

is er zeker van dat de komende jaren met name de

name ontwikkelingen die tussen ‘Den Haag’ en het

vraag hoe succesvol het overleg tussen ‘Rijk’ en ‘regio’

lokale tot een betekenisvolle dialoog zouden kunnen

en ‘lokaal’ is, bepalend zal zijn voor het werkelijk

leiden. De Raad hoopt dat deze bijdrage aan de

succesvol kunnen voeren van lokaal veiligheidsbeleid.

strategische agenda voor het Rijk en de lokale overheid

De groeiende interesse voor lokale veiligheid verdient

stimulerend zal kunnen werken zo’n dialoog verder

een institutioneel en meer gestructureerd contact.

vorm te geven.

Een dialoog wordt vooral dan betekenisvol als deze
niet incidenteel, maar structureel van karakter is,

Veiligheidsbeleid zou in wisselwerking met de burgers

gemaakte afspraken transparant zijn en steeds

moeten worden georganiseerd. Het zwaartepunt

opnieuw wordt geïnvesteerd in het open karakter van

komt hierbij steeds meer te liggen op zelforganiserend

de gedachtewisseling.

vermogen in plaats van repressie, al zal dat altijd een
belangrijk onderdeel blijven. De rol van de overheid,

De Raad draagt met dit advies een aantal bouwstenen

of dat nu de lokale of Rijksoverheid is, wordt steeds

aan om die dialoog inhoud te geven en zegt tevens

meer faciliterend en stimulerend, gericht op het

iets over de vorm waarin het zou kunnen plaatsvinden.

uitlokken van effectieve samenwerkingsrelaties tussen

Een uitputtende lijst is het niet, maar wel een lijst die

overheden onderling, of met (groepen) inwoners.

rekening houdt met wat de Raad heeft gehoord ‘in het

Hoe worden partners gestimuleerd om hun rol op te

veld’ en die op veel plekken weerklank vindt.

pakken en hoe zorg je dat de centrale overheid goed

De Raad zet hiermee bewust selectief een beperkt

3

aantal thema’s in de schijnwerpers, omdat die er

Voor de inhoud van de agendapunten verwijzen we

lokaal toe doen. Het is aan zowel het ministerie als

naar het advies zelf. De exacte uitwerking ligt wat ons

de regionale en lokale partijen om te bespreken of

betreft in handen van de verschillende partners. Juist in

en in welke mate de genoemde thema’s structureel

de naar buiten gerichte stijl die het ministerie vandaag

geagendeerd gaan worden.

de dag hanteert zouden deze thema’s een plek kunnen
(en wat de Raad betreft moeten) krijgen.

De agendapunten zijn:
1. Veiligheid op de schaal van de burger: van aanbod
naar vraag
2. Publiek debat over veiligheid, overheid en markt
3. Integraliteit van (veiligheids)beleid en komende

Prof. drs. Jacques Wallage,

Dr. Kees Breed,

voorzitter

secretaris

4. Betere informatiedeling

Raad voor het

Raad voor het

5. Integraliteit bij het Rijk

openbaar bestuur

openbaar bestuur en

decentralisaties

6. Ruimte voor lokaal maatwerk met politie en justitie

Raad voor de

7. Van beneden naar boven

financiële verhoudingen

4

Inhoud
1.

Inleiding

7

1.1 Achtergrond van het advies

7

1.2 Lokale veiligheid

7

1.3 Tussenconclusie

8

2. Een strategische agenda voor lokale veiligheid

9

2.1 Bewegingen in het openbaar bestuur: over verticaal bestuur in een gehorizontaliseerde maatschappij

9

2.2 Noodzakelijke voorwaarden voor een kansrijke strategische agenda

11

3. De strategische agenda zelf

13

Literatuur
Geraadpleegde websites

19
19

Bijlage 1: Adviesaanvraag

20

Bijlage 2: Landelijke uitkomsten Veiligheidsmonitor 2013

23

Bijlage 3: Actoranalyse, beleidsthema’s en functioneren openbaar bestuur

24

Bijlage 4: Geraadpleegde personen

27

Bijlage 5: Samenstelling Raad voor het openbaar bestuur

30

5

6

1. Inleiding
1.1. Achtergrond van het advies
De minister van VenJ vraagt de Raad voor het

beleidsaangelegenheden in het domein van veiligheid

openbaar bestuur te adviseren over lokale veiligheid

worden getrokken en dat veiligheidsmaatregelen

en toekomstbestendig openbaar bestuur.

op steeds ruimere schaal worden toegepast. Het

Op welke punten kan de positie van het lokale bestuur

bepalende argument hierbij is dat er een situatie

met betrekking tot lokale veiligheid toekomstgericht

heerst van dreiging en gevaar.2

1

worden versterkt? is de hoofdvraag van het verzoek
van de minister. De minister vraagt aandacht

Hoewel ook fysieke veiligheid betekenis heeft voor het

voor het vermogen tot samenwerken met andere

lokale veiligheidsdenken, denk bijvoorbeeld aan de

gemeenten en maatschappelijke partners, voor de

gevolgen van een ramp voor de maatschappelijke

samenhang in beleid en aanpak en voor flexibiliteit

orde, gaat het begrip lokale veiligheid volgens de

en slagvaardigheid. Ook vraagt hij aandacht voor

praktijkmensen meestal over sociale veiligheid. In het

de voorwaardenscheppende rol van het Rijk, de

domein van sociale veiligheid is de laatste jaren een

verhouding tussen landelijk beleid en lokale regie en

zekere oprekking van het begrip te zien: meer en

de relatie Rijk-gemeente om het stelsel te verbeteren.

meer wordt sociale veiligheid gelijkgesteld aan de
afwezigheid van gedragingen die hinder, overlast

Het doel van de advisering door de Raad is tweeledig.

of gevoelens van onbehagen opleveren voor

Ten eerste is de Raad gevraagd de dialoog te faciliteren

medeburgers. Sociale veiligheid is meer en meer een

tussen VenJ en gemeenten over lokale veiligheid.

kapstok geworden waaraan allerlei sociale problemen

De Raad heeft in dat verband een aantal ronde

worden opgehangen. Met name met het oog op

tafelgesprekken georganiseerd. Ten tweede is het

decentralisering van taken naar de gemeente en de

product van de Raad een bijdrage aan een strategische

kans om domeinen als jeugd en zorg te koppelen

agenda voor lokale veiligheid. Met deze strategische

aan veiligheid is het van belang om een heldere

agenda zullen Rijk en gemeenten de komende

begripsbepaling te hanteren.

jaren stappen moeten zetten in het proces naar een
toekomstbestendige overheid op het gebied van lokale

Kwantitatieve en kwalitatieve gegevens over lokale

veiligheid.

veiligheid zijn terug te vinden in de Veiligheidsmonitor,
een jaarlijks terugkerend bevolkingsonderzoek naar

1.2 Lokale veiligheid

veiligheid, leefbaarheid en slachtofferschap, en het

In de adviesvraag ligt de nadruk op het openbaar

Continu Onderzoek Burgerperspectieven (COB) dat

bestuur, maar waar het eigenlijk om gaat is het

actuele informatie geeft over ontwikkelingen in

thema ‘lokale veiligheid’. Lokale veiligheid is een

opvattingen in de bevolking over maatschappelijke

containerbegrip en precisering is gewenst, want

problemen. De Veiligheidsmonitor 20133 deelt thema’s

veel problemen worden te makkelijk geframed als

in op de vijf hoofdlijnen: leefbaarheid en overlast

een veiligheidsprobleem. In de beleidswetenschap

in buurt, veiligheidsbeleving, slachtofferschap

is hieraan de term securitisering gegeven. Het begrip

criminaliteit, burgers en politie, en preventie.

verwijst naar het proces dat steeds meer

Bijlage 2 geeft een overzicht van de belangrijkste

1

2
3

Brief van 11 september 2013, zie bijlage 1 voor de adviesaanvraag.

Vergelijk De Graaf en Eijkman, 2011.
Centraal Bureau voor de Statistiek, 2014.

7

landelijke uitkomsten van de veiligheidsmonitor.

in het veiligheidshuis, de veiligheidsregio6, of

Uit het COB-onderzoek van het tweede kwartaal 20144

bij toezicht en handhaving door buitengewoon

blijkt dat Nederlanders naast gezondheid en financiën

opsporingsambtenaren (BOA’s) en regionale

zich zorgen maken over sociale risico’s: criminaliteit.

uitvoeringsdiensten (RUD’s). Op centraal niveau

Overigens is er vertrouwen dat de veiligheid in

heeft de minister van VenJ de Landelijke prioriteiten

Nederland doorgaans goed is geregeld.

Politie 2011-2014 vastgesteld om de veiligheid in
de buurt te vergroten.7 Het is dus erg druk op dit

Op grond van deze korte analyse van het begrip

terrein en dit kan er toe leiden dat lokale keuzes

lokale veiligheid, hanteert de Raad in dit advies

schuren met landelijk beleid, zoals bij de aanpak van

het perspectief van veiligheid op de schaal van de

motorbendes en hennepteelt, of de terugkeer van

burger. Daarmee bedoelen we zowel veiligheid in

zedendelinquenten. Bovendien zijn er grote regionale

directe leefomgeving als de ervaren veiligheid, het

verschillen in veiligheidsbeleving, waardoor nationaal

‘veiligheidsgevoel’.

gestelde prioriteiten niet per definitie aansluiten bij
lokaal gevoelde onveiligheid. Juist in deze context kan

De schaal waarop kan worden bevorderd dat burgers

een scherpe strategische agenda, waar verschillende

zich veilig voelen is niet per definitie die van de

partners inbreng in hebben en die leidt tot acties,

gemeente. Veilig uitgaan betreft de binnenstad,

resultaat brengen.

hangjongeren en inbraken zijn sterk wijkgebonden
terwijl andere vraagstukken een bovenregionaal

1.3 Tussenconclusie

karakter hebben. Ook andere betrokken

Lokale veiligheid is veiligheid op de schaal van de

organisaties (jeugdzorg, woningbouwcorporaties,

burger. Lokale veiligheid is meer dan sociale veiligheid,

ondernemersorganisaties) werken op onderling

het gaat óók over betrokkenheid van burgers die op de

verschillende schaalniveaus. Betrokkenheid van

voor hen relevante schaal moet worden georganiseerd.

burgers moet op de voor hen relevante schaal worden

In deze bijdrage aan een strategische agenda voor

georganiseerd. Veel problemen in de samenwerking of

lokale veiligheid stelt de Raad deze overbrugging van

zelfs een gebrek aan samenwerking ontstaan door deze

de afstand tussen burgers en het openbaar bestuur

verschillen in schaalniveau.

centraal.

Lokale veiligheid tot slot is overigens niet alleen iets
van het lokale, lokaal is ook regionaal en ook het Rijk
houdt zich ermee bezig.5 In regionaal verband wordt
op het terrein van lokale veiligheid samengewerkt

6

7
4
5

Sociaal en Cultureel Planbureau, 2014.
Op het gebied van lokale veiligheid wordt in bijlage 3 een
beschrijving gegeven van de belangrijkste actoren, de
belangrijkste onderwerpen en welke bepalende factoren gelden
voor het openbaar bestuur bij lokale veiligheid.

8

Bij fysieke veiligheid wordt naast de veiligheidsregio’s ook
samengewerkt met waterschappen. Nu de nadruk bij lokale
veiligheid ligt op sociale veiligheid laten we deze actoren verder
buiten beschouwing.
Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 628, nr. 256. De
prioriteiten gaan over de aanpak van criminele jeugdgroepen,
high impact crime, veiligheid op straat, dierenmishandeling,
cybercrime, kinderporno, criminele samenwerkingsverbanden,
verbetering aangifteketen, minder bureaucratie, verbetering
heterdaadkracht en aanpak illegaliteit en criminele
vreemdelingen.

2. Een strategische agenda voor lokale veiligheid
De veranderde samenleving vraagt om ander

De inzet van alle betrokkenen bij de veiligheid van de

openbaar bestuur. Er zijn genoeg grote bewegingen

burger moet in wisselwerking met die burger worden

die eisen stellen aan het strategische vermogen van

georganiseerd. Dit (horizontale) uitgangspunt is

het openbaar bestuur bij lokale veiligheid. Aan het

een forse uitdaging voor verticale organisaties. Het

verkennen van de horizon, aan het combineren van

vraagt een veiligheidsnetwerk dat om de burger heen

de lange termijn met de specialistische kennis binnen

functioneert en waarop hij vanuit de buurt invloed

én buiten de organisatie, aan het organiseren van

moeten kunnen uitoefenen. De representatieve

netwerken en aan het creëren van draagvlak.

democratie alleen heeft vaak onvoldoende
zeggingskracht om de partners in het netwerk te

2.1 Bewegingen in het openbaar bestuur: over
verticaal bestuur in een gehorizontaliseerde
maatschappij

motiveren en het proces op wijkniveau te versterken en

De laatste jaren is de Raad in zijn adviezen ingegaan

Raad een paar grote lijnen naar de toekomst, die

op de notie van het verticale bestuur in relatie tot

zowel gelden voor de Rijksoverheid als de decentrale

de gehorizontaliseerde maatschappij (Vertrouwen op

overheden.

te verbeteren.
Tegen de achtergrond van deze bewegingen ziet de

democratie, 2010), de relatie tussen het optreden van de
overheid in het veiligheidsdomein en het vertrouwen

•

Van een beleid met het zwaartepunt op repressie

van burgers daarin (Veiligheid en vertrouwen, 2011), en de

naar een beleid waarin meer aandacht aan

rol van de overheid ten opzichte van maatschappelijk

preventie wordt gegeven.

initiatief (Loslaten in vertrouwen, 2012). De rode draad:
de overheid is aanzienlijk kwetsbaarder dan voorheen,

Sinds 2002 zijn de jaarlijkse kosten voor veiligheidszorg

de verbinding tussen verticaal georiënteerd bestuur en

steeds gestegen, tot 13 miljard euro in 2012, gemiddeld

horizontale maatschappelijke verbanden hapert. Het

780 euro per hoofd van de bevolking.8

gezag van verticaal georganiseerde instituties moet
worden verdiend in de verbinding met de horizontale
(leef)wereld.

8

Centraal Bureau voor de Statistiek: http://www.cbs.nl/
nl-NL/menu/themas/veiligheid-recht/publicaties/artikelen/
archief/2013/2013-3903-wm.htm

Jaarlijkse uitgaven veiligheidszorg per hoofd van de bevolking
800

euro

700
600
500
400
300
200
100
0

2002 2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010

2011 2012*

Bron: CBS

9

Veelal wordt het geld besteed aan repressieve

•

Van een veiligheidsbeleid waarin opsporing en

maatregelen, zoals cameratoezicht, preventief

vervolging centraal staan naar een beleid waarin

fouilleren en extra blauw op straat. Tal van

maatschappelijk organisaties en de lokale overheid

maatregelen ter handhaving van de openbare orde

meer verantwoordelijkheid gaan dragen.

en bestrijding van criminaliteit zijn onderhevig
aan function creep: wetten, beleidsinstrumenten,

Het lokale bestuur doet de laatste decennia

maatregelen en programma’s die een geheel andere

onmiskenbaar veel meer aan veiligheid, de uitbreiding

uitwerking (soms ook op een totaal ander terrein)

van de bevoegdheden van de burgemeester is daarvan

hebben dan oorspronkelijk bedoeld. Gerenommeerde

het meest zichtbare resultaat. In de collegeperiode

wetenschappers en auteurs betogen dat traditionele

2010-2014 stak tweederde van de gemeenten

repressieve maatregelen weinig effectief zijn en voorbij

meer geld in openbare orde en veiligheid, ondanks

gaan aan oorzaken van crimineel gedrag zoals de

het lagere gemeentebudget.12 En daar blijft het

persoonlijkheid of sociale omgeving.10 Uit een studie

niet bij. Woningcorporaties zijn begaan met veilig

naar de effectiviteit van maatregelen bij de aanpak van

wonen, onderwijsinstellingen met veiligheid in en

Marokkaans- Nederlandse risicojongeren blijkt dat

rond de school, bedrijventerreinen worden in de

repressie met het oog op voorkomen van recidive vaak

gaten gehouden door particuliere beveiligers. Het

averechts werkt en preventie het best werkt op jonge

aandeel van het lokale bestuur, maatschappelijke en

leeftijd.

commerciële instellingen in de veiligheidszorg neemt

Overigens kan ‘meer preventie’ evengoed een

toe. Het vraagt met name van landelijk, hiërarchisch

repressief systeem in de hand werken. Waar repressief

georganiseerde instituties zoals de Nationale Politie

strafrechtelijke maatregelen zich op (potentiële)

en het openbaar ministerie dat hun lokaal en regionaal

daders richten, richten preventieve maatregelen zich

functionerende medewerkers de ruimte houden.

doorgaans op de hele bevolking. Dat kan beperkingen

En dat die ketens van lokale verantwoordelijken open

voor de individuele vrijheid of privacy van alle burgers

en betrokken samenwerken.

9

11

met zich meebrengen, en dus repressie introduceren.
Deze repressie is dan wel niet per se strafrechtelijk,

•

Van een overheid (Rijksoverheid of decentrale

maar mogelijk wel grootschaliger.

overheid) die probeert met geld en regels vanuit

Meer aandacht voor het voorkomen van criminaliteit en

verticale structuren lokale veiligheid te beïnvloeden,

van gedrag dat onveiligheid oproept vraagt een ander

naar een overheid die faciliteert en stimuleert.

bestuurlijk instrumentarium dan de meer repressieve
lijn. Het vraagt de actieve inzet en samenwerking van

Burgers leveren met informatie die tegenwoordig

veel maatschappelijke partners. Het is onmogelijk om

alom beschikbaar is steeds vaker zelf oplossingen

deze cultuur van samenwerking centraal te regelen; de

voor maatschappelijke problemen, de overheid volgt

samenwerking werkt pas als ieder vanuit eigen kracht

huiverig.13 Een voorbeeld. SOS ALARM Hulpdienst is een

en mogelijkheden naar hetzelfde doel werkt.

initiatief dat eerste hulp bij ongevallen organiseert door
burgerhulp te mobiliseren.

9 Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, 2011.
10 Uitermark e.a., november 2012.
11 Verweij Jonker Instituut, maart 2012.

10

12 Zie ook: http://www.hetccv.nl/nieuws/2014/03/gemeentensteken-meer-geld-in-veiligheid.html
13 Zie ook NRC 13 juni 2014: Helpen? Daar heb je de overheid niet echt
voor nodig.

Koppeling van dit initiatief aan het overheidssysteem

ingeschat: de grote gemeenten zien dat risico minder

van de 112-meldkamer ontmoet enthousiasme, maar

dan de diverse actoren op het platteland.

stuit ook op belemmeringen van reorganisaties bij
er wordt niet meer op de overheid gewacht. Dat

2.2 Noodzakelijke voorwaarden voor een kansrijke
strategische agenda14

vervolgens een niet-overheidspartij zich mengt in de

Wil een strategische agenda voor lokale veiligheid

eerstehulpverlening wordt door burgers minder op

kans maken op een succesvolle implementatie, dan

principes dan wel op resultaat beoordeeld.

moet naar de mening van de Raad aan een aantal

De verhoudingen tussen overheid, burgers en bedrijven

voorwaarden worden voldaan.

de meldkamers. Maar de initiatiefnemers gaan door,

veranderen. Illustratief is dat bij het vrijgeven van data
die raken aan veiligheid, de overheid vaak in een kramp

Het podium van lokale veiligheid

schiet. Terwijl hulpkracht van burgers via sociale media

Goede toneelkunst kan niet zonder regie, script,

razendsnel is georganiseerd, moet de overheid nog de

decor en natuurlijk acteurs. Gelijk personages in een

mentale stap maken om lokaal steeds meer samen te

toneelkunstwerk spelen actoren bij lokale veiligheid

werken en adequaat in te spelen op ontwikkelingen die

allemaal een rol.15 Op het podium van lokale veiligheid

overigens toch niet te stoppen zijn. Dat roept lastige

bepalen politici op grond van publieke waarden wat

vragen op: wat is nu eigenlijk de rol van de overheid?

er moet gebeuren en waarom dat moet gebeuren.

Dit soort initiatieven zal vaker voorkomen, de overheid

Vervolgens zetten beleidsmakers dit om naar

als traditioneel monopolist zal zich moeten aanpassen.

doelstellingen van beleid. Uitvoerders koppelen
instrumenten aan de doelstellingen om deze te kunnen

•

Van een overheid die verantwoordelijkheid

bereiken. Het onderscheid tussen waarden, beleid en

centraliseert naar een die lokaal effectieve

instrumenten ordent de rollen van de actoren. Politici

samenwerkingsrelaties uitlokt.

gaan over waarden. Beleidsmakers hebben verstand
van doelstellingen en willen weten hoe die te bereiken.

Tot de jaren ’90 kende Nederland Rijkspolitie en

Uitvoerders weten het meeste van instrumenten, en

gemeentepolitie. Met de Politiewet 1993 kwamen er

wat werkt. Goed spel wordt hier gemaakt door spelers

regiokorpsen die decentraal werden aangestuurd. Met

die vast zijn in hun rol en hun rol dan ook goed kennen.

name de beheersnadelen daarvan worden nu bestreden
met Nationale Politie. Wanneer deze centralisatie

De Raad is zich er van bewust dat deze scheiding niet

vervolgens tot vergelijkbare inbeddingsproblemen zou

digitaal of formalistisch kan worden gemaakt. Ook

leiden in de lokale democratie, dan ligt de weg voor

politici maken beleid en formuleren doelstellingen.

gemeentepolitie (weer) open en nemen gemeenten

Maar daarbij moet ruimte zijn voor efficiënte

hun toevlucht tot de inzet van BOA’s en andere

uitvoering. En de uitvoerder of beleidsmaker moet

hoeders van de veiligheid. Wie deze herhaling van

geen politiek bedrijven. Rolvastheid heeft ook te

zetten wil voorkomen – met de daaraan verbonden

maken met het vraagstuk van verantwoording:

ernstige veiligheids- en financiële risico’s – moet nu

lokale veiligheid moet in de gemeente(raad) worden

investeren in die lokale inbedding. Op dat niveau

verantwoord, niet ieder incident verdient bespreking

ook, moet de samenwerking plaatsvinden om het

in de Tweede Kamer. Respect voor decentrale

veiligheidsnetwerk om de burger heen te creëren. De
inschatting van dit risico – een zekere ontvlechting
van het lokale politiewerk van de gemeente en lokale/
regionale instituties – wordt overigens heel verschillend

14 Deze inzichten zijn onder meer ontleend aan Instituut voor
Publieke Waarden, juni 2013.
15 Zie ook de actoranalyse in bijlage 3.

11

verantwoordelijkheid voor lokaal veiligheidsbeleid

neemt het gerapporteerde slachtofferschap toe. Dat

vraagt van regering en parlement een scherp inzicht

verband vinden we niet alleen in 2013, maar blijkt

in waar systeemverantwoordelijkheid eindigt en

jaar op jaar.16 De (her)intrede van de wethouder

onnodige nationale bemoeizucht begint.

veiligheid (of beter: leefbaarheid) in de verstedelijkte
omgeving van Rotterdam, Zoetermeer of Capelle aan

Ontwikkel van statisch naar dynamisch

den IJssel lijkt een reactie op deze trend. Gemeenten

De relatie tussen Rijk en gemeenten moet het

zullen verschillende oplossingen verzinnen, meer

karakter hebben van een ontwikkelrelatie. Van

of minder buurtgebonden, meer of minder leunend

een relatie waarin het Rijk budgetten bepaalt en

op technische hulpmiddelen zoals cameratoezicht,

doelstellingen formuleert en gemeenten uitvoeren

meer of minder geconcentreerd op uitgaanscentra.

en verantwoorden, naar een relatie waarin Rijk en

Diversiteit in oplossingen en tussen gemeenten is,

gemeenten een partnerschap aangaan om gezamenlijk

mits proportioneel, niet verwerpelijk maar past in de

publieke problemen op te lossen. Van een relatie met

ontwikkelrelatie en de noodzakelijke ruimte. Zonder

een statische kwaliteit (blauwdrukken, uitvoeren,

het accepteren van diversiteit is lokale veiligheid

beheersen, verantwoorden), naar een relatie met

niet mogelijk. De benadering stelt ook grenzen aan

een dynamische kwaliteit (anticiperen, leren,

steeds opnieuw, vaak geïnspireerd door de actualiteit,

gezamenlijk evalueren, ontwikkelen, aanpassen).

uitroepen van nieuwe nationale prioriteiten. Juist de

Daarbij hoort ruimte. De werkelijkheid laat zich maar

keuze voor noodzakelijke differentiatie maakt dat de

beperkt beheersen op basis van regels, effectieve

nationale overheid zuinig moet zijn op het stellen van

samenwerking en de dialoog die daar bij hoort zijn ook

overal geldende prioriteiten.

van wezenlijk belang.
De kans op een succesvolle implementatie van
Ruimte

de strategische agenda werd door één van de

De betekenis van lokale veiligheid is alleen van

gesprekspartners als volgt geduid: “Van goed sturen

waarde als er sprake is van ruimte. Tegelijkertijd kan

naar goed schakelen, van eenheid naar verscheidenheid, van

ruimte voor lokale veiligheid niet bestaan zonder een

structuur naar cultuur en van overheid naar samenleving”.

ring van regels (wetgeving), financiën (budgetten),
instituties (taakverdeling en taakopvatting) en
cultuur (opvattingen over elkaar). Een noodzakelijke
voorwaarde voor het versterken van lokale veiligheid is
dat het beperken van de gegeven ruimte in principe not
done is.
Verschil moet er zijn
Een vierde voorwaarde is om diversiteit te accepteren
en zelfs te stimuleren. Lokale veiligheidsproblematiek
in de grote stad is niet vergelijkbaar met veiligheid in
de dorpen. Zoals blijkt uit de Veiligheidsmonitor 2013
geldt in het algemeen dat de mate van stedelijkheid
van grote invloed is op zowel veiligheidsbeleving als
gerapporteerd slachtofferschap. Naarmate een gebied
stedelijker is, verslechtert de veiligheidsbeleving en

12

16 Onder veiligheidsbeleving vallen indicatoren als ‘wel eens
onveilig voelen in de buurt’, ‘wel eens onveilig voelen’ in het
algemeen, het rapportcijfer voor de veiligheid in de buurt, de
inschatting van de kans op slachtofferschap, het ervaren van
respectloos gedrag.

3. De strategische agenda zelf
Bij het opstellen van de bijdrage van de Raad aan

leiding krijgt) om in samenwerking in de lokale

de strategische agenda heeft de Raad zich laten

veiligheidsnetwerken te investeren, beschouwt de Raad

inspireren door gesprekken met vertegenwoordigers

als een zorgelijk signaal.

van drie gemeenten (een gemeente van de G4, een
centrumgemeente en een kleinere gemeente uit de

Betrokkenheid suggereert een zekere mate van

regio Oost Nederland), met mensen uit de praktijk van

participatie. Er zijn altijd burgers die hiertoe graag

woningbouwverenigingen, politie of het openbaar

bereid zijn, maar hoe groot is deze groep en

ministerie, en de VNG. Verder heeft de Raad gesproken

hoe representatief is deze groep, in termen van

met wetenschappers, met gemeentebestuurders

competentie, behoefte, zin en tijd? Wat betekent dit

(burgemeesters, wethouders en raadsleden) en met

voor het functioneren van de lokale democratie? Een

(top)ambtenaren van departementen van VenJ en

eenmalige bijdrage zal voor velen leuk zijn, maar lokale

BZK. Mede op basis van al deze gesprekken komt

veiligheid vraagt om meer structureel onderhoud.

de Raad tot de volgende bouwstenen ten behoeve

Dat is de grote uitdaging voor toekomstbestendig

van een strategische agenda voor lokale veiligheid.

bestuur op het gebied van veiligheid. Behalve dat

Per onderdeel wordt aangegeven wat het agendapunt

veiligheidsbehoeften van burgers leidend behoren te

inhoudt en vervolgens hoe daarmee volgens de Raad

zijn voor lokaal veiligheidsbeleid, moet de overheid

aan de slag moet worden gegaan.

voldoende draagvlak onder burgers creëren om de

17

lokale veiligheidsagenda in te vullen en (deels) uit te
Agendapunt 1. Veiligheid op de schaal van de burger:

voeren. Daarbij wordt door burgers de dialoog met de

van aanbod naar vraag

politie als zeer relevant ervaren.

Veiligheidbeleid is nu nog te veel aanbodgericht, een
kanteling naar vraaggerichte veiligheidszorg is nodig.

Actie: Vraaggerichte veiligheidszorg wordt vast

Of zoals één van de gesprekspartners het uitdrukte:

onderwerp van integrale veiligheidsplannen van

“De overheid vergeet soms de analyse van het probleem

gemeenten. (Lokale) politici stellen daarvoor de kaders

en schiet meteen in de oplossing.” Daarvoor moeten

en er wordt uitgewerkt hoe de burgerbetrokkenheid en

meer verbanden worden gelegd met burgers en de

–draagvlak wordt vormgegeven. Beleid en uitvoering

veiligheidsprioriteiten die zij stellen in hun directe

worden bestendig betrokken bij de vormgeving van

leefomgeving. Deze bottom up-benadering van lokale

burgerparticipatie. Het Rijk faciliteert de mogelijkheden

veiligheid zorgt voor betekenisvolle betrokkenheid van

die gemeenten zien, er is ruimte voor maatwerk

burgers met aantoonbaar bemoedigende resultaten,

en diversiteit tussen gemeenten. Verschillende

onder meer een verbetering van het veiligheidsgevoel

actoren worden op hun (te onderscheiden)

van mensen. Het vraagt dat de aansturing van politie

verantwoordelijkheden aangesproken. Politie en

en justitie het belang onderstreept van investeringen in

justitie participeren daarbij actief op lokaal niveau en

tijd en aandacht voor wat burgers bezig houdt.

delen de informatie, die voor het formuleren van beleid

De hier en daar in onze verkenning geuite

relevant is. Er moet een middenweg worden gevonden

verwachtingen van burgemeesters dat de politie

tussen “de politie kan het niet alleen” en “daar hebben

steeds minder tijd zal hebben (dan wel van de eigen

we toch politie voor”.

18

17 Bijlage 4 geeft een overzicht van de geraadpleegde personen.
18 Landelijke Expertisegroep Veiligheidspercepties, maart 2013.

13

Agendapunt 2. Publiek debat over veiligheid, overheid

Agendapunt 3. Integraliteit van (veiligheids)beleid en

en markt

komende decentralisaties

Veiligheid is een product met een kostprijs en politie

Decentralisaties zijn een kans om integraler te werken.

is duur. In economische termen is dit de essentie

In belangrijke domeinen komt het zwaartepunt van de

van een markt van veiligheid en toezicht. De vraag

beleidsontwikkeling lokaal te liggen. Dat schept unieke

naar veiligheid neemt toe en de overheid kan dat

kansen om de samenhang in lokaal veiligheidsbeleid

allemaal niet aan. Dit vergroot de ‘hoeveelheid’ markt.

te versterken door de dwarsverbinding van de

Veiligheid is een groeimarkt en het gat dat de overheid

domeinen te ontwikkelen. Gegeven de staat van de

laat vallen wordt gevuld door de markt.

lokale democratie is dat een forse uitdaging. Als de
gemeenten meer moeten doen met veiligheid, én

Het belangrijkste vraagstuk van markt en veiligheid

meer met jeugd, én meer met (langdurige) zorg, én

is legitimiteit. De overheid heeft veiligheid als kerntaak

meer met passend onderwijs; als zij de 3D’s in goede

en het monopolie op geweld, maar als de overheid niet

banen moeten leiden, dan ontstaan er andersoortige

in staat is veiligheid te creëren neemt de legitimiteit

problemen. Om te voorkomen dat gemeenten worden

van private oplossingen toe. Privaat toezicht in de

overvraagd, dan moet het lokale bestuur worden

publieke ruimte beperkt de democratische controle.

versterkt, de gemeenteraad voorop.

Maar als de publieke ruimte niet toegankelijk is
vanwege een tekort aan publiek toezicht, dan pleit

Actie: Het agendapunt integraliteit en decentralisaties

dat voor ondersteunende inzet van private partijen.

vergt een aanpak op verschillende onderdelen. Het

Hier horen publieke en controleerbare afwegingen te

kabinet, in het bijzonder de minister van BZK en de

worden gemaakt.

minister van VenJ, zou steviger moeten investeren
in de toerusting van gemeenteraden en colleges om

Actie: Er moet een publiek debat komen over het

hun werk op een hoger niveau te tillen. VenJ kan

vraagstuk van professionele veiligheidszorg door

daarbij aansluiten bij initiatieven en activiteiten van

de overheid in relatie tot de markt, over de vraag

BZK op het terrein van het functioneren van de lokale

of lokale veiligheid beter af is met meer of minder

representatieve en participatieve democratie, onder de

overheid, met meer of minder markt. Het gaat niet

noemer Versterking van lokale democratie. Gemeenteraden

om een kleinigheid, maar om de legitimiteit van lokale

worden gesteund door informatie, van bijvoorbeeld

veiligheid. Dat publieke debat speelt zich vooral af in de

politie en justitie, op het juiste niveau.

arena van de politiek: de gemeenteraden zijn aan zet.

Het Ministerie van VenJ kan samen met partners als

De uitkomsten van de discussie vinden hun weerslag

de VNG en het CCV integrale beleidsvorming tussen

in integrale veiligheidsplannen die gemeenteraden

veiligheid en het sociale domein op lokaal niveau

vaststellen. Een vergelijkbaar debat op landelijk

ondersteunen door actief goede praktijkvoorbeelden

niveau vraagt van de landelijke overheid een expliciete

te promoten. Voorbeelden daarvan zijn de

uiteenzetting waar de overheid verantwoordelijkheid

Handreiking voor samenwerking en het Model

blijft nemen en welke taken men onder welke

samenwerkingsprotocol in het nieuwe stelsel voor de

voorwaarden aan de markt laat. Gemeenten en andere

jeugdzorg of de verbinding die wordt gelegd tussen

actoren moeten weten waar ze wat dit betreft aan

straf en zorg in het veiligheidshuis.

toe zijn. Een strategische agenda moet de ruimte voor
private oplossingen definiëren, maar ook de grenzen

Agendapunt 4. Betere informatiedeling

aangeven, zodat de burger weten waarop hij de

Bij integraliteit van beleid hoort betere

overheid nog kan aanspreken.

informatiedeling. Een bron van worsteling voor

14

veel gemeenten en hun partners is (en blijft) het

soepele manier informatie over burgers op te vragen

vraagstuk hoe er op een goede manier moet worden

en uit te wisselen, zonder dat er nodeloos of overmatig

omgegaan met informatie. Om de complexe

gegevens worden opgevraagd, gedeeld of anderszins

veiligheidsvraagstukken adequaat aan te pakken

verwerkt. Maar politiële, justitiële en strafvorderlijke

is een goede en snelle informatiedeling tussen de

gegevens over lokale veiligheidsvraagstukken kennen

betrokken partners een noodzakelijke randvoorwaarde.

een veelal strenger regime van informatiedeling die

De ondoorzichtigheid van het geheel van wetten

integraliteit van lokale veiligheid met het sociale

en beroepscodes belemmert de samenwerking.

domein tot een moeizame strijd kan maken.

Overheden voeren onderling heel veel discussies welke
informatie-uitwisseling nu wel of niet is toegestaan. De

Agendapunt 5. Integraliteit bij het Rijk

wettelijke kaders (Wet bescherming persoonsgegevens,

Integraliteit op lokaal niveau vergt integraal werken

Wet politiegegevens, Wet justitiële en strafvorderlijke

bij het Rijk in de toekomst op veiligheidsgebied.

gegevens) zijn in praktijk moeilijk toepasbaar als

Als woningcorporaties op lokaal niveau worden

gekeken wordt naar de oplossing voor problemen.

aangespoord woningen ‘inbraakproof’ te maken en de

Het levert vooral heel veel dezelfde discussie op, maar

minister van VenJ daarvoor een hoog target stelt, moet

dan op verschillende terreinen (zorg, sociale zekerheid,

dit thema terugkeren in de agenda die de minister

belastingen, politie, justitie) en kost heel veel

voor Wonen en Rijksdienst heeft met de corporaties.

energie. En de discussie geeft een focus naar binnen

Een goed voorbeeld van een integrale aanpak is de

in plaats van naar buiten, naar de problemen die

aanpak van jihadgangers, die alleen effectief is als

opgelost moeten worden. Een fundamentele oplossing

niet alleen maatregelen worden getroffen vanuit

blijft uit, op het gevaar af dat iedere gemeente en

justitieel perspectief van VenJ, maar ook vanuit BZK

samenwerkingsverband naar eigen inzicht vorm geeft

(binnenlandse veiligheid en paspoorten) en Sociale

aan informatie-uitwisseling.

Zaken (uitkeringen).

Actie: Het Ministerie van VenJ coördineert

Actie: Het Ministerie van VenJ bevordert op centraal

herstructurering van wettelijke kaders en nadere

niveau dat departementen de kansen op integraal

regelgeving zoals beleidsregels, beroepscodes en

decentraal veiligheidsbeleid stimuleren. Op rijksniveau

protocollen, zodanig dat binnen rechtstatelijke

worden partnerschappen aangegaan die anticiperen

kaders over bescherming van persoonsgegevens

en zich aanpassen op de publieke problemen die lokaal

belemmerende factoren voor informatiedeling

spelen.

19

worden weggenomen. De Raad signaleert dat dit
verder strekt dan de beleidsvisie Zorgvuldig en bewust;

Agendapunt 6. Ruimte voor lokaal maatwerk met

Gegevensverwerking en Privacy in een gedecentraliseerd sociaal

politie en justitie

domein die de minister van BZK namens het kabinet

Met de komst van de Nationale Politie is het beheer

op 27 mei 2014 aan de Tweede Kamer zond. De visie

over de politie gecentraliseerd bij de minister van

is op zichzelf een goede eerste aanzet om op een

VenJ. De beheersbevoegdheid van de minister kan

20

niet los gezien worden van de gezagsbevoegdheid
19 Zie ook Evaluatie Wet justitiële en strafvorderlijke (oktober
2013), bijlage bij Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33
842, nr. 2. Hoofdconclusie: de Wet justitiële en strafvorderlijke
gegevens in zijn huidige vorm is in de praktijk geen effectieve wet
meer.
20 Kenmerk 2014-0000282259, bijlage bij Tweede Kamer,
vergaderjaar 2013–2014, 32 761, nr. 62.

van het lokale bestuur, zo stelt de Raad vast. Ook
de Inspectie Veiligheid en Justitie constateert dat
meerdere burgemeesters vinden dat met de integrale
stuur- en weegploegen die op het districtsniveau vorm
beginnen te krijgen, hun gezagsrol in het gedrang kan

15

komen. Zij vinden dat daarin soms beslissingen worden

Wie op verschillende beleidsdomeinen kijkt naar beleid

genomen die hun lokale gezagsverantwoordelijkheid

van de overheid dat bewezen effectief is, ziet dat succes

kunnen raken, zonder dat ze daarbij betrokken zijn.

vaak wordt bereikt door sterke sturingsinstrumenten

De Inspectie tekent ook risico’s op die burgemeesters

als geld en wetten. Gemeenten hebben dit arsenaal

signaleren. Zij vrezen onder meer een toenemende

niet of nauwelijks om veiligheidsbeleid te voeren;

regionale en landelijke oriëntatie van de politie en een

de minister stelt de begroting en verdeling van

toenemende invloed vanuit het centrale beheer en de

de budgetten voor de Nationale Politie vast, als

centrale sturing op de lokale gezagsuitoefening.

regelgevend instrument staat gemeenten alleen de

21

22

De Raad constateert verder dat de grotere afstand

Algemene Plaatselijke Verordening ter beschikking.

tot het beheer een bestuurlijk vacuüm creëert, dat

Gemeenten moeten hun rol waarmaken met planning

centraal aangestuurde politie meer beleidsinhoud

en regie, zachte sturingsinstrumenten. Dat vereist dat

heeft gekregen en dat tegelijkertijd het beleidsniveau

zij goed zijn toegerust om te opereren in een publieke

tussen grote en kleine gemeenten uit elkaar loopt.

ruimte waarin mensen, maatschappelijke organisaties,

Burgemeesters uit de regio betwijfelen in toenemende

bedrijven maar ook politiek en bestuur in netwerken op

mate de meerwaarde van het regionaal overleg, dat

voet van gelijkwaardigheid met elkaar omgaan.

anders van aard is geworden. Het risico is dat dit leidt
tot verschraling van de samenwerking en men elkaar

Maar voor de groter wordende gemeentelijke

ook in de regio minder goed weet te vinden. Ook de

verantwoordelijkheid op het gebied van veiligheid zijn

uitgedunde leiding van de politie heeft consequenties

zachte sturingsinstrumenten niet genoeg. Daarvoor is

voor de bestuurlijke contacten. Voor de politieleiding is

nog iets anders nodig: beleidsruimte. De Raad denkt

het landelijke vergadercircuit groter geworden, kleinere

aan het volgende, waarbij het aan de verschillende

gemeenten vrezen daarvan de dupe te worden. Bij de

partners is om de mogelijkheden en onmogelijkheden

vorming van de Nationale Politie is steeds centraal

te bespreken.

gesteld dat het centraliseren van beheer in de lokale
gezagsverhoudingen geen wijzigingen brengt. Toch

•

Ruimte om zelf beleid te maken, ook als dat afwijkt

neemt de zorg toe dat de combinatie van nationaal

van rijksbeleid en specifiek is toegespitst op de

beheer met een departement dat ‘crime-fighting’

lokale situatie.

centraal wil stellen vroeger of later consequenties gaat

•

krijgen voor de aandacht voor lokale veiligheid in de
brede betekenis van het woord. Juist hierom is het

van het eigen beleid.
•

belangrijk in gesprek te gaan en ervoor te zorgen dat dit
niet gebeurt.

Ruimte om zelf geld te besteden aan de doeleinden
Ruimte om zelf te beschikken over capaciteit en
inzet van de politie.

•

Ruimte voor de burgemeester als boegbeeld van

Het feit, dat het aantal buurtagenten in veel gemeenten

veiligheid om publiekelijk rekenschap af te leggen

nog niet is wat het op grond van landelijke afspraken

voor incidenten of misstanden bij de politie. Dan

zou moeten zijn, zoals ook steeds terugkeert in

ook is er ruimte om zelf verantwoording af te

Kamervragen , versterkt deze zorg.

leggen over het gevoerde bestuur en beleid door

23

het gemeentebestuur aan de burgers die de lokale
gemeenschap vormen.
21 Inspectie Veiligheid en Justitie, juni 2014, p. 16.
22 Idem, p. 17.
23 Vragen van het Lid Kooiman, 17 september 2013 en het Lid
Marcouch, 11 augustus 2014.

16

Met de geschetste opties zijn gemeentebesturen
beter in staat namens de burgers besluiten te nemen,
hebben zij een groter draagvlak onder de mensen die zij

representeren. Dat versterkt niet alleen het vertrouwen

Verder dient naar oordeel van de Raad de positie

van burgers in hun lokale overheid, het vergroot ook de

van de burgemeester bij klachten over de

democratische legitimiteit van het lokale bestuur ten

politie en eventuele vervolgstappen verbeterd

aanzien van veiligheid.

te worden. Gedacht kan worden aan het treffen
van een (wettelijke) voorziening voor bestuurlijke

Actie: Er moet meer ruimte worden gecreëerd om de

betrokkenheid op decentraal niveau. De afwikkeling

toegenomen verantwoordelijkheid van gemeenten

van klachten over de politie op een voor de

voor veiligheid waar te maken. In de aansturing van

burgemeester en de gemeenteraad transparante wijze

de Nationale Politie moet ruimte worden gemaakt

is voor het lokale draagvlak van de politie van groot

voor de lokale en regionale inbedding van het

belang.

politiewerk, daaronder is het organiseren van een

Ten slotte meent de Raad dat bij de verdere

gestructureerde dialoog tussen de politie en de

ontwikkeling van het politiebestel, het van belang

lokale democratie nadrukkelijk begrepen. Onder

is rekening te houden met het feit dat een deel van

meer door aan het lokale openbaar bestuur ter

de burgemeesters een spanningsveld ervaart tussen

beschikking stellen van alle relevante informatie

de gezagsuitoefening en de aansturing binnen de

en de toetsing van lokale veiligheidsprioriteiten

hiërarchische lijn van de politie. Dit kan leiden tot

op de inzet van politiecapaciteit. De Raad wijst

frictie tussen lokale doelen van het bevoegd gezag en

in dit verband op de constatering van de Inspectie

prioriteiten van de politie.25 De Raad adviseert dat de

Veiligheid en Justitie dat er ontevredenheid is over de

minister met voorstellen komt om het gesignaleerde

bruikbaarheid van beleidsinformatie van de politie ten

spanningsveld te meten en waaruit blijkt dat wordt

behoeve van gemeentelijk veiligheidsbeleid, sturing

geïnvesteerd om de zorgen weg te nemen.

en verantwoording. De informatie te veel gericht op
de landelijke prioriteiten en te weinig analytisch, en

Agendapunt 7. Van beneden naar boven

daarmee te weinig lokaal bruikbaar, zo constateert de

De Landelijke prioriteiten Politie 2011-2014 die de

Inspectie na onderzoek. Met een versterking van de

minister van VenJ heeft vastgesteld om de veiligheid

informatiepositie van gemeenteraden kunnen zij hun

in de buurt te vergroten vinden soms lokaal geen

kaderstellende en controlerende rol beter waarmaken.

weerklank en omgekeerd vergt lokale problematiek

Verder is het interessant om samen met gemeenten

soms landelijke prioriteit. Een voorbeeld. Het

uit te werken hoe lokale prioriteiten aandacht kunnen

dreigingsbeeld van jihadgang Syrië, ontwikkelingen

blijven krijgen in de huidige context. Met name het

in Irak, instabiliteit in het Midden-Oosten en

omschrijven van de lokale prioriteiten, hier actie op

buitengrenzen van Europa, is actueel26 en reëel voor de

zetten en vervolgens over rapporteren kan verbeterd

lokale veiligheid. Het zicht hierop heeft alles te maken

worden.

met hoe er op lokaal niveau wordt omgegaan met

24

Ook suggereert de Raad dat het gemeentebestuur

migrantengemeenschappen. Al in 2002 onderkende

zeggenschap krijgt in het begrotingsproces dat

de Algemene Inlichtingen- en Veiligheidsdienst (AIVD)

zich nu geheel binnen de Nationale Politie afspeelt.

dat radicalisering in en om moskeeën een aanpak

Het begrotingsdebat biedt zo het lokale bestuur de

vergt van samenwerking met de lokale autoriteiten en

gelegenheid voor het beargumenteren van afwegingen

waar mogelijk ook de Marokkaanse gemeenschap zelf,

over capaciteit en andere wensen over het functioneren
van de politie.
24 Inspectie Veiligheid en Justitie, juni 2014, p. 16.

25 Idem, p. 18.
26 Zie onder meer Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 977,
nr. 104.

17

om de radicaliserende en anti-integratieve werking

praktijkmensen om meer scherpte te brengen in het

die van sommige imams uitgaat in te dammen. Om

gesprek over lokale veiligheid en de strategische

hun eigen beleid effectiever vorm te kunnen geven,

agenda. Heel concreet zou een bespreking met

werden verschillende burgemeesters door de AIVD

vertegenwoordigers van het Ministerie van VenJ (soms

geïnformeerd over activiteiten van radicaal-islamitische

de minister) een vast agendapunt kunnen worden bij

personen en organisaties in hun gemeenten.

de tien Regionale Bestuurlijke Overleggen. Effectief

Omgekeerd kunnen de klassieke AIVD-instrumenten

zou een vergaderfrequentie van twee keer per jaar zijn:

alleen maar werken als er lokaal voldoende focus en

een keer om de prioriteiten te bespreken en een keer

inzet is en er hulp wordt geboden door burgemeesters

om de resultaten te bespreken. Aangezien bij deze

en het lokale bestuur. De omgekeerde weg van lokaal

besprekingen in principe alle gemeenten aanwezig

naar centraal is dus minstens zo belangrijk.

zijn, heeft het Ministerie op die manier jaarlijks in

27

ieder geval twee keer een inhoudelijke bespreking
Actie: Er moet gestructureerd informatie van het

over veiligheid met alle gemeenten. Belangrijk is

lokale naar het centrale niveau worden getild om

uiteraard wel dat de verantwoordelijkheden van de

prioriteitstelling te voeden. Ontwikkelingen gaan

gesprekspartners helder blijven.

veel te snel om prioriteiten statisch voor jaren vast

Om goede contacten te onderhouden adviseert

te leggen, in de relatie tussen Rijk en gemeenten

de Raad verder voor elke regio een accounthouder

moeten dynamische kwaliteiten meer voorop staan.

aan te stellen (wellicht twee in grote regio’s), die de

Daartoe organiseert het Ministerie van VenJ een

vergaderingen bezoeken en aanspreekpunt zijn voor de

gespreksagenda met lokale bestuurders en

verschillende burgemeesters.

27 Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, april
2003, p. 40.

18

Literatuur
Centraal Bureau voor de Statistiek, Veiligheidsmonitor 2013, Den Haag/Heerlen, 2014
Graaf, B. de, en Q. Eijkman, Terrorismebestrijding en securitisering. Een rechtssociologische verkenning van de neveneffecten, in
Justitiële verkenningen, jrg. 37, nr. 8, 2011
Helsloot, I., A. Schmidt, B. Tholen, D. de Vries & M. de Vries, Evaluatie Wet justitiële en strafvorderlijke gegevens. in
opdracht van het Ministerie van Veiligheid en Justitie, Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum,
oktober 2013. Bijlage bij Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 842, nr. 2
Inspectie Veiligheid en Justitie, Tweede onderzoek vorming nationale politie. Operationele doelen periode 1 juli 2013 - 1 januari
2014. Bevoegd gezag periode 2013, juni 2014
Instituut voor Publieke Waarden, Van 3 decentralisaties naar 3-dimensionaal, een pleidooi voor ruimte..., juni 2013
Landelijke Expertisegroep Veiligheidspercepties, De bijzondere belofte van Buurt Bestuurt. Maakt Buurt Bestuurt in de
Rotterdamse praktijk de verwachtingen waar? En welke uitdagingen zijn er voor de toekomst?, Amsterdam, maart 2013
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Jaarverslag AIVD 2002, april 2003
Prins, R., Safety First. How local processes of securitization have affected the position and role of Dutch mayors, oktober 2014
Raad voor het openbaar bestuur, Sociale preventie: bestuur en beleid aan de voorkant van veiligheid, november 2006
Raad voor het openbaar bestuur, Veiligheid en vertrouwen. Kernen van een democratische rechtsstaat, januari 2011
Sociaal en Cultureel Planbureau, Burgerperspectieven 2014 | 2, Den Haag, 2014
Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 628, nr. 256
Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 30 977, nr. 104
Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 32 761, nr. 62
Uitermark, J., A-J. Gielen en M. Ham (red.), Wat werkt nu werkelijk? Politiek en praktijk van sociale interventies, november
2012
Verweij Jonker Instituut, Kosten en baten van preventie en repressie, maart 2012
Wetenschappelijk Onderzoek- en Documentatiecentrum, Function creep en privacy, Justitiële verkenningen, jrg. 37,
nr. 8, 2011

Geraadpleegde websites
www.cbs.nl
www.hetccv.nl
www.nrc.nl

19

Bijlage 1 | Adviesaanvraag

20

21

22

Bijlage 2 | Landelijke uitkomsten
Veiligheidsmonitor 2013
28

‘traditionele’ criminaliteit

Leefbaarheid en overlast in buurt
-

Zeven op de tien Nederlanders vinden leefbaarheid

-

Bijna 13 procent Nederlanders in 2013 slachtoffer

buurt in 2013 niet veranderd

van cybercrime; een lichte stijging ten opzichte van

Kwart Nederlanders ervaart veel overlast van

2012

fysieke verloedering in buurt

-

Hacken komt het meest voor, gevolgd door

-

Eén op de tien heeft veel sociale overlast in buurt

pesten via internet, koop- of verkoopfraude en

-

Van verkeer heeft bijna een op de drie veel overlast

identiteitsfraude

in buurt
-

-

Buurtoverlast in totaal tussen 2012 en 2013 niet

opzichte van 2012; identiteitsfraude gedaald, met

veranderd

name skimming

Ruim een op de drie is (zeer) tevreden over
functioneren gemeente op gebied van leefbaarheid

Burgers en politie
-

19 procent Nederlanders voelt zich wel eens onveilig
in eigen buurt; een lichte toename ten opzichte van

(zeer) tevreden over laatste contact
-

2012
-

Een kwart voelt zich wel eens onveilig rondom
37 procent Nederlanders voelt zich wel eens onveilig

-

Kans op woningbraak, zakkenrollerij, beroving

Een kwart (25 procent) is (zeer) tevreden over totale
functioneren politie in buurt

-

in het algemeen; dit is gelijk aan 2012
-

Contact met politie en tevredenheid hierover tussen
2012 en 2013 niet veranderd

uitgaansgelegenheden
-

27 procent Nederlanders in 2013 contact gehad met
politie in eigen gemeente; hiervan is 58 procent

Veiligheidsbeleving
-

Koop- en verkoopfraude iets toegenomen ten

28 procent is (zeer) tevreden over totale
functioneren politie in algemeen

-

en mishandeling door respectievelijk 12, 5, 3 en 3

Tevredenheid over functioneren politie in buurt en
in algemeen tussen 2012 en 2013 niet veranderd

procent als (heel) groot ingeschat
-

Aandeel dat kans op woninginbraak (heel) groot

Preventie

acht is ten opzichte van 2012 gestegen

-

Een op vijf wel eens respectloos behandeld door
onbekenden op straat

70 procent neemt waardevolle spullen mee uit auto
om diefstal te voorkomen

-

Ruim een derde laat waardevolle spullen thuis om
diefstal of beroving te voorkomen

Slachtofferschap criminaliteit
-

-

Ruim 2 procent Nederlanders in 2013 slachtoffer van

Het sociaal-preventieve gedrag is tussen 2012 en
2013 niet wezenlijk veranderd

geweld; dit is gelijk aan 2012

-

Twee derde heeft extra veiligheidssloten

Bijna 14 procent slachtoffer van vermogensdelicten;

-

13 procent heeft thuis een alarminstallatie

ook dit is gelijk aan voorafgaande jaar

-

Aanwezigheid technische preventieve voorzieningen

Ruim 7 procent slachtoffer vandalismedelicten; een

in/rond de woning iets gedaald in vergelijking met

lichte daling ten opzichte van 2012

2012

In totaal één op de vijf Nederlanders in 2013
slachtoffer van één of meer van deze vormen van

28 Centraal Bureau voor de Statistiek, 2014, p. 13-14.

23

Bijlage 3 | Actoranalyse, beleidsthema’s en
functioneren openbaar bestuur
Actoranalyse

met een eigen autonome verantwoordelijkheid,

Wie zijn de belangrijkste actoren binnen het openbaar

soms als ‘uitvoeringskantoor’. De twee belangrijkste

bestuur bij lokale veiligheid? In de eerste plaats is

verbindingen tussen het departement en het lokale

dat de gemeente. Op het gebied van sociale veiligheid

bestuur loopt via de lijn van het openbaar ministerie en

werken gemeenten samen met andere actoren: politie,

de onlangs gecentraliseerde Nationale Politie. Voor het

openbaar ministerie, woningbouwcorporaties, bedrijven,

openbaar bestuur als zodanig heeft het Ministerie van

scholen en soms met gezondheidsinstellingen. Meer

Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) een (stelsel)

en meer werken gemeenten in regionaal verband

verantwoordelijkheid. Andere ministeries hebben een

samen op terreinen van toezicht en handhaving

eigen beleidsverantwoordelijkheid.

door buitengewoon opsporingsambtenaren (BOA’s)
en regionale uitvoeringsdiensten (RUD’s). Bij fysieke

De invalshoek van het inhoudelijke beleidsthema

veiligheid wordt bijvoorbeeld samengewerkt in

Voor een goed beeld benaderen we lokale veiligheid

veiligheidsregio’s en waterschappen. Nu de nadruk ligt

via de invalshoek van het inhoudelijke beleidsthema:

op sociale veiligheid laten we deze actoren verder

wat zijn de belangrijkste onderwerpen die spelen?

buiten beschouwing. Ook de Rijksoverheid is actor

Onderstaand figuur geeft de wederkerige relatie weer

bij lokale veiligheid. Gemeenten worden door het

tussen gemeenten en het Ministerie van VenJ aan de

Ministerie van VenJ op verschillende wijzen en vanuit

hand van een beleidsinhoudelijke lijst met thema’s.

verschillende directies benaderd; soms als partij

Bron: VenJ, Agenda lokaal bestuur

24

De figuur geeft nog alleen maar weer de relatie tussen

Door de talrijke aspecten van lokale veiligheid valt

gemeenten en VenJ en geeft daarom een vertekend

het nog niet mee om op inhoudelijke beleidsthema’s

en versimpeld beeld. Andere departementen zijn

een strategische agenda te formuleren. Wat voor

buiten beschouwing gelaten, en daarmee dus ook

de ene gemeente een belangrijk onderwerp is,

beleidsdomeinen zoals externe veiligheid (bedrijven

hennepteelt bijvoorbeeld, hoeft voor een gemeente

die werken gevaarlijke stoffen of vervoer ervan over

met een totaal ander profiel helemaal geen prioriteit

weg, water of rail), voedselveiligheid, veiligheid in het

te zijn. Op dit moment zijn motorbendes en terugkeer

openbaar vervoer. De relaties met het Rijk kortom, zijn

van zedendelinquenten onderwerpen die actueel zijn.

vanuit de gemeente bezien zeer divers.

Kijkend naar de gemeentelijke veiligheidsthema’s hanteert de VNG een indeling in vijf veiligheidsvelden:

Veiligheidsveld

Veiligheidsthema’s

1: Veilige woon- en leefomgeving

1.1: Sociale kwaliteit
1.2: Fysieke kwaliteit
1.3: Objectieve veiligheid/veelvoorkomende en ‘high impact’-criminaliteit
1.4: Subjectieve veiligheid

2: Bedrijvigheid en veiligheid

2.1: Veilig winkelgebied
2.2: Veilige bedrijventerreinen
2.3: Veilig Uitgaan
2.4: Veilige evenementen
2.5: Veilig toerisme

3: Jeugd en veiligheid

3.1: Jeugdoverlast
3.2: Jeugdcriminaliteit/individuele probleemjongeren
3.3: Jeugd, alcohol en drugs
3.4: Veilig in en om de school

4: Fysieke veiligheid

4.1: Verkeersveiligheid
4.2: Brandveiligheid
4.3: Externe veiligheid
4.4: Rampenbestrijding en crisisbeheersing

5: Integriteit en veiligheid

5.1: Polarisatie en radicalisering
5.2: Georganiseerde criminaliteit
5.3: Veilige Publieke Taak
5.4: Informatieveiligheid
5.5: Ambtelijke en bestuurlijke integriteit

Bron: VNG, Kernbeleid Veiligheid 2014

25

Bepalende factoren voor het functioneren en de

rekenschap af te leggen, daarvoor kan je niet naar een

inrichting van het openbaar bestuur

ander verwijzen. Op het gebied van lokale veiligheid

De Raad heeft als taakopdracht te adviseren over

bijvoorbeeld is de burgemeester bekleed met

het functioneren en de inrichting van het openbaar

bevoegdheden, maar ook de gemeenteraad heeft een

bestuur. In deze paragraaf benoemen we bepalende

bevoegdheid als het gaat om het vaststellen van het

factoren hiervan die ook hebben te gelden voor lokale

integrale veiligheidsplan. Het begrip ‘bevoegdheden’

veiligheid.

is vaak omkleed met juridische termen, denk aan de
strafvorderlijke bepalingen waaraan het openbaar

Structuur en organisatie

ministerie is gebonden. Geregeld wordt geroepen

Hiermee wordt bedoeld de wijze waarop de abstracte

om ‘meer bevoegdheden’ om problemen te lijf te

entiteit ‘openbaar bestuur’ is opgebouwd. Het gaat

gaan, interventies uit te kunnen voeren, waarbij

niet alleen om de samenstelling van actoren die bij

het vaak maar de vraag is of ‘meer bevoegdheden’

het beleidsveld zijn betrokken, het gaat ook over

daadwerkelijk effectief zijn. Verwarrend werkt het

de manier waarop samenwerking wordt geregeld.

wanneer een term als ‘doorzettingsmacht’ wordt

Sprekend voorbeeld is de Nationale Politie: eerst waren

gebruikt. Meestal wordt daarmee uitdrukking gegeven

er 25 regiokorpsen met een korpsbeheerder en een

aan het gevoel onmachtig te zijn een bepaalde situatie

korpschef, nu is er een structuur met één korpschef,

in een gewenste richting te sturen.

tien regionale eenheden onderverdeeld in districten
29

met basisteams en recherche. Een voorbeeld van

Wat betreft verantwoordelijkheid is er staatsrechtelijk

de regio is Oost-Nederland waarvan 81 inliggende

geen twijfel over mogelijk dat het bestuur slechts

gemeenten deel uitmaken. Overleg vindt plaats met

verantwoordelijk is voor zover zijn bevoegdheden

tien regioburgemeesters. Inhoudelijk vindt het beleid

reiken. Anders gezegd: geen verantwoordelijkheid

zijn beslag in het regionale beleidspan dat een vertaling

en geen verantwoordingsplicht zonder bevoegdheid.

is van de landelijke beleidsprioriteiten en in combinatie

Andersom gaat de verantwoordelijkheid wel zover

met de gemeentelijke integrale veiligheidsplannen en

als de bevoegdheden reiken, dus waar er een

bovenlokale veiligheidsvraagstukken.

bevoegdheid is, is er ook verantwoordelijkheid voor
het (niet) gebruiken daarvan. In de praktijk is er sprake

Cultuur

van een verantwoordelijkheidsgevoel, dat je ergens

Cultuur gaat over het geheel van normen, waarden,

verantwoordelijkheid voor te wilt nemen, of juist niet.

omgangsvormen en dergelijke in een organisatie of
groep. De cultuur in een grote stad of de Randstad

Sturing

bijvoorbeeld verschilt wezenlijk met die in een gebied

Dit begrip is tweeledig: enerzijds heeft het betrekking

als de Achterhoek. Maar ook: de cultuur in een

op ergens leiding aan geven, anderzijds gaat het over

gemeente is anders dan op een departement.

richting geven aan (maatschappelijke) ontwikkelingen.

Bevoegdheden en verantwoordelijkheden

Sturen, dat is het wezenskenmerk van het openbaar

Dit gaat over het recht om bepaalde handelingen

bestuur. Samenhangende begrippen zijn ‘kaders

uit te oefenen en de verplichting om daarover

stellen’, ‘grip hebben op’, ‘governance’.

29 Het Korps Politie Caribisch Nederland valt buiten deze
beschouwing.

26

Bijlage 4 | Geraadpleegde personen
Naam

Functie

Organisatie

Jozias van Aartsen

Burgemeester

Gemeente Den Haag

Frans Backhuijs

Burgemeester

Gemeente Nieuwegein

Gert Jan Bakker

Raadslid CDA

Gemeente Den Haag

Roel Bergman

Raadslid PvdA

Gemeente Hof van Twente

Patrick Blankwaard

Beleidsadviseur Korpsdirectie

Politie Haaglanden

Mariette Bode

Officier van justitie

Openbaar ministerie

Marieke Bolle

Raadslid PvdA

Gemeente Den Haag

Robert Bongers

Beleidsadviseur Veiligheid & Leefbaarheid

Gemeente Maastricht

André Bonthuis

Burgemeester

Gemeente Schoonhoven

Paul Broersen

Senior Beleidsmedewerker Openbare Orde en

Veiligheid

Gemeente Katwijk

Eric Bouman

Hoofd Openbare Orde en Veiligheid

Gemeente Dordrecht

Gerda Bruins

Fractievoorzitter VVD

Gemeente Hof van Twente

Tjerk Bruinsma

Burgemeester

Gemeente Alphen aan den Rijn

Gert-Jan Buitendijk

Directeur-generaal Bestuur en Koninkrijksrelaties

Ministerie van Binnenlandse

		

Zaken en Koninkrijksrelaties

Bert Cremers

Burgemeester

Gemeente Waddinxveen

Silvana van Doorne

Veiligheidsmanager jeugd en overlast

Gemeente Haarlem

Karin van Dreven

Directeur-bestuurder

Haag Wonen

Elles van Dusschoten

Officier van justitie beleid en strategie

Openbaar ministerie

Eelco Dykstra

Raadslid

Raad voor de leefomgeving en

		

infrastructuur

Karin van den Eijnde

Regionaal Informatie Expertise

Projectleider/Accountmanager

		

Centrum Oost-Brabant

Marieke van der Enden

Beleidsmedewerker Openbare Orde en Veiligheid

Gemeente Westland

Sandor Gaastra

Directeur-generaal Politie

Ministerie van Veiligheid en

		

Justitie

Hans Gaillard

Burgemeester

Gemeente Son en Breugel

Lisanne van Geen

Beleidsmedewerker jeugd

Gemeente Hof van Twente

Rob van Gerwen

Beleidsmedewerker Openbare Orde en Veiligheid

VNG

Ed Grootaarts

Raadslid D66

Gemeente Leiderdorp

Malu Hertzdahl

Beleidsmedewerker integrale veiligheid/

Gemeente Hof van Twente

juridisch consulent
Martijn Hinsen

Veiligheidsregisseur

Gemeente Capelle aan den IJssel

Jack van der Hoek

Wethouder zorg en welzijn

Gemeente Haarlem

Harry Hoekstra

Fractievoorzitter Burgerpartij Hof

Gemeente Hof van Twente

Marlon Hulshorst

Projectleider/Accountmanager

Regionaal Informatie Expertise

		

Centrum Oost-Brabant

27

Frank Hustin

Projectleider sociale veiligheid

Gemeente Roosendaal

Koos Janssen

Burgemeester

Gemeente Zeist

Claire de Jong

Senior Beleidsadviseur OOV Juridische en
veiligheidszaken

Gemeente Leeuwarden

Annemarie Jorritsma

Burgemeester

Gemeente Almere

Adri Kaland

Coördinator cluster Openbare Orde en Veiligheid

VNG

Adil Kamsi

Student Integrale Veiligheidskunde

Haagse Hogeschool

Gert-Jan Kats

Burgemeester

Gemeente Zuidplas

Jos Koevoets

Senior adviseur Openbare Orde en Veiligheid

Gemeente Breda

Helga Koper

Raadslid PvdA

Gemeente Haarlem

Henk Korvinus

Hoofdofficier van justitie

Openbaar ministerie

Titus Livius

Directeur Bestuur, Democratie en Financiën

Ministerie van Binnenlandse

		

Zaken en Koninkrijksrelaties

Wilma Loeffen

Politie Eenheid Oost, Dienst

Bestuurskundig Expert

		

Regionale Recherche

Dorothée Meijer

Kwartiermaker één handhavingsorganisatie

Gemeente Den Haag

Nico Modder

Programmamanager

Programmabureau integrale

		

veiligheid Noord-Holland Noord

Tim Muller

Directeur Dienst PublieksZaken

Gemeente Den Haag

Ellen Nauta

Burgemeester

Gemeente Hof van Twente

Jacques Niederer

Burgemeester

Gemeente Roosendaal

Petra Nijmeijer

Programmamanager aanpak Top600

Gemeente Amsterdam

Lonneke van Noije

Wetenschappelijk medewerker Onderzoeksgroep

Maaike Patist

Wonen, Leefbaarheid & Veiligheid

Sociaal en Cultureel Planbureau

Afdelingsmanager Veiligheid & Handhaving

Gemeente Haarlem

Annemarie Penn-te Strake Procureur-generaal

Openbaar ministerie

Annet Postema

Beleidsadviseur Afdeling Openbare Orde en Veiligheid

Gemeente Utrecht

Angela van der Putten

Hoofd Veiligheid

Gemeente Utrecht

Boudewijn Revis

Wethouder financiën en stadsbeheer

Gemeente Den Haag

Kees Riezebos

Directeur Veiligheid en Bestuur

Ministerie van Veiligheid en

Martien van Rijn

Teamleider Buurt Praktijk Team Stadsdeel West

Gemeente Amsterdam

Kees Roos

Teammanager Kwaliteit bij de afdeling Veiligheid

Justitie

Erwin Rouwenhorst

en Handhaving

Gemeente Haarlem

Hoofd

Regionaal Informatie en

		

Expertise Centrum Haaglanden/

		

Hollands Midden

Frank Rozenberg

Directeur

OBMC Consulting

Mirjam Salet

Burgemeester

Gemeente Spijkenisse

Rik Scheele

Hoofd Veiligheid en Wijken

Gemeente Gouda

René Scheffer

Bestuursadviseur Openbare Orde en Veiligheid

Gemeente Zeist

Bernt Schneiders

Burgemeester

Gemeente Haarlem

28

Cora Yfke Sikkema

Raadslid GroenLinks

Eefje Smits-Clijsen

Manager Integrale Veiligheidszorg - Geweld,

Gemeente Haarlem

Veilig Uitgaan & Evenementen

Gemeente Eindhoven

Gerrit Stam

Gemeentesecretaris

Gemeente Hof van Twente

Bob Steensma

Hoofdofficier van justitie

Openbaar ministerie

Menting

Burgemeester

Gemeente Kaag en Braassem

Mascha van de Ven

Programmamanager kernbeleid veiligheid

Gemeente Roermond

Niek Verkaik

Raadslid PvdA

Gemeente Hardinxveld-

Marina van der Velde-

		

Giessendam

Hans van de Vet

Afdelingshoofd Openbare Orde en Veiligheid

Gemeente Den Haag

Huub Vissers

Strateeg afdeling Veiligheid & Wijken

Gemeente Tilburg

Axel Weggelaar

Programmaleider integraal veiligheidsbeleid

Het CCV

Heleen Zijlstra

Strategisch adviseur veiligheid

Gemeente Utrecht

Michiel Zwaan

Adviseur Veiligheid

Gemeente Utrecht

Pieter van Zwanenberg

Wethouder jeugd

Gemeente Hof van Twente

29

Bijlage 5 | Samenstelling Raad voor het
openbaar bestuur
Voorzitter
De heer prof. drs. J. Wallage, bijzonder hoogleraar integratie en openbaar bestuur Rijksuniversiteit Groningen
Plaatsvervangend voorzitter
Mevrouw drs. W.J. Möhring MMC, zelfstandig adviseur
Leden
De heer prof. dr. M.J.G.J.A. Boogers, bijzonder hoogleraar innovatie en regionaal bestuur Universiteit Twente en
senior adviseur BMC
De heer L.J.P.M. Frissen, oud-commissaris van de koningin Limburg
Mevrouw dr. S.L. de Lange, universitair docent politicologie Universiteit van Amsterdam
Mevrouw prof. dr. M.H. Leyenaar, hoogleraar vergelijkende politicologie Radboud Universiteit Nijmegen
De heer prof. mr. dr. R. Nehmelman, hoogleraar publiek organisatierecht Universiteit Utrecht
De heer dr. M. Schoenmaker, burgemeester Gouda
Mevrouw A. van Vliet-Kuiper, oud-dijkgraaf Velt en Vecht
Tijdelijk lid
De heer drs. Chr.J. Kalden, oud-SG ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit en oud-directeur
Staatsbosbeheer
Waarnemend lid
De heer mr. M.A.P. van Haersma Buma, dijkgraaf Delfland en voorzitter Raad voor de financiële verhoudingen

30