WERKPROGRAMMA 2012
1. Inleiding
De Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ) is een onafhankelijk Kaderwet
adviescollege dat adviezen uitbrengt aan regering en parlement over het
vreemdelingenrecht en -beleid. Naast het uitbrengen van beleidsmatige adviezen,
heeft de ACVZ ook de taak om over voorgenomen wijzigingen van de
vreemdelingenwetgeving te adviseren.
De maatstaven die de adviescommissie hanteert bij haar keuze voor adviesonderwerpen
zijn: er moet sprake zijn van een duidelijk vreemdelingrechtelijke dimensie. Daarnaast
moet het uit te brengen advies een concrete meerwaarde kunnen leveren en het moet
praktisch uitvoerbaar zijn.
Per adviesonderwerp beziet de ACVZ of samenwerking met andere adviesraden
meerwaarde oplevert. Ook wordt de mogelijkheid om met andere adviesraden samen
te werken opengehouden als daar bij hen behoefte aan bestaat.
2. Dynamiek van de advisering
In februari 2011 is het werkprogramma van de adviescommissie voor 2011 door het
kabinet Rutte vastgesteld. In de eerste helft van 2011 heeft de ACVZ een aantal ad hoc
aanvragen voor zowel beleids- als wetsadviezen van de regering ontvangen. Ook heeft
de ACVZ tweemaal ongevraagd advies uitgebracht. Met een toename van ad hoc
adviesaanvragen was in het werkprogramma van 2011 al rekening gehouden. Deze
toename is te verklaren door het feit dat het eerste jaar van een nieuw kabinet
doorgaans een intensievere beleidsvormende periode is. Dat geldt des te meer voor het
vreemdelingenrecht- en beleid nu de paragraaf over asiel en immigratie in het
regeerakkoord een belangrijke plaats inneemt. De toename van ad hoc adviezen evenals
de kortere adviestermijnen die voor het uitbrengen van die adviezen worden gevraagd
tonen aan dat de dynamiek voor wat betreft advisering aan het veranderen is. Daarom
wordt, meer dan voorheen het geval was, het werkprogramma van de ACVZ flexibel
ingevuld.
Daarbij is het ook de bedoeling om in de programmering een aantal onderwerpen te
benoemen die zich uitstrekken over een adviesperiode van meer dan een jaar. Het

Werkprogramma 2012

betreft hier brede onderwerpen die als overkoepelend kunnen worden gezien voor
diverse subthema’s. Al naar gelang de actualiteit of de noodzaak (gevraagd dan wel
ongevraagd) kan de adviescommissie op deze manier sneller over deelthema’s adviseren.
De doorloopsnelheid van adviesprojecten kan daarmee worden verhoogd zodat de
adviesaanvrager (kabinet of parlement) sneller wordt bediend.
3. Adviesonderwerpen
De hierboven geschetste manier van werken sluit volgens de ACVZ goed aan bij de
kennis- en adviesvragen die kabinet en parlement formuleren op het terrein van het
vreemdelingenrecht en migratie. In dit verband wordt onder andere gewezen op de
ontwikkeling van de rijksbrede kennisagenda van het kabinet. Eén van de door de
regering voorgestelde strategische onderwerpen betreft ‘De achtergronden en effecten
van migratie’. Daarnaast heeft ook de Tweede Kamer onlangs een onderzoekscommissie
ingesteld die zich buigt over ‘Lessen uit de recente arbeidsmigratie’. Deze
onderzoekscommissie is ingesteld in het kader van de eigen toekomst- en
onderzoeksagenda van de Tweede Kamer. De ACVZ zal ten aanzien van deze en andere
vreemdelingrechtelijke onderwerpen nauwgezet de ontwikkelingen blijven volgen en
rekening houden me t de mogelijkheden voor gevraagde en ongevraagde advisering.
Zoals gebruikelijk betrekt de adviescommissie ook in het komende jaar in haar
advisering de relevante Europese ontwikkelingen op het terrein van migratie en asiel
alsook de vergelijkingen qua wetgeving en beleid tussen EU-lidstaten. Het
vreemdelingenrecht en het -beleid krijgt immers in toenemende mate (mede door
Nederland) in Europees verband vorm.
De toegenomen adviesdruk in het eerste halfjaar van 2011, in combinatie met de uitloop
van een aantal adviestrajecten uit 2010, heeft er voor gezorgd dat de planning van een
aantal adviesonderwerpen is bijgesteld.
De gevraagde adviezen uit 2010 die in 2011 worden afgerond, zijn ‘Europese
Jurisprudentie’, ‘Opvang en Bijstand’ en ‘De rol van deskundigenadviezen in het
vreemdelingenrecht’ (zie bijlage 1).
De gevraagde adviezen over de onderwerpen ‘Illegaliteit en Vreemdelingenbewaring’,
‘Kwetsbare groepen in het vreemdelingenrecht’ en ‘Opvang asielzoekers’ (zie bijlage 2)
zoals die in het werkprogramma 2011 zijn opgenomen, zullen naar alle waarschijnlijkheid
in de eerste helft van 2012 verschijnen. De nadere invulling van deze relatief brede
adviesonderwerpen zal in overleg met de minister plaatsvinden.
Ook dit jaar heeft de adviescommissie ten behoeve van de oriëntatie op de relevante
toekomstige adviesonderwerpen dankbaar gebruik gemaakt van de inbreng van
verschillende stakeholders op het gebied van het vreemdelingenrecht en het
vreemdelingenbeleid. Gelet op de bestaande hoge adviesdruk en de gevraagde
flexibiliteit van de advisering (ad hoc adviezen), heeft het kabinet voor het komende jaar
geen adviesaanvragen voor het werkprogramma 2012 geformuleerd. Enkele
onderwerpen die naast de bestaande programmering volgens de ACVZ komend jaar
nadere aandacht vergen zijn in ieder geval ‘Ongewenstverklaringen’,
‘Vreemdelingendetentie’, ‘Kwaliteit van de besluitvorming inzake asielprocedures’ en
‘Bewijslast in asielzaken’. Mocht het tot advisering komen over deze onderwerpen, dan
spreekt het voor zich dat zij nog een nadere invulling behoeven.

2

Werkprogramma 2012

BIJLAGE 1
Adviesaanvragen 2010 die in 2011 worden afgerond:
Europese jurisprudentie
Van tijd tot tijd volgt uit de arresten van de twee Europese hoven (EHRM en HvJEU) dat het
Nederlandse vreemdelingenbeleid niet in overeenstemming is met het Europese recht. Op basis
van de vraag ‘Hoe kan het Nederlandse bestuur wrijvingen tussen het Nederlandse
vreemdelingenrecht en bindende Europese normen beperken’ probeert de ACVZ handvatten te
bieden om zo goed mogelijk met Europese rechtszaken om te gaan.
Opvang en bijstand
De adviescommissie heeft besloten om het onderwerp ‘Migratie en verzorgingsstaat’ zoals dat in
het Werkprogramma 2010 is opgenomen concreet in te vullen als ‘opvang en bijstand’. Centraal
staat de vraag hoe de toegang tot opvang en bijstand voor niet rechtmatig verblijvende en
rechtmatig verblijvende, maar nog niet toegelaten vreemdelingen in Nederland en enkele andere
Europese landen is geregeld . Hiertoe is in opdrach t van de ACVZ een vergelijkend onderzoek naar
regelgeving en praktijk in Denemarken, Frankrijk, België en Nederland uitgevoerd door Eurasylum,
een onafhankelijk onderzoeksinstituut dat gespecialiseerd is in Europees vergelijkend onderzoek op
het terrein va n migratie.
De rol van deskundigenadviezen in het vreemdelingenrecht
Deskundigenadviezen zoals bijvoorbeeld de taalanalyse, individuele ambtsberichten en medische
adviezen spelen in het vreemdelingenrecht een grote rol. Dit komt veelal door gebrek aan
objectiveerbare informatie alsmede doordat in de procesgang de ruimte voor het inbrengen van
nova beperkt is. Centrale vraag in dit advies is: welke knelpunten (juridische, financiële, ethische
etc.) doen zich in de praktijk voor bij deze specifieke advisering?

3

Werkprogramma 2012

BIJLAGE 2
Adviesonderwerpen 2011
Strafbaarstelling illegaliteit
In het regeerakkoord van het kabinet Rutte is het voornemen tot strafbaarstelling van
illegaal verblijf opgenomen. Omdat de minister voor Immigratie en Asiel aan dit onderwerp
prioriteit toekent is het als eerste adviesonderwerp in het werkprogramma voor 2011
opgenomen. Het adviesonderwerp is losgekoppeld van het hieronder genoemde, bredere,
adviesthema ‘Illegaliteit en vreemdelingenbewaring’. Op 17 januari 2011 heeft de ACVZ een
briefadvies uitgebracht over het voorstel tot strafbaarstelling van overtreding van het
inreisverbod dat met de implementatie van de Terugkeerrichtlijn wordt geïntroduceerd.
Daarnaast biedt het werkprogramma ruimte om over eventuele strafbaarstelling van illegaal
verblijf in andere zin te adviseren.
Illegaliteit en vreemdelingenbewaring
In eerdere adviezen heeft de ACVZ al zijdelings gewezen op verschillende gevolgen van
illegaliteit voor de vreemdeling en de samenleving. In een specifiek advies over dit onderwerp
kan naast de algemene vraag hoe om te gaan met illegaliteit in Nederland (en in Europa) nader
worden ingegaan op de mogelijkheden om dit fenomeen terug te dringen dan wel te
voorkomen. Daarbij kan worden onderzocht of er alternatieven bestaan voor de
vreemdelingenbewaring (bewaring met het oog op verwijdering) zoals Nederland die nu kent.
Ook kan het onderwerp illegaliteit in relatie tot het terugkeerbeleid worden onderzocht.
Daarnaast kunnen verschillende vreemdelingrechtelijke deelaspecten bij het onderwerp
illegaliteit worden betrokken zoals de ongewenstverklaring, de opportuniteit van de
tenuitvoerlegging van gevangenisstraffen voor uit te zetten vreemdelingen, de procesgang etc.
Een vergelijkende studie naar de praktijk van vreemdelingenbewaring in andere EU-lidstaten,
onder andere gericht op het signaleren van ‘best practices’, kan deel uitmaken van dit
onderzoek.
Kwetsbare groepen in het vreemdelingenbeleid
Zowel binnen de reguliere migratie als de asielmigratie is de positie van kinderen/minderjarige
vreemdelingen in gezinnen met huiselijke problemen moeilijk. Een analyse van deze problemen
met voorstellen voor mogelijke oplossingen kan deel uitmaken van een advies. Daarnaast kan
een vergelijking met binnen het gezin mishandelde vrouwen in het advies worden opgenomen,
waarbij de kwetsbare en afhankelijke positie van vrouwen (eerwraak en (huiselijk) geweld)
eveneens in kaart wordt gebracht en oplossingen worden aangedragen.
Tevens spelen er kwesties rond het gezamenlijk behandelen van verzoeken voor regulier
verblijf van vreemdelingen die in een afhankelijke relatie tot elkaar staan. Dit alles zou
afgezet kunnen worden tegen de Luxemburgse en Straatsburgse jurisprudentie.
Opvang asielzoekers
Voldoet het huidige opvangmodel aan de wensen ten aanzien van stabiliteit van de opvang?
Stabiliteit gezien vanuit het perspectief van de overheid maar ook van de vreemdeling. Hoewel
de verblijfsduur in de opvang fors is teruggelopen en het COA de grootste krimp achter de rug
heeft en er bij verhuizingen zoveel mogelijk rekening wordt gehouden met schoolgaande
kinderen, blijft de vraag staan h oe kan worden voorzien in een nog stabielere vorm van opvang.

4