Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

37
Vragen van het lid Gesthuizen (SP) aan de Minister van Veiligheid en Justitie
en de Minister van Economische Zaken over misleidende datingsites met valse
profielen (ingezonden 12 juli 2016).
Antwoord van Minister Van der Steur (Veiligheid en Justitie), mede namens
de Minister van Economische Zaken (ontvangen 26 september 2016). Zie ook
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2015–2016, nr. 3379.
Vraag 1
Kent u het bericht dat de datingbranche wil dat websites met valse datingprofielen harder worden aangepakt?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat kan op dit moment worden ondernomen tegen websites met valse
datingprofielen? Wie ziet daarbij toe op het aanpakken van dubieuze
datingsites?
Antwoord 2
Het is belangrijk dat consumenten zelf opletten en nagaan of een datingsite
betrouwbaar is. Dat kan door bijvoorbeeld de naam van de datingsite of de
naam van het bedrijf online na te gaan. Ook kunnen consumenten controleren of de datingsite lid is van Thuiswinkel.org en is aangesloten bij het
Keurmerk Veilig Daten. Dit keurmerk is opgezet door de grotere spelers op
het gebied van online dating, in nauw overleg met de consumentenbond en
Thuiswinkel.org.
Bij valse datingprofielen kan sprake zijn van misleiding als bedoeld in artikel
6:193c lid1 onder a van het Burgerlijk Wetboek. Dit moet niet verward worden
met de zogenaamde datingfraude als vorm van voorschotfraude, dit zou
kunnen vallen onder oplichting.2
Consumenten die een vermoeden hebben van valse profielen op datingsites
kunnen een melding doen bij de onafhankelijke toezichthouder; de Autoriteit
1
2

ah-tk-20162017-37
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

http://nos.nl/l/2116881
Zie over het verschijnsel datingfraude de Kamerbrief van de Minister van Veiligheid en Justitie
«Informatie over datingfraude naar aanleiding van het algemeen overleg d.d. 8 april 2015 over
Fraude», 21 mei 2015, Kamerstuk 26 643, nr.359

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Consument en Markt (ACM). Dit kan anoniem. Op 22 juli jl. heeft de ACM
specifiek een oproep geplaatst om melding te doen van datingsites die
gebruik maken van nepprofielen. De oproep is gericht aan zowel gebruikers
als (oud)medewerkers van datingsites met nepprofielen die informatie
kunnen geven. De ACM kan de meldingen onderzoeken en optreden als
bedrijven consumenten op deze manier misleiden. Hiervoor heeft de ACM de
bevoegdheid inlichtingen te vorderen en eventueel boetes op te leggen.
Vraag 3, 5
Klopt het dat uw ministerie heeft aangegeven dat het niet mogelijk is om
sites plat te gooien en bedrijven erachter aan te pakken? Waarom is dat niet
mogelijk en wat is dan wel mogelijk? Kunt u daarbij aangeven in hoeverre u
bereid bent om andersoortige maatregelen te nemen?
Klopt het dat in het geval dat sprake is van een malafide (dating)website
«notice-and-takedown» kan worden toegepast? Zo nee, waarom niet? Zo ja,
hoe vaak is van deze mogelijkheid gebruik gemaakt?
Antwoord 3, 5
Zoals aangegeven kan de ACM op dit moment inlichtingen vorderen en
boetes opleggen om bedrijven aan te pakken. Het is niet mogelijk om
websites offline te halen, omdat de bevoegdheid hiertoe bij de ACM
ontbreekt. Het toekennen van deze bevoegdheid aan de ACM is momenteel
wel onderwerp van gesprek tussen de Europese lidstaten. De Europese
Commissie heeft namelijk eind mei een voorstel ingediend voor een
herziening van de verordening betreffende de samenwerking tussen de
verschillende consumentenautoriteiten3 met daarin het voorstel om in
bepaalde grensoverschrijdende gevallen autoriteiten de bevoegdheid te
geven websites (tijdelijk) offline te halen. Voorstelbaar is dat dit in de nabije
toekomst ook voor de aanpak van malafide datingsites aanvullende mogelijkheden zal bieden, maar daar kan ik in dit stadium niet op vooruit lopen.
Gezien dit lopende voorstel zal ik deze mogelijkheid in Europees verband
onderzoeken.
De Gedragscode Notice-and-Take-Down is sinds 2008 van kracht. Deze
gedragscode is onder leiding van de Nationale Infrastructuur ter bestrijding
van Cybercrime (NICC) opgesteld door het bedrijfsleven en belangenverenigingen. Naast de initiatiefnemers is het Ministerie van Economische Zaken
hierbij betrokken geweest. Het is een vrijwillige gedragscode in de internetbranche voor omgang met onrechtmatige en strafbare inhoud op websites.
Hierbij kan worden gedacht aan kinderporno, plagiaat, discriminatie en
aanbod van illegale of gestolen goederen.
De Notice-and-Take-Down procedure start op het moment dat iemand een
melding doet over vermeende onrechtmatige en/of strafbare inhoud op
internet bij een service provider. Dat is de «Notice». De procedure kán
eindigen met het uit de lucht halen van de betreffende website, de zogenoemde «Take Down».
Het doel van de gedragscode is om te zorgen dat een melding altijd
afgehandeld wordt. Dit betekent dus niet dat de inhoud altijd verwijderd moet
worden. Het kan immers zijn dat er melding wordt gemaakt van een site die
uiteindelijk niet in strijd met de wet blijkt te zijn. De procedure is een vorm
van zelfregulering waardoor het bij mij niet bekend is of datingsites die valse
profielen plaatsen aan de criteria voldoen en door de internetbranche offline
zijn gehaald.
Vraag 4
Welke rol kunnen Thuiswinkel.org en het keurmerk voor veilige datingsites
volgens u innemen bij de aanpak van dubieuze datingsites? In hoeverre
hebben zij de mogelijkheid om dergelijke datingwebsites aan te pakken?
Antwoord 4
Bij het Keurmerk Veilig Daten zijn datingsites aangesloten die de veiligheid en
privacy van hun leden, transparantie en een goede klantenservice belangrijk
vinden. Dit keurmerk kan de consument helpen om dubieuze datingsites te
vermijden. De datingbranche heeft in samenwerking met de Consumenten3

COM (2016) 283 final. Zie ook Kamerstuk 22 112, nr. 2168

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

bond en Thuiswinkel.org het Keurmerk Veilig Daten ontwikkeld. De Stichting
Keurmerk Veilig Daten is hiervan de onafhankelijke en deskundige toezichthouder. Wanneer een aangesloten datingsite een klacht ontvangt over een
profiel, onderzoekt hij deze klacht en neemt hij zo nodig gepaste maatregelen.
Aangesloten datingsites kunnen ook misleidende profielen verwijderen,
aanpassen of blokkeren.
Vraag 6
Deelt u de mening dat sprake kan zijn van misleidende handelspraktijken
indien datingwebsites met valse profielen hun gebruikers willens en wetens
op het verkeerde been willen zetten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Ja, er kan sprake zijn van misleidende handelspraktijken indien datingsites
doen alsof profielen op hun site van echte personen zijn, terwijl niet duidelijk
is dat het om nepprofielen gaat. Consumenten worden op deze wijze willens
en wetens op het verkeerde been gezet. Het is aan de ACM om hier handhavend tegen op te treden.
Vraag 7
In hoeverre is hier sprake van een analogie met belspelletjes en Astrotv, waar
ook sprake is of was van een opzettelijke verkeerde voorstelling van zaken en
dus misleiding?
Antwoord 7
Bij een misleidende datingsite waarbij per chatbericht wordt betaald, wordt
een verkeerde voorstelling gemaakt van zaken, namelijk van contact met
iemand terwijl een daadwerkelijke ontmoeting in de praktijk onmogelijk is
omdat achter het profiel een fictief persoon schuilgaat. Ondanks de betaalde
berichtjes zal de nietsvermoedende consument op geen manier een date
krijgen. Daarentegen gaat het bij belspelletjes veelal om het betalen voor een
kans op een prijs, en bij Astrotv om kijkers met een bepaalde interesse en
levensovertuiging. Als de consument voor deze kans of interesse wil betalen,
is het de vraag waarvan een verkeerde voorstelling wordt gemaakt. Het is
uiteindelijk aan de ACM en de rechter om te bepalen of de prakijken uit
belspelletjes en Astrotv misleidend zijn in de zin van de Wet oneerlijke
handelspraktijken.4
Vraag 8
Wat is de stand van zaken van uw gesprek met de Fraudehelpdesk en
Slachtofferhulp Nederland over de uitkomsten van het project datingfraude
en crisismanagement en welke maatregelen nodig zijn om hulpverlening aan
slachtoffers van datingfraude te verbeteren?5
Antwoord 8
Ik heb inmiddels meerdere malen overleg gevoerd met de Fraudehelpdesk en
Slachtofferhulp Nederland over de opvang van en hulpverlening aan
slachtoffers van datingfraude. Slachtofferhulp Nederland heeft samen met
medewerkers en vrijwilligers, die hulp verlenen aan deze slachtoffers, in kaart
gebracht hoe zij de hulp verder kunnen versterken. Hierbij is ook de
Fraudehelpdesk betrokken. Slachtofferhulp Nederland is momenteel bezig
nadere invulling te geven aan die maatregelen. Zo is Slachtofferhulp
Nederland bijvoorbeeld bezig met de ontwikkeling van factsheets over
4

Zie ook een uitspraak van de Geschillencommissie [https://www.reclamecode.nl/
webuitspraak.asp?ID=138805&acCode]. In de uitspraak concludeert SGC dat «[d]e uiting (EL:
oproep tijdens uitzending om sms te zenden naar een daarbij genoemd nummer in het kader
van een eenmalige sms-dienst) specifiek is gericht op kijkers van het televisieprogramma en
sluit aan bij hun interesse en overtuiging met betrekking tot de waarde van astrologie. Dat
anderen die overtuiging niet delen, brengt niet mee dat de uiting misleidend dient te worden
geacht. Degenen die geen waarde hechten aan astrologie, zullen immers de uiting niet zien en
ook overigens niet tot een transactie worden bewogen met betrekking tot het verzenden van
een sms in het kader van de aangeprezen dienst.»
5
Brief van de Minister van Veiligheid en Justitie, «Informatie over datingfraude naar aanleiding
van het algemeen overleg d.d. 8 april 2015 over Fraude», 21 mei 2015, Kamerstuk 26 643, nr.
359

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3

datingfraude, die medewerkers en vrijwilligers meer specifieke informatie
bieden. Ook stemmen de Fraudehelpdesk en Slachtofferhulp Nederland de
onderlinge samenwerking verder af en zijn zij in gesprek over de uitwisseling
van expertise.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

4