Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 661

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 16 juni 2009
Hierbij zend ik u het verslag van de vergadering van de Eurogroep en
Ecofin Raad van 8 en 9 juni 2009 te Luxemburg. De voorlopige agenda van
de Ecofin Raad van 7 juli 2009 te Brussel is nog niet bekend. Kort voor het
AO en de Ecofin Raad zal zoals gebruikelijk, de geannoteerde agenda aan
uw Kamer worden gezonden.
De minister van Financiën,
W. J. Bos

KST132266
0809tkkst21501-07-661
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 661

1

Verslag Eurogroep en Ecofin Raad van 8 en 9 juni
Algemeen
Op 8 en 9 juni vonden de Eurogroep en Ecofin Raad plaats in Luxemburg.
Namens Nederland was minister Bos bij de vergadering aanwezig. Hieronder vindt u een toelichting van de bespreking per agendapunt. Het
Raadsverslag van de vergadering met daarin alle conclusies en afspraken
kunt u vinden via de volgende link:
http://consilium.europa.eu/uedocs/NewsWord/en/ecofin/ 108392.doc
Economische en financiële situatie

Update van de huidige situatie
De Eurogroep en Ecofin Raad begonnen met een korte toelichting van de
Commissie en de Europese Centrale Bank (ECB) op de huidige economische situatie en de situatie op de financiële markten. In de Eurogroep was
het IMF uitgenodigd om een presentatie te houden over de artikel IV
consultatie over het Eurogebied. In haar presentatie gaf het IMF aan dat
de outlook onzeker is. Volgens het IMF zal de neergang aan het einde van
2009 afzwakken en zal er in 2010 sprake zijn van herstel. Het IMF gaat er
vanuit dat de kans op deflatie klein is, vanwege de stimulerende beleidsmaatregelen die genomen zijn en de nominale rigiditeiten. Het IMF gaf
aan dat coördinatie van de beleidsmaatregelen belangrijk is voor het
herstel in het Eurogebied. Daarnaast wees het IMF erop dat de aanbevelingen uit het rapport van de Larosière zo snel mogelijk geïmplementeerd
moeten worden.
Net als het IMF gaf ook de Commissie aan dat zij, hoewel de groeivooruitzichten onzeker zijn, in haar basis scenario uit gaat van een licht
herstel in de economische groei vanaf het tweede kwartaal van 2010
(k-o-k). Herstel van de werkgelegenheid zal na-ijlen, zodat hierin pas later
een verbetering te zien zal zijn. Hoewel de inflatie blijft afnemen, voorzien
de Commissie en de ECB geen groot risico op deflatie. De financiële
markten lijken zich enigszins te herstellen. Ook hier zijn de vooruitzichten
nog met onzekerheid omgeven.
In de Eurogroep en Ecofin Raad is ook gesproken over de situatie in
enkele landen in Oost Europa. Hiervoor blijft aandacht nodig. Hongarije,
Letland en Roemenie hebben een beroep gedaan op financiële steun uit
de betalingsbalansfaciliteit voor niet-eurozone EU lidstaten. Steun uit deze
faciliteit gaat altijd gepaard met beleidscondities, die erop zijn gericht de
onderliggende economische problemen aan te pakken. Deze condities
verschillen per geval, maar zijn er altijd op gericht de noodzaak tot financiële steun te beperken en de economie weerbaarder en evenwichtiger te
maken, Zij kunnen bijvoorbeeld betrekking hebben op het begrotingssaldo
of het proces omtrent de totstandkoming van de begroting, of kunnen zich
richten op hervormingen in de financiële sector. In de geannoteerde
agenda zult u uitgebreider geïnformeerd worden over de condities
waarmee de betalingsbalansfaciliteit gepaard gaat.
Tijdens de Eurogroep en Ecofin Raad heeft de Commissie de lidstaten
verder geïnformeerd over de wijze van implementatie van de regels en
procedures van het Stabiliteits- en Groeipact (SGP) en het opstarten van
de buitensporigtekortprocedures. Op dit moment zitten er zes landen in
EDP (VK, Hongarije, Frankrijk, Ierland, Griekenland en Spanje) en in juli
zullen er, naar verwachting, vijf nieuwe procedures worden opgestart voor
Malta, Polen, Roemenië, Letland en Litouwen. Voor het eind van dit jaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 661

2

(waarschijnlijk in november) zullen er nog negen lidstaten worden
besproken met een buitensporig tekort met ingang van 2009. Hieronder
valt ook Nederland. Ook voor deze lidstaten zullen buitensporigtekortprocedures worden opgestart. De Commissie heeft aangegeven dat zij bij
de implementatie van het SGP gebruik zal maken van de flexibiliteit die
het Pact voor deze uitzonderlijke omstandigheden biedt. De Commissie
benadrukte tevens het belang van een geloofwaardige exit strategie.
Maatregelen moeten realistisch maar ambitieus zijn en worden gericht op
herstel van de lange termijn houdbaarheid van de overheidsfinanciën en
duurzaamheid van de economie. De Eurogroep heeft uitgebreid
gesproken over de implementatie van het SGP en de recente budgettaire
ontwikkelingen in de eurolanden. Minister Bos stelde samen met andere
lidstaten vast dat het van groot belang is dat het SGP het juiste raamwerk
biedt voor de huidige situatie. Minister Bos benadrukte hierbij nog dat het
Pact ook na de crisis geloofwaardig en disciplinerend moet zijn. Hij benadrukte daarbij dat het verbeteren van de houdbaarheid een grote uitdaging zal zijn en dat een geloofwaardige exit strategie dus cruciaal is.
Minister Bos voegde toe dat het nodig zal zijn met elkaar in discussie te
blijven over de strategie die moet worden gehanteerd om de overheidsfinanciën weer op orde te krijgen.

Internationale accounting standaarden
Mede op verzoek van minister Bos was de International Accounting Standards Board (IASB) tijdens de Ecofin Raad uitgenodigd om een toelichting
te geven op het korte termijn werkplan. Verschillende lidstaten, waaronder
Nederland maakten zich zorgen over de voortgang die de IASB zou
boeken met betrekking tot het creëren van een level playing field ten
opzichte van US GAAP. De FASB, de Amerikaanse standaardzetter heeft
namelijk in april jl. US GAAP aangepast. De urgentie van harmonisatie
van boekhoudregels tussen de VS en Europa is door lidstaten meermaals
benadrukt. De IASB is sterk aangespoord om voor het einde van het jaar
te komen met de aanpassing en verbetering van IAS 39, zodat de aangepaste versie te gebruiken is voor de afsluiting van het boekjaar 2009.
David Tweedie, voorzitter van de IASB, heeft aangegeven dat voor het
einde van het boekjaar deze verbeteringsvoorstellen er zullen zijn.
De toelichting door IASB werd door de Ecofin Raad gewaardeerd. Een
aantal lidstaten benadrukte dat communicatie belangrijk is voor het
vertrouwen van de sector. Daarnaast zijn ook een goede samenwerking
met toezichthouders en het Bazels Comité evenals goede consultatie met
de financiële sector essentieel. Nederland steunt het werkplan van de
IASB dat is opgesteld naar aanleiding van de recente wijzigingen van US
GAAP. De IASB heeft de regels met betrekking tot marktwaardewaardering
inmiddels aangesloten op de FASB regels.
Voorbereiding Europese Raad

Europees raamwerk voor financieel toezicht
De Commissie heeft in april een algemeen werkplan gepresenteerd ter
versterking van de financiële sector. Belangrijk onderdeel hiervan was de
uitwerking van de aanbevelingen uit het rapport van de Larosière. Op
27 mei heeft de Commissie een mededeling over financieel toezicht in de
EU gepubliceerd met voorstellen voor een European Systemic Risk Board
(ESRB) en een European System of Financial Supervisors (ESFS).
Ter voorbereiding van de Europese Raad van 18 en 19 juni heeft de Ecofin
Raad Raadsconclusies aangenomen met betrekking tot het financieel
toezicht in Europa. Besloten is tot de instelling van de European Systemic

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 661

3

Risk Board (ESRB) en het European System of financial Supervisors
(ESFS). Dit ESFS bestaat uit drie European Supervisory Authorities (ESAs)
in combinatie met de nationale toezichthouders. De ESAs gaan onder
meer toezien op de consistente implementatie van Europese regelgeving
en de verplichte samenwerking door de nationale toezichthouders. De
nationale toezichthouders blijven verantwoordelijk voor het dagelijks
toezicht. Over een aantal punten in de conclusies is redelijk lang
gesproken waaronder het punt van bindende mediatie («binding mediation») door de ESAs op het moment dat nationale toezichthouders er
onderling niet uitkomen. Daarnaast was ook het voorzitterschap van de
ESRB een punt van discussie. De Raadsconclusies geven op dit laatste
punt daarom twee opties: de president van de ECB of een voorzitter
gekozen door de ESRB. De uiteindelijke conclusies bevatten alle
elementen die Nederland belangrijk vindt binnen het ESFS: binding
mediation door de ESAs, de mogelijkheid voor ESAs om zelf direct
toezicht te houden op bepaalde pan-Europese entiteiten, zoals credit
rating agencies, en mogelijke beslissingsbevoegdheid voor de ESAs in
crisis situaties.
Over het voorzitterschap van de ESRB waren lidstaten verdeeld. Daarom
zijn uiteindelijk twee opties opgenomen in de Annex bij de conclusies: de
voorzitter zal ofwel (automatisch) de president van de ECB zijn ofwel een
voorzitter gekozen uit en door de ESRB. Het punt van binding mediation
was voor een paar lidstaten een groot probleem. Met een aantal andere
lidstaten heeft minister Bos gewezen op de urgentie van het behalen van
resultaat op dit onderwerp en de noodzaak om een stap vooruit te maken
in het proces. Hij gaf aan dat deze conclusies niet het eindresultaat zijn,
maar het begin van een belangrijk proces dat met deze conclusies in
werking kan worden gezet. Hij benadrukte dat het moment nu daar is om
een stap te zetten en dat we ons een verdere vertraging niet kunnen
veroorloven.
Met de door de Ecofin Raad aangenomen conclusies is een grote stap in
de goede richting gezet. Om iedereen tevreden te stellen is vier keer de
disclaimer ingevoegd dat de budgettaire verantwoordelijkheid van
lidstaten niet mag worden aangetast.

Europees Economisch Herstelplan
De Ecofin Raad sprak vervolgens over de voortgang van de implementatie
van het Europees Economisch Herstelplan. Dit gebeurde aan de hand van
een rapport dat opgesteld was door het Economic Policy Committee (EPC)
en een rapport van de Europese Investeringsbank (EIB). De Ecofin Raad
heeft het rapport van het EPC goedgekeurd en doorgestuurd naar de
Europese Raad die op 18 en 19 juni zal plaatsvinden. De Ecofin Raad heeft
kennis genomen van het rapport van de EIB.
Het Europees Economisch Herstelplan, dat vast is gesteld als reactie op de
crisis bevat een raamwerk voor maatregelen die lidstaten en de EU (voornamelijk via de EIB) hebben genomen, of nog nemen, ter verbetering van
de economie. In maart heeft de Europese Raad de Ecofin Raad en de
Commissie gevraagd om de implementatie van het herstelplan te monitoren en in juni hierover te rapporteren. Het rapport stelt dat discretionair
budgettair beleid een belangrijke bijdrage levert aan de economische
activiteit. De totale budgettaire impuls bedraagt, over 2009 en 2010
genomen, zo’n 5% van het BBP, waarvan discretionair beleid zo’n 1,8%
vertegenwoordigt. Dit is meer dan de overeengekomen intentie om met
gemiddeld 1,2% van het BBP de economie te stimuleren. Het rapport stelt
verder dat er, wat de budgettaire impuls betreft, sterke verschillen tussen
lidstaten zijn. De lidstaten vinden over het algemeen een goede balans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 661

4

tussen de individuele behoefte aan stimulering enerzijds, en budgettaire
consolidatie anderzijds.

Steunmaatregelen voor banken
De Ecofin Raad keurde onder dit agendapunt een rapportage aan de Europese Raad goed over de effectiviteit van steunmaatregelen aan banken
door de lidstaten met als doel om de stabiliteit en het functioneren van de
financiële markten te herstellen. In de discussie is door de Commisie
nogmaals het belang van de steunmaatregelen onderstreept. Tegelijkertijd
benadrukte zij echter ook het belang van behoud van level playing field en
inachtneming van de regels van de interne markt.
Veel lidstaten hebben als gevolg van de financiële crisis maatregelen
genomen om de financiële sector te ondersteunen, vooral in de vorm van
garanties en herkapitalisering. Meer recent heeft ook een aantal lidstaten
maatregelen genomen om voor de problematiek van impaired assets een
oplossing te vinden. De Europese Raad van 19 en 20 maart jl. heeft de
Ecofin Raad gevraagd om een beoordeling te maken van de effectiviteit
van de genomen maatregelen. Het EFC heeft sinds maart alle genomen
maatregelen gemonitored, een speciale task force heeft de effectiviteit van
de maatregelen beoordeeld en ook de problemen in kaart gebracht bij de
implementatie. Net als bij budgettaire maatregelen verschillen de
bedragen waarvoor lidstaten garant staan erg van elkaar, gemiddeld is de
inspanning echter aanzienlijk, namelijk ongeveer 31% van het BBP.

Internationale financiering van klimaatbeleid
Ter voorbereiding van de Europese Raad heeft de Ecofin Raad conclusies
aangenomen met betrekking tot de internationale financiering van het
klimaatbeleid. Voortgang op dit dossier binnen Europa is belangrijk omdat
in december 2009 de 15e sessie van de Conferentie van de Partijen bij het
Klimaatverdrag van de Verenigde Naties (COP 15) en de vijfde sessie van
de Bijeenkomst van Partijen bij het Kyoto-protocol (COP/MOP5), plaatsvinden in Kopenhagen.
In de vergadering is er consensus bereikt over de Raadconclusies waarin
het raamwerk voor de internationale financiering van klimaatbeleid is
afgesproken. Hierin zijn ook de beide globale principes voor de lastenverdeling («ability to pay» en «responsibility») opgenomen. De conclusies
over de financiering van klimaatbeleid zijn erg belangrijk omdat de EU bij
dit onderwerp ook in internationale context een leidende rol moet en wil
blijven spelen. In de eerste versie die voorlag waren de principes voor
lastenverdeling geschrapt. Daarnaast was er een bepaling toegevoegd
waarin stond dat bijdrages zouden bepaald op basis van «universal participation». In de context van de conclusies zou dit als een negatief signaal
opgevat kunnen worden richting arme landen. De discussie richtte zich
vooral op het wel of niet opnemen van de principes.
De discussie over de principes verliep uitermate moeizaam omdat een
grote lidstaat zich niet kon vinden in de principes voor de lastenverdeling,
en zich hiertegen dan ook krachtig verzette. Het behouden van beide
globale principes voor de lastenverdeling is van cruciaal belang voor een
goede lastenverdeling op mondiaal niveau, en een verdeling die naast
draagkracht bovendien ook recht doet aan het principe van de vervuiler
betaalt. Minister Bos heeft meermaals benadrukt dat conclusies zonder
verwijzing naar de principes niet anders zouden worden gezien dan een
flinke stap terug, waar het juist belangrijk is om samen een stap vooruit te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 661

5

maken. Hij benadrukte nogmaals dat de EU leidend moet zijn in de
klimaatdiscussie en hiervoor is een verwijzing naar de principes essentieel.
Gedurende de beraadslagingen ontstond een brede neiging om het
compromis te zoeken en de conclusies zodanig af te zwakken dat de principes zouden verdwijnen. Terughalen van beide principes in de conclusies
van de Ecofin Raad is door minister Bos met hand en tand én met succes
verdedigd tijdens de vergadering. Daarnaast heeft minister Bos ook
bereikt dat de toevoeging «universal participation» is verwijderd. Hierdoor
geven de conclusies een meer evenwichtig signaal richting armere
landen. Met het goedkeuren van de Raadsconclusies in de huidige vorm
zendt de EU een duidelijk signaal naar derde landen met het oog op de
internationale klimaatonderhandelingen.
Belastingen

Goed bestuur in belastingzaken
De Ecofin Raad heeft Raadsconclusies aangenomen over goed bestuur in
belastingaangelegenheden. De Commissie wil met de mededeling en de
conclusies over goed bestuur pogen een Europees vervolg te geven aan
de in de G20 uitgesproken intenties dat actie moet worden ondernomen
tegen niet-coöperatieve jurisdicties (waaronder belastingparadijzen). Het
gaat hierbij vooral om de bevordering van transparantie, uitwisseling van
informatie en eerlijke belastingconcurrentie. Zo wil de Commissie een
discussie aangaan over de versnelling van lopende interne (EU) initiatieven op dit terrein (zoals de wijziging van de spaartegoedenrichtlijn, de
richtlijn bijstand bij invordering en de administratieve bijstandsrichtlijn)
en op welke wijze de Europese Gemeenschap en haar lidstaten de principes van goed bestuur in belastingzaken buiten de Europese Unie kunnen
bevorderen.
Er heeft enige discussie plaatsgevonden over het onderhandelingsmandaat dat de Commissie wil verkrijgen zodat er – net als nu al met
Liechtenstein het geval is – consultaties en onderhandelingen met Zwitserland, Andorra, Monaco en San Marino kunnen worden gestart.
Minister Bos heeft tijdens dit agendapunt met zijn interventie geprobeerd
partijen dichter bij elkaar te brengen.
In de uiteindelijke raadsconclusies wordt de Commissie nadrukkelijk opgeroepen de resultaten van de onderhandelingen betreffende de antifraude
overeenkomst met Liechtenstein spoedig te presenteren. De Commissie
heeft in dit kader aangegeven dat zij op 5 juni met Liechtenstein heeft
gesproken. Deze onderhandelingen verlopen volgens de Commissie voorspoedig. Liechtenstein is onder voorwaarden bereid artikel 26 van het
OESO modelverdrag betreffende informatie-uitwisseling in de antifraude
overeenkomst op te nemen. Op 16 juni spreekt de Commissie weer met
Liechtenstein en het onderhandelingsresultaat wordt naar verwachting
aan de Ecofin Raad van 7 juli voorgelegd.
Voorts heeft de Raad in de raadsconclusies enkel nota genomen van de
intentie van de Europese Commissie om de eventuele antifraude overeenkomst met Liechtenstein als basis te nemen voor onderhandelingen over
soortgelijke overeenkomsten met Andorra, Monaco, San Marino en Zwitserland. Over dit onderwerp zal dan ook in de komende bijeenkomsten
van de Ecofin raad nog verder moeten worden gesproken.
In de raadsconclusies worden de lidstaten ten slotte opgeroepen om de
interne EU initiatieven op het gebied van bevordering van transparantie,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 661

6

uitwisseling van informatie en eerlijke belastingconcurrentie te versnellen.
Hierbij moet vooral worden gedacht aan de herziening van de
spaartegoedenrichtlijn, de richtlijn bijstand bij invordering en de administratieve bijstandsrichtlijn.
Aangenomen A-punten

BTW-fraude bij import
Onder de A-punten heeft de Ecofin Raad ingestemd met de harmonisering
van de minimumeisen die gelden bij de BTW importvrijstelling indien
deze wordt gevolgd door een intracommunautaire levering naar een
andere lidstaat. Door deze eisen te harmoniseren wordt beter zichtbaar
waar de goederen heen gaan. Op deze manier wordt misbruik van deze
vrijstelling voor carousselfraude aangepakt.

Technische aanpassingen BTW-richtlijn
De Ecofin Raad heeft een aantal technische aanpassingen van de
BTW-richtlijn aangenomen met dien verstande dat het Europees parlement nog haar advies moet geven. Het belangrijkste onderdeel van de
technische aanpassingen is de reparatie van de voor de Nederlandse staat
nadelige gevolgen van het arrest Charles-Tijmens. Het arrest ziet op het
recht op volledige vooraftrek met betrekking tot onroerende zaken die
bestemd zijn om zowel voor zakelijke als voor privédoeleinden te worden
gebruikt. Deze volledige aftrek wordt met deze aanpassing beperkt naar
rato van het werkelijke gebruik van die zaak voor handelingen waarop
recht tot aftrek bestaat (zakelijk gebruik) en aangevuld met herzieningsbepalingen waardoor de aftrek door wijziging in het gebruik kan worden
gecorrigeerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 21 501-07, nr. 661

7