Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 962

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 februari 2017
Met deze brief informeer ik u over de uitkomsten van de Landbouw- en
Visserijraad die 23 januari jl. plaatsvond in Brussel. Ook informeer ik u
over het voorstel van de Europese Commissie voor een mandaat voor de
onderhandelingen over een nieuw visserijprotocol met Ghana.
Onderwerpen Landbouw- en Visserijraad
Werkprogramma van het Maltese voorzitterschap
Informatie van het voorzitterschap
Het Maltese voorzitterschap heeft haar werkprogramma op het gebied van
landbouw en visserij toegelicht. Het voorzitterschap zal de marktsituatie in
de landbouwsector monitoren en lidstaten op de hoogte houden van
ontwikkelingen op gebied van handelspolitiek. Ook zal het voorzitterschap
de onderhandelingen over het voorstel tot herziening van de verordening
inzake biologische productie en etikettering van biologische producten
voortzetten, en discussies over de Toekomst van het Gemeenschappelijk
Landbouwbeleid (GLB) faciliteren. De landbouwgerelateerde voorstellen
voor een nieuw Financieel Reglement (Omnibusverordening) worden naar
verwachting geagendeerd voor de Landbouw- en Visserijraad van 3 en
4 april 2017. De Informele Landbouwraad van 21 tot en met 23 mei 2017
zal gaan over waterbeheer en aanpassing van de landbouwsector aan
klimaatverandering.
Op gebied van visserij zal Malta de lopende wetgevingswerkzaamheden
voortzetten, zoals die over de Verordening Technische Maatregelen en de
Meerjarenplannen voor de Noordzee en Adriatische Zee. Op 29 en
30 maart 2017 zal in Valletta een ministerconferentie plaatsvinden over
visserij in de Middellandse Zee.
Op gebied van bosbouw zal de 12e sessie van het VN-Bossenforum
worden voorbereid, en zal bezien worden of er tot een wettelijk akkoord
kan worden gekomen over bosbeheer in Europa. Op veterinair en

kst-21501-32-962
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-32, nr. 962

1

fytosanitair vlak zal aandacht worden besteed aan de voorbereiding op
veterinaire noodsituaties zoals vogelgriep. Ook zal een conferentie met
derde landen plaatsvinden over de implementatie van diergezondheidsstandaarden. Verder worden de besprekingen over de verordeningen
diergeneesmiddelen en gemedicineerd diervoeder voortgezet.
Eurocommissaris Hogan verwelkomde het werkprogramma en keek
specifiek uit naar een akkoord over de verordening biologische landbouw.
Hij kondigde ook aan dat er voor het einde van 2017 een mededeling zal
verschijnen over modernisering en vereenvoudiging van het GLB. Op
2 februari 2017 zal een openbare consultatie over dit onderwerp van start
gaan die 12 weken geopend zal zijn. Vervolgens zal deze zomer een
stakeholderbijeenkomst plaatsvinden.
Eurocommissaris Hogan gaf verder aan dat de Europese Commissie
momenteel een reactie opstelt op het rapport van de Agricultural Markets
Task Force (AMTF), waarbij de reacties van de Raad en het Europees
parlement zullen worden meegenomen. Ook verschijnt eind maart een
evaluatierapport over de implementatie van Ecologische Aandachtsgebieden. Ten slotte onderstreepte Eurocommissaris Hogan het belang van
duurzaam waterbeheer. Hij wees in dit kader op de taskforce voor water
die de Europese Commissie heeft opgezet en de besprekingen over dit
onderwerp in de recente bijeenkomsten van de G20-landbouwministers
en het Global Forum for Food and Agriculture.
Internationale handel: Studie over de mogelijke cumulatieve effecten van
concessies in handelsakkoorden op landbouwproducten
Gedachtewisseling (ST 5382/17 + ST 5385/17 + ST 5503/17)
De Raad heeft van gedachten gewisseld over internationale handel in
landbouwproducten en de studie over de mogelijke cumulatieve impact
van 12 handelsakkoorden op de Europese landbouwsector (ST 5382/17).
Samen met dit agendapunt werd een diversenpunt behandeld van de
Poolse delegatie over de mogelijke toekomstige onderhandelingen over
een handelsakkoord tussen de EU en Nieuw-Zeeland (ST 5385/17).
Eurocommissaris Hogan gaf aan dat de onderhandelingen over een
handelsakkoord met Japan bijna zijn afgerond en dat de onderhandelingen over het Transatlantic Trade and Investment Partnership met de VS
voorlopig stilliggen. Er worden momenteel verkenningen en effectbeoordelingen uitgevoerd voor mogelijke onderhandelingen met Australië en
Nieuw-Zeeland. Verder zijn er ontwikkelingen in handelsbeleid en
internationale fora die gevolgen hebben voor het GLB, zoals de uitkomst
van de WTO-bijeenkomst in Nairobi in december 2015, het Klimaatakkoord van Parijs, de 2030 Agenda voor Duurzame Ontwikkeling, de
bijeenkomst in Addis Abeba over financiering voor ontwikkeling en de
recente G20-bijeenkomst van landbouwministers.
Eurocommissaris Hogan wees vervolgens op de wereldwijde toename in
protectionisme en de onzekerheid in veel handelsrelaties. Zo heeft de VS
op 22 december jl. aangekondigd dat zij nieuwe handelssancties
overweegt in het kader van het Europese invoerverbod op vlees van met
hormonen behandelde runderen. Hogan benadrukte het belang van een
eensgezind optreden van de EU-lidstaten richting de VS en wees daarbij
op het feit dat de EU het Memorandum of Understanding, dat de VS en de
EU hierover in 2009 zijn overeengekomen, toepast.
Ten slotte wees Eurocommissaris Hogan op de goede exportcijfers van de
Europese agrifood-sector in 2016. In november 2016 lag de exportwaarde
met 11,7 miljard euro zelfs 813 miljoen euro hoger dan in november 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-32, nr. 962

2

Vooral de export naar de VS, China en Rusland is toegenomen. De
grootste toenames in exportwaarde betroffen varkensvlees, sterke drank
en wijn. Ook gaf de Eurocommissaris aan dat de Europese Commissie
momenteel een studie voorbereidt over de gevolgen van bestaande
handelsakkoorden met o.a. Zuid-Korea en Zwitserland op de Europese
landbouwsector.
Vrijwel alle lidstaten verwelkomden de studie over de cumulatieve
effecten van handelsakkoorden op de Europese landbouwsector. Er werd
echter ook veel gewezen op de beperkingen van de studie, waaronder het
weglaten van de effecten van veranderingen in non-tarifaire maatregelen,
zoals sanitaire en fytosanitaire maatregelen, en betere bescherming van
geografische aanduidingen. In een kort voor de Raad verspreid document
(ST 5503/17) pleitten 13 lidstaten voor verdere uitwerking van de studie.
Deze lidstaten wilden samen met de Europese Commissie de methodologische beperkingen van de studie verhelpen en een effectbeoordelingsinstrument ontwikkelen. Eurocommissaris Hogan gaf aan dat de ontwikkeling van een dergelijk instrument jaren zou duren en dat veel
beperkingen van de studie niet geadresseerd zouden kunnen worden. Een
dergelijk instrument zou bovendien de Europese onderhandelingspositie
prijsgeven.
Meerdere lidstaten uitten steun voor de huidige strategie ten opzichte van
derde landen en wezen op het belang van gebalanceerde handelsakkoorden met voldoende aandacht voor gevoelige sectoren. Enkele
lidstaten pleitten daarnaast voor extra aandacht voor perifere en
achtergestelde gebieden. Over het algemeen verwelkomden de lidstaten
de voortgang in de onderhandelingen met Japan, maar uitten zij zorgen
over de onderhandelingen met Mercosur. De Eurocommissaris gaf aan in
deze onderhandelingen rekening te houden met de gevoeligheden. Hij gaf
echter ook aan dat er voor gebalanceerde handelsakkoorden van beide
kanten concessies nodig zijn. Veel lidstaten pleitten voor transparantie van
de onderhandelingen. Eurocommissaris Hogan erkende het belang van
transparantie.
Ik heb aangegeven dat de studie, ondanks de methodologische beperkingen, nuttige informatie biedt over de gevolgen van vrijere handel voor
de landbouwsector. Handel kan de efficiëntie van voedselproductie
vergroten en heeft, zoals de studie aantoont, voordelen voor de
landbouwsector. Zo biedt buitenlandse vraag onze producenten belangrijke exportmogelijkheden. Voor sectoren die weinig of geen baat hebben
bij bepaalde handelsakkoorden kan, op een case-by-case-basis,
bescherming worden overwogen. Hierbij dient de EU rekening te houden
met mogelijke tegenmaatregelen van haar handelspartners. Evenals
meerdere andere lidstaten heb ik aangegeven dat we de EU-standaarden
ter bescherming van mens, dier, plant en milieu moeten vasthouden en
kunnen wijzigen. Eurocommissaris Hogan beaamde deze inzet. Ook heb ik
het belang van een gelijk speelveld onderstreept en gewezen op de
kansen die handelsakkoorden bieden voor samenwerking op kwesties
zoals klimaatverandering en antibioticagebruik. Ik heb de relevantie van
de huidige strategie ten opzichte van derde landen bevestigd en heb steun
uitgesproken voor ambitieuze en gebalanceerde handelsakkoorden,
waarbij beide handelspartners concessies doen.
De Poolse delegatie uitte zorgen over sterke concurrentie van de
Nieuw-Zeelandse zuivelsector, mede gezien de recente Europese
zuivelcrisis. Ook was Polen bezorgd dat de Europese Commissie deze
onderhandelingen snel zou willen afronden. Polen pleitte daarom voor het
uitsluiten van de zuivelsector van de onderhandelingen. Ook enkele
andere lidstaten vroegen om aandacht voor de gevoeligheid van de
zuivelsector in mogelijke toekomstige onderhandelingen. Eurocommis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-32, nr. 962

3

saris Hogan gaf aan bekend te zijn met de gevoeligheid van de zuivelsector, en stelde dat er in de onderhandelingen rekening mee zal worden
gehouden.
Het voorzitterschap concludeerde dat lidstaten een dynamisch handelsbeleid beschouwen als vitaal voor de toekomst van de Europese
landbouw. Het beleid moet gebalanceerd zijn en rekening houden met
gevoeligheden en belangen in bepaalde sectoren, en moet worden
bepaald per handelspartner. Lidstaten achten de studie van groot belang
voor toekomstige onderhandelingen, waarbij echter rekening moet
worden gehouden met de beperkingen van de studie. Ten slotte stelde het
voorzitterschap dat toekomstige studies baat hebben bij betrokkenheid
van lidstaten.
Verslag over de marktsituatie en het zuivelpakket
Informatie van de Europese Commissie en gedachtewisseling (ST
5288/17)
Eurocommissaris Hogan deed verslag van de marktsituatie, het steunmaatregelenpakket van september 2016 en het zuivelpakket van 2012. Hij
wees op het voorzichtige herstel op de landbouwmarkten. Zo is de
melkprijs in de tweede helft van 2016 met 25% gestegen en is er veel
boter en kaas geëxporteerd. Door de toename van het aantal melkkoeien
dat wordt geslacht staat de prijs van rundvlees onder druk. De export van
rundvlees ontwikkelt zich echter goed. Ook de varkenssector toont goede
exportcijfers maar lijdt in de Baltische staten en Polen onder de gevolgen
van Afrikaanse Varkenspest. In 14 lidstaten kampt de pluimveesector met
vogelgriep. De prijzen in de granensector lijken zich te herstellen. De
suikerprijzen lagen eind vorig jaar hoog. De Europese Commissie
monitort deze markt extra goed vanwege het afschaffen van de suikerquota met ingang van 30 september 2017. Hiertoe is een expertgroep
opgericht. Ook de prijzen in de groenten- en fruitsector zijn gunstig, met
uitzondering van de appelmarkt die geen goed jaar heeft gehad.
Sinds het steunpakket van september 2016 is de melkproductie in drie
lidstaten sterk verminderd. De notificaties volgen echter pas als de
verminderingsperiode is afgelopen. 18 Lidstaten hebben gekozen om
extra steun te geven ter hoogte van in totaal 211 miljoen euro. Dit brengt
het totale steunbedrag op 561 miljoen euro. 76% Hiervan wordt ingezet
voor de zuivelsector, 13% voor de varkenssector, 8% voor de rundvleessector en 3% voor schapen- en geitensector. De verkoop van de interventievoorraden mageremelkpoeder wordt voorzichtig aangepakt. In
december jl. is 40 ton mageremelkpoeder verkocht. Bij de tenders in
januari jl. waren de prijzen te laag en zijn alle biedingen verworpen.
Op 24 november jl. heeft de Europese Commissie het tweede verslag
gepubliceerd over de werking van het zogenoemde zuivelpakket, een
reeks maatregelen die in 2012 zijn genomen om de positie van de
Europese zuivelproducenten in de toeleveringsketen te versterken.
Eurocommissaris Hogan gaf aan dat zowel de zuivelsector als het
Europees parlement al steun heeft uitgesproken voor verlenging van het
zuivelpakket. Eurocommissaris Hogan onderstreepte de toegevoegde
waarde en verdere potentie van het pakket. Zo vergroten producentenorganisaties de prijsstabiliteit. 16 Lidstaten hebben de oprichting van
producentenorganisaties geprogrammeerd in hun plattelandsontwikkelingsprogramma (POP).
Over het algemeen beaamden lidstaten het marktherstel maar riepen zij
op tot waakzaamheid. Ook ik heb het voorzichtige marktherstel
verwelkomd maar aangegeven dat het te vroeg is om de effectiviteit van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-32, nr. 962

4

de steunmaatregelen te bepalen. Meerdere lidstaten benadrukten dat de
situatie nog niet stabiel is, en onderstreepten daarom het belang van
monitoring. Enkele lidstaten benadrukten specifiek het belang van
monitoring in de suikersector en maatregelen om eventuele crises in deze
sector te voorkomen. De Europese Commissie wees op de goede situatie
op de suikermarkt en gaf aan medio 2017 de situatie te zullen evalueren
en bezien of er maatregelen nodig zijn voor een zachte landing. Enkele
lidstaten vroegen in het bijzonder aandacht voor bergachtige en perifere
gebieden. Samen met enkele andere lidstaten heb ik gepleit voor
opheldering van de ruimte voor collectieve onderhandelingen in het licht
van de mededingingsregels. Ten slotte hebben enkele lidstaten gepleit
voor een goede beoordeling van de effectiviteit van de maatregelen.
Lidstaten verwelkomden de voorzichtige aanpak voor verkoop van
mageremelkpoeder uit interventie.
De meeste lidstaten spraken steun uit voor het zuivelpakket. In veel
landen, waaronder Nederland, is de zuivelsector echter al grotendeels
coöperatief georganiseerd en was het pakket dan ook minder relevant. Ik
heb aangegeven dat collectieve onderhandelingen de markttransparantie
hebben vergroot en een betere positie voor zuivelboeren hebben
verzekerd. Evenals andere lidstaten heb ik steun uitgesproken voor
verlenging van het zuivelpakket. Hierbij heb ik aangegeven dat het pakket
binnen de budgettaire kaders dient te blijven en gericht moet zijn op
marktoriëntatie en duurzaamheid. Enkele andere lidstaten onderstreepten
het belang van vrijwilligheid en het voorkomen van verhoging van de
administratieve lasten.
Meerdere lidstaten vroegen de Europese Commissie naar haar plannen
voor het aanpakken van oneerlijke handelspraktijken en onderstreepten
het belang van het aanpakken van prijsvolatiliteit, bijvoorbeeld door
risicobeheersinstrumenten, en verbetering van de markttransparantie. De
Europese Commissie reageerde dat weerbaarheid van de markt een van
de pijlers zal zijn van de mededeling over modernisering en vereenvoudiging van het GLB. Ook bevat het werkprogramma van de Europese
Commissie voor 2017 een verwijzing naar het verbeteren van de positie
van de boer in de keten. Voorstellen over dit onderwerp verschijnen naar
verwachting in de herfst.
Ten slotte gaf de Europese Commissie onder dit agendapunt informatie
over een rapport van het EU-schapenvleesforum1. Het rapport bevat twee
aanbevelingen: invoering van een milieupremie voor extensieve schapenhouderij in het GLB en gerichte fondsen voor promotie van schapenvlees
op de interne markt. Eurocommissaris Hogan zal dit laatste verkennen
maar wees op de bestaande EU-promotiemogelijkheden, zoals 15 miljoen
euro voor het vergroten van het bewustzijn van de bijdrage van duurzame
landbouw aan een goed milieu en aan het tegengaan van klimaatverandering. Verschillende lidstaten verwelkomden het rapport van het
schapenvleesforum. Dit zal worden meegenomen in de discussies over
het nieuwe GLB.
Diversen: Uitbraken van vogelgriep en de noodzaak van aanvullende
maatregelen
Informatie van de Nederlandse delegatie (ST 5452/17)
Op mijn verzoek is gesproken over vogelgriep en de noodzaak van
aanvullende beleidsopties (ST 5452/17). Ik heb aangegeven dat veel
lidstaten, inclusief Nederland, de laatste maanden te maken hebben
gehad met uitbraken van vogelgriep (H5N8). Dit heeft gevolgen voor de
1

https://ec.europa.eu/agriculture/sites/agriculture/files/sheep-goats/forum/
recommendations_en.pdf

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-32, nr. 962

5

gezondheid van de vogels, het dierenwelzijn, de handel en de boeren die
pluimvee houden. Vanwege de vogelgriepdreiging uit wilde watervogels
geldt er sinds 9 november 2016 ter preventie van verdere uitbraken een
ophokverplichting voor commercieel gehouden pluimvee in Nederland. Ik
heb aangegeven dat ik, gezien de voortdurende dreiging van verdere
uitbraken van vogelgriep, overweeg om de ophokplicht vooralsnog in
stand te houden. Als de ophokplicht echter langer duurt dan 12 weken,
mogen de eieren van deze hennen conform EU-verordening 589/2008
inzake de handelsnormen voor eieren niet meer verkocht worden als
vrije-uitloopeieren. De eieren kunnen dan verkocht worden als scharrelei,
tegen een lagere prijs dan eieren van vrije uitloop. Ik heb mijn collega’s en
de Europese Commissie gewezen op de negatieve economische gevolgen
die dit voor de commerciële pluimveebedrijven heeft, aangezien 80% van
de vrije-uitloophennen in de EU momenteel worden opgehokt. Ik heb
daarom de Europese Commissie gevraagd of een eenmalige derogatie
van de verordening 589/2008 mogelijk is. Omdat het waarschijnlijk is dat
vogelgriepuitbraken in de toekomst vaker en uitgebreider zullen
voorkomen in Europa, heb ik de Europese Commissie gevraagd om ook
met structurele oplossingen te komen.
Verscheidene lidstaten steunden mijn pleidooi, en spraken zich uit voor
ofwel een eenmalige derogatie ofwel buitengewone marktsteunmaatregelen. De Europese Commissie erkende het belang van deze kwestie,
maar stelde de huidige regelgeving een goed compromis te vinden tussen
producenten- en consumentenbelangen. Eurocommissaris Hogan toonde
zich echter bereid tot een analyse van mogelijke oplossingen, zoals ook
particuliere verzekeringen, en stelde zich met Eurocommissaris Andriukaitis te zullen inzetten om oplossingen te vinden voor de urgente
problemen.
Diversen: 40e conferentie van EU-betaalorganen
Informatie van de Slowaakse delegatie (ST 5098/17)
Slowakije gaf een terugkoppeling van de 40e conferentie van directeuren
van EU-betaalorganen die plaatsvond van 12 tot en met 14 oktober jl. De
conferentie was gericht op de vereenvoudiging van het GLB en op het
tegengaan van fraude en onregelmatigheden. Afgevaardigden van alle 28
EU-lidstaten, Turkije, Macedonië, Servië en Kosovo, de Europese
Commissie, de Europese Rekenkamer en het Europese Bureau voor
fraudebestrijding (OLAF) namen deel aan de conferentie. Nieuw was dat
er daarnaast tijdens de gehele conferentie ook vertegenwoordigers waren
van het Europees parlement, CEJA en COPA-COGECA. Tijdens de
conferentie is onder meer geconcludeerd dat de onderlinge samenwerking en informatie-uitwisseling tussen de lidstaten over fraudeverdenking in het kader van het Europees Landbouwfonds voor Plattelandsontwikkeling (ELFPO) kan worden vergroot. Tevens is de Europese
Commissie geadviseerd maatregelen uit te werken naar aanleiding van
voorstellen van lidstaten voor het vergroten van de efficiëntie van
controles ter plaatse. De conclusies van de conferentie zullen verder
worden uitgewerkt en vervolgens met de Europese Commissie en in het
informele netwerk van lidstaten («Learning Network») worden besproken.
Eurocommissaris Hogan onderstreepte het belang van balans tussen
vereenvoudiging van de regels en stabiliteit, en wees erop dat deze
onderwerpen ook voorkomen in de Omnibusvoorstellen. De volgende
betaalorganenconferentie vindt plaats van 17 tot 19 mei a.s. in Valletta.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-32, nr. 962

6

Diversen: Beschermde Oorsprongsbenaming wijn
Informatie van de Sloveense delegatie (ST 5285/17)
Slovenië heeft zorgen geuit over het voornemen van de Europese
Commissie om Kroatië toe te staan de naam van een wijndruivenras
(«Teran») te gebruiken op wijnetiketten terwijl deze naam al een
Beschermde Oorsprongsbenaming (BOB) is van een Sloveense wijn. De
algemene regel is dat de naam van een wijndruivenras dat een BOB
omvat niet gebruikt mag worden op het etiket van een andere wijn. De
EU-Verordening voor de gemeenschappelijke marktordening voor
landbouwproducten (1308/2013) voorziet in de mogelijkheid tot uitzonderingen op deze regel, om rekening te houden met bestaande etiketteringspraktijken, zoals in geval van toetreding van nieuwe lidstaten. Volgens
Slovenië is de interpretatie van de Europese Commissie over haar
bevoegdheid om een uitzondering te maken voor het ras Teran echter te
breed en in strijd met artikel 290 (gedelegeerde handelingen) van het
Verdrag van de EU. Enkele lidstaten vroegen om een reactie van de
Juridische Dienst van de Raad. Deze stelde dat hoewel er nog geen
voorstel voorligt, de Europese Commissie op basis van artikel 103 van de
integrale gemeenschappelijke marktordeningsverordening (1308/2013)
bevoegd is om stappen te ondernemen. Hierbij dient de Europese
Commissie wel rekening te houden met de geldende voorwaarden (het
moet gaan om etiketteringspraktijken en de Europese Commissie moet
een evenwicht vinden tussen de betrokken belangen).
EU-visserijpartnerschap met Ghana
De Europese Commissie heeft een concept-mandaat aan de Raad
voorgelegd om de onderhandelingen met Ghana voor een visserijpartnerschapsovereenkomst en een protocol te kunnen starten. Er is momenteel
geen visserijpartnerschap tussen de EU en Ghana van kracht. De EU-vloot
vist echter al vanaf 2007, onder private overeenkomsten, in de EEZ
(Exclusieve Economische Zone) van Ghana. De EU-vloot richt zich op
tropische tonijn in de wateren van Ghana. Het partnerschapsakkoord met
Ghana regelt voor de EU-tonijnvisserij enkel de toegang tot de wateren
van Ghana. Op deze wijze kunnen de EU-vissersvaartuigen de migrerende
tonijn volgen, ook als die zich in de wateren van Ghana bevindt of in een
ander derde land waarmee de EU afspraken over toegang tot de wateren
heeft.
In het kader van een EU-visserijpartnerschap dienen de EU-vaartuigen
zich te houden aan de in de regionale visserijbeheerorganisatie ICCAT
(International Commission for Conservation of Atlantic Tuna) overeengekomen vangstbeperkingen, en het geïntegreerd beheerplan voor de twee
doelsoorten (grootoog- en geelvintonijn). Tevens is in het ontwerponderhandelingsmandaat opgenomen dat een nieuw protocol een
(opschortings-)clausule over de mensenrechtensituatie en de democratische beginselen dient te bevatten.
Zoals bij de eerdere visserijpartnerschappen ben ik van mening dat
visserij onder een partnerschap meer waarborgen bevat voor de
duurzaamheid van visserij en het verbeteren van visserijbeheer in derde
landen dan visserij onder private afspraken. Ik steun daarom het
voornemen van de Europese Commissie om de onderhandelingen met
Ghana te openen. Deze onderhandelingen zullen naar verwachting in het
voorjaar van dit jaar starten.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 21 501-32, nr. 962

7