Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

29 502

Toekomstige ontwikkeling van de Nederlandse
postsector

Nr. 179

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 december 2020
Met deze brief informeer ik u over verschillende trajecten en ga ik in op
een aantal toezeggingen aan uw Kamer rondom de postdienstverlening.
Kostentoerekening UPD
De afgelopen jaren neemt het postvolume ieder jaar met 7 tot 10% af.1
Tegelijkertijd vervult de landelijke postdienstverlening nog altijd een
belangrijke maatschappelijke functie.2 Het is daarom van belang de
continuïteit van een kwalitatief hoogwaardige postdienstverlening te
borgen. De concentratie van Sandd en PostNL is in dat kader noodzakelijk.
In mijn brief3 over het vergunningsbesluit voor deze concentratie heb ik
uw Kamer gemeld het belangrijk te vinden dat de voordelen van de
concentratie voldoende bij de gebruikers van de Universele Postdienst
(hierna: UPD) terecht komen. De prijzen van de UPD-producten, waarvan
de postzegelprijs het meest in het oog springt, zijn gereguleerd in de
Postwet 2009 en de Postregeling 2009. Dat betekent onder andere dat de
tarieven kostengeoriënteerd moeten zijn en dat er voor de UPD een
rendementsplafond van 10% geldt. Hiermee worden UPD-gebruikers,
consumenten en kleinzakelijke partijen, beschermd tegen te hoge
tarieven. In verband met de concentratie tussen Sandd en PostNL heb ik
reeds de Postregeling 2009 gewijzigd, zodat de kosten die gemoeid zijn
met de concentratie niet mogen worden toegerekend aan de UPD.4

1

Jaarlijkse post- en pakketenmonitor van de ACM. Voor 2019: https://www.acm.nl/nl/publicaties/
post-en-pakkettenmonitor-2019.
2
Ongeveer 2,5 miljoen Nederlanders vinden het bijvoorbeeld moeilijk met digitale apparaten om
te gaan en ongeveer 1,2 miljoen mensen hebben nog nooit internet gebruikt.
3
Kamerstuk 29 502, nr. 173.
4
Stcrt. 2019, nr. 56220.

kst-29502-179
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 502, nr. 179

1

Daarnaast heb ik in het kader van de wijziging van de Postwet 2009
onderzoek laten uitvoeren om het redelijk rendement op de UPD te
actualiseren.5 Uit het onderzoek van Duff & Phelps kwam naar voren dat
een redelijk rendement van 9% passender is in de huidige marktsituatie. Ik
ga daarom het rendementsplafond op de UPD van 10% naar 9% verlagen
door de Postregeling 2009 op dit punt te wijzigen.
Nader onderzoek kostentoerekening
Ik heb tevens nader onderzoek laten verrichten naar de vraag of verdere
aanpassingen in het kostentoerekeningssysteem (hierna: KTS) noodzakelijk zijn. Aanleidingen hiervoor waren suggesties van de Autoriteit
Consument en Markt (ACM) en signalen van marktpartijen over mogelijke
aanpassingen in het systeem, de constant dalende volumes op de
postmarkt en de concentratie tussen Sandd en PostNL. Ik informeer u
hierbij, zoals eerder ook aan uw Kamer toegezegd,6 over de uitkomsten
van dit onderzoek door Rebel. Het rapport »Onderzoek naar mogelijke
aanpassingen van de Postregeling 2009» stuur ik als bijlage mee7.
Concreet was het doel van het onderzoek om inzichtelijk te maken of het
nodig is de Postregeling, met name rond het punt van het KTS, te wijzigen
voor het bereiken van de beleidsdoelen. De centrale vraag die daarbij is
gesteld, is: «Dient de huidige Postregeling te worden aangepast om de
beleidsdoelen, zijnde het borgen van de betaalbaarheid van de UPD voor
consumenten en het voorkomen van ongeoorloofde kruissubsidiëring die
zou leiden tot een verstoring van de niet-UPD markt voor concurrenten, te
realiseren?». Suggesties van de ACM en marktpartijen voor aanpassingen
van het KTS zijn meegenomen in dit onderzoek.
De voornaamste conclusies van het rapport van Rebel zijn:
• De regulering borgt dat de financiële voordelen van de concentratie in
de UPD-tariefstelling worden meegewogen. Aangezien de UPDvolumes blijven dalen, kan het overigens nog steeds zo zijn dat de
kosten per stuk (en daarmee de prijzen) van jaar op jaar stijgen, maar
ze doen dit minder sterk dan zonder concentratie het geval zou zijn.
• Naast de werking van de tariefregulering zijn er nog andere factoren
die een mitigerende werking hebben op stijging van de UPD-tarieven,
zoals de mogelijkheid voor consumenten om gebruik te maken van
digitale alternatieven en geoorloofde kruissubsidiering tussen
UPD-producten.
• In dit kader kan de groeiende markt voor UPD-pakketten ervoor zorgen
dat de tariefstijging van de reguliere postzegelprijs wordt beperkt.
• Het huidige KTS zou op bepaalde punten weliswaar herzien kunnen
worden, maar dat ligt op dit moment niet voor de hand. De vraag of er
maatregelen zijn die (beter dan de huidige regulering) borgen dat de
voordelen van de concentratie tussen Sandd en PostNL terechtkomen
bij de UPD-gebruiker wordt door Rebel negatief beantwoord.
Ik concludeer dat op dit moment de eerder aangekondigde bijstelling van
het redelijk rendement de enige noodzakelijke aanpassing van het KTS
voor de UPD is. Bij het aanpassen van de Postregeling op dit punt neem ik
beperkte technische aanpassingen, zoals voorgesteld in het rapport van
Rebel, mee. Ik verwacht een wijziging van de Postregeling voor de zomer
van 2021 voor te hangen bij uw Kamer.

5

Duff & Phelps, Herijking toegestaan normrendement UPD, 2019. Bijlage bij Kamerstuk 29 502,
nr. 174.
6
Kamerstuk 29 502, nr. 178.
7
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 502, nr. 179

2

Voortgang besluitvorming vergunningverlening PostNL-Sandd
Op 21 augustus jl. heb ik uw Kamer geïnformeerd over de wijze waarop ik
omga met de vernietiging door de rechtbank Rotterdam van mijn
vergunningsbesluit voor de concentratie tussen PostNL en Sandd.8, 9 Ik
ben in hoger beroep gegaan tegen de uitspraak van de rechtbank bij het
College van Beroep voor het bedrijfsleven en bereid parallel een nieuw
besluit voor. In het kader van het nieuwe besluit heb ik de ACM verzocht
om de huidige toegangsvoorwaarden met een langere reactietermijn
onder postvervoerbedrijven te consulteren en te bezien of deze langere
consultatie aanleiding geeft om het advies van 23 september 2019 te
herzien.
Ik heb uw Kamer in mijn eerdere brief laten weten dat ik verwachtte voor
het einde van het jaar opnieuw een nieuw besluit te kunnen nemen. Ik
moet constateren dat dit meer tijd vergt, omdat het ACM-advies van
20 november jl. verdere opvolging van mij vereist. Mijn voornemen is om
het nieuwe vergunningsbesluit zo snel mogelijk in 2021 en naar
verwachting uiterlijk per medio maart vast te stellen.
Postmobiel
Tijdens het debat over de toekomst van de postbezorging in Nederland op
12 september 2018 (Handelingen II 2017/18, nr. 108, item 7) heb ik uw
Kamer, naar aanleiding van vragen van het lid Graus, toegezegd de
postmobiel (waarbij verschillende typen dienstverlening kunnen worden
gecombineerd voor krimpgebieden) onder de aandacht te brengen bij
postvervoerders en daar ook het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport (VWS) bij te betrekken. Dit heb ik gedaan.
Uit mijn contacten met het Ministerie van VWS komt naar voren dat de
farmaceutische zorg doelmatig is ingericht en patiënten toegang hebben
tot geneesmiddelen en bijbehorende zorg. Uit gesprekken met banken en
postvervoerders is eerder het beeld gekomen dat er initiatieven worden
ontplooid om pinautomaten en postdiensten in minder bevolkte gebieden
rendabel aan te kunnen bieden.10 De Biblioservicebus in Zeeland is een
voorbeeld waarbij verschillende typen dienstverlening worden gecombineerd. Dit project bestaat inmiddels uit een netwerk van drie mobiele
bussen met 70 halteplaatsen en voorziet daarmee in onder andere een
pinautomaat, oplaadpunt voor OV-chipkaarten, boekenuitleenbalie en
postale diensten. Het betreft een samenwerking van een groot aantal
lokale instanties als de GGD, provincie en lokaal actieve marktpartijen.
Het Zeeuwse project laat wel zien dat eventueel succes afhankelijk is van
de lokale situatie, zowel geografisch, demografisch als sociaaleconomisch. Het initiatief voor het ontplooien van regionale activiteiten waarbij
verschillende diensten gecombineerd worden geleverd op de manier die
het lid Graus gesuggereerd heeft, laat ik daarom over aan marktpartijen
en lokale autoriteiten.
Evaluatie UPD
In de Postwet 2009 is een periodieke evaluatie van de UPD verankerd. Elke
drie jaar, of eerder indien de verlener van de universele postdienst
daartoe een gemotiveerd verzoek heeft ingediend, worden ontwikkelingen
in de behoeften en het gedrag van gebruikers van de UPD in kaart te
8

ECLI:NL:RBROT:2020:5122.
Kamerstuk 29 502, nr. 178.
10
Kamerstuk 34 024, nr. 32.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 502, nr. 179

3

brengen. Ook kan in de evaluatie worden vooruitgekeken, bijvoorbeeld
naar verwachtingen ten aanzien van toekomstige postvolumes en
ontwikkelingen in het rendement van de UPD, en kan worden ingegaan op
de vormgeving van de UPD.
De laatste evaluatie van de UPD heeft in 2017 plaatsgevonden. Mede gelet
op het lopende traject rondom herziening van de Postwet, dat nog deels is
ingegeven door de uitkomsten van de UPD-evaluatie in 2017, en de
lopende procedures rondom de vergunningverlening voor de concentratie
tussen Sandd en PostNL, heeft in 2020 geen nieuwe evaluatie plaatsgevonden. Het voornemen is deze evaluatie in de loop van 2021 alsnog uit te
voeren.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
M.C.G. Keijzer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 29 502, nr. 179

4