Ministerie van VWS
De heer dr. A. Klink
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

T +31 20 55 02 867
M + 31 6 23 20 34 91
Datum: 30 oktober 2008
Referentie: BR837
Betreft: Rapport van de Commissie nadeelcompensatie
Ziekenhuizen

E mail kat@nvb.nl

Geachte heer Klink,
Op 22 oktober 2008 sprak u met de Tweede Kamer over het advies van de Commissie
nadeelcompensatie Ziekenhuizen. In het verlengde daarvan bestond bij uw departement
behoefte aan een nadere reactie van de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) op het
rapport alsmede op een aantal daarmee samenhangende thema’s. Graag gaan wij o p dat
verzoek in.
Rapport van de Commissie nadeelcompensatie Ziekenhuizen
Allereerst willen wij nogmaals benadrukken dat wij het door u ingezette beleid om
ziekenhuizen verantwoordelijk te maken voor hun huisvesting via de invoering van
integrale prestatiebekostiging van harte ondersteunen. Dat is voor de ziekenhuizen,
maar ook voor de banken een fundamentele systeemwijziging is. Integrale
prestatiebekostiging geeft een belangrijke impuls aan ziekenhuizen om investeringen
in huisvesting heel zorgvuldig af te wegen. Ziekenhuizen en banken zijn veel
indringender dan voorheen met elkaar in gesprek om goed onderbouwde business
cases uit te werken. Dat leidt ertoe dat bestaande plannen nog eens kritisch tegen het
licht worden gehouden en worden geoptimaliseerd, dat realisatie zo mogelijk wordt
gefaseerd (risicospreiding) en dat onderbouwingen van investeringensplannen snel
aan kwaliteit winnen. De NVB is ervan overtuigd dat het resultaat hiervan zal zijn dat
het (maatschappelijk) rendement op elke geïnvesteerde euro in huisvesting van
ziekenhuizen groter zal zijn dan voorheen.
Onduidelijkheden blijven
Voor het adequaat in kunnen schatten van risico’s is het voor de sector maar ook voor
banken van groot belang dat duidelijkheid ontstaat over de eindsituatie, het
invoeringstraject en het tijdspad dat is gemoeid met de volledige invoering van
integrale prestatiebekostiging. Dat is noodzakelijk om toekomstprojecties te kunnen
maken op grond waarvan verantwoorde besluitvorming kan plaatsvinden. Het betreft
hier doorgaans grote investeringen met een langdurige, financiële impact voor het
ziekenhuis en de betrokken banken. Over de eindsituatie (volledige risicodragendheid
voor huisvesting door ziekenhuizen) en het tijdpad (invoering afgerond in 2012) bent u
duidelijk.

1/3

Echter, daar waar het gaat om de omvang van de kapitaallastencomponent waar
ziekenhuizen op en mee kunnen rekenen als het gaat om de zorg die vooralsnog
onderdeel uitmaakt van het A-segment, laat het rapport nog veel aan duidelijkheid te
wensen over. Die duidelijkheid is wel zeer gewenst.
Budgettair Kader Zorg
Een van de randvoorwaarden die u heeft gesteld is dat de invoering van
risicodragende kapitaallasten moet worden gerealiseerd binnen de ruimte die wordt
geboden door het Budgettair Kader Zorg (BKZ). Wij pleiten ervoor bij de uitvoering
primair de verantwoordelijkheid bij de zorgverzekeraars te leggen en zeer
terughoudend te zijn met prijsmaatregelen.
Zwakke kapitalisatie ziekenhuizen
Wij stellen vast dat de kapitalisatie (vermogenspositie) van de ziekenhuissector in het
algemeen matig tot slecht is. Dat is een erfenis van het oude budgetsysteem. Nu de
bedrijfsrisico’s van individuele ziekenhuizen stapsgewijs toenemen is het belangrijk dat
ziekenhuizen in staat worden gesteld hun vermogenspositie te versterken. Dit is
belangrijk om ervoor te zorgen dat ziekenhuizen voor de financiering van de exploitatie,
huisvesting en bedrijfsmiddelen voldoende toegang hebben tot de geld- en
kapitaalmarkt. Ook hier is de ruimte die het BKZ wel of niet biedt van groot belang.
Bovendien moet daarbij nog worden aangetekend dat de vermogenspositie van
ziekenhuizen in het huidige stelsel te positief wordt gepresenteerd in de
jaarrekeningen, omdat de waardering van activa op de balansen - vanwege wettelijke
voorschriften - bijna altijd hoger is dan de marktwaarde (boekwaardeproblematiek). Het
is van belang dat ziekenhuizen de ruimte krijgen om de effecten van herwaardering
van de activa - die vroeg of laat moeten worden doorgevoerd - te verwerken. Een
mogelijke oplossing is om ziekenhuizen de komende jaren gelegenheid te geven activa
versneld af te schrijven en daarvoor via de nacalculatie te compenseren. Een andere
mogelijkheid is het bieden van een perspectief van uitkeerbare winst, waardoor
investeerders er belang bij krijgen kapitaal te fourneren aan ziekenhuizen.
Overgangsregeling met terugwerkende kracht?
De NVB heeft geen bezwaar tegen het betrekken van het reeds bestaande B-segment
in de overgangsregeling, met name als dat bijdraagt aan een voortvarende
implementatie van integrale prestatiebekostiging waaraan betrokken partijen, met
name ook ziekenhuizen en zorgverzekeraars, maximaal meewerken. Als daarentegen
het implementeren van de overgangsregeling met terugwerkende kracht vertragend
zou gaan werken op het invoeringstraject, bijvoorbeeld vanwege de administratieve
rompslomp die dat veroorzaakt, achten wij deze benadering bezwaarlijk.
Hardheidsclausule en Nadeelcompensatieregeling
Hoewel een en ander nog nadere uitwerking behoeft, kunnen de door u beoogde
hardheidsclausule en de nadeelcompensatieregeling voldoende waarborgen bieden
om te voorkomen dat de continuïteit van (individuele) ziekenhuizen in gevaar komt
door de introductie van integrale kostprijzen. Op korte termijn dient hierover
duidelijkheid aan de zorginstellingen te worden geboden. Wij worden graag actief bij de
nadere uitwerking betrokken.
Effecten kredietcrisis op de zorgsector
Wij hebben kennis genomen van de vragen die leven over de effecten van de
kredietcrisis op de financierbaarheid van de zorginstellingen. Tevens hebben wij
vernomen dat de gedachte leeft dat de kredietcrisis mogelijk aanleiding is om vanuit de

2/3

overheid nadere garanties af te geven om zodoende de financierbaarheid van de
ziekenhuissector te waarborgen. Wij merken daarover het volgende op:
 als integraal onderdeel van de economie heeft ook de zorgsector te maken met
effecten die uitgaan van de kredietcrisis;
 op bestaande leningcontracten van zorginstellingen heeft de kredietcrisis geen
(kostenverhogend) effect. Dit betreft het leeuwendeel van de financieringen van
zorginstellingen;
 de kredietcrisis heeft tot gevolg dat de beschikbaarheid van kapitaal momenteel
schaars is. Dat heeft vooral effect op de kostprijs van nieuw op te nemen of te
verlengen lange leningen;
 als een zorginstelling behoefte heeft aan een lening met een lange looptijd, zijn er
voldoende mogelijkheden voor ziekenhuizen om in dialoog met banken te kiezen
voor financieringsstructuren waarmee de huidige opslagen niet voor de langere
termijn in de tarieven worden verwerkt;
 via de achtervangfunctie bij het WfZ staat de overheid momenteel garant voor meer
dan 8 miljard euro. Dat betreft leningen aan zowel ziekenhuizen als andere
zorginstellingen;
 in de huidige marktomstandigheden geldt dat ook voor nieuw op te nemen leningen
met overheidsgarantie (WfZ borging) de beschikbaarheid van leningen met
looptijden van meer dan 10 jaar beperkt is en dat ook voor die leningen
liquiditeitsopslagen worden toegepast.
Op grond van het bovenstaande is de NVB van mening dat het op dit moment niet
nodig is om de bestaande garantieregelingen in de zorg uit te breiden om zodoende de
financierbaarheid te waarborgen. In de praktijk blijkt tot nu toe niet dat er significante
problemen bestaan bij zorginstellingen om toegang te krijgen tot de geld- en
kapitaalmarkten voor de financiering van grote investeringen, mits er sprake is van
goed onderbouwde business cases.
Tot slot
Wij stellen het op prijs dat u de opvattingen van de NVB betrekt bij uw meningsvorming
over deze dossiers, mede ook gelet op het belang dat banken als verschaffers van
vreemd vermogen van de ziekenhuizen aan de ontwikkelingen in de sector hechten.
Vanzelfsprekend zijn wij graag bereid tot een nadere toelichting.
Met vriendelijke groet,

Drs Jasper P. Kat
Hoofd Consumentenzaken en Ondernemingsklimaat

3/3