Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-08

Milieuraad

Nr. 744

BRIEF VAN STAATSSECRETARIS VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT EN DE MINISTER VAN ECONOMISCHE ZAKEN EN
KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 9 november 2018
Met deze brief informeren wij u over de Milieuraad die op 9 oktober 2018
bijeenkwam in Luxemburg. Tijdens deze bijeenkomst bereikte de Raad
een algemene oriëntatie over het voorstel voor een verordening inzake
CO2-emissienormen voor personenautos en bestelwagens. De Raad nam
tevens conclusies aan over COP24 en over biodiversiteit. Daarnaast hield
de Raad een openbaar oriënterend debat over CO2-emissienormen voor
zware bedrijfsvoertuigen.
Onder de diversenpunten heeft het Oostenrijks Voorzitterschap de stand
van zaken uiteengezet in de onderhandelingen binnen de Raad over een
nieuwe richtlijn voor het verminderen van de impact van bepaalde
plastics op het milieu. De Europese Commissie gaf een terugkoppeling
van recente internationale bijeenkomsten. Aanvullend vroeg een aantal
lidstaten bij de diversenpunten aandacht voor de Berlin Declaration inzake
nanomaterialen, maatregelen voor luchtvervuiling door gebruikte autos,
het Earth Innovation Forum en het Clean Air Programme.
CO2-emissienormen personenauto’s en bestelwagens
Tijdens deze Milieuraad is een algemene oriëntatie bereikt over
CO2-emissienormen voor personenauto’s en bestelwagens. Daarmee
kunnen de onderhandelingen met het Europees parlement van start gaan.
De algemene oriëntatie bevat onder andere een 35% CO2-reductie in 2030
voor personenauto’s en 30% reductie voor bestelauto’s. De uitzonderingsbepalingen voor niche-fabrikanten (tussen 10.000 en 300.000 voertuigen
per jaar) zullen tot 2030 worden verlengd en voor deze fabrikanten zullen,
nog door de Commissie vast te stellen, aangepaste (lagere) reductiepercentages gelden.
De focus in het debat lag op het algemene ambitieniveau (de reductiepercentages in 2025 en 2030) en de stimuleringsmaatregelen voor nul- en

kst-21501-08-744
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 744

1

laag-emissie voertuigen (zero- and low-emission vehicles, ZLEV). Het
compromisvoorstel van het Oostenrijkse Voorzitterschap lag aan de basis
en betrof een reductiepercentage van 15% in 2025 en 35% in 2030.
Nederland steunt het doel van het voorstel om de CO2-uitstoot binnen de
EU te reduceren, maar vindt het gat in de ambitie tussen het voorstel van
het voorzitterschap enerzijds en de Nederlandse ambitie anderzijds te
groot.
Tijdens de Milieuraad heeft Nederland daarom, samen met andere
gelijkgestemde landen, ingezet op het verder aanscherpen van de
CO2-reductiepercentages. Daarnaast zette Nederland in op het invoeren
van, behalve een bonus voor fabrikanten die laag- en nul-emissievoertuigen op de markt brengen, ook een malus wanneer het minimaal
vereiste aandeel niet wordt behaald. Nederland verwees naar de
Urgenda-uitspraak en het recent uitgebrachte IPCC-rapport en benadrukte
het belang van dit voorstel.
Lidstaten waren verdeeld over het voorstel van het voorzitterschap. Een
aanzienlijk deel van de lidstaten was net als Nederland van mening dat
het ambitieniveau van het voorliggende voorstel ontoereikend is. Echter,
er was ook een groep lidstaten die aangaf het voorstel te ambitieus te
vinden en die voor afzwakking pleitte. Dat maakte het sluiten van een
compromis lastig.
Uiteindelijk is na verschillende tafel- en onderhandelingsrondes een
algemene oriëntatie bereikt. Nederland gaf aan, net als een aantal andere
lidstaten, niet in te stemmen met de tekst en heeft met Ierland, Denemarken, Luxemburg, Slovenië en Zweden een verklaring uitgebracht
welke aan de notulen van de vergadering wordt gehecht.
Raadsconclusies COP24
De Raad nam conclusies aan over de Europese inzet voor de 24e Conferentie van Partijen (COP24) bij het VN-klimaatverdrag in december in
Katowice, Polen. In de conclusies spreekt de Raad onder andere zijn
zorgen uit over de gevolgen van een gemiddelde mondiale opwarming
van 1,5 graden Celsius, zoals die ook duidelijk blijken uit het op 8 oktober
jl. uitgebrachte rapport van het Intergovernmental Panel on Climate
Change (IPCC).
Naast het afronden van het Paris Agreement Work Programma (PAWP) en
daarmee het aannemen van de implementatieregels van de Overeenkomst van Parijs, staat COP24 in het teken van de Talanoa-dialoog. Om de
gezamenlijke doelen van Parijs te halen, moet deze dialoog ertoe leiden
dat alle landen zich beraden op het niveau van de klimaatambitie van hun
in 2020 in te dienen Nationaal Bepaalde Bijdrage (Nationally Determined
Contribution, NDC).
Belangrijkste discussiepunt was de vraag of de EU in de Raadsconclusies
expliciet zou aangeven bereid te zijn haar nationaal bepaalde bijdrage
voor het behalen van de Parijsdoelstellingen te herzien (i.c. het
EU-broeikasgasreductiedoel voor 2030 van ten minste 40% ten opzichte
van 1990). Een vraag die met het IPCC- rapport alleen maar actueler is
geworden.
Nederland pleitte, samen met andere ambitieuze lidstaten, voor Raadsconclusies waarin de EU expliciet aangeeft dat het bereid is uiterlijk in
2020 het eigen ambitieniveau te heroverwegen. Nederland zet hierbij in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 744

2

op een reductieniveau van 55% in 2030.1 Een andere groep lidstaten wilde
echter op dit moment geen uitspraak doen over aanpassing van het
huidige EU-broeikasgasreductiedoel voor 2030 en kon daarom de
concept-raadsconclusies niet ondersteunen.
Het uiteindelijke compromis is een tekst die letterlijk aansluit bij de tekst
van het Parijsakkoord zelf. Daarin is de optie opengehouden2 om het
broeikasgasreductiedoel te actualiseren, waarbij rekening zal worden
gehouden met wat er nodig is, en andere partijen doen. Ook wordt er in
de conclusies verwezen naar het belang om te streven naar gemeenschappelijke tijdspaden voor NDCs van alle Partijen. Verder wordt er in de
conclusies verwezen naar het voorstel van de Commissie voor een
langetermijnstrategie voor klimaat met daarin aandacht voor de emissiepaden die nodig zijn voor het beperken van de mondiale temperatuurstijging tot 1,5 graad en het bereiken van klimaatneutraliteit in 2050. De
Milieuraad geeft aan de strategie op het hoogste politieke niveau te willen
bespreken.
Raadsconclusies CBD Biodiversiteit
De Raad heeft conclusies aangenomen die de Europese inzet vaststellen
voor:
1. de 14e Conferentie van Partijen bij het Biodiversiteitsverdrag,
2. de 3e bijeenkomst van Partijen bij het Nagoya Protocol (COP-MOP3)
inzake toegang tot genetische rijkdommen en de verdeling van
voordelen voortvloeiende uit het gebruik van deze rijkdommen, en
3. de 9e bijeenkomst van Partijen (COP-MOP9) bij het Cartagena
Protocol inzake bioveiligheid.
Lidstaten benadrukten de urgentie en de sterke boodschap die nodig is
om het tij te keren met betrekking tot biodiversiteitsverlies. Zo zou er meer
aandacht nodig zijn voor habitatverlies, toenemende vervuiling en de
toename van invasieve soorten. Lidstaten deelden hun zorgen over de
afname van bestuivers en onderstreepten het belang van het aanpakken
van de oorzaken hiervan. Ook werd the Coalition of the Willing on
Pollinators, dat door Nederland is geïnitieerd, door verschillende Lidstaten
genoemd. Verder onderstreepten lidstaten de synergie met andere
beleidsvelden zoals klimaat, waarbij ook de bevindingen uit het recente
IPCC-rapport werden besproken.
Nederland uitte zijn zorgen over de mondiale afname van biodiversiteit en
het belang om te komen tot een ambitieus nieuw strategisch raamwerk
dat de implementatie van het biodiversiteitsverdrag zou versterken.
Daarbij is het van belang dat landen helder zijn over hun toezeggingen en
zich hiertoe committeren. Verder benadrukte Nederland het belang van
toegankelijkheid tot Digitale Genetische Informatie voor onderzoek en
innovatie gericht op uitdagingen zoals voedselveiligheid, gezondheid en
klimaatverandering.
CO2-emissienormen voor zware bedrijfsvoertuigen
Tijdens het oriënterend debat over CO2-emissienormen voor zware
bedrijfsvoertuigen bespraken de ministers het ambitieniveau en stimule-

1

Volgens modellen van de EU zit Europa inclusief de aangepaste hernieuwbare energie en
energie efficiëntiedoelen nu al de facto op een pad naar 45% reductie in 2030.
2
Uit de Preparations for the UNFCCC meetings in Katowice (2–14 December 2018)- Council
conclusions: STRESSES that the EU is ready, in accordance with paragraph 24 of Decision
1/CP21, to communicate or update its NDC by 2020, taking into account the collective further
efforts needed and actions undertaken by all Parties to meet the objectives of the Paris
Agreement.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 744

3

ringsmaatregelen voor nul- en laagemissie vrachtwagens (zero- and
low-emission vehicles ZLEV). Nederland verwelkomde het EC-voorstel en
was niet ontevreden over het algehele ambitieniveau, al ziet het nog wel
ruimte voor verbetering op onderdelen. Inzet van Nederland is het
reductiepotentieel maximaal te benutten.
Nederland steunt de gekozen systematiek om het doel voor 2025 nu
bindend vast te leggen en voor 2030 een minimaal streefdoel te publiceren. Tijdens een herziening in 2022 wordt de norm voor 2030 definitief
vastgelegd, waarbij het streefdoel de terugvaloptie betekent.
Met betrekking tot ZLEVs heeft NL een studievoorbehoud over de
voorgestelde stimulering. Het lijkt erop dat bussen en kleine vrachtwagens nu buitenproportioneel gestimuleerd worden, terwijl in die
sectoren de elektrische aandrijflijn het meest makkelijk te realiseren is.
Daarnaast komen deze voertuigen toch al op de markt via andere
regelgeving en stimuleringsmaatregelen. Het ambitieniveau wordt
daardoor onnodig verwaterd en het verstoort ook het gelijke speelveld
tussen fabrikanten die bussen maken en diegenen die dat niet doen. Een
interacterende benchmark in combinatie met een bonus/malussysteem
behoort tot de opties.
Veel lidstaten hebben nog een studievoorbehoud. Sommige lidstaten
pleiten, net als Nederland, al wel voor het aanscherpen van de normen.
Anderen benadrukken dat de juiste balans gevonden moet worden tussen
ambitieniveau en het belang van de concurrentiepositie van de vrachtwagenindustrie. Er is nog geen helder beeld over de efficiëntie van supercredits. Daarnaast beseffen lidstaten de tijdsdruk op dit dossier en willen
het liefst voor de nieuwe verkiezingen van het Europese parlement een
akkoord met het Europees parlement bereikt hebben.
Diversen
Earth Innovation Forum
Estland gaf, in zijn rol als voorzitter van de UN Environment Assembly
(UNEA), een terugkoppeling over de succesvolle ministeriële bijeenkomst
in Tallinn (september 2018) die Estland in de aanloop naar UNEA-4 (maart
2019) heeft georganiseerd. Doel van de Conferentie was om een platform
te bieden voor discussies in de voorbereiding richting UNEA-4 met als
thema: «Innovative Solutions for Environmental Challenges and
Sustainable Consumption and Production».
Richtlijn verminderen impact bepaalde plastics op het milieu
Het Voorzitterschap informeerde de Raad over de stand van zaken in de
onderhandelingen over het voorstel voor een Richtlijn voor het verminderen van de impact van bepaalde plastics op het milieu. Het Voorzitterschap streeft naar spoedige afronding door de Raad zodat de onderhandelingen met het Europees parlement zo snel mogelijk van start kunnen
gaan en afronding binnen deze legislatieve termijn haalbaar blijft.
Meerdere ministers maakten van de gelegenheid gebruik om politieke
sturing te geven op dit dossier. Een aantal lidstaten bracht het belang van
bewustwording van de consument naar voren. Ook vroeg een aantal
lidstaten aandacht voor zwerfafval op zee. Over het onderwerp producentenverantwoordelijkheid (Extended Producer Responsibility, EPR) zijn de
lidstaten nog verdeeld. Een deel van de lidstaten gaf aan dat het wenselijk
is om bij de verruimde aansprakelijkheid van producenten enige flexibiliteit te betrachten en dat het niet tot onredelijk hoge kosten mag leiden
terwijl een ander deel dit instrument erg belangrijk vindt. De Commissie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 744

4

geeft m.b.t. dit instrument aan dat in de Raad en het Europees parlement
de proportionaliteitsvraag op tafel ligt. De EC geeft aan actief mee te
willen denken voor alternatieve tekstvoorstellen.
Nederland heeft aangegeven blij te zijn dat het Voorzitterschap een hoge
prioriteit geeft aan dit dossier. Nederland pleit voor een zo ambitieus
mogelijke richtlijn en afronding binnen de termijn van de huidige
Commissie en EP. NL benadrukte dat het daarbij wel van belang is dat het
ambitieniveau niet zal lijden onder de snelheid. Dit betekent dat definities
helder moeten zijn en dat er geen mazen of uitzonderingen mogen zijn die
de impact van de richtlijn op zwerfafval verminderen. Ook moeten er
concrete en ambitieuze doelstellingen komen, waaronder voor het
inzamelen en recyclen van plastic flessen en een heldere uitbreiding van
producentenverantwoordelijkheid, waaronder voor de kosten van het
opruimen van zwerfafval. Uiteindelijk willen we een significante vermindering van (plastic) afval in het milieu.
Terugkoppeling internationale bijeenkomsten
De Commissie informeerde de lidstaten over recente high-level bijeenkomsten, waaronder de International Whaling Commission (september
2018) en het High-Level Political Forum on Sustainable Development (juli
2018).
Berlin Declaration inzake nanomaterialen
De Duitssprekende landen (Oostenrijk, Liechtenstein, Zwitserland,
Luxemburg en Duitsland) komen periodiek bijeen voor een
Nano-Authorities Dialogue. Deze bijeenkomst was gericht op het
stimuleren van de Europese Commissie om meer werk te maken van het
reguleren van nanomaterialen. Recent is hiertoe een verklaring
aangenomen.
Nederland steunde de noodzaak voor betere regulering van nanomaterialen en benadrukte dat aandacht nodig is voor de snelle ontwikkeling
van steeds meer gecompliceerde nanomaterialen. Tevens vroeg
Nederland aandacht voor de recente brief waarin Nederland en negen
andere Lidstaten, de Commissie vragen zo snel mogelijk voortgang te
maken op de uitgestelde Commissievoorstellen op het terrein van
chemicaliën, waaronder the Strategy for a Non-Toxic Environment.
Maatregelen luchtvervuiling door gebruikte autos
Bulgarije, Polen en Slowakije uitten hun zorgen over de verslechtering van
de luchtkwaliteit in hun landen doordat landen binnen de EU strengere
milieuzones instellen waardoor meer gebruikte (diesel)voertuigen worden
geëxporteerd naar andere EU-landen. Bulgarije, Polen en Slowakije willen
dat op Europees niveau eisen worden gesteld dat export van auto’s alleen
mag plaatsvinden als ze aan bepaalde eisen voldoen. Ook Nederland heeft
informeel aandacht gevraagd voor deze problematiek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 744

5

The Clean Air Programme
Polen bracht in dat het start met een programma om (oudere) residentiële
woningen te renoveren. Onderdeel van dit programma van € 25 miljard is
het vervangen van kolengestookte verwarmingsinstallaties door zuiniger
en klimaatvriendelijker installaties.
De Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat,
S. van Veldhoven-van der Meer
De Minister van Economische Zaken en Klimaat,
E.D. Wiebes

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-08, nr. 744

6