Bericht

pagina 1 van 1

Duyshart, Ernst
Van:

Strijen, Cees van

Verzonden: woensdag 29 april 2009 11:34
Aan:

Strijen, Cees van

Onderwerp: Ontvangen adviezen mbt wetsvoorstel regulering prostitutie c a .

Bijlagen bij concept-wetsvoorstel regulering prostitutie c a .
Een concept-versIe van het wetsvoorstel is begin december 2008 ter consultatie
aangeboden aan
1
2
3

Raad van Hoofdcommissarissen,
College van procureurs-generaal,
VNG,

gemeenten
Amsterdam,
Rotterdam,
Den Haag,
(geen inhoudelijke reactie)
Utrecht
7
Groningen,
(antwoord in twee delen)
8+9 Stichting de Rode Draad
(geen inhoudelijke reactie)
Prostitutie Informatie centrum,
10 Vereniging Exploitanten Relaxbedrijven,
11 Stichting Overieg Raambordelen,
12 SOA-AIDS Nederiand,
13 Raad voor de Rechtspraak,
14 Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak,
Nederlandse Orde van Advocaten,
(geen Inhoudelijk reactie)
15
College bescherming persoonsgegevens,
16
Coördinatiecentrum Mensenhandel,
17
Bureau Nationaal Rapporteur Mensenhandel
(reactie van Ministerie van
18
Belastingdienst
Financiën)
4
5
6

Dit heeftgeleid tot 18 inhoudelijke reactie (zie de nummers hierboven; drie
geadressseerden hebben laten weten afte zien van een inhoudelijke reactie).

ifi'

H'
hV

0

29-4-2009

Raad van Hoofdcommissarissen

Adres

Utfechtseweg 2

LITIE
o v t s Politie N e d e r l a n d

3732 HB De Bilt
Postadres

Postbus 14

Telefoon

030 - 634 84 44

Fax

030 - 634 84 99

3730 AA De Biit

Internet
Behandeld
Directe t e l e E-mail

www.vtSDn.nl
M(. A, (Fred) den Hertog
06 21578153

Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelalies
Mevrouw dr. G. ter Horst
Postbus 20011
2500 EA DEN HAAG

Alfred.den. herloaiSvlspd-nl

C.C. Minister van Justilie
Onderwerp
Datum

WelsvoorsEel regulering prastitutii
15)antjati2009

Ons kennnerk

2009034230/FdH

Uw k e n m e r h

2008-0000584551

Bind
Bljlacie(n)

>

1 van 10
Geen

Geachte mevrouw Ter Horst,
In uw brief van 28 november 2008 nodigt u, mede namens uw ambtsgenoot van het Ministerie
van Justitie, de politie uit een reactie te geven op het concept wetsvoorstel regulering prostitutie
en de bijbehorende memorie van toelichting. Bij navraag bij uw Ministerie, op donderdag. 8 januari 2009, bleek dat dit verzoek abusievelijk aan het Korps Beheerders Beraad was gezonden
in plaats van aan de Raad van Hoofdcommissarissen (RHC). De RHC werd in dat gesprek telefonisch verzocht alsnog een reactie te geven op het concept wetsvoorstel. Daarbij werd ook
gevraagd een advies te geven over;
(1) de eventuele verhoging van de leeftijd voor prostitutie en;
(2) de eventuele registratie in het prostitutieregister van vermeende slachtoffers van mensenhandel.
Ik zal na een aigemene opmerking over het voorliggende wetvoorstel, vooral inzoomen op de in
dit wetsvoorstel opgenomen taaktoewijzing aan de politie. Ik neem daarbij de vrijheid bij een
aantal artikelen enige kanttekeningen te plaatsen. Tenslotte zal ik ingaan op de twee hierboven
vermelde vragen.
Bij het opstelen van deze brief is advies ingewonnen bij de portefeuillehouder mensenhandel,
mensensmokkel en overige uitbuiting van de RHC, de Landelijk Expertgroep Mensenhandel
(LEM) en het Expertisecentrum Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM)' van het Korps landelijke politiediensten.
Algemeen
De prostitutiesector heeft de laatstejaren - mede onder Invloed van de internationalisering en
het internet - een aantal opmerkelijke ontwikkelingen doorgemaakt. De internationale georganiseerde misdaad lijkt steeds meer betrokken bij het aanbod van prostitutie en heeft de laatste j ^
decennia met het inzetten van goedkope buitenlandse 'arbeidskrachten' de traditionele roze ^

:

al

^P
M

f4'

Hel EM^A is een samenwertiingsveTband lussen da diens! IPOL en de diensi Nationale Recherche van het Korpsni
Landelijke Porrtie Diensten (KLPD). de Koninklijke Marechaussee (KMar), de Immigratie- en Naturalisatiedienst «*
(IND) en de Sociale Inlichtingen- en Opsporingsdienst (SlOD),
\

0

Raad van Hoofdcommissarissen

ondaiwcrp
Datum
Blad

Consultatie wetsvoorstel regulering prosütutie o vts Politie N e d e r l a n d
15ianuari2009
2 van 10

buurten nagenoeg doen verdwijnen. Het traditionele solidariteitsgevoel in de roze buurten is
door de komst van de 'prostitutiebedrijven' vrijwel verdwenen en daarmee in veel gevallen ook
het contact tussen de toezichthouders en de branche.^ Deze onhwikkeling heeft o.a. tot gevolg
dat de prostitutie minder geconcentreerd en dus moeilijker te lokaliseren is. Prostitutie wordt in
toenemende mate achter de f a ^ d e van sauna's en massage en kapsalons georganiseerd en is
steeds meer verborgen door gebruik van bijvoorbeeld privè-huizen, escortbureaus en internet
Professioneel opererende criminelen rekruteren wereldwijd vrouwen die als goedkope arbeidskrachten in de seksindustrie worden uitgebuit. Kortom de prostitutiebranche is de laatste decennia alleen maar dynamischer, professioneler en onzichtbaarder geworden.
Zoals hierboven aangegeven beperkt de prostitutie zich niet meer tot een aantal specifieke
buurten of gemeenten. Prostituees circuleren tussen verschillende buurten en steden en worden zo - willens en wetens - onttrokken aan het lokale toezicht of maatregelen. De overheid lijkt
de iaatste decennia le veel te blijven steken in een reactief prostitutiebeleld en loopt daarmee
achter de ontwikkelingen In de branche aan.^ Als de overheid reageert, btijft dit voomamelijk
beperkt tot regulering van de prostitutiesector en krijgt de strafrechteriijke aanpak de hoogste
prioriteit. Deskundigen signaleren dat de aandacht voor het welzijn van de prostituees aanzienlijk minder aandacht krijgt teovijl naar hun mening juist deze aandacht nodig is om daadwerkelijk uitbuiting tegen te gaan. Zij wijzen hierbij naar het vrijwel ontbreken van preventieve maatregelen om geestelijke en lichamelijke uitbuiting binnen die branche tegen te gaan.
Gelet op vorengerelaleerde constateert de RHC dat de bovenlokale en steeds meer verborgen
prostitutie, maar ook aandacht voor het welzijn van de prostituees, een ander beleid en meer
bestuuriijke verantwoordelijkheid vereist dan met het vooriiggende concept wetsvoorstel kan
worden bereikt. Het accent moet naar de mening van de RHC vooral ook liggen bij de zorg voor
de sociale en maatschappelijke positie van de prostituees en het tegengaan van uitbuiting in
plaats van het 'opjagen' van de prostituees.
Ten slotte vindt de RHC het zorgwekkend dat het beeld bij de nationale en lokale overheid over
hoe de dynamische prostitutiesector feitelijk in elkaar zit en zich ontwikkelt nog steeds onvolledig is of zelfs ontbreekt. Daarmee zal het beleid van de overheid vooral bestaan uit reactief beteid en het 'achtervolgen' van de branche, daar waar naar mijn mening proactief en preventief
beleid vereist is.
Toezicht en opsporing
In het conceptwetsontwerp worden twee soorten toezicht op de prostitutiebranche onderscheiden.
1.

Bestuurlijk toezicht, waarbtj een toezichthouder controleert op de naleving van de eisen
voor het exploiteren van een seksinrichting, zoals regels m.b.t. de nooduitgang, de
brandblusser, aanwezigheid van beheerder etc. Voor dit toezicht zijn aan de gemeenten bevoegdheden verleend.
'P
[lf*

^
^

Loopmans c.s., 'Grensoverschrijdende prostitutie' in Secondant #6/december 2008, pp. 26^"
Loopmans c.s., 'Grensoverschrijdende prostitutie' in Secondant #6/december 2008, pp. 2 7 ^

0
"
<3i

Raad van Hoofdcomnnissarissen

Ondenverp
Oatum
Blad

2.

LITI E

Consuiiatie wetsvoorstel regulefing prostitutie O v t s P o l i t i e
15 ianuari 2009
3 van 10

Nederland

Opsporing, waarbij specifiek aandacht voor minderjarigheid, illegaliteit en dwang van
prostituees binnen de prostitutiebranche. Voor het vaststellen van strafbare feiten en
bewijsvergaring mogen niet uitsluitend toezichtbevoegdheden worden gebruikt (ariiikel
3;3 Algemene wet bestuursrecht: verbod van détournement de pouvoir).

In het referentiekader mensenhandel van de RHC (concept november 2008) wordt aangegeven
op welke wijze de Nederiandse politie de kwaliteit, continuïteit en vergelijkbaarheid van de aanpak van mensenhandel waarborgt. De Aanwijzing Mensenhandel van het College van Procureurs-generaal* geeft de kaders aan voor de toezichthoudende taken en opsporingstaak die de
politie in de prostitutiebranche moet vervullen. Het concept wetsvoorstel gaat uit van toezichthoudende taken door de politie bij vergunde bedrijven en specifiek voor controle op minderjarigheid, gedwongen proshtutie en illegaliteit De politiefunctionaris voert deze toezichtstaken uit
onder de regie van het lokaal bestuur, terwijl de opsporingstaken te allen ttjde worden uitgevoerd onder het gezag van het openbaar ministerie.
Gewoonlijk behoort toezicht niet tot de kerntaak van de politie, echter de politie kan op basis
van art 177 van de Gemeentewet door de Burgemeester worden aangewezen als toezichthouder. Dit betekent dat de politiefunctionaris, in de uitoefening van zijn toezichthoudende taak, bij
het constateren overtredingen van zijn/haar voortgezette bevoegdheid gebruik kan maken en
opsporing kan aanvangen. Voor deze dubbele rot voor de politie is gekozen om - zoals hierboven aangegeven - vroegtijdig informalie te verkrijgen van de prostituees en om zicht en inzicht
te kunnen krijgen op eventuele misstanden en zonodig direct als opsporingsambtenaar te kunnen optreden. Een bijkomend positief effect is dat de politie op deze wijze zichtbaar en herkenbaar in het prostitutiecircuit aanwezig is en zij een vertrouw/ensband kan creSren, welke nodig is
om zo nodig slachtoffers te bewegen aangifte te doen of desgewenst een getuigenverklaring af
te leggen. De afgelopen jaren zijn meerdere (opsporings)onderzoe ken naar mensenhandel gestart op basis van bij controles vastgestelde vermoedelijke strafbare feiten. Voorts is ervaren
dat de regelmatige aanwezigheid van de politie binnen dit milieu een decriminaliserende en
preventieve werking heeft.
Het risico is evident dat toezichthoudende activiteiten overgaan in opsporing en toezichthoudende bevoegdheden voor bewijsgaring zijn of worden gebruikt Om die reden heeft het de
voorkeur van de politie om toezicht en controle in samenwerking met de lokale toezichthouders
uit te voeren. De politiefunctionaris kan dan bij het aantreffen van misstanden, zoals slachtoffers mensenhandel, minderiarige prostituees en illegale vreemdetingen, onmiddellijk overgaan
tot opsporing (voortgezette toepassing). De overgang van bestuuriijk optreden naar een eventueel strafrechtelijk optreden moet - om onrechtmatig bewijs te voorkomen - voortdurend worden bewaakt
I n t e g r a l e aanpak
De aanpak van mensenhandel is door de politie - eveneens door het O p e n b a a r Ministerie - ate
prioritair thema b e n o e m d in het kader van het P r o g r a m m a versterking aanpak georganiseerde^

^j|

misdaad (PVAGM). Daarbij is als doet gesteld te komen tot meer s a m e n h a n g in de a a n p a k van

^v'^i

•*

g

M'

Aanprijzing Mensenhandel. Aanwnjzing i.d.z.v. artikel 130 lid 4 Wel RO van het College van procureurs-generaal,^
Registratienummer 2006A002, d.d. 06-O3-20D6,
gJ

DJI
,,üjl

è

Raad van Hoofdcommissarissen

Onderwerp
Datum
Blad

LITIE

Consultatie wetsvoorste! regulering prostitutie o vts Politie N e d e r l a n d
15 januari 2009
4 van 10

mensenhandel (betere verbinding tussen de preventieve, bestuuriijke, strafrechtelijke en internationale aspecten), waar nodig versterken dan wel versnellen van al ingezette verbetermaatregelen, en onhvikkelen van nieuwe werkwijzen of maatregelen die kunnen bijdragen aan een
effectievere bestrijding van mensenhandel. Gekozen is voor de programmatische aanpak, een
aanpak waarbij mensenhandel zowel op lokaal/regionaal niveau als op Jandeüjk en waar nodig
internationaal niveau wordt aangepakt. Alle betrokken partijen ontwikkelen in onderiinge samenhang een werkwijze, waarbij zowel de bestuuriijke, de strafrechtelijke als de internationale
aspecten aan bod komen. Deze werkwijze moet voorts mogelijk maken dat een lopend onderzoek zo nodig van het ene naar hel andere niveau wordt overgedragen en dat een goede infonmatie-uitwisseling plaatsvindt tussen OM en politie enerzijds en bestuuriijke autoriteiten anderzijds. In dit wetsvoorstel blijven, naar mijn van de RHC, de taken en verantwoordelijkheden
van het bestuur onderbelicht en ligt het accent te nadrukkelijk de strafrechtelijke handhaving.
Wat betreft de inzet van de politte bij de toezichtstaken zal het tokaal bestuur meer de regievoering en sturing als haar verantwoordelijkheid moeten nemen. De RHC merkt op dal dit wetsvoorstel niet gelijk lijkt op te topen met recente ontwikkelingen aangaande de aanpak van mensenhandel, zoals de programmatische aanpak.
Geadviseerd wordt om maximaai de mogelijkheid voor de lokale overheid om bestuurlijke boetes op te leggen te benutten. Naar mijn mening krijgt het bestuur ~ met het huidige wetsvoorstel,
waarin primair gekozen lijkt te worden voor handhaving via het strafrecht - erg veel ruimte om
zich aan hun veranhwoordelijkheid le onttrekken en kunnen zij bij (onvoidoende) aanpak van
mensenhandel makkelijk naar poiitie en OM wijzen, daar waar naar mijn mening de verantwoordelijkheid vooral bij het bestuur hoort te liggen.
Artikelsgewijze opmerkingen
Algemeen
Hel opnemen van de huidige definities impliceert dat de Wet Bibob moet worden aangepast, in
die zin dat seksinrichtingen (Bibob) nu als seksbedrijven virorden vermeld in het wetsvoorstel.
In artikel 1, sub a staat dat onder prostitutie wordt verstaan: het zich beschikbaar stellen tot het
verrichten van seksuele handelingen met een ander tegen betaling. In de memorie van loelichting wordt echter gesproken over het zich beschikbaar stellen tot het verrichten van seksuele
handelingen met of voor een ander tegen betaling. Het verdient aanbeveling in artikel 1 sub a
de definitie uit te breiden met 'of voor', waarmee ook handelingen als bijv. paaldansen, webcams en andere erotisch-pornografische vertoningen onder de werkingsfeer van deze wet vallen. Hiermee sluit de tekst aan bij de bepalingen opgenomen in het artikel Mensenhandel. 273f
M3n het Wetboek van Strafrecht.
Het begrip 'betaling' vereist nadere toelichting vereist Nu blijft onduidelijk of onder deze definitie ook seksuele handelingen vallen, waarvoor vergoeding in natura of in goederen plaatsvindt
Ook wordt blj dit artikel opgemeritt. dat in de grensstreken prostituees en seksbedrijven hun P
diensten vanuit het buitenland aanbieden. Vallen daarmee deze activiteiten buiten de werking;^»
van deze wet en biedt dit een mogelijkheid voor prostituees en seksbedrijven om onder de weij^f
king van deze wet uit te komen?
M

^.-,1
^^
H'

'^^

H'

*^

0
Öl'

Raad van Hoofdcommissarissen

Onderwerp
Datum
Blad

LITI E

Consullatie welsvoorslel regulering prostitutie O v t S P o l i t i e N e d e r l a n d
15 januari 2009
5 van 10

In artikel 1, sub c staat dal onder een seksbedrijf wordt verstaan: bedrijf dat gelegenheid geeft
tot prostitutie, tot het verrichten van seksuele handelingen voor een ander tegen betaling of dat
vertoningen van erotisch-pornografische aard aanbiedt. De verwachting is dat bedrijven, om
onder de vergunningplicht uit te komen, hun activiteiten verplaatsen naar bedrijfsactiviteiten die
niet zonder meer onder de werking van deze omschrijving vallen, zoals sekssauna's, thuiswerk,
holelprostitutie, parenclubs etc. Dit vereist nadere uitwerking.
In artikel 1, sub k. wordt de advertentie genoemd, Niel duidelijk is of hieronder ook aanbod via
het internet valt. Ook hel werven van klanten via het internet dient aan speciale voorwaarden te
voldoen op basis waarvan de legaliteit van het bedrijf of de prostituee kan worden gecheckt
Seksbedrijven
In artikel 8, lid 1, sub c staal dal een vergunning wordt geweigerd indien: c. de exploitant of de
beheerder in enig opzicht van slecht levensgedrag is. De betekenis van het begrip slecht levensgedrag is onvoldoende duidelijk, zoals ook blijkt uil diverse rechtszaken waarbij de interpretatie van dit begrip aan de orde kwam. Het is van belang dat bij vergunningveriening te allen
tijde rekening wordt gehouden met de antecedenten en de achtergrond van de exploitant en/of
de beheerder. De exploitatie van een prostitutiebedrijf eist van hen een bijzondere verantwoordelijkheid, welke niet verenigbaar is met crimineel gedrag ofeen crimineel verieden. Geadviseerd wordl dit begrip in de memorie van loelichting te verduidelijken.
In artikel 8, üd 2, sub a staat dat een vergunning kan worden geweigerd voor een seksbedrijf
voorde exploitatie waarvan de vergunning op grond van artikel 11 of artikel 12 is ingetrokken,
gedurende een periode van vijfjaar na de intrekking. Geadviseerd wordt om bij een intrekking
op grond van artikel 11 aan te merken als een imperatieve intrekkinggrond en deze te brengen
onder artikel 8 lid 1. De grond om tot intrekken van een vergunning over te gaan sluit aan bij het
bepaalde in artikel 8, tid 1. sub c.
In artikel 8, lid 3 staat: voordat een vergunning wordt geweigerd met toepassing van het hweede
lid. onder b, l<ari het Bureau bevordering integriteitbeoordelingen door het openbaar bestuur,
bedoeld in artikel 8 van de Wet bevordering integriteitbeoordelingen door het openbaar bestuur,
om een advies als bedoeld in artikel 9 van die wet worden gevraagd. Voorgesteld wordt hier de
discretionaire bevoegdheid bij de vergunningveriener te beperken en uit te gaan van een imperatieve bevoegdheid, dus een verplichte adviesvraag aan het bureau Bibob. De argumentatie
daarvfMr staat al in de memorie van loelichting op blz. 11.3^ alinea,
In artikel 11 wordt aangegeven onder welke omstandigheden een vergunning wordt ingetrokken. Daarbij" is niet aangegeven of dit een tijdelijke of definitieve intrekking betreft. Om tot een
meer eenduidige toepassing van deze maatregel te komen is hieromtrent verduidelijking of
aanvulling gewenst
Aanvullende bepalingen escortbedrijven

,^p

In artikel 18 staat dat voor de exploitatie van een prostitutiebedrijf, naast de in artikel 11 ge- ^
noemde gronden voor intrekking van de vergunning, de aanvullende bepaling geldt dat indien'^
sprake is van onvrijwillige prostitutie, de vergunning wordt ingetrokken. Deze bepaling is echteË
in het wetsvoorstel niet opgenomen. Geadviseerd wordt een dergelijke bepaling een plaats t e ^
^^11

'm

0

Raad van Hoofdcommissarissen

OndervKCfp
Datum
Blad

LITIE

Consultatie wetsvoorstel regulering prostitutie O v t S P o l i t i e N e d e r l a n d
15 januari 2009
6 van 10

geven in dit wetsvoorstel, omdat dit een krachtige grondslag is om op te kunnen treden tegen
vermoedelijke seksuele uitbuiting.
Onduidelijk blijft waar het beheer van het landelijke register vergunningen escortbedrijven (artikel 18) en het landelijke register zelfstandig werkende prostituees (artikel 19) wordt belegd. Indien de toegang tot dit register beperkt blijft tot ambtenaren als bedoeld in artikel 23 zullen bijv.
ambtenaren werkend onder het Minister van Justitie geen toegang tot deze registers krijgen.
In artike! 18, lid 3, staat onvenvijld. Onverwijld betekent ten spoedigste, mi, dient dil te zijn, dal
vóór verstrekking melding is gedaan in het landelijk register, (dus eerst in het register melden,
dan de vergunning afgeven).
Zelfstandig werkende prostituees
In artikel 19 staat dat een prostituee in advertenties het nummer vermeldt waaronder zij is geregistreerd. Betekent dit dat de eerder genoemde eis om ook een vast telefoonnummer in de
advertentie te vermeiden is vervallen? Het opnemen van het vaste tetefoonnummer is belangrijk, aangezien op basis van net- en abonneenummer tal van gegevens kunnen worden afgeleid, zoals plaats van vestiging.
In artikel 19, lid 4 staat dat inschrijving geschiedt door de burgemeester. Aangenomen wordt
dat in de prakiijk de burgemeester deze taak zal delegeren of mandateren aan een amblenaar
in zijn gemeente, echter het concept wetsvoorstel biedt deze mogelijkheid niet
In artikei 19, lid 5 sub d, staat dat de prostituee de naam opgeeft die in de advertentie wordt
gebruikt Bekend is dat een prostituee soms meerdere werknamen hanteert om zo de indruk le
wekken 'nieuw' te zijn.
Toezicht en handhaving
Op blz. 12 van de Memorie van Toelichting slaat dat om het toezicht en de handhaving binnen
de branche, en in het bijzonder binnen de escort, te vergemakkelijken de activiteiten van de
exploitant van een seksbedrijf zoveel mogelijk aan een vast adres worden gekoppeld. De woorden 'zoveel mogeiijk' impliceren dat er ruimte is om onder deze koppeling uit te komen. Welke
ruimte is er voor escortbedrijven om buiten deze koppeling te vatten? Voorgesteld wordt in alle
gevallen een vast adres en een vast telefoonnummer van een escortbedrijf te eisen.
Ondanks dat van politiezijde al meerdere keren voorgesteld is te komen tol centralisatie van
regels betrefïende toezicht en handhaving kiest de wetgever voor de decentrale aanpak, waarbij toezicht en handhaving aan de individuele gemeente wordt overgelaten. Onze verwachting
is dat op deze wijze mel betrekking tot het toezicht en de handhaving er niet veel zal veranderen. De bestaande versnippering en ongelijke aanpak blijven - mede door de discretionaire bevoegdheden van de gemeenten - onveranderd voortbestaan. Daarmee is de venwachting datj_j
de gewenste eenduidigheid en rechtsgelijkheid bij de controle en handhaving van deze wet njet
wordt gerealiseerd. Belangrijkst bezwaar is dat daarmee een situatie blijft bestaan waarbij
^^
seksbedrijven zich vooral vestigen in de gemeenten die de minste mogelijkheden hebben vooVj
of eisen stellen aan handhaving en toezicht op prostitutie- en seksbedrijven. Oe criminele orga--''
nisaties zijn steeds op zoek naar lacunes in de welgeving en kiezen voor grote dynamiek, zoals

^r^\
^ly
H'
H|
il«.li

Raad van Hoofdcommissarissen

Onderwerp
Oatum
Blad

LITIE

Consultatie wetsvoorstel regulering prostitutie O v t S P o t J t i e N e d e r l a n d
15 januari 2009
7 van 10

de voortdurende verplaatsing van hun activiteiten om daarmee zo veel als mogelijk buiten 'het
zicht' van de overheid te blijven.
De zelfstandig werkende prostituee is uitgezonderd van de vergunningplicht. Deze uitzondering
heeft volgens de geraadpleegde specialisten tot gevolg dal de handhaving van escort daardoor
erg lastig is en dit kan worden voorkomen door escort inctusief de zelfstandig werkende prostituee onder de vergunningplicht te brengen.
Strafbepaling
In artikel 25, lid 1 staat dat met hechtenis van ten hoogste zes maanden of geldboete van de
derde categorie wordl gestraft degene die seksuele handelingen verricht met:
a.

een prostituee die werkzaam is voor een prostitutiebedrijf voor de exploitatie waarvan
geen vergunning is verleend;

b.

een prosütuee die niet is ingeschreven in het prostitutieregister.

Dit artikel gaat er vanuit dat de klant voldoende mogelijkheden heeft om vooraf inzage te hebben in de registratie van betreffend prostitutiebedrijf of prostituee. In hoeverre is vervolgens deze klanl in staat om de geldigheid van deze registratie te controleren? Kan de klant bij het tonen
van onjuiste gegevens deze overtreding worden venweten en kan de klant terzake overtreding
van artiket 24 lid 1 worden vervolgd? Onduideiijk is of onachtzaam handelen onder de werking
van deze bepaling valt.
Hel opnemen van deze strafbepaling zal volgens de opsporingsdeskundigen niet bijdragen aan
de bestrijding van mensenhandel of seksuele uitbuiting. Onderzoekers hebben vastgesteld dat
de aanpak van klanten weliswaar enkele problemen aangaande de openbare orde oploste,
maar dat daarmee de veiligheid van de (stra3t)prostituees extra in gevaar kwam. Dit komt o.a,
omdat de prostituees minder tijd hebben om te onderhandelen en vooral dubieuze klanten
overbleven.^
De opsporing van dit delict zal uitermate moeilijk blijken, omdat de opsporingsambtenaar
steeds weer zai moeten aantonen dat seksuele handelingen met of voor een derde tegen betaling plaatsvindt of heeft plaatsgevonden. Ontdekking op heterdaad is noodzakelijk en het inzetten van bijzondere opsporingsmiddelen is - voor zover dit mogelijk is - bijna niet te voorkomen.
De opsporing van dit delict za! in ieder geval extra politiecapaciteit vereisen. De vraag is in hoeverre opsporing van dit straftaare feit proportioneel is, gelet op het effect en de noodzakelijke
inzet
Op grond van artikel 27 kan de prostituee die handelt in strijd met artikel 22, wordt gestraft met
een geldboete van de eerste categorie. In de toelichting slaat vermeld dat strafvervolging tegen
slachtoffers van mensenhandel uitzonderiijk zal zijn. Argument daarvoor is dat voorkomen moet
worden dat deze "slachtoffers' ook nog eens strafrechterlijk worden vervolgd. De hier gesignaj^,
leerde tegenstrijdigheid in wet en memorie van toelichting leidt onnodig tot een dilemma. weIRa

m
i^
^

Loopmans c.s., 'Grensoverschrijdende prostitutie' in Secondanf #6/december2008. pp, 2§P

0

Raad van Hoofdcommissarissen

Onderwarp
Datum
Blad

LITIE

Consultatie wetsvooretel regulering prosWutie o v t S P o l i t i e
15 januari 2009
8 van 10

Nederland

door de handhaver zal moeten worden opgelost. De RHC adviseert u in de wel hierover expliciet duidelijkheid te verschaffen.
Aanvullende bepalingen prostitutiebedrijven
In artikel 16 staat dat onverminderd artikel 8, eerste lid, de vergunning voor de exploitatie van
een prostitutiebedrijf wordt geweigerd indien ingevolge artikel 4, tweede lid, onderdeel b, bij
gemeentelijke verordening is bepaald dat de exploitatie van prostitutiebedrijven in de gemeente
niet 15 toegestaan. Dit betreft de zogenaamde O-optie. Voorgesteld wordt alle gemeenten, inclusief de gemeenten met de O-optie, te verplichten in de APV een bepaling op te nemen betreffende de O-optie en het toezicht op de (heimelijke) prostitutie.
In de Memorie van Toelichting wordt op blz. 6, 2e alinea aangegeven dat prostitutie door minderiarigen nog steeds, doch incidenteel, voorkomt De deskundigen bij de politie zijn van mening dat jeugdprostitutie nog (te) veel voorkomt en landelijke cijfers onderschrijven deze vaststelling. In de huidige legale seksinrichtingen die vanaf 01 oktober 2000 zijn gecontroleerd zijn
nagenoeg geen minderjarigen aangetroffen. Dit betreft echter alleen de inrichtingen binnen de
gemeenten die nadere regels hebben gesteld en waar dus op naleving van de vergunning
wordt gecontroleerd. Om reden dal er geen uniform vergunningenbeleid in Nederland is worden
vooral in gemeenten waar geen of een soepel vergunningsbeleid wordt gevolgd in de seksinrichtingen - en vooral in de escort en illegale bedrijven - veelvuldig minderjarige prostituees
aangetroffen. Dit benadrukt hét belang van een eenduidig landelijk beleid op de vergunningverlening voor seksinrichtingen. In het conceptwetsvoorslel wordt gekozen voor decentrate invulling, waar centrale invutling voor de aanpak van mensenhandel doelgerichter.
Leeftijdsverhoging

Algemeen
Voorgesteld wordt een socialisatie onderzoek van slachtoffers verplicht te stellen wanneer er
sprake is van een strafrechtelijk onderzoek naar mensenhandel en waarbij sprake is van jongvolwassen slachtoffers. Vee! mensenhandelaren laten slachtoffers werken vanaf het moment
dat ze 18 jaar worden (Loverboy methodiek). Door een sodalisatieonderzoek te doen bij jongvolwassenen is eerder en beter vast te stellen wanneer de dader(s) met ronselactiviteilen zijn
begonnen. De groomings- en ronsethandelingen beginnen vaak al voordat een jongvolwassene 18 jaar is. Met een dergelijk onderzoek wordl meer recht gedaan aan slachtoffers en aan het
doel van de wet. Tenslotte wordt gewezen naar artikel 273f lid 1 sub 5: "danwel, ten aanzien
van een ander enige handeling ondernemen waarvan hij weet of redelijkenvijs kan vermoeden
dat die ander zich daardoor beschikbaar stelt tot hel verrichten van die handelingen (seksuele),
tenwijl die de leeftijd van 18 jaar nog niet heeft bereikt", Voorgesteld wordt de activiteiten en
handelingen die voorafgaan aan de daadwerkelijke tewerkstelling te doen vervolgen, terzake
overtreding van artikel 273f lid 1, sub 5 van hel Wetboek van Strafrecht, om reden dat die handelingen gericht zijn op het te werk stellen in een seksinrichting.
!r,_
V e r h o g i n g v a n de leeftijd v o o r p r o s t i t u t i e

^

M

tJrJtl

Zodra in heel Nederiand de regels eenvormig en eenduidige worden toegepast kan de compl&j
te seksbranche veranhwoordelijk worden gesteld om de leeftijd voor prostituees te verhogen, .ip

"MJ

Raad van Hoofdcommissarissen

Onderwerp
Datum
Slad

LITIE

Consultatie wetsvoorstel regulering prostitutie O v t S P o Ü t l e N e d e r l a n d
15 januari 2009
9 van 10

Ongelijke uitvoering van beleid in verschillende gemeenten lijkt te leiden tot ongewenste concurrentiestrijd en verplaatsing tussen seksinrichtingen. Doorvoeren van een ieeftijdsverhoglng
bij prostituees is volgens deskundigen aileen zinvol ais dit voor heel Nederland geldl en vereist
een landelijke bepaling.
Ter toelichting: Artikel 1.233 van het Burgerlijk Wetljoek bepaalt dat minderjarig zijn: "...zij, die
de ouderdom van achttien jaren niet hebben bereikt..." Meerderjarigheid impliceert in het atgemeen handelingsbekwaamheid en dus volledige verantwoordelijk en aansprakelijk voor het eigen handelingen. Daarnaast bepaalt artikel 19, lid 3 van de Grondwet dat iedere Nederlander
recht heeft op vrije keuze van arbeid, "behoudens de beperkingen bij of krachtens de wet gesleid". Uil het hien/oor gestelde volgt dat iemand die meerdegarig is, overeenkomstig het bepaalde in de wet, recht heeft te kiezen voor elk beroep dat men wil. Volgens het bepaalde in de
Grondwet kunnen lager overheden hiertoe geen aanvullende regels steflen. Vorenstaande impliceert dal formeel juridisch geen grondslag is prostituees tussen de 18 en 21 jaar te verbieden
zich le prostitueren. In geval men door middel van vergunningvoorwaarden exploitanten belet
om prostituees jonger dan bijv. 21 jaar in hun inrichting te laten werken, is de venwachting dat
prostituees jonger dan 21 jaar of zelfstandig (mits zij we! vergunning krijgen) of illegaal moeten
gaan werken. Kortom een dergelijke maatregel lijkt contrair aan hel doel van hel wetsvoorstel,
dal namelijk beoogd kwetsbare groep le beschermen.
R e g i s t r a t i e s l a c h t o f f e r s m e n s e n h a n d e l i n het p r o s t i t u t i e r e g i s t e r
Niet duidelijk is of deze vraag specifiek slachtoffers mensenhandel of alleen prostituees betreft.
Thans worden slachtoffers van mensenhandel a) gemeld bij Comensha. Aanvullende registratie
van slachtoffers mensenhandel in een prostitutieregister - dus een nieuwe registratie naast de
bestaande registratie bij Comensha - lijkt vooralsnog geen toegevoegde waarde te hebben.
Advies
Op basis van vorengaande wordt geadviseerd:
•

Beter zicht op de prostitutie is noodzakelijk om hel probleem meer volledig in beeld te
krijgen. Daartoe kan een nationaal registratiesysteem worden ingericht. Duidelijk moel
zijn waar deze dan beheerd wordt en wie er toezicht krijgt lot deze gegevens,

•

De regulering zal meer dan nu uit moeten gaan van bestuurlijke handhaving en bestuuriijke sancties. Nu lijkt de nadruk vooral te liggen op strafrechtelijke handhaving.
Het lokaal bestuur zal aangaande de toezichtstaken die de politie in haar opdracht politie uitvoert meer nadrukkelijk de regie moeten voeren.

•

De artikelen aan te passen conform de artikelsgewijze reaclie. zoals hierboven beschreven m.b.t. definitie prostitutie, betaling en seksbedrijf. verplicht Blbob-onderzoek,
aanvulling m.b.t escortbedrijven, registratie zelfstandige prostituee en concentratie ^
centralisering toezichl en handhaving.
ll^

•

Vooralsnog niet over te gaan lot het strafbaar stelten van klanten (art. 26, lid 1), om r ^
den dat onder de voorgestelde wettelijke regels deze bepaling niet of onvoldoende teJ
handhaven is. Noodzakelijk is eerst de gehele branche le reguleren en er voor te zorTJ

0

Raad van Hoofdcommissarissen

Onderwerp
Datum
Blad

LITIE

ConsultatJe wetsvoorstel regulering prostitutie O v t S P o l i t i e
15 januari 2009
10 van 10

Nederland

gen dat voor een klant de noodzakelijke gegevens van vergunde inrichtingen beschikbaar zijn. Eventueel kan hierbij gedacht worden aan het invoeren van een keurmerk
voor seksinrichtingen.
Strafbaarstelling prostituees nader te nuanceren om te voorkomen dat 'slachtoffers' van
mensenhandel ook nog kans lopen te worden vervolgd terzake overtreding van artikel
27,
De voorgestelde O-optie niet in te stelten, aangezien de verwachting is dat met decentrale toepassing de prostitutie in toenemende mate zal verschuiven naar het illegale
circuit of naar de gemeenten met geen of onvoldoende beteid dienaangaande.
Leeftijdsverhoging nog njet doorvoeren, zolang niet duidelijk is of deze bepaiing strijdig
met de Grondwet en het Burgerlijk Wetboek.
Pooiers niet afzonderiijk met een wet strafbaar stelten, Pooiers zijn thans strafbaar ingevolge artikel 273f lid 1 sub 9 van het Wetboek van Strafrecht De voorgestelde verandering kan siechis worden ingevoerd als artikel 151a van de Gemeentewei wordt
gewijzigd. Alleen als inalle gemeenten de prostitutie(bedrijven) geregistreerd zijn, kunnen toezichthouders en opsporingsambtenaren op eenduidige wijze toezicht uitoefenen
en handhaven. Ook wordl daarmee verplaatsing van ongewenste situaties naar buurgemeenten voorkomen.
Verander in artikel 151a, van de Gemeentewet: de gemeenie 'kan' regels stellen in de
gemeente 'moet' regels stelten.
De wijze van invoering van deze wet en de eventuele overgangsregeling vast te doen
stellen. Aanvulling dienaangaande is gewenst
Desgewenst ben ik graag bereid vorenstaande punten nader toe te lichten.
Met vriendelijke groet,

L.Th.C. Kuijs
Voorzitter t^aa
//

•p

^PV

M
M0

m^
E.Ï'

hp

'^i

m

H'
Wl
^Sl'

0

ip

openbaar Ministerie

College van procureurs-generaal
•p

Voorzitter

Postodres: Postbus 20305, 2500 EH Den Haog

Ministervan BZK
Postbus 20011
2500 EA Den Haag

Bezoekadres:
Prins Clousloon 16
2395 AJ Den Hoog
Teleloon+31 70 33 99 600
Tele!ax+31 70 33 99 852

kif

cc. Minister van justitie

Onderdeel
Coniactpersoon
Doorkiesnummerfs}

Handhavingsbeleid
[. Nagtegaal/R, van Loon
070-3399873

E-maii
Ons kenmerk

29 januari 2009
PaG/HB/13460

Bijlage (n)
Onderwerp

Consultatie vvetsvoorstel regulering prosiitutie

Datum

Bij beaniwoording d e
d o f u m en ons kenmerk
vermelden. Wilt u
slechts één zoak in uw
brief behandelen.

Geachte mevrouw Ter Horst,
Bij brief van 28 november 2008 heeft u, texamen mei uw ambtgenoot van het
Ministerie van Justitie, het College van procureurs-generaal verzocht te adviseren over
het concept wetsvoorstel regulering prostitutie. Met het onderhavig wetsvoorslel
beoogt de regering, heel kon samengevat, de volgende-doelen te-bereifcen:
1. Het verkleinen van gemeentelijke en regionale verschillen in
vergunningenbeleid ten einde verplaatsingen te voorkomen;
2. Het verkrijgen van meer zichl en grip op de seksbranche door een zo veel
mogelijk sluitend sysleem van vergunning- en registratieplicht te creëren;
3. Het vergemakkelijken van toezicht en handhaving.
Het College heeft met belangstelling kermis genomen van het onderhavige
wetsvoorstel en maakt graag van de gelegenheid gebruik het volgende onder uw
aandacht te brengen,
Atgemeen
Na een uiteenzetting van de probleemanalyse en de inzet van hel openbaar ministeri^rjl
bij de bestrijding van mensetihandel en mensensmokkel, zal het College ingaan op de^J)'
doelstelling van het-wetsvoorstel en het voorgestelde sanctiestelsel. Vervolgens zal het"
Jel'-

College stil slaan bij enkele aspecien van de handhaafbaarheid van de voorgestelde jgi
siralbaarstellingen. Tot slot zal het College in hei algemene dee! aandacht besleden <E^'
aan uw verzoek om een reactie op een eventuele verhoging van de minimumleeftijd ^^

PaG/HB/29 januari 2003

'P
ki

p

ks
kh
-tfji

voor prostitutie en mogelijke welgeringsgronden bij registralie. Hel advies wordt
vergezeld door een artikelsgewijs commentaar, waarin op afzonderlijke aspecten
wordt ingegaan.

'Jï

^n

Als algemene notie merkt het College op dat de gesignaleerde problemen in de
prostitutiebranche niet uitsluitend door toepassing van het strafrecht kunnen worden
opgelost. Het College zal derhalve vanuit een breder perspectief dan louter het
strafrecht op hei onderhavige wetsvoorste! reageren.
Probleemanalyse en inzet o p e n b a a r ministerie

In 2006 is de Nationale Recherche een groot opsporingsonderzoek gestart naar een
groep mensenhandelaren die in tenminste drie sleden in Nederland, op grote schaal,
vrouwen in de prostitutie bracht. Dit onderzoek, onder de werknaam Sneep, heefl een
bruie.en onmenselijke praktijk van mensenhandel.aan het licht gebracht. Het
gebeurde in de vergunde raamprostitutie en niemand heeft hel voordien gezien, Dil
onderzoek heeft laten zien dat de controle op de vergunde sector te kon schiet.
Daarnaast leert het onderzoek dat mensenhandel en mensensmokkel niet alleen "aan
de achterkant" (strafrechtelijke handhaving) moet worden bestreden, maar dat ook
juist aan de "voorkant" (bestuurlijke handhaving) maatregelen noodzakelijk zijn. Dit
vraagt om een programmatische aanpak' van het probleem.
Eén van de doelslellingen die destijds met de opheffing van het bordeelverbod is
beoogd was de bestrijding van de exploitatie van onvrijwillige prostitutie. Uil hel
onderzoek van de zaak Sneep kan in ieder geval worden geconcludeerd dat de
opheffing van het algemeen bordeelverbod niet heefi geleid tot een prostitutiebranche
zonder misstanden. Uit.een analyse van de gemeente Utrecht^ blijkt voorts dat er
aanwijzingen zijn dat er op het Zandpad (vergund raamprostitutiegebied in Ulrecht)
sprake is van een emstige situatie mei betrekking tot dwang onder prostituees.
De Minisier en Staatssecretaris van Justitie hebben mensenhandel tot een speerpunt
van het justitiebeleld verklaard. Het openbaar ministerie.heefl vervolgens de aanpak
van mensenhandel als prioriteit benoemd en heeft zich toi doel gesteld om de
komende jaren een aanpak ie ontwikkelen die het verschijnsel mensenhandel (zowel
binnen als buiten de prostitutiebranche) effectief terugdringt. Daanoe zal in veel

' De gedachte bij een programmatische aanpak is te bezien op welke wijze
.
(bestuurlijke) panners eerder bij een onderzoek kunnen worden betrokken, ieneinde^jj,i
gezamenliik te.bepalen welk instrumentarium het meest geschikt is om een
H'
duurzamer maatschappelijk effect te sorteren.
^"^i
^ Signalen mensenhandel Zandpad, bestuursinformatie gemeente Utrecht, 29 mei
0
2008
^^
2/15

PaC/HB/29 januari 2009
Ml
•15:^

M

^ii

w<
•^»

sterkere mate dan voorheen gezocht worden naar samenwerking met het bestuur oif^
er voor te zorgen dat door een mix van bestuurlijke en strafrechtelijke middelen de'"'*'
ruimte voor de mensenhandelbranche wordt weggenomen. Voor het thema
mensenhandel zijn inmiddels zogenaamde proeftuinen ingericht. Een proeftuin is een
leeromgeving waar met behulp van een concrete strafzaak ervaring wordt opgedaan
met nieuwe onderzoeksmethoden. Om bovengenoemde activiteiten een extra impuls
te geven is de Task Force Aanpak Mensenhandel ingesteld. Deze Task Force, onder
voorzitterschap van hel openbaar ministerie, is bedoeld om belrokken partijen bij
elkaar le brengen teneinde een aantal gesignaleerde knelpunten op te lossen.
DoelstelUng van het wetsvoorstel
Het onderhavige weisvoorstel is een invulling van hel kabinetsvoornemen om de
problemen en misstanden in de prostituliebranche aan te pakken. Het wetsvoorslel
voorziel in de invoering van een vergunningplichl voorde exploitatie van ecn
seksbedrijf. Voorts voorziet het wetsvoorslel in een registratieplicht voor zelfstandig
werkende prostiiuees en wordt er voorgesteld het gebruikmaken van illegaal aanbod
van prostitutie als ovenreding strafbaar te stellen.
Bestuurlijke handhaving
HelCoUegeonderschrijft de behoefte aan een uniform vergunningenstelsel, zoais in
hel onderhavig wetsvoorstel wordt voorgesteld. Tegelijkenijd wijst hel College er op
dat een dergelijk stelsel op zichzelf de gesignaleerde misstanden in de
prostitutiebranche niei afdoende zal oplossen. Daarvoor is ook nodig dat in een
sluitend systeem van toezicht en handhaving wordt voonsien. Met spijt constateert het
College echter dat hel wetsvoorstel wel voorziet in een uniform vergunningen- en
regislratiebeleid, maar dat er nagenoeg geen aandacht uitgaat naar een sluitend
toezicht- en controle systeem. De regie voor de uitvoering van.het prostitutie- en
mensenhandelbeleid moet op lokaal niveau bij gemeenten liggen, aldus de memorie
van toelichting. Naar het oordee! van het College betekent dit dat de gemeenten dan
ook zorg moeten dragen voor een sluitende bestuurlijke controle op de
vergunningsvoorwaarden. Bij overtreding van vergunningvoorwaarden dienl de
betrokken gemeente consequent een bestuurlijke sanctie op te leggen. Daamaast zou
een gemeenie proslitulieconiroleurs aan kunnen stellen, die aan de hand van
frequenle gespreldcen met prostituees controleren op zaken als minderjarigheid en ^ |
onvrijwilligheid. Het College denkt hierbij bijvoorbeeld aan multidisciplinaire teams ^j^i
die frequente controles uitvoeren. Omdai gebleken is dal slachioH'ers van
S"^'
mensenhandel hun slachtofferschap moeilijk onder de aandacht van
J ,
prostitutieconlroleurs willen of durven te brengen is hel daamaast noodzakelijk om ^^1
alternatieve bronnen van signalen van mensenhandel te onderzoeken.
^^
ffl'
3/15

PaG/HB/29 januari 2009

n
^.^
•ijji

Het College acht het een gemiste kans dat een nadere invulling van hei toezicht enide
handhaving ontbreekt en is van mening dal de rol en positievan het besluur
onderbelicht zijn in het wetsvoorstel. Het College heeft begrip voor het uitgangspunt
dat het prosiiiuliebeleid voornamelijk lokaal wordt vastgesteld. Maar daamaast is het
College van oordeet dat dit onverlet taat dat van gemeenten een bepaald.minimum
aan toezichl en handhaving kan worden gevraagd. De nu voorgestelde bepalingen
met betrekking tot het toezicht en de handhaving zijn dermate vrijblijvend opgesteld
dat het de burgemeester ook vrijstaat in het geheel geen ambtenaren aan te wijzen die
zijn belast met het toezicht op het prostituiiebeletd. Het College vraagt zich daarom af
wat dit wetsvoorstel in de prakiijk zal kunnen toevoegen aan de aanpak van
mensenhandel en mensensmokkel. De gemeenten die nu al actief zijn op het gebied
van hel prostitutiebeleld zullen dat ongetwijfeld blijven doen. maar voor gemeenten
die tol nu toe geen aanleiding hebben gezien om een actief prostitutie beleid Ie
formuleren kent het weisvoorstel geen prikkel om dit alsnog te doen. Het College ziet
in de verwachting, zoals wordt opgemerkt in de memorie van toelichling, dat het
wetsvoorslel niet tol exlra lasien voor.gemeenten zal leiden een bevesliging van.deze
veronderstelling. Ben intensivering van het prostitutiebeleid leneinde uitwassen te
bestrijden kan alleen maar gepaard gaan met meer inzet van capaciteit van mensen
en middelen en heeft derhalve een toename van dë kostentot gevolg.
Het College is van oordeel dal hei gemeentebestuur - meer dan ihans het geval is - in
de posttie moei worden gebracht om beter gestalte te kunnen geven aan hel toezicht
en dc handhaving op dc prostituliebranche. Uh de handhavingspraktijk van de
afgelopen jaren blijkt dai het bestuur te weinig heeft gedaan (of heeft kunnen doen)
aan het toezichl en controle op de prostitutiebranche. Zie in dil verband ook de vijfde
rapportage van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel.^ Met name wijst het College
op de aanbeveling van de Nationaal Rapporteur, op pagina 290 van de vijfde
rapportage, waar wordt voorgesteld dai gemeenien verplicht moeten worden
bepaalde zaken in lokaal prostitutiebeleid te regelen, daar waar zij dat nu kunnen
doen. Het College sluit zich bij deze aanbeveling van ganser hane aan en adviseeri dal
in het wetsvoorstel een substantieel minimumniveau van bestuurlijke handhaving zal
worden opgenomen.
in dit verband wijsl hel College ook op de kabinetsnota sanctiestelsels*. Deze noia
beschrijft een aantal uitgangspunten die bij de keuze van een sanctiestelsel bij de
totstandkoming van nieuwe wetgeving gebruikt kan worden. Daarbij is voornamelijk^jjgl
van belang of kan worden gesproken van een specifieke rechtsbetrekking tussen
ffl'
^ Bijlage bij TK 2005 — 2007, 28 638, nr. 32. de pagina's 288 e.v.

i|t;|l

* EK, 2008-2009. 31 700 VI, D

''^'
4/15

PaG/HB729 januari 2009
,Vli

•?^

overheid en burger (in de nola aangeduid met 'gesloten coniexl') ofeen algemene ï'.
rechtsbetrekking (in de nota aangeduid mei.'open context'). Wanneer het onderhavige
wetsvoorstel wordt getoetst aan de uitgangspunten zoals die in deze nota worden
beschreven, dan blijkt het volgende. Bij praktisch alle overtredingen (de anikelen 2, 3.
14. t5, 22 en 27) ls sprake van een specifieke rechtsbetrekking tussen de overheid (in
casu het gemeentebestuur) en de normadressaat. Er is bij de in het wetsvoorstel
genoemde overtredingen een directe relalie tussen de (toekomstig) vergunninghouder
cq registratieptichiigc cn de overheid. Immers, aileen degene die een prostitutie- of
aanverwant bednjf wil exploiteren, of degene die als zelfstandig prostituee wil werken,
krijgl mel de vergunning cq registratie te maken.
Slechts in het geva! van het voorgestelde anikei 26, waarin het gebmikmaken van
illegaal aanbod van prostitutie als overtreding strafbaar is gesteld, is sprake van een
generieke rechtsbetrekking tussen overheid en de burger.
Uil deze toetsing kan de conclusie worden getrokken dal het vergunningstelsel
primair moet worden gehandhaafd door het bestuur door middel van een besluuriijke
boete,
ln artikel 26 wordt voorzien in strafbaars lell ing van de klam die illegale diensten van
een prostituee afheemt. Hel gaat daarbij om twee strafbare feiten; het verrichten van
seksuele handelingen mei een prostituee die haar diensten aanbiedt in een niel
vergund prostitutiebedrijf, en het verrichten van seksuele handelingen mei een
zelfstandig werkende prostituee die niet is geregistreerd.
Alvorens in le gaan op de strafrechtelijke aspecten van deze bepaling staal hei College
nog even siil bij de vraag of hei strafrecht lerecht wordt ingezet tegen klanten die
illegale diensten van prostituees afneemt. Met het oog op een eenduidig
handhavlngsregime, waar het primaat bij het besluur ligt, vraagt hei CoUege zich af of
overlreding van artikel 26 wel een strafbaar feit moet opleveren. Weliswaar is sprake
van een 'open' context, maar de bepaling kan — zo die al gewenst is — prima middels
een bestuurlijke boete worden afgedaan. Op deze manier wordt het bestuur ook in
staat'gesteld om zijn verantwoordelijkheid le nemen. Weliswaar kan dan geen
vrijheidsstraf worden opgelegd, maar dat ligi volgens het College dan ook niet voor de
hand. Hei College wijst er op dat het aannemelijk is dat een groot deel v a n d e
prosrituees die zich niel willen registreren, deze registratie simpelweg weigeren uil
fiscale motieven. Het gaal dan wel erg ver om klanten te vervolgen die prostituees
bezoeken die illegaal hun werk verrichten uitsluitend vanwege het feit dat zij geen
belasting over hun inkomsien willen betalen. Dat wordt immers ook niet gedaan bij
0
klanten van andere werkgevers die frauderen met sociale premies en/of hun
belastingaangifte. Hel ligt dan ook niei voor de hand om bij overtreding van dil feit ^..^i
een vrijheidsstraf tc vorderen.

H
hV

0
0
5/15

PaG/HB/29 januari 2009

Pk.\i
kif

^^

•p

*f*
Omwille van de eenduidigheid van sanctiestelsel adviseert hei College om voorde 'i''
punltieve handhaving van het onderhavige wetsvoorstel een bestuurlijke boete le
introduceren. Mocht het kabinel voor de sanctionering van artikel 26 toch voor het
strafrecht willen kiezen, omdat er sprake is van een 'open' context, dan stelt het
College voor om hel strafrecht uitsluitend iot dit artikel te beperken. De overige
overtredingen kunnen veel beter bestuursrechtelijk worden opgepakt. Naast hel
opleggen van bestuurfi|ke boetes kan het bestuur maatregelen nemen, zoals het
intrekken van vergunningen, het.sluiten van panden, e.d., waardoor hei bestuur de
verantwoordelijkheid kan nemen die bij hel voeren van een zorgvuldig en slagvaardig
prostitutiebeleid hoon.
Strafbaarstelling van de klant
Voigens de memorie van loelichting behoort de strafrechtelijke sanctionering ook te
gelden voor de klant van illegaal aanbod van prostitulie. Letterlijk staat in de memorie
van toelichting: "Op het moment dat een kiant bewust kiest voor illegale prostitutie en
daarmee profiteert van een mogelijke uitbuitingssituatie, dient de mogelijkheid te
beslaan van een vrijheidsstraf. Hel kabinet acht het daarom wenselijk om
strafrechtelijk op te kunnen treden tegen de klant van een slachtoffer van
mensenhandel ofeen illegaal in Nederland verblijvende prostituee".
In het wetsvoorslel wordt dit vorm gegeven door een sirafrecht el ijke sanctionering
van de klant die gebruik maakt van een illegaal (niet-vergund) aanbod van prostitutie.Hei College wijst er op dat met deze formulering het wetsvoorstel verder gaat dan de
wens van het kabinet-.Er zijn immers volgens het College veel meer redenen
(bijvoorbeeld fiscale redenen) waarom een seksbedrijf dan wel zelfstandig werkende
prostituee zonder vergunning dan wel registratie seksuele dienstverlening aanbiedt,
zonder dat sprake, is van mensenhandel of andere vormen van uitbuiting.
Op zich kan het College zich vinden in de strafbaarstelling van de klant die
verwijtbaar misbmik maakt van een slachto^er van mensenhandel dan WQI een
illegaal in Nederland verblijvende prostituee. O m e e n dergelijk strafrechtelijk verwijt
te kunnen maken dient echter aan een tweetal vereisten te worden voldaan.
In de eerste plaats zal hel toezichl en de handhaving op hel vergunde en
geregistreerde aanbod van prostitutie sluiiend moeten zijn. Dit houdl in dat de klam
die gebmik maakt van de diensten van een prostituee bij een vergund
prostitutiebedrijf dan wel van een geregislreerde zelfstandig werkende prostituee, er . . j ,
op mag vertrouwen dal deze prostituee niet hei slachtofTer is van mensenhandel of j ' ^ '
dal een legale verblijfstitel om in Nederland te mogen verbUjven ontbreekt.
^"^
Nul

In de rweede plaats dienl voor de klant vooraf voldoende duidelijk ie zijn dat het
seksbedrijf dan we! de zelfslandig werkende prostituee waarvan hij de diensien wil

,jvn|
(J^i

6/i5

PaG/HB/29 januari 2009

k^
kü
kti

betrekken, legaal de diensten aanbiedt. Dit kan bijvoorbeeld worden bereikt door h^^.hanteren van een keurmerk voor vergunde seksbedrijven en het verstrekken van j ^ ' '
relatief fraudebestendige pasjes aan zelfstandig werkende prostituees.
Om te voorkomen dal de strafbaarstelling van de klanl een uitsluitend symbolische
waarde heeft, zal volgens hei College eerst moeten worden voldaan aan genoemde
twee voorwaarden. Pas als die zijn gerealiseerd zullen polilie en het Openbaar
Ministerie in staat worden gesteld om ook de vraagkant van illegale prostitulie waarbij
sprake is van uitbuiting van.prosiituecs te kunnen aanpakken. Hei College stelt dan
ook voor om in dit wetsvoorstel de strafbaarstelling van de klant nog niet te regelen,
niaar om daaraan pas uitvoering te geven wanneer toezicht en handhaving op orde
zijn en er voldoende mogelijkheden zijn gecreëerd op basis waarvan-de klant.kan
bepalen ofer sprake is van een legaal aanbod van prosiitutie
Overigens wordt opgemerkt dat los van het tekon aah handhavingscapaciteit, de
handhaving van de voorgeslelde stralbepaling niet eenvoudig zal zijn. Contacten
lussen klanten en prostiiuees vinden ook buiten prostitutiebedrijven in beslotenheid
plaats en zijn bovendien niet altijd als prostitutie herkenbaar. De overtreding van deze
bepaling is dus niet eenvoudig vast te.stellen en van de opsporing moet dan ook geen
al le groie verwachtingen worden gekoesterd. Hel is terecht dai de memorie van
loelichting de verwachting omtrent een succesvolle opsporing van het sirafrechteJiJk
verbod sterk relativeert.
Strafbaarslellingvan prostituee
Ook de prostituee die werkzaam is in een niet vergund prostitutiebedrijf en de
prostituee die zelfstandig werkt zonder over de daarvoor vereiste registratie te
beschikken wordt strafijaar gesteld. Ook is het de bedoeling om de prostituee, die de
verplichting niel nakomt om in een advertentie hel nummer te vermelden dat op het
registratiebewijs is opgenomen, strafrechtelijk te vervolgen,
ln de memorie van loelichting wordt gesteld dat het wenselijk is om strafrechtelijk tc
kunnen optreden tegen al degenen die verantwoordelijk zijn voor de instandhouding
van illegale vormen van dienstverlening. Het College meent dat deze stelling nadere
uitleg verdient. Waarom is het wenselijk om legen deze prostituees strafrechtelijk te
kunnen optreden? Ligt het niet meer voor de hand dat deze simpele overtreding, die
in de vergunnings- cq registraliesfecr Hgt. door de gemeente met een bestuurlijke
0
boele wordl afgedaan? Wat is in deze omstandigheden de meerwaarde van het
strafrecht? Deze vragen klemmen te meer nu in de memorie van toelichling, geheel g-:5'
terechl. wordl aangegeven dat strafrechtelijk optreden tegen slachtoffers van

''
W'
mensenhandel achterwege zal blijven. Daarmee wordt duidelijk dat de s trafrechtel ij ke^^ji
vervolging alleen betrekking kan hebben op de overlreding van de registratieplicht of - 0
7/15

PaC/HB/29 januari 2009

'P
kü

p

ki

0
•ii
de vergunningsplicht. Waarbij voor de iaatste ook nog geldt dat hel nlet
^^
noodzakelijkerwijs de prostituee is aan te rekenen dat zij niei wist dat het
^'tprostitutiebedrijf illegaal werkte. Immers, de prosihuee die werkt voor een niei
vergund prostitutiebedrijf verkeert in zekere zin in dezelfde positie als de klant die
onverhoopt gebmik maakt van illegale prostitutie. Op het momenl dat de exploitant
van het prosiiiutiebedrijf de prostituee een 'vergunning' heeft laten zien en haar heeft
verzekerd dat alles legaal is,.moel dan worden aangenomen dal op de prostituee nog
een nadere onderzoeksplicht msl? Welk onderzoek dient de prostituee nog te
verrichten alvorens zij er van overtuigd kan zijn dat het bedrijf legaal werkt?Het
College is van oordeel dat de memorie van toelichting op al deze vragen een
behooriijk anrwoord moet geven.
Vestiging seksbedrijven
Artikel 5 bepaalt dat op de aanvraag voor een vergunning wordl beslist door de
burgemeester van de gemeente waar het bedrijf is gevestigd of de seksinrichting is
gelegen. Het wetsvoorstel voorziet niei in ecn regeling vraarbij een bedrijf vestigingen
heeft in meer dan één gemeenie. Gesteld dat seksbedrijf X is gevesligd in Rolterdam,
de plaats van vestiging. Kan dit bedrijf dan filialen openen in andere gemeenten
zonder daarvoor in die gemeente een vergunning aan te vragen? Theoretisch is het
dan ook mogelijk om het bedrijf in plaats A te vestigen cn een filiaal te openen in
gemeente B, waar een nuloptie is ingesteld. Het College veronderstelt dat dit niet de
bedoeling kan zijn en adviseen de regeling op dit puni aan ie vullen.
Daarnaast vraagt het College zich af, gelet op het mobiele karakter van de
escortbedrijven, hoe het toezicht moei worden uitgeoefend met betrekking lot de
prostituees die voor een escortbedrijf werken. Deze prostituees hoeven niei zelf ie zijn
geregistreerd. Er hoeft geen vaste locatie aanwezig te zijn waar de prostituees werken.
.De werkplek kan variëren van huisbezoek, tot hotelbezoek tot afspraken langs de
snelweg. Het College meent dat de memorie van toelichling op dil onderdeel nog veel
vragen openlaat en adviseen een registratieplicht voor alle prostituees in te voeren,
dus ook voorde prostituees die werkzaam zijn in een seksbedrijf.
Gezien het mobiele karaktervan dit type werkzaamheden geeft het College in
overweging na te denken over de mogelijke loepassing van een arbeidsvergunning
(analoog aan de taxibranche), waardoor ook andere ketenpartners toezichl kunnen
uitoefenen op de prostitutiebranche. Op deze manier kan ook verder invulling worden
gegeven aan de programmatische aanpak.
^jji

H'

0
0
0
8/15

PaG/HB/29 januari 2009

p
^J|
•?>
•%^

0
Verhoging van de minimumleeftijd vgor prostitutie

'•rH

ln de aanbiedingsbrief bij het wetsvoorstel wordt apart aandacht gevraagd voor de
vraag of het aanbeveling verdient de leeftijd voor prostitutie van 18 naar 21 jaar te
verhogen. Omdat de vraag los van hei wetsvoorstel wordt gesteld, meent het College
er goed aan te doen om twee situaties te onderscheiden: namelijk indien de huidige
situaiie blijft gehandhaafd en de situatie die ontsiaat na inwerkingtreding van het
wetsvoorslel.
De huidige simatie kent geen bepahng gericht tot de prostituee waarin staat wat de
minimumleeftijd is waarop iemand prostitutie mag bedrijven. In plaats daarvan wordt
degene die misbruik maaki van een jeugdige prostituee, die jonger is dan de achttien
jaar, strafbaar gesteld. In anikel 248b Sr is bepaald dat "hij die ontucht pleegt met
iemand die zich beschikbaar stelt lot het verrichlen vanseksuele handelingen met een
derde tegen betaling en die de leeftijd van eestten maar nog niel de leeftijd van
achttien jaren heeft bereikt." Dit delict wordl zwaar gestraft, er staat ecn
strafmaximum van vier jaar gevangenisstraf of een geldboete van de vierde categorie
op.
Zoals in een ander verband al eerder is opgemerkt is in dezebepaling het crilerium
leeftijd geobjectiveerd. Indien blijkt dat de betreffende prostituee nog geen achitien
was, dan is de klant strafbaar, een beroep op afwezigheid van alle schuld mel
betrekking tot de leeftijd zal de rechter-slechts in zeer uitzonderlijke omstandigheden
honoreren. De bescherming van het slachtoffer staat in deze bepaling centraal. Maar
dat is één zijde van hel verhaal. Een dergelijk strafrechtelijk regime is slechts
verdedigbaar als men van de klant tot op zekere hoogte kan verwachten dat hij beter
moest weien. Met andere woorden, een zekere kenbaarheid van de leeftijd wordt wel
verondersteld, al speelt de leeftijd bij de strafzaak zelf een ondergeschikte rol. Nog
duidelijker komt dil aspect uheraard naar voren bij zedendelicten waarbij de leeftijd
van het slachtoffers nog lager'ligt. Zie bijvoorbeeld de anikelen 244 en 245 Sr,
Slel nu dat de leeftijd van de prostituee wordl verhoogd van 18 naar 21 jaar. Uiteraard
wordt het belang van de.bescherming van het slachtoffer nog steeds vooropgesteld.
Maar dan gaat het aspect van het al dan niet voor de klam kenbaar zijn van dc leeftijd
wel wringen. Het is in veel gevallen al lastig om een zestien- of zeventienjarige vrouw
van een twintigjarige vrouw te onderscheiden. Het is echier nog veel moeilijker om
een negentienjarige vrouw van een tweeëntwintigjarige vrouw te onderscheiden.
Rechters zullen eerder gaan aannemen dat de klant een gerechlvaardigd beroep doet rji
op de afwezigheid van alle schuld nadal hij verklaart dat hem een rad voor ogen is ^S)'
gedraaid en hem is verzekerd dal de betreffende vrouw de leeftijd voor prostitulie H*^
ia)*

heeft bereikt. Immers, de stilzwijgende veronderstelling die aan de formulering van deji
strafbepaling ten grondslag ligt, namelijk dat de klant beier had moeten welen, kan nul

0
9/f§'

PaC/HB/'29 januari 2009

f
kh
M
<y
•iï;it

niei zo makkelijk meer worden volgehouden. Dus op de eerste plaats meenl het
^
College dat met een verhoging van de leeftijd wordl getornd aan de rechtvaardigheUl
die aan iedere strafbepaling ten grondslag moel liggen.
In de Iweede plaals voor wat belreft de wijziging van de huidige situatie, is te voorzien
dat de categorie achttieri tol twintigjarige prosrituees uit het beeld zullen verdwijnen.
Niet dat deze vrouwen zich niet meer prostitueren, maar zij zullen verdwijnen in de
illegaliteit. De realiteit gebiedt te zeggen dal dit volwassen vrouwen zijn. die mogelijk.
een bewuste keuze maken om in de prostitutie le gaan werken. Die zullen zich door
een verbod niet laten weerhouden, maar hun werkzaamheden daarop aanpassen. Met
als gevolg dat zij onbereikbaar worden voor welke hulpverlening dan ook.
Concluderend komt het College tot de slotsom dal in verband met de gebrekkige
mogelijkheden tol handhaving en de mogelijke verdwijning in de illegaliteit, een
verhoging van de leeftijd van prostitutie van 18 tot 21 jaar niet is aan te bevelen.
Registratie prostitueelslachtoffer mensenhandel
De registratie van zelfstandig werkende prostituees kan op verschillende gronden
worden geweigerd. U vraagi het College advies met betrekking tot de vraag of "hel
vermoeden van slachtofTerschap van mensenhandel" eveneens een verplichte óf een
facultatieve weigeringsgrond voor gemeenten moet worden om een zelfstandige
prostituee niet te registreren. Het achterwege laten van.een mogelijkheid om
registratie bij vermeend slachtofferschap te weigeren, zou tot ongewenst gevolg
kunnen hebben dat inschrijving van een evident slachtoffer van mensenhandel niet
geweigerd zou kunnen worden.
Het College kan zich voorstellen dat gemeenten in deze situatie zouden willen
weigeren om de belreffende prostituee te registreren. Vanuit het opsporingsbelang
pleit het College toch voor registratie. Door hel weigeren van de inschrijving kunnen
criminelen immers gewaarschuwd worden dal de overheid hen op het spoor is. De
inschrijving in het register geeft hci openbaar ministerie en de politie de gelegenheid
om passende maatregelen te treffen. Gemeenten dienen derhalve in voomoemde
gevallen direct na inschrijving de politie in le lichten. De inschrijving zal indien
inderdaad blijkt van gedwongen prostitutie daarna uiteraard ongedaan moeten
worden gemaakt.
Conclusie
Hi

m
Het College onderschrijft de behoefte aan een uniform vergunningenstelsel, zoals in geS
hel onderhavig wetsvoorstel wordt voorgesteld. Tegelijkertijd constateert het College S''^
met spijt dat het wetsvoorslel niet voorziet in een sluitend toezicht- en controle
^
systeem en dat de rol en positie van het bestuur onderbelicht blijft. De regulering van;^

m
10/15

PaG/HB/29 januari 2009

'P
Wl
Vil

h
^•\f

t(.]s

prostitutie zal veel meer dan nu het geval is uit moeten gaan van bestuurlijke
^^^
handhaving in plaats van si ra frech telijke handhaving. Hei College is van oordeel da^i']»
het gemeentebestuur in de positie moei worden gebracht om beter gestalic te kunnen
geven aan het toezichl en de handhaving op de prostitutiebranche en wijst in dit
verband ook op de kabinetsnota sanctiestelsels.
Ten aanzien van de strafbaarstelling van de klant kan hel College zich voorstellen dat
hei sirafrechi hier meer voor de hand (igt. Het College adviseen echter pas over te
gaan tot het strafbaar stellen van klanten op het moment dat de gehele branche is
gereguleerd en er voldaan is aan hei kenbaarheidsvereiste.
Tot slot nog een punt dat niet eerder in de^e brief aan de orde is gekomen. Hei
College adviseen om het welsvoorslel te leggen langs het barrièremodeP teneinde,na
ie gaan ofer nog andere belemmeringen op te werpen zijn, die opgenomen kunnen
worden in het wetsvoorstel. Hierdoor is het mogelijk om ook'andere ketenpartners
dan politie, OM en bestuur een rol te geven bij de aanpak van mensenhandel. In ieder
geval vraagt het College specifiek aandacht voor de rol van hel Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport bij de aanpak van het probleem. De aanpak van
gedwongen prostitutie valt of staat met een goede categorale opvang van de
slachtoffers van deze vorm van mensenhandel, In de memorie van toelichling wordt
echter niet ingegaan op deze belangrijke taak van het Ministerie van VWS,

Hoogachtend
Het College van procureurs-gen e raal

H.N. Brouwer

0
iïr
H'
^ Met een barrièremodel wórden 'criminele werkprocessen' en criminogene factoren 'f''
in kaan gebracht, evenals mogelijke maatregelen om deze processen en factoren in i^^i
dammen.
0

0
n/i5

PaG/HB/29 januari 2009

|!
^:ii

P
h

fp
^J
•'S'!!
••5'X

Anikeisgcwjjs

!&^
'O

Ariikel l
Het College merkt op dat het wetsvoorstel er geen blijk van geeft dai is getracht om de
terminologie tussen de verschillende overheidsorganen op elkaar af te siemmen. Uit
het onderzoek Sneep is gebleken dai één van de onduidelijkheden in de huidige
situatie is dat verschillende overheidsorganen-verschillende definiiies gebmiken. Voor
het begrip "zelfstandig werkende prostituee" hanteert de Belastingdienst bijvoorbeeld
een terminologie die verschillend is van de terminologie die in hei wetsvoorslel wordt
gebmiki. Het wetsvoorstel zou aanieiding moeten zijn om mei de Belastingdiensl en
de Kamer van Koophandel tot eenduidige definities te komen.
De definitie van "seksbedrijr (artike! I, onder c) is onduidelijk. In de artikelsgewijze
loelichling wordt in de inleiding gesteld dat een seksbedrijf zowei locatiegebonden (de
fysieke verschijningsvorm) als niet-locatiegebonden (bijvoorbeeld een escortbedrijf)
kan worden uitgeoefend. Uit de toelichling op onderdeel c blijkl echier dal het begrip
"seksbedrijr Juist doelt op een "organisalie" en dus niet op de locatie waar de
verrichtingen of vertoningen plaatsvinden. Hel College adviseert de toelichting op dit
punt aan le passen,
In anikel 1. onderdeel d, wordt de "seksinrichting" gedefinieerd. Het College vraagt
zich af of onder deze definitie ook de zogenaamde 'webcamseks' moei worden
begrepen. En zo dit hei geval is, welke eisen worden dan gesteld aan exploitanten van
dergelijke sites waarop deze vorm van seks wordt aangeboden? Kan de memorie van
toelichling vervolgens worden aangevuld mex een korte paragraaf waaruit blijkt hoe
de handhaving dienl te worden vormgegeven?.Indien deze webcams niet als een
seksinrichting kunnen wordeh beschouwd, dan zou het College graag zien dat de
memorie van toelichling wordt aangevuld met een passage over de vraag waar deze
vorm van intemetseks ondergebrachl moet worden.
De exploitant wordt in artikel I, onderdeel 9. gedefinieerd als de natuurlijke persoon
voor wiens rekening en risico hel seksbedrijf wordt.uiigeoefend.Hei CoUege merkt op
dat het wetsvoorstel geen aandacht besteedt aan de in de seksindustrie redelijk vaak
voorkomende rechtspersoon, de BV. Is de bestuurder van een BV dan een exploitant
die onder anikel 1, onderdeel g, kan worden begrepen?

0
Artikel 4
ln artiket 4, lid 2 onder a wordt bepaald dat bij gemeentelijke verordening een
maximum kan worden gesteld aan het aantal vergunningen dat wordt verleend. Dit
onderdeel gaat, gelet op het eersie Üd van artikel 4, over de exploitatie van

H'
'J"'''
^.)
^i

0
12/15

PaG/HB/29 januari 2009

P-

Pk\i
h
p
'O
seksbedrijven. Dat is ruimer dan alleen de prostitutie, ook seksbloscopen, theaters Ö I
dergelijke vallen bieronder. Hei College vraagt zich af of bet voor de gemeenie ook M
mogeUjk is om het maximum aantal vergunningen op "O" le zetten. Gelet op de
memorie van toelichling is het de bedoeling dal een nuloptie alleen voor
prostitutiebedrijven geldt, maar de formulering van onderdeel a maakt het mogelijk
dat de nuloptie ook breder wordl getrokken, en dat feitelijk ook andere seksbedrijven
een vergunning wordt onthouden.
Indien het niet de bedoeling is dat de nuloptie zich ook uitstrekt over de nietprostitutiegerelaieerde seksbedrijven, en zij dus een vergunning moeten kunnen
krijgen, hoe wordt dan hel toezicht en controle op deze bedrijven geregeld in die
gemeenten die een nuloptie voor prostitutie hanteren?.Deze gemeenten zutlen
waarschijnlijk geen ambtenaren beschikbaar kunnen houden die over voldoende
expertise beschikken en die adequaat kunnen optreden. Hel College adviseen aan di!
puni nadere aandacht te schenken. Daamaast gaat hei College er van uit dat
gemeenten die een nuloptie hanteren dit goed afstemmen in bijvoorbeeld het
regionaal college.
In het algemene deei van dit advies is al aandacht gevraagd voor de bijzondere
handhavingsproblemen met betrekking tot de prostituees die werken voor een
escortbedrijf. In het kader van dit artikelsgewijze deel van het advies komt het College
er nog ecn keer op temg. Gesteld dat een gemeente een nuloptie heeft ingesteld,
kunnen prostituees die werken voor een escortbedrijf dan toch in deze gemeente
werken? Hoe kan een gemeenie dit tegengaan? Hoe vindt de afstemming tussen
gemeenten onderling plaals om wildgroei le voorkomen?
Artikel 5
Hel College is van mening dat gemeenten bij de toetsing van de vergunningaanvraag
verplicht advies inwinnen bij hel Bureau bevordering integriieitsbéoordellng.
Artikel 6
Artikel 6 belreft de gegevens die in ieder geval bij een vergunningaanvraag.dienen te
worden overlegd. Het CoUege merkt op dat in een eerdere versie van het wetsvoorslel
in artikel 6 was opgenomen dat bij de aanvraag van een'vergunning in ieder geval een
verklaring omtrenl gedrag dient te worden overlegd. Dit is in het huidige voorgestelde
anikel 6 komen ie vervallen. Het CoUege is van mening dat dit aspect alsnog dient te
worden opgenomen.

,

0
Artikels
De gronden waarop een vergunning kan worden geweigerd zijn opgenomen in het
eerste lid van anikel 8.
In onderdeel c wordt bepaald dat de vergunning kan.worden geweigerd indien "de

J-^'
j
'^
0

0
13/15

PaG/HB/29 januari 2009
T-lkii

p

•3)

^J-i
. ^1
•?>

0

exploitant ofde beheerder in enig opzicht van slecht levensgedrag is". Behalve de .p.,
mededeling dat dit onderdeel nader zal wotden ingevuld bij algemene maatregel va'ii*
besluur. geeft de memorie van toelichting geen uitleg wat onder deze weigeringsgrond
moel worden verslaan. Kennelijk gelden voor exploitanten van seksbedrijven andere
maalsiaven om een bedrijfie mogen exploiteren dan andere vormen van
bedrijvigheid. Het College is van oordeel dat hel onderdeel "slecht levensgedrag" een
subjectief criterium is dat voor verschiUende uitleg vatbaar is. Omwille van een
heldere en eenduidige toepassing verdient het de voorkeur om dit onderdeel in de wet
te objectiveren dan wel inde memorie van toelichting aan te geven wat hieronder
moet worden verstaan.
Het College vraagt zich af wat wordl bedoeld met "feitelijke toestand" in het eerste lid,
onder e, van anikel l. Is hier de toestand-in de seksinrichting bedoeld? Het College
meent dat de memorie van loelichling op dit punt-nadere invuUing behoeft,
ln onderdeel f wordt bepaald dat de vergunning moet worden geweigerd indien
redelijkerwijs moei worden aangenomen dat de aanvrager in strijd zal handelen met
de aan de vergunning verbonden beperkingen of voorschriften. Welke maatstaven het
bestuur moei aanleggen om te kunnen oordelen dat de aanvrager waarschijnUjk niet
aan zijn veriichtingen zal voldoen geeft de memorie van toelichting nieL Gaat het om
ervaringen uit het verleden met deze aanvrager die reden geven tot
temghoudendheid? Gaat het om de financiële positie van de aanvrager die aanleiding
geeft om "te veronderstellen dat zijn bedrijf niet aan de eisen zal voldoen? Het College
meem dat de memorie van toelichting hierover wel enige uitleg mag geven.
Met betrekking tot het derde lid van artikel 8 stelt het College voor om de formulering
'...kan hel Bureau bevordering integriteitsbeoordeling
om advies worden
gevraagd' te vknjzigen in '...moet het Bureau bevordering integriteitsbeoordeling
om advies worden gevraagd'.
Artikel 10
Hel CoUege stelt voor om artikel 10, tweede lid zodanig te wijzigen, dat wordt bepaald
dat de vergunning van het seksbedrijf (in ieder geval ook) buiten de inrichling
zichtbaar aanwezig is. Dit geeft de klanten van seksinrichringen de gelegenheid om
vooraf onderzoek te doen naar de vraag of de aangeboden seksuele diensien legaal
zijn of niet. Wanneer dat pas ]n de seksinrichting gebeurt, is de kans dat de klant
afziet van de aangeboden seksuele diensien - indien de vergunning niet aanwezig is - fiV
zeergermg.
",

H'

0
0
0
14/15

PaG/HB/29 januari 2009

P'

P

ki\

M
k^
•b
^lll

'o
ArtikelU
i^Ji
Artikel 11 betreft de gronden waarop de vergunning kan worden ingetrokken, Hei
College Slell zich op het slandpunl dat de vergunning ook zou moeten worden
ingetrokken indien zich binnen het bedrijf misdrijven hebben voorgedaan. Zoals
bijvoorbeeld de handel in dmgs ofhet mishandelen van prostituees of klanten.
Weliswaar kent artikel 11 onder d de omstandigheid dat de vergunning kan worderi
ingetrokken indien de openbare orde en veiligheid in het geding zijn. Maar het
College zag liever een onderdeel toegevoegd waamit ondubbelzinnig blijki dal het
plegen van misdrijven door of onder de verantwoordelijkheid van de
vergunninghouder onherroepelijk leidt tot intrekken van de vergunning.
Artikel 12
In anikel 12, eerste lid. onderdeel b, slaat de mogelijkheid beschreven om de
vergunning in te trekken indien cr sprake is van een gewijzigd wettelijk voorschrift,
gewijzigde omstandigheden of gevirjjzigde inzichten in de bescherming van belangen.
Hoewel deze bepaling niet op het strafrecht ziel, merkt het College op dal uit het
oogpunt van de rechtsbescherming van de burger/ondernemer in voorkomende
gevallen een arhbtshalve wijziging van de vergunning meer voor de hand ligt dan een
intrekking. Het College is dan ook van mening dat in dit artikel de mogelijkheid tot
wijziging van de vergunning dient te worden opgenomen naast de mogelijkheid van
intrekking.
Artikel 14
Artikel 14 verbiedt om ter zake van een aanvraag voor een vergunning onjuiste of
onvolledige gegevens te verstrekken. Hel College vraagt zich af of deze bepaling enige
toegevoegde waarde bezit. Op basis van onvolledige gegevens wordt een vergunning
niet afgegeven. Indien bewaisi onjuiste gegevens worden verstrekt leidt dit tot
strafbaarheid ex anikel 225 Sr, Het College meenl dat anikel 14 kan worden gemist.
Artike! 29
Tot slot merkt het College op dat de wetgever er voor heeft gekozen om uitsluitend
artikel 3, 14 en 15 onder de werking van de WED te brengen. De overtreding van
artikel 2, 19 en 22 is in de wet zelf strafbaar gesteld. Deze splitsing leidl mogelijk tot
onduideltjkheid blj de (buitengewoon) opsporingsambtenaar bij de vraag aan welke
wet zij hun bevoegdheden ontlenen (WED of WvSv),
Welke reden heeft de wetgever gehad om voor een dergelijke splitsing te kiezen?

^^1

0
0
0
15/15

' _ ' j t. .r "
V e r t ' n t y . n c j 1,^111
NPtierlandie

Gerriee^'eri

Ministerie van Binnenlandse ZaKen enKonint<rijksrelaties (BZK)
Mw Dr G. ter Horst
Posibus 20011
2500 EA 'S-GRAVENHAGE

1

(Q701 373 8253
Ofllrt-n

o n s fcBflm«0<

Reacrie consultatie wetsvoorstel BABVI/U200900064

d.itum

15 januan 2009

prosiitutie

Geachte mevrouw Ter Horsl.
Op 4 december jongstleden heeft u de VNG gevraagd om te reageren op en aanbevelingen te geven
over het voorstel van de wel Reguienng prostitutie, In uw briet legt u ons ook twee specifieke vragen
voo.'". over de eventuele verhoging van de leeftijdsgrens voor prostituees van 16 naar 21 jaar en over
de eventuele registratie in het prostitutieregister van vermeende slachtoffers van mensenhandel.
Hierbij ontvangt u onze reactie, waarin ook wordl ingegaan op uw aanvullende vragen
In zijn algemeenheid constateren wij dat dit voorstel van wet meer zicht geeft op niet-locatiegebonden
prostitutie, zoals de escort. Dit Is een befangrijl<:e wens van gemeenten en een belangrijke stap
voorwaarts op de weg naar een betere regulering van de prostitutiebranche.
De VNG ziet ook het belang van een zekere uniformering van vergunningvoorwaarden om ai le grote
gemeentelijke en regionale verschillen tegen te gaan. Gemeenten geven aan behoefte te hebben aan
een uniforme landelijke basis voor het vergunningenbeleid om verplaatsing van malafide ondernemers
naar gemeenten die lichtere vergun ning voopA'a a rden hameren of waar minder toezicht en handhaving
is, tegen te gaan.
Wlj hebben echter oof< enkete belangrijke kantteke ningen bii het wetsvoorstel. Voor gemeenten die al
een vergunningplicht voor locatiegebonden prostitutie en escort Kennen voegt het weinig toe. op een
enkel onderdeel lijkl er zelfs sprake te zijn van een stap terug. De ruimte voor lokale invulling van hei
prostitutiebeleid wordt te zeer ingeperkt. We voorzien verder dat, ondanks dat gemeenten en VNG dit
op diverse momenten naar voren hebben gebracht, delen van de wet in de praktijk beperkt
hanteerbaar zijn.

P o t t b u f 3043S ;S0O <ÜK D i n Haaq
Masiaulaan 12 Z S K J5 Oen Haag T«l 070 373 83 93 F a m ) 7 0 363 56 32

www.vnfl.nl

Oe VNG vcitxwvj! Vatial I9r.(r.-5mMt 2 M 7 ! s o ( i 3 tijüct-jhe CFCioekadiBa Koii;ngln Mana.üan 15.<", 2 5 ? S G A D ' W H a ï i g

iïi'

0
0

Het gaat om de volgende punten:
1.

De aansluiting van de begrippen en definities op de gemeentelijke praktijk.

2.

Het prostitulieverbod.

3.

De ruimte voor lokale invulling van het prostitutiebeleid

4.

Hel ontslaan van een grijs gebied rond thuiswerkende prostituees

5.

De registratieplicht van zelfètandig werkende prostituees.

6.

Toezicht en handhaving.

7.

Administratieve en financiële lasten

8.

Verhoging minimumleeftijd prostitutie

In het vervolg van deze brief gaan we nader op deze punten in. Daarnaast hebben we enkele
opmerkingen van redactionele of juridische aard.
1. De aansluiting van de begrippen en definities op de gemeentelijke praktijk
Prostitulie kent vele verschijningsvormen. Tot op heden is de branche zeer creatief fn het vinden van
nieuwe vormen die niet binnen de bestaande kaders passen. Daarbij wordt gretig gebruik gemaakt van
nieuwe technologieën als internet. Dat maakt het voor de overheid noodzakeiijk om snel te kunnen
reageren op nieuwe ontwikkelingen. De systematiek in het voorliggende wetsvoorslel is echter nogal
rigide. Een goed voorbeeld is de definitie van seksbedrijf (artikel 1 lid d). Nu al geven gemeenlen aan
te stuiten op vormen van prostitutie die buiten de reikwijdte van dit artikel vallen, zoals bijvoorbeeld
escortprostitutie in hotels.
De systematiek is ook niet goed toegesneden op bedrijven met een algemeen karakter (disco's,
congrescentra, musea, bioscopen en dergelijke) die incidenteel erotisch vermaak aanbieden. Een
goed voorbeeld zijn erotische evenementen of beurzen. Die zouden nu onder de werking van de wet
kunnen komen te vallen.
in tie artikelsgewijze toelichting van öe Memorie van toelichting wordt gesleid dal de begrippen in het
wetsvoorslel zoveel mogelijk aansluiten bij de model-APV van de VNG. Wij moeten helaas constateren
dat daar toch nog behooriijk veel licht tussen zil. De begripsomschrijvingen in de model-APV worden
door meer dan 90% van de gemeenten gebruikt en hebben zich in de praktijk bewezen. De afgelopen
Jaren hêeftzich een uilgebreide hoeveelheid Jurisprudentie gevormd. Door in dit wetsvoorstel nieuwe
begrippen te introduceren en formuleringen le gebruiken die soms net iets anders zijn, zullen er in de
praküjk onduidelijkheden onlstaan en zal er zich, op basis van nieuwe jurisprudentie, een nieuw kader
moeten vormen. Dat is een onwenselijke situatie. We verzoeken u om het wetsvoorstel meer aan te
lalen sluiten bij de model-APV. Ter verduidelijking hebben we een bijlage met beide verzamelingen
begrippen bijgevoegd {bijlage 1),
2. Het prostitulieverbod
!n dit wetsvoorstel wordt prostitutie verboden (artikel 2), tenzij aan bepaalde voonwaarden is voldaan.
Naar de mening van de VNG staat dit haaks op de doelstellingen deslijds van de opheffing van hel
bordeelverbod. Ook al is het voorgestetde strafmaximum een geldboete van de eersle categorie, met
dit verbod verslechtert de toch at zwakke sociale positie van prostituees. Bovendien kan een
strafrechteriijke veroordeling een extra belemmering zijn om uit het vak te stappen,

P
3. De ruimte voor lokale invulling van het prostitutiebeleid

i*

^'^

Oe knelpunten van het huidig prostitutiebeleid liggen met name op het lerrein van de escort. Vandaar

y^t

dat we in eerdere reacties hebben aangegeven landelijke kaders voor de escort wenselijk le vinden dje

[j«^

aanvullend moeten zijn op het huidige lokale beleid. Dit wetsvoorstet gaat veel verder. Gemeenten p

^-^^

moeten echter de mogetijkheid hebben om beleid op le stellen dat rechl doet aan de lokale situatie. ^

'J^.

tKmnReaalflcansunaUewetsvotirstflIpTOsUtulIa daium 15 jamiail 2009

01

We onderschrijven hel belang om via uniformering van vergunningvoorwaarden op lokaal niveau een
voor alle gemeenten gelijke basis voor het prostitutiebeleid te leggen, maar we signaleren dat op
belangrijke onderdelen gemeenten minder bewegingsvrijheid krijgen om lokaal maatwerk te leveren.
Een goed voorbeeld is de toets aan het bestemmingsplan. Dit is een belangrijk instrument voor
gemeenten om prostitutie te reguleren en biedt via de wettelijk vastgelegde inspraakprocedures
waarborgen voor burgers, ondernemers en andere belanghebbenden om bij deze besluitvorming te
worden betrokken.
Volgens de artikelsgewijze toetichting van de Memorie van Toelichting wordt een zelfstandige thuis
werkende prostituee niel meer als prostitutiebedrijf beschouwd en krijgen gemeenten alleen de
mogelijkheid om bij gemeentelijke verordening regels te stellen over" de voor publiek waarneembare
wijze waarop een in die gemeente zelfstandig werkende prostituee haar werkzaamheden verricht." Dit
is een aanzienlijke beperking van gronden die een gemeente mag betrekken bij haar afweging.
Ook op andere onderdelen wekt het wetsvoorstel de indruk dal het aantal belangen dat een gemeente
mag betrekken bij haar afwegingen wordl beperkl. Zo achten gemeenlen het noodzakelijk om meer
grip te krijgen op delen van de branche waar het verioop hoog is, zoals de raamprostitutie. Gemeenten
met veel raamprostitutie nemen daarom in de vergunningvoorwaarden bijvoorbeefd verplichle
contactmomenten tussen lokale overheid en prosliluee op, zodal er meer zicht op de branche ontstaat
en er gericht kan worden gezocht naar signalen van mensenhandel. Het is in dit wetsvoorstel niet
duidelijk of gemeenlen die ruimte houden.
De VNG verzoekt om duidelijkheid te geven over de bestemmingsplan toets en om inzichtetijk te
maken wat dit wetsvoorstel, behalve de uniformering van vergunningvoorwaarden, verder verandert
aan de huidige ruimte die gemeenten hebben om in vergunningen en aanpalend beleid nadere
voorwaarden op te nemen.
4. Het ontstaan van een grijs gebied rond thuiswerkende prostituees
De wet creëert onduidelijkheden rond zelfstandige prostituees en beperkl de mogelijkheden van
gemeenten om deze vorm van prostitutie te reguleren. De Memorie steft dat de ferm 'zelfstandig' in
deze wet alleen wordt gebmiki om aan te duiden dat deze prostituees op geen enkele wijze werkzaam
zijn voor een exploitant, maar hel 'is geen indicalie voor de wijze waarop de prostituee fiscaal of
arbeidsrechtelijk beschouwd moel worden.' Op grand van andere wetgeving kan dus wel sprake zijn
van een prostitutiebedrijf. Dat leidt in de praktijk tot probiemalische situaties.
Volgens bestaande jurisprudentie is bijvoorbeeld een thuiswerkster die adverteert/werft en/of
ingeschreven staal bij de Kamer van Koophandel aan le merken als een prosiiiutiebedrijf en de woning
ats seksinrichting. Dit is relevant voor gemeenten omdal dergelijke activiteiten daarmee bijvoorbeeld
kunnen worden getoetst aan het bestemmingsplan. Zoals eerder geconstateerd is in dit wetsvoorslel
een zelfstandige thuis werkende prosliluee geen prostitutiebedrijf meer.
Dit komt dus feitelijk neer op een forse deregulering, waarbij we moeten constateren dat zich in de
praktijk verschijningsvormen voordoen die feitelijk gelijk zijn te stellen met zelfstandige prostitulie,
maar die weer als prostitutiebedrijf moeten worden beschouwd. Bijvoorbeeid de zelfstandige
thuiswerkende prostituee die haar werkplek deelt met een ander. De VNG ziet een risico dat prostitutie
zich verplaatst naar de sfeer van zelfstandige prostituees waardoor de kans op hel onlstaan van een
grijs gebied aanzienlijk is, terwijl tegelijkertijd gemeenten worden beperkt in de mogelijkheden om deze

0

te reguleren (zie ook onze kanttekeningen blj de registratieplicht). Wij adviseren om aan te sluiten bij

^•^'

de gemeentelijke praktijk en de jurisprudentie hierover en deze vorm onder de definitie van

l^^,

prostitutiebedrijf te laten vatten.

D,,^i

0
0
0
balreTt Rooctle consulislls wetsvoorstel prasiltutla datum tS JBnusrl 2006

03

5. De registratieplicht voor zelfstandig werkende prostituees
Er is gekozen voor een registratieplicht voor zelfstandig werkende prostituees. Het doel van deze
registralie is hel zicht en de grip op de branche vergrolen. Gemeenlen geven aan dat dit een zeer
beperkte doelgroep is en dat de registratieplicht te weinig mogelijkheden geeft om deze vorm van
prostitutie le reguleren. Inschrijving In het prostitutieregister kan alleen worden geweigerd wanneer de
opgegeven persoonsgegevens niet kloppen of wanneer betrokkene de leeftijd van 18 jaar nog niet
heeft bereikt of niel beschikt over een voor het verrichten van arbeid geldige verblijfslilei.
Dit is te beperkt. Registratie leidl niet lol de wens op meer zicht en grip op de branche aangezien er op
basis van een register geen toezichl en handhaving kan worden uitgevoerd. De VNG bepleil daarom
om de registratie te vervangen door een lichte vergunning waaraan beperkle voorwaarden kunnen
worden verbonden.
U vraagt, mede namens uw ambtsgenoot van Justitie, ons advies over de mogelijkheid om specifiek
onze opvatting over het opnemen van een exlra grond tot weigering van de vergunning, namelijk "hel
vermoeden van slachtofferschap van mensenhandel." U vraagt tevens of dit een verplichte of
facultatieve grond zou moeten zijn. De VNG signaleert dat deze extra weigeringsgrond gemeenlen
geen nieuwe mogelijkheden geeft om deze vorm van prostitutie te reguleren. Bovendien acht zij
gemeenten over het algemeen niet goed toegerust om mensenhandel te signateren. Het vraagt een
specifieke kennis van zaken en een bepaald referentiekader om signalen van mensenhandel of
andere onrechtmatigheden te signaleren. Daarom kan de inzel van de politie hier niet worden gemist.
Zoals hierboven aangegeven, pleiten we voor een verlichte vergunningvorm in plaats van een
registratie om zodoende een grijs gebied le voorkomen en het zicht en de grip op deze sector te
vergroten.
6. Toezicht en handhaving
De VNG hecht er zeer aan dat de politie nauw betrokken blijft bij het toezicht en de handhaving
Gemeenten zijn niet in staat de prostitutiebranche atleen te reguleren. De polilie pleit voor een
wettelijke verankering van een taakverdeling, maar de memorie van toelichting stelt dit niet nodig le
achten en wijst op de mogelijkheid om in de lokale driehoek hierover afepraken te maken. Wij vinden
de formulering ('kan') te vrijblijvend en de geschetste taakopvatting van de politie le beperkt.
Gemeenten geven ook aan een wettelijke basis nodig te hebben. Wij stellen voor om in de wet op le
nemen dat in de lokale driehoek afspraken worden gemaakt over toezicht en handhaving.
7. Administratieve en financiële lasten
Paragraaf 6.1 van de Memorie van Toelichting beval een onjuiste aanname van de lasten voor
gemeenten. Er wordt gesteld dat hel niet de venA'achling is dat hel wetsvoorstel tot extra lasten voor
gemeenlen zal leiden omdal mogelijke exlra inspanningen vanwege het toezicht op meer
vergunningvoonwaarden naar verwachting wegvallen door tijdwinst elders. Mogelijk hogere lasien voor
handhaving en toezicht zouden kunnen worden ondervangen door hogere leges.
Kosten voor handhaving en toezicht kunnen echter maar gedeeltelijk worden doorberekend ln leges.
Bovendien worden gemeenten met deze wet in medebewind geroepen. Op grond van artikel 108 van
de Gemeentewet vergoedt het Rijk de kosien voor taken dïe in medebewind worden gevoerd. Deze
wel geeft nieuwe taken aan gemeenten (bijvoorbeeld de registratieplicht en vergunningplichl voor
escortbedrijven) en dwingt gemeenten die dal tot op heden niet hoefden tot exlra inspanningen ten

2

aanzien van beslaande taken. Bovendien worden met het in de Memorie geformuleerde uitgangspunt»
gemeenten die een voortrekkersrol vervullen in de aanpak van mensenhandel en illegale prosiitutie o'p

m^

geen enkele wijze financieel gecompenseerd. De VNG vindt dit niet aanvaardbaar.

H'

'w,

0
0
0
bBtrsh Rflodlo consulletls wetsvoorstel prostüuUo aatum 15 januari £009

^

8. Verhoging minimumleeftijd prostitutie
In antwoord op uw vraag ofde minimumleeftijd van prostitutie van 18 naar 21 jaar verhoogd zou
moeten worden, kunnen we u het volgende berichten. Mocht de leeftijd naar 21 jaar verhoogd worden,
dan kan de VNG zich daarin vinden. Dit sluit aan bij de huidtge regelingen in de VNG model APV
waarbij de minimumleeftijd voor de exploitant en beheerder van een seksinrichting op 21 jaar gesteld
is. Tevens zullen prostituees die de leeftijd van 21 jaar of ouder hebben, eerder een startkwalificatie
hebben dan wanneer de op l8-jarige leeflijd in het beroep stappen. Dit zal de eventuele uitstap uit de
prostituliebranche vergemakkelijken.
Tenslotte willen we uw aandacht vragen voor enkele punten van redactionele of juridische aard:
Artikel 1
De leden a-c van artikel 1 spreken van seksuele handelingen met een ander 'tegen betaling'. In de
praktijk komen vormen voor waarbij geen sprake is van rechtstreekse betaiing of andere vormen van
compensatie worden gebruikt. Oe model-APV spreekl van 'tegen vergoeding.'
Artikel 1 lid c. spreekt over hel 'aanbieden' van vertoningen van erotisch-pornografische aard, l.c
De toetichting spreekl over 'plaalsvinden', dat een ruimere strekking heeft. Dil onderscheid is relevant
voor de gemeentelijke praktijk.
Artikel 1 lid h: de beheerder wordt gekoppeld aan de seksinrichting. Op grond van artikel 1 lid d is dil
de voor klanten toegankelijke besloten ruimte die valt onder een seksbedrijf. Ook de huidige (grole)
escortbedrijven kennen beheerders maar deze vallen op basis van het wetsvoorstel hier niet meer
onder.
Artikel 19 (id 3
De zelfscandig werkende prostituee wordt op aanvraag ingeschreven. Dit oogt alsof er derhalve sprake
is van een aanvraag in de zin van de Awb en vervolgens van een besluit. De status van besluit geldl
temeer ingeval van weigering of tussentijdse beëindiging. Duidelijkheid hierover is gewenst.
Samenvattend:
Mel dit wetsvoorstel wordl een slap in de goede richting gezet naar een belere regulering van de nietlocatiegebonden prostitutie. Ook wordt er een goede basis gelegd voor een uniform beleid in
gemeenten, We constateren echier ook dat er op onderdelen sprake is van een achteruitgang ten
opzichte van de huidige wetgeving, dat bepaalde begrippen en definities onvoldoende zijn
uitgekrislalliseerd en niet goed aansluiten op de gemeentelijke praktijk en dat de toezichl en
handhaving niet goed is geregeld. Tenslotte zijn de financiële en administratieve lasten voor
gemeenten onvoldoende in kaart gebracht, onder andere omdat van onjuiste aannames is uilgegaan.
Dit zet de uiWoerbaarheid van deze wet onder druk.
Wij vertrouwen erop dat u met onze reactie rekening zult willen houden.
Hoogachtend,
Vere_oiqi0dtv§Rhfèaerlandse Gemeenten

I.J.M, Pans.

H'

voorzitter directieraad

tiDtnft ReocUe consultatie wetsvoorstel prostitutie datum 15 {anuari 2009

S*^

0
0
0

05

Bijlage
Begripsomschrijvingen Wet regulering prostitutie en Model APV

Wet regulering prostitutie, definities artikel 1

Model APV " huidige begripsomschrijvingen

a. prostitutie: het zich beschikbaar stelten tot het

prostitutie: hel zich beschikbaar stelten tot het

verrichten van seksuele handelingen met een

verrichten van seksuele handelingen met een

ander tegen betaling

ander tegen vergoeding

b. prostituee: degene die zich beschikbaar stelt

prostituee; degene die zich beschikbaar stelt tot

tot het verrichten van seksuele handelingen mel

hel verrichten van seksuele handelingen met een

een ander tegen betating

ander tegen vergoeding

c. seksbedrijf: bedrijf dat gelegenheid geeft lot
prostitutie of tot hel verrichlen van seksuele
handelingen voor een ander tegen betaling of dal
vertoningen van erotisch-pornografische aard
aanbiedt;
d. seksinrichting: voor klanten toegankelijke
besloten ruimte die valt onder een seksbedrijf.

seksinrichting: de voor het publiek toegankelijke,
besloten njimte waarin bedrijfsmatig of in een
omvang alsof zij bedrijfsmatig was seksuele
handelingen worden verrichl, of vertoningen van
erotisch-pornografische aard plaalsvinden. Onder
een seksinrichting worden in etk geva! verstaan:
een seksbioscoop, seksautomatenhal,
sekstheater, een parenclub of een
prostitutiebedrijf waaronder tevens begrepen een
erotische massagesalon, al dan niet in
combinatie met elkaar.

e. prosiiiutiebedrijf: seksbedrijf dal gelegenheid
geeft tol prostitulie.
f. escortbedrijf: prostitutiebedrijf dal bemiddelt

escortbedrijf: de natuurlijke persoon, groep van

voor prostitutie buiten een seksinrichting

personen of rechtspersoon die bedrijfsmatig of in
een omvang alsof zij bedrijfsmatig was prostitutie
aanbiedt die op een andere plaats dan in de
bedrijfsmimte wordt uitgeoefend.

g. exploitant: de natuuriijke persoon voor wiens

exploitant: de natuuriijke persoon of personen of

rekening en risico hel seksbedrijf wordl

rechtspersoon of rechtspersonen die een

uitgeoefend.

seksinrichting of escortbedrijf exploiteert en de tol
vertegenwoordiging van die rechtspersoon of
rechtspersonen bevoegde natuuriijke personen of
personen.

h, beheerder: een natuuriijke persoon die door de

beheerden de natuuriijke persoon of personen

exploitant is aangesteld voor de feitelijke leiding

die de onmiddellijke feitelijke leiding uitoefent in'P

van een seksinrichting.

een seksinrichting of escortbedrijf

JK^

i. zelfslandig werkende prostituee: prostituee die
niet uitsluitend voor een prostitutiebedrijf

k>

werkzaam is.
j . kiant: degene die gebruik maakt van de door

bDUoft RoDcilo cofisutiatte wvtsvoocsiei ptoEiliuitq datum 15 JBrHicui 2009

^

06

een seksbedrijf of een zelfslandig werkende
prostituee aangeboden diensien
k. advertentie: elke uiting die een seksbedrijf of
een prostituee onder de aandacht van het publiek
brengt om klanten te werven.

0
||.:V

0
0
0
botrett Reactie consultalie wetsvoorstel prostltutio datum 15ianuiiri20O9

Gemeente Amsterdam

Bezoekadres
Stadhuis, Amstel 1
1011 PN Amsterdam

Bestuursdienst
Mr. M.J. Cohen
Burgemeester

Postbus 202
1000 AE Amsierdam
Telefoon 020 552 9111
Fax 020 552 2999
Viww.amsterdam.nl

Relouradres: BDA, Postbus 202, 1000 AE
Amsterdam
Aan de Minisier van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
t.a.v. mevrouw dr. G. ter Horst
Postbus 20301
2500 EH Den Haag

Datum
Ons kenmerk
Behandeld door
Doorkiesnummer
E-mail

Onderwerp

15 Januari 2009

200g/3i<^2
K. Nieuwenhuis
020 552 2801
k n ieu wen h u i s @bda. amste rda m, n I

wetsvoorstel regulering prostitutie

Geachte mevrouw Ter Korst,
Met veel belangstelling heb ik kennisgenomen van het wetsvoorstel regulering prostihJÜe. Het
voorstel is hier positief ontvangen. De (concept)wet koml op een aantal belangrijke punten
tegemoel aan de wensen van Amsterdam. Zo voorziet de wel in meer uniformiteit in
regelgeving en beleid, waardoor het naar verwachting makkelijker zal worden om de branche
te reguleren. Tegelijkertijd btijft er njimte voor gemeenten om aanvullende regels te stellen die
zijn toegesneden op de unieke lokale situatie. Daamaast ben ik verheugd met de komst van
een landelijke escortregeling. Amsterdam pleit al jaren in G4-verband voor landelijke
regelgeving voor deze mobiele branche en is blij dat aan deze oproep gehoor is gegeven.
Ook wil ik vraardering uitspreken voor de poging die u heeft ondernomen om de aanpak van
souteneurs te verbeteren. In de nqta Oud beroep, nieuw beleid piert het Amsterdamse
College van BenW voor uitbreiding van de beslaande wetgeving, opdat de aanpak van
pooiers beter mogelijk wordt U geeft een brede wettelijke definitie van "exploitant", waarmee
souteneurs \r\ bepaalde gevallen vergunningsplichtig zouden worden en daarmee bestuuriijk
zijn aan te pakken. Elke nieuwe wettelijke mogelijkheid om deze groep aan te pakken is in
Amsterdam van harte welkom, maar de voorgestelde regeling roepl een aantal vragen op. Zo
ben ik benieuwd hoe souteneurs zonder bordeel of escortbureau praktisch gezien onderde
definitie van "exploitanf zijn te plaatsen. Verder vraag ik me af hoe de wet moet worden
toegepast als een prostituee voor een bordeelhouder én voor een souteneur werkt? Het
Amsterdamse College heefl dergelijke vragen proberen te onden/angen met een eigen
definitie van souteneur. In de nola Oud beroep, nieuw beleid vjorden souteneurs aangeduid
to
als personen die eenzijdig financieel voordeel trekken uit de relatie met een prostituee. Mijn
o.>
verzoek is of u de aanpak van souteneurs in relatie tot het wetsvoorstel nogmaals wilt
o
bekijken en daarbij de voorgaande Amsterdamse definitie van souteneurs wilt belrekken.
h-*
Zoals u terecht stelt in de memorie van toelichting zijn hel vooral souteneurs die dwang
to
uitoefenen op prostituees en zijn zij nog allijd een veelvoorkomend verschijnsel. Het is

o
<r>
••J:>

0
ffi'

H'

H'
1*^1

0
0
0

daarom van belang om in de nieuwe wet hoge prioriteit te geven aan de aanpak van óeze
groep.
De overige aandachtspunten die ik wil meegeven concentreren zich rond vier thema's, te
weten 1) uniformiteit versus gemeentelijke autonomie; 2) de registratie van prcistituees; 3)
toezicht en handhaving en 4) de escort.
Uniformiteit versus gemeentelijke autonomie
Een belangrijke doelstelling van hel wetsvoorstet is het uniformeren van regelgeving om
lokale en regionale verschillen terug te dringen. Het is echter niet helemaal duidelijk op welke
onderdelen de wet een uitputtend wettelijk kader geeft en op welke onderdelen nadere lokale
regelgeving is toegestaan, ln een aantal artikelen wordt de bevoegdheid tot het stellen van
nadere regels expliciet genoemd, bijvoorbeeld de welgeringsgronden in artikel 8. Belekenl dil
dat daar waar die bevoegdheid niet expliciet genoemd wordl, de gemeentelijke autonomie
wordt doorbroken? Wat betekent de wet bijvoorbeeld voor de gemeentelijke bevoegdheid tot
intrekken van de exploitatievergunning? In de Amsterdamse APV mag bijvoorbeeld worden
geëist dat de ondernemer een bedrijfsplan overiegt. Handelen in strijd met dit bedrijfsplan is
een grond voor intrekking. Dit komt in het wetsvoorste! niet terug. De vraag die rijst is of
gemeenten een dergelijke eis aanvullend in de eigen APV mogen opnemen. Ik zou daar
uiteraard voor voelen.
Registratie prostituees
Een registratieplicht voor zelfstandige prostituees is op zichzelf een goede zaak, aangezien
een moeilijk zichtbare groep zo beter in beeld koml bij de overheid. Toch is de keuze tussen
steun of tegenstand van de voorgestelde regeling voor mij een dilemma. Dat heeft te maken
met een aantal fundamentele kanttekeningen bij de regeling. In de eerste plaats wil ik waken
voor een papieren werkelijkheid. Ondanks de registratieplicht zal een grote groep prostituees
waarschijnlijk ongrijpbaar blijven, vanuit de wens anoniem (of illegaal) te blijven werken. Een
tweede kanttekening wil ik plaatsen bij de voorgestelde tweedeling In prostituees. Een
mogelijk negatief effect daarvan is dat zelfslandig werkende prostituees hun toevlucht zoeken
bij een exploitant of in de illegaliteit om te ontsnappen aan de registratieplicht, lerwijl ze liever
volledig zelfstandig en legaal werken. Dat vind ik vanuil sociaal oogpunt onwenselijk. Ten
derde vraag ik me af of een registratieplicht voor alteen zelfstandige prostituees optimaal
bijdraagt aan de aanpak van mensenhandel. Er zijn steri<e signalen van dwang in de
raam prostitutie en In escortbedrijven, maar prostituees in deze branches vallen buiten de
registratieplicht. Daarmee schiet de registratie, als instrument in de strijd tegen
mensenhandel, zijn doel dus deels voorbij. Ik vraag me af of een registratieplicht voor
prostituees het meest effectieve en efficiënte middel is om misstanden in de
prostitutiebranche tegen te gaan. Zeker ook mel het oog op de exlra taken die de plicht met
zich brengt voor Politie en gemeenten.
De extra belasling voor gemeenten is des te zwaarder als een vermoeden van mensenhandel
een weigeringsgrond wordt, zoals Amsterdam hieronder bepleit. Naar schatting zijn in
Amsterdam 8000 sekswerkers aclief op jaarbasis. Volgens deskundigen uit het veld werkt
een aanzienlijk deel hiervan vaak of af en loe zelfstandig. Dit gegeven plus de grote
vluchtigheid van de branche doen venvachten dat er per jaar duizenden pasjes moeten
worden verstrekt. Als we uilgaan van 2000 pasjes per jaar en een halve dag werk per pasje te besteden aan zaken als administratie, een gesprek met de prostituee, navraag bij de Politie
over slachtofferschap mensenhandel, een stukje vooriichting, een pasje maken en dergelijke
- dan zijn er 7 fte nodig om deze taak in Amsterdam uit te voeren.
Op basis van artikel 2 van de Financiële-verhoudingswet (Fvw) is het Rijk verplicht om - ats
beleidsvoornemens leiden tot veranderende laken voor gemeenten, zoals hier het geval is aan le geven wat definanciëlegevolgen zijn voor gemeenten. Ëen (realistische)
financiële
schatting van de kosien ontbreekt echter vooralsnog in de memorie van toelichling. Ook mist
een, op basis van de Fvw verplichte, beschrijving van hoe definanciëlegevolgen van de wet
voor gemeenten kunnen worden opgevangen.

0
^ü'
h^'
B"''
W

0
0
0

Hel is lastig is om vooraf een nauwkeurige schatting te maken van de gemeentelijke inzel.
Om die reden stel ik voor om dil aspect van de wet al na één jaar in plaals van na vijfjaar te
evalueren en daarbij uitgebreid te kijken naar hel werk en kosten die de registratie met zich
meebrengt voor gemeenten,
Zoais hierboven gesteld betekent registratie veel extra taken voor gemeenten. Daamaast is
het de vraag of alle gemeenlen voldoende geëquipeerd zijn om de registratie goed uil te
voeren. Ik heb daarbij mijn bedenkingen, zeker als "een vermoeden van slachtofferschap
mensenhandel" weigeringsgrond wordl voor registratie. Het heritennen van signalen
mensenhandel vereist namelijk de nodige training en en/aring. Het is voor een stad als
Amsterdam al een uitdaging om aan deze weigeringsgrond invulling te geven en dat geldt
helemaal voor kleinere gemeenten.
Los van de vraag ofeen vermoeden van mensenhandel" weigeringsgrond zou moeten zijn
voor registratie - het antwoord vindt u hieronder - zie ik graag de mogelijkheid in de wet om
ook prostituees te screenen op antecedenten en daar een facultatieve weigerings- en/of
intrekkingsgrond aan te verbinden, ln sommige gevallen kan dit nuttig zijn, bijvoorbeeld als
een prostituee zich schuldig heeft gemaakt aan belastingfraude of mensenhandel. Uit
onderzoek komt naar voren dat prostituees soms meewerken aan de uitbuiting van hun
coilega's. Het is wenselijk om in dergelijke gevallen als overheid le kunnen ingrijpen door de
registratie te weigeren of in le Irekken.
Ten slotte een vraag over de zelfstandige ihuisweriters. Volgens de wet moel deze groep
door gemeenten worden geregisb'eerd. Op dit moment hebben gemeente de bevoegdheid om
thuiswerken via het bestemmingsplan tegen te gaan. Amsterdam vnl deze bevoegdheid graag
houden. Daarom sluil ik me aan bij het verzoek dat de Vereniging van Nederiandse
Gemeenten in haar reactie aan u vooriegt: "Oe VNG verzoekt om duidelijkheid te geven over
de bestemmingsplantoets en om inzichtelijk te maken vnat dit v/etsvoorstel, behalve de
unifonnering van vergunningsvoonA/aarden, verder verandert aan de huidige ruimte die
gemeenten hebben om in vergunningen en aanpalend beleid nadere voonvaarden op te
nemen."
Toezicht en handhaving, capaciteit politie
Het wetsvoorstel valt of staat met toezicht en handhaving. De Politie heeft op dit moment een
belangrijke taak als het gaal om bestuurtijk toezicht op de prostitutiebranche. Dit toezicht
komt onder druk te staan door de extra handhavingstaken die de wel mee zich brengt voor de
Politie, te weten toezichl op de registratie van prostituees en de controle van klanten. Op dit
moment kampt de Amsterdamse fKjIitle met groot gebrek aan capaciieit - met name binnen
de opsporing - waardoor toezicht in de prostitutiebranche en de aanpak mensenhandel al
onder hoge druk staan. Het is zeer onwenselijk dat deze beslaande politietaken nog minder
aandacht krijgen. Daarom is het nodig om capaciteitsuitbreiding bij het politiekorps
Amsterdam-Amstelland te realiseren.
Escort
De voorgestelde escortregeling is weinig waard zonder adequate toezicht en handhaving. Hel
is dan ook goed om te lezen dat u gaat onderzoeken of er een landelijk team van digitale
rechercheurs kan bijdragen aan de aanpak van het aanbod van niet vergunde prostitutie en
andere vormen van seksgerelateerde bedrijvigheid. Amsterdam is groot voorstander van een
dergelijk team. zeker waar het gaat om escortbedrijven, die zeer mobiel opereren en geen
rekening houden met gemeentegrenzen. Het is daarom logisch om toezichl - en zelfs
handhaving - in deze branche zoveel mogeiijk landelijk te organiseren. Aanvullend op het
Kj
digitaal rechercheren zijn er praktij kcontroles nodig. Die zijn, zoals ze op dit moment worden U>
uitgevoerd via zogenaamde hotelkamerconstructies, zeer arbeidsintensief. Vanuit
O
veiligheidsoogpunt is het logisch om de Polilie deze controles te laten uitvoeren. De vraag is l - i
of dit door een landelijk of regionaal team zou moeten gebeuren. Amsterdam is ook hier
l-'J
O

o
CD

0
>I3^'
tl-rl'

K'
hV

m>

0
0

voorstander van een landelijk team. om eerdergenoemde redenen. Als de regionale
politiekorpsen de controles moeten gaan uitvoeren geldl dat extra capaciieit moet worden
georganiseerd. Behalve het toezicht zou ook de handhaving landelijk moeten worden
georganiseerd. Het is immers heel lastig om niet-vergunde bedrijven die adverteren met 06nummers te herleiden naar een bepaalde gemeente die vervolgens moet gaan sanctioneren.
Een type sanctie die hee! effectief kan zijn, maar op dit momenl voor zover wij weten niet kan
worden opgelegd, is het uil de luchl halen van telefoonnummers. Kunl u onderzoeken of het
opleggen van deze sanctie mogelijk kan worden gemaakt?
Belangrijk bij toezicht en handhaving in de escortbranche zijn de media. Zij bieden immers
het platform waarop escortbedrijven zich kenbaar kunnen maken aan de buitenwereld: Om
die reden is het goed om media, waaronder internetproviders. te verplichten om alleen
advertentieruimte te verkopen aan vergunde bedrijven en geregistreerde zelfstandigen. Dit
zou bij voorkeur in de wel moeten worden vastgelegd. Een altematief voor een wettelijk
vertrad zijn convenanten over de verkoop van advertentieruimte met diverse media.
In de begeleidende brief bij het wetsvoorstet vraagt u om een standpunt over twee
vraagstukken, te weten de minimumleeftijd voor prostituees en "een vermoeden van
mensenhandel" hanteren als weigeringsgrond voor de registratie van zelfstandige prostituees.
Hieronder volgt mijn reactie.
Verhoging minimumleeftijd prostitutie
De Amsterdamse gemeenteraad is pleitbezorger van een verhoging van de leeffijd voor
prostituees tot 21 jaar, om de volgende redenen:
•
Werken in de prostitutie is een bijzonder beroep waar men niet lichthartig voor zou
moeten kiezen. Op 21-jarige leeftijd is iemand geestelijk volwassener en weerbaarder
dan op 18-jarige leeftijd en beter in staat een ovenwogen besluit te nemen over al dan
niet wericzaam worden ais prostituee;
•
Werken in de prostitutie is geestelijk en lichamelijk zwaar. Zo werken prostituees
vaak 's avonds en 's nachts;
•
Een 21-jarige heeft nieer kans een startkwalificatie te hebben behaald, zodat de
economische druk om in de prostitutie te gaan of le blijven lager is;
•
Uil cijfers van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel blijkt dat slachtoffers van
mensenhandelaren voor het grootste deel jonge vrouwen zijn van tussen de 18 en 23
jaar. Zij lijken kwetsbaarder te zijn voor dwang en uitbuiting en het is dan ook
aanbevelenswaardig hen te beschermen door de leeftijdsgrens voor prostitutie te
verhogen;
•
Een vereiste leeftijd van 21 jaar vermindert de echte minderjarigheid in de prostitutie.
Een 17-jarige kan doorgaan voor een IB-jarige, maar komt als 21-jarige minder
overtuigend over en zal dus makkelijker herkenbaar zijn.
* Registratie prostituee / slachtoffer mensenhandel
Amsierdam zou - indien er een registieitieplicht komt - graag gebruik maken van de
weigeringsgrond "het vermoeden van slachtofferschap van mensenhandel". Dit past in ons
streven om mensenhandel tegen te gaan. Wel zat het een behooriijke uitdaging zijn om
voldoende deskundigheid te organiseren om invulling te geven aan de aan de
weigeringsgrond vertïonden onderzoekplicht. Het herkennen van signalen van mensenhandel
vraagt immers om veel training en ervaring. Voor kleinere gemeenten za! dit helemaal moeilijk
te behappen zijn. De weigeringsgrond wordt vrat Amsterdam betreft verplicht in ptaats van
facultatief, omdat er anders ongewenste ongelijkheid ontstaat tussen regio's.
Een kanttekening bij het hanteren van "een vermoeden van mensenhandel" als
weigeringsgrond is de ongelijkheid die ontstaat tussen zelfstandig werkende prostituees en
sekswerkers die kiezen voor een vergund bedrijf. De wet voorziel voor deze laatste groep niet
in een screening op signalen van mensenhandel. Een registratieplicht vooralle sekswerkers
zou dit kunnen onden/angen. Een andere oplossing is om deze screening neer te leggen bij
exploitanten. De gemeente Amsterdam gaat in 2009 een intake van prostituees door

0
^'
'^ï
J
Jid,
^|

0

exploitanten verplicht stellen. Daarbij móet gekeken worden naar signalen van mensenhandel
en de aanwezigheid daarvan is een verplichte weigeringsgrond voor de exploitant. Deze
verplichte intake zou ook onderdeel kunnen zijn van de wet. Daarmee wordt de ongelijke
behandeling van de twee groepen prostituees ondervangen.
Een tweede aandachtspunt bij de voorgestelde weigeringsgrond is de doorgeleiding van
aangetroffen slachtoffers van mensenhandel. Mogetijk komen er door de intake meer
slachtoffers aan het licht en daarvoor is opvang en begeleiding nodig. Hel is daarom van
groot belang dat er in alle regio's of landelijk voldoende opvangcapaciteit wordt
georganiseerd. Op dit moment is er op veel plekken een gebrek aan opvangplaatsen en
doorstroommogelijkheden.
Tot slot heb ik een aantal specifieke opmeri<ingen over bepaalde wetsartikelen en passages
in de memorie van toelichting.
Opmerkingen per wetsartikel en specifieke vragen
• Artikel 6: De artikelsgewijze toelichting en de algemene toelichting sluiten niet op
elkaar aan. In artikelsgewijze loelichting staat dal gemeenten gebruik moeten maken
van een VOG; in de memorie dat gemeenten gebruik kunnen maken van een VOG,
maar ook een eigen a nlece nten screen ing mogen doen. De tekst in de memorie past
bij de afspraken die zijn gemaakt voor de horeca. Amsterdam ziet voor prostitutie
graag dezelfde afspraak.
• Artikel 18: De toelichting bij artikel 18 (op pagina 17) klopt niet, die gaat over een
arider artikel.
Amsterdam vindl het wenselijk om ook de geweigerde vergunningen toe te voegen
aan het register en derhalve te noemen in dit artikel.
• Artikel 19: Onder lid 4 staat dat prostituees zich moeten registreren in de gemeente
waar ze slaan ingeschreven - of een andere gemeenie in dezelfde politieregio. Wal
betekent dil voor prostituees die nergens staan ingeschreven, omdat ze uit het
buitenland komen en slechts voor korte tijd hier zijn? Kunnen zij zich gewoon
inschrijven en zo ja, bij welke gemeente?
Er wordt in de wet of de toelichting daarop geen termijn gesteld voor hel verstrekken
van de registraliepasjes. Amsterdam ziet graag een redelijke termijn toegevoegd.
• Artikel 20: Wie is het bevoegd gezag als het gaat om het ongedaan maken van de
registratie van prostituees. Is dat de gemeenie die heeft geregisb'eerd of kan dat een
andere gemeente zijn, bijvoorbeeld die waar de prostituee werkt?
• Artikel 23: Indienen besloten wordt op toezicht en handhaving in de escortbranche
(deels) centraal te organiseren dient dit artikel te worden aangepast zodat er ook
landelijke toezichthouders kunnen worden aangewezen.
• Artikel 24: Graag zou Amsterdam ook de mogelijkheid krijgen om zonder
toestemming van de tïewoner een woning binnen te treden waar een escortbedrijf
(kantoor) is gevestigd. Die mogelijkheid kan aan drt artikel worden toegevoegd.
Tekstvoorstel; "waar bemiddeling voor prostituees plaatsvindt."
• Artikel 26 en 27: Voor ongeregistreerde prostituees en hun klanten zijn
strafbepalingen opgenomen.in deze artiketen. Exploitanten die zonder vergunning
werken ontbreken in dit lijstje, Amsterdam vindt het wenselijk om hen wel op te
nemen.
• Artikel 2g: De memorie van toelichting op pagina 16 klopt niet; er wordt gesproken
over schorsen tenwijl deze sanctie in de wet niet voorkomt.
• Volgens het wetsvoorstel kunnen nieuwe exploitanten, die een bestaand bedrijf met
een lopende vergunning overnemen, niet atvast starten met uitzicht op een
vergunning (bij het ontbreken van zwaarwegende redenen, zoals mensenhandel, om
dat niet toe te staan). Volgens de huidige Amsterdamse APV kan de gemeente dat
nu wel toestaan. De consequentie is dat bedrijven in sommige gevallen heel lang
w
(maximaal 24 weken) stil liggen met alle gevolgen van dien, o.a. prostituees die
o
zonder werk zitten. De vraag is of dil wenselijk is.

h-*

to

o
o
ti)

0
gc^l

B-^"'
Wl

0
0
0

•

•

Pagina 46 memorie van toelichting: in de tekst staal dat het minder relevant is in hel
kader van loezichl en handhaving om te weten of een vergunning is geweigerd.
Amsterdam is hier een andere mening toegedaan. Het is met het oog op meer
uniformitert zeer relevant om te weten of een vergunning- of registratieaan vraag
elders is geweigerd. Bovendien scheett hel gemeenten veel werk als aanvragen niet
opnieuw in behandeling hoeven worden genomen.
In het wetsvoorstel zijn geen slurtingsgronden opgenomen voor prostitutiebedrijven,
alleen gronden om de vergunning in te trekken. In de Amsterdamse APV staan deze
sluitingsgronden wet en de gemeente wil deze graag handhaven. Sluitingsgronden
bieden namelijk de mogelijk om bij ernstige misstanden, zoals de aanwezigheid van
minderjarigen, direcl te sluiten los van het proces rond de intrekking van de
vergunning. Hieronder vindt u hel belreffende APV-artikef:
Ardkel 3.35 Sluiting prostitutiebedrijf
1. De burgemeester kan de sluiting van een prostituliebednjf bevelen als het belang van de
beschenning van de prostituees, de openbare orde, de veiligheid, de zedelijkheid ofde
gezondheid dat naar zijn oordeel vereist.
2. De burgemeester trekt het bevel tot sluiting in als naar zijn oordeel geen van de in hel eerste
lid genoemde belangen voortzetting van de sluiting vereisL

Ik'hoop met deze reactie een bijdrage te leveren aan een werkbare wet die leidt tot een beter
gereguleerde prostitutiesector.

Hoogachtend.
De burgemeester van Amsterdam,

0
00

Postbus 202
tOOO AE Amsterdann

Gemeente Amsterdam

TPG Post
Port betaald
Port payé
Pays-Bas

Bestuursdienst

P'
CLot^W^^wi^'

-rvv»*- ,

I Recommandé

NL

3S RRRC $643717
3S RRRC 6643717

lis^EXl^S Ê

ê^

Gemeente Rotterdam
Burgemeester

Ing. A. Aboutaleb
Buf^emeaster

Bezoekadres: Stadhuis Coolsingel AQ
Rollerdam
Postadres: posibus 70012
3000 KP Rotlerdani

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties
T.a.v. mevrouw dr. G, ter Horst
Postbus 20011
25D0 EA 'S-GRAVENHAGE

Website: www,rott9rdam.nl
E-mall: o.aboutolBb@cDllegB.rDtlerdam.nl
Fax: 010-417.33,35
Inlichtingen: Sanne Wieke Remmert
Teleroon: (010) 417 2619

,,|i„ii„ll„l|,||,|i|i,i|i„ll„l|,,i|,,i|
Uw brief van: 28 noveniber 2000
Ons kenmerk: 245202
Aantal Bijlage: Reaclie ap nel voorslel VU'et
regulering praslitutie
Datum: 27 Januari 2009

Geachte mevrouw Ter Horsl,
Naar aanieiding van uw schrijven van 28 november 2008, waarin u vraagt te reageren op en
aanbevelingen le geven over het voorstel van de wet regulering prostitutie, bericht ik u als
votgt.
Met belangstelUng heb ik kennisgenomen van hel wetsvoorstel regulering prostitutie. Ik
constateer dat het wetsvoorstel voorziet in een aantat belangrijke wensen van Rotterdam. Een
verplicht vergunningenstelsel, zodat sprake is van meer uniformiteit en een beter onderscheid
tussen legale en illegale prostitutie levert een positieve bijdrage aan de regulering van deze
branche. Ook de tandelijke escortregistralie is esn belangrijke stap voorwaarts.
Een nieuwe wet biedt ook nieuwe mogetijkheden. Gelet op de huidige problemaü'ek in deze
branche vind ik het van belang een aantal onderwerpen aan te dragen die naar mijn oordeel
onvoldoende zijn verankerd in deze wet. Mijn opmerkingen hebben betrekking op de
algemene uih/oerbaarheid van de wet. de registratieplicht van zelfetandige prostituees,
toezicht en handhaving en de positieverbetering van de prostituee. Ook zal ik kort ingaan op
een aantal afeonderiijke wetsartikelen en beantwoord ik uw specifieke vragen met betrekking
tot de leeftijdsverhoging van prostituees van 18 jaar naar 21 jaar en het mogelijk registreren
van vermeende slachtoffers van mensenhandel.

Uitvoerbaarheid wetsvoorstel
In het algemeen ben ik van oordeel dat het wetsvoorstel voor gemeenten onvoldoende ruimte
biedt om in te spelen op de huidige ontwikkelingen in de branche. Gelet op de definities zal de
wet in praktijk beperkt uitvoerbaar zijn, omdat de gehanteerde definities in de wet onvoldoende
aansluiten bij de huidige definities, zoals deze in de (model) Algemene Plaatselijke
Verordening worden gehanteerd. Gelet op het feit dat de branche zeer creatief is in het vinden
van nieuwe vormen van prostitutie die nlet binnen de bestaande kaders passen is dit zeer
onwenselijk en wil ik u adviseren de definities zo breed mogelijk te houden, zodal diverse
vormen van prostitutie niet buiten de reikwijdte van deze wet vallen. Denkend aan de
Rotterdamse situatie constateer ik onder meer dat homosauna's, massagesalons etc. met het

0
0

blad: 2/5

wetsvoorstel niet onder de definities vallen. Ik adviseer u gemeenlen de mogelijkheid le bieden
om een strenger regime te kunnen hanteren.
Gelet op de definitie van een zelfstandige vraag ik u om verduidelijking wat betreft de situatie
waarin meerdere zelfstandigen op één locatie werkzaam zijn. In de Rotterdamse situatie is
dan te allen tijde sprake van een seksinrichting en is een vergunning vereist. De wet voorziel
hier echter niet in. Wanneer de locatie niet de uiteriijke kenmerken heeft van een seksbedrijf.
kan deze ingevolge de wet niet als zodanig worden aangemerkt Dit leidt tot zeer onwenselijke
situaties.
Helaas heb ik ook moeten constateren dat de definitie van prostitutie niet in overeenstemming
is met artikel 273 f van hel Wetboek van Strafrecht, zoals wordt verondersteld. Ik adviseer u
om de definitie uit te breiden met "met of voor een ander", waarmee diverse handelingen zoals
webcamseks en paaldansen onder de reikwijdte van deze definitie vallen. Daarbij adviseer ik u
het begrip betaling ruim uit le leggen.
Tevens hecht ik er belang aan op te meri<en dat len onrechte wordt aangenomen dat het
wetsvoorstel geen extra lasten voor gemeenten met zich mee brengt. De extra lasten door de
registratieplicht en het toezicht en de handhaving daarop zullen maar gedeeltetijk worden
gedekt door hogere leges, zoals wordt verondersteld. Ik zie hiervoor graag een vergoeding
van het Rijk.
RegIstratiepiicht zelfstandige prostituees
De regisb"atieplicht voor zelfstandige prostituees met hel doel het zicht op deze branche te
vergroten, waardoor het toezicht en de handhaving wordt vergemakkelijkt is positief. Ik ben
van mening dat een dergelijk registratiesysteem veel extra werk genereert, gelet op het zeer
dynamische karakter van de branche. Er beslaat daarnaast nog veel onduidelijkheid over de
uih/oerbaarheid en handhaving van de registratie. Ik adviseer u onder meer in
overeenstemming met artikel 13 een bepaling op le nemen waarbij een zelfstandige wordt
verplicht een wijziging door te geven van haar registratie binnen een nader te bepalen termijn.
Een registratie biedl nieuwe mogelijkheden om de slachtoffers van mensenhandel in beeld te
krijgen. Het is echter onwenselijk dal slachtoffers van mensenhandel ten onrechte worden
geregistreerd, mede gelet op artikel 26, de strafi^aarstelling van de klant. Ik pleit voor de
mogelijkheid om te kunnen weigeren bij het vermoeden van slachtofferschap van
mensenhandel. De registratie kan op twee manieren ingevuld worden, die ik u graag in
ovenfl/eging meegeef. Enerzijds is het mogelijk de registratie te koppelen aan een
beslistermijn, waarin de gemeenten de mogelijkheid wordt geboden bij de politie inlichtingen in
te winnen. Een dergelijke beslistermijn kan echter het ongewenste effect hebben dat
slachtoffers van mensenhandel zich niet gaan registeren. Een tweede mogelijkheid is dat de
registratie tussentijds ongedaan kan worden gemaakL Hien/oor is het noodzakelijk dat in
artikel 20 lid 2 wordt opgenomen dat indien sprake is van een slachtoffer van mensenhandel
de reglstiBtie komt le vervallen.
In het algemeen merk ik nog op dat een dergelijke screening ook wenselijk is voor
sekswerkers in de vergunde seksbedrijven, om daarmee ongelijkheid te voorkomen.
Tevens is het van essentieel belang dat voldoende capaciteit en expertise met betrekking tot
de beoordeling en begeieiding van de vermeende slachtoffers beschikbaar is.

0

m'

H'
p'
Ml

0
0
0

blad: 3/5

Toezicht en handhaving
Wal betreft het toezicht en de handhaving is gelet op het dynamische en professionele
karakler van de (illegale) prostitutie branche een goede samenwerking met de politie vereisL
In de memorie van toetichting wordt aangegeven dat omtrent de taakverdeling tussen
gemeenten en politie in de tokale driehoek afspraken kunnen worden gemaakt. Deze basis is
te summier en ik adviseer u op te nemen dat In de lokale driehoek afspraken (moeten) worden
gemaakt. Belangrijk is dat duidelijk is dat de illegaliteit en opsporing de verantwoordelijkheid is
van de politie.
Aanvullend acht ik hel gelet op de rechtsgelijkheid wenselijk dat een eenduidige handhaving
wordl gewaarborgd om de uniformiteit van hel prostitutiebeleid tussen verschillende
gemeenten te garanderen. Om een goede handhaving te kunnen waarborgen doe ik mede
een beroep op het Rijk. Graag zie ik dal het Rijk gemeenlen (financieel) ondersteunt in de
vorm van capaciteitsuitbreiding.
Verder constateer Ik dat in de wet de mogelijkheden beperkt zijn tot het intrekken van de
vergunning en het weigeren van de aanvraag van een vergunning wat betreft de exploitatie
voor een seksbedrijf. Getet op de Rotterdamse situatie adviseer ik u ook de mogetijkheid tot
sluiting van een seksbedrijf op te nemen in artikel 12 lid 3. In Rotterdam wordt een
onderscheid gemaakt tussen hel intrekken van de vergunning en het sluiten van het pand. Een
intrekking ziet daarbij op de persoon en wordt toegepast als het vertrouwen in de persoon Is
geschaad. Een sluiting ziet op het pand, en is wenselijk indien de openbare orde is aangetast
Positieverbetering prostituee
Het wetsvoorstel is sterk gericht op repressie en regulering. Hoewel dit een zeer belangrijk
aspect is in de aanpak van misstanden in deze branche hecht ik er belang aan op te merken
dat aandacht voor de sociale en maatschappelijke posiüe van de prostituee en daarbij het
zorgdragen voor minder stigma een belangrijke bijdrage kan leveren bij het tegengaan van
urtbuitingsituati'es. Maatregelen gericht op de versterking van de posilie van de prostituees zijn
belangrijk om hen weerbaar te maken, zodat zij minder snel slachtoffer kunnen worden van
urtbuiling. Eveneens verbetert dit de mogelijkheden van de prostituee en kan een prostituee,
indien gewenst, makkelijker stoppen met het werk. Deze aspecten zijn echter onvoldoende
verankerd in het wetsvoorstel. Ik adviseer u om in de wet het lichamelijk en psychisch
welbevinden van prostituees te waarborgen. De benodigde toegang tot gezondheidszorg en
verplichte toegang van de GGD tot alle vergunde seksbedrijven is hierbij één van de vereisten.
Artikelsgewijze opmerkingen
In aanvulting op eerdere reacties op de wetsartikelen van de gemeente Amsterdam, de VNG
en de Raad van Hoofdcommissarissen van Politi"e Nederiand, welke ik ondersteun, sta ik
graag stil bij enkele wetsartikelen.
Het verbod op prostitulie, zoals Is neergelegd in artikel 2 is naar mijn oordeel gelet op de vaak
zwakke positie van de prostituee zeer ongewenst Tevens staat dit verbod haaks op de
doelstellingen ten tijden van de opheffing van hel bordeelverbod, waardoor dit artikel eerder
als een stap terug dan voorwaarts mag worden beschouwd. Ik adviseer u dit wetsartikel nader
te nuanceren.

'''^
.!,

In artikel 4 tid 2 onder b maakt het voor gemeenten mogelijk prostitulie te verbieden. Hoezeer

5^'
M'

aan een dergelijke beleidskeuze een gefundeerde motivering ten grondslag moel worden

0

0

btad; 4/5

gelegd adviseer ik u deze moQe\\\khe\d ntet ln de wet op le nemen. Naar verwachting zal deze
mogetijkheid een ongewenst effect sorteren, namelijk een verschuiving van het illegale circuit
naar die gemeenten die getet op de nuloptie geen of onvoldoende beleid hanteren. Daardoor
ondermijnt de nuloptie het gewenste effect, namelijk de uniformiteit tussen de gemeenten,
waardoor de dynamiek van de branche mogelijk makkelijker te onden/angen Is, Indien u kiest
om de nuloptie in de wet te handhaven adviseer ik u gemeenten die een nuloptie hanteren te
verplichten in de Algemeen Plaatselijke Verordening een bepaling op te nemen waarin het
toezicht is verankerd.
In artikel 22 wordt een prostituee verplicht in de advertentie het nummer te vermelden
waaronder zij is geregistreerd. Uit en/aring met het adverteren met vaste telefoonnummers
bdjkt dat dft geen enkele garantie biedt voor (egale prostitutie. Los van de vraag hoe het
toezicht en de handhaving van dit artikel in de praktijk moet worden vormgegeven, geef ik u in
oven/ifeging mee of het tegengaan van misbruik van het registratie- of telefoonnummer beter in
de wet moet worden verankerd. Ik adviseer u om met de media afspraken hierover te maken.
Ik deel uw opvatting wat belreft artikel 26 inhoudende de strafbaarstelling van klanten. Dit
artikel veronderstelt echter dat de klant vooraf de beschikking heeft over alle gegevens.
Onduidelijk is in hoeverre een kiant kan worden verweten dal de prostituee over onjuiste
gegevens beschikt Ook zal de opsporing wat betreft het aantonen dat daadwertcelijk seksuele
handelingen hebben plaatsgevonden gelet op de effectiviteit van deze maati'egelen naar
venwachting onevenredige politiecapaciteit vereisen.
Verhoging minimum leeftijd
In uw schrijven vraagt u ook te reageren op het voorstel om de minimumleeftijd van
prostituees te verhogen naar 21 Jaar. Hoewel een verhoging van de minimumleeftijd voor de
handhaving voordeten lijkt te hebben ben ik van mening dat het hanteren van de leeftijd van
21 jaar niet het gewenste effect zal sorteren. Een verhoging van de leeftijd zal naar
verwachting een nog groter deel van de branche in het illegale circuit dwingen. Uit de cijfers
van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel btijkt dat slachtoffers van mensenhandel voor het
grootste deel beslaan uit jonge vrouwen tussen de 18 en 23 jaar, welke al geronseld worden
op jonge leeftijd, namelijk rond het 14" en 15^ levensjaar. Gebleken is dat zij kwetsbaarder zijn
voor dwang en uitbuiting. Niet vatt te venwachten dat deze groep prostituees zal afiiemen
wanneer de minimumieeftijd zai worden verhoogd. Een verhoging van de leeftijdsgrens heeft
derhalve een ongewenst effect en lijkt contrair aan het doel van het wetsvoorstel dat beoogt
deze kwetsbare groep te beschermen. Om dit doel te reatiseren is zicht kunnen houden op
deze groep prostituees noodzakeiijk.
Registratie vermeende slachtoffers mensenhandel
U vraagt in uw schrijven tevens te reageren op de wenselijkheid om vermeende slachtoffers
van mensenhandel te registeren. Een nieuvife regisb-atie lijlrt naast de beslaande registratie
van Comensha echter geen toegevoegde waarde te hebben.
Samenvattend

0

Dit wetsvoorstel is een stap in de goede richting. Een verplicht vergunningenstelsel waarborgt

*^ï'

meer uniformiteit Het landelijke escortsysteem biedt daarbij betere mogelijkheden wat betreft
de aanpak van de niet locatie gebonden prostitutie. Echter, gelet op de huidige ontwikkelingen
moet ik constateren dat dit wetsvoorste! met name voor een grote gemeente, zoals Rotterdam,

' ,
j^ji
0

Bc)'

blad: 5/5

^^l
Slechts een reactief karakler heeft en niel inspeelt op die ontwikkelingen die wij momenleel
constateren. De (Illegale) prostitutiebranche is professioneel en dynamisch en daarmee vaak
onzichtbaar. Prostitutie vindt in toenemende mate plaats op locaties die moeilijk beheersbaar
zijn, zoals kapsalons, sauna's, massagesalons, internet en hotels. Hierbij wordt het tokale
toezicht vaak bemoeilijkt. Ik adviseer u derhalve om in het wetsvoorstel meer aandacht le
besteden aan instrumenten die de huidige prostituliebranche nodig heeft, zodat een proactieve
aanpak beter mogelijk is.
Ik vertrouw er op u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd en dat mijn opmert<Ingen
worden meegenomen in de verdere uitwerking van het wetsvoorslel. Ik nodig u hierbij van
harte uil om aan de gemeenie Rotterdam een bezoek te brengen, opdat ons prostitutiebeleld
en bovenstaande punten nader kunnen worden toegelichL
Hoogachtend,

/
/

Ing, A. Aboutaleb,
Burgemeester

0
iti0

q

Gcmccnic Den Haag

Burgemeestei

Retcuradres; PosU>us 12 600. 2500 DJ Den Haag

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelalies
Mevrouw dr. G. ter Horsl
Postbus 20011
2500 EA Den Haag

Uw brief van

28 november 2008
Uw kenmerk

2008-0000584551
Ons kenmefk

BSD/2008.5434
Doorkiesnummer

070-353 20 98
E-malladrcs
Aantal bijlagen
Datum

22 januari 2009
Onderwerp

Consultatie conceptwetsvoorstel regulering prostitutie

Zeer geachte mevrouw de minister,

Bij briefvan 28 november 2008 heef^ u hel conceptwetsvoorstel Regulering Prosiitutie met bijbehorende
memorie van loelichting ler consultatie aangeboden aan de gemeente Den Haag. Hierbij doe ik u mijn
reactie cn adviezen toekomen.
Ik kan mij goed vinden in de doelstelling van het wetsvoorstel om door uniformering van het
vergunningenbeleid meer zicht te krijgen op de seksbranche en misstanden daarbinnen tegen te gaan.
De voorgestelde wet geeft meer zicht op met name de niel-locatiegebonden prostitulie, zoals de
esconbranche. De wet voorziel in een landelijk registratiesysteem voor escortbedrijven en een plichl voor
seksbedrijven om advertenties le voorzien van vaste telefoonnummers en vergunningnummers. De
gemeente Den Haag heeft hiervoor in het verleden gepleil en ik ben dan ook zeer tevreden dal het
landelijke registratiesysteem in het wetsvoorstel is opgenomen en dat adverteerders de plicht krijgen om
gebruik te maken van vasle telefoonnummers onder vermelding van hun vergunningsnummer c.q.
registratienummer.
Er is ook een aantal kanttekeningen te maken bij het wetsvoorstel. Het gaat daarbij onder andere om het
proslitutieverbod, de reikwijdte van de registratieplicht, toezicht en handhaving en aansluiting van
begrippen en definities op de gemeentelijke praktijk

KJ

Co
O
H^
NJ

Inlichtingen bij

Silvana Jurada
Postadres: Posibus 12 600.2500 DJ Ocn Haag
Bezoekadres: Spul 70. Den Kaag
Internetadres: www, denhaag.nl

Telefoon: 070 - 353 20 98
Fax: 070 • 353 2758

O
O

w

0
H'
H'
0
0
0
0

BSD/2008.5434

lk ben van mening een prostitulieverAo^/als uilgangspuni van het wetsvoorstel haaks staat op de
doelstelling ten tijde van de opheffing van hel bordeelverbod in 2000 om prostitutie uil de illegaliteit te
halen. Ik pleit er daarom voor om niet een prostitulieverbod als uitgangspunt van de wet te hanterenj maar
legalisatie onder voorwaarden.
In het wetsvoorstel is gekozen voor een registratieplicht voor zelfslandig werkende prostituees.
Ik ben van mening dat de registratieplicht voor zelfstandig werkende prostituees niet per definitie leidl tot
meer zicht en grip op de prostituliebranche, aangezien er op basis van een landelijk regisier geen c.q.
slechls zeer moeilijk toezicht en handhaving kan worden uilgevoerd. Goede controlemogelijkheden zijn
juist nodig om le kunnen vastslellen dat inderdaad zelfstandig en zonder dwang wordt gewerkt, maar ook
om le kunnen toezien op de arbeidsomstandigheden en hygiëne op de localie waar de werkzaamheden
worden uitgevoerd. Ik pleil er daarom voor om de registratieplicht voor zelfstandige prostituees te
vervangen door een vergunningenplicht waaraan ten aanzien van arbeidsomstandigheden soortgelijke eisen
en voorwaarden worden verbonden als aan een exploitatievergunning voor seksinrichtingen en
escortbedrijven. Immers, het moet niel zo kunnen zijn dat een zelfstandig werkende prostituee aan geen
enkele van de in de vergunde prostituliebranche moeizaam bevochie regels op dil terrein hoeft te voldoen.
Indien u ondanks deze argumenten blijft bij een registratieplicht voor zelfstandig werkende prostituees,
pleil ik er voor om die registratieplicht voor alle prostituees van toepassing le lalen zijn en in die zin gelijke
voorwaarden te hanleren voor alle prostituees. In hel voorliggende wetsvoorstel hoeven prostituees die
werken in een vergunde inrichting zich niel te registreren.
Ik ben er voorstander van om gemeenten bij gemeentelijke verordening niet alleen de mogelijkheid te
geven om regels le stellen over de wijze waarop een zelfstandig werkende prosliluee haar werkzaamheden
inricht, maar ook om gemeenten meer sturingsmogeüjkheid te geven op het aantal zelfstandig werkende
prostituees en de vestigingslocaties. Ook in dit opzicht biedt een vergunningsstelsel betere mogelijkheden
dan een registratiesysteem. Door het voeren van een onderbouwd vestigingsbeleid ten aanzien van
zelfstandig werkende prostituees kan worden voorkomen dat zich le hoge concentraties zelfslandig
werkende prostituees vestigen in bepaalde stralen, flatgebouwen en dergelijke met een aanzienlijk risico op
overlast en verloedering.
Ik ben er voorstander van om de politie een actieve ro! le lalen houden bij toezicht op de prostitutiebranche
en de handhaving ervan. De politie heef^ meer kennis, informatie en expertise om misstanden in deze
branche te signaleren dan dc gemeente. In Den Haag hebben wij zeer goede ervaringen met deze
samenwerking en worden afspraken omtrent toezrcht en handhaving in de iokale driehoek gemaakt.
Ten aanzien van begrippen van definities in het wetsvoorslel pleil ik voor een belere aansluiting van de
definities bij de reeds bestaande model-apv bepaiingen. In deze bepalingen is het hele scala aan prostllutle
en sekswerk duidelijk beschreven. Door dezelfde termen ook in de nieuwe wet le hanleren ontstaat geen
nieuwe ruimte voor discussie, wat bijdraagt aan een goede basis voor handhaving.

0
0
CO

O

[}rV

0
0
o 0
o 0
i—'

BSD/2008.5434

Tenslotte vraagt u in uw brief specifiek naar mijn mening ten aanzien van eventuele verhoging van de
leeflijd voor prostitulie en eventuele registralie van vermeende slachtoffers van mensenhandel in het
prostitutieregister.
Ik sla in beginsel positief tegenover een verhoging van de leeftijd voor prostitutie van ISjaar naar 2! jaar.
De verhoging van de leeftijd draagl bij aan de doelstelling van de kaderwet, zijnde het vergrolen van de
weerbaarheid tegen beïnvloeding door pooiers en mensenhandelaren, hetgeen bij kan dragen aan de
bestrijding van mensenhandel en uitbuiting in de prostitutiebranche. Uil evaluatie van de nationaal
rapporteur mensenhandel blijkt dat de groolsle groep slachtoffers van mensenhandel en uitbuiting zich in
de leeftijdscategorie 17 lol en met 21 jaar bevindt.
Ik sla in beginsel ook positief tegenover een registratie in het prostitutieregister van vermeende slachtoffers
van mensenhandel. Door diverse ketenpartners bij de aanpak mensenhandel (O.M., FIOD, SIOD, AI, IND,
VP) is aangegeven dat zij het belang van deze registratie onderschrijven. Enerzijds betekent invoering van
een dergelijk registratiesysteem dat reg istral iemed e werkers geschoold moeten worden om vermeende
slachtoffers van mensenhandel te kunnen herkennen. Anderzijds schept een dergelijke registratie ook een
verplichting aan de gemeentelijke organisalie om aan vermeende slachtoffers van mensenhandel
hulpverlening aan le bieden. Voor de waarborging van een zorgvuldige procedure dienen wel de
rechlsbeschcrmingsbepaiingen van de Algemene wet bestuursrecht op deze registratiegrond en mogelijk
weigeringsbes luit open le staan.
Indien vermeend slachtofferschap als (facultatieve) weigeringsgrond voor gemeentelijke
vergunningverlening of eventueel registratie wordt opgenomen in de Algemene politieverordening zal dit
instrument onderdeel uitmaken van de ontwikkeling en loepassing van het barrièremodel bij de bestrijding
van mensenhandel. Dit banrièremodel ziet erop toe dat gemeenten in haar processen obstakels inbouwt om
zich in een gemeenie te kunnen vestigen en vermeende slachtoffers van mensenhandel in de legale en
illegale seksbranche te werk te kunnen stellen. Ecn dergelijke werkwijze is met een vergunningsysteem
beter in te richien en te handhaven dan mel een registratiesysieem.
Ik vertrouw erop dal u met deze standpunten rekening kunt houden bij verdere uitwerking van het
wetsvoorste

Mel de me

J.J, van Aartsen

^1
Kf
Cö
D

m'

M
NJ

M!
0

O

0
0

o
u:»

K'
["*•

Afdeling Strategie en Ontwikkeling
Onderwerp Consultatie wetsvoorstel regulering prostitutie

Mimsterie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
De heer, mevrouw Mr. J. Verbruggen
Postbus 20011
2511 EA DenHaag

Teleloon ( 0 5 0 ) 3 6 7 7 6 4 4
Oatum

13-01-2009

ariMn)
Uw brief van

onskenmerk B D 0 9 . 1 7 9 4 7 9 3
Uwkenmerk 2 0 0 8 - 0 0 0 0 5 8 4 5 5 5 1

Geachte heer, mevrouw Verbruggen,
In antwoord op de briefvan de Minister van Binnenlandse Zaken en
ïConinkrijksrelaties van 28 november jl. ontvangt u hierbij onze reactie op het
voorstel van de Wet regulering prostitutie en op de aanvullende vragen.
De gemeente Groningen kent al een vergunningplicht voor escortbedrijven en
ook het toezicht daarop is, mede door een goede samenwerking tussen
gemeenten en (Vreemdelingen)politie, goed geregeld. Op dal punt voegt het
wetsvoorstel dan ook weinig toe aan onze al goed lopende praktijk (regionaal)
van vergunningverlening en handhaving. Het voorstel dat de
prostitutiebedrijven (ook de escort) wel over een vast telefoonnummer
moeten beschikken is kan daarop nog een welkome aanvullling zijn. Maar
gezien het feit dat een vast telefoormummer doorgeschakeld kan worden naar
een mobiel nummer, verwachten we daar niet zoveel voordelen van.
Een belangrijk winstpunt achten wij vooral de invoering van een verplichte
registratie voor zelfstandig werkende prostituees. De praktijk in onze
gemeente heeft uitgewezen dat alle exploitanten van raamprostitutiebedrijven
er onder het regime van de huige regelgeving voor hebben gekozen om de
prostituees niet 'in dienst' te nemen, maar de kamers aan hen als zelfstandig
prostituee te verhuren. Ondanks het feit dat die betreffende bedrijven wel
vergund zijn, mogen wij (formeel) niet registreren welke prostituees die
kamers huren. De voorgesteide registratieplicht betekent op dat punt een
aanzienlijke verbelering. Maar wij zijn er wel voorstander van dat die plicht
ook zal gaan gelden voor prostituees die niet als zelfstandige werken en 'in
dienst' zijn van een prostitutiebedrijf. Mede gezien de verschillen tussen en in
de fiscaal- en arbeidsrechtelijke wetgeving en het onderhavige wetsvoorstel
gehanteerde definities, bestaat het risico dat exploitanten wegen weten te
vinden om toch niet-geregistreerde zelfstandige prostituees birmen hun bedrijf

0
5^''
"^^^
^^i
^i

0

Bladzijde
Onderwerp

2 van 3
CoHSultatie wetsvoorstcl regulering prostitutie

\y^^j]^OniJlgGn

te laten werken. O m dat risico te vermijden zouden wij graag zien dat de
registratieplicht voor alle prostituees gaat gelden, en niet alleen voor de
zelfstandige.
Tn combinatie met het voorgestelde artikelen 19 (registratieplicht) en 22
(verplichte vermelding van het registratienummer van de prostituee in
advertenties) juichen wij de strafbaarstelling van een klant van een prostituee
die niet geregistreerd is of werkzaam is bij een niet-vergund bedrijf zeer toe.
D e tewerkstelling van illegale prostituees zal daardoor beter kunnen worden
aangepakt. Daamaast achten waj het een goede ontwikkeling dat toezicht en
handhaving zich nu ook eens gaat richten op de prostituant, en niet meer
alieen beperkt is tot exploitant en prostituee.
In artikel 1 van het wetsvoorstel wordt onder sub g de de exploitant
gedefinieerd als een natuurlijk persoon voor wiens rekening het seksbedrijf
wordt geëxploiteerd. Hiermee wordt exploitatie door een rechtspersoon
uitgesloten. Wij vragen ons af of dat niet strijdig is met het handelsrecht?
In artikel 6, lid 2 van het wetsvoorstel staat aangegeven dat ook een beheerder
een bewijs van inschrijving bij de Kamer van Koophandel moel overleggen.
Wij vragen ons af of dat wel de bedoeling is. De beheerder exploiteert
immers geen bedrijf Het verdient wel aanbeveling dat de beheerder verplicht
wordt een arbeidsovereenkomst met de exploitant te overleggen,
In het wetsvoorstel missen wij aanvullende maatregelen voor gemeenten o m
paai en perk te stellen aan de uitbuitingssituatie waarin prostituees zich veelal
nog bevinden. In de raamprostitutiebedrijven moeten door de prostituees
exorbitant hoge huurprijzen worden betaald voor een kamer. Huurprijzen van
€ 600 - 800 in de week zijn geen uitzondering. O o k al werken de prostituees
als zelfstandige, door de hoge huurprijzen blijft er wel een situatie in stand
die (deels) gekarakteriseerd kan worden als uitbuiting. We zouden graag zien
dat gemeenten de bevoegdheid krijgen o m via de vergimningsvoorwaarden
grenzen te stellen aan de huurprijzen die exploitanten voor hun kamers m o g e n
vragen.
Samenvattend wordt, met inachtneming van de hiervoor geplaatste
kanttekeningen, met het wetsvoorstel naar ons oordeel een aanzienlijke
verbetering mogelijk in de regulering en handhaving van zowel de
locatiegebonden als de niet-locatiegebonden prostitutie.
Met betrekking tot afzonderlijk voorgelegde vraag o f d e minimumleeftijd
voor prostituees verhoogd zou moeten worden van 18 naar 21 jaar is de
verwachting dat hierdoor mogelijk minder meisjes te bewegen zullen zijn tot
het verrichten van werkzaamheden m de prostitutiebranche. Meisjes van 18-

0
J*i
f^
U

0

Blarfiiide

3 y^jy 3

Onderwerp

Consultatie wetsvoorstel regulering prostitutie

^s~3j • ^ " ' ' V ' g ^ ' '

20 jaar zullen ook minder vatbaar zijn voor de ronselpraktijken van pooiers
en loverboys, dan meisjes van 16-18 jaar. Wij zien daarom in een verhoging
van de minimumleeftijd ook wel kansen om het misbruik van jonge vrouwen
tegen te gaan.
De tweede aanvulllende vraag betreft de eventuele weigering van de
registratie in het prostitutieregister van vermeende slachtoffers van
mensenhandel. Wij zijn van oordeel dat gemeenten wel de mogelijkheid
moeten hebben om de registratie dan te weigeren. Bij de beoordeling van het
vermoeden van slachtofferschap zouden gemeenten eventueel een beroep
kunnen doen op de expertise van de politie. De Regiopolitie Groningen heeft
ons laten weten er de voorkeur aan te geven dat gemeenten de registratie, bij
vermeend slachtofferschap, niet kimnen weigeren. De politie houdt dan het
zicht op het vermeende slachtoffer waardoor gesprekken t.b.v. de opsporing
kuimen worden blijven gevoerd. Wij hebben begrip voor het standpimt van de
politie, maar hechten een zwaarder belang aan het feit dat wij geen criminele
feiten willen faciliteren. Daarvan zou sprake kunnen zijn indien wij
vermeende slachtoffers van mensenhandel wel in de gelegenheid zouden
stellen om zich te laten registreren als prostituee.
Wij vertrouwen erop u met onze reactie eerst voldoende te hebben
geïnformeerd.

Hoogachtend,
Het college van burgemeester en
wethouders.

de burgemeester,

de secretaris,

0

0
0

DDEDRAAD
N

E

O

E

R

L

A

M

D

Opmerkingen van De Rode Draad naar aanleiding van het wetsontwerp.

Eind december 2008- begin januari 2009
Inleiding
ln 2005 hebben wij gepleit voor het invoeren van een Kaderwet Prostitutie waarin veel
aandacht wordt besteed aan de positie van prostituees. Op dit gebied is onze wens
gehonoreerd en wel in de vorm van artikel 17 van het wetsvoorstel en de daarop te baseren
Algemene Maatregel van Bestuur. Tevens vinden we het verheugend dat er voorzieningen
worden getroffen voor informatieverschaffing aan prostituees. Wij onderschrijven de
doelstellingen van de wetgever en wij vinden bestrijding van mensenhandel een belangrijke
stap in positieverbetering van sekswerkers.
Het is in de pers breed uitgemeten dat de organisaties in het veld bij het schrijven van de
wettekst zijn geconsulteerd. Dit is inderdaad regelmatig gebeurd, maar dat wil niet zeggen dat
De Rode Draad onverdeeld positief is over het wetsvoorstel. Alle bijeenkomsten
dienaangaande hebben wij - overigens samen met alle andere organisaties in het veld geprotesteerd tegen registratie van prostituees, strafbaarstelling van klanten en de nuloptie.
Onderstaande opmerkingen hebben we meerdere malen tijdens de bijeenkomsten over de wet
geventileerd. Wij hebben met andere organisaties gepleit voor het ruimhartig toestaan,
eventueel met een 'lichte vergimningenplicht', van het werken vanuit de eigen woning van
meerderjarige 'legale' sekswerkers. Door de onduidelijkheden in de wet weten wij niet of dit
nu wel of niet wordt gehonoreerd. Wij begrijpen dat het in principe kan, maar dat gemeenten
dit 'onder omstandigheden' kunnen verhinderen.
Wij zullen in dit document de onduidelijkheden in de wet eerst toelichten. Daama stellen wij
vragen bij de uitvoerbaarheid. Tot slot uiten wij onze twijfels bij de effectiviteit van de wet. In
een apart document geven wij antwoord op de vragen die de overheid ons heeft gesteld over
leeftijds verhoging en de risico's voor gemeenteambtenaren. Tevens geven we daarin enkele
suggesties om tot een emancipatoir prostitutiebeleid te komen.
Een opmerking vooraf bij de onduidelijkheden:
Na gesprekken met andere 'meelezers' menen wij twee mogelijke interpretaties van de
vergunningenplicht voor zelfstandigen te zien:
In onze ogen de meest gunstige interpretatie:
De registraiieplicht bij de gemeente vervangt de verplichte inschrijving bij de Kamer van
Koophandel, ook voor raamprostituees.

0
0
0

De sinds 1 januari 2008 verplichte inschrijving bij de Kamer van Koophandel van alle
zelfstandig werkers en freelancers is voor prostituees problematisch. Zij zijn daardoor
namelijk gedwongen om hun naam en adres in het handelsregister op te laten nemen. Dit kan
grote gevolgen hebben voor hun privacy: stalkende klanten kunnen zo hun huisadres
achterhalen en criminelen kunnen daar misbniik van maken. Tevens is het voor hen
problematisch dat mensen uit hun omgeving htm beroep kunnen achterhalen. Dit kan grote
problemen veroorzaken met hun gezin en de omgeving van de prostituee. O p prostitutie m s t
al een stigma en dit wordl alleen maar verzwaard door aan prostituees eisen te stellen die niet
opgaan voor andere beroepen. Juist doordat prostituees te lijden hebben onder het stigma
trachten ze zoveel mogelijk anoniem te blijven.
Wij hebben er overigens moeite mee te bepalen in hoeverre de wetgever raamprostituees als
zelfstandigen ziet. Werken zij nu V O O R een exploitant of BIJ een exploitant? In het eerste
geval zijn zij niet zelfstandig in de fiscale zin. In het tweede geval zijn zij waarschijnlijk voor
de wetgever zelfstandig hoewel niel noodzakelijkerwijs in fiscale zin.

In onze ogen de minst gunstige interpretatie:
De registratieplicht komt bovenop de bestaande registratieplicht bij de K a m e r van
Koophandel:
Het gaat hier o m een extra registratie. Hoewel de maatregel nauwelijks door de K a m e r van
Koophandel naar de betrokkenen is gecommuniceerd, moeten A L L E fi-eelancers en
zelfstandigen vanaf l januari 2008 zich inschrijven bij de Kamer van Koophandel. Voordien
gold die registratieplicht bij de Kamer van Koophandel alleen voor o n d e m e m e r s die aan
bepaalde eisen voldeden.
De wens prostituees te registreren is niet nieuw. In Europa is registratie van prostituees
ingevoerd onder Napoleon. Het doel daarvan was prostituees te lokaliseren o m
geslachtsziektecontrole mogelijk te maken. Prostituees die besmet waren, werden opgesloten
in daarvoor bestemde hospitalen waar ze niet behandeld werden bij ontstentenis van adequate
behandelmethoden. N u wordt registratie ingezet om een ander euvel te verhelpen:
mensenhandel. N e t zo min als bestrijding van geslachtsziekten adequaat gebeurt door
prostituees te registreren, is registratie een panacee tegen mensenhandel. Dit misdrijf bestrijdt
men door mensenhandelaren en uitbuiting aan te pakken, net zotüs men geslachtsziekte
bestrijdt door d e j u i s t e behandeling.
De Engelse historica Judith Walkowitz heeft aangetoond dat door dergelijke
registratiepraktijken de identiteit van de ' c o m m o n prostitute' is ontstaan. Dit is een stempel
geworden dat men een leven lang met zich meedraagt. In Nederland verwoordt m e n dit in de
zegswijze: 'Eens een hoer, altijd een hoer.'
De associatie van registratie en bescherming van prostituees is evenmin een vinding van het
kabinet Balkenende FV. In 1997 verscheen een vernietigend rapport van wat toen n o g de
Registratiekamer heette - nu de Commissie Bescherming Persoonsregistratie. De politie had
dê noodzaak van registratie van prostituees gepresenteerd als van belang voor hun
bescherming. Protesten van prostituees leidden tot de uitspraak van de Registratiekamer die
registratie door de politie onwettig verklaarde. Wij zullen overigens zeker de hulp van het
C B P inroepen o m haar licht te laten schijnen over deze vorm van registratie. Wat is het
verschil tussen registratie door een gemeente o f d o o r de politie?

0
^^'
[J^,
p^i

0
0

Onze paragraaf over de onduidelijkheden in het wetsvoorstel begint niet zonder reden met de
onduidelijkheid rond het begrip zelfstandigheid in het wetsontwerp.

Onduidelijkheden
Het wetsvoorstel bevat nog vele onduidelijkheden die aanleiding kunnen vormen tot willekeur.
Dit betreft vooral de begrippen 'zelfstandigheid', 'omstandigheden', 'souteneur', 'bordeel' en
'erotisch-pomografisch'. Behalve dat onduidelijkheid in het begrippenkader op zich
ongewenst is, zullen betrokkenen in de praktijk moeilijk ktmnen bepalen of ze wel of niet
strafbaar zijn.
Zelfstandig?
Wat is nu precies een zelfstandige prostituee? Het lijkt erop dat de wetgever drie betekenissen
aan het woord 'zelfstandig' geeft. We hebben al te kampen met de bestaande
spraakverwarring tussen 'zelfstandig' als een karaktertrek, om aan te duiden dat men
onafliankelijk van anderen een oordeel kan vormen en het werk kan inrichten, en 'zelfstandig'
als fiscale categorie, die van zelfstandige ondememer. Daar komt dan een derde categorie bij:
de prostituee die niet uitsluitend voor een prostitutiebedrijf werkt.
Wij citeren uit de memorie van toelichting:
Het element 'zelfstandig' wordt gehanteerd om een onderscheid te maken tussen
prostituees die zich wel en niet moeten laten registreren. Het is geen indicatie voor de
wijze waarop de prostituee fiscaal of arbeidsrechtelijk beschouwd moet worden. Zo
kan ook, afhankelijk van de omstandigheden, een zelfstandig werkende prostituee
fiscaal gezien een bedrijf zijn, zonder dat dit betekenis heeft voor de toepassing van
deze wet: het maakt de zelfstandig werkende prostituee niet vergunningplichtig.'
Het wordt waarschijnlijk aan organisaties als De Rode Draad overgelaten om aan prostituees
uit te leggen wat die 'omstandigheden' zijn. Overigens is 'het feiten en omstandigheden' in
oog nemen, specialistenwerk. Het leidt tot veel juridisch getouwtrek, zoals de Belastingdienst
zal kunnen beamen.
De verwarring wordt echter groter wanneer de wetgever stelt:
Indien een prostituee op een vaste locatie, niet-zijnde haar huisadres, werkzaam is,
betekent dit niet per se dat zij in een prostitutiebedrijf werkzaam is. Van belang is
onder meer de aard van de relatie tussen de prostituee en degene die de locatie ter
beschikking (stelt). Is dit louter een relatie als verhuurder-huurster, dan kan de
prostituee daar als zelfstandig werkende prostituee werkzaam zijn; de verhum-der is
door het enkel feit dat hij münte verhuurt aan een prostituee, niet te kwalificeren als
exploitant.
Omstandigheden ?
Het antwoord op de vraag of iemand wel of niet exploitant is, hangt ook dan weer afvan
'omstandigheden': ofde mimte herkenbaar is als prostitutiemimte. Daarover kan een groot
verschil van mening ontstaan. Dat geldt ook voor de op zichzelf werkende thuiswerker. Het
bepalen van de 'omstandigheden' wordt aan de gemeenten overgelaten, waardoor er weer

0

0

m

grote verschillen tussen gemeenten gaan ontstaan, een ongewenste situatie die een kaderwet
juist zou moeten verhelpen.
Erotisch pornografisch
Een andere onduidelijkheid betreft het vergunningpüchtig zijn van gelegenheden waar
erotisch-pornografische voorstellingen worden gegeven. Wat daar precies onder wordt
verstaan is onderwerp van discussie. Bepaalde culturele en religieuze minderheden zullen de
ene vertoning eerder erotisch-pomografisch vinden dan een andere groepering.
Souteneur
Het lijkt ons weinig productief om het begrip souteneur weer in te voeren. Dit personage is
destijds buiten de wet gehouden omdat het teveel onduidelijkheid oplevert. Zoals het nu
geformuleerd is, valt de familie van de prostituee er ook onder. De partners van mensen uit
andere beroepen worden niet 'souteneur' genoemd. Een souteneur die zich van dwang en/of
geweld bedient, noemen we een mensenhandelaar. Een beveiligingsbeambte in een club is
gewoon beveihgingsbeambte; het heeft geen zin om hem/haar souteneur te noemen. Als
beveiligingsbeambte moet hij/zij al aan bepaalde voorwaarden voldoen. Een exploitant is een
exploitant en hoeft derhalve niet als souteneur te worden betiteld. Dat is nodeloos
stigmatiserend. Ligt het soms in de bedoeling de boodschappenjongens in de raamgebieden
vergunningplichtig te stellen? Zijn de maatschappelijk werkers op de tippelzones ook
souteneurs? En hoe zit het met de boekhouders van prostituees? Taxichauffeurs?
Bordeel
Op pagina 11 van het wetsvoorstel, in de Artikelsgewijze Toelichting, introduceert de
wetgever de term 'bordeel'. Dit begrip is niet opgenomen in de lijst van definities. De term
bordeel kan verwarring scheppen: bedoelt men raamverh uurpanden of juist clubs en
privéhuizen.
De betrokkenen weten niet wanneer ze wel of niet strafbaar zijn.
Wie valt er als beheerder van een prostitutiebedrijf te classificeren en moet derhalve een
vergunning aanvragen? Met.andere woorden, wat is de formele juridische positie van het
personeel in een prostitutiebedrijf: de bedrijfsleider, de gastvrouw, de beheerder, de beveiliger
en de portier?
Een andere onduidelijkheid treft de exploitant. Hij/zij is strafl3aar als hij een slachtoffer van
mensenhandel in zijn bedrijf laat werken. Voor politie en hulpverleners is het al moeilijk vast
te stellen of iemand wel of geen slachtoffer van mensenhandel is en het valt niet te
verwachten dat een exploitant dat ook feilloos kan. De identificatie van een slachtoffer van
mensenhandel kan uren, weken, ja zelfs maanden duren. Bovendien is het moeilijk de
bestanddelen van het delict mensenhandel als dwang, uitbuiting, afhankelijkheidsrelatie te
onderkennen en een bepaalde zwaarte toe te keimen. (Zie hiervoor de jurispmdentie van
processen van mensenhandel).
Een prostituee moet ook weten ofhet bedrijf waar ze gaat werken een vergunning heeft.
Worden de vergunninghouders op een website gepubliceerd? Of moet hij/zij een eind reizen
en vervolgens constateren dat hij/zij in een onvergund bedrijfis beland? Zijn alle gemeenten

0
'g^v
H'
Jj,
0
0

bereid hun beleid toegankelijk te maken en een omschrijving te geven van 'omstandigheden'?
En hoe kan de klant weten dat hij gebmik maakt van de diensten van een vergimde prostituee?
Om privacyredenen mag hij/zij niet een landelijk register raadplegen. Dit is vooral een
probleem voor klanten van thuiswerkers, die vaak niet een prostituee in hun eigen woonplaats
bezoeken. En hoe kan een klant weten dat hij/zij zich een gemeente bevindt met een nuloptie?
Wij hebben nog steeds geen antwoord gekregen op de vraag hoe een klant kan bepalen ofeen
zelfstandige prostituee die hij/zij voomemens is te bezoeken, geregistreerd is of niet. Als dit al
op afspraak gebeurt, is de klanl op geen enkele manier in staat de gegevens te verifiëren.
Het is overigens niet wenselijk dat een prosütuee gegevens verstrekt aan de klant. Dit kan
leiden tot chantage, stalking en beroving van de prostituee in kwestie.
De wetgever wil de klant die van een mogelijke uitbuitingssituafie gebmik maakt, strafbaar
stellen. Wat verstaat men onder 'een mogelijke uitbuitingssituatie'? Hel begrip 'mogelijke
uitbuitingssituatie' is zeer rekbaar. Moet een klant voordat hij een dienst laat verlenen, eerst
alle jurispmdentie over uitbuiting doomemen en vervolgens een risico-analyse maken van
mogelijke uitbuiting?
Principiële bezwaren
Wij verzetten ons tegen het feit dat een bepaalde vorm van seksualiteit tussen volwassenen
met elkaars instemming strafbaar wordt gesteld, namelijk als het tegen betaling gebeurt
zonder dat daar een gemeentelijke goedkeuring aan gegeven is. Wij vinden dit een
ontoelaatbare inmenging in de privésfeer van burgers.
Stigmatisering door een 'status aparte' van de prostituee
Wat de positie van sekswerkers betreft, richt ons belangrijkste bezwaar zich op de
registratieplicht van de zelfstandige prostituee en via de exploitant van de andere sekswerkers
die in de wet centraal staat. De sekswerker is de enige beroepsuitoefenaar die slechts op grond
van zijn/liaar beroep wordt geregistreerd bij een gemeente. In alle andere beroepen waar een
vorm van registratie geldt, gebeurt dat op grond van kwaliteits- of opleidingseisen.
Seksualiteit is echter in hoge mate een persoonlijke zaak en derhalve zijn kwaliteitseisen of
opleidingseisen niet aan de orde. De wetgever omschrijft het werk van de prostituee dan ook
als 'highly personaUsed'. De niet-geregistreerde prostituee wordt zelfs strafbaar gesteld. Bij
het oplopen van boetes riskeert de sekswerker ook nog eens een strafblad , wat niet
bevorderlijk is voor loopbaanverandering. Bij een boete onder de 100 krijgt men namelijk
geen aantekening, maar bij een boete hoger dan 100 euro komt die wel. Bij het niet accepteren
van eventuele transacti evoorstellen en een daarop volgende gang naar de rechtbank kan men
wel degelijk een strafblad oplopen. Dit is sinds de negentiende eeuw in Europa niet meer
vertoond.
De aanstaande registratieplicht zou alleen gelden voor zelfstandige prostituees. Degenen die
in clubs en privéhuizen volgens het opting-in systeem ofin loondienst werken, hoeven zich
niet extra te registreren. Dit betekent in de praktijk echter dat de gemeenten ze wel degelijk
kunnen registreren door toegang te eisen tot de administratie van de betreffende bedrijven. De
wetgever geeft expliciet als doel hiervan aan dat de gemeente dan weet hoeveel prostituees er
die dag in de gemeenie werken. Ook hiermee krijgt de branche een aparte behandeling. Wil
een gemeente niet weten hoeveel fietsenmakers, schoenverkopers, joumalisten, schoonmakers
enz. per dag binnen haar grenzen werken?

0
J|^,
y.i
11^3'
0

0
0

Een kleine vorm van discriminatie is de eis dat alle seksbedrijven over een vast
telefoonnummer moeten beschikken. Teneinde te voorkomen dat in de toekomst
seksbedrijven te herkennen zijn aan een vast telefoonnummer, lijkt het ons zimiig om dat
vaste telefoonnummer van alie bedrijven in Nederland te eisen. Dus ook van financiële
dienstverleners, internetbedrijven en alle andere bedrijven die voor consumenten alleen te
bereiken zijn door middel van 0800 of 06 nummers.
Naar een prostituee gaan strafbaar?
Er bestaan allerlei wetien tegen het afdwingen van seks: wetten tegen verkrachting,
aanranding en seksuele intimidatie. Een klant die dit tegen betaling afdwingt is net zo
strafbaar als iemand die daar geen betaling tegenoverstelt. Ook een prostituee kan een man
aanklagen wegens verkrachting. Ook al is een prostituee slachtoffer van mensenhandel, wil
dat nog niet zeggen dat hij/zij dit niet als werk ziet. Hij/zij kan namelijk slachtoffer van
uitbuiting zijn. Wij kennen gevallen waarin de betaling van klanten als een verzachfing van
het leed wordt ervaren. Niet alle slachtoffers van mensenhandel wijzen het werk per defmitie
af. De meeste slachtoffers uit Centraal en Oost-Europese landen wisten dat ze in de prostitutie
terecht zouden komen maar wilden het verdiende geld wel zeif houden. Zij zeggen zelf dat het
niet gaat om uitbuiting door de klant, maar om uitbuiting door de handelaar en/ofde
exploitant. In de nieuwe wet is de klant ook wetsovertreder wanneer de volwassen prostituee
met zijn/haar instemming seksuele diensten verleent.
Voorkomt registratie uitbuiting?
Een ander principieel bezwaar tegen de wet is dat het element 'uitbuiting' als belangrijk
consfituent van het begrip mensenhandel volkomen onder de tafel verdwijnt. Het enige wat
telt, is hoe een persoon in de prostitutie belandt. De omstandigheden waaronder prostituees
werken, spelen nauwelijks een rol in het wetsvoorstel. Maar voor de emancipatie van ALLE
sekswerkers is het van beiang dat uitbuiting wordt aangepakt.
Overigens is er sinds het begin van de negentiende eeuw een richtingenstrijd gaande over wat
nu het belangrijkste constituerende element is van mensenhandel: de werving voor prostitutie
ofde uitbuiting. Abolitionisten, dat wil zeggen degenen die de prostitutie willen afschaffen,
hebben de neiging de nadruk op het eerste te leggen. Zij erkennen impliciet alleen degenen als
slachtoffer van mensenhandel die onder valse voorwendsels naar Nederland zijn gehaald.
Deze voorkeur voor het onschuldige slachtoffer is hardnekkig. Aan de andere kant van het
spectrum, dat wil zeggen degenen die de omstandigheden van uitbuiting benadrukken,
bevinden zich degenen die arbeidsrechten voor prostituees propageren. De Rode Draad en
organisaties en deskundigen als BlinN, Comensha en Marjan Wijers hebben zowel oog voor
frauduleuze werving als voor de uitbuiting die daarmee gepaard gaat.
Heiligt het doel de middelen?
Wij vragen ons af of de wetgever alle prostituees die niet door middel van registratie het
tegendeel kunnen bewijzen, als slachtoffer van mensenhandel ziet. Ook dit gaat alleen om de
entree in het vak. Niet- geregistreerde prostitutie wordt verward met een zeer emstig misdrijf
als mensenhandel. Dit steekt des te meer bij het artikel dat stelt dat het mogelijk is met
apparatuur een woning binnen te dringen als er een vermoeden is van illegale prostitutie. Dit
kan dus ook een meerderjarige prostituee in Nederland treffen die niet geregistreerd is.
Eventueel aanwezige kinderen moeten zich in dit geval ook kunnen legitimeren.

a
0

\^'
iA^
'^^i

Dit is wel een heel zware maatregel. Mag de politie een deur intrappen enzovoort bij het
vermoeden dat er twee meerderjarige legaal in Nederland verblijvende vrijwillig werkende
maar niet geregistreerde prostituees werken? Het is inogelijk dat het gerechtvaardigd is bij een
redelijk vermoeden van MENSENHANDEL, maar dat is niet hetzelfde als het werken van
een niet geregistreerde prostituee.
De nuloptie
Prostitutie is een legale bedrijfstak. Deze valt daarom niet te vergelijken met activiteiten die
verboden zijn tenzij ze gedoogd worden zoals gokken en het verkopen van soft dmgs. Door
het invoeren van een nuloptie geeft men een gemeente het recht om een vorm van legale
bedrijvigheid te weigeren op onduidelijke gronden. Dit verbod geldt ook de bedrijvigheid in
het algemeen en niet een bepaalde ondememer ofeen duidelijk omschreven bedrijf. Ook dat
is een vorm van 'status aparte' van de prostitutie waarin geen oog meer is voor het feit dat het
om een economische sector gaat waar marktmechanismes een rol spelen.
Moeilijke uitvoerbaarheid:
De uitvoerbaarheid van het wetsvoorstel roept grote vragen op. Die betreffen de praktijk van
de registratie, de bewijsbaarheid en het bewaken van de privacy
De praktijk van de registratie
Een gemeente moet een ambtenaar aanwijzen die de registratie van prostituees ter hand neemt.
Hoe komt de arabtenaar in kwestie aan de kennis van de prostitutiewereld? We nemen aan dat
degenen die hiermee in de grote sleden zijn belast, zich goed kunnen oriënteren. Maar hoe zit
het met de kleinere gemeenten? Een pikant detail is dat de website van De Rode Draad
< www. rodedraad.nl > waar veel informatie te vinden is over de stand van zaken in de
prostitutie, voor veel ambtenaren, ook voor degenen die over het welzijnsbeleid voor
prostituees gaan, is geblokkeerd als zijnde een pornografische site.'
Hoe moet hij/zij bepalen of iemand vrijwillig werkt? Hoe verloopt de communicatie hierover
wanneer de prostituee in spe geen Nederlands of Engels spreekt? Gaat men in iedere
gemeente op ieder moment van de dag de hulp van zo'n twintig tolken stand-by houden? Is de
ambtenaar medeplichtig aan mensenhandel als hij een persoon registreert die later slachtoffer
van mensenhandel blijkt te zijn? Kan hij/zij een persoon weigeren te registreren als hij/zij een
vermoeden van mensenhandel heeft? Zo ja, wat gebeurt er dan met die kandidaat?
Hoe voorkomt men dat de 'bestanden' binnen een raum van tijd 'vervuilen', door het grote
verloop in de prostitutiewereld? Het is een ftmdamenteel recht van de prostituee ora te
stoppen wanneer hij/zij dat wil. Kan hij/zij op ieder moment van de dag uitstappen? Hoe
houdt men het register per uur actueel? Zal iedere 'buitenlandse' prosfituee die voor kortere of
langere tijd temggaat naar zijn/haar land van herkomst zich laten uitschrijven? Wie schrijft
een prostituee uit als hij/zij overlijdt? Veel prostituees bedienen vanuit Duitsland en België de
Nederlandse markt. Hoe moet dat? Stel, een vrouw in Duitsland krijgt om acht uur 's avonds
het bericht dat er een klant in Venlo op haar wacht. Moet ze dan tot de volgende dag wachten
om in Venlo voor één dag een vergunning aan te vragen? Hoe gaat men in Bonaire, St.
Eustacius en Saba registreren wanneer deze gebieden Nederlandse gemeenten worden? Mag

^i
(K'

' Dat geldt ook voor grotere steden zoals Eindhoven. Daar heeft men toegegeven dat dit het geval is, de site van
De Rode Draad bekeken en erkend dat die geen pornografisch materiaal bevat. Wij memoreren bij deze dat de
site tol nationaal digitaal erfgoed in de zin van Unesco is benoemd.

BJJ
^^|
^syl

een prosfituee uit Nederland zich daar ook onbekommerd melden als zelfstandige prostituee?
En kan een inwoner van die gebieden zich in Nederland melden als prostituee?
Hoe kan een ambtenaar van de ene gemeente vaststellen dat een prostituee in een andere
gemeente is geregistreerd, wanneer hij/zij buiten kantoomren wordt aangetroffen in een
bedrijf?
Veel mensen die de prostitutie in willen gaan, zien dit als iets tijdelijks. De studente die van
plan is haar studiebeurs aan te vullen door een paar nachtjes als escort te gaan werken, zal
zich uit angst voor ontdekking niet gaan registreren. Ook degene die zich beroepsmatig
prosfituee noemt, zal temgschrikken van een registratie die als sfigmatiserend en een risico
voor een bestaande of toekomstige baan wordt gezien. Wij verwachten dat sleeds raeer
sekswerkers de illegaliteit zullen opzoeken en in disco's en hotels gaan werken, met alle
gevolgen van dien. De wetgever minimaliseert dit effect van wat 'kanalisafiegedachte' wordt
genoemd door op het klantengedrag te wijzen. Hij zwijgt echter over het effect op prostituees.
De ervaring uit het verleden en in landen waar men al met een individueel
vergunningenstelsel werkt, leert dat het aantal illegaal werkenden het aantal geregistreerden
onder een individueel vergunningenstelsel ver overtreft (Griekenland, Oostenrijk, Turkije en
Hongarije). Wij achten het risico van lekken in de privacy niet gering. Volgens onze
berekening hebben minimaal 500 mensen in Nederland toegang tot de registers. Er zijn 443
gemeenten in Nederland. In de grotere geraeenten zullen waarschijnlijk minimaal twee
ambtenaren worden belast met het bewaken van het prostitufieregister. In het oude systeem
had alleen de Belastingdienst toegang tot de gegevens en bij deze dienst ging het slechts om
een handjevol personen. Dit aantal is in de nieuwe wel spectaculair verveelvoudigd. Wij
hebben grote twijfels bij het bewaken van de privacy van de gegevens. Hoe waterdicht is de
bewaking van de privacy als pakweg IOOO ambtenaren toegang hebben tot de gegevens en
kunnen nagaan of him buurvrouw, nicht, dochter, neef of moeder geregistreerd staat als
zelfstandige prostituee? Komen daar ook nog de ambtenaren uit De Anfillen bij? In het geval
van de prostituees die krachtens het systeem van opfing-in werken moeten prostituees al hun
gegevens aan de exploitant overhandigen. Daamaast bereiken ons berichten dat de gegevens
van het bedrijf waar iemand heeft gewerkt, gekoppeld is aan een burgerservicenummer. Met
andere woorden, raet één druk op de knop weet het CWI bij een uittredende prostituee dat zij
bijvoorbeeld bij Huize Chantal in een kleine geraeente heeft gewerkt.
Wij wijzen erop dal de gevolgen van het bekend worden van het beroep van de betrokkene
zeer negafief kunnen zijn. Nu al is er grote onmst onder de doelgroep over de invoering van
de registratiephcht. Zij ervaren dit als discriminerend en stigmatiserend.

De bewijslast
Hoe kan men bepalen ofeen man/vrouw illegaal aan het werk is als prostituee? De wetgever
geeft zelf toe dat het in de openbare ruimte ofin de horeca moeilijk is te bepalen ofeen
contact tussen mensen tot een commercieel sekscontact zal leiden. 'Van de opsporing moet
men niet al te hoge verwachtingen hebben', zo schrijft de wetgever zelf. De politie zal deze
personen op heterdaad moeten betrappen.
Rond 2000, toen de strafbaarstelling van klanten van prostituees van zestien tot achttien jaar
werd ingevoerd -jonger dan 16 was al strafbaar krachtens de zedelijkheidswetgeving gingen er al stemmen op dit als symboolwetgeving te bestempelen. Sinds de invoering van
deze wet zijn er slechts enkele klanten opgebracht, maar voor zover bekend heeft dit niet in
een veroordeling geresulteerd. In Zweden heeft raen in 1999 alle klanten van prosfituees
strafbaar gesteld. Desondanks heeft dit slechts tot een handjevol veroordelingen geleid, een
grote politie-inzet ten spijt. De cijfers over het succes variëren. Het is moeilijk te achterhalen

0
'Jj|
j^v
Mi
0

ofeen klant echt is veroordeeld of heeft toegegeven om een proces te vermijden. Zij kunnen
een rechtszaak vemiijden door een anti-prostitutiecursus te volgen. Een vertegenwoordiger
van de Zweedse politie beweerde dat de bewijzen moeilijk zijn te leveren omdat een klant op
heterdaad moet worden betrapt. Hoe kan de politie een klant betrappen op het moedwillig
seks bedrijven met een niet-geregistreerde prostituee?
Het wetsontwerp treft geen doel
Wij nemen de doelen van de wetgever over:
1. verbetering van de positie van de prostituee
2. bestrijding van criminaliteit in de prostitutie
3. bestrijding mensenhandel
4. tegengaan van het werken van mensen zonder dejuiste papieren. ^
5. regulering legale prostitutie
Verbetering van depositie van de prostituee
De rechten van de prostituee worden in een AJgemene Maatregel van Bestuur vastgelegd.
Daar stemmen vn] van harte mee in. Dat betekent echter niet dat alle rechten zijn gerealiseerd.
Nog steeds komen er bij De Rode Draad klachten van de werkvloer van prostitutiebedrijven
en merken we dat een toenemend aantal vrouwen voor zichzelf wil begirmen. Een substantieel
deel van de telefoontjes naar De Rode Draad gaat over de onmogelijkheid doorbetaling bij
ziekte te krijgen.
Prostituees werden voor dit gebrek aan rechten tot voor een paarjaar geleden gecompenseerd
door redelijk hoge verdiensten. Maar dat is niet meer zo. Dit past in de trend die we in 2005 al
constateerden: de klandizie van de klassieke (legale) bedrijven loopt temg en steeds raeer
bedrijven worden gesloten. Veel sekswerkers zullen trachten de verdiensten op te voeren door
onvergund te gaan werken. Voor innovatie in de zin van nieuwe bedrijven waar het voor
prostituees prettig werken is, was al weinig mirate, maar wij vrezen dat die door het
handhaven van maximumstelsels en nulopties helemaal geen kans meer maakt. Dus de kans
op nieuwe en leuke werkplekken is verkeken. Maar de nieuwe wet zal ook in het persoonlijk
leven van de prostituee diep ingrijpen.

Voorts constateren wij dat de last die prostituees ondervinden van verschillen in gemeentelijk
beleid niet minder zal worden, maar hetzelfde blijft of zelfs groter wordt. Dit is eerder
betoogd bij de onduidelijkheid omtrent 'omstandigheden'.
Het lijkt ons een voordeel dat aankomende prostituees een informatiepakketje meekrijgen.
Ook vinden wij de eis dat informatie in seksbedrijven aanwezig moet zijn van belang. Wij
vragen ons echter af waar een escortbedrijf die informatie moet aanbieden: op het dashboard
van de auto van de chauffeur? Wij twijfelen eraan ofde informatie over het gemeentelijk
beleid van de gemeente in kwestie en dat van de gemeenten waar een prostituee zich wil
vestigen ook voldoende wordt gecommimiceerd. Vooralsnog is het onraogelijk zonder
eindeloze telefonades enige informatie over het beleid van een van de 443 gemeenten te
krijgen. Wij wijzen er tevens op dat prostituees vaak aanvuUing en een persoonlijke invuUing
van de geboden informatie zoeken. Maar hoe komen ze aan informatie over wijzigmgen in het
beleid? Er kunnen zich nieuwe ontwUdcelingen voordoen die aan de doelgroep kenbaar
gemaakt moeten worden. (Zoals bijvoorbeeld het geval was bij optmg- in). Het ligt niet in de

0
ï^i
l^>

Het doel van het tegengaan van het werken van minderjarigen was al.gerealiseerd in de gelegaliseerde branche.

"^^

0

Iijn der verwachting dat prostituees regelmatig naar de geraeente stappen om te vragen ofer
nog nieuwe informatie is. Hoe komen wij en andere veldwerkorganisaties aan actuele
informatie waar geregistreerde prostituees en bedrijven zich bevinden? Een register is voor
ons niet van belang omdat wij om redenen van privacy geen loegang tot dit register hebben.
Wij zouden overigens heel graag toegang tot het register van escortbedrijven hebben omdat
wij het moeilijk vinden ora escorts te bereiken (tenzij zij zelf contact raet ons opnemen).
Bestrijding van de verwevenheid van prostitutie en criminaliteit
Wij zijn het eens met de wetgever wanneer hij bij criminaliteit in de prostitutie anders dan
mensenhandel denkt aan witwassen, dmgshandel, documentfraude, geweldpleging en
wapenhandel^ezit. De aanpak van witwaspraktijken is niet van deze wet afhankelijk.
Aangezien de wetgever voorstelt beheerders van seksbedrijven aan de Wet BIBOB te
onderwerpen, zal de onmst en onduidelijkheid alleen maar toenemen. Ons bereiken de laatste
tijd vaak berichten dat mensen uit de branche bij steeds meer banken een zakelijke rekening
wordt geweigerd. Daardoor zal de invloed van malafide geldschieters alleen maar toenemen.
Tevens vememen wij dat de introductie van hard drugs vaak een vorm van klantengedrag is,
ook in de legale gelegenheden. Documentfraude is vaak alleen door bepaalde deskundigen
met gespecialiseerde apparatuur te onderkennen. Wij verwachten niet dat alle 443
registrerende ambtenaren daarmee toegemst worden. Tevens verwachten wij het ontstaan van
een nieuwe vorm van documentfraude, te weten die met het registrafi ebe wijs. In het geval van
de eis te adverteren met registratienummer en dergelijke is die vorm van dociunentfraude
betrekkelijk gemakkelijk te realiseren. Men kan namelijk adverteren met wiUekeurige
cijfercombinaties. Klanten noch kranten kunnen die verifiëren. Zij hebben immers geen
toegang tot de registers.
Voor alle andere genoemde vormen van criminaliteit is de politie voor een groot deel
afhankelijk van de bereidheid van prostituees om dit te melden. De aangiftebereidheid van
geregistreerde prostituees zal niel groter zijn dan die al was toen zij nog niet geregistreerd
waren. Niet-geregistreerde prostituees zullen daarentegen niet snel uit eigen beweging contact
met de poiitie opnemen.
Aangezien wij vermoeden dat veel sekswerkers hun toevlucht zullen zoeken tot het niet
vergimde circuit, waar de vervlechting met criminaliteit al problematisch was, menen wij dat
prostitutie meer met criminaliteit verweven zal raken dan voorheen het geval was.
Bestrijding van mensenhandel
Het is naJef om te denken dat mensenhandel louter wordt bestreden door het feit dat men weet
hoeveel prostituees er in een gemeente op een bepaalde dag werken. De politie registreert al
vermoedelijke slachtoffers van mensenhandel met behulp van het slachtoffervolgsysteera.
Bovendien is het nogal voorbarig te veronderstellen dat in een gesprek met een
gemeenteambtenaar feiten over mensenhandel boven tafel komen, zeker als hij/zij de taal van
de betreffende prostituee niet beheerst. Evenals bij de eerste ronde van de consultatie hebben
wij erop gewezen dat in dejaren tachtig en negentig van de vorige eeuw pogingen van de
politie tot het gedogen van gemelde prostituees teleurstellend uitpakten.
Mogelijk bekommeren veel buitenlandse prostituees zich niet ora hun privacy in Nederland.
Ook kan bij pooiers en mensenhandelaren het idee postvatten dat als ze 'hun vrouwen' maar
laten registreren ze voor de Nederlandse autoriteiten zijn ingedekt. Wil men een legale
prostitutiepopulatie die vooral bestaat uit buitenlandse vrouwen en vrouwen die zich onder
dwang registreren?

i^
8^'

j^^i
0
0
10

Veel buitenlandse prostituees zullen 'hulp' nodig hebben om de nieuwe papierwinkel die er op
hen afkomt te lijf te gaan. Registratie biedt allerlei bemiddelaars een excellent middel om de
vrouwen van hen afhankelijk te raaken. En is dit hetjuiste raoment? Uit onze gesprekken met
slachtoffers blijkt dat zij vaak beseffen dat zij slachtoffer van mensenhandel zijn, op het
moment dat ze echt aan het werk gaan, dus wanneer de ambtenaar uit beeld is. Wij vragen ons
af hoe registratie vooraf een uitbuitingssituatie kan voorkoraen, wat ook een belangrijk
onderdeel is van mensenhandel.
De wetgever heeft hoge verwachtingen van het strafbaar stellen van klanten van verhandelde
prostituees. "Zonder vraag geen aanbod van onvrijwillige prostitutie" , schrijft de wetgever. Is
het hard te maken dat er expliciet vraag is naar onvrijwillige prostitutie? Of is dal een
bijverschijnsel van de vraag naar goedkope prostitulie? De opraerking 'bewuste blindheid'
voor onvrijwillige prostitutie verdient ook nadere toelichting.
Een andere cluster vragen betreft de rol van de klant in de bestrijding van mensenhandel.
Wanneer kan een klant zien dat de vrouw echt slachtofter is van mensenhandel? En waar is ze
dan slachtoffer van, van uitbuiting ofeen zedenmisdrijf of allebei? Zie bijvoorbeeld ons
rapport over de Thaise salons: de vrouwen die daar slachtoffer van uitbuiting zijn, waren maar
wat blij mel iedere klant die er kwam. Hoe kan een klant weten wat uitbuiting is, als daar nog
niet voldoende jurispmdentie over bestaat?
In tegenstelling tot de overheid hebben wij slachtoffers van mensenhandel over deze
maatregel geconsulteerd. Zij achten dit geen vmchtbare aanpak. De klanten zijn vaak hun
enige contact met de buitenwereld. Zij hebben ons te kennen gegeven dat ze meer gebaat zijn
bij een constante stroom van informatie op de werkplek. Een eenmalig verstrekt pakketje
wordt vaak afgepakt. Bovendien duurt het vaak een tijd voordat zij bij zichzelf het besef
toelaten slachtoffer van mensenhandel te zijn. Dat vormt een tweede reden om continuïteit te
brengen in het verschaffen van informatie.
Het voorkomen van het werken van mensen in de prosiitutie zonder de juiste papieren.
Sinds 2000 worden er steeds rahider raensen van buiten de Europese Unie zonder dejuiste
papieren in de bordelen aangetroffen, een feit dat de wetgever ook erkent. Dat komt onder
meer door de politiecontroles, maar ook door het feit dat de Europese Unie spectaculair in
omvang is toegenomen. Sinds 2004 zijn er velen legaal in ons land aan het werk die daarvoor
als afkomstig van buiten de Europese Unie werden beschouwd, dus als Ulegalen werden
gezien. Veel slachtoffers vern mensenhandel zijn legaal in Nederland verblijvende en
werkende mensen. Het lijkt ons onwaarschijnlijk dat mensen die iUegaal in Nederland
verblijven zich naar een stadhuis zullen spoeden om zich te registreren als prostituee.
IUegalen zullen vooral worden aangetroffen in de onduidelijke circuits, zoals bijvoorbeeld het
Thaise en Chinese massagewezen. In dergelijke gevallen zal het heel moeilijk aan te tonen
zijn dat er naast massage een vorm van prostitutie wordt bedreven. Dit kan en wordt al
aangepakt op grond van de Wet Arbeid Vreemdelingen. Degenen die in dergelijke
gelegenheden werken, zuUen zich zeker niet gaan registreren als prostituee. In de eerste plaats
noemen zij zichzelf geen prostituee en op de tweede plaats gaan ze zich niet als illegaal
melden.
1

il..v

Het reguleren van de vrijwillige prostitutie

H'
Wl
0
0

^ Zie ons rappon over de Thaise massagesalons - te downloaden van onze website- en het anikel China
massageland, eveneens te vinden op onze website.

11

Sinds de wetswijziging in 2000 hebben de gemeenten instnunenten in handen om overlast van
prostitutie te bestrijden. Kennelijk gebeurt dat effectief want het issue 'overlast' speelt geen
prominente rol raeer in de discussie, althans niet bij clubs en privéhuizen. Vanaf 2000 hebben
gemeenten het accent op controle van de seksindustrie gelegd. Hierin worden ze gesterkt door
het onderhavige wetsvoorstel.
De seksindustrie wordt in allerlei lermen omschreven die vooral de beheersbaarheid betreffen,
raaar het feit dat het ook een bedrijfstak is waar marktmechanismen een rol spelen, verdwijnt
naar de achtergrond. Ooit hebben wij gepleit voor een kaderwet om de verschiUen tussen de
gemeenten recht te trekken. Dit zien wij niet temg in het huidige wetsvoorstel. Het tegendeel
is eerder het geval. Wij menen dat door de registratieplicht de prostitutie zich zal verplaatsen
naar onduidelijke gelegenheden zoals hotels en disco's. Het zal heel moeilijk worden om aan
te tonen dat in een bepaald hotel, een café ofeen disco prostitutie plaatsvindt.
Een ongewild bij- effect van deze wet is dat alleengaande prostituees en niet-prostituees
onbedoelde negatieve gevolgen van deze wet zullen ondervinden. Wij keimen ook incidenten
van een paniekerige reactie van hotelhouders. Een ons bekende masseuse die enkele dagen
ver van haar woonplaats werkt en enkele nachten per week in een hotel ovemacht, is uit dit
hotel gezet hoewel zij nooit bezoek in dit hotel ontving.

0
0
Wl

0
0
0
12

DDEDRAAD
N E I D E R L A N D

Antwoord van De Rode Draad op de vragen en suggesties voor een emancipatoir
prostitutiebeleid

Antwoorden op twee vragen
Hieronder behandelen we de twee vragen die ons expliciet zijn gesteld, te weten het nut van
de verhoging van de minimuraleeftijd voor prostituees tot 21 jaar, en de vraag wat het
weigeren van registratie van een evident slachtoffer van mensenhandel betekent.
(Zie begeleidende briefvan het Ministerie van SZW).
Leeftijdsverh oging
De personen die ons bellen voor informatie omdat ze in de prostitutie willen stappen, zijn
over het algemeen ouder dan twintig, zelfs veel ouder. Een enkele keer krijgen we een mail of
een telefoontje van eenjonge vrouw die net achttien is geworden. (Dit komt hooguit eens in
de twee jaar voor). In de spaarzame gevallen dat zij toegeeft door een derde op het idee te zijn
gebracht, proberen wij haar ervan te overtuigen van de bemiddeling van die derde partij afte
zien. Wanneer de vrouwen weten dat het illegaal zal zijn vóór hun een en twintigste in de
prostitutie te gaan, zullen ze ons niet meer bellen of mailen.
Dat iemand onmiddellijk na het bereiken van de leeftijd van achttien de prostitutie in wil gaan,
KAN een signaal zijn van een misstand. Dat is het niet per definitie. Het mannen en vrouwen
enkele jaren een bepaalde broodwinning te ontzeggen omwille van het vermijden van risico's
die enkelingen lopen, is een te zwaar middel. Maar we kunnen aan vrouwen van achttien,
negentien en twintig niet uitleggen dat je je wel opje zeventiende mag melden voor een
missie naar Uruzgan, datje met een rijbewijs een gevaar op de weg mag zijn, datje zonder
toestemming van de ouders mag trouwen of zelfs raag worden uitgehuwelijkt, raaar geen geld
voor seks raag vragen. Het is op zich al merkwaardig datje op je zestiende seksueel
volwassen bent, zelfs mag trouwen, maar geen geld voor seks mag vragen. Destijds hebben
wij met de leeftijdsgrens voor prostitutie van achttien jaar mgestemd omdat het in de lijn lag
van andere beroepen: je raag voor je achttiende niet 's avond werken en zeker niet in een
gelegenheid waar sterke drank wordt geschonken.
Veel vrouwen die in de prostitutie werken, hebben voor hun achttiende ervaring opgedaan
met seks als instrument. Deze periode waarin zij in onduidelijke circuits verblijven, zal alleen
maar worden verlengd.
Weigeren van registratie
ln ons commentaar op het wetsvoorstel als geheel is deze kwestie al aangestipt. Wij menen
dat de ambtenaren die moeten gaan registreren in een onmogelijke positie kunnen worden
gebracht. Wanneer zij signalen van mensenhandel niet tijdig hebben herkend, zijn zij
(ongewild) medeplichtig aan dit delict. Wanneer zij echter ten omechte een prostituee als
slachtoffer beschouwen, dan zijn zij schuldig aan het overtreden van het recht van een ieder
om zijn/haar werk te kiezen. Tijdens de bijeenkomsten die voorafgingen aan het wetsvoorstel

^^i
W
J"J|
^i
^[
0
0

hebben alle deskundigen aangegeven dat een prostituee zelden of nooit bij het eerste contact
zichzelf als slachtoffer van mensenhandel zai benoemen. Dit heeft verschillende redenen:
onbekendheid met het delict, angst voor de handelaren ofde illusie dat zijiVhaar situatie in de
nabije toekomst zal verbeteren.
Mocht dit bij hoge uitzondering tijdens de intake wel naar voren worden gebracht, wat te doen?
Moet hij/zij meteen met de politie in contact worden gebracht? Gaat hij/zij meteen aangifte
doen? En moet hij/zij a la minute in een opvanghuis worden geplaatst? En als hij/zij dat niet
wil? Wordt hij/zij omniddellijk het land uitgezet of za! zij -indien een in Nederland wonend
slachtoffer- met de ouders of echtgenoot in contact worden gebracht? Wordt hij/zij bij gebrek
aan opvang in een jeugdgevangenis geplaatst?
Suggesties van De Rode Draad
Een vrijwillige certificering
Wij hebben herhaalde malen de suggestie gedaan om prostituees die dat willen een cursus aan
te bieden waarin zaken aan de orde komen als grenzen stellen aan je seksueel gedrag,
informatie over het reële prijspeil, de wetgeving en de mogelijkheid van een andere carrière.
Zij kunnen vervolgens adverteren met dit certificaat en een klantenkring opbouwen die zich
wil vergewissen van de vrijwilligheid van de prostituee in kwestie. Tevens valt het te
overwegen een inventarisatie van werkplekken te organiseren. Met dat doel bepalen
prostituees zelf welke de meest prettige en veilige werkplekken zijn.
Een campagne
De campagne van Meld Misdaad Anoniem die op klanten is gericht, is een succes gebleken.
Een dergelijke campagne kan ook worden gevoerd om klanten te wijzen op de risico's van het
bezoeken van prosfituees in het illegale circuit: beroving en intimidatie door pooiers.
Een intake door ervaringsdeskundigen
Wij hebben herhaalde malen de suggestie gedaan prostituees een mtake door
ervaringsdeskimdigen aan te bieden. Zij zijn als geen ander in staat ora signalen van
mensenhandel te herkennen en het mogelijke slachtoffer te adviseren en door te verwijzen.
Deze ervaringsdeskundigen vormen een schakel tussen een gemeente en een
'beheersstichting'. Het voordeel is dat de invloed van exploitanten hierdoor wordt
geneutraliseerd. Hoewel veel exploitanten beweren bij de intake van nieuwe prostituees te
letten op signalen van mensenhandel, vragen wij ons toch af hoe het kan dat er jonge mensen
in bepaalde bedrijven aan het werk zijn die geen woord Nederlands of Engels spreken, geen
huurcontract hebben of in staat zijn te onderhandelen met klanten en/of exploitanten.
NB. De SP in Alkmaar heeft onze suggestie van een dergelijke intake overgenomen.
Aandacht voor bedrijfsleiders en gastvrouwen
Wij vinden het belangrijk dat er meer aandacht komt voor de rol van gastvrouwen en
bedrijfsleiders. Zij oefenen vaak de dagelijkse leiding uit. Wij ontvangen nogal eens klachten
over deze mensen. De exploitant is vaak onbereikbaar voor klachten en verwijst met name bij
de raambedrijven naar diezelfde bedrijfsleiders. Het zou beter zijn als klachten over deze
mensen bij een beheersstichting ofeen ander onafhankelijk instituut terecht zouden kunnen
koraen. Daamaast is het een oud plan ora voor deze raensen een cursus te organiseren.

H'

J^^
M'
0
0
iTi\

Een emancipatoire aanpak van mensenhandel
Wij vinden het van het grootste belang dat slachtoffers van mensenhandel worden
geconsulteerd over hun suggesties ter bestrijding van dit ernstige misdrijf. Dit kan door eventueel in samenwerking met De Rode Draad - de Cliëntenraad van BlinN te benaderen.
Tevens moet het mogelijk zijn om via arbeidsrecht en dergelijke uitbuiting op de werkplek
aan te pakken. Wij zijn er ook voorstander van om slachtoffers te stimuleren om —eventueel
naast een strafproces- een civiele procedure aan te gaan, waardoor zij ook minder
economische schade zullen lijden.
Informatie verschaffing
Wij hebben in de loop der jaren geconstateerd dat de bereidheid van exploitanten om
prostituees informatie van derden, bijvoorbeeld van ons te verstrekken, is toegenomen. En wij
vinden het een goede zaak dat exploitanten verplicht worden mee te werken aan het
informeren van sekswerkers. Dit is echter geen waterdichte.garantie dat die informatie ook
doel treft. Zo kennen we een bedrijf waar de politie regelmatig slachtoffers van mensenhandel
aantrof, maar waar wel de plank in de kleedkamer waar onze informatie lag onder het gev/icht
daarvan doorboog. Bij een bemcht café dat inmiddels door de politie is gesloten konden we
op een gegeven moraent niet raeer naar bitmen kijken omdat de ramen waren volgeplakt met
de affiches van Meld Misdaad Anoniem. Wij vinden het belangrijk dat outreachende
organisaties de infomiatie persoonlijk overhandigen en eventueel up to date houden.
Wij vinden dat prostitutiebedrijven verplicht moeten worden de aldaar werkzame prostituees
toegang tot intemet ter beschikking te stellen. Dit is overigens al in veel bedrijven
gerealiseerd. De lijd dat prostituees niet weten hoe ze met een computer moeten omgaan is
voorbij.
De laatste tijd heeft De Rode Draad een toename geconstateerd van slachtoffers van
mensenhandel die via intemet De Rode Draad en andere instanties wisten te vinden.

Ml

0
0

.i•IVEH}
•^^^'

VER

Vereniging
Exploitanten
Relaübedfijven

Postbus 45 9640AA Veendam

tel. 0596 634797

e-maB ver.secretariaateplanei.nl

www.verwenmcnl www.v-e-f.fll

Aan het
Ministerie van Binneniandse Zaken en Koninknjksrelaties
Mr J Verbruggen
Postbus 20011
2511 EADen Haag

Veendam, 12 januari 2009
Uw kenmerk 2008-0000584551
Betreft: Reaclie op concept-tekst Wet Regulering Prostitutie
Geachte Mr. Verhmggen
Naar aanleiding van de brief van Uw minister van 28 november 2008 t>erichten wij U dat wij de tekst
die voorlag hebben voorzien van commentaar. Alsmede hebben wij gepoogd de voorgelegde vragen
te beantwoorden.
Dat is vervat in de bi
Namens heli^sfuur van de
Vere nigi ng/Exploita nten Relaxbedrijven,

1^1
01

o
K*
i\)

©
Inschrijlnr KvK 40124474

bankrekening ABN/AWRO 41 79 14 7 »

giro 947 90 42

aangeskHen bij 5 r ï — . —

e

<-0

H'
I^T
11^1
.1

0
0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 534 797 E-mail: ver.secretariaatigtplanet.nl

Memo
Datum

lO-Cl-2009

Aan

Minisierie BZK. tav, mr. J Verb-''ucgen

Van

Vereniging Exploitanten Relaxbedrijven

Onderwerp Reaclie op consultatie tekst wetsvoorsie! regulering prostitutie
Het zal u niet verbazen, dat enige kritiek en vragen die wlj 24 oktober reeds aanleverden, hier weer naar voren
komen. Uiteraard is déze reactie ook gezonden na overleg met de Excellent-groep en wordt zi] door hen
onderschreven. Helaas is het geen korte reactie geworden.
Alvorens toe te komen aan een reaclie op de nu voorliggende stukken, eerst de twee gestelde vragen uit de brief
van de Minister van 28 november 2008;
Vraag 1 . Verhoging leeflijd voor prostitutie van 18 naar bv. 2 1 .
Vraag 2. Vermelding in het prostitutieregister van mogelijke mensenhandel slachtoffers.
Voor beide vragen hebben we de argumenten in een artikeltje hierna vervat
Vervolgens een
Reactie o p 'Voorstel van wet' en de toelichting.
Wij votgen hel artikelsgewijs.
Daama een antwoord op de later gestelde vragen rond de administratieve lasten
-gemiddeld uurtarief/loon seksexploïtant
-uurloon van zelfstandige prostituee
-aantal zelfstandig werkende prostituees
Wij vertrouwen erop dal u onze reacties zult wtllen meewegen bi] het verder ontwikkelen van de Kaderwet.
Uiteraard zijn wt^o{^enig moment beschikbaar een en ander nader toe te lichten.
Namens de bésfuren van de
Verenigingp&iploilanten Relaxbedrijven^
De Excell^pt-groep, •

Andrö

*^i
(Ti
O
h.J

Veio™ginsMegrstt(nr.4Q124474 banVielt ABN/Amro41 79 14 733oiiQe47 80 42 Aancoslotan bij " - ï " - — * - ï

O
Q

F'
F'
0
0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 534 797 E-mail: ver.secretariaatiiaplanet.nl

Vraag 1. Verhoging leeHijd voor prostitutie van 18 naar bv, 21.

De discussie over de leeftijd is al enige malen aan de orde geweest. Wij vinden de leeflljdverhoging geen
goed middel om de zogenaamde loverboy in een klap op non-<ictief te zetten, omdat de prostituee dan
mondiger zou zijn en niet op de voorstellen en dwang van een pooier (meer is het niet!) in zou gaan. Dat
brengt ons op de volgende opmerkingen:
Wïj zijn een voorstander van het handhaven van de leeftijd 18+. De leeflijd van 18+ is nu at de praktijk en zij is
handhaafbaar gebleken. Wij zouden overigens graag zien dat de leeftijdseis van 18+ ook voor de bezoeker/kjanl
gaat gelden.
Vluchtgedrag uit legale bednjven naar een duister drcuil, slechts vanwege de leeftijd 18-21, is geen issue. Op het
momenl dat de teeftijd wordl verhoogd, wèl.
In de vergunde bedrijven werken relatief weinig vrouwen in de leeftijd van 18 tol 21. Zij die er werken, vormen in
het algemeen geen probleem; ook niet ten aanzien van de veiligheid, gezondheid of openbare orde.
Uilsluiten van de 18-21-jangen om een legale werkplek te verwerven, is een relatief kJein probleem inruilen voor
een groter. Je ontzegt volwassen vrouwen het rechl om in vrijheid te kiezen voor een beroep. Al is het niel ieders
keus; het wel andermans keuzerec/if datje blokkeert.
Zij die 18-21 zijn en géén 'pooier-probleem' hebben of anderszins een probleem opleveren en wèl zelf willen
werken, kunnen dal vervolgens atleen illegaal.
Ook een persoonlijke registralie in het Landelijk register 15 dan niel mogetijk voor 18-21 jaar Daannee valt deze
leefUjdsgfoep buiten elke vorm van registratie en controle. Dal gaal leiden tot illegaal werken en/of versluierd
werken. Juist dan koml men in een zwakkere positie dan nodig.
De reden waarom men een leeftijdsaanpassing wenst is absoluut begrijpelijk, maar het is niet enige oplossing
voor het probteem 'loverboys' (terecht pooiers genoemd): die zijn namelijk van en voor atie leeftijden. Het
probleem pooier kan dan ool< beter tos van enig leeftijdscriterium gezien worden.
Ongeacht de leeftijd is illegaal werken, dus zonder registratie, nlet eenvoudig zonder hulp van iemand. Die hulp
komt dan meestal niet uit onbaatzuchtige hoek Men vormt dan ook een willige prooi voor een pooier De leeftijd
is niet bepalend: men zoekt een beïnvloedbare vrouw die men in staat achl geld op le kunnen leveren, niet
specifiek naar 18-21 jarigen. Gaat het om relatief jonge pooiers, die zetf in de leeftijd 16-21 zijn, dan zoel^ men
het mogelijk ln de eigen leeftijdsgroep om praktische redenen, maar niet omdat het de enige mogelijkheid is. ts
men ouder, dan zoekt men ook op voorat 'de meest geschikte plek naar een slachtofTer.
De leeftijd en daarmee het 'zelfbewust zljn', is niet allesbepalend voor 'beïnvloedbaar voor pooiers'. Zelfs
rationeel denkende vrouwen van atte leeftijden taten zich soms inpalmen. Ook de maatschappelijke achtergrond
en/of opleiding zijn hierbij nlet bepalend. Alleen meer voorlichting en het aanbieden van bijvoorbeeld
assertivHeitstraining zou dan kunnen heipen: ze buiten het reguliere circuit te plaatsen niet.
Aanpassing van de leeftijd zorgt stechts voor verplaatsing van het probteem naar oudere teeftiiden en tegelijk
zorgl het voor meer illegaat werken. Dat laatste juist onder de doelgroep 18-21 jaar, die men nu denkl le
beschermen door de leeftijd op le trekken.
Het lijkt ons geen zinvolle actie om de leeftijd te verhogen om daannee bv. de loverboy wind uit de zeilen
to nemen en de mogelijk toekomstige slachtoffers daarvan te beschermen. Naar onze mening ts dat een
'paard achter de wagen spannen'; het heoft in zich het probleem te versterken.
De hulpverleners komen vanuit hun optiek op hetzelfde uit. Hun argumenten zijn gebaseord op de
jarenlange ervaringen mot do slachtoffers van mensenhandel • al of niet door jongo of al wat 'oudere
jongere'pooiers.

ua

O'i

o

VetaniQinsweoóteim.40t24474b3nki«k:AB)<J/Amio41 7014 7 3 3 ^ 0 ^ 7 00 42 AonoesloMobq

E^^W

0

m'

H'
Sri'

(-^

1^1

NJ
O

0
0
0

o
(i)

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0S93) 634 797 E-majl: ver.secretariaat@Dtanet.n(

Vraag 2
Vermelding in het prostitutieregister van mogelijke mensenhandel slachtoffers.

De gedachte in de discussie rond het landelijk register van de zelfstandig alléén virerkende prostituee is
dat ze beschermd moet worden tegen mogelijke mensenhandel. Prachtlgl Volgens o n s fs het atleen niet
erg effectief als dat 'onvrij werken' vastgesteld moet worden o p het moment dat de prostituee een
registratie aanvraagt in het gemeentehuis van de w o o n - of werkplaats, door haar voor de verstrekking
'gerichte vragen te stellen' In een kort interview. Vervolgens moet dat dan in dat landelijke register ook
venneld worden. Oaar hebben we Iets o p tegen.
Zelfs wanneer het heet duidelijk gaat om een mensenhandel slachtoffer is het slachtoffer zelf al niet bereid om dal
toe te geven. Als een slachtoffer zich van de situatie heel bewust is al evenmin, vanwege bijvoorbeeld de druk of
het persoontijk gezichtsveriies. Echte slachtoffers doen er ook alles aan om géén slachtoffer le lijken. Ais men In
de opsporing at een slachtoffer heeft gevonden, ontkent deze vaak enige maanden en is niel bereid lot aangifte of
acceptatie van hulp. Zelfs voor specialisten is dat moeilijk nrtet een redelijke zekerheid vast te stellen. Nlet zelden
bleken uiteriijk zeer zelfbewuste vrouwen toch onder onaanvaardbare druk van een derde te weri<en. De kans dat
het er dan in een interview bij registratie urt komt rollen is wel héél gering. De beoordeling van een vermoedelijk
slachtoffer is wel heel subjectief en bovendien een specialistische taak die zich absoluut niet 1-2-3 laat regeten
tijdens een aanvraag voor de registratiepas.
Vermoedetijk gaat men iemand die tijdens een soort van intakegesprek nogal naïef of nerveus overkomt ook snet
zien ats een mogolijk slachtoffer. Voor je er erg in hebt is de nomn ze dan maar allemaal ats slachtoffer te zien. In
sommige hulpver^eni^gsci^cu^ts, maar soms ook bij politiediensten, ziet men een prostituee sowieso alleen als
slachtoffer dat hulp nodig heeft, terwijl dat bij het merendeel van de vrouwen niel aan de orde is. Die beoordeling
is dus heel subjectief en eigenlijk niet eenduidig le maken - zeker niet 'even bij de aanvraag van de registratie'.
AJs je eenmaat start met registreren en beoordeten van een dergelijke siluatie za) blijken dat veel echte
slachtoffers niet geregistreerd worden en dat anderen die wel een registratie 'mèt een aantekening' kregen,
absoluut geen slachtoffer blijken te zijn.
Een dergelijke registratie zet venrolgens ook de controleurs op hel verkeerde been. Men zat extra aandacht
schenken aan de geregistreerde 'mogelijke slachtoffers' en minder of geen aandacht geven aan andere
prostituee. Dat tenvijl men altijd alert moet zijn op misbruik
Het registreren zat dus niets toevoegen. Het voorgaande houdl immers in dat de meeste slachtoffers niet herkend
worden. Het zou ook wel eens volstrekt tegengesteld kunnen werken.
De ovemeid zou aan die beoordeling een kaler kunnen overhouden wanneer er een slachtoffer blijkt waar nooit
een registratie van is geweest of ander signaal van werd geregistreerd. Van een dergelijke registratie wordt
tenslotte ook een zekere waarde vervracht ten aanzien van de juistheid en volledigheid van de intonrratie.
Daarom lijkt het ons niet erg nuttig om te registreren, maar om wel extra voorlichting in te bouwen en door te
ven/i/ijzen naar de hulpveriening, wanneer er extra aanwijzingen zijn van misbruik. Een verplichting zal
tegengesteld werken. De resultaten van vooriichting moeten niet overschat worden, maar cor;tacl met een
hulpveriener (denk aan Amsterdam met de vertrouwensvrouw en Rotterdam via Humanitas) moet wel mogetijk
zijn. Dat kan natuuri^k eenvoudiger als dekend is wie werkt en liefet ook w a a r - maar dat allemaal regfetreren...
dan komt er weer niets van terecht!
Denk erom dat de zelfstandig werkende (Ihuiswertcsler en escort) kwetsbaar is ats je haar in de privéomgeving
gaal benaderen; niel iedereen in haar omgeving zal op de hoogte zijn van de aard van de werkzaamhedenI Zo
zou de controle van een thuiswerker 'aan huis' wel eens helemaal vericeerd kunnen uitpakken. Uiteraard
bedoelen we hier overigens niet de aan huis werkende met een zeer zakelijke uitstraling die gewoon
vergunningplichtig is.
We vragen ons daarbij af hoe het nut van deze registratie zich zal verhouden tegenover het recht op privacy. Het
raaW wel heel erg de privacy om deze extra gegevens op te nemen.
Het onterecht aanmerken als mogelijk mensenhandelslachtoffer in welk register dan ook is héél onprettig. DJB^
kans dat hel bij onjuistheid uit hel dossier gehaald wordt tijdens de looptijd is erg klein; btj verienging is dat ocfk^
twijfelachtig.
4)

»-»
N_l

O
Voien^inffue8islBinr.40124474baiikiek:i\aH/Amra41 76 14 73381)0 94760 42 AnnooïkMsnbij " " ^ i " - - ' - ^ »

n

iS>

^^'
hJi

0
0
0

Posibus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mall: vef.secretariaatOiplanet.nl

4

Het register is weliswaar beperkt toegankelijk maar ats men lijdens een controte inspeelt op het
gegeven dat men mogelijk onvrij werkl. kan het toch ook aan derden duidelijk worden en schendt
het ook de privacy. Ook dan werkt het tegengesteld aan de bedoeling.
Registratie
van 'mogelijk mensenhandelslachtoffer' naar aanleiding van oen kort gesprek tijdens de aanvraag lijkt

ons geen goede zaak.
Pnfvacy
Ooi>r at is hel slechts zijdelings van belang voor de VER on haar leden;
wlj vragen ons ook af hoe dit rijmt met het recht op privacy. Dezo registratie raakt de persoonlijke
leefomstandigheden van de prostituee.
Registratie via het gemeentehuls
ls daarbij een drempel die vréégt om een andere oplossing. Dat zou beter via het 'landelijk
registratiebureau' kunnen lopen. Ook een eventueel 'intake'-gesprek over de achtergronden om
zelfstandig te witten werken, zou dan meer resultaat kunnen opleveren.

0

.[ssl^ra
VerBiiiQlngstesistat ni.40l34474 bsnkialt: ABWArruo't 76 U 733giro 947 GD42 MncMjotmbl)

(71

grV

0

K^'

i->

Ml

KJ

^^1

0
0

0
0

i£>

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tet.(0598) 634 797 E-maii: yer.$ecretariaatgiplanet.nl

Reactie op 'Voorstel van wet' en de toeiichting.

Algemene opmerking
Op meerdere plekken komen wij de temien tegen Voor het bedrijf werkzame prostituees' of personeeteöesfand
e.d. De situatie verschilt echter nogal: niel ieder werkt voor het bedrijf (dienstverband) en in meerderheid zelfs
atleen maar in of met het bedrijf (fiscaal via de opöng-in-regeling en het daarmee verbonden voorwaardenpakket).
Een wezenlijk andere verhouding dus: in het ene geva! is er sprake van gezag en in de ander dient gezag
maximaal vermeden te worden.
In de zojuist van kracht geworden wetgeving ten aanzien van de belastingheffing wordt hel onder meer ook zo
beschreven: (Stbl 574 Besluit van 18 december 2008 tot wijziging van enige fiscale uitvoeringsbesluiten)
ARTIKEL IX
Het Besluit van 24 december 1986 tot aanvwjzing van gevallen waarin een arbeidsverhouding als dienstbelrektóng
wordt beschouwd (Stb, 655) wordt alsvotgl gevnjzigd:
A. Na artikel 5 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel Sa
1. Ats dienstbetrekking wordt beschouwd de arbeidsverhouding van de persoon die ats seksweriter persoonlijk
arbeid verricht lenzij wordt votdaan aan bij ministeriele regeling le stelten regels.
2. Voor de toepassing van dit artikel en de daarop berustende bepalingen wordt verstaan onder seksweriter de
persoon die tegen betaling seksuele handelingen met of voor een ander vernchl
B. Artikel 6 komt te tuiden:
Artikel 6
Als werkgever wordt beschouwd in de gevallen, bedoeld in de artiketen 3, 5 en 5a. de natuuriijke persoon op wie
of hel lichaam waarop de verplichting mst het loon te betaten, niet zijnde, in de gevallen, bedoetd In
artikel 5a, eerste lid, degene, bedoetd in artikel 5a. tweede tid. nrwt of voor wie de seksuele handelingen
worden verricht.
Wellicht kunt u In de Kaderwet daarbij aansluiten.
Paragraaf 1 Algemene bepalingen
artikel 1 begrippen:
aJhJcJdJeJfJ Prostituee, prostitutiebedrijf en seksbedrijf e.d.
Een probleem btijft dal vooraf de zogenaamde massagebed rijven. SM-bedrijven, parenclubs
erotische cafés, saunaclubs en dergelijke, ontkennen dat er sprake is van prostitutie tegen
betating.
Men geeft bijvoorbeeld in een massagesalon een zogenaamde body-to-body-massage en
ontkent dan dat hel om prostitulie gaat, omdat men bijvoorbeeld een handmassage als service
geeft, dus zonder dat daarvoor betaald wordt. In sommige gevallen ontkent men zelfs dèt Tol
nu toe heeft dat in een aantal gevallen prima gewerkt en vatt men niet onder de regelgeving
voor prostitutie.
Wij vinden dat het gewoon om prostitutie gaat en in de praktijk btijkt dat het vaak niel blijft bij die
handmassage. Voor amateurprostilutie wordt een bescheiden bedrag gevraagd, maar het blijkt
dat er vaak van een normale betaling sprake is. tn een parenclub 'speelt men dal er sprake is
van 'amateurprostilutie', maar vaak is hel een dekmantel voor gewoon prostitutiewerk, waar dan
ook nomiaat voor betaald wordt Niet zelden wordt dit aangestuurd door de leiding van het
bedrijf, die vervolgens elke betrokkenheid van de hand wijst
Men wunnl zich vaak succesvol onder alle regelgeving en vergunningverptictiling uit sommigen dus al 8 jaar - waarbij prostituliearbeid eigentijk niet onomstotelijk is aan te tonen.
Vaak kan men niet binnentreden zoals in een vergund bedrijf of is men huiverig de
privacyregels te schenden.
in de nieuwe beschrijvingen wordt men dan weliswaar vergunningplichtig ats seksbedrijf, maar
wéér niet ais prostitutiebedrijfseksinrichting en/of aangeduid ats prostituee. Daar zit nu al ve0^
ontduiking in en als u het zo laat blijü dat een succesvolle \^uchtroute.
_
Wellicht moet u de prostitutieaflw/cl en seksuele dienstverlener ook als begrip opnemen e'rP
nader beschrijven, waardoor affo erotisch handelen in een seksbedrijt ook ats dat stechts eén^
K)
VWBniQloastOOistBr nr.40134474 bBnkiek: ASN/Amro 41 7 0 14 7 3 3 B l r o e 4 7 SO 42 A D ( ^ « l o t 6 n bi) t i V t : ! " . * - . ^

O

0

0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mail: ver.secretariaat@planet.nl

5

onderdeel is van het lotale contad. gezien wordl ais prostitutie en in ieder geval aan dezelfde eisen
is onderworpen.

h. beheerder
Is hier wel uitsluitend de beheerder van een seksinrichting bedoeld?
i. thuiswerkende prostituee
De thuiswerkende prostituee kan eventueel qua zakelijke uilstraling een bedrijf zijn. bijvoorbeeld
ats met het adres geadverteerd wordt wanneer er reclame-uitingen aan de deur zijn of wanneer
er meerder prostituees op hetzelfde adres weriten. Dan is men onzes inziens een bedrijf
Vandaar dat we in de toelichting de opmericing over 'de nadere eisen aan de uilstraling' niet
kunnen plaatsen.
Als dat niet aan de orde is en men bijvoorbeeld slechts adverteert zónder adres of herkenbare
uitingen aan de woning en men een privé werkende is die slechts een aanmelding nodig heeft
in het Landelijk register, dan hoeft een gemeente ook geen nadere eisen te stelten.
Hel is wijsheid om die scheidslijn (niet alleen in de begrippen) vast le leggen, want anders gaal
hel te zijner tijd tot eindeloze discussies teiden. Zeker ats gemeenlen daar weer verschillende
ideeën op loslaten!
tn de toelichting (zie alg. opm. over Voor of met*)
j . klant
Wi] pleiten hier voor het woord prostituant; dat is dan expliciet 'de ktant van de prostituee'. Als
klant is hij meer de tdant van het bedrijf.
Dat onderscheid zou duidelijker kunnen werken met betrekking tot de verantwoordelijkheden
van de (strafbare) ktant hij slaat ais prostituant in rechtstreekse reiatie lol de prostituee,
immers, het bedrijf heeft geen enkete zeggenschap over de invulling van de prostituliearbeid
door de prostituee.
artikel 2
zie Atgemene opmerking over 'voor of met'.
tn de toetichting lezen we dat toch weer élke prostituee geregistreerd zou moeten worden,
omdat ze 'daamaast' atleen zou mogen werken in een bedrijf met een vergunning'.
Is dat een vergissing? We horen dat graag omdal we uit eerdere contacten hadden begrepen
dat het 'öf óf was en geen 'èn èn'.
artikels
Na het in werking treden van deze wet zat elk bestaand bedrijf (nu vergund of niel) een nieuwe
vergunning moeten aanvragen binnen 28 weken, ts dat een juiste vertaling van de tekst? (zie
tevens artikel 31)
Wij hopen van u te horen.
artikel 4
2a
Nav. de toelichting
Het stellen van een gemeentelijk mawmum: er gaan zo meteen meer bedrijven en
bedrijfssoorten vallen onder de regelgeving. Dat wil zeggen dat het huidige vastgestelde
maximum in gemeenlen en regio's niel (meer) zal voldoen. tenMj! veel gemeenten aan de
eerder vastgestelde aantalten zulten witten vasthouden. Wij vinden dat men marktconform moet
vergunnen om de gestetde verbeteringen te haien. Dat zou ook recht doen aan de stelling in de
toelichting (onder ad art 3): goed geregelde legale mogelijkheden dringen een illegaal aanbod
temg. Ons lijkt dat juist het marktconform vergunnen een bijdrage zal te leveren aan een goed
leefmilieu, openbare orde en de veiligheidsaspecten.
Rotterdam heeft bi] monde van Jantine Kriens (PvdA), wethouder van Volksgezondheid,
Weizijn en Maatschappelijke Opvang at aangekondigd dat men niet meer bedrijven wil
vergunnen, alteen maar om het beter te kunnen controleren. Men wil de bedrijfstak niet verder
fadliteren... (bron: Revue 31-12-2008) Als zo'n grote gemeente dat al zegt...
Regulering, zoals concentreren: in sommige gemeenlen werkt gedecentraliseerde vestiging vaAO
bedrijven juist goed. .
O
Concentratie heeft ook gevolgen voor de uitstraling. Vaak kiezen gemeenten dan voor plekk^Oi
die liggen In een saneringsbuurt op een verouderd industrieterrein. Dal komt de verbetering en,
O
VaranigingsiegBltf nf.40174474 b a n h / ^ ; ABWAmro 41 79 14 733 giro S47 00 42 Aangatioten bJJ

[JO

0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tei.(0598) 634 797 E-mail: ver.secretariaat@planet.nl

7

het aanzien van de sector niet ten goede. Een luxe club in een verouderde wijk geeft bijvoorbeeld
geen goede basis.
2b
Mel de Nul-optie zijn we niel erg gelukkig; we venivijzen naar een artikeltje aan het eind van dit
bericht
3. ...op voor publiek waarneembare wi|ze...
Bke bedrijfsmatige uitstraling zou tot een vergunningplichl moeten teiden voor een seksbedrijf
c.q.. prostitutiebedrijf (zie ook bijl .i), dan gaal hel ook over een openbaar bekend adres.
Onder een 'zakelijke uitstraling' moeten dan niet de reclame-uitingen in bladen en inlernel
begrepen worden zónder een expliciete adresvemnelding. Oan gaat het juist niet om een
openbaar adres. Het gaat dan immers om erbeid in de particuliere sfeer en dan houdt hel op
met een naambordje aan de deur en zonder een uitdrukkelijke vemielding van de
prostituliearbeid of daarop gerichte venneldingen. Zelfs een rood lampje gaat dan at te ver. laat
staan het animeren in de deuropening, dat is duidelijk
Zo beschreven taat het ook ruimte om zelfs inhoudelijke voorwaarden te stellen aan de feitelijke
prostituliearbeid. Dat zal toch ntet bedoeld zijn?!

artikel 5
2. ...bepaaldeofonbepaaldetfjd...
In hel kader van de terugdringing van de regelgeving was in 2007 door de VNG opgenomen dat
een vergunning juist VOOT onbepaalde lijd gegeven zou moeten worden. Immers, zodra er reden
is deze tn te nemen is het direct 'einde oefening', ongeacht de looptijd. Bij wijziging in de situatie
(bijvoorbeeld een nieuwe beheerder) kan ook voorzien worden in een aanvulling of bijschrijving.
tn het verieden waren er veet probtemen met vergunningen die soms zelfs per jaar moeslen
worden aangevraagd, met alle procedures van dien. tn Veenendaal bijvoorbeeld, tiep over 4
jaren een procedure van (dezelfde) bezvraarschriften tegen de gemeente door (dezelfde)
indieners die telkens in het ongelijk gesteld werden.
Wi] bepleiten hier onbepaalde tijd op te nemen. Stel wet eisen aan het (direct!) metden van
veranderingen, waarvoormen na beoordeling een aanhangsel ontvangt.
Artikel 7
ts in de gestetde tennijn van 12 + 12 weken rekening gehouden met onderbrekingen voor hel
vragen van nadere gegevens of wordl deze termijn (tevens) veriengd met de tijd die nodig is
voor een Bibob-onderzoek?
We vememen dil graag van u.
ArtikeJ 8
een vergunning wordt geweigerd indien:
1-e., 1-f.
zou hier in ptaats van 'redelijkerwijs' niet beter 'aanwijzingen zijn' kunnen staan? tmmers, de
regel krijgt anders wel héél erg het karakter van 'hoed opeten' en iaat naar onze mening ook
meer ruimte voor 'suggesties en aannames' dan wenselijk is.
In het verieden werden dit soort regels vaker tol waarheid verheven met de mededeling: 'maar
iedereen wéét toch daf...'terwijl er feitelijk niel de minste grond voor was gebleken.
Het zou redelijkerwijs zo moeten zijn. dat bij een vermoeden direcl gezocht wordt naar
aanwijzingen om daar<^ een beslissing te baseren.
De streldcing van dit artikelonderdeel ontgaat ons.
Als bedoeld wordt dat een vergunning hangende een Bibob-onderzoek nog niet wordl verstrekt
dan is te begrijpen. Dat de sluiting van een functionerend bedrijf al aan de orde is. voordat drt
onderzoek en de resuttalen daar aanleiding toe geven, lijkt ons niet juist
Mochten wij deze regel verkeerd interpreteren, dan horen we dat graag.
Ook hier begrijpen we de regel niet helemaal: nadere regels kunnen gesleid worden tërr"
aanzien van de eis onder lc. Maar dat is een harde weigeringgrond.
(p
Als men de relevantie van het feit onder lc wit ondervangen door de regel in 8.4. om daarmee)
schade aan het gebruik van de vergunning te voorkomen, vinden we de regel prima.
t-^

Vnanigingsresistaf t » . 4 0 1 2 4 4 7 4 b 3 n W f t l c : A 8 N / A m i D 4 1 7 9 1 4 7 3 3 g i n > & 4 7 e 0 4 2 A a n o w i o o m b i i > . . r . r ' , . . - « *

to
0
0
(D

0
0
hrV

0
0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 534 797 E-mail: ver.secretariaatgiDlanet.nl

g

Maar zou dat dan ook kunnen gelden voor lb? Ook in die situatie hoeft de achtergrond niet per se
enige relevantie te hebben voor de te geven vergunning.
Dat zou dan ook in geval van 1e, l f en Ig, kunnen gelden, door meer strikte eisen le stelten die
aan die vermoedens en/of aanwijzingen uit hel verieden duidelijk grenzen stelt ten aanzien van
de geldigheid van de vergunning, zodra dat alsnog btijkt.
Mochten wij deze regel verkeerd interpreteren, dan horen we dal ook graag.
5
Dil kapstokartikel laal bij de gemeenten een mogelijkheid om naar eigen inzicht en willekeur
nadere regels te stellen en daarmee ruinrte le geven aan enig lokaal politiek hobbyisme, wellicht
om de trukendoos voor een mislukte Nul-optie te vullen,
We hopen dat er een nadere beschrijving Itoml van hetgeen daaronder zou kunnen vallen.
Uit de toetichting:
Het verheugt dat er met bijvoorbeeld één loets kan worden volstaan als ook een
horecavergunning nodig is. Zou ditzelfde opgenomen kunnen worden als men bijvoorbeeld
naast de vergunning voor de club ook voor een escortactiviteit een vergunning aanvraagt?
Amsterdam bijvoorbeeld vraagt nu van clubs die altijd ook escort voerden een vergunning voor
de escortactiviteiten - maar ook een volledig nieuwe toets en Bibob. Dat lijkt meer op
ondememer^e pesten, tmmers. die hele procedure is voor de ctub dan at met goed gevolg
dooriopen.

artikel 9
De ondernemer c.q. een beheerder moet aanwezig zijn - een bedrijf kan niet zonder toezicht
De ondememer is ook verantwoordelijk voor de goede gang van zaken. Dat kan hij delegeren
aan een beheerder. Het wordt echter vaak zo benauwend uitgelegd dat hij nog niel weg kan om
op de hoek bij de bakker een broodje te halen. Uiteraard mag een bedrijf niet onbeheerd zijn,
maar als de ondernemer in de directe omgeving is en ook direcl bereikbaar en niet voor 3
weken naar Mallorca is. lijkt me een zó strikte toepassing vaak rigide. Het hangt ook af van de
feitelijke situatie en het moment. Die weging mist vaak in de praktijk
artikel 10
1-g.
( zie opmericing bij art 5-2)
1-h.
ts over de nummering niet één systeem te bedenken dal men landelijk hanteert ten behoeve
van de vermelding bij de advertenties en andere reclame-uitingen?
Wij hebben dat eerder al eens voorgesleld: zie bij 15.
artikel 12
1-b. ...Ql gewijzigde inzichten...
Uiteraard moet men op enig moment kunnen besluiten een vergunning in te nemen maar
'gewijzigde inzichten': dat tast wel héél erg de continuïteit van de bedrijfsvoering aan. omdat
het een kapstokartikel is op basis waarvan naar believen op ieder moment de vergunning kan
ven/allen.
Dat tast ook wel heet erg de rechtszekerheid van een bedrijf aan. Zo kun je je nooit profiteren
als een solide gevestigd bedrijt bijvooriaeeld naar banken en financiers toe. Het lijkt ons ook
indmisen tegen de wens dal bedrijven verbeteren en transparanter worden.
1-C ... niet vermelde eigenaren/beheerders...
Uiteraard willen ook wij dal eigenaren en beheerders op de vergunning staan, maar bij
tussentijdse wijzigingen op een lopende vergunning zou, bijvoorbeeld in gevat van ziekte of
ontslag van een beheerder, een directe aanmelding voor wijziging (wijzigingsbtad/aanhangsel)
moeten kunnen volstaan. Uiteraard moet dat getoetst worden en kan dat voorbehoud ook
worden opgenomen of aan een temiijn gebonden worden, (zie ook opm. bij 5,2)
Bij verkoop van het bedrijfis het van belang dat de nieuwe eigenaar een vergunning heeft, Orffi
echier het bedrijf te moeten sluiten totdat dit rond is... Dan is de continuïteit er volledig urt ert)
het bedrijf vrijwel waardeloos, aangezien het dan weer opnieuw moet worden opgebouwd. ,_i.
t^J

o
Veran)gln{pieg&lBi (ti.dOl24474 ban>:tgk ASN/Amro 41 7 0 1 4 733 g'no047 9 0 4 2 A a n g m b t o n trij • • • • • i - ' ~ -

CD
<X)

w
a
^^

0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tet.(0598) 634 797 E-mail: ver.secfetariaat^Planet.nl

9

Oe praktijk is dat de meesle gemeenten hier soepel mee omgaan en een soort overgangsperiode
hanleren. Anders komt de continuïteit van hel bedrijf ernstig in het geding.
Zó opgenomen wordt die ruimte echter expliciet niet gegeven.

zie ook opm bij 8.3
nadere gronden voor Intrekking
Door het tekstueel zó te stelten moet er wel héél erg vertrouwd worden op een integere
behandeling door de overheid. Hier kan het bedrijf snel speelbal worden van politieke motieven,
die op de achtergrond meespeten (bijvoorbeeld ten aanzien van een moeilijk te realiseren Nuloptie). We hebben naluuriijk in het recente verteden dal vertrouwen niet aan de praktijk kunnen
ontienen...
Artikel 13
1. ...wijziging melden na 4 weken...
Als er zich wijzigingen voordoen die niet in overeenstemming zijn met de vergunning, dienl men
dat volgens ons directie melden. Waarom pas na 4 weken? (Zie o.a. ook eerdere opm. bij 5.2
en 12,1c)

2... gewijzigde vergunning...
Onzes inziens volstaat een wijzigings- of aanvutlingsblad. De kans bestaat dat men anders een
volledige nieuwe aanvraag voor een vergunning moet indienen. Dat maakt het melden van een
relatief kleine verandering niel erg aantrekkelijk Het zou dus kunnen teiden tot ontduiking. Dan
wordt het middet erger dan de kwaal!
Er zijn momenteel gemeenten die bij bijvoorbeeld het aanmelden van een nieuwe beheerder,
een volledige aanvraag wensen, alsof het een volledig nieuw bedrijf is. Dit houdt in dat alle
bijlagen opnieuw ingediend moeten worden (zoals bouwtekeningen, bedrijfsplannen en Bibobfonnulieren); dat de volledige leges opnieuw betaald dienen te worden en dat opnieuw de
controles van bouwzaken, brandweer en GGD plaals moeten vinden. Dat is eigenlijk te gek voor
woorden en het past bovendien niet in een algemeen streven om regelgeving temg te dringen
en administi'atieve lasten te verminderen.
(Zie ook eerdere opm. bij 5,2 en 12.1c)
tndien dit artiket als zodanig bedoetd is zijn wij op drt punt gerustgesteld; we vememen het
graag van u.
Artikel 15

venneiding vergunningnummer als advertentlenummer
(zie ook opmerking bij 10-1-h.) Enige tijd geleden maakten wij, klagend over de huidige
vermeldingen, reeds een opmerking over de onduidelijkheid van de vernielde numm«ï. We
herhalen het hiema.
Wachten is op de Kaderwet: Dan heefi men de kans een eenduidig vergunningnummer uH te
geven: bv de postcode van de uitgevende post (bv het gemeentehuis of landelijk registratiekantoor) en dan een volgnummer, voor escort kun je de letter £ toevoegen en voor een dub ed.
een C voor een raambednjf een R enz. dan is ook nog duiddijk waarvoor do vergunning werd
verstrekt, bv: 1234AB001E - dat moet lukken er is geen (de^-gemeente noch landelijke
instantie die de eerste 50 jaar meer dan 999 vergunningen gaal uitdelen.
Het is zelfs een eenvoudig leesbaar nummer en als iedereen zo'n nummer krijgt is er ook geen
verschil - sommige nummers zijn nu al meer dan 10 karakters. Hel is ook voor de controle
gemakkelijk - j o weei onmiddellijk waar het bednjf vergund is en in welke gemeente gevestigd;
en bij meerdere bedrijven iser een volgnummer en je weet ook voor welke activiteit deze geldig
is. Bij een landelijke registratie is dat ook heel snel te controleren en als die landelijke registreiie
per site toegankelijk is kunnen ook nadere gegevens daar opgeslagen zijn tbv die controles el
is het om 3 uur s'nachls.
Ook voor de klanten/prostituanten is zo'n nummer in een redame-ulting 'leesbaar', men weet
dat er een gecontroleerd nummer staat en dus het bedrijf of elleen werkende prostituee ook
gecontroleerd wordt. Dat hij niat meegaat in eenrisicovolcontact.
De huidige nummers zijn onbetrouwbaar omdat ze zo divers zijn en kennelijk door niemand^
werden gecontrdeerd; dan de Mant aanspreken op zijn gedrag, a/s hij mogelijk een verkeerde^
keus maakte, is niet sterk: hem er nu op aanspreken Is zelfs verre van reéel: maar het kan)
goed: miv 1-1-2010! Met goede wil reeds oordert
^
•

Ec^^^
V^renlBlnBaeoiKX W.40124474 bankroK; ABWAmro 41 7e 14 7 3 3 g i t o 0 4 7 0 0 4 2 AanjinJOtanbn • " - - • * • " • = • • •

^t^ l
i^'
5,^51
«^rii
. «1

NJ

0

O
O

0
0

B^^S

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mall: vef.secretariaatgtplanet.nl

\Q

Los hiervan: Het ontbreekt nu bij 'de bladen' aan de wil om controle uit te voeren op de juistheid
van het nummer; men vindt drt een overtieidstaak. De internetproviders die wij spraken, zijn
dezelfde mening toegedaan. Wij vinden dat het wel degelijk de laak is van degene die de
advertentie accepteert, om de juistheid van hel nummer te checken. Een eenduidige
nummering zal ervoor zorgen dal ook anderen (bedrijven, prostituees en klanten) meer passief
'mee-controteren'. Met name wat belreft misbruik en dubbelgebruik van nummers is dat
'meecontroteren' van groot belang. Bij de huidige nummen/ermelding is dat vanwege de
onduidelijkheid en diversiteit van de nummering vrijwel onmogelijk.
Een eenvoudige en vooral eenduidige nummering zal een hele hulp zijn om het beoogde effect
te bereiken.
Pararaaf 2
art 16

Nul-optie
Hierover hebben we een aantal opmertcingen gemaakt onder 1, a t/m f die ook hier r e i e ^ n t
zijn: door het ontkennen van prostitutie kan men de Nul-optie ontduiken. Kans op ontdekking
van fertetijke prostituliearbeid bleek de laatste jaren te falen op de bewijsgrond, (zie ook hel
ariikel aan het eind van deze mededeling overde Nul-optie)

art 17
m b t d e toelichting
Het'Wodc-rapport heeft deze feiten wel verzameld, maar inmiddels is er een totaal andere
srtuatie onlstaan, nu van de circa 500 bedrijven er zo'n 400 deetnemen in de opting-in-regeling
en circa 30 werken met dienstverbanden. De bedrijven die nog geen keus hebben gemaakt,
slaan onder dmk om dit alsnog te doen en kunnen ondertussen rekenen op de intensieve
aandacht van de Belastingdienst
Opting-in geeft immers niet alteen zicht op het betaten van de belastingen - maar daarmee ook
de garantie op de juiste financiéte-en personenadmlnistretie van de prostituee. Bovendien is
aan de opting-in regeling een zogenaamd voonvaarden pakket verbonden, dat aanmerkelijke
eisen stett aan de arbeidsomstandigheden van prostituees. Het zich niet houden aan de
voorwaarden brengt het bedrijf in ernstige problemen. Het is de vraag of de hier naar voren
gebrachie punlen nog eens dunnetjes moeten worden overgedaan door de gemeente,
waardoor er weer plaatselijke verschillen gaan optreden. Dal is ook niet in het belang van de
handhaving.
Votgens ons een reden om deze punten nog eens hee] nauwkeurig tegen het licht te houden.
1 a b en c
Waarom niet expliciet de tandelijke Hygiënerichtiijn Prostitutiebedrijven (tHCV) van toepassing
verklaren ten aanzien van de hygiëne- en gezondheidseisen? In die regelgeving zil ingebakken
'voor zover van toepassing': men zal zich er dus gericht op de feitelijke situatie maximaal aan
moeten houden. Dan doet het soort bedrijf er ook niet meer toe.
Ib
Aan welke regels denkt men ten aanzien van het zelfbeschikkingsrecht? Dat hééft een
prostituee - dat mag toch geen discussiepunt zijn?!
1c
Wetke extra maalregelen ten aanzien van de klanten? Het bedrijf mag zich immers niet
inhoudelijk met de prostitutieartieid bemoeien!
1d
Is hel niet de prostituee die persoonlijk de tijden bepaalt waarop ze werkt en die bepaalt
hoeveel uur zij daaraan wenst te besteden?

1e
Uit de fiscale wetgeving votgt at dat men werkt met dienstverbanden of een overeenkomst heeft
voor toepassing van optingnn: in beide gevallen moet men een kopie van een getdig ID-bewijs
voorhanden hebben op de werkplek
In gevat van raamprostitutie gaal het om zelfstandig ondememers, die ook via het bedrijf
waarvan men huurt bekend moeten zljn. omdat immers de huur met een Btw-bon moet worden
afgerekend. Daar is de verplichting van hel vennelden van de juiste gegevens ook verplicht
De regel spreekl van acluele 'bedrijfsadministratie': dat gaat verder dan het aantonen van een
ID van aanwezige prostituees.
^
01
Wat wij ook missen is dat in feite inzage van een geldig ID (te lonen door de betrokkene zelQ)
volstaat om vasl le stellen of temand wel of niet zou mogen werken,
j_^

to
Veieniginosiogis»* rw,40I24474 bankiati: A B N / A m r o 4 1 78 14 733 g'"» W 7 0 0 4 2 AongMtotBn bi) " • ? . • — - -

^MJ\

11.11

'0
0
0

Postbus 45, 9540 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mail: ver.secretariaat@planet.nl

11

Deze regel zet ook de deur open voor een algemene registratie van prostituees door de gemeente
of poirtie - iets waar de Kamer zich in het verleden hevig legen veizette en waar de afgelopen jaren
veet gemeenten met handige opzetjes omheen probeerden te komen door de registratie
bijvoorbeeld over te nemen uit de administraties van bedrijven.
Attijd werd ermee geschermd dal het was om mensenhandel legen te gaan. maar dal argumenl
- hoe sympathiek ook - snijdt geen hout!
Zie overtgens ook de Algemene opmerking over 'met of voor'.
Pargraaf 3
art 19
3
Voor het uit te geven nummer geldt in feite hetzelfde probteem als voor de 'vergunningnummers
voor bedrijven t.b.v. de reclame-uitingen'-zie bi] 10.1 h en 15)
Inschrijving via de woongemeente of werkregio is voor veel vrouwen (en mannen) absoluut
geen oplie. in hel bijzonder wanneer het gaat om thuiswerk in de privéwoning (dus niet om een
vergunningplichtig eenmansbedrijf met bedrijfsmatige uitstiating) in een kleine gemeente. Daar
heeft men niet die keus om zich elders le registreren. Dit raakt dan dermate de privacy dat wij
(at eerder) voorstelden dit registreren anders te organiseren, bijvoorbeeld uitgifte alteen via het
Landelijk Registratiebureau.
Het vraagt er ook om dat de gemeente de aanvragen zorgvuldig registreert en dan er zal niel
alteen een gegeven bewaard worden in het Landelijk register (waarvan gezegd wordt dal het óf
door de prostituee öf na een vaste periode - 2 jaar <art 20> - zal worden opgeschoond) maar
dus ook bij de beti'effende gemeente. Er is geen enkete reden le bedenken dat men dat
gegeven dan niel veet langer zat bewaren en gebruiken ats het zo urtkomt
Zie overigens ook de opmerkingen bij het beantwoorden van 'vraag 2' Als de registratie ook nog
met zich meebrengt dat men toetst of iemand mogelijk slachtoffer is en onvrij om zelf voor drt
vak te kiezen, dan ga je echt een tree te hoog. Het effecl zal zijn dat men 'dan maar btijft
doorwerken tot de bom vart...' Dat wil zeggen: een groot circuit dat zichzelf gedwongen ziet om
in de illegaliteit het werk te doen. Dan schiet de regel zijn doet voortïij vanwege de keuze van
het registratiepunt
art 21
art 22
Zie ook bij art 3
Hoofdstuk 4
art 24
Toevoegen ... woning of bedrijfsruimte
Dat recht op binnentieden zou werkzaam zijn met betrekking tot van de massagesalon.
parenclub, sekssauna. nagelstudlo, etc. waar prostitutie wel plaatsvindt maar stevig ontkend
wordt

y-^

cn

..E.^S^

VoeniginQVBgótei (ir,4ai 24474 tankfah: ABN/Atnto 41 Tfi 14 733 giio 847 80 42 AangMMan bi)

^i^Til
14

m'
H'

O

JJrl'

h-^

IMI

KJ

0
0
0

O
Q
iX)

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mai!: ver.secretariaat(aptanet.nt

]2

art 25
In onze visie zou niemand onder de 18 jaar in een bedrijf aanwezig mogen zijn. Zou dal
opgenomen kunnen worden? Bovendien zal iedere aanwezige zat zich met een getdig
document moeten kunnen legitimeren, als de toezichthouder inzage vraagt
Is deze regel (vanwege de expliciete leeftijdsgrens ad 14 jaar waarop men een eigen ID-kaart
moet kunnen tonen) alteen opgenomen wanneer er in een particulier pand een thuiswerkster
actief is (dus geen 'eenmans^edfryf) om eventueel elders in het pand aanwezige personen te
kunnen controleren die nog geen ISjaar zijn? We hopen dit van u te vernemen.
Hoofdstuk 5
art. 26
zie algemene opmerkingen inzake 'voor of met'
art. 27 Toelichting: hel woord 'sanering' heeft in dit tekstdeel geen goede klank. Kunt u de tekst nog
aanpassen? Uileraard mag ook een prostituee haar steende bijdragen aan de verbeteringen
binnen de branche en hettegengaanvan misstanden.

art 31

Dit overgangsartikel kan desastreus werken voor bedrijven die in een gemeenie zitien die
sedert jaar en dag een Nul-optie wenst Zij kunnen na 28 weken niet meer rekenen op het
voortbestaan van hun bedrijt ook at is op het bedrijf at tienlallen jaren niets negatiefs aan te

mericen.
(zie ook opm. bij art 3)
Nadere opmerkingen
MvT 2.2.1
Door te blijven benadrukken dat de branche criminaliteit aantrekt en daarom de hete sector weg te zetten ats
crimogeen, bereik je geen verandering en onderschrijf je slechts vooroordelen die hel doet, te weten verbeteren
van de sector verder weg houden. Het probteem wordt niet kleiner alsje het anders omschrijft
De hete openingszin boven die laatste alinea zou kunnen vervatten zonder dal de kem van het probteem teniet
gedaan wordl.
MvT 2.2.3
zie opmerking bij 17 (tav toetichting]
MvT 3.1 (laatste alinea) zie ook opm. Ii en 4.3
MvT 3.2 (pag. 37)
Kennelijk is een aantat organisaties uitgenodigd met belrekking lot het ontwikkelen van een AMvB (als aanvulling
op de kaderwet) om le komen tot het verbeteren van de posrtie van prostrtuees in de bedrijven.
Wij missen onze organisatie in die opsomming om daaraan deel te nemen. Dal witten we alsnog.
Wij menen belanghebbende te zijn Wij hebben ook een uiterst belang bij de verbetering van de positie van
prostrtuees, mede omdat voor een goede implantatie ^^n regelgeving ook een rot voor ons is weggelegd.
tn de laatste regels op die pagina lijkt de stelling inmiddels door de feiten te zijn ingehaald: die verbeteringen zijn
inmiddels geëffectueerd en worden verbeterd In de invoering, (zie ook opm. bij 17. naar aanleiding van de
toelichting).
MvT 4.3
De buitenlandse bedrijven op de Nederiandse markt maken geen schijn van kans op een vestiging in Nederiand,
gezien het beteid van de gemeenten op dit moment Wij zien die houding nog niet direct veranderen. Feit is dat zo
meteen ook vrouwen met een persoontijk pasje in Nedertand gaan wericen, die urteindelijk door een builenlands
bedrijf op de achtergrond worden aangestuurd. Het lijkt ons een onzuivere situatie, die niet is te vooricomen.
MvT 9.2.2 Uitstapprogramma's
MvT 9.2.3 Vooriichting
^~'
Wlj hebben onze bedenkingen bij de rol van een van de organisaties, die betrokken is bij de uitvoering vadl
uitstapprogramma's en vooriichting. Momenteet wordt door een aantal andere organisaties onderzocht of daar)
meer bewijs voor le vinden is. Een artike! hierover vindt u aan het eind van deze mededeling.
,_x

iS^^<^
VcnenlQlnfesragislef ni.40124474 bankiak: ABNfAmni 41 7814 733 giro847 00 42 Aangetlotsn bl] - . . . . . ' \ * v . .

0
i^'
y.,^'
jj^iii
hji

NJ

0

O
O

0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mail: ver.secr6tariaat@planet.nl

13

Antwoord op de vrageri rond de administralieve tasten
-gemiddeld uurtarief/loon seksexploitant
- uurloon van zelfstandige prostituee
• aanta! zelfstandig werkende prostituees
De zo o p het oog simpele vragen laten zich niet goed herieiden tot gemkldelden, omdat de verschillen èrg
groot zijn. Daardoor krijg j e een totaal vertekend Iseeld ats j e zonder de achtergrond te kennen deze
gemiddelden gaal hanteren.
Gemiddeld uurtarief/loon seksexploitant
Het gemiddelde larief van een ondememer is in de meeste gevallen afhankelijk van de jaanmnst en die fluctueert
nogal. Slechts in een ktein aantal gevallen gaal het om B V s e.d. waarbij de leiding in handen is van een directeur
met een salaris.
Het salaris van een directeur is weer afhankelijk van de omvang, luxe en uitstraling van het bedrijt Daardoor
kunnen de jaarinkomsten - vóór belasting - verschillen tussen de 30.000 en 300.000 euro per jaar. Voor een
directeur van een BV dus vanaf circa 40.000.-.
Om loch een redelijk gemiddelde te krijgen, zou je ook nog de werkzame uren moeten rekenen, waarbij het niet
denkbeeldig is dal de 'kleine ondernemer' de meeste uren maakt Vaak moet deze tijdens de openingsuren
continu aanwezig zijn en burten de openingtijden bijvoorbeeld nog de groothandel bezoeken en alleriei andere
afspraken burten hel bedrijf regelen. Wertcweken van 70-80 uur zijn dan geen uilzondering. De beter verdienende
ondememer heeft daar personeel voor en heeft zelf meer een toezichthoudende taak, waardoor hij bijvoorbeeld
maximaal 40 uur feitelijk actief is voor het bedrijt Dal maakt het verschil nog eens exira groot!
Urteraard is elke ondernemer veel tijd kwijt inzake de vergunningverstrekking. Die uren zou je gemiddetd kunnen
waarderen op ca € 100.- per uur. Duidelijk is dal het dan geen regelrechte basis vindt in de feitelijke uurioon- of
inkomstenprijs.
De tijd die hij aan de vergunningaanvraag moet besleden varieert ook erg. Afhankelijk of men de zaken snel kan
afhandelen of dat het tot hele prc»cedures gaat teiden, kan drt variëren van slechts enkeie dagen - zeg 15-20 uur
-lol een paar honderd uur over een periode van soms jaren,
Echier, er is geen enkele ondernemer die een aanvraag voor een vergunning succesvol bij een gemeenie kan
aanleveren zónder de hutp van een accountant Daar zrt bij een geheet nieuwe aanvraag vaak meer dan 1 a 1 V4
week werk in - met name voor een bedrijfsplan, het invullen van de 8ibot)-formulieren en bijvoegen van de
gevraagde stukken. Dan zou je, néést de eigen kosten van de ondememer. met ca € 2500.- aan tasten rekening
moeten houden. Het ene geval is wat ingewikkelder dan hel andere. Sommige gemeenten eisen minder dan
heeft een accountant het in 2 of 3 dagen wet rond (bv. 15-25 uur ad € 75.-. zeg 1000-1500.-),
Bijeen herhaalde aanvraag of verienging zijn die accountantskosten gemiddeld ca €1000,-. Ook dan hangt het er
vanaf of een gemeente veel of weinig eisen steK. Soms vraagt men een compleet nieuwe aanvraag, Zrt je in een
gemeente die de aanvraag op één vel A4 veriengt dan kan de ondememer het snei invullen aan de balie
(bijvoorbeeld dat de srtuatie gelijk is gebleven of dal hel stechts gaat om de aanmelding van een nieuwe of extra
beheerder) en krijgt hij vervolgens na 2 weken de wijziging of verienging in de bus. De verschillen zijn in kosten
en moeite werkelijk heet extreem.
Bij procedures (bijvoorbeeld bij bezwaren vanuit de bevolking tegen de vergunningverslrekktng) is de hulp van
een advocaat absoluut noodzakelijk om j e slaande te houden. Afhankelijk van de duur van alle procedures moet
dan toch met een uurioon vanaf € 160,- tot € 240.- rekening gehouden worden. Dan beloopt het vaak bedragen
tussen de 10,000 en 30.000 euro voordat men een en ander bij de Raad van State heeft beslecht
Het veriengen of geheet vernieuwen van de vergunning per jaar is eigentijk votsti'ekt nutteloos als men bij
wijzigingen eenvoudig een wijzigingsfonnulier kan indienen en na beoordeling een aanhangsel krijgt dal volstaat
Bovendien scheett dat enorm in de kosten, tn alte gevallen eindigt immers de vergunning direct bij in gebreke
blijven.
Ook voor de controles door verschiltende diensten in het bedrijf is, vooral bij de start van het bedrijt veel tijd van
de ondememer nodig. Daarvoor worden door de verschillende diensten extra kosten in rekening gebracht in
sommige gemeenten zit dat (ook) in de leges. Ook die bedragen zijn zéér verschillend. De reguliere
vervotgconlroles kosten stechts enkele uren per keer. Ats voorbeeld: Amsterdam rekent geen kosten voor d ^
huidige escortvergunning; Zwolle voor een eerste aanvraag bijna € 3000.-.
01

0
iW

8i] (xntrotes door bijvoorbeeld een GGD variëren de bedragen ook tussen de 350,- en 750,r per jaar. Landelijtc^
gaat men er echter vanuit dat men IVi uur nodig heeft voor de controle en 1V5 uur voor de rapportage op basis^

J*^.
VfHonigingw^owtai nr.4Dl24474 bankrak: Aa^4;Amfo 41 78 14 733s'ao047 80 42 Aaneeüotsn bi) i 4 . » . ; i ^ - » - i

IJ
O
O

Ml

0
0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mait: ver.secretqriaatgaptanet.nl

^4

van 75 - 90 euro per uur - tn sommige gemeenlen rekent men daarvoor géén kosten en vraagt
men bijvoorbeeld ook maar 500.- voor een eenmalige vergunning.
Uurloon van zelfstandige prostituee
Ook daar is een grote diversiteit Vaak loopt het mee met het soort bedrijf (van eenvoudig lol zeer luxe), maar
niet attijd. Waar de één in een kiein privéhuis amper boven een minimumloon uitkomt verdient de ander 6-^000,euro per week in de internationale escort. De één wertrt slechts enkele avonden of een weekend en de ander juisl
ftjiltime. Maar om daar nu een gemiddelde urt te trekken?!
Als vuistregel kun je wei stelten dat de meeste vrouwen gemiddetd per week 3 dagen van 8/9 uur, aan werken
besleden. dan per dag gemiddeld 3 klanten hebben waar men ten minste € 50,- aan overhoudt. Dat is dan slechts
ca,1800.- per maand! En dan is dat bruto nog geen 20,- per uur... Uit een eerder onderzoekje bteek dat men
gemiddetd op jaarbasis amper aan 15.000.- kwam. Misschien zitien we dan met die raming ook nog wat aan de
hoge kant!
Binnenkort zal de Belastingdienst een onderzoekje doen naar de opting-Jn aangiften en dat geeft misschien wet
een betere indicatie van de verdiensten in clubs, privéhuizen en escort.
Aantal zelfstandig werkende prostituees
Het aantat zelfstandige prostituees in de circa 500 legale clubs, privéhuizen, escortbedrijven en dergelijke,
schatten we op drt moment in op ca 5000. Dat is ruim 1000 minder dan een jaar geleden.
Het is absoluut niet duidelijk om hoeveel bedrijven of mensen het in de escort gaat Vaak werkt een bedrijf onder
meerdere namen (gemiddeld 5), waar dezelfde vrouwen werken. Ook werken vrouwen dan nog eens bij
verschillende bedrijven en/of op eigen titel via internet of in hotels. Ook wericen vrouwen gelijktijdig in zowel
offideei geregistreerde bedrijven als in illegale vormen. Dan zou je ook op veel dubbeltellingen uitkomen.
Daarnaast is er het zogenaamde 'duistere circuit: daarop is helemaal geen betrouwbare kijk, qua aanlallen. Wat
gezien onze ervaringen wel duidelijk is: we zitten er met onze inschattingen noort heet ver vanat Hel illegale
(duistere) circuit heeft een omvang die het legaal werkende deet aanmerkelijk overtreft! Met name op internet
en/of met hotelwerk en ook in versluierde bedrij^es (nagelstudio's, kapsalons, sekssauna's en parenclubs).
Over raambedrijven heb ik geen enkel vast gegeven te metden, die worden door ons niet vertegenwoordigd.
Waarschijnlijk kan de SOR vrij juisle cijfers teveren over het aantal ondernemers, ramen en prostrtuees.
Er is aJte reden om hel totaal aantai prostituees op ca 20.000 te schatten. Sommigen gaan in hun schattingen tot
25.000. Hogere aantallen lijken ons zéker niet aannemelijk.
WIJ wensen u nu succes om daaruit correcte administratieve tasten te berekenen!

.RalSrr^

VaFanlginowBgistof ru.40124474bDflkfofcABt*Amro41 78 14 733 B>ro047 60 42 ABnB«lotBn by "

^

Wl

o
CD

0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel,(0598) 634 797 E-mail: ver.secretariaat@pl^ne^-n!
tn het kader van de kaderwet De Nul-optJe.

15

Bron VER 01-01-2009

Duidelijk is dat de roep van de (twhoudende) gemeenten gehonoreerd wordl: er komt een mogelijkheid
van een Nul-optie. Dat was trouwens ook al afgesproken in het Regeerakk(x>rd. In de pers werd ook al
duidelijk dat het zich niet anders uitstrekt dan tot de gevestigde prosf/fufie-bed rijven en moet worden
onderbouwd met relevante bestemmings-, openbare orde- of veillgheids-argumenten.
In de Kaderwet is men voornemens om atte
erotische
bedrijven
(en
bedrijvigheid)
te
onderwerpen aan een vergunning; in geval van
individuele arbeid van prostituees aan een
registiatie. Binnen de 'seksbedrijven' zal men
onderscheid gaan maken tussen bedrijven waar wèl
en waar géén prostitutie mogelijk Is, Hoe men dat
precies gaat beschrijven is dus ook nog niet 100%
vastgelegd.

men dus niet met een Nul-optie builen de gemeente

Nuloptie voor bordelen...
2008)

Wij vinden echter dat een Nul-optie ook haaks staat
op een gezonde ontwikkeling van de sector. Zo'n
marictconforme
ontwikkeling
zou
ook
tot
aanmerkelijke verbeteringen in de se{:tor kunnen
zorgen; hetgeen van maximaal inkapselen,
concentratie, verhinderen of (dé)-of centraliseren
allemaal niel gezegd kan worden.
Het aan redelijke regels binden en daarbij ook in
individuete gevallen nadere afspraken maken die je
in de vergunning vast legl zou een betere oplossing
bieden.

(min.Justitie 21-05-

Gemeenlen kunnen prostrtutiebedrijven stiaks weer
builen de deur houden. De nieuwe Kaderwei
vergunningen prostrtutie waar het kabinel aan werkt
maakt de zogenoemde nuloptie weer mogelijk
Een geruststelling voor de - veelal orthodox
chrislerijke - gemeenten die ailes uH de kast ti-ekken
om bordelen, seksclubs en escortbedrijven te
weren. Sinds de opheffing van het bordeelverbod in
2002 zijn gemeenten verplicht om een plek aan te
wijzen waar seksbedrijven zich mogen vestigen.
Sommige gemeenten leggen ondernemers die een
vergunning aanvragen een waslijst aan eisen op. in
de hoop hen le ontmoedigen.
Het huidige kabinet wit de nuloptie terugbrengen in
hel beleid. Gemeenten kunnen dan zelfstandig
bepalen of prostitutiebedrijven zich wet of niet
binnen de gemeentegrenzen mogen vestigen,
schrijft hel kabinet in een brief aan de Tweede
Kamer.
Gemeenten hebben echter at gesputterd dal men
dus endere seksbedrijven at niet kan weren en dat
voor prostrtutiebedrijven dus eigenlijk geen rationele
bezwaren kunnen worden aangevoerd en men dus
de truckendoos weer moet gaan opentiekken om hoe dan ook - deze bedrijven een legale vestiging te
onb^eggen.
In feite geeft men nu al op voorhand aan de
wetgeving maximaal te witten oprekken en als het
niet helpl maximaal le frustreren. Immers een
moraal oordeel kan men niet meewegen. Men kiest
dus nu at voor een bestuuriijke ongehoorzaamheid.
Maar alteen al het spreken over een Nul-optie
betekend dat andere dan de behoudende
gemeenten daarin steun zoeken om zo min mogelijk
bedrijven te gaan vergunnen, bv door regionaal een
minimum aantal af le spreken wal in één van die
regionale gemeenten gerealiseerd kan worden en
zodoende zelf verschoond te blijven van elke vorm
van seksbedrijven...
Maar dat kan dus gmien de uitiatingen van de
Minister van Binnenlandse Zaken alléén als het om
prosWt/tfebedrijven gaat. Andere seksbedrijven kan

houden.
Ook aan de registiatie van prostituees zal etke
gemeente moeten meewerken,.. Ergo, dat mag
men niel inhoudelijk toetsen maar stechts op leeftijd
en verblijfsstatus toekennen.
Veet. met name behoudende gemeenten roepen nu
dat ze met een Nul-optie nóg slechter af zijn dan
onder het huidige regime.

Amsterdam had vorig jaar in de plaatselijke
discussie een onderzoek opgevoerd waaruit zou
moeten blijken dat het venninderen van het aantal
bedrijven ook een vermindering van de behoefte
aan prostrtulie-bezoek zou opleveren, 'omdat men
er dan minder mee geconfronteerd zou worden'.
Werkelijk... hoe kan iemand dat verzinnen- een
wertcelijke 'bureau-gedachte'; dat geldt misschien
Gemeenten vergunnen... of nlet
Ook als de kaderwet in 2010 van kracht is zullen
gemeenten de vergunningen blijven uilgeven en kan
men ook de bestemming regelen, een Nul-optie
toepassen of vergunningen beëindigen. Ook kan
men bestaande vergunningen bij overname van het
bedrijf niet meer uilgeven (uilstertbeleid)
Ook nu is dat aan regels gebonden wal een
gemeente wel en niet mag. welke regels men mag
toepassen enz.
Nadeel als een gemeente beslist geen bedrijf in
haar gemeente wit - of niet (meer) op die plek, maar
er eigenlijk ook niet onderurt kan heeft ze een
waslijst aan bestuuriijke mogetijkheden om de
ondernemer te ontmoedigen. Bijvoorbeeld door alte
procedures maximaal toe te passen en de termijnen
op te rekken.
Dat doet natuurlijk niet élke gemeente maar let cp
dat u niet denkt medewerking te krijgen en achteraf
bJijkl dat men het u - door het 'correct' toepassen
van de regels in feite onmogelijk vA[ maken. Dat is
wat gemeenten bedoelen met 'de truckendoos
opentrekken' - Als het niet wit zoats het moet m o ^
het maar zoats het kan.
•T7

O
NJ
O

Vef«(iiiglnBMega<oint.40124474bdnluBk;ABtJ/Amra41 79 14 733 gi'o 847 60 4 2 AnngMlotPn bij " « * ' " • • ' " - • " -

o

)^'

0
0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mail: ver.secretariaatig>Dlan6t,nl
voor een winkel (alhoewel intemel ook
daar veelal de taak van de etalage
ovemeemt!), prostitutie is geen 'Impuls-aankoop',
Of het nu gaat om een raambedrijf of een club of
tippelzone; daar gaat men welbewust naar toe; dal
is geen shoppen! Als men als klant eenmaal
gearriveerd is maakt men inderdaad keus uit hel
aanbod: maar een groter of kleiner aanbod is dan
nauwelijks meer van invloed, We krijgen eerder de
indruk dat een kleiner aanbod hel ook weer
spannender maakt- een (vast!) onbedoeld
bijverschijnsel.
Terug naar de Nul-optie: in werkelijk behoudende
plaatsen (denk b.v. aan KatiMJk aan Zee,
Bunschoten-Spakenburg of Doornspijk, Lunteren,
Oud-Alblas of Molenaarsgraat e.d.) zal ook geen
bedrijf zich willen vestigen; er durft geen klant naar
binnen!
Maar plaatsen met wet een behoudend karakter en
tevens een belangrijke regionale functie is hel
slechls watervrees om een bedrijf perse te willen
weren (denk dan bv aan Veenendaal, Barneveld.
Hardenwijk, Papendrecht of Sliedrecht).
Wet Bibob
De Wet Bibob beoogd le kunnen beoordelen of een
gemeente wèl of géén zaken kan doen met een - in
onze sector - relaxondernemer door hem een
vergunning te verienen.
Je kunt ook niet verwachten dat een gemeente een
vergunning geeft aan een notoire menserw
handelaar, een veroordeelde fraudeur of iemand die
slechts een stroman is voor iemand die op de
achlergrond het bedrijf alleen maar wil gebruiken
om bv drugsgelden wit te wassen.
Het bureau Bibob heeft ruim inzage in allerhande
registers van alte overheidsdiensten; ook die van de
inlichtingendiensten. Op basis van al die gegevens
geeft men een gemeente aan of deze wet, geen of
slechts gering risico loopt
De gemeente beslist dan of men de vergunning dan
wel of niet verstrekt
Het Bibob-bureau heeft ook wettelijk bv een
verwerkingslijd waaraan men zich moet houden nl.
4 weken, (meestal) te verlengen met nog eens 4
weken.
Meerweten over de Bibob? :
http.7/www.iustitie.nl/ondepverpen/criminalileit/bibob/
Dan moel je ook vooral denken aan electorale vrees
als motor van die onwil: als je niet fet tegen bent kon
men het.wel eens uitieggen als 'je bent dus voor*!
Als we nu ergens geen behoefte aan hebben is als
sentiment de wetgeving gaat verdrukken.
Ook het afschuiven naar de grotere kernen zoats
Nijkerk die vincit dat het dus maar in Amersfoort
moet en Waalre die Eindhoven 'de betere keus'
vindt [Bgenlijk is onze gemeente er te chkjue voorf)
is eigenlijk van de zotte: men reageert dan niet naar

16

Bestemmingsplan
Oe procedure die een bestemmingsplan doorloopt,
is in de Wet mimtelijke ordening en In het BesluH
ruimtelijke ordening bepaald.
Inspraak
Naasl de wettelijke procedure voor het
bestemmingsplan,
is
de
gemeentelijke
inspraakverordening van belang. Deze bepaalt of er
over een beleidsvoornemen inspraak moet worden
geboden. Mocht dit in uw gemeenie het geval zijn.
dan tegt de gemeente hel voorontwerp van tiet
bestemmingsplan ter inzage voor inspraak.

Overleg
Hel Besluit ruimtelijke ordening bepaalt dat de
gemeente overlegt met alle betrokken overheden en
partijen. Daarbi] is het Waterschap expliciet
genoemd, tn de praktijk wordl dit overieg gevoerd
tegelijk met de inspraak
Ontwerpbestemmingsplan
De resultaten urt het overteg en Indien van
toepassing uil de inspraak worden verwerid in hel
bestemmingsplan. Oit ontwerpbestemmingsplan
wordt zes weken ter inzage gelegd. Een ieder kan
schriftelijke of mondelinge zienswijze kenbaar
maken.
Vaststelling
Binnen
twaalf
weken
wordt
hel
ontwerpbestemmingsplan vastgesteld door de
gemeenteraad. Dit plan wordt eveneens ter inzage
getegd. Gedurende de terinzagelegging kan beroep
tegen het plan worden ingesteld bij de Raad van
State. Drt kan urtsluilend wanneer ook een
zienswijze tegen het ontwerp is ingediend, of legen
die onderdelen die de gemeenteraad gewijzigd
heeft vastgesteld.
Reactieve
aanwijzing
De provincie en de minister hebben voordal de
beroepstermijn ingaat de mogelijkheid om in te
grijpen, Dil wordl een reactieve aanwijzing genoemd
en houdt in dal het onderdeel waarop de aanwijzing
belrekking heeft, geen onderdeel btijft uitmaken van
dat plan.
onherroepelijk
Inwerkingtreding
en
bestemmingsplan
Het bestemmingsplan treedt in werking de dag
nadat de beroepstermijn is afgelopen en er geen
schorsingsverzoek is ingediend. Het plan is
onherroepelijk als er door de Raad van State een
uitspraak is gedaan over het ingestelde beroep.
Meer
info:
http:/Awww.bestemminqsplan.n!/procadure%20beste
mminQSplan.hlm
de feiten en ratio maar op vooroordelen en
aannames.Nu gemeenten de truckendoos weer
willen opentrekken: Te vrezen valt ook dat de Bibob^
weer zal worden ingezet ats een ma)dmaat
bestuuriijk instiument om bedrijven niel gevestigd ^
krijgen waarbij de bedoeling van de Bibob voortup
geschoten wordt Dat kunnen we dan wel'*
onbedoelde (en dan onwettige) toepassing vanj

Vttraragii>Qïie9satiU.40124474bankiQlcABNrArTvo41 7 e i 4 733g'[To047e042 Aar^nJoten bi)

o
o

0

K^i

0
0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0S98) 634 797 E-matl: ver.secretariaat(ap|anet.nl
welgeving noemen maar gemeente
hebben een beter argument uiterst
zorgvuldige
behandeling
van
de
vergunningaanvraag.
Als men voornemens is om überhaupt geen
vergunning uil te geven zal de Bibob voor hel
advies in ieder geval voor 8 weken vertraging
zorgen; vervolgens moet de gemeente dat advtes
ook bestuderen; bv of er elementen in zitten die
nader onderzocht moeten worden. Reden om de
aanvrager ook extra informatie le vragen - dat is op
zich ook een normale procedure - de gemeente
overtreed geen enkele regeli Weer een maand of
zes weken!
Ook oprekken van alle termijnen door voor alleriei
nader onderzoek en infomiatie de beslissing
telkenmale op te schorten (ook al wil men dat zeer
t>eperken in de Kadenwet).
Desnoods te ontkennen dat men de gevraagde
gegevens wet kreeg overiegd of ontkent dal men
deze kreeg toegezonden om vervolgens de
aanvraag terzijde le leggen en een nieuwe
aanvraag te eisen.
Om ook de bestemmingsplan-procedures maximaa!
te laten voortduren. Of bestemmen op onmogelijke
plekken. Er zijn bv. ook gemeenten die wet ruimte
creëren of aanwijzen - maar dan moet men na een

17

aanvraag wel eerst de bestemming aanpassen. Of
men wijst dan op een onmogelijke plek aan: Bv.
Zeewolde,
op
een
nog
te
ontwikkelen
industriegebied en een Brabantse gemeente
bestemde een pand en verhuurde hel onmiddellijk
voor 10 jaar aan een andere overheidsdienst zodat er wel ruimte is maar die is niet beschikbaar...
Probaat middet is ook le eisen dat de aanvraag van
de exproitatievergunning pas in behandeling
genomen wortit ais men over een pand - uiteraard
volgens de richttijnen aangepast - beschikt in
eigendom of huur. Als de procedures dan enige
jaren duren is de ondememer mogetijk voor opening
al failliet,,, dan is het probleem ook opgelost!
Met al deze ervaringen achter ons beloofd hel al
met al weinig goeds voor de toekomst... een
gezonde ontwikketing van de sector zit er dus niel
echt in)
VER: Nuloptie... niet zo'n héél g o e d Idee; bijna
net zo slecht ats niet bestemmen, nlet
vergunnen en niet controleren. Als j e kiest voor
vergunnen kies j e ook v o o r vertïetering van een
soctor - daarmee ook voor eon markuionform
vestigingsbeleid. De Nul-optie ls hinkelen o p
twee t>enen.

m
U)
rD
\-^
NJ

n
VeiBnrflinostegisWP 01,40124474 honiUBt ABWAmro 41 78 14 733gtio947B0 42 Aongasloton trij « - . - - i - - ;

Q
U)

8.1'

S^'

'0
0
0
0

Postbus 45, 9640 AA Veendam, Tel.(0598) 634 797 E-mait: ver.secretariaat^olanet.nf

18

Bron: www.verwenme.nl 29-12-2008
De boodschap van het Schariaken koord...
Uit-tieed of/n-ti^eed-programma?
In juni 2008 werd in de meeste kranten wel een bericht opgenomen dat de politiek uittreed-programma's
wilde voor prostituees en dat Randstad daarbij, samen met 'Schariaken koord' in Amsterdam al was
gestart; maar is het nu gesubsidieerd zendingswerk of...
Uiteraard zijn wij er een voorstander van dal
wanneer een prostrtuee uit hel vak wil er voor haar
ook mogelijkheden zijn op een andere baan of
opleiding, bijscholing e.d, die voor ieder ander ook
mogelijk zijn. Immers voor een prostituee gaat het net als bij voetballers - om een kortlopende carrière
en is de situatie om van die reguliere mogetijkheden
gebruik te maken niet even eenvoudig 'als voor
iedereen".
Dal Randstad ats grootste urtzendbureau daar in
staple is zelfs loe te juichen. Dat ze dal deed in
samenwericing met een hulporganisatie als het
Schariaken Koord is niel onlogisch; die heeft in
Amsterdam ook veet contact mel prostituees. Ook
het Amsterdamse project P&C is er nauw bij
betrokken. Echter wij vreesden in eerste instantie
toch een té nadrukkelijke aanwezigheid van
zendingsdrang van deze hulporganisatie op
Christelijke grondstag.
Beide organisaties - Randstad en Schariaken
Koord - hebben destijds, op uitnodiging, daarover
ook gesproken met alle organisalies via het LPO
(Landelijk Prostitutie-Overieg). Daar werd hel
probleem wat wij zagen teruggebracht tot: als
iemand daar werkelijk in geïnteresseerd ls zijn we er
naluuriijk ook maar wij bieden hulp aan ieder, elke
geloof of achlergrond en 'zending' is daarbij zeker
niet het doet - het belang en welzijn van de
urtlredende prostituee - die dus ook zeff wil uittreden
- slaat centraal. We gaan ze ook niet benaderen om
ze te taten urttreden; ze moeten dat zelf aangeven
en dan bieden we die hutp.
Het projed van uittreding kent ook een
overtieids budget daar heeft Minister Rouvoet 15
mitjoen Euro voor urtgetrokken. Er is dus wet iets
beschikbaar om her- en bijscholing en begeleiding
te regelen.,.! Hel Schariaken Koord ging ook ijverig
aan de stag om dat landelijk ook vorm le geven. Op
die aanvragen is overigens nog geen beslissing
genomen want ook dan moet duidelijk zijn dat het
wel gaat om neutrale hulpverlening en niet om
vertcapt zendingsweric.
Onlangs kwam ons echter ter ore dat inmiddels bij
Schariaken Koord 'wisseling van de wacht' geweest
is en men zich juist meer en meer op die zending wil
riditen. We zijn er dus hel«naal nlet gerust op dat
men niet juist prostituees probeerde onder druk van
het geloof urt de prostitutie te halen. Van de Rode
Draad kwamen er ook signalen dat meerdere
prostituees daarover klaagden.
Enkele verhalen gingen zelfs zover dat
hutpverieners ('maatjes' noemen ze deze werkers)
op m.n. .Zuid-Amerikaanse vrouwen inspraken dat
men zich van zijn zondig verieden juist door hel

S.

KMAMUuam maoKO

bron www.Schartakenkoord.nl
Schadaken Koord is een maatschappotijke
organisatie die zich bezighoudt met straatwerk.
preventie.
voodichting en
maatschappelijke
hulpverlening
rond
prostitutie.
Door middel van de verschillende activiteiten willen
we de vrouwen laten ervaren dat ze 'kostbaarder
zijn dan zilver en goud'. Wij worden hiertoe
gedreven door de liefde van Jezus Christus voor
mensen. Het werk ven Scheriaken Koord kent veel
facetten.
Een paar keer per week gaan onze werkers met
vrijwilligers langs de ramen om contact te leggen
met de vrouwen. Ze ontmoeten vrouwen en bieden
praktische en psycho-sodele hulp. Vrouwen die
willen stoppen kunnen gebruik maken van het
ullstapprogramma.
Maatjesproject.
Vrouwen die vanuit de prostitutie bij onze
maatschappelijk werkers terechtkomen, hebben el
een grote stap gezet op weg naar een nieuw en
ander leven. Toch blijkt in de praktijk dat de meeste
vrouwen die uit de hulpvertening komen in een
enorm sodaal isolement leven. Ze zijn door hun
werk veak het contact met familie en vrienden
kwijtgeraakt. Het kan dan ook moeilijk voor hen zijn
om weer in het alledaagse maatschappelijk leven te
gaan fundioneren.
Om dit probleem te ondervangen, startte
Schariaken
Koord
met
het
zogenaamde
maatjesproject. We gingen op zoek naar vrouwen
die als maatje van een ex-pmstituee willen
functioneren.
Ais maatje ondersteun je een vrouw die uit de
prostitutie is gestapt, bijvoorbeeld door met haar
mee te gaan naar een gesprek bij een instantie,
door haar in een (kerkelijke) gemeenschap te
introduceren of door saman eens iets feuks te
ondernemen.
geloof kon losmaken en zo de hemel voor hen ook
bereikbaar zou zijn,.. Maar misschien is dat een
persoonlijke
opvatting
van
een
bepaalde
hulpveriener... De Rode Draad onderzoekt die
klachten op dit moment nader.
Ook andere organ/sab'es volgen de situatie van
uittreding met medeweridng van het Schariaken
Koord nu ook met argusogen.
Wij zijn er dus nu helemaal nlet (moer) gorustop... dat het géén gesuijsidie&d xendingswerH)
droigt teworden
Q

0

h-i
Vereniginguegtstar nr.40124474 t o n k i a k : ABN/Amfo 41 7 8 1 4 733 giro 047 00 42 A«nsB*Io(»n fii)

5icf?^Il?

KJ
O

o

il)

Ml
liil

0
0

S.O.R. Amsterdam
O.Z.Achterburgwal 49
1012 DB Amsterdam
Email :so ramsterdam@holmaiI.com

Aan: Ministerie van Biimenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
l.a. v.mr.J. Verbruggen
Posibus 20011
2511 EADen Haag

Geachte heer/mevrouw,
Hierbij Ingesloten onze reactie op het wetsvoorste]: Wet Regulering Prostitutie,
voor verdere vragen houden wij ons gaame beschikbaar.
Met vriendelijke groeten
K de Weerd [voorzitter]
J Broers [secretaris]

if' 0

'P 0
^0
0

Antwoorden op de twee vragen uit de begeleidende brief over de Wet Regulering Prostitutie,
Verhoging minimum leeftijd van 18 naar 21 voor alle prostituees.
Het is de bedoeUng van deze maatregel om mensenhandel en gedwongen prostitutie te
bestrijden ofte voorkomen. Hierbij is het idee dat een vrouw van 21 sterker in haar schoenen
staal dan een vrouw van 18, en j e dus wat meer zekerheid hebt dat ze niet gedwongen wordt.
De vraag is of dit klopt. Het is wel zo dat een vrouw van 21 in principe meer levenservaring
heeft, maar hel zaJ ook vaak voorkomen dat een vrouw van 18 beter voor zichzelf kan zorgen
dan een vrouw van 21,
Met andere woorden: je kunt niet automatisch zeggen dal leeftijd de doorslaggevende factor
is.
Wij willen blijven uitgaan van de bestaande leeftijdsgrens van 18. Wij verwachten meer van
een betere afstemming met de politie en ook met de hulpverlening bij het signaleren en
aanpakken van ^verdachte' situaties.
Een leeftijdsverhoging zal zeker een negatief effect hebben. Vrouwen onder de 21 kunnen dan
niet meer in de legale prostitutiebedrijven terecht. Dal betekent dat ze in de illegale sector
terecht komen, waar de kans of dwang en mensenhandel groter is.
Registratie van mogeUjke slachtoffers van mensenhandel
Uil de wetstekst lezen wij dat een registratie niet verplicht is voor vrouwen die in de ramen
werken. Maar wel wanneer ze ook op hun eigen houtje werken. Dit lijkt ons nogal
verwarrend: het zal niet makkelijk zijn om dit aan alle vrouwen duidelijk te maken. Verder
vragen we ons af of al die vrouwen zich zullen laten registreren bij de gemeenie, ze zijn
immers bang hun anonimiteit te verliezen. En het is uiterst riskant voor de gemeente: want als
ze een gemeentelijke registratie hebben, zullen zij dat dan niet aan ons tonen als een bewijs
dat de gemeente hiermee verklaard dat ze niet gedwongen worden? Dit zal ook in ieder geval
tot extra verwarring leiden.
Als een gemeenteambtenaar vermoedt dat een vrouw slachtoffer is van mensenhandel lijkt het
ons logisch dat de politie wordt ingeschakeld, en eventueel de hulpverlening.

Enkele opmerkingen over het concept onlwerp Wet Regulering Prostitutie.
1 defmities en termen
Wlj begrijpen dat raamprostitutiebedrijven onder de definitie van prostitutiebedrijf vallen.
Aangezien vnj werkruimte aan prostituees verhuren die voor eigen rekenmg werken (wij
zouden liever zeggen 'zelfstandig werkende prostituees', maar daar geeft u een andere
betekenis aan), vinden wij termen als 'Sverkzaam voor een prostitutiebedrijf* (artikel 2) en
"tewerkstellen" (artikel 8.l.g) onjuisi voor wat betreft raamprostitutie. Hetzelfde geldt voor
artikel 17.l.d; wij kunneu niet de werktijden van onze huursters bepalen. Prostituees zijn niet
bij ons in dienst
2
Wij zijn een voorstander van het vergunningenstelsel met duideUjke regels, zodat wij weten
waar we aan toe zijh. Echter: in de nieuwe wet krijgt een gemeente veel vrijheid om nadere
regels te stellen en kan zich daarbij op loch wel vage criteria als 'openbare orde* beroepen.
(artikelen 4.1; 4.3; 6.3;8.5; 9.2). Dil kan onze bewegingsvrijheid emstig inperken.

p ^j^t
n ' ilU'
^ S*^^'
N^ i .
''^

jr.J

-Deze artikelen kunnen voorts oneigenlijk gebruikl worden, vanuil bijvoorbeeld morele
motieven, om bedrijven onraogelijk te maken.
3.
Wij zijn principieel tegen de optie voor gemeenten om het aantal bedrijven tot een maximum
te beperken of zelf helemaal te verbieden (artikel 4.2). Ook hier kunnen morele motieven een
rol spelen, zonder dat die expliciet beargumenteerd hoeven te worden.
Wij zijn hier principieel tegen omdat een algeheel verbod in stiijd is met het legaal zijn van
onze bedrijfstak; iets dat de nationale overheid toeslaat kan een gemeeme niet alsnog
verbieden.
4.
De beperking zoals hierboven genoemd maken hel ons moeilijk om vemieuwingen in de
bedrijfstak door te voeren. Net als in andere sectoren van de economie is het noodzakelijk om
in le spelen op maatschappelijke ontwikkelingen en veranderende vraag. Wanneer de
bewegingsvrijheid van ondememers le zeer wordl beperkt is innovalie niet raogelijk.
5.
In aansluiting op het bovenstaande valt hel ons op dat er helemaal geen aandacht is voor de
factoren die van invloed zijn op het economisch rendabel kunnen voeren van een
prostitutiebedrijf De omgeving, het aantal, de uitstraling, de werkwijze moeten aan
economische wetmatigheden voldoen wil een bedrijf kunnen overleven. Het isjammer dat er
in de weï eigenlijk alleen maar overwegingen van openbare orde en criminaliteitsbestrijding
worden gehanteerd.
6.
De beperking die een gemeente kan opleggen, zoals in 2 en 3 hierboven zijn genoemd, Ujken
er op gericht om onze bedrijfstak als het ware te bevriezen: het aantal te fixeren en in de
bedrijfsvoering zó te beperken dat de overheid de bedrijfstak maximaal onder controle houdt.
Mogen wij hieruit concluderen dat de overheid hier een zeer negatief beeld ten opzichte van
ondememers in de prostitutie heeft? Dat prostitutiebedrijven all^n kuimen opereren wanneer
ze maximaal in toom en in de gaten worden gehouden? Wij zijn hier teleurgesteld over, wlj
streven naar een normale bedrijfsvoering, die verstoken is van criminaliteit. Hiervoor zetten
wij ons in, en hopen op hechte samenwerking met autoriteiten, zoals politie, justitie en
gemeentelijke diensien.
7.
Hierbij willen wij opmerken dat ondememers in de raamprostitutie niet verward mogen
worden met mensenhandelaren en souteneurs; Wij verhuren werkmimle aan prostituees,
waarbij wij tijdens een intake al de ons ter beschikking staande middelen inzetten om ons er
van le vergewissen dat de betrokken vrouw niet tot prostitutie wordt gedwongen.
8.
Op pagina 11, vijfde zin is sprake van *bordelen*. Deze staan niet in de definitiei ijst. Wat is
hiennee bedoeld?
9.
.
_
In de derde alinea van pagina 25 staat een passage over de souteneur: 'iemand die voordeel
trekt uit de seksuele handelingen van een prostituee". Dit is een neutrale en brede definitie,
geldt dit voor alle huisgenoten van een prostituee? En is iemand die in hetzelfde huis woont

^.0
^ Vt)'
M fi'^|
M J\^|
^4^0

waar de prostituee werkt, dan automatisch een exploitant? Wij vinden deze passage erg
verwarrend.
10.
De door u genoemde 'zelfslandig werkende prostituee' dient een registratiebewijs bij de
gemeenie te halen. Wat is de status daarvan? Kunnen vrouwen die zich bij ons melden dit
document beschouwen als gemeentelijke goedkeuring en als argument gebruiken om te
bewijzen dat zïj niet gedwongen worden? Zoja, kan de gemeente dit garanderen?
11.
Klanten die prostituees bezoeken in een niet vergund bedrijf, lopen gevaar te worden
vervolgd. Betekent dit dat de vergunning in etke kamer van onze bedrijven moei worden
opgehangen?

h m
O 0
>P 0
0

I ' V ••

^r\

% \ \ b(\ ''P-. -Mo.:-.i

•:S ^ E X ^ »

#'/

f(?/?4kl
O x C(ciJe-}^u-i^iM^'J vy
/Lit

:aa ÜJ 3ü] -JU

!>2S^

^/i

C(\,^j/t.ic/a'i}

Soa Aids Nederland
Keizersgracht 390
1016 GB Amsterdam
The Netheriands
T +31 (0)20 62 62 669
F +31(0)206275221
www.soaaids.nl
Soj Aiiti Ncderlind: ondctdRl vin
Slldilln; Atd» Fondt • Sol Aidi Nedfrlmd
A i d i Soa Infolijn : 0900104 104 o

Datum:
Uw kenmerK:

Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties
T.a.v. de heer mr. J. Verbruggen
Postbus 20011
2500 EA "s-Gravenhage

22 januari 2009
2008 0000584551

Ons kenmerk:

20090127/l«)R/IvE

Onderwerp:

Reactie op Wetsvoorstel Regulering Prostitutie

Geachte heer Verbruggen,
Soa Aids Nederland geeft hierbij met genoegen gehoor aan het verzoek van
ministerTer Horst mede namens minister Hirsch Ballin om te adviseren
over het concept Wetsvoorstel Regulering Prostitutie.
Soa Aids Nedertand Is van mening dat dit voorstel tot wetswijziging op een
aantal punten tegemoet komt aan de doelstellingen om prostitutie te
ontdoen van criminele activiteiten en problemen in de branche aan te
pakken. Er ontbreekt echtereen aantal belangrijke zaken die betrekking
hebben op de volksgezondheid en de positie van prostituees. Soa Aids
Nederland concentreert zich op vier hoofdthema's en beantwoordt de
specifieke vragen.

Sociaal m a a t s c h a p p e l i j k e positie v a n prostituees
Het concept Wetsvoorstel Regulering Prostitutie versterkt de
maatschappelijke posttie van de prostituee niet, terwijl dit juist
noodzakelijk is. Soa Aids Nederland betwijfelt om meerdere redenen of het
huidig concept Wetsvoorstel Regulering Prostitutie in de praktijk op dit punt
de gewenste meerwaarde heeft. Uit de concept Memorie van Toelichting
blijkt dat met de huidige aanpak al positieve resultaten zijn behaald op alle
belangrijke doelen, zoals gesteld bij de opheffing bordeelverbod in 2000,
behalve op het emotioneel welbevinden van prostituees.

In het huidige concept Wetsvoorstel Regulering Prostitutie worden de

0

positieverbetering, het verhogen van de weerbaarheid van prostituees, het

NJ

verbeteren van arbeidsomstandigheden en het ontwikkelen van

ijJ

m'
ii„^i

0

M'

t-*

0
0

arbeidsvoorwaarden, niet gelijkwaardig gedefinieerd aan het tegengaan
van mensenhandel en criminaliteit binnen de sector. Dit In tegenstelling tot

i^J
Q
0
(£>

0
0

Soa Aids NedeHand

de doelstellingen van de opheffing van het bordeelverbod uit 2000.
Het belang van een sterke sociaal maatschappelijke positie van de
prostituees moet niet worden onderschat. Iemand die lichamelijk en
psychisch gezond is en zowel maatschappelijk als persoonlijk sterk staat, ls
nu eenmaal minder gemakkelijk in een slachtofferrol te dwingen'. Dit geldt
uiteraard ook voor prostituees. De rot van prostituees zelf in het
terugdringen van mensenhandel en uitbuiting krijgt in het huidige concept
Wetsvoorstel Regulering Prostitutie onvoldoende aandacht. Soa Aids
Nederiand stelt voor dat positieverbetering, het verhogen van de
weerbaarheid van prostituees, het verbeteren van arbeidsomstandigheden
en het ontwikkelen van arbeidsvoorwaarden expliciet als doelstellingen in
het wetsvoorstel worden opgenomen.

Registratie van zelfstandige prostituees
Soa Aids Nederiand is ervan overtuigd dat de registratie van zelfetandig
werkende prostituees ertoe zal leiden dat prostituees uit het formele circuit
stappen. Dat is zeker het geval ats aan registratie geen voordelen voor de
prostituee zijn verbonden. Signalen uit het veld^ bevestigen dit. De angst

^^%

o

dat gegevens openbaar worden, of dat er misbruik gemaakt gaat worden
door personen die toegang hebben tot het registratiesysteem, is groot.
Prostituees geven aan steeds meer last te hebben van stigma en taboe,

>

door het veranderende repressieve beleid van de overheid. Zij zijn meer
dan ooit bang voor discriminatie en (sociale) uitsluiting. Dit wordt versterkt
door onduideltjkheid over de plaats van en voorwaarden aan de registratie
en door wie de registratie zal worden uitgevoerd. Criminalisering van
ongeregistreerde prostituees en hun klanten zal niet tot gevolg hebben dat
de branche transparanter en veiliger wordt. Het leidt ertoe dat prostitutie
ondergronds gaat en het effect hiervan zal zijn dat verborgen prostitutie zal
toenemen, dat de arbeidsomstandigheden slechter worden, dat het gevaar
op geweld toeneemt evenals de kans op mensenhandel en gedwongen
prostitutie, en dat het risico op onveilige seks toeneemt wat gevolgen heeft
voor de volksgezondheid.
Soa Aids Nederiand is dus geen voorstander van verplichte registratie.

I n t e g r a l e aanpak als suggestie in de u i t v o e r i n g van d e w e t
De voorgestelde maatregelen in het concept Wetsvoorstel Regulering
Prostitutie leveren geen extra zicht en grip op ten aanzien van het
informele en illegale deel van de prostitutie terwijl bestaande aanpakken in

0
iW

de praktijk (Amsterdam, Rotterdam) juist daarin succesvol zijn. Soa Aids

KJ
W

Nederiand stelt een integrale aanpak voor waarbij betrokken organisaties,

O

H'

H*

itf^i

NJ

0
0
0

' Zie ooit memorie van loelichting pagina 3 1 , par. 2.3.3
^ Onder andere via www.werkplekfqrum.nl

O

o
(D

IW'

Soa Aids Nederland
zoals politie, maatschappelijk werk en de GGD samenwerken op basis van
formele afspraken. Best practises binnen het huidige -lokaleprostitutiebeleid (Rotterdam en Amsterdam) tonen aan dat intensivering
van het veldwerk heel effectief is. Preventiewerkers van de GGD en andere
maatschappelijke organisaties gaan samen op veldwerk. Zij zijn prima in
staat om misstanden te signaleren en deze na constatering kort te sluiten
met politie. Tegelijkertijd kan de politie veel leren en gebruik maken van de
deskundigheid van de maatschappelijk werkers en sociaal
verpleegkundigen van de zorg- en welzijnsinstanties.

Veilige seks beleid
Soa Aids Nederiand stelt voor dat veilige en gezonde seks als expliciet
onderdeel wordt opgenomen in het Wetsvoorstel Regulering Prostitutie.
Veilige en gezonde seks zoals opgenomen in de meeste Algemene
Plaatselijke Verordeningen houdt in dat het seksbedrijf en/of escortbedrijf
als huisregel hanteert dat alle seksuele contacten veilig zljn in relatie tot de
preventie van hiv en andere soa, dat veilige seks de norm is binnen het
bedrijf en dat veilige seks ats huisregel bekend Is. Verder dienen

^^%

o

seksbedrijven en/of escortbedrijven prostituees de mogeUjkheid te bieden
en tijd beschikbaar te stellen voor soa onderzoeken die uitgevoerd worden
conform de 'richtlijnen voor soa-onderzoek bij prostituees'. Voor het

>

uitoefenen van veilige en gezonde seks hebben prostituees kennis en
vaardigheden nodig. Soa Aids Nederiand vind het noodzaketijk dat
eveneens wettelijk wordt verankerd dat de GGD toegang heeft tot een
seksbedrijf/escortbedrijf om erop toe te zien dat veilige en gezonde seks
ook inderdaad de praktijk is. Op het ogenblik is dit veelal geregeld via
gemeentelijke verordeningen, maar het ontbreken van bepalingen hierover
tn de wet biedt teveel ruimte aan vrijblijvendheid.

Soa Aids Nederiand heeft conform uw verzoek de twee voorgelegde vragen
beantwoord.
V r a a g 1 . V e r h o g i n g l e e f t i j d v o o r p r o s t i t u e e s van 18 naar 2 1 j a a r .
Soa Aids Nederland is geen voorstander van de leeftijdsverhoging van
prostituees. Het 'grooming' proces van minderjarigen door hun toekomstige
uitbuiter om ze later in de prostitutie te taten werken vindt veelal plaats
gedurende een kwetsbare periode in hun leven, zo rond de leeftijd van
14/15 jaar. De start-periode van dit 'grooming' proces zal niet veranderen.
Immers dit is de leeftijd dat meisjes het meest kwetsbaar zijn.^ Bij een
verhoging naar de leeftijd van 21 jaar zullen deze slachtoffers gelijk de
gedwongen prostitutie in gaan. Er zal niet meer worden gewacht tot een

N.1

W
O
H->

^ Integraal Toezicht Jeugdzalcen (ITJ) ondenoek Rotterdamse keten jeugdprostitutie
2006
3

NJ

O

o
ij}

i;^i

ifi'

H'
|}.;u1l

0

0
0
0

Soa Aids Nedertand

legale teeftijd om in de prostitutie te werken; de periode van 14/15 jaar tot
21 jaar is voor de uitbuiter te tang. Soa Aids Nederiand heeft voor deze
opinievorming ook haar netwerkpartners geconsulteerd die belast zijn met
Mensenhandel en Jeugdprostitutie.

2. V e r m e l d i n g van h e t p r o s t i t u t i e r e g i s t e r van m o g e l i j k e
mensenhandel slachtoffers
Soa Aids Nederiand is geen voorstander van het registratiesysteem.
Echter, mocht er gekozen worden om toch tot een registratieplicht over te
gaan dan adviseert Soa Aids Nederiand om alle zich aanmeldende
prostituees te registreren. In de brief wordt onder andere voorgesteld dat
registratie geweigerd mag worden als mensenhandel wordt vermoed. Dat is
praktisch onuitvoerbaar. De politie is degene die belast is met de taak van
opsporing. Aan hen de taak om slachtoffers mensenhandel op te sporen.
Vanuit het veld is bekend hoe ingewikkeld het proces is bij mensenhandel
en dat er soms een jarenlange vertrouwensrelatie tussen een hulpveriener
en Client nodig Is om het onderwerp bespreekbaar te maken. Het valide
beoordeten van vermoedelijk slachtofferschap is een specialistische taak

^^%

o

die zeer moeilijk te combineren valt met de registratie.

Tot slot heb ik voor u nog een tweetal aandachtspunten.
Soa Aids Nederiand acht het van belang dat een duidelijke definitie van
gezondheid in het wetsvoorstet wordt gegeven. Mogelijk biedt de Wet
Publieke Gezondheid hier handvatten.
Met het oog op de aangekondigde, nieuwe staatkundige verhoudingen
binnen het Koninkrijk vraag ik uw bijzondere aandacht voor de toekomstige
implementatie van deze Wet op de BES-eilanden, waar op het terrein van
de prostitutie op dit moment sprake is van een praktijk die aanzienlijk
afwijkt van die in Nederiand.

Ik hoop dat deze adviezen de kwaliteit van het wetsvoorstel zullen
bevorderen. Uiteraard is Soa Aids Nederiand graag bereid nadere
toelichting te geven. Hiervoor kunt u contact opnemen met Marieke Ridder,
programmaleider Prostitutie.

iéndelijke groet.

Ton Coenen

t^J

0

directeur

'.J

o

«sr

cc:

deelnemers Landelijk Prostitutie Overleg
Ministerie van VWS - Directie Publielte Gezondheid
RIVM / Centrum voor Infectieziektebestrijding

!->

H'
H'

NJ

BK^I

O
D

(J)

0

«•nl

•lel'
ttJ'

óe R e c h t s p r a a k
Raad voor de
rechtspraak

Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelalies
dr. G. ter Horst
Posibus 20011
2500 EA Den Haag

datum
contactpersoon

18 februari 2009
mw. mr. R.M. Driessen en mw mr. drs, E.CM Bouman

doorkiesnummer
faxnummer

070 - 361 9852
070 - 361 9746

e-mail
ons kenmeiv
uw kenmerk
cc
ondenwerp

Afdeling Ontwikkeling

bezoekadres
Kneuterdijk \
2514 EM Oen Haag
correspondentieadres
Postbus 90513
2509 LP Den Haag

t (070) 351 97 23
f (070)36197 46
www.rechtspraak.nl

R,Driessen@rechlspraak.nl
U IT 13847 ONTW / RMD
2008-0000584551
De Minister van Jusiitie
Adviesaanvraag wetsvoorstel regulering prostitutie

Geachte mevrouw Ter Horst,
Bij briefvan 28 november 2008 mel bovengenoemd kenmerk verzochl u de Raad voor de
rechtspraak (de "Raad") advies uil te brengen inzake het concept weisvoorstel regulering
prostitutie (hel 'Svetsvoorslel").
In dit wetsvoorstel wordl een verplicht vergunningslclset vooralle seksbedrijven ingesteld. Voor
een prostitutiebedrijf wordt een meer omvattende regulering voorgesteld dan voor de overige
vormen van seksgerelateerde bedrijvigheid. Daarnaast zal ingevolge dit welsvoorslel de zelfstandig
werkende prostituee zich dienen le registreren en wordl illegaal aanbod van prostitulie strafbaar
gesteld. Hel wetsvoorslel bevat maatregelen en instrumenten om het toezicht en de handhaving te
vergemakkelijken.
Gehoord de gerechten, adviseeri de Raad als volgt.'

De Raad voor de rechtspraak heeft op grond van aniket 95 Wei op de rechterlijke organisatie cen wettelijke adviestaak
met twtrekking tol nieuwe wcis- en bcteidsvoorslelten die gevolgen hebben voor de rcchispniak. De adviezen uordcnlg^l
vastgesteld na overleg mei de gerechien. De Raad voor de rechtspraak is een adviescollege in dc zin van artikel 79 eniiSO
van de Grondwci. Bij hct opstellen van zijn adviezen beoordeelt de Raad dc voorgenomen wet- en regetgc>J^ng in hei*'^
bijzonder op dc gevolgen voor de organisalie en de wertitasi van dc gerechten en op de (praktische) tocpasbairheid en' ^
uitvoerbaartiejd. Rechters zijn bij de behandeling van individuele zaken niet gebonden aan de inhoud van aer
I'.J
wetgevingsadvtezen van de Raad voor dc rechtspraak.

G

0
0
0

öe Rechtspraak
Raad v o o r d e
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

18 februari 2009
UIT 13847 O N T W / R M D
2 van 9

Advies
1.

Algemeen

In uw brief vraagt u afzonderlijk le reageren op twee (vraag) punlen, le weten:
de eventuele verhoging van de leeftijd voor prostitutie, en
de eventuele registratie in hel prostitutieregister van vermeende slachtoffers van
mensenhandel.
De Raad is van mening dat het niet in de rede ligt dal de Raad zich hierover uitspreekt. Dil
uiteraard zonder afbreuk te doen aan hel belang van de gestelde vragen.
2.

Bestuursrechtelijke aspecten van het wetsvoorstel

(n de Memorie van Toelichting (MvT) op de artikelsgewijze toelichting bij artikel 6 wordt gemeld
dat bij de aanvraag voor een vergunning onder meer een verklaring omtrenl liei gedrag moet
worden overlegd. Dit valt niet uil de wettekst afte leiden. De Raad stelt voor deze eis - indien zo
bedoeld ^ in artikei 6 van hel welsvoorslel op te nemen. In paragraaf 3.2. wordl gesteld dat de
gemeente bij verordening kan besluilen dal een verklaring van het gedrag bij de aanvraag dienl te
worden overlegd. Dit komt niel overeen met dc hiervoor gemelde artikelsgewijze toelichting bij
artike! 6.
De Raad gaat ervan uil dal de besUssing op een verzoek tot registratie als zelfstandig werkende
prosliluee een besluit in de zin van de Algemene wet bestuursrecht is. Hel besluit is immers op
rechtsgevolg gericht. Om onduidelijkheden te voorkomen verdient hel de voorkeur cen en ander in
de MvT le verduidelijken.
3.

Strafrechtelijke aspecten van hct wetsvoorstel

Zoals reeds aangegeven bevat het welsvoorslel maatregelen en instrumenten om hel toezicht en de
handhaving te vergemakkelijken. Hel gaat dan om een scherpe(re) regulering van het legale deel
van de seksbranche enerzijds en om de aanpak van het illegale deel daarvan anderzijds.
In dit kader is onder meer gekozen voor strafbaarstelling van de volgende gedragingen:
(1) het afnemen van illegale diensten van een prostituee;
(2) het zich prostitueren in een niel vergund, dan wel niel geregistreerd, prostitutiebedrijf, dan wel
nieï zijn/haar registratienummer in advertenties vermelden, en
(3) de illegale exploitatie van een prostitutiebedrijf

.0
In de MvT wordt opgemerkt (blz. 57) dal het wenselijk is om bij normschendingen op het-terreinjji
van prostitutie zo veei mogelijk te voorzien in een eenduidig regime van handhaving, oni3
}rV
'verkokering en versnippering' tegen le gaan. De Raad steil vast dal de strafbepalingen die
S^'
betrekking hebben op (de klant van) de prostituee zijn opgenomen in de fVei regulering'pro.slifu'rie^
(hiema: de Wet). De strafbepalingen die betrekking hebben op (de exploitant van) het s^jc'sbcdrijf-J'
zijn opgenomen in de Wet op de economische delicten (WED). Een zelfslandig werkendè'proslit&ec
iD

de Rechtspraak
Raad voor d e
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

18 februari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
3 van 9

als bedoeld in artikel 19 van de Wet kan ook ais ondememer worden beschouwd. De Raad vraagt
zich af waarom voor deze opsplitsing van strafbepalingen gekozen is, gezien bovengenoemde
doelstelling om te voorzien in een eenduidig regime van handhaving.
3.1 Strafbaarstelling van degene dic illegale diensten van een prostituee afneemt
Ingevolge ariikel 26 van de Wel wordt mel hechtenis van ten hoogsle zes maanden o f geldboete
van de derde categorie gestraft degene die seksuele handelingen verrichl met (a) een prostituee die
werkzaam is voor een prostitutiebedrijf voor de exploitatie waarvan geen vergunning is verleend o f
(b) een zelfslandig werkende prosliluee die niet is ingeschreven in het register, bedoeld in artikel
19. Deze bepaling, samen met dc al bestaande strafbepaling van artikel 248b Sr, noopt de klant van
een prostituee zich ervan te vergewissen dat de prostituee tenminste 18 jaar oud is en werkzaam is
voor een vergund bedrijf dan wel geregistreerd is. Blijkens de M v T is hiermee in het bijzonder
bedoeld het gebruikmaken van diensten van een slachtoffer van mensenhandel strafwaardig te
achten. Indien dil inderdaad de primaire doelstelling van anikel 26 van het Wetsvoorstel is, achl de
Raad deze strafbaarstelling le ruim geformuleerd.
Over de plek van de strafbaarstelling (art. 26 van de Wel) merkl de Raad op dat denkbaar zou zijn
geweesl de strafbaarstelling als overtreding in het Wetboek van Strafrecht op le nemen, juist nu
wordt beoogd 'verkokering en versnippering' legen le gaan (zie ook hierboven onder 2).
3.2 Strafbaarstelling vao de prostituee die zich prostitueert in een niet vergund
prostitutiebedrijf, dan wel nïet geregistreerd is, dan wel niet zijn/haar registratienummer in
advertenties heeft vermeld
Ingevolge artikel 27, eersle lid. in verbinding met anikel 2 van dc Wet, wordl de prostituee die
werkzaam is voor een prostitutiebedrijf dal niel beschikt over een vergunning als bedoeld in artikel
5 van de Wet, gestraft met een geldboete van de eerste categorie. Hel zelfde geldl voor de
zelfslandig werkende prosliluee die niel ts geregistreenj als bedoeld in artikel 19 van de Wet, Ook
wordt, ingevolge artikel 27, tweede lid, in verbinding mei artikel 22 van de Wet, de prostituee die
in advertenties niet hel nummer waaronder zij is ingeschreven in het register vermeldt, met een
geldboete van de eerste categorie gestraft. Vanuit het oogpunt van handhaving is deze
strafbaarstelling begrijpelijk. De Raad wil nog wel een enkele kanttekening plaatsen. In de M v T
staal (blz. 60) dat "hel vanzelf spreekl dal bij de vraag o f strafrechtelijk oplreden tegen een
prostituee (de Raad leest daarbij: opportuun is) rekening wordt gehouden mei de positie waarin zij
verkeeri. Daarom zal strafrechtelijk oplreden legen slachtoffers van mensenhandel achterwege
blijven ". De Raad vraagt zich af waarom dal niet in de Wel is opgenomen, bijvoorbeeld als
strafuitsluitingsgrond in de strafbepaling zeif Graag zou de Raad kennis nemen van de wijze
waarop thans wordl beoogd de vrijwaring van slachtoffers van mensenhandel tegen strafrechtelijke'
vervolging te garanderen.
iJ3

6^'
KI

to
O
O

Ml
•i^i

0
0

de Rechtspraak
Raad v o o r d e
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

18 febmari 2009
U!T 13847 ONTW / RMD
4 van 9

3 3 Strafbaarst eil ing van de illegale exploitatie van een prostitutiebedrijf
Ingevolge artikel 29 van de Wet worden in artikel t, onder 2**, van de WED ingevoegd de anikelen
3, 14 en 15 van de Wet. Artikel 3 verbiedt de exploitatie van een seksbedrijf zonder vergunning;
artikel 14 verbiedt hel verstrekken van onjuiste of onvolledige gegevens ler z^ke van een aanvraag
om een vergunning en artikel 15 verbiedt In advertenties voor een seksbedrijf geen venneiding op
te nemen van het nummer van de aan het seksbedrijf verleende vergunning en van hel vaste
telefoonnummer van hel seksbedrijf
De Raad vindl zowel de strafbaarstelling van artikel 3 als de sanctionering daarvan via de WED hel
logische sluitstuk van de Wet, voor zover hel gaat om het terugdringen van illegale prostitutie.
Wal minder voor de hand liggend is dc strafbepaling van artikel 14. Immers, uitgaande van hel feit
dal een vergunningaanvraag sleeds schriftelijk (in de ruime betekenis hiervan) za! geschieden, is
het verstrekken van onjuiste of onvolledige gegevens reeds strafbaar gesteld in artikel 225 Sr
(valsheid in geschrift) of 326 Sr (oplichting)? Het valt niet onmiddellijk in le zien waarom een
aparte strafbaarstelling vereist is, zeker niet nu daarvoor geldt dal die strafbaarstelling een lex
specialis inhoudt.
3.4 Enkele vragen over mogelijke samenloop
Hel isde Raad niet in alle gevallen bij voorbaat duidelijk wanneer een justitiabele onder dc
werking van één of meer van de strafbepalingen van de Wet valt. Indien bijvoorbeeld een
zelfstandig werkende prostituee een personeelslid heeft, is hij/zij dan zowel registralie- (art. 19) als
vergunningplichtig (art. 5)? En kan hij/zij in geval van verzuim, dan zowel hel sirafbare feit van
artikel 2 als dal van artikel 3 plegen en daarmee respectievelijk viade Wet zelf of via de WED
worden bestraft?
Mogelijk vallen de prostituee die een personeelslid heeft ofde zelfslandig werkende prostituee
zonder personeel, die is ingeschreven bij de Kamer van Koophandel (als ZZP-er) onder de definitie
van seksbedrijf (zie de artikelsgewijze toelichling, pagina 10) en zijn ze daarmee in elk geval
vergunningplichtig. Valt de prostituee/ondernemer daarmee onder de uitzondering van artikel 2,
onder a (werkzaam voor een vergund bedrijf en dus niet strafbaar) of is nog sleeds (ook) registratie
vereist? Anders gezegd, is de geregistreerde, zelfstandig werkende prostituee die, omdal er sprake
is van een (eenmans-) bedrijf, strafbaar omdat geen vergunning is verleend, en/of is de zelfstandig
werkende, ZZP-prostituee met vergunning, strafbaar omdat geen inschrijving heeft
plaatsgevonden?
Het wetsvoorslel geeft overigens geen aanleiding lot het maken van op- en aanmerkingen.

0

ai
G
KJ
KJ

G
G'
(.0

Ml

0
0
0

de Rechtspraak
Raad v o o r d e
rechtspraak

datum
kenmerit
pagtna

18 februari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
5 van 9

Werklast
Werkla.Ugevolgen in aanlallen zaken
Builen beschouwing gelalen zijn de inzet van rechtsmiddelen tegen het niel lijdig besluiten door het
bestuursorgaan en extra zaken die voortkomen uit de cis voor het overleggen van een verklaring
(die MvT ad artikel 6 blz. 14). Hier valt naar mening van de Raad thans geen inschatting van te
maken. Eveneens builen beschouwing gelaten zijn de bestuurlijke hoger beroepen, aangezien deze
zullen worden behandeld doorde Raad van State.
Vergunningsplicht seksbedriiven
Uit de MvT blijkt dat thans in veel gemeenlen seksbedrijven al vergunningplichtig zijn op grond
van een gemeentelijke verordening. Op grond van artikel 31 van hel welsvoorslel moeten bedrijven
die onder hel wetsvoorstel als seksbedrijf worden gekwalificeerd en thans al een vergunning
hebben, een nieuwe vergunning aanvragen. De vóór hel tijdstip van inwerkingtreding verieende
vergunning geldt gedurende een periode van 28 weken na inwerkingtreding als een vergunning
krachtens deze wel.
Daamaast kunnen er bedrijven zijn die onder de defïnilie van het welsvoorslel ats seksbedrijf
gekwalificeerd kunnen worden, maar die vóór de inwerkingtreding van de nieuwe wel geen
vergunning behoefden le hebben. Artikel 32 bepaalt dat deze bedrijven nog gedurende 28 weken
voortgezet mogen worden. Indien binnen die periode ecn nieuwe aanvraag wordt gedaan geldt de
buitentoepassing-verklaring van artikel 3 van het wetsvoorstel tol het moment dal op de aanvraag is
beslist.
De Raad gaat uit van in de MvT vermelde aantal huidige vergunningen (1270) en nieuwe
aanvragen van thans niet vergunde escortbedrijven (90), uitgebreid met een geringe jaarlijkse
toename in hel aanial vergunningvragende bedrijven (20), Er wordl een percentage
problemen/weigeringen van 15% gehanteerd, daaropvolgend een hoog trez^vaarpercentage (50%),
vanwege het economische belang, en ten slotte ecn gemiddeld beroepspercentage (20%, ter
vergelijking: dit is lager dan bij belastingzaken, maar hoger dan bij sociale verzekeringszaken).
Daarmee resulteert de vergunningplichl in ongeveer 20 zaken in jaar I en 4, en een
verwaarloosbaar aantal extra zaken in de andere jaren. Deze pieken worden veroorzaakt door de
veronderstelling in de MvT dal een exploitant eens in de 3 jaar een vergunning moel aanvragen.
Zelfstandig werkende prostituees

,j["^i

Wat betreft de registratieplicht voor zelfstandig werkende prostituees kan er van uit wo.den gegaan
dat de weigering tot registralie en hel ongedaan maken van de regisiralie ook tot bestuifcsrechtelijke
KJ

Bt.1i

NJ

0

O
G

^^'
IS'

de Rechtspraak
Raad v o o r d e
rechtspraak

datum
kenmerk
pagina

18 febmari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
6 van 9

procedures zullen leiden , Er is geen zichl op het huidige aantal zelfstandig werkende prostituees.
Aansluitend bij het schattingsaantal uit 1999, zoals dat in de MvT wordt vernield, van 25.000 nietgeregistreerde prostituees, komi de Raad lol de volgende inschatting:
Wanneer de helft van deze niet-geregistreerde groep in de loop van hetjaar een registratieverzoek
doel en als hiervan 5% wordt geweigerd, dan geeft dil 625 problematische registraties in jaar I na
invoering. Uitgaande van 50% bezwaar en 20% beroep, koml dit neer op 63 bestuursnschtelijke
zaken. In jaar 2 ligt dil aantal lager omdal er minder niel-geregistreerde prostituees zullen zijn.
Omdat deze registratie elke 2 jaar gedaan moet worden, hanteren we voorjaren 3 en 5 dezelfde
aanlallen als voorjaar (, en voorjaar 4 hetzelfde aantai als voorjaar 2.
Bestuursrechteliike handhavine
ln de M v T (blz. 60, paragraaf 8.4) wordt gemeld dal de bestuurlijke aanpak en de bestuurlijke
handhaving bij de uilvoering van het wetsvoorstel centraal zullen slaan. Voor alte strafbepalingen
in dit wetsvoorstel is, behalve de bepaling betrefïende de klanl, ook een bestuurlijk
instrumentarium van toepassing. Mochl er, aldus de Toelichling, in een specifiek gevat sprake zijn
van zodanige feiten en omstandigheden dat een strafrechtelijke sanctie wenselijk is dan is echter
ook deze weg te bewandelen.
De Raad gaat uil van 50% opsporing en oplegging van bestuursdwang bij een geschat aantal van
200 bedrijven zonder vergunning en daamaast van 10% intrekking o f schorsing van verleende
vergunningen. Andermaal laten we dit volgen door 50% bezwaar en 20% beroep. Dit resulteert in
22 zaken per jaar, inclusief voorlopige voorzieningen.
Strafrechtelijke handhaving
Opsporing van niet-geregistreerde prostituees en hun clientèle zal sterk afhangen van gemeentelijk
beleid en prioritering. De Raad gaal uil van het aantal volgens de M v T van 25.000 nietgeregistreerde prostituees en maakt de inschatting dal de helft zich niet zal registreren. Verder
wordt aangenomen dat hiervan in de loop van hetjaar 50% wordl opgespoord (veelal door intemel
en advertenties, minder door veldwerk) en ook dat in 20% van de gevallen tevens een prostituant
wordt geverbaliseerd. Dat resulteert in tussen de 4000 en 7500 handhavingszaken. Naar mening
van de Raad zal 70% hiervan worden afgehandeld middels een boete o f OM-transactie, 20% als
overtredingszaak bij kanton worden aangebracht en 10% als strafzaak bij de rechibank. Dit komt
neer op 788-1500 kantonzaken en 394-750 rechtbankstrafzaken. Hieruit volgt een beperkt aanta!
hoger beroepen (59-113),
^,1
tJJ
G
KJ

H'

' Er HWdl vanuit gegaan dat hel besluit lol regisiralie cen bcsluil als bedoeld tn nrtikel 1:3 Awb is waartegen volgens di"'règcls vanlflöl
Awb knn worden opgekomen bij dc bcsiuursrediicr.

_

'*'

de R e c h t s p r a a k
Raad voor de
rechtspraak

dalum
kenmerk
pagina

18 februari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
7 van 9

ln Tabel l slaan de totale verwachte gevolgen voorde Rechispraak van het Voorontwerp in
aanlallen weergegeven voor de eersle 5 jaar na invoering (hier genomen ais: 2010-2014). In tabel 2
staan de bijbehorende bedragen, uitgaande van de integrale produclgroepprijzen.
De extra kosten voor de Rechispraak ten gevolge van de invoering bedragen op basis van
deze cijfers ruwweg €1,1 min. in jaar 1^3 en 5, cn ongeveer €0,6 min. in jaar 2 en 4.
Tabel l: Aantallen nieuwe zaken t.g.v. het wetsvoorstel
laarl

jaar2

iaar3

Bestuur (vergunningsaanvragen seksbedrijven):
Beroepen (rechtbank)

21

0

0

21 1

1

Bestuur (registratieverzoek door gemeente afgewezen):
Beroepen (rechtbank)

63

33

63

33

63

jaar4

jaarS

Bestuur (bestiiursrechtelijke handhaving; exploiiatie zonder vereunnine of intrekking/.tchorsinR vereunnine):
nine):
Beroepen en vovo's (rechtbank)
22
22

W

Straf (handhaving; registratie zelfstandige prostituees):
Overtredingen (kanton)
Strafzaken (rechtbank)
Hoger beroep (hoO

1.500
750
113

788
394
59

1.500
750
113

22

788
394
59

1.500
750
113

Tabel 2: Werklast t.g.v. extra aantallen, in geld uitgedrukt
jaarl

jaar2

jaar3

jaar4

jaarS

Bestuur (vergunningsaanvragen):
Beroepen (rechtbank).

€ 35.089,74

€ 0,00

€ 0.00

€ 35.089.95

€ 1.670.95

Bestuur (registratieverzoek afgewezen):
Beroepen (rechtbank)

€105,269,22

€55.141,02

€105.269.22

€55.141,35

€105,269,85

Besluur (handhaving):
Beroepen en vovo's (rechibank)

€ 36.760.68

€ 36.760.68

6 36.760.68

€ 36.760,90

€ 36,760.90

e 185.895,00
€599.437.50
€ 147.159,90

€97.656,84
€314.904,50
€76.835,11

€ 185.895,00
€ 599.445.00
€147.158,77

e 97.664.72
€314,908.44
e 76.835.70

€185.910.00

Straf (ha nd having):

Overtredingen (kanton)
Strafzaken (rechibank)
Hoger beroep (hoQ

€ 599.445gOa
€•^47.159,50
(JO

Totaal

€ 1.109,612,04 I €581.298.15 j € 1.074,528.67

H''

€616.401.06 IcWfi.liefwi
KJ

0

e

0

Q

0'

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmerit
pagina

18 februari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
8 van 9

Prijseffect
Naasl een toegenomen werklast in aantallen zaken geldl dat er ook sprake is van een zogenaamd
prijseffect.
Dil prijseffect is volledig het gevolg van veranderingen in de assonimenismix, oftewel: mel de
relatieve zwaarte binnen een productgroep, en is niel hel gevolg van een verandering in de
gemiddelde bewerkelijkheid per zaak.
De veranderingen in assonimenismix zullen gevolgen hebben voorde productgroepen bestuur,
kanton en straf (zowel eersle aanleg als hoger beroep). Zie de volgende tabel voor het precieze
totaalbedrag voor hel prijsefTect ten gevolge van de veranderingen in de zaaksamenslelling.
Wal betreft de zwaarte van de besluuriijke beroepsprocedures gaan we er van uil dal het zal gaan
om een zaak van gemiddelde zwaarte. Wat belreft de besluursrechtelijke handhavingszaken die uit
dit welsvoorslel voortvloeien, kan worden opgemerkt dat deze zaken waarschijnlijk ingewikkelder
zullen zijn dan de reguliere handhavingszaken omdat het hier een nieuw gebied t>elreft en de
regulering van de bedrijvigheid van de seksbedrijven in deze mate niet eerder is voorgekomen.
Deze verzwaring wordl echter nu niet doorgerekend aangezien hel om een zeer gering aantal zaken
gaal.
Ten aanzien van de strafrechtelijke (handhavings-)zaken wordt gesteld dat hel hier om gemiddelde
zaken gaal en dat dit geen invloed zal hebben op dc gemiddelde behandeltijd per zaak.
De verschillende verschuivingen exlra zaken van de verschillende onderdelen resulteren naar
verwachting in een totaal prijseffect voor de Rechtspraak van ongeveer €-0,5 min. in jaar 1,3
en 5 na invoering, en € -0,2 min. in jaar 2 en 4. Een negatief prijseffect duidt op een besparing.
Tabcl 3: Prijseffect / relatieve verzwaring door veranderde zaakssamenstelling binnen de
productgroepen en relatieve verzwaring per zaak
jaar

Assortimentsmix
Zwaane per zaak
Totaal prijseffect

€ -455.047.00
€0.00
€^55.(W7,00

jaar 2

jaar 3

jaar 4

jaar 5

€ -243.664,00

€-461.316.00
€0,00
€^U16,00

e -237,404.00
€0,00
€ -237.404,00

€-461.026,00
€0,00
€^«61,026,00

€0,00
€-243.664,00

Deze besparing ten gevolge van het prijseffect is zeer gevoelig voor de aannames en aantallen
zaken waar we van uitgaan.
i"^

0

>D
O
KJ
f-J

o

Wl

0
0
0

de Rechtspraak
Raad voor de
rechtspraak

datum
kenmeric
pagina

18 februari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
9 van 9

Tolaal netto-effect
De totale werklasteffecten ten gevolge van nieuwe zaaksaantallen en de prijseffecten tezamen
resulteren in een werklasttoen a me van €0,7 mtn. in jaar 1,3 en 5 na invoering, en € 0 3 niln.
in jaar 2 en 4 na invoering.
Indien na het uitbrengen van dil advies het wetsvoorstel op belangrijke onderdelen wordt gewijzigd
of indien uit nadere uitvoeringsregelgeving belangrijke werklastgevolgen voortvloeien, dan wordt
de Raad graag in de gelegenheid gesteld daarover aanvullend le adviseren. Met hel oog op de
voorbereiding van de gerechien op de invoering van hel wetsvoorstel, slell de Raad hel op prijs op
als hij geïnformeerd wordl over de indiening van dat wetsvoorstel bij de Eersle Kamer en de
plaatsing van de definitieve wetstekst in het Staatsblad. Ook eventuele nadere regelgeving volgend
op dit welsvoorslel met gevolgen voor de rechtspleging valt binnen hel adviesrecht van de Raad,
Voor zover van toepassing, onivangt de Raad graag een adviesaanvraag voor deze nadere
regelgeving.

H( ogachtend,

ïroeneveid
ld voor de rechtspraak

h^

<JD

m
if^i'

O

\^y

K;

P^i

t-)

0
0
0

O

o
(.D

de Rechtspraak
Raad v o o r d e
rechtspraak

datum
kenmerit
pagina

18 februari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
10 van 9

BIJLAGE
Artikelsgewijze opmerkingen
Hoofdsluk I Algemene bepalingen, artikel l
ln art. 1 van de Wet worden de begrippen gedefinieerd, zoals die in de Wet worden gehanteerd.
Onder c wordl de volgende definitie van "seksbedrijf gegeven: "bedrijfdat gelegenheid geeft tot
prosiitutie of lot hel verrichlen van seksuele handelingen voor een ander tegen belaling ofdat
vertoningen van erotisch pornografische aard aanbiedt" (cursivering Raad). Seksbedrijven mogen
ingevolge art. 3 van de Wel slechts worden geëxploiteerd als daarvoor - ingevolge de Wet - een
vergunning is verleend. Is óe gehanteerde definitie van "seksbedrijf niet zo ruim dat zelfs een
omroep die (ofeen betaald filmkanaal dal) een erotische film uitzendt daaronder is begrepen? En
hoe verhoudt zich een dergelijke ruime definitie lol de vergunningplicht? In ieder geval zou aan art.
! onder c van de Wet moeten worden toegevoegd dat ook ten aanzien van hct aanbieden van
vertoningen van erotisch pornografisch materiaal de voorwaarde wordl gesteld dal deze legen
belaling geschiedl (thans ontbreekt dat vereiste).
Hoofdstuk 2, Seksbedrijven, art. 14
ln art. 14 van de Wel wordl hel de aanvrager van een vergunning verboden ler zake van de
aanvraag onjuiste (valse?) of onvolledige gegevens te verstrekken. Ten aanzien van dit delict
ontbreekt overigens het opzetvereiste. Met andere woorden, anders dan bij valsheid in geschrifte
(art. 225 e.v, Sr, zie de loelichling op blz. 58 MvT) is degene die bij de aanvraag van ecn
vergunning onvolledige gegevens verstrekt per definitie in overtreding. Is dat gewenst? In dit
specifieke geval is toch op zijn minsl enig bewustzijn bij hel onvolledig of onjuist verstrekken van
die infonnatie is gewenst.
Hoofdstuk 4, Toezichl en handhaving, art. 24
De Wet bevat in art. 24 een zeer ruime bevoegdheid tot het binnentreden van een woning. Een
verwijzing naar de Awbi is weliswaar niet opgenomen, maar de Awbi is wel van toepassing (zo
volgl ook uil blz, 18 van de MvT). De bevoegdheid is niet specifiek voorbehouden aan
opsporingsambtenaren. In art. 23 van de Wet wordl de mogelijkheid geboden om bij of krachtens
algemene maairegei van besluur of zelfs bij gemeentelijke verordening ambtenaren aan le wijzen
die belasi zijn met het toezicht op de naleving van de wet. In de MvT (m.n, blz. 60-61) klinkt door
dat handhaving van de Wet bij voorkeur bij de politie wordt belegd. Hel verdient de voorkeur om
ook de ingrijpende bevoegdheid tot hel binnentreden in een woning (uitsluitend) te leggen bij
opsporingsambtenaren.
Los van iiei voorgaande kan men zich nog afvragen of deze bepaling striki noodzakelijk is. De-i^i
strafbaarstellingen in de Wel leveren immers grolendeels economische delicten op. Juisi-de Wetiöp
de economische delicten (WED) kent aan opsporingsambtenaren ecn zéér ruime bevoegdheid toe^*
om "in het belang van de opsporing" elke plaats le betreden (art. 20 WED). Een concrete"
^^|
verdenking is voor de toepassingen van de WED-t>evoegdheden niet vereist. Zodra er sprake is \^an
aanwijzingen dat art. 1 of art. la van de WED is overtreden, kunnen de bevoegdheden I'an Titel IJl
*t«^'
van de WED worden toegepast.
Q
(J5

de Rechtspraak
Raad voor d e
rechtspraak

datum
kenmeric
pagina

18 febmari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
11 van 9

Ten overvloede is de passage "met medeneming van de benodigde apparatuur" in art. 24 van de
Wet onduidelijk. In de M v T wordt e.e.a, (bijv. op blz. 45) niet toegelicht.
Hoofdstuk 5, Strafbepalingen, arl. 26
Art. 26, eersle lid, van de Wet slelt strafbaar "degene die seksuele handelingen verricht" met een
(zelfslandig) prostituee. Hel verrichten van een seksuele handeling veronderstelt dal de klant van de
prostituee ook zelf een handeling verrichl. Wat als er sprake is van het enkel dulden vanseksuele
handelingen? De tekst van het artikellid lijkt uit te sluiten dat in dat geval tegen een klanl van een
prostituee kan worden opgetreden.
Art. 26, eerste lid, aanhefen onder b, van de Wel slell strafbaar degene die seksuele handelingen
verricht met (of duldt van?) een prostituee die niet is ingeschreven in het register. Dit delict levert
een overtreding op. Enig bewustzijn aan (of beter gezegd opzet op) die overtreding is niet vereist.
Dat wil zeggen dat een klant die door de desbetreffende prosliluee is voorgehouden dal zij in hel
register is opgenomen en aan alle vereisien voldoet, toch strafrechtelijk aansprakelijk kan worden
gesteld. In aansluiting op hel voorgaande kan de vraag worden gesleid hoever de onderzoeksplicht
van de klant van ecn prostituee reikt. Kan, gelet op de strafbepaling van artikel 26 van de Wet, in
alle redelijkheid vari een prostituant worden verlangd onderzoek le doen (a) naar de leeftijd van de
prostituee, (b) naar de vraag ofde prostituee als zelfstandig werkende prostituee en/of als
prostitutiebedrijf werkzaam is en (c) afhankelijk van hel antwoord op deze laatste vraag, naar het
registratienummeren/of het vergunningnummer van de prostituee?
Op blz. 58 van dc M v T wordt aangegeven dal met de Wet een duidelijke scheiding wordt
aangebracht lussen legale en iUegale prostitutie. Deze scheiding is ook inzichtelijk voor de klanl.
Hoe die scheiding feitelijk inzichtelijk wordt gemaakt, volgt echier onvoldoende uil de Wet en de
M v T . Het register waarin de zelfslandig opererende prostituee zich dient in te schrijven, is immers
niet openbaar (slechls le raadplegen door amblenaren, vgl. art. 19 van de Wel). Hoe conlroleert een
klant dal aan alle voorwaarden is voldaan? Op btz, 58-29 van de M v T wordt toegelicht dat de klant
naar een bewijs van inschrijving zal moeten vragen. En wat als dat registratiebewijs laler vals o f
verlopen blijkt? Zou niet beter kunnen worden afgezien van strafbaarstelling van de klant, met
name ook nu deze strafbaarstelling het voor klanten van prostituees nog minder aantrekkelijk zal
maken om geconstateerde misstanden bij de bevoegde insianties te melden. Overigens verdient het
de voorkeur om hel register op enige wijze wél (beperkl) openbaar te maken. Klanien van
prostituees kunnen op die manier de registratienummers die genoemd worden in advertenties op
juistheid en geldigheid controleren, In het openbare register hoeven dan geen privégegevens van de
prostituee te worden opgenomen, maar wel de datum van registratie, de geldigheidsduur daarvan en
de vestigingsplaats (of beter nog: het vestigingsadres).
,jr(]i
Op pagina 58 van de M v T wordt de wens van de wetgever toegelicht om klanten die bewfust kiezen
voor illegale prosiitutie en daarmee profiteren van een mogelijke uitbuitingssituatie aan'té pakken-^'
en zelfs te kunnen veroordelen tot een vrijheidsstraf Waarom is art. 26 niet tot deze (bewUst
KJ
opererende) klanten beperkl?
0
O
0

O

(X5

0

de Rechtspraak
Raad v o o r d e
rechtspraak

datum
kenmerit
pagina

18 februari 2009
UIT 13847 ONTW / RMD
12 van 9

Redactioneel:
Op pagina 45 van de Memorie van Toelichting wordt verwezen naar de nieuwe Wet op de
ruimtelijke ordening. Dejuiste citeertitel is "Wet ruimtelijke ordening"''.

m
fJ?

o

KJ
t'-J
'Zicanikcl 10,3 Wro,

O

o
iX'

^^'
^KV

0
0
0

Oi'

É L A N G E N B E H A H T I 5 I N G

L f C ï E N

O M i Z M

•

i ( W A l - l l E I T

P E C H T ï P B A A K

l

Nederlandse Vereniging
v o o r Rechtspraa|<.

Da niinislet' van Binnentandse Zaken en
Kon in krijksrelaties
Mvr. G. ler Horsl
Posibus 20011
2500 EA Den Haag
Datum:
Ons kenmerk:
Ondervverp:

2 febnjari 2009
B2.1.9./1651/HD
Concept-wetsvoorstel regulering prostitutie

Geachte mevrouw (er Horst.
Bij brief van 28 november 2008 heefl u, mede namens de rninister van Jusiitie. een
voorontwerp van wet regulering prostitutie aan de NVvR voorgelegd om advies. Het
voorontwerp is besproi^en in de wetenschappelijke commissie van de NVvR. Het spijt ons dal
de beantwoording van uw brief even op zich heefl laten wachten.
Zoals uil uw brief al blijkt, is het wetsvoorstel in de eerste piaats van belang voor hel
gemeentelijke vergunningenbeleid. De NVvR onthoudt zich van commentaar daarop. Zij
adviseert vanuit het belang van de rechtspleging en ziel, vanuit dat belang beschouwd, geen
reden tot wijziging of aanvulling van de voorgestelde regeling. De NVvR beperkl zich daarom tot
enkele opmerkingen van Juridisch-techriische aard in de bijlage bij deze brief.
U hebt in uw brief gevraagd naar de mening van de NVvR over een eventuele verhoging van de
leeftijd voor prostitutie van 18 tot 21 jaar. Zonder daarmee afbreuk te willen doen aan de ernst
van de achterliggende sociale problemaliek. staat de NVvR neutraal ten opzichte van het
antwoord op deze vraag. Voor de wijze van afdoening van rechtszaken van belang is bij welke
leeftijd de meerde r^anghe ids grens in hel sirafrecht en het burgedijk recht ligt.
Uw vraag belreffende art. 19 (registraite van zelfslandig werkende prostituees door gemeenten;
wal te doen bïj vermoeden van slachtofferschap van mensenhandel) houdl volgens uw brief
verband met de vraag of op het gemeentebestuur een onderzoeksplicht rust en of gemeenten in
slaat zijn daaraan invulling le geven. Hoezeer die laatste vraag relevant is. de NVvR kan haar
bij gebrek aan vaststaande gegevens hieromtrent niel op een verantwoorde wijze
beantwoorden. Het spreekt voor zich dat zoveel mogelijk moel worden gedaan om
mensenhandel le weren, maar de praktische mogelijkheden om binnen de beslistermijn aan
vergaring van bewijs te doen zullen dikwijls beperkl zijn.
Met deze korte opmerkingen wi! de NVvR volstaan.
Namens het hoMdbestuur van de Nederlandse Vereniging voor Rechtspraak.
de Wetenschafjpelijke Commissie,

/l

F.F. Langenje(jer, voorzitter
i- f

^^1

0
0
Langt' v o o r h o u t V. 35 U t A Der> Haag • T e l e f o o n 070-36 1 1 420 • Fax- O ;0-ifc 11 424
pQ-iXbu<. S 0 ' i \ 5 . 2500 GH Oen Haag • E-maü: n v w r ^ b ^ r t . n l • Vi.'ebsiie vJv/'/^t n v v t , ü r q

0

o
o

;r;i

W

•p
M

o
Bijlage: opmerkingen van Jundlsch-technische aard
1.
Vanuit sira free hiel ijk oogpunt valt op le merken dat de kwalificatie in het voorgestelde
artikel 26 nodeloos omslachtig is. Indien de verbodsbepaling en de strafbepaling zouden
worden gesplitst, zou bij veroordeling kunnen worden volslaan met de itwalificatie: "overtreding
van artikel X van de Wet regulering prostitutie".
Het verstrekken van onjuiste en onvolledige gegevens wordt verboden (artikel 14) en strafbaar
gesteld in de Wet op de economische delicten. In de loelichling op deze bepaling wordl
onvoldoende duidelijk beargumenteerd waarom niet kan worden volslaan met hetgeen naar
geldend recht is bepaald in art, 225 en 227a Wetboek van Strafrecht. Verder valt op le merken
dat deze strafbaarstelling aljeen.ziet op de exploitant van een seksbedrijf: een overeenkomstige
bepaling ten aanzien van de zelfstandig werkende prostituee ontbreeiïl.

^:)i
O
ki
^^
'''''

2.
Het voorgeslelde art. 11. aanhef en onder c, verplicht lol intrekking van de vergunning
indien is gehandeld in strijd met een of meer van de bij of krachtens deze wet gestelde eisen of
in strijd is gehandeld met aan de vergunning verbonden voorschriflen of bepericingen. Deze
voorschriflen kunnen betrekking hebben op de voor hel publiek'waarneembare wijze waarop de
werttzaamheden zljn Ingericht (art. 4Jeden 1 en 3 in verband met de gemeentelijke
verordening); de openingstijden en de feitelijke aanwezigheid van de exploitant of beheerder in
de inrichting (art. 9 leden 1 en 2 en evl. nadere regels daarover); op de hygiënemaatregelen,
regels ter beschemiing van de gezondheid, de werktijden, bedrijfsadministratie e.a., (art. 17,
eventueel nader geregeld bij MAvB resp. gemeentelijke verordening).
De voorgestelde verplichte intrekking van de vergunning kan gemakkelijk aanleiding geven tot
rechtsvragen indien in een bestuursrechtelijke procedure het argument wordt aangevoerd dat
de intrekking disproportioneel is in relatie tot dé emst van de overtreding en het doel van het
voorschrift en/of dat de verplichte intrekkir^ van de vergunning in strijd is met art. 1 Eersle
Proiocol bij hel EVRM (vgl. de rechtspraak van hel EHRM over de vergunning als
"possession"). De ministers zouden in overweging kunnen nemen hel bepaalde onder c te
verplaatsen naar artikel 12 (facultatieve intrekking). Bij handhaving van deze bepaling in artikel
11 ware in de memorie van toelichting een nadere beschouwing op te nemen, die in
voorkomende gevallen als aanknopingspunl bij de loetsing kan worden gebruikl.

'1^1

0
0

COLLE GEj a ESCHERMINGi PER SOO NSG EGE VENS

(\

posTAQRts PostbusÖ3374. 2509 AJ Oen Haag EEzocKAOSEt JuÜana van Stolberglaan d-10

^i}

n t 070 - 88 88 500 FAX 070 • 88 88 501 E-/w»iL info©Cbpweb.nl INTEHNÉI www.cbpweb.nl

P

'JJ

h>
•'1?

»AN De Minister van Binnenlandse Zakenen
Koninkrijksrelaties
Mevrouw dr. G. ter Horsl
Postbus 2001.1
2511 EA DEN HAAG

OATUM 20 februari 2009

^^
z2008-01566
,1]^
COMIACIVEBSOON mw.mr. F.E. van Beek
070 - 888 8500
ad mi nistra tie@cbp web,nl
ONSMNMIRK

uwBRrEFVAN 28 novembcr 2008

oNotftwiw Advies concept-wetsvoorstel regulering
prosritutie

Geachte mevrouw Ter Horst,
Bij brief van 28 november 2008 heeft u mede namens de minisier van justitie het College
bescherming persoonsgegevens (CBP) gevraagd op grond van het bepaalde in artikel 51, tweede
lid van de Wet bescherming persoonsgegevens (Wbp) te adviseren over het concept-wetsvoorstel
regulering prostitutie. Het CBP voldoet hiermee aan uw verzoek.
Naast de vraag om advies over het wetsvoorstel hceft u het CBP nog twee vraagpunten
afzonderlijk voorgelegd. Het gaat daarbij om:
1 - de eventuele verhoging van de leeftijd voor prostitutie van 18 naar 21 jaar en
2 - de eventuele registratie in het prostitutieregister van vermeende slachtoffers van
mense r\hand el.
Inhoud van het wetsvoorstel
Het wetsvoorstel beoogt de gehele seks- en prostituriebranche te reguleren.* Voor prosritutiebedrijven is thans ook een vergunning verplicht. De kabinet wil deze verplichting uilbreiden tol
alle seksbedrijven. Daarnaast moeten zelfstandig werkende prostituees zich inschrijven in een
landelijk register en moeten ook de vergunningen verleend a»m escortbedrijven worden
ingeschreven in een landelijk register. Adverteren zonder vermelding van vergunningnummer of
van het registrarienummer wordt strafbaar gesteld. Ook wordt het gebruik maken van illegasd
aanbod van prostiturie als overtreding strafbaar.gesteld.
Het kabinet beoogt met het onderhavige wetsvoorslel de gemeentelijke en regionaie verschillen in
vergunningenbeleid te verkleinen ten einde verplaatsingen te voorkomen, meer zicht en grip te
verkrijgen op de seksbranche door een zo veel mogelijk sluitend systeem van vergunning- en
registratieplicht te creëren en het vergemakkelijken van toezicht en handhaving. Hiermee
verwacht het kabinet een bijdrage te kurmen leveren aan de aanpak van misstanden in de
seksbranche zoals mensenhandel, prosriturie door minderjarigen en illegalen en voorts a a n d e
verbelering van de posilie van prosrituees.

|
^^y
|r*'

1^'
^)

0
0
BULAGEN
BLAD

1

iïi^l

C O L L E G E | B E S C H E R M I N G | P E R S O O N S G E G E VENS

r
•'•1?

OATUM 20 februari 2009

.>j,

ONSKENMERK Z2008-0I566

fjj

Opmerkingen naar aanleiding van hel wetsvoorstel
Het concept-wetsvoorstel geeft het CBP aanleiding tot het maken van de volgende op- en
tJli
aanmerkingen,
1. Do in artikel 25 voorgestelde idenrificatiepUcht dient in de Memorie van Toelichting tc
worden aangevuld met een toelichting onder welke voorwaarden de toezichihouder mag
overgaan tot vastlegging van bij een controle verkregen persoonsgegevens.
2. De in de artikelen 18 en 19 vastgelegde verplichte inschrijving in landelijke registers dient in
de.toelichting te worden aangevuld met de vermelding van de verantwoordelijke voor de
verwerking van persoonsgegevens in die registers.
3. De verhouding tussen de verschillende regimes van landelijke registratie en vergunningverlening, in het bijzonder ten aanzien van de maximale duur van de registrarie
respectievelijk verguiming, dient le worden verduidelijkten toegelicht.
adl.
Artikel 25 van het voorstel bevat een idenrificatieplicht bij de uitoefening van het loezichl op de
naleving van de geldende voorschriften inzake prosritutie. Het betreft hier een loonplicht als
vastgesteld bij de Wet op de uitgebreide identificaüeplicht (Stb. 2Q04,300). Een toelichting en
verduidelijking onder welke vooru'aarden het tonen van identiteitsbewijzen aan de
toezichthouder in het onderhavige gevai volgens de minister mag leiden tot de vastlegging van
de bij een controle verkregen gegevens ontbreekt hierbij. Een eventuele vastlegging van deze
gegevens dient in elk geval voor de uitoefening van de toezichthoudende taak noodzakelijk le zijn
en proportioneel, gelet'op de bescherming van persoonlijke levenssfeer van personen van wie
identificatie wordl verlangd.
Ad 2.
Artikel 18 van het wetsvoorstel bepaalt dat vergunrüngen voor escortbedrijven in een landelijk
register worden ingeschreven. Artikel 19 bepaalt dat zelfstandig werkende prostituees worden
ingeschreven in een landelijk register. Toegang tot deze registers hebben alleen de aangewezen
toezichthoudende ambtenaren. Een bepaling of vermeldmg over de verantwoordelijke voor deze
registers ontbreekt ten onrechte.
Ad 3.
Volgens arrikel 20 van het wetsvoorstel geldt de registrarie van zelfstandig werkende prostituees
voor een periode van twee jaar en kan deze tussenrijds ongedaan wordon gemaakt, onder meer
op verzoek van de prosrituee. Voor de veriening van een vergunning aan een seksbedrijf wordt in
het voorslel geen maximale termijn gesteld. Niet duidelijk is hoe de minister dé verhouding
tussen de beide regimes van vergunning en registratie ziet en om welke reden de registrarie aan
een termijn van hvee jaar wordt verbonden,,terwijl aan de vergunning geen maximale termijn
wordt gesteld. Op ditpunt is geen morivering aangetroffen in de toelichting op het voorstel, fn de
toelichring is slechts opgenomen dat "om het register net ueel te houden, is voorzien in een tijdelijkheid
vnn de registratie. Het dnnrann verbonden nadeel tot periodieke (her)registrntie moet van minder getoiclit
^I;
luorden gencht dan hei voordeel van een zo actueel mogelijk register". Hierbij merkl het CBP overigens
op dal de registratie steeds juisl en actueel dient te zijn,
Lv
Kil
0
0
0
BIAO

1

•t>

CO L L E G E i B E S C H E R M I N C i P E R S O O N S G E G E V E N S

p

hi
DATUM 20 februari 2009
ONSKENMEHK z 2 0 0 S - 0 1 5 6 6

i^^
•^J'

hi
Ten aanzJcn van de door u aan het CBP voorgelegde afzonderlijke vragen antwoordt het CBP alsjj
volgt.
'iJt
1. De eventuele verhoging van de leeflijd voor prostitutie
Aangezien dit vraagpunt het rechtsgebied waartoe de bevoegdheid van hel CBP zich uitstrekt te
buiten gaat, zal het niet op deze vraag ingaan.
2. De eventuele registratie in het prostitutieregister vnn vermeende slachtoffers van mensenhandel.
De minister heeft hierbij ook de vraag gesteld of "het vermoeden van slachtofferschap van
mensenhandel" een verplichte óf een facultatieve weigeringsgrond voor gemeenlen moet worden
om een zelfstandige prostituee niet te registreren.
Het CBP overweegt hierbij dat het ingevolge dit wetsvoorslel in te richten prcKriturieregister een
register is dat wordt bijgehouden door de gemeente. Het betreft geen register voor de uitvoering
van de politietaak als bedoeld in de:arrikelen 2 en 6, eerste lid, van de Politiewet 1993, Het behoort
tot de uitvoering van de politietaak om signalen van mensenhandel op te nemen in verwerkingen
van politiegegevens en daamaar verder onderzoek te doen. Met name ook omdat daarbij veelal
sprake zal zijn van zachte informarie - informatie over vermoedens van strafbare feiten die nog
geverifieerd moet worden - dient de verwerking van die politieinformatie met de benodigde
waarborgen te zijn omgeven, zoals voorgeschreven in de Wet poliriegegevens.
Gemeenteambtenaren die betrokken zijn bij de beoordeling van de registrarie van de prosrituee
dienen door hen ontvangen signalen van mensenhandel ter kennis van de polirie'te brengen. Het
prostiturieregister mag ook niet meer (categorieën) gegevens bevatten dan met het oog op het
doel van het register noodzakelijk is te achten, ter zake dienend is en niet bovenmarig. Opnarne
van gegevens over dergelijke signalen in hel prostitutieregister zou niet in overeenstemming zijn
met het doel van het register en daarmee in strijd mel de wet.
De beslissing of "het vermoeden van slachtofferschap van menserxhandel" een verplichle dan wel
facultarieve weigeringsgrond voor gemeenlen moet worden om een zelfstandige prostituee niet te
registreren,vormt een beleidskeuze waarin het CBP niet treedt.
Voor het overige geeft het concepl-wetsvoorstel het CBP uil het oogpunt van gegevensbescherming geen aanleiding tot het maken van op- of aanmerkingen.

Advies
Het CBP adviseert u aan het vorecxstaande op passende wijze aandacht te schenken.
Een gescande versie van deze brief is heden per e-mail gezonden aan mr. J. Verbruggen.
•131
ilVlil

COLLECEIBESCHERMINGIPERSOO

NSG EG EVENS

hf
DATUM 2 0 f e b r u a r i 2 0 0 9
ONS KENMERK z 2 0 0 8 - 0 1 5 6 6

lk vertrouw erop u hiermee voldoende te hebben geïnformeerd.
Hoogachtend,
Het CoUege tjescherming persoonsgegevens.
Voor het College,

iw. mr. dr. J. Beuving
collegelid

m'
Ëv^i

0
0

t'

o

ENSHA

Mintsterie van Binnenisndse zaken en
Koninknjksrelaties
t.a.v mr. J Verbnjggen
Postbus 20011
2511 EA Den Haag

Kenmefk:
Belreft:

Com09-00l
Concepl wetsvoorstel regulering prostitutie

Amersfoort, 13 januari 2009

Geachte heer Verbruggen.
Bij brief van 28 november 2008 (kenmerk; 2008-0000544722) verzoekt de minister van Binneniandse
Zaken mevrouw dr, G. ter Horst CoMensha een reactie le geven op het concept wetsvoorstel
regulering prostitutie. Tevens worden twee (vraag)punten afzonderiijk voorgelegd.
ln deze bnef beantwoorden wij de vraag of. naar onze mening, de wel voldoende elementen in zich
heeft om gedwongen prostitutie te voorkomen. CoMensha heeft als organisalie alleen met de
uitwassen van de prostitu lieseclor ie maken. 2e is geen organisatie die actief opkomt voor de rechten
van prostituees, maar een organisatie die uit ervaring weet, dat een prostituee die goed geïnformeerd
is over haar rechten en plichten, minder afhankefijk van en kwetsbaar voor uitbuiting ts.
Vergunningen en handhaving
Het huidige systeem schept verwarring. Hal is nu zo dal de regelgeving voor het verkrijgen van
vergunningen en de handhaving van de wet. per gemeente kunnen verschillen. Mensenhandelaren
maken hier misbruik van. Het huidige concept wetsvoorstel verkleint de verschillen, maar laat op
sommige punten nog sleeds te veef ruimte aan de gemeenten. CoMensha zou graag zien. dat er zo
min mogelijk per gemeentelijke verordening wordt geregeld.
Het verkleinen van de gemeentelijke verschillen in hel vergunningenbeleid en het handhaven van de
wet. schept duidelijkheid voor alle betrokken partijen. Door meer uniformiteit in de regelgeving weet
een prostituee wal haar rechten en plichten zijn. Zoals eerder opgemerkt, verkleint dll de kans op
gedwongen prosiitutie.
Registratie zelfstandig werkende prostituees
In de memorie van toelichting wordt aangegeven, üat er weinig zicht is op de groep zelfslandig
werkende prostituees. Dit is één van de redenen waarom voor hen een registratieplicht wordt
ingevoerd. Hierbij wordl informatie verstrekt over gezondheidszorg en hulpverlening. CoMensha zou
graag zien. dat er ook informatie wordt verstrekt over de arbeidsrechtelijke posilie van de prostituee
en over gedwongen prostitutie. De huidige CoMensha - brochure "Wal is mensenhandel" kan voor de
doeigroep, in samenwerking met prostituliehulporganisaties, aangepast worden.
CoMensha maaki zich zorgen over de kennis en kunde bij de verschillende gemeenten, over
gedwongen prosfifutie en de daarbij behorende vaardigbeden om signalen van gedwongen prostitutie

o ans.na
BezoakeisatifCE:
Retïemesse'^afi 31

Po-siaütesJaricin van Oidanbafne!--eiiiaan 34-3^
3S18 HB Arrèfsfoor:

rai.
tax.

033
033

4.ss 11 Se>
-ïSl 18 8 b

.,
0
ï'^'
^'^'

e msti-,()toidccinenüHii lï^!
•jvww.conieniiii'i.ni'
^^

te herkennen, ln de memorie van toelichting staat dal gemeenlen mogelijk een gesprek wilien voeren,
voorafgaande aan de registratie van een zelfstandig werkende prostituee. Uit dit gesprek kan blijken
dat er sprake is van gedwongen prostitulie.
Het voeren van een dergelijk gesprek vereist specifieke vaardigheden. Als deze gesprekken al door
gemeenten gevoerd moeten worden, dan dient dit te gebeuren door geschooide amblenaren,
CoMensha biedt haar expertise aan om deze ambtenaren te scholen en om ze geïnformeerd te
houden over gedwongen prostitutie.
Het strafbaar steiien van klanten en de invoering van pasjes
CoMensha kan zich vinden in het strafbaar stellen van klanten, die gebruik maken van illegaal aanbod
aan prosiitutie.
Comensha is een voorstander van een "waterdichr pasjessysteem. Het afgeven van een pasje voor
zelfstandig werkende prostituees past binnen een systeem van controle en toezicht. Deze pasjes
moeten niet gemakkelijk na te maken zijn. Het moet voor een klant in alle gevallen duidelijk zijn, waar
hij op moet letten. Weliswaar is er sprake van een wettelijke duidelijke scheiding tussen legale en
illegale prostitulie, in de praktijk is dil voor de klanl niet altijd even zichtbaar. Zeker bij een zelfstandig
werkende prostituee, moel het voor een klant duidelijk zijn welk pasje wordt afgegeven en aan welke
kenmerken dit pasje moet voldoen.
Ook hier pleit CoMensha voor goede vooriichting over het pasjessysteem en misschien zelfs een
publiekscampagne, Hel herkennen van signalen van gedwongen prostitutie zijn hier een onderdeel
van, naast de gegevens van de verschillende hulpverleningsorganisaties en de mogelijkheid om
misstanden anoniem le melden.
Nuloptie en maximum
CoMensha is geen voorslander van een nuloptie en de mogelijkheid een maximum te stellen aan hel
aantat afgegeven vergunningen, voor de exploitatie van seksbedrijven. De vraag zal onverminderd
blijven bestaan en bij een verbod, illegale prostitutie bevorderen. Wij denken dan ook dat het bewust
kleinhouden of verbieden van de markt, niel de manier is om illegale of gedwongen prosiitutie aan te
pakken.
De richtlijnen op grond waarvan een gemeente kan kiezen voor één van de beide opties, is veel te
ruim gedefinieerd. Daarnaast is hel niel duidelijk wat er wordt bedoeld met 'ler bescherming van de
veiligheid en gezondheid van Wanten en prostituees'. Hierover dienen landeJijke eenduidige richtlijnen
gegeven le worden.
Hel spreekt voor zich dat de doelstellingen van de wet alleen bereikt worden door handhaving en
toezicht. Van belang is dat de verschillende handhavende instanties goed voorgelicht worden over
soorten prostitutie, seksbedrijven, seksinrichtingen, zelfstandigen en over (signalen van)
mensenhandel.
Leeftijd en prostitutieregister
CoMensha geeft hieronder haar visie over de bvee afzonderlijke (vraagjpunten:
1. de eventuele verhoging van de leeftijd van prosiitutie en;
2, de eventuele regisiralie in het prostitutieregister van vermeende slachtoffers van
mensenhandel.
CoMensha is tegen het verhogen van de leeftijdsgrens van prostitutie van 18 naar 21 jaar. In
Nederland zijn mensen volwassen en beslissingsbevoegd vanaf ISjaar, Dit is de norm, CoMensha
ziet geen redenen öeze te veranderen. Hierbij speelt mee dat het vertiogen van öe leeftijd voor
kwetsbare groepen, zoals mogelijke slachtoffers van gedwongen prostitutie met LVG'-problematiek of
met verslavings- en psychiatrische problemen, geen oplossing Is. Ook op de leeflijd van 21 en ouder
blijven deze mensen onverminderd kwetsbaar.
CoMensha is wel een voorstander van het landelijk centraal registeren en het opnemen van de
weigeringsgrond "het vermoeden van slachtofferschap van mensenhandel". Hel opnemen van deze
weigeringsgrond vormt inderdaad een bijzondere verantwoordelijkheid (in de vorm van een
onderzoeksplicht) voor gemeenten. Sij hel minsle vermoeden van gedwongen prostitutie, dient de
gemeente contact op te nemen met de politie en dienl een hulpverieningsaanbod gegeven te worden.

'P

' Liclii Verstandelijk Gehandicapien

é 0^ 1

'^^,

h ii-^'
i^ ficV
ka Wl

0

Zoals eerder aangegeven, is hel van groot belang dat de gemeenteambtenaren vaardigheden
ontwikkelen om signalen van gedwongen prostitutie te herkennen. Hiermee samenhangend is
CoMensha voorstander van een voorlopige meldplicht van vermoedelijke slachtoffers van gedwongen
prostitutie bij CoMensha.
CoMensha is verheugd te zien dat veel van haar suggesties, die tijdens de verschillende
expertisebijeenkomsten zijn gegeven, terug le vinden zijn in de conceptwet. Zo is er bijvoorbeeld
specifiek aandacht voor de (rechls)positie van de prostituee. Nadere regels met betrekking tot dit punt
komen terug in een algemene maatregel van bestuur,
CoMensha biedl haar expertise op hel terrein van gedwongen prostitutie aan voor het verdere verloop
van het traject van deze (concept)wet en de nog te verschijnen algemene maatregel van bestuur.
CoMensha is aitijd bereid deel le nemen aan experl-bijeenkomsten om zo een bijdrage te leveren aan
beleid, dat bijdraagt aan het voorkomen van gedwongen prosiitutie.

Met vriendelijke groet,

Mw. drs. I.R. Smidt
Directeur bestuurder CoMensha

.yp

P

0
Ui m
H'
0
0

Bureau Nationaal Rapporteur Merisenhandel
OuKh RapportcwfiTrrffncfclrtghn Human ttflii)[i/R3ppor[«iirNfcrland3'ii lit l;i r r s i t f d w f IrusHumjins

IVlinisterie van BinnenlandseZaken en Koninkrijksrelaties
l.a.v, mr. J. Verbruggen
Postbus 20011
2511 EA Den Haag

Comacipersoon
Telefoon
Davum
Ons kenmeik
Uw kenmerk
Belrefl

Mw. dr. mr, M. tlooi-Mnllhijssen
070-37045 14
21 januari 2009
5366
2008-OO0Ü584551
Consuïlalic welsvoorslel regulering prostilulie

Geachte mevrouw ler Horst,

Bij brief van 28 november 2008 heefl u mij hel conceptwetsvoorslel 'Regels belreffende de
regulering van prostitulie en enkele andere vormen van seksgerelateerde bedrijvigheid (Wet
regulering prostiturie)' ter consultatie voorgelegd. Graag maak ik van de gelegenheid gebruik
om, vanuil het perspectief van een effectieve bestrijding van mensenhandel, een aanlai
opmerkingen te maken bij het concept. Een nadere uitwerking van mijn opmerkingen vindt u in
de bijgevoegde bijlage.
Dal het voorstel een landelijk kader biedt waarin iedere gemeenie regels moet stellen len
aanzien van seksbedrijven en zelfstandig werkende prostituees, is positief. Hei zal de
verschiUen in gemeenielijk prostitutiebeleid - en daarmee de ongelijke mogelijkheden voor
toezicht en handhaving waarvan mensenhandelaren kunnen profiteren - verkleinen. Eenduidige
regels en consequent beleid zijn evenwel cruciaal bij de bestrijding van mensenhandel. In dil
licht bezien liggen naar mijn mening nog te veel keuzemogelijkheden bij gemeenten, met alle
gevaren van dien. Hel voorstel vergunningen le koppelen aan de acriviteiten in plaals van aan de
inrichting, biedt belangrijke handvatten voor hei bestrijden van mensenhandel. Hel voorstel
stemt in belangrijke male overeen met de aanbeveling uit de Vijfde rappoitage mensenhandel
(2007) om een landelijk wellelijk kader voor hel prosrituriebeleid te ontwikkelen, mel als
uilgangspuni dal iedere gemeente regels moet stellen ten aanzien van alle inrichringen waar
bedrijfsmatig seksuele handelingen worden verricht tegen belaling of bedrijfsmatig gelegenheid
wordl gegeven voor het verrichlen van die handelingen met of voor cen derde legen betaling.

P
H'JJli
Pagina 1 van 9

Posiadres: Posttjus 20301 fTN 4 C03) 2500 EH Den Haag - Nederland
Bezoekadres: Terminal Noord / Schedeldoekshaven 131 2 5 i i EM Den Heag - Nederland
Telefoon +31(0)70 3 70 45 14 Fax +31(0)70 3 70 4537

0 '"^
0

Een vergunning op zich vormt echier geen garantie tegen mensenhandel. iNaast consi.sienie en
zichtbare handhaving van het legale circuit moei de benodigde capaciteit worden vrijgemaakt
voor een iniensieve(re) bestrijding van activiteilen van degenen die geld verdienen ann
gedwongen .sekswerk in hel illegale circuit.
Het toepassingsbereik van hel wetsvoorstel is nog niet geheei duideiijk. De strekking van de
term 'seksbedrijven' in anikel I sub c is, mede gezien de toelichting, zeer breed; tegelijkenijd
lijkt de tiiel van de wet beperkingen te veronderstellen.
Registratie biedt ondermeerde gelegenheid om mensenhandel te kunnen signaleren en zou
daarom alle sekswerkers moeten betreffen, niet alteen zelfstandig werkende prostituees.
Registratie moet naar mijn mening worden gezien als een middel en niet als een doel op zich.
Het is dan ook van grooi belang dal degenen die zullen worden belasi met die registralie over de
benodigde expertise beschikken. Hel is niet mijn vcrwachiing dat dil in atie - en met name
kleine - gemeenten le realiseren is. Clustering hiervan ligl danrom in de rede.
Hei blijft voor de aanpak van mensenhandel, ook mei een kader zoals nu voorgesteld, cmciiinl
dal alle bij toezichl en handhaving van de seksindustrie belrokken panijen hun
verantwoordelijkheid nemen, te meer gelet op hel risico van verschuivingseffeclen van het
legale naar het illegule circuit. Wm betrefl bestuurlijk toezicht en hajidhiiving geefi het
onderhavige voorstel geen duidelijkheid over de vraag waar verantwoordelijkheden liggen
(gemeenie of politie). Dit hiaat vergroot het risico dai (bestuuriijk) toezichl en handhaving van
helgeen bij deze wet gereguleerd zou moeten worden, niel ofin onvoldoende male, wordl
opgepakt. De taakverdeling tussen besluur cn polilie moet dan ook nader worden uitgewerkt en
duidelijk worden afgesproken, bijvoorbeeld in de vorm van convenanten.
Hel is positief dal de toelichting aandachi besteedt aan toezicht op intemet. Een landelijk leam
van digitale rechercheurs is mijns inziens nodig vooi'de aanpak van hel aanbod van illegale
vormen van seksgerelateerde bedrijvigheid op internel, ter bestrijding van mensenhandel. Ik
vraag mij af of het nodig is de noodzaak hiertoe te onderzoeken.
Twee vragen legt u afzonderlijk voor.
De eersle betreft de eventuele verhoging van de minimumleeftijd voor werken in de prostitulie.
Mede vanwege onvoldoende zicht op de illegale prostilulie, zijn de effecten van een
leefiijdsverhoging niet goed le voorzien. Qm ~ zo veel mogelijk - ie voorkomen dat een
eventuele leefiijdsverhoging leidt iot meer jeugdprostitutie in het Illegale ciicuil is het
noodzakelijk om eersl meer zicht le krijgen op het illegale prostiiutiecircuii en dit effecliever ie
bestrijden. Ik adviseer u daarom eerst te onderzoeken tot welke verbetering de gewijzigde
regulering van seksgerelateerde bedrijvigheid op dit punt leidt, alvorens eventueel over te gaan
lol leefiijdsverhoging. Bij de eerste evaluatie van de wel (artikel 36) zou dan ook gekeken
moeten worden naar de leeflijd van illegaal werkende en van gedwongen sekswerkers.
Hel doel van regisiralie is hei kunnen signaleren van mensenhandel en het opwerpen van
barrières daariegen. Het is daarom van belang lc registreren waar de sekswerkers na registratie
aan hel werk gaan. Mochl bij regisiralie een vermoeden vun slachtofferschap bUjken, moet
direct aclie worden ondernomen. Zo moeten signalen van mensenhandel direcl gemeld worden
aan de polilie en het EMM, waarbij zo nodig ook hulpverlening wordt aangeboden.
Gezien dil doe! ben ik van mening dal het vermoeden van .slachtofferschap niet als
weigeringgrond voor registratie moel worden opgenonien.

^

0 f5="
l^y ^^
Wig

0f
0 ^^
Pagina 2 van 'i

0

Tot slol wil ik benadmkken dat handhaving van de vooigeslelde regelgeving cruciaal is voor de
aanpak van mensenhandel in hel legale circuit. Tegelijkertijd mag de illegale sector niel uit hel
oog worden verloren.

Hoogachlend,

Mr. C.E. Deiimeijer-Vbw&ukni
Nationaal Rapponeur Mensenhandel

Bijlage: Nadere opmerkingen van de Nationaal Rapporteur Mensenhandel bij het
concepiwei-s voorst el 'Regels betreffende de regulering van prostitutie en enkele andere vormen
van seksgerelaleerde bedrijvigheid (Wet regulering prosiiiuiie)'

0 :p
0 tp
Pagina ? van "J

Bijlage bij de brief d.d. 21 januari 2009
Nadere opmerkingen vau de Naiionaa! Rapponeur Mensenhandel hij hel conceptwetsvoor.'itel
'Regels betreffende de regulering van prastiuuie en enkele andere vonnen van seksgerelateerde
bed rijvi ji^h eid (Wei regideririg prosriluiie}'
Toepassingsbereik wetsvoorstel
Het wetsvoorstel betreft een drietal caiegorieën seksbedrijven (artikel I sub c): I. bedrijven die
gelegenheid geven lot prostitutie, 2. bedrijven die gelegenheid geven toi het verrichten van
seksuele handelingen voor ecn ander legen belaling, en 3. bedrijven die vertoningen van
eroiisch-pornogran.sche aard aanbieden. Bij de seksbedrijven genoemd in de eersie en tweede
categorie gaat hel om hei verriditen van seksuele handelingen mei of voor cen derde legen
betaling, conform de terminologie van het mensenhandelarlikel 273f Sr.
Het toepassingsbereik van het weisvoorstel is thans nog niel geheel duidelijk. De strekking van
de term 'sek.sbedrijven' in artikel 1 sub c is, mede gezien de memorie van (oelichting (MvT),
zeer breed; tegelijkertijd lijkl de titel van de wet beperkingen te veronderslellen ('regulering van
prostitutie en enkele andere vormen van seksgerelaleerde bedrijvigheid''). Ook de litel van de
wel zou tot uitdrukking moeten brengen dal deze nieuwe en loekomstige vormen van seksuele
bedrijvigheid omvat. Hierbij moei in ieder geval gedachl worden aan webcamseks, waarbij
seksuele handeUngen voor cen derde tegen betaling worden verricht via hct internet.
Defïnilie 'prosiiiutiebedrijf en 'zelfstandig werkende prostituee'
Op grond van het huidige voorstel kan onduidelijkheid ontstaan over de vraag ofeen prostituee
werkzaam is vooreen prostitutiebedrijf (waarbij een vergunningplicht geldl) of dai zij
zelfslandig werkl (en zij verplichi is zich te registreren).
Artikel I lid I sub i definieert een zelfstandig werkende prosliluee als een prostituee die niet
uitsluitend vooreen prostitutiebedrijf werkzaam is. Deze definitie, en de toelichting hierbij,
rnede in relalie loi de deiuiiiie van 'pro.siitutlebedrijf, roept een aantal vragen op, zoalsbijvoorbeeld de vraag hoe kan worden vastgesteld dat iemynd niet (deels) zelfstandig werkend
i.s, maaralleen vooreen prosiiiutiebedrijf werkzaam. Dit ondersclieid is met name van belang
gezien dc voorgestelde regisiralieplicht die thans beperkt wordt iot zelfstandig werkende
prostituees. Dil onderscheid zou wal NRM belrefl minder nslevant zijn wanneer alle
sekswerkers zich zouden moeten registreren,
Daarnaasl kan volgens de MvT ook een eenmansbedrijf een bedrijf zijn in de zin van deze wet,
en is dan vergunningplichiig. Dit deel van de tekst vergt enige verduidelijking van (mogelijke)
verschillen tu.ssen een zelfstandig (thuis)werkende prostituee en een eenmansbedrijf.
Als een prostituee 'op enigerlei wijze werkzaam is voor degene die de mimie beschikbaar stelt'
(op locatie), dan is er volgens de toelichling zonder meer sprake van een prosiiiutiebedrijf, en is
de prostituee niei als een zelfslandig werkende prosliluee te beschouwen (p, 11). Van belang
daarbij is ondermeer de aard van de relalie uissen de prosliluee en degene die de localie ler
beschikking slell. Het crilerium 'op enigerlei wijze werkzaam' dienl nader te worden
uitgewerkt. Op grond van de huidige tekst is immers niei duidelijk wanneer iemand als
(zelfstandig werkende) prosliluee is aan te merken, en welke verplichlingen dat vervolgens mei
zich mee brengt.
Geen nadere regelgeving voor 2' en 3^ categorie .seksbedrijven
Opvallend is dal voor de seksbedrijven genoemd in de tweede en derde categorie (artikel I .sub
c), geen nadere regelgeving in de wel is opgenomen zoals opgenomen in anikei 17. Wanneer
bijvoorbeeld een aantal vrouwen in één huis via een webcam seksuele handelingen verricht vortr
derden legen belaling, op internel, is dii ie kwalificeren als een seksbedrijf, maar niet als
prostitutiebedrijf. Dat belekenl dal art. 17 - op grond waarvan aan de vergunning voor
exploitatie voorschriften worden verbonden over onder meer ie nemen maalregelen op het

^ ^
"J^^
J^JgJ
j|^^.|,

'I
&
Pagina 4 van 9

gebied van hygiëne, maalregelen ter beschenning van de gezondheid, veiligheid en het
zelfbeschikkingsrecht van de prosiiuiee. en werktijden - niet van loepa.ssing is. Dergelijke
arbeid.somsiandigheden zijn echter niet alleen relevant voor sekswerkers die werken in
prostitutiebedrijven maar ook voor diegenen die werkzaam zijn in een bedrijf voor webcamseks.
of bijvoorbeeld voor sek.swerkers in peepshows cn sekstheaiers.
Registratie van alle sekswerkers
Niet alleen zelfstandig werkende prcstituees, maar alle sekswerkers zouden zich moeien
registreren. Zo kan - mede gezien de nog voorliggende onduidelijkheden in de definiiies van
'zelfslandig werkende prostituee' en 'prostitutiebedrijven' - zo veel mogelijk worden
voorkomen dat een grijs gebied ontstaat. Slachtoffers van mensenhandel komen bovendien ook
voor in andere seksbedrijven dan prosiiiutiebedrijven, waarbij seksuele handelingen worden
verricht voor een derde tegen betaling. Regisirdlie biedl de gelegenheid om mensenhandel ie
kunnen signaleren, en is ook een momenl om voorlichting te kunnen geven.
Niel alleen persoons- en adresgegeven.s (GBA), naam en telefoonnummer en een kopie van hei
paspoort zouden moeien worden opgenomen. De insdirijving zou ook een pasfoto moeten
bevallen, registratie van hel soort sekswerk (thuis, escort bijvoorbeeld) en werkplekken waar hel
gaat om locatiegebonden sekswerk. De gevoeligheid vun deze gegevens maakt dat de toegang
en het gebmik van deze gegevens met voldoende waarborgen voor de t^scherming van de
privacy moel worden omkleed.
Bij registratie moel experiise op het gebied van signaleren van slachtoffers van mensenhandel
aanwezig zijn (zie volgende paragraaO- Om deze reden, en gezien de gevoeligheid van dezc
persoonsgegevens, beveelt dc NRM aan de plaatsen waar registratie kan plaatsvinden te
beperken.
Signalering .slachtoffers mensenhandel
Overheidsin.slanliesdie in comact komen niet mogeiijke slachtoffers van mensenhandel, zoals
polilie, arbeidsinspectie, IND en Nederiandse vertegenwoordigingen in hel builenland, moeten
hen kunnen signaleren en hen kunnen doorverwijzen naar hulpverlening. Dil volgt ondermeer
uit art. 10 Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van mensenhandel dat
Nederland voomemens is te ratificeren. Uil deze bepaling volgt tevens dat Nederland moel
zorgen dai deze overheidsinstanties in staat zijn voldoende invulling te geven aan deze
verantwoordelijkheden. Als een overheidsinsianlie een vermoeden heefl dal een persoon
slachtoffer is van mensenhandel, moet deze instaniie er ondermeer voor zorgen dat de persoon
in kwestie hulp krijgt. Dat vergt ten eersie dat personen die werkzaam zijn bij deze instanties
(i.e. met name dc overheidsinstanties die de registratie van sekswerkers zullen verrichten) zijn
opgeleid in het herkennen van signalen van mensenhandel.
Aan de regisiralie zou een inhoudelijk (inlake)gesprek moeien worden gekoppeld, dat naasl
vooriichting mel name is gerichl op hel oppikken van eventuele signalen van mensenhandel. De
overheid heefl immers een onderzoeksplichl, Dil gesprek dienl met de betreffende sekswerker
alleen piaais te vinden en waar nodig met een tolk.
Wanneer signalen mensenhandel naar voren komen, moeten deze door de betrokken instantie
worden opgevolgd, .Signalen moeten gemeld worden aan de polilie en het EMM waarbij zo
nodig ook hulpverlening wordt aangeboden. Signalen van mensenhandel moeten worden
opgepakt en relevante aanknoping.spunlen voor onderzoek dienen te worden onderzocht en zo
mogelijk ic leiden lol vervolging,' Dat volgens de MvT van gemeenten wordt verwachl signalen
mensenhandel actief bij de politie onder de aandacht te brengen, klinkl in ieder gevat ie
vrijblijvend (p, 42). Daarnaast moei (niet; kan) bij conirole van de prostituee rekening worden
gehouden met signalen,

^ ^^;n^
ifiÜ
ür^'fv'i

' Aanwijzing mensenhandel, Sicri. 2008, 2718.

W||iJ

Pai'ina 5 van <J

Uniformering van vergtinningplicht en -voorwaarden
De NRM is po.sjiief over hel streven naar itniformeiing van gedragseisen te siellen aan de
exploiiJint en beheerder, en van een aantal aan hen op te leggen verplichtingen. Mei bci oog op
het bestrijden van mensenhandel juicht de NRM het streven naar uniformiteit toe. Het
tegengaan van ongewenste gemeentelijke en regionaie verschillen is indeidaad van belang om
verplaatsing van (malafide) exploitanten naar die gemeenten waar lichtere
vergunningvoorwaarden gelden ('waterbedeffect'), le voorkomen. Een unifonneren heiderder
beieid zat een effectieve handluiving ten goede komen (zie ook p. 34 MvT), Afgezien daarvan is
hel van belang om ook duidelijkheid le scheppen richling exploitanten en prostituees
(rechtszekerheid).
Voor verschillende soorten sekswerk kunnen echter nog sleeds verschillende eisen worden
gesteld, en kunnen verschillende regels van loepassing zijn op het verlenen, weigeren en
intrekken van vergunningen. Zo wordt de regulering van een aantal onderwerpen (raam- en
siraatprosiitutie (artikel 4 lid 3), thuiswerk, en prosiitutie in woningen) aan gemeenlen
overgelaten. Uit de toetichrmg bij artikel 4 lid 3 valt niet op le maken of dil uitsluitend
verschillen in leges belreft, of dal dit ook voor de aanpak van mensenhandel relevante
verschillen zou kunnen opleveren. Gemeenten hebben de ruimte oni, zoals op p. l) t.a.v, an. I
sub e (definiiie prostitutiebedrijf) wordl gesteld, bepaalde locaties van waamit prostitutie door
een zelfstandig werkende prostituee plaatsvindt, aan te merken als prostitutiebedrijven, indien
deze activiteiten uiterlijk waarneembaar zijn, en er voor le kiezen hieromtrent regels op te
siellen. Als prostitutie plaats vjndi in woningen, kunnen deze locaties als üe bedrijfsruimte van
een prostitutiebedrijf worden aangemerkl. De MvT stelt dal hei aan de gemeemen is om
desgewenst regels daaromireni op te neinen in de plaatselijke verordening (p. l I).
Ook kunnen gemeenlen een vergunning tot exploitatie van een seksbedrijf weigeren, dan wei
intrekken, op mogelijk verschillende gronden. Gemeenlen kunnen immers aanvullende gronden
voorde weigeringen intrekking van een vergunning opneiTien bij gemeenielijke verordening,
ler bescherming van openbare orde, woon- en leefomgeving, en de veiligheid en gezondheid
van prosiitiiees en klanten (artikel 8 lid 5, p. 15 MvT; anikel 12 lid 3). Hei is de vraag om welke
gronden hel zou kunnen gaan, anders dan bestemmingsplannen, en in hoeverre mogelijke
verschillen russen gemeenten kunnen letden tot een ongewenst 'waterbedcffcci'.
Toezicht en handhaving
Een vergunning op zich vorml geen garantie legen mensenhandel en belekenl niel per definitie
dal geen uitbuiting plaatsvindt. Dwangmiddelen waannee slachtoffers in de prostitutie worden
gebrachl - zoals misleiding en bedreiging - worden ook toegepast in de legale sector. Het
wetsvoorslel biedt hiervoor geen oplossing. Bestrijding van de illegale sector blijfl cmciaal. In
hel illegale circuit lijken immers de kansen op mensenliandel hel grootst. Daarnaast vormen
thuiswerk en escort een risicosecior voor gedwongen prosliiutie omdal deze minder zichtbaar en
daarom moeilijker te controleren zijn.
Voorzienhare knelpunten
Aangezien gesteld wordt dal door efficiënier oplreden meer kan worden verwezenlijkt (dii geldt
voor zowel gemeenten als politie), wordl niel voorzien in een uitbreiding van capaciieit. Deze
argumenlatie beval risico's voor loezichl en handhaving. In hel voorslel is namelijk nieis over
inspanningsverplichtingen vasigelegd, noch over de taakverdeling lussen bestuuren polilie. De
weliek.st en MvT bevatten hiervoor weinig aanknopingspunten, anders dan een evaluatie.
Hel conlroleren van vergunningen behoort tol de laken van een gemeente. Indien sprake is van
mensenhandel, ligt er een (opsporings)taak bij de politie. Ook wanneer een gemeenie haar
bestuurlijke toezichttaak (deels) overdraagt aan polilie, moet duidelijk zijn welke laken wel en
welke niet worden overgedragen, en welke taken dus bij een gemeente blijven liggen. Verwachl
kan worden dat ook het controleren van vergunningen vooral een laak voor polilie zal blijven.

_^^^^^
^^j^m
[„«|l^
jj^iiW'

*:$

PatjiiKi {) van 9

De taakverdeling tussen besiuur en politie moet nader worden uitgewerkt cn duidelijk worden
afgesproken, bijvoorbeeld in de vorm van convenanten. In af.spraken tussen besluur en polilie
moei overigens ook de uitwisseling van inforniatie worden geregeld.
De tekst van onderhavig voorslel en de MvT geven geen antwoord op de vraag naar de
laakverdeling iu.ssen besiuur en politie. Hel is in ieder geval volstrekt onduidelijk wie zich met
dc bestuurlijke handhaving bezig houdl (gemeente of polilie), zie pp. 60-6!, Dit hiaat vergroot
het risico dat (besiuuriijk) toezicht en handhaving van helgeen bij deze wet gereguleerd wordl,
niet ofin onvoldoende mate, wordl opgepakt.
Aandachtspunten ten aanzien van de nuloptie
Hel is nood7.akelijk dat er binnen een gemeente die een nulbeleid voert, ook aandacht zal zijn
voor het illegale circuit. Het, wetsvoorstel biedt echter geen garantie dal in gemeenien die een
nulbeleid voeren, die verantwoordelijkheid ook daadwerkelijk ter hand zal worden genomen.
Ten aanzien van toezicht en handhaving van de wet brengt de nuloptie dan ook een aantal
aandachispunlen met zich mee die relevant zijn vanuit het per.speclief van de bestrijding van
mensenhandel.
Pro.stituiiebedrijven gevestigd in andere gemeenten, en aldaar vergund, kunnen hun activiteiten
venichten in gemeenlen waar een nulbeleid geldl. Mogelijke verschillen uissen gemeenien in (al
dan niet) hcl voeren van ecn nulbeleid is mei name (ook) relevant voor toezicht op en
handhaving van regelgeving ten aanzien van escortbedrijven.
Aandachtspunten len aanzien van escort
Het invoeren van een laudelijk vergunningenregisier maakt het mogelijk toezicht op dc
esconbranche te versterken, Dil zou ook het toezicht op (mel name) op internet adverterende
bedrijven moeten vergemakkelijken. De NRM is van mening dal ook moet worden geregistreerd
wanneer een (verlenging van ecn) vergunning geweigerd wordt, en wanneer een verlenging
wordt geweigerd mel daarbij de redenen voorde weigering. Deze informarie zou ook voor
andere vergunningverieners en bestuuriijke toezichthouders (gemeenien) inzichtelijk moeien
zijn ter versterking van hun informatiepositie. Het register dient overigens 24 uur per dag
bereikbaar te zijn voor toezichlhouders,
Strajhaarstellingen
Sirajhaarsielling exploitanten
Hei voorstel om de exploitant die een niet vergund seksbedrijf exploiteert, strafbaar te .stellen.
alsmede de exploitant die adverteert vooreen seksbedrijf zonder vermelding van het nummer
van de vergunning en het vaste telefoonnummer van het seksbedrijf, wordt door de NRM
onderschreven. Zoals hierboven reeds aangegeven, zouden alie sekswerkers geregistreerd
moeien worden. De exploitant zou dan ook strafbaar moeten zijn wanneer hij niel-geregisireerde
sekswerkers in zijn bedrijf heefl werken.
Overigens wordl in de MvT (p. 25) aangegeven dal het wetsvoorstel voorziel in een bestuurlijke
aanpak van souteneurs, wanneer deze aan de kenmerken van een exploitant voldoet. Deze
insteek is inleressant maar behoeft nog nadere uitwerking.
Strafbaarstelling klanten
De NRM onderschrijft dat - als sluitstuk van dc thans voorgestelde regulering - klanten
strafbaar moeten worden ge.steld als bedoeld in artikel 26. De verondersteUing die aan dit
wetsvoorstel ten grondslag lijkt te liggen, is dat alleen binnen de groep niet-geregistreerde
pro.siiiuees, en prostituees die niei werkzaam zijn vooreen vergund bedrijf, slachtoffers
mensenhandel voor zouden kunnen komen. Ook in de legale sector vindt cchier mensenhandel
plaats,

Pajjina 7 van 9

^Jp
^f^.^

'^'^'

Artiket 19 van het Verdrag van de Raad van Europa inzake de bestrijding van mensenhandel
geefl stalen in overweging klanten strafbaar te stellen indien ze gebruik maken van de diensien
van een prostituee van wie zij weien dat hel een slachioffer mensenhandel is.
Hel voorgeslelde anikel 26 lijkl een andere, voornamelijk regulerende strekking ie hebben.
Voorgesteld wordl immers om klanien van niet geregislreerde prostituees, of van prostiiuees
werkzaam in een bedrijf dat geen vergunning heeft, strafbaar te stellen, ook al is dc prostituee in
deze situaties niet per definitie een slachtoffer van mensenhandel.
(Polenliële) klanien moeten gewezen worden op hun verantwoordelijkheid om sek.suele diensten
alleen in de gereguleerde sector te kopen en ook dén oplettend tc zijn (aanbeveling 33 NRM5).
Hoewel in dit wetsvoorstel niet aan de orde, is het wel een aandachispunt dal een klant van een
geregislreerde sekswerker terwijl hij weel of redelijkerwijs hadden kunnen weten dat deze
slachioffer is van mensenhandel, thans niel strafbaar is. Ecn dergelijke strafbaarstelling hoon
thuis in het Welboek van strafrecht, uls misdrijf. De strafbaarstelling als weergegeven in artikel
26 voldoet niei zonder meer aan de strekking van artikel 19 van hel Verdrag.
Straflyaar.stelling prcmiuees (sekswerkers)
Een prostituee is volgens hel voorstel strafbaar als ze werkl voor een prosliluliebedrijf waaraan
geen vergunning is verleend of wanneer ze als zelfstandig werkende prostituee niel staat
geregistreerd, en als ze adverteert zonder registratienummer (artikel 27). De NRM onderschrijfi
de strafbaïirsielling van een sekswerker die werkt zonder legistniiie, en van een sekswerker die
adverteert zonder registratienummer. Dit als logisch .sluitstuk van de regisiralieplicht.
Dc voorgestelde strafbaarstellingen bevallen wel een aantat knelpunten.
De strafbaarstelling van prostituee.*; die bij een niet-vergund seksbedrijf werken, acht de NRM,
gelet op de vaak ongelijke (iTiachls)verhouding lussen de sekswerker en de exploitant van een
seksbedrijf (zie ook p, 31-32 MvT), niet passend. Daamaast is deze siralbaarstclling onnodig.
Als hel doel daarvan is de illegale siluatie te beëindigen, is het sluilen van hel desbetreffende
bedrijf immers voldoende. Registratie van alle sekswerkers zou hel overigens ook onnodig
maken sekswerkers strafbaar te stellen wanneer zij bij een niei-vergund bedrijf werken.
Hél is positiefdat de MvT vermeldt (p.60) dat bij evenmeel siraf rechtelijk oplreden tegen een
prostituee rekening wordl gehouden met de posilie waarin zij verkeeri, en dal strafrechtelijk
oplreden tegen slachtoflers mensenhandel achterwege zal blijven. Hoe een slachtoffer
mensenhandel als zodanig herkend kan worden wanneer ze primair benaderd wordl a\s
(mogelijke) wei.sovertreder levert daarbij mogelijk in de prakiijk wel een spanningsveld op.
A rtikel.sgewij.s:
Art. 5 lid 2 slelt dat de vergunning vooreen seksbedrijf ook vooronbepaaldetijd kan worden
verleend. Een voordeel van een tijdelijke vergunning is dat bij een aanvraag voor verlenging
opnieuw getoetst moet worden of desbetreffende exploitant voldoel aan de gestelde eisen.
Vanuil hel oogpunt van controleen toezicht (dus handhaving) verdienen tijdelijke vergunningen
dan ook de voorkeur.
Art. 6 lid l bevat een aantal gegevens die bij de aanvraag voor de vergunning moeien worden
overlegd. De MvT komt niel met deze bepaling overeen en hel lijkt dat hier sub e, verklaring
omtrent gedrag (VOG) is weggevallen.
Overigens stelt art. 6 lid 1 sub c dat bij de aanvraag van de vergunning in teder geval het adres
waar hel seksbedrijf is gevesligd, wordl overiegd. De MvT siell daarentegen dat het kabinel het
noodzakelijk achl om exploitanten en hun bedrijven door middel van de
vergunningvoorwaarden zoveel mogelijk aan een vast adres te binden (p. 32, 35/36).

^.j,;
• rj'h

Pagina 8 va» 9

Art, I? lid I: aan de vergunning voorde exploitatie van een pro.slitutiebedrijf (in brede zin:
seksbedrijf) zouden ook voorschriften moeten worden verbonden ter fine van duidelijkheid over
arbeidsverhoudingen lussen sekswerker en exploilaiu.
Tot slot
Bij de eerste evaluatie van de wet (artikel 36) zou moeten worden nagegaan in hoeverre liei in
de wet aangereikte instrumentarium effectief is bij de handhaving van moeilijk tc controleren
sectoren als escort cn thuiswerk, en de bestrijding van het illegale prostitutiecircuit. Daarhij zou
ook gekeken moeten worden naar de leeflijd van illegaal werkende en van gedwongen
sekswerkers, mede in hel lichl van een mogelijke leefiijdsverhoging voor prostituees.

0 fr-"
0 h.

P' Ui

0 f
0^P
Pa^in» 9 van 9

Ministerievan Financien

' f,eiu(iröd'!;« foni.nis i^i'.'-ai .:5tJ0 e t Ocn himq

Ministerie van Bmnenlandse Zaken en komnkrijksreldCtes
t.a.v, mr, J. Verbruacjcn
Postbus 20011
2511 EA Den Haaq

Dlr{>ctiir3al'Gcnur;iat
Btilasttngdtenst
KOife VoD'-miul .'
? ' i l ! Cw Ocn tüidii

WWV.' <niiiiin.nl
inlicnurtgcfi
Ötlt ITit R H.J A. RöOi]t!P)<lJ5
T i}7o-3ijaat,-i
F U?Ü 313790.'
I l> jiJi,ruti0t'iirlj?<3>iiiinfir> 11I

Dai^um 2 Q m . i m

Ons k e n m e r k
DCH.'ZCOg/OS'ï'? M

Betreft consultatie wetsvoorste! regulering prostitutrie

Uw brief (kennturk)

Bijlsgen

Geachte heer Verbruggen,
Naar aanleiding van uw verzoek om het wetsvoorstel te beschouwen cloe Ik hierbij,
in aanvullingen op mijn e-maüberichl hierover van 12 januari jL, de opmerkingen
van het Ministerie van Financiën/Belastingdienst toekomen,
artikel l :
Ild b: !n dit wetsontwerp is er voor gekozen om dö term prostituee te
gebruiken, in gesprekken tussen onze departementen de afgelopen maanden,
waar ook het mmisterie van SZW bij was betrokken, ts aangegeven dat in de
wetgeving die door Financiën en SZW werd voorbereid (en op 1 januari j l . via
publicatie in het St:aatsbtad en de Staatscourant van kracht is geworden)
andere begrippen worden gebruikt. Naar mijn mening is in de gesprekken
afgesproken om de gebruikte begrippen gelijk te laten lopen. Omdat in de
Financiën en SZW-wetgeving het woord "sekswerker" wordt gebruikl is al een
verschil ontstaan met het voorliggende wetsontwerp. Het begrip "sekswerker"
wordt door de belanghebbenden in de branche liever gebruikt dan het
woord "prostituee", waar (volgens de belangengroeperingen) een
stigmatiserend beetd vanuit gaat. Vandaar dat in de regelgeving voor deze
omschrijving is gekozen.
De definiëring van sekswerker is ruimer dan die van het voorgestelde begrip
prostituee. Dus lijken er minder mensen onder het bereik van de kaderwet te
vallen; onder het begrip sekswerker vallen namelijk niec alleen diegenen die
seksuele handelingen met, maar ook voor een ander verrichten. Het bereik van
de fiscaie - en sociale veriekeringsregels zou dan verder gaan dan de
Kaderwet.
in de teden c l/m f van dit artiket zijn defmities gegeven van bepaalde soorten
bedrij'ven in de seksbranche. Sommige type bedrijven vallen hierbij met onder
de wet, doch zouden er wet onder moeten vallen. Te denken valt aan erotische
cafés, uurhotels (de eerste twee bijvoorbeeld In eon straat naast elkaar) en
escortbedrijven dlc voorhouden niet te bemiddelen voor prostitulie maar enkel
voor het verrichten van seksuele handelingentmassage) voor een ander.

•l^^l

Ild d: IS er bewust gekozen voorde term "voor klanten toegankelijke besloten

0
0
püEiin.-, 1 von 3

ki
h.
h>
ruimte"? Is overwogen wat de consequenties van deze keuze zijn geweest?
Het is voor te stellen dat een exploitant niet in een bedrijfsruimte, maar
bijvoorbeeld in een open(bare) ruimte de seksuele handelingen met en/of voor
een ander aanbiedt ofanderen daartoe de gelegenheid geeft.

Directoraai-Generaairi.^
ecwsUnstnenst
'Jï
DGB/-20O9/0S97M

lid g: in de definitie van exploitant wordt expliciet gesproken van een
natuuriijk persoon. Dat betekent dus dat er geen vergunning kan worden
afgegeven aan een rechtspersoon. Ik ga er vanuit dat de overdraagbaarheid
van een vergunning uitgesloten is of zal worden.
lid i: door de gekozen formulering wordt de registratieplicht beperkt tot degene
die prostitutie aanbiedt. Volgt hieruit dat degene die andere seksuele
handelingen aanbiedt niet registratieplichtig is? Door deze formulering moet
geconcludeerd woi'den dat een prostituee in een prostitutiebedrijf aldaar niet
zelfstandig kan werken, rtoet een soortgelijke regeling niet ook worden
gemaakt voor degenen die in een ander seksbedrijf werken (stel:
massagesalon)?
Hoezeer ook wordt getracht te komen tot sluitende definities, er moet rekening
worden gehouden met het hoge gehalte aan creativiteit in deze sector. Voorkomen
moet worden dat men binnen de branche op zoek gaat naar zodanige formules dat
men niet onder de vergunningplicht valt, maar in feite wel de (seksuele)activiteiten
aanbiedt of daartoe de gelegenheid geeft.
Het kan hier bijvoorbeeld gaan om een exploitant die een vergunning heeft, maar
die stelt dat de prostituees zelfstandig ondernemer zijn en dat hij dus niets te
maken heeft met deze groep en nergens verantwoordelijk voor kan worden
gehouden, een exploitant die een vergunning heeft maar die stelt dat de
prostituees elders in loondienst zijn of een exploitant die een vergunning heeft
maar die stelt dat de bedrijfsvoering door derden gedreven wordt. Uit de
ervaringen die de Belastingdienst tot nü toe heeft kunnen hiervan zeker
voorbeelden gegeven worden.
In de geschetste gevallen moet voorkomen worden dat er op gemeenten een
bewijsplicht rust om aan te geven dat een bepaald bedrijf onder de vergunningplicht valt. Het zou denkbaar zijn te komen tot een soort van omkering van
bewijslast. Hierbij zou de exploitant moeten aantonen, danwel aannemelijk maken,
dat er géén seksuele handelingen worden verrichtart:ikel 9:
Is het niet aan te bevelen om lid e van artikel 17 op te nemen in de voorwaarden
van artfkel 9 zodat deze eis voor elk seksbedrijf getdt. De actuele administratie
moet aanwezig zijn bij ieder bedrijf. De beperking tot prostitutiebedrijven is in
zoverre te beperkt omdat ook in de andere in de wet bedoelde bedrijven personen
werkzaam zijn waarvan de gegevens vastgelegd moeten zijn.
artikel l 7 :
zie mijn opmerkingen met betrekking tot art.9 hierboven.
artikel 24
Het artikel geeft de bevoegdheid om een woning binnen te treden met
medeneming van de benodigde apparatuur; Het zal echter niet altijd nodig zijn om
apparatuur mee te nemen. Het toevoegen van 'zonodig' op de eerste regel is hier

^jj.
n^i
g^i
M^JI

0
0
Pagina 2 vao 3

fa

•'iJ

op zijn plaats. Voorkomen moet worden dat exploitanten,ambtenaren alleen
binnenlaten als zij zijn voorzien van apparatuur.
Artikel 26
Hoewel de ratio vari het gestelde wordt herkend is het aan te bevelen de
omschrijving zodanig te maken dat de overtreding (eenvoudig) kan worden
aangetoond. Zou daarom in lid a prostitutiebedrijf niet vervangen kunnen worden
door seksbedrijf? De reikwijdte van dit.begrip is ruimer waarbij ook schirhmige
bedrijven in dê branche hieronder vallen, bijvoorbeeld activiteiten tn een hotel.

D1 rcct ora at - Ge ne raa IUi
Belastingdienst
Ons kenmerk
DGB/2009/0597M

U heeft nog gevraagd naar opvattingen omtrent het verhogen van de minimumleeftijd voor prostitutie en een eventuele registratie voor slachtoffers van
mensenhandel. Omdat deze aspecten geen fiscale relevantie hebben.zie ik geen
noodzaak deze vragen te beantwoorden.
Het vooriiggende wetsontwerp geeftmijns inziens een juist kader voor het
verkrijgen van een gereguleerde bedrijfstak. De inspanning van de Belastingdienst
om ook te komen tot normalisering van de fiscale verplichtingen binnen de branche
stuit hier goed op aan.
Ik ben natuurlijk te allen tijde bereid nadere uitleg te geven.

Hoogachtend,

drs. T.W.M. Poolen
lid managementteam Belastingdienst

0

PsQlna 3 van 3

0
0
0