Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

31 936

Luchtvaartbeleid

Nr. 1025

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN
WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 december 2022
Middels deze brief informeer ik u over verschillende onderwerpen met
betrekking tot luchtvaart. Daarbij wordt ook ingegaan op de wijze waarop
uitvoering is gegeven aan een aantal toezeggingen aan de Kamer.
Het betreft de volgende onderwerpen:
• Regionale Luchthavens
• Bereikbaarheid Caribisch Nederland
• Onderzoek waterstofbehoefte Luchtvaart
• Pilotenopleidingen
• Stakeholderconsultatie passagiersrechten
• Handhaving van drones op de aanvliegroutes van luchthavens
• (in)formele gelegenheden om te pleiten voor meer sturing op publieke
belangen
Regionale luchthavens
Op 31 mei 2022 is de Kamer per brief geïnformeerd over de beleidsinzet
en ontwikkelingen rond de regionale luchthavens Rotterdam The Hague
Airport (RTHA), Eindhoven Airport (EA), Maastricht Aachen Airport (MAA)
en Groningen Airport Eelde (GAE)1. Met deze brief wordt u geïnformeerd
over de laatste stand van zaken per luchthaven. Daarbij wordt ook
ingegaan op het vraagstuk van samenwerking tussen luchthavens, de
verdere professionalisering van de Commissies regionaal overleg (CRO’s)
en de publicatie van nieuwe invoergegevens voor geluidberekeningen
voor regionale luchthavens.
Invoergegevens geluidberekeningen
Op 31 oktober 2022 heeft het Nationaal Lucht- en Ruimtevaartcentrum
(NLR) een nieuwe versie van de invoergegevens voor geluidberekeningen
1

kst-31936-1025
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 31 936, nr. 939.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

1

voor regionale luchthavens vastgesteld2. Hiervan is op 31 oktober 2022
mededeling gedaan in de Staatscourant. De nieuwe versie bevat actuele
geluid- en prestatiegegevens, met name van de nieuwste generatie
vliegtuigen. Hierdoor kan de bijdrage van deze vliegtuigen aan de
jaargemiddelde geluidbelasting beter in kaart gebracht worden. Met de
publicatie van de nieuwe invoergegevens wordt ook invulling gegeven
aan een melding van de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) in de
Handhavingsrapportage Maastricht Aachen Airport (MAA) Gebruiksjaar
20213. De ILT gaf daarin aan dat voor een deel van de vliegtuigbewegingen op MAA algemene geluid- en prestatiegegevens gebruikt werden,
omdat voor een deel van de vliegtuigbewegingen geen representatieve
gegevens beschikbaar waren (met name voor de Boeing 777). Met de
publicatie van de nieuwe versie zijn deze gegevens beschikbaar gesteld.
Deze gegevens gelden vanaf het moment van publicatie. Dit betekent
onder meer dat bij geluidberekeningen voor regionale luchthavens van
die versie gebruik gemaakt moet worden. Dat betreft ook de berekeningen
voor de geluidbelasting voor regionale luchthavens voor gebruiksjaar
2022.
Commissies regionaal overleg (CRO’s)
De Commissies regionaal overleg (CRO’s) zijn de overlegorganen voor de
regionale burgerluchthavens van nationale betekenis. In de Luchtvaartnota 2020–20504 is aangekondigd dat het Rijk de rol van de CRO’s
versterkt in het adviseren over de operationele aangelegenheden rond de
luchthavens die van invloed zijn op het milieu en de gezondheid in de
regio rond de luchthavens. In de uitvoeringsagenda bij de Luchtvaartnota
staat dat de bestaande regionale overleggen, waaronder de CRO’s, verder
worden ontwikkeld. Ter invulling van deze verdere professionalisering en
versterking zijn al enkele verbeteringen doorgevoerd. De subsidie is door
het Rijk verdubbeld naar € 70.000,– per CRO per jaar. Daarmee krijgen
CRO’s de ruimte om opleidingen aan hun leden aan te bieden. Ook
verzorgt het ministerie op aanvraag kennisseminars en wordt jaarlijks een
CRO+ georganiseerd.
Uit overleg met de CRO-voorzitters en met het bestuur van de Stichting
Advisering Bewonersvertegenwoordigers regionale luchthavens (ABReL)
zijn de afgelopen periode ook andere verbeteropties naar voren gekomen.
Hierbij gaat het om het verduidelijken welke gemeenten lid zijn van een
CRO, de versterking van de bewonersvertegenwoordiging in de CRO, de
mogelijkheid om een uitzondering te kunnen maken op de maximale
zittingsduur van CRO-leden en de rol die het ministerie neemt in het CRO.
Deze voorstellen zullen de komende tijd in overleg met de CRO’s verder
worden uitgewerkt.
Samenwerking luchthavens
Op 31 mei 2022 is de Kamer per brief geïnformeerd over de manier
waarop het ministerie de samenwerking tussen luchthavens ziet5.
Uitgangspunt is dat de luchthavens zelf verantwoordelijk zijn voor de
samenwerking op de vier publieke belangen uit de Luchtvaartnota. Het
ministerie kan waar nodig en gewenst de samenwerking ondersteunen,
bijvoorbeeld waar het gaat om kennis en expertise, innovatie, inzet op
duurzaamheid en het ondersteunen van de inzet op de verbetering van de
2

Versie 13.4 van de Appendices bij het «Voorschrift voor de berekening van de
Lden-geluidbelasting in dB(A) voor overige burgerluchthavens».
Bijlage bij Kamerstuk 31 936, nr. 904.
4
Bijlage bij Kamerstuk 31 936, nr. 820.
5
Kamerstuk 31 936, nr. 939.
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

2

leefomgeving. Met de luchthavens (in samenwerking met de Nederlandse
Vereniging van Luchthavens) hebben hierover gesprekken plaatsgevonden. Zij hebben de verantwoordelijkheid genomen om de samenwerking met elkaar verder vorm te geven. De luchthavens hebben voor
zichzelf een groslijst met mogelijke acties gemaakt. Daarbij denkt men aan
acties als het verder vormgeven van een auditsysteem binnen de
Nederlandse Vereniging van Luchthavens (NVL) met uniforme werkwijze,
rapportages en opleidingen gericht op het verbeteren van de veiligheid,
het bevorderen van gezamenlijke inkoop door luchthavens voor veiligheidsequipment en het gecoördineerd opzetten van proefprojecten voor
het verminderen van hinder. Dit is een lijst onderwerpen die verder wordt
uitgewerkt en waarin prioriteiten nog kunnen schuiven. Het ministerie
blijft hierover in gesprek blijven met de luchthavens en zal ondersteunen
waar mogelijk. Relevante ontwikkelingen in dit kader worden met de
Kamer gedeeld, in lijn met de motie Eerdmans en Koerhuis6.
Met de motie Koerhuis c.s. en de motie Graus c.s.7 heeft de Kamer voor
MAA en GAE om inzet vanuit het Rijk gevraagd om de samenwerking
tussen de luchthavens verder te bevorderen. Het ministerie heeft in dit
kader deelgenomen aan gesprekken tussen de Royal Schiphol Group
(RSG), de betreffende regionale luchthavens en hun aandeelhouders. Voor
MAA hebben de gesprekken geleid tot een principeakkoord tussen RSG,
MAA en de provincie Limburg dat RSG een belang neemt in MAA. Voor
GAE lopen de gesprekken tussen RSG en GAE nog. Door RSG en GAE is
aangegeven dat ze de mogelijkheden voor strategische samenwerking
verkennen en dat ze de wijze en vorm van een mogelijke samenwerking
de komende periode verder bespreken.
Maastricht Aachen Airport (MAA)
In eerdere brieven aan de Kamer is aangegeven dat de provincie Limburg,
eigenaar van MAA, de komende periode een ambitie en ontwikkelrichting
voor MAA zal bepalen. Op 3 juni 2022 hebben provinciale staten van
Limburg besloten dat MAA openblijft. Ook is een amendement aangenomen waarbij het provinciebestuur de opdracht heeft gekregen om voor
het einde van 2022 een voorstel met uitgewerkte businesscase aan
provinciale staten voor te leggen. Speciale aandacht dient te worden
gegeven aan de uitwerking van een overeenkomst met een externe
partner, een beschrijving van de inzet op verduurzaming en vermindering
van het aantal ernstig gehinderden en de uitwerking van een voorstel
voor een Omgevingsfonds.
In het kader van de uitvoering van dit amendement hebben op initiatief
vanuit de regio de afgelopen periode intensieve gesprekken plaatsgevonden tussen de provincie Limburg, MAA en de Royal Schiphol Group
(RSG). Deze gesprekken hebben ertoe geleid dat de partijen op 21 oktober
jl. een principeakkoord hebben gesloten, waarbij Schiphol een 40% belang
in de luchthaven MAA verwerft voor een bedrag van € 4,2 miljoen.
Partijen zijn voornemens om gezamenlijk op te trekken om MAA te
verduurzamen en elektrisch vliegen wordt een speerpunt. RSG heeft
daarbij aangegeven € 800.000,– ter beschikking te willen stellen aan een
Omgevingsfonds voor MAA. Daarnaast hebben de partijen aangegeven in
te willen zetten op een vergaande kennisuitwisseling op de gebieden
vastgoed en commercie.
Conform de toezegging aan het lid Alkaya (SP) in het Commissiedebat
Luchtvaart van 8 juni 2022 informeer ik u hierbij over het formele verzoek
6
7

Kamerstuk 31 936, nr. 973.
Kamerstuk 31 936, nrs. 915 en 927.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

3

dat van de provincie is ontvangen waarin gevraagd wordt om vanuit het
Rijk bij te dragen aan het Omgevingsfonds bij MAA. In lijn met de
aangenomen motie van de leden Koerhuis en Van der Molen8 zal ik voor
2023 in totaal € 150.000 beschikbaar stellen als bijdrage aan het
Omgevingsfonds MAA. Tevens onderzoek ik of ook voor de jaren
2024–2026 eenzelfde bijdrage beschikbaar gesteld kan worden. De totale
bijdrage is incidenteel en bedoeld voor leefbaarheidsprojecten.
Recent heeft het provinciebestuur het uitgewerkte voorstel met de
businesscase van MAA naar buiten gebracht ter besluitvorming door
provinciale staten van Limburg. Op 16 december 2022 heeft provinciale
staten met dit voorstel ingestemd. Gezien de ambitie om uiterlijk eind
2024 luchthavenbesluiten voor de regionale luchthavens vast te stellen is
het van belang dat de procedure op weg naar een Luchthavenbesluit voor
MAA spoedig na deze besluitvorming gestart zal worden. Hierover is
overleg gaande en het ministerie heeft de provincie en MAA gevraagd alle
noodzakelijke voorbereidingen hiervoor te treffen, in lijn met het verzoek
uit de motie van het lid Inge Van Dijk c.s.9
Groningen Airport Eelde (GAE)
Met de brief aan de Kamer van 31 mei 202210 bent u op de hoogte gesteld
van de uitspraak van de Afdeling Bestuursrechtspraak van de Raad van
State (hierna: Afdeling) naar aanleiding van een beroepszaak over de
beslistermijn voor het Luchthavenbesluit voor GAE. Deze is gesteld op
31 december 202411. Met zowel GAE als de provincies Groningen en
Drenthe, in hun rol als aandeelhouder, is afgelopen periode gesproken
over de wijze waarop er tot een Luchthavenbesluit kan worden gekomen.
Aan de luchthaven GAE is gevraagd om met een concrete en uitgewerkte
aanpak te komen voor aanvraag van het Luchthavenbesluit. De
gesprekken met GAE hebben tot op heden niet geleid tot een onderbouwd
plan voor de aanvraag van een Luchthavenbesluit. Gelet op de uitspraak
van de Afdeling en de doorlooptijd die nodig is om een Luchthavenbesluit
vast te stellen, heeft het ministerie aan GAE en de provincies laten weten
dat de luchthaven tot uiterlijk eind van het jaar de mogelijkheid heeft met
een realistisch en juridisch houdbaar plan te komen.
Voor wat betreft de toekomstige ontwikkeling van GAE hebben de
provincies Groningen en Drenthe het ministerie laten weten op dit
moment nog geen positief besluit te kunnen nemen over instandhouding
van GAE. Een besluit over de toekomst van GAE valt pas te verwachten na
de Provinciale Statenverkiezingen van 2023. Daarnaast worden op dit
moment gesprekken gevoerd door GAE met Royal Schiphol Group (RSG)
over een mogelijke samenwerking. De wijze en vorm van een mogelijke
samenwerking worden komende periode verder besproken. Het ministerie
is betrokken bij deze gesprekken. De Kamer wordt geïnformeerd over
volgende stappen.
Eindhoven Airport (EA)
Eindhoven Airport is de civiele medegebruiker van de militaire luchthaven
Eindhoven. De huidige vergunning voor burgermedegebruik van
Eindhoven Airport verloopt op 31 december aanstaande. Om de operatie
van Eindhoven Airport op de militaire luchthaven Eindhoven in 2023 te
kunnen continueren is een nieuwe vergunning nodig. De aanvraag voor
8

Kamerstuk 36 200 XII, nr. 100.
Kamerstuk 31 936, nr. 952.
10
Kamerstuk 31 936, nr. 939.
11
AbRvS 23 maart 2022, ECLI:NL:RVS:2022:835.
9

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

4

een vergunning voor 2023 en 2024 is op 29 juli 2022 door Eindhoven
Airport ingediend en een ontwerpvergunning is op 12 oktober jl. door de
Militaire Luchtvaart Autoriteit (MLA) voor advies voorgelegd aan het
Luchthaven Eindhoven Overleg (LEO). Op 20 oktober jl. hebben de MLA
en het Ministerie van IenW een informatiebijeenkomst voor omwonenden
georganiseerd. De MLA heeft op 14 november jl. het advies van
LEO-voorzitter de heer Depla ontvangen, tezamen met individuele reacties
van de provincie Noord-Brabant, gemeente Eindhoven en randgemeenten, bewonersorganisaties en een luchtvaartmaatschappij. Tijdens
de LEO-vergadering van 1 december jl. hebben de Ministeries van
Defensie en IenW gereageerd op het advies van het LEO. Op basis
daarvan wordt een definitieve vergunning opgesteld door de MLA, die
uiterlijk voor het einde van dit jaar wordt afgegeven en gepubliceerd in de
Staatscourant. Parallel wordt ook doorgewerkt aan de wijziging van het
Luchthavenbesluit in verband met de implementatie van het sturingsmodel voor civiel geluid. In dit kader wordt naar verwachting begin 2023
de reactienota over de Notitie Reikwijdte en Detailniveau (NRD) voor het
op te stellen Milieueffectrapport (MER) gepubliceerd. De Kamer wordt
over volgende stappen in procedure nader geïnformeerd.
Rotterdam The Hague Airport (RTHA)
Per brief van 12 september 202212 is de Kamer geïnformeerd over een
door Rotterdam The Hague Airport (RTHA) gemelde dreigende
overschrijding van de grenswaarden van één of meer handhavingspunten
voor geluid rondom de luchthaven voor het gebruiksjaar 2022 en over de
waarschuwing die de Inspectie Leefomgeving en Transport (ILT) daarvoor
heeft gegeven. Inmiddels heeft RTHA, conform de wet- en regelgeving,
daartoe gegevens aan de ILT verstrekt over de geluidsbelasting in de
handhavingspunten voor het gebruiksjaar 2022 (dat 31 oktober jl. afliep).
Bij de definitieve berekeningen heeft RTHA gebruik gemaakt van de
recente invoergegevens voor geluidberekeningen13 (zie eerder deze brief).
De luchthaven geeft aan dat op basis van de berekeningen de grenswaarden in geen van de handhavingspunten zijn overschreden. De ILT
houdt toezicht op de naleving van de grenswaarden voor de geluidsbelasting en zal de berekeningen van de luchthaven toetsen. De ILT zal in dat
kader een handhavingsrapportage opstellen en hierin verslag doen van
haar toezichtactiviteiten, onder andere ten aanzien van de naleving van de
grenswaarden voor de geluidbelasting met het oog op de eerder
dreigende overschrijding. Naar verwachting wordt deze rapportage in het
eerste kwartaal van 2023 aan de Kamer aangeboden.
Zoals in de brief van 12 september 2022 is aangegeven, is door het
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat overleg gevoerd met het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en het Ministerie van
Justitie en Veiligheid over het gebruik van RTHA door de politie- en
traumahelikopter. Besproken is dat de operationele diensten zich
inspannen om eventuele hinder zoveel als mogelijk te beperken en
bijvoorbeeld bij de aanschaf van helikopters rekening te houden met de
omgevingsimpact14. Voor de implementatie van een aparte gebruiksruimte voor maatschappelijk verkeer in het te nemen Luchthavenbesluit
voor RTHA is het daarnaast van belang dat er betrouwbare meerjarige
prognoses beschikbaar zijn.

12

Kamerstuk 31 936, nr. 993.
Versie 13.4 van de Appendices bij het «Voorschrift voor de berekening van de
Lden-geluidbelasting in dB(A) voor overige burgerluchthavens».
14
Zie ook beantwoording Kamervragen van het lid Boucke, Aanhangsel van de Handelingen,
nr. 158.
13

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

5

Voor wat betreft de regionale verkenning voor RTHA wordt verwezen naar
de brief van 15 november jl. aan de Kamer over het Eindproduct participatietraject voor het nieuwe Luchthavenbesluit15.
Bereikbaarheid Caribisch Nederland
Openbaredienstverplichting Caribisch Nederland
In de brief aan de Kamer van 10 december 202116 is is toegezegd om een
openbaredienstverplichting als alternatief instrument voor de staatsdeelneming in Winair te verkennen om zo de bereikbaarheid van Caribisch
Nederland te borgen. Daarbij is aangegeven dat de Kamer eind 2022 over
de uitkomsten van die verkenning wordt geïnformeerd. De verkenning is
nog niet afgerond, maar de Kamer wordt hierbij geïnformeerd over de
voortgang.
Het ministerie bereidt een wijziging van de Luchtvaartwet BES voor. Dit
moet een grondslag bieden voor het vaststellen van een openbaredienstverplichting op slecht bediende routes van en naar Caribisch Nederland.
De verbeterde ontsluiting van gebieden zoals Saba en Sint Eustasius is
van vitaal belang voor de sociaal-economische ontwikkeling van deze
gebieden. Het voorstel wordt naar verwachting in het 4e kwartaal van
2023 aan de Kamer aangeboden. Voor het opleggen van een openbaredienstverplichting is financiering nodig. De mogelijkheden hiervoor
worden komende periode verkend. De Kamer wordt in de tweede helft
van 2023 geïnformeerd over de uitkomst van de verkenning hiernaar.
Aandeelhouderschap Winair
Het Rijk bezit 7,95% van de aandelen in de luchtvaartmaatschappij Winair.
Dat belang is in 2010 verworven om de bereikbaarheid van Saba en Sint
Eustatius te borgen. Op 10 december 202117 is aangegeven dat een
staatsdeelneming niet het meest geschikte instrument is om dit belang te
borgen. Daarom is aangegeven dat de aandelen in Winair worden
afgestoten zodra een alternatief instrument kan worden ingezet. Dat
maakt dat de focus van het Rijk in het aandeelhouderschap is komen te
liggen op drie prioriteiten. De eerste prioriteit is het zo goed mogelijk
borgen van de bereikbaarheid van Saba en Sint Eustatius totdat een
alternatief instrument dit beter kan. Daarbij is in het bijzonder aandacht
voor ticketprijzen, regelmaat en continuïteit. De tweede prioriteit is het
borgen dat de lening die het Rijk aan Winair heeft verstrekt tijdens de
COVID-19-pandemie tijdig wordt afgelost. De derde prioriteit is het
klaarstomen van het bedrijf voor een ordentelijke aandelenoverdracht.
Tot slot, Winair is in oktober 2022 begonnen om de lening, die het Rijk
tijdens de COVID-19-pandemie verstrekte, in 15 maanden terug te betalen,
inclusief rentelasten. Dat betekent dat de lening binnen de daarvoor
gestelde termijn zal worden afgelost.
Onderzoek waterstofbehoefte Luchtvaart
In opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat wordt op
dit moment een onderzoek uitgevoerd door Studio Gear Up naar de
waterstofbehoefte van de Nederlandse luchtvaartsector richting 2030 en
2050. De centrale vraag in dit onderzoek is hoeveel waterstof er
beschikbaar moet zijn voor de Nederlandse luchtvaartsector om te kunnen
15

Kamerstuk 31 936, nr. 999.
Kamerstukken 31 936 en 35 420, nr. 896.
17
Kamerstuk 31 936, nr. 896.
16

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

6

voldoen aan de doelen die gesteld zijn in het ReFuelEU Aviation voorstel18
en de Luchtvaartnota19. Hierbij wordt ook rekening gehouden met de
toekomstige vliegtuigontwikkelingen. Dit ten behoeve van het Nationaal
Plan Energiesysteem (NPE) welke door het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat wordt uitgewerkt. Op dit moment wordt hard gewerkt
aan de afronding van het onderzoek, welke voor het einde van het jaar op
de planning stond. In verband met enige vertraging van het onderzoek
ontvangt u het definitieve rapport richting het Commissiedebat Luchtvaart
eind januari 2023, in lijn met de toezeggingen aan de leden Boucke (D66),
Van Raan (PvdD) en Kröger (GroenLinks) tijdens het comissiedebat
Verduurzaming Luchtvaart van 16 juni jl.
Pilotenopleidingen
Op 7 juli jl. tijdens het tweeminutendebat Regionale luchthavens is aan
het lid Eerdmans (JA21) toegezegd dat de Kamer geïnformeerd wordt
over hoe het staat met de pilotenopleidingen in Nederland. Om hier een
beeld van te krijgen zijn gesprekken gevoerd met de Vereniging van
Nederlandse Verkeersvliegers (VNV), het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap, de ILT en de twee grootste vliegscholen die in
Nederland gevestigd zijn en de geïntegreerde opleiding tot verkeersvlieger aanbieden: de KLM Flight Academy en European Pilot Selection &
Training (EPST).
In Nederland zijn alle vliegscholen private instellingen. Er zijn in
Nederland bijna 100 private vliegscholen actief. Het grootste gedeelte
biedt één of meerdere vliegmodules aan, waarbij leerlingen de
mogelijkheid wordt geboden op eigen snelheid en tempo een vliegbrevet
te behalen. Er zijn enkele scholen die de volledig geïntegreerde opleiding
aanbieden, waarbij leerlingen in 1,5–2 jaar tijd worden opgeleid tot
verkeersvlieger. Daarbij vindt de opleiding niet altijd volledig in Nederland
plaats. Ook werken opleidingen in sommige gevallen onderling samen,
bijvoorbeeld door middel van uitbesteding van bepaalde onderdelen. De
geïntegreerde vliegopleidingen hanteren een selectieprocedure, waar 10
tot 20 procent van de kandidaten doorheen komt.
De vliegscholen moeten rekening houden met de voor hen relevante
regelgeving die voornamelijk een Europees en internationaal karakter
heeft20. De ILT is verantwoordelijk voor de goedkeuring van gekwalificeerde opleidingen en voor het toezicht op de opleidingsinstellingen. Alle
partijen zijn het erover eens dat de verwachting is dat de behoefte aan
piloten de komende jaren zal toenemen als gevolg van een stijging van de
wereldwijde vraag naar vliegen en de pensioneringsgolf die eraan komt
bij veel luchtvaartmaatschappijen. Het aanbod van afgestudeerde piloten
zal naar verwachting niet toereikend zijn om de vraag vanuit maatschappijen te kunnen bijbenen. Bijkomend zorgpunt is dat de belangstelling om
een geïntegreerde opleiding tot verkeersvlieger te doorlopen sinds de
coronaperiode lijkt terug te lopen. Dit is terug te zien in het aantal
aanmeldingen afgelopen jaren. Of er sprake is van een kortstondige dip in
de aanmeldingen als gevolg van onder andere COVID-19 of dat er sprake
is van een trend valt op dit moment nog niet te zeggen.

18

Kamerstuk 22 112, nr. 3188.
Kamerstuk 31 936, nr. 820.
20
O.a. Verordening (EU) Nr. 1178/2011 van de Commissie van 3 november 2011 tot vaststelling
van technische eisen en administratieve procedures met betrekking tot de bemanning van
burgerluchtvaartuigen, overeenkomstig Verordening (EG) nr. 216/2008 van het Europees
Parlement en de Raad (PbEU 2011, L 311).
19

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

7

Andere punten die in de gesprekken naar voren kwamen, zijn de financiering en de kosten van pilotenopleidingen. Banken verstrekken geen
speciale leningen meer aan aspirant-piloten, terwijl de kosten voor het
volgen van een geïntegreerde opleiding tot verkeersvlieger hoog zijn (ca.
€ 60.000–110.000). Daar komt bij dat studiekosten sinds 1 januari 2022 niet
meer fiscaal aftrekbaar zijn. Deze ontwikkelingen hebben ertoe geleid dat
vliegscholen alternatieve financieringsconstructies zijn gaan aanbieden of
hierover aan het nadenken zijn. Daarbij is sprake is van een verschuiving
van het risico van de student naar de vliegschool, waardoor de toegankelijkheid toch geborgd blijft. Gelet op de grote behoefte die komende jaren
ontstaat vanuit maatschappijen zouden vliegscholen in staat moeten zijn
deze risico’s te dragen.
Stakeholderconsultatie passagiersrechten
Het proces om te komen tot herziening van Verordening (EG) 261/2004
inzake passagiersrechten in de luchtvaart ligt sinds medio voorjaar 2020
stil vanwege de coronacrisis. Onlangs is de Europese Commissie gestart
met de gerichte stakeholderconsultatie Better protection for Passengers
and their Rights21. Vanwege de relevantie voor Nederland en met het oog
op de herziening van de passagiersrechtenverordening is ervoor gekozen
om hieraan deel te nemen.
De rode draad van de reactie op de vragen is dat wanneer er een goed
marktalternatief geboden wordt, er geen aanleiding is voor extra
overheidsinterventie. De ILT heeft de consultatie ingevuld vanuit haar
ervaring met toezicht en handhaving gedurende de coronacrisis met
verschillende modaliteiten. Tijdens de coronacrisis werd duidelijk dat de
verordening niet voldoende van toepassing bleek op nieuwe situaties die
zich voordeden. Dit leidde tot onduidelijkheid over de rechten van
passagiers. De ILT verwelkomt duidelijkheid over deze situaties, mede als
grond voor toezicht en handhaving.
Naar verwachting wordt het herzieningsproces in 2023 hervat. Zodra de
Europese Commissie met een wijzigingsvoorstel komt, stelt het ministerie
binnen zes weken na ontvangst van het voorstel een BNC22-fiche op. Dat
wordt gedeeld met beide Kamers volgens de gebruikelijke procedure. Het
BNC-fiche bevat de Nederlandse inzet op hoofdlijnen op het voorstel ten
behoeve van de onderhandelingen in Raadsverband met andere lidstaten.
Handhaving van drones op de aanvliegroutes van luchthavens
Zoals toegezegd aan het lid Koerhuis (VVD) tijdens het commissiedebat
Vliegveiligheid van 15 september jl.23 ontvangt de Kamer hierbij een
nadere toelichting over het optreden tegen overtredingen met drones in
de buurt van de aanvliegroutes van luchthavens. Aanleiding voor het
verzoek was een incident dat eind juni plaatsvond met een drone boven
een woonwijk in de gemeente Hoofddorp op een aanvliegroute van
Schiphol.
Er zijn meerdere partijen betrokken bij de handhaving van de regelgeving
voor drones. Buiten het aangewezen luchthaventerrein, waar we met
name te maken hebben met de aanvliegroutes, is de politie verantwoordelijk voor de strafrechtelijke handhaving. Binnen het aangewezen
luchthaventerrein heeft de Koninklijke Marechaussee (KMar) wettelijk de
politietaak en is ze dus verantwoordelijk voor de strafrechtelijke
21

Er loopt ook een openbare publieksconsultatie.
Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen.
23
Kamerstuk 24 804, nr. 194.
22

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

8

handhaving. Zowel de KMar als de politie werkt met een handelingskader
drones om adequaat te reageren op drones. In het geval van het incident
ter hoogte van de gemeente Hoofddorp heeft de politie de dronepiloot
opgespoord en de drone in beslag genomen. Het Openbaar Ministerie
bepaalt of wordt overgegaan tot strafrechtelijke vervolging.
(in)Formele gelegenheden om te pleiten voor meer sturing op
publieke belangen
De leden van de CDA-fractie hebben in het «Schriftelijk overleg over de
brief Hoofdlijnen Schiphol»24 verzocht om aan te geven welke (in)formele
gelegenheden zich naar verwachting wanneer voordoen, om meer
nationale beleidsruimte voor sturing op publieke belangen zoals netwerkkwaliteit te bepleiten. Voor de formele gelegenheden wordt verwezen naar
de brief «Reactie op de publieke consultatie over de geplande herziening
van de Europese slotverordening»25 Daarin wordt het formele proces voor
de geplande herziening van de Europese slotverordening toegelicht.
Gedurende het formele proces zijn er ook diverse informele gelegenheden
om met alle relevante stakeholders en belanghebbenden van gedachten
te wisselen op verschillende niveaus. Die informele gesprekken zijn reeds
gestart en lopen door tot de aanpassing van de Europese slotverordening
is afgerond. Het doorlopen van een gewone wetgevingsprocedure voor
Europese verordeningen neemt gemiddeld anderhalf tot twee jaar in
beslag.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
M.G.J. Harbers

24
25

Kamerstuk 29 665, nr. 432.
Kamerstuk 22 112, nr. 3542.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 31 936, nr. 1025

9