Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2333
Vragen van het lid Ouwehand (PvdD) aan de Minister van Landbouw, Natuur
en Voedselkwaliteit en de Minister van Infrastructuur en Waterstaat over het
kantelen van een vrachtwagen met 300 jonge kalfjes aan boord (ingezonden
7 maart 2018).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 5 juni 2018) Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2017–2018, nr. 1536
Vraag 1 en 2
Heeft u vernomen dat er meer dan 100 kalfjes zijn gestorven nadat de
vrachtwagen waarin ze stonden was gekanteld op de A16?1
Hoe oud waren de kalfjes in deze vrachtwagen?
Antwoord 1 en 2
Ja. De kalveren waren gemiddeld 25 dagen oud, dus ruim 3 weken. De
leeftijd varieert van 18 dagen tot 43 dagen.
Vraag 3
Kunt u bevestigen dat deze kalfjes onderweg waren vanuit Noord-Ierland naar
een kalvermesterij in Groningen? Zo nee, waar kwamen de kalfjes dan
vandaan en wat was hun bestemming?2
Antwoord 3
De kalveren zijn volgens het certificaat voor intracommunautaire handel
(INTRA-certificaat) geladen op een verzamelcentrum in Ierland, dus niet
Noord-Ierland. Als bestemming van de kalveren is inderdaad een veehouderij
in Groningen aangegeven.
Vraag 4
Van hoeveel verschillende bedrijven kwamen deze kalfjes?
Antwoord 4
De kalfjes waren afkomstig van ruim 40 bedrijven.

1

https://nos.nl/artikel/2220075-meer-dan-100-kalfjes-dood-bij-ongeluk-met-veewagen-opa16.html
2
https://www.animalstoday.nl/ongeluk-300-kalfjes-a16/

ah-tk-20172018-2333
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 5
Kunt u schetsen wat er voor de kalfjes aan voorafging voordat ze met z’n
driehonderden in een vrachtwagen stonden die uit Noord-Ierland vertrok naar
Groningen?
Antwoord 5
De kalveren worden van verschillende (melkvee)bedrijven opgehaald en naar
een verzamelcentrum vervoerd. Daar worden ze op stal gezet krijgen ze melk.
De kalveren worden geselecteerd naar bestemming en vervolgens opgeladen
voor export.
Vraag 6
Wat was de werkelijke vertrektijd van dit transport vanuit Noord-Ierland? Zijn
de dieren ’s nachts vervoerd? Zo ja, wat zijn de laagste temperaturen geweest
die tijdens dit transport zijn geconstateerd?
Antwoord 6
Het transport is op 27 februari 2018 om 16:27 in Ierland vertrokken. De
overtocht van Ierland naar Frankrijk was in de nacht van 27 op 28 februari.
Uit de output van de temperatuursensoren van het vervoermiddel blijkt dat
de laagste temperaturen tussen de 0 en 5 graden zijn geweest. Dit betreft het
transportgedeelte tijdens de overtocht.
Vraag 7
Kunt u toelichten hoeveel uur het geplande transport van deze dieren in
beslag zou nemen? Was er sprake van een transport van meer dan 19 uur?
Zo ja, is de vereiste tussenstop van 24 uur uitgevoerd waarbij de kalfjes zijn
uitgeladen om uit te rusten in een stal op stro? Zo ja, hoe is dit gecontroleerd
en bij welke temperatuur zijn de kalfjes dan uitgeladen?
Antwoord 7
De geplande transportduur volgens het INTRA-certificaat was 43 uur. Uit de
analyse van de GPS gegevens blijkt dat er een tussenstop van ruim 12 uur is
uitgevoerd op een controlepost in Frankrijk. Dit is in lijn met de transportverordening die voorschrijft dat dieren na een bootreis waarbij de dieren niet
worden gelost, na aankomst een rusttijd van 12 uur moeten krijgen. Op deze
controlepost zijn de kalfjes op stal gezet, in stallen voorzien van stro. Volgens
de temperatuursensoren in het vervoermiddel zijn de kalfjes uitgeladen bij
een temperatuur van tussen de 2 en 4 graden. Controles op de controlepost
worden uitgevoerd door de officiële autoriteiten in Frankrijk.
Vraag 8
Bent u er mee bekend dat, ondanks dat tussenstops wel geboekt worden om
de exportvergunning te krijgen, de verplichte tussenstop in de praktijk vaak
wordt overgeslagen?
Antwoord 8
Het komt inderdaad voor dat de verplichte rusttijd op controleposten niet
altijd in acht wordt genomen. Hierop vinden risicogerichte controles plaats en
er wordt gehandhaafd als de regels niet worden nageleefd. De NVWA werkt
hiervoor samen met de autoriteiten van andere EU-lidstaten.
Vraag 9
Welk drinksysteem was aanwezig in de veewagen? Hoe controleert de
Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) of alle kalveren in de volle
veewagen daadwerkelijk toegang hebben tot de drinkspenen?
Antwoord 9
Het betreffende vervoermiddel is niet gecontroleerd op drenkvoorzieningen.
Bij export worden alle transporten gecontroleerd op drenkvoorzieningen en
bij importzendingen van ongespeende kalveren controleert de NVWA
steekproefsgewijs om te verifiëren of de drenkvoorzieningen geschikt en
bereikbaar zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Vraag 10
Kunt u bevestigen dat de gebrekkige drinkwatervoorziening in 2015 aanleiding is geweest om de internationale kalvertransporten op te schorten?
Antwoord 10
Ja. In december 2015 besloot de NVWA om geen exportcertificaten meer af te
geven voor de export van ongespeende kalveren naar bestemmingen die
verder dan 8 uur rijden zijn. Er was een toename geconstateerd van dit soort
lange afstandstransporten en uit bevindingen van de exportkeuring bleek dat
er voor deze jonge kalveren geen geschikt drinksysteem aanwezig was op de
wagens. Hierdoor kon er niet aan de EU eisen van het transport worden
voldaan.
Vraag 11
Zijn alle kalfjes nu wel in staat om te drinken uit de nieuwe drinksystemen?
Zo ja, uit welke gegevens zou dat onomstotelijk moeten blijken?
Antwoord 11
In 2017 heeft de sector aangepaste drinkvoorzieningen gedemonstreerd.
Geconstateerd is dat de kalveren bij een gangbare belading in staat waren
om uit de drinkspenen te drinken. De specificaties van deze aangepaste
systemen zijn vastgelegd en gecommuniceerd naar de autoriteiten van
andere EU-lidstaten.
Vraag 12
Hoe wordt kalfjes, die een natuurlijke zuigbehoefte hebben en de speen van
hun moeder zoeken, aangeleerd hoe ze moeten drinken tijdens het transport?
Antwoord 12
Kalveren met een natuurlijke zuigbehoefte hebben een zuigreflex en uit
praktijkonderzoek is gebleken dat de aanwezige drinkspenen hiervoor
geschikt zijn.
Vraag 13
Uit hoeveel etages bestond de betreffende vrachtwagen en hoe hoog was de
betreffende vrachtwagen?
Antwoord 13
Het vervoermiddel was op 3 lagen beladen. Volgens de Regeling voertuigen
mag een bedrijfsauto op de Nederlandse weg niet hoger zijn dan 4 meter. In
de meeste gevallen is het dak van veewagens in hoogte verstelbaar. Omdat
in andere EU-lidstaten mogelijk andere normen gelden, kan de wagen bij
vertrek mogelijk hoger zijn geweest.
Vraag 14
Voldeed het transport aan alle geldende regels? Zo ja, uit welke daadwerkelijk
uitgevoerde controles zou dat moeten blijken?
Antwoord 14
Uit de GPS gegevens is gebleken dat er wel is voldaan aan de 12 uur rusttijd,
maar dat het transport niet op de juiste controlepost is gestopt. Hierover is
contact opgenomen met de Ierse autoriteiten. Zij zullen hierop handhaven.
Vraag 15
Wat was de oorzaak van het ongeluk? Heeft de wind een rol gehad in het
omslaan van de vrachtwagen?
Antwoord 15
De NVWA is niet bij het ongeval aanwezig geweest en is niet bekend met de
oorzaak. Dit onderzoek vindt plaats door de politie.
Vraag 16
Bent u bereid om het hitteprotocol voor diertransporten uit te breiden naar
andere weersomstandigheden. zoals vrieskou of sterke wind? Zo nee,
waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3

Antwoord 16
Nederland kent een Nationaal Plan voor veetransport bij extreme temperaturen. Het Nationaal Plan bevat afspraken tussen overheid en diersectoren over
het transport van vee bij extreme temperaturen. De aangesloten sectoren
hebben elk een protocol ingediend, waarin is aangegeven welke maatregelen
de betreffende sector neemt om aantasting van het dierenwelzijn bij het
transport van dieren bij extreme temperaturen te voorkomen. Deze protocollen omvatten zowel maatregelen tijdens extreme hitte als tijdens extreme
koude. Tevens is afgesproken dat tijdens code rood van het KNMI het
Nationaal Plan van kracht zal zijn. Nederland blijft het EU Platform voor
Dierenwelzijn en de nieuwe subgroep voor Transport benutten om soortgelijke zaken over dierenwelzijn ook op EU-niveau te agenderen. Zo is Nederland binnen de subgroep voorzitter van een werkgroep over transport bij
extreme temperaturen. Als EU-lidstaat is Nederland bovendien actief binnen
het bestaande «National contact points netwerk» voor de Transportverordening.
Vraag 17
Kunt u van de afgelopen tien jaar per diersoort uiteenzetten hoeveel
ongelukken er gebeuren met diertransporten en hoeveel dieren er jaarlijks om
het leven komen bij ongelukken met diertransporten? Zo nee, waarom niet en
wat gaat u doen om deze cijfers in de toekomst wel te kunnen verstrekken?
Antwoord 17
De NVWA wordt in sommige gevallen ingeschakeld als er wegongevallen met
diertransporten zijn, maar het is geen wettelijke taak van de NVWA om
wegongevallen met dieren te registreren en daarover te rapporteren. Ik ben
ook niet voornemens deze informatie in de toekomst door de NVWA te laten
registreren. Van belang is dat iedere weggebruiker de verkeersveiligheid in
acht neemt en verkeersongelukken en -slachtoffers worden voorkomen.
Vraag 18
Kunt u van de afgelopen tien jaar inzichtelijk maken hoeveel kalfjes hun
transport niet overleven? Zo nee, waarom niet en wat gaat u doen om deze
cijfers in de toekomst wel te kunnen verstrekken?
Antwoord 18
Als kalveren gestorven zijn bij of na aankomst op een kalverenbedrijf dan
wordt dit door het betreffende kalverenbedrijf gemeld in het I&R-systeem. Bij
deze doodmelding wordt geen oorzaak vermeld. Het is niet bekend hoeveel
dieren tijdens een transport sterven. De NVWA voert bij een steekproef van
importen van levende dieren een controle uit waarbij ook genoteerd wordt of
er dieren tijdens het transport gestorven zijn. Het voorkomen van sterfte
tijdens transport is een belangrijk onderwerp. De zorg voor diergezondheid
vooraf en tijdens transport is de verantwoordelijkheid van de sector. Zij moet
er op toezien dat zieke dieren niet getransporteerd worden en gepaste zorg
krijgen. Het is ook de verantwoordelijkheid van de sector dat dieren tijdens
transport de nodige zorg krijgen. Het is de taak van de NVWA om vervoerscontroles uit te voeren en handhavend op te treden bij overtredingen.
Vraag 19 en 20
Kunt u van de afgelopen tien jaar inzichtelijk maken hoeveel kalfjes bij
aankomst na hun transport lijden aan longontsteking? Zo nee, waarom niet
en wat gaat u doen om deze cijfers in de toekomst wel te kunnen verstrekken?
Kunt u van de afgelopen tien jaar inzichtelijk maken hoeveel kalfjes bij
aankomst na hun transport last hadden van diarree? Zo nee, waarom niet en
wat gaat u doen om deze cijfers in de toekomst wel te kunnen verstrekken?
Antwoord 19 en 20
Deze cijfers worden in de eigen bedrijfsadministratie opgenomen, maar een
bedrijfsdierenarts meldt dergelijke ziektegevallen niet openbaar. Het gaat
hierbij ook niet om dierziekten waarvoor een meldingsplicht geldt. Deze
cijfers worden dus als zodanig niet geregistreerd. Om die reden is het niet
mogelijk om de gevraagde cijfers op een volledige en betrouwbare wijze te
verzamelen en te verstrekken. Wel voert de NVWA controles uit op primaire

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

4

bedrijven. Hierbij wordt ook geïnspecteerd of dieren de nodige zorg krijgen.
De NVWA voert deze controles risico gebaseerd uit. Hoge sterfte onder
kalveren is daar recent een selectiecriterium voor geweest.
Vraag 21 en 22
Bent u er mee bekend dat kalfjes van nature een half jaar tot een jaar bij hun
moeder blijven en melk bij haar drinken?
Kunt u bevestigen dat voor de productie van melk, kaas, toetjes en andere
zuivelproducten kalfjes echter vrijwel direct na de geboorte bij hun moeder
worden weggehaald zodra ze kunnen staan?
Antwoord 21 en 22
Ja, dat is mij bekend. Met mijn brief van 5 februari 2018 (Kamerstuk 28 286,
nr. 942) heb ik de Kamer geïnformeerd over de laatste ontwikkelingen
rondom het onderwerp «Kalf bij de koe» en bij deze brief heeft de Kamer
tevens de brochure «Verkenning kalf bij de koe, een sectorbrede inventarisatie van kennis en ervaring rondom het houden van kalveren bij de koe»
ontvangen. Ik verwijs dan ook naar deze stukken.
Vraag 23
Kunt u bevestigen dat kalfjes al vanaf de leeftijd van 14 dagen op transport
mogen worden gezet en tijdens zo’n soms dagenlang transport slechts ruimte
hebben van 0,3 tot maximaal 0,95 m2 per dier? Zo nee, hoe zit het dan?
Antwoord 23
Voor transporten langer dan 8 uur geldt inderdaad een minimum leeftijd van
14 dagen. Het transport mag maximaal 9 uur duren, waarna 1 tot maximaal 3
uur gerust moet worden. Daarna mag nog maximaal 9 uur worden gereden.
Na die tijd moeten de dieren 24 uur uitgeladen worden en op stal worden
gezet in een controlepost. Indien een gedeelte van het transport per boot
wordt uitgevoerd, waarbij de dieren niet worden gelost, gelden deze
transport- en rusttijden niet, maar moeten de dieren na aankomst 12 uur
rusten. De Europese Transportverordening schrijft 0,3 tot maximaal 0,95 m2
ruimte per dier voor tijdens transport.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

5