Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 092

Wijziging van de Wet windenergie op zee
(ondersteunen opgave windenergie op zee)

Nr. 28

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 31 mei 2021
Hierbij stuur ik u, mede namens de Minister van Landbouw, Natuur en
Voedselkwaliteit, de antwoorden op de vragen die zijn gesteld door het lid
Van Raan (Partij voor de Dieren) tijdens het Wetgevingsoverleg Wijziging
van de Wet windenergie op zee (ondersteunen opgave windenergie op
zee) van 1 februari 2021 (Kamerstuk 35 092, nr. 24). Tevens geef ik hiermee
uitvoering aan de motie van de leden Sienot (D66) en Van der Lee
(GroenLinks) over ecologie, natuur en windparken (Kamerstuk 35 092, nr.
13). Deze motie is eveneens ingediend tijdens bovengenoemd
Wetgevingsoverleg.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
D. Yeşilgöz-Zegerius

kst-35092-28
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 092, nr. 28

1

1
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het ontwikkelen van een
voorspellingmodel voor vogeltrek en van het plaatsen van detectoren
voor vleermuizen?
Antwoord
In opdracht van het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK)
wordt in het kader van Wozep (Wind op zee ecologisch programma) op dit
moment een voorspellingsmodel voor massale vogeltrek ontwikkeld door
de Universiteit van Amsterdam. De planning is om begin 2023 een
werkend vogelvoorspellingsmodel te hebben voor massale vogeltrek op
rotorhoogte en een startstop-procedure. Op basis van het vogelvoorspellingsmodel zal de start-stop-procedure worden vormgegeven.
Detectoren voor vleermuizen zijn bevestigd in de windparken in Luchterduinen, Prinses Amalia (PAWP) en op de TenneT-platforms van het net op
zee in de windenergiegebieden Borssele en Hollandse Kust (zuid). Met
deze detectoren kan in de komende jaren meer informatie worden
verzameld over de vleermuistrek. De start-stop-procedure voor vleermuizen is al geïmplementeerd en de criteria zijn middels een wijzigingsbesluit in alle tot dusverre genomen kavelbesluiten opgenomen.
2
Wordt er gewerkt met luchtbellengordijnen om geluidoverlast tijdens het
heien te beperken?
Antwoord
Ja, ter voorkoming van verstoring van bruinvissen, zeehonden en vissen
is in alle kavelbesluiten een voorschrift met een geluidsnorm opgenomen
om geluidoverlast tijdens het heien te beperken. Bij de bouw van alle
windparken wordt hier aan voldaan, onder andere door de inzet van
luchtbellengordijnen. De geluidsnorm is het resultaat van gedegen
onderzoek en is onderbouwd in het KEC 3.0 en er wordt actief op
gehandhaafd
Het voorschrift in de kavelbesluiten legt een maximale geluidsbelasting
op (168 dB re µPa2s SEL1 op 750 meter van de geluidsbron). Het
voorschrift is opgezet als doelvoorschrift in plaats van een middelvoorschrift en biedt daarmee maximale flexibiliteit. In het betreffende
voorschrift is daarnaast opgenomen dat het geluidsniveau tijdens het
heien door of namens de vergunninghouder continu gemeten dient te
worden en gerapporteerd aan Rijkswaterstaat. Rijkswaterstaat verricht
daarnaast zelf ook geluidsmetingen.
Er zijn diverse systemen om de geluidsoverdracht voor de omgeving te
verminderen, waaronder (dubbele) bellenschermen (bubble curtains) die
op dit moment al veel gebruikt worden bij het heien om deze norm te
halen. Ook andere vormen van mitigatie zoals mantels zijn in ontwikkeling
of worden al gebruikt. Ook zijn alternatieve funderingstechnieken in
ontwikkeling zoals trillen of schroeven in plaats van heien.
3
Wat is de stand van zaken met betrekking tot het IMVO-convenant voor de
windenergiesector, dat moet leiden tot transparantie van de herkomst van
metalen en andere grondstoffen, die nodig zijn voor de bouw van
windparken? En hoe de uitvoering van het convenant gemonitord zal
worden?
Antwoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 092, nr. 28

2

De partijen van het IMVO-convenant voor de windenergiesector zijn
momenteel met elkaar in gesprek over de inhoud van dit multistakeholderconvenant voor hernieuwbare energie. De branchevereniging
Holland Solar heeft daarbij ook aangegeven samen met de SER de
mogelijkheden te zullen onderzoeken voor hun leden om toe te treden tot
dit IMVO-convenant.
De dialoog wordt gefaciliteerd door de SER en met bedrijven worden
afspraken gemaakt over het uitvoeren van due diligence volgens de
OESO-richtlijnen. In het convenant worden ook afspraken gemaakt over
de monitoring van het convenant. Naar verwachting van partijen zal dit na
de zomer van dit jaar zijn.
4
Hoe is natuurversterking tot nu toe in bestaande windparken opgepakt,
aangezien de Minister stelt dat in alle kavelbesluiten een voorschrift op
natuurversterking is opgenomen?
Antwoord
Uiteraard moet worden voldaan aan de eisen van de Wet natuurbescherming bij het bouwen van een windpark, dat is een wettelijke
randvoorwaarde. Dit wordt geborgd in de kavelbesluiten met mitigerende
maatregelen/voorschriften voor wettelijk beschermde soorten zoals
bruinvissen, zeehonden, vogels en vleermuizen. De onafhankelijke
Commissie voor de milieueffectrapportage toetst bovendien het milieueffectrapport dat voor elk kavelbesluit wordt opgesteld. Ook wordt er dan
een passende beoordeling in relatie tot doelen voor Natura 2000-gebieden
opgesteld.
Windparken op zee bieden tevens kansen voor natuurherstel en/of
-versterking. Doordat in windparken de zeebodem niet wordt beroerd
door sleepnetvisserij kan zeebodemnatuur zich daar herstellen en door
toevoeging van (aangepaste) erosiebeschermende bestorting onder
water, kunnen bepaalde soorten (zoals kabeljauw en platte oesters) zich
daar ook herstellen en kunnen – na gerichte introductie – bijvoorbeeld ook
platte oesterbanken ontstaan.
Tot nu toe is in alle kavelbesluiten een voorschrift opgenomen voor het
natuurinclusief bouwen van het betreffende windpark. Met een natuurinclusieve inrichting wordt simultaan ecologische meerwaarde gecreëerd,
bijvoorbeeld door voor de fundering te kiezen voor bepaald stortsteen
waar bepaalde soorten mariene organismen zich makkelijk kunnen
vestigen.
In de kavelbesluiten voor Borssele I en II, Borssele III en IV, Borssele V en
Hollandse Kust (zuid) 1-IV zijn voorschriften opgenomen die de vergunninghouders van deze windparken verplicht zich aantoonbaar in te
spannen om het windpark zodanig te ontwerpen en te realiseren dat een
windpark actief bijdraagt aan versterking van een gezonde zee en
versterking van behoud en duurzaam gebruik van soorten en habitats die
van nature in Nederland voorkomen. Voor Hollandse Kust (noord) V is
voor dit doel een meer resultaatgerichte verplichting opgenomen met
betrekking tot de te realiseren structuren. De voorschriften zijn steeds
mede gebaseerd op de meest recente inzichten in de ecologische
mogelijkheden van natuurinclusief bouwen. In Borssele I en II zal worden
gewerkt met experimentele structuren om kabeljauw te bevorderen en in
Borssele III en IV en Borssele V zal worden gewerkt aan experimentele
introductie van platte oesters.
5

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 092, nr. 28

3

Hoe wordt er voor minder vervuilende manieren om windmolens tegen
roest te beschermen gekozen, aangezien dit ook is opgenomen in
kavelbesluiten naar aanleiding van de aangenomen motie van de Partij
voor de Dieren?
Antwoord
De kavelbesluiten bevatten een voorschrift om ervoor te zorgen dat
milieuvriendelijke alternatieven worden toegepast in plaats van kathodische bescherming die zware metalen in het zeewater brengt. Dit
voorschrift regelt dat, indien er opofferingsanodes als kathodische
bescherming worden toegepast, deze uitsluitend uit legeringen van
magnesium of aluminium mogen bestaan. Deze legeringen mogen
maximaal 5 gewichtsprocent aan andere metalen bevatten.
6
Momenteel wordt de keuze voor een procedure gemaakt door de
ministers van Economie en Financiën, maar niet ook door degene die
verantwoordelijk is voor natuur en biodiversiteit. Wat vindt de Minister
van het idee om ook de verantwoordelijke voor natuur en biodiversiteit te
betrekken bij de keuze voor een procedure?
Antwoord
Om te komen tot een windpark worden er achtereenvolgend verschillende
besluiten genomen. Tot de belangrijkste momenten voor het borgen van
de ecologische randvoorwaarden, het behoud en versterken van natuur,
behoren het besluit om windenergiegebieden aan te wijzen en het nemen
van het kavelbesluit. Deze zijn bepalend voor waar en onder welke
randvoorwaarden windparken gebouwd mogen worden, dat wordt
voldaan aan de natuurregelgeving en wat aan natuurontwikkeling wordt
voorgeschreven. Deze besluiten zijn mede namens (aanwijzen windenergiegebieden) en in overeenstemming met (kavelbesluiten) de Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit genomen. De tenderfase is een
volgende stap in het proces en regelt de wijze van het verlenen van de
vergunning voor de bouw en exploitatie van een windpark. De tender is
primair gericht op het selecteren van de partij die het beste in staat is het
windpark te realiseren en is daarmee een bevoegdheid van de Minister
van EZK, als verantwoordelijk Minister voor het beleid ten aanzien van
windenergie op zee. Dit gebeurt in overleg met de Minister van Financiën
omdat zowel voor een subsidietender, een vergelijkende toets met een
financieel bod en een veiling er budgettaire gevolgen kunnen zijn voor de
Rijksfinanciën.
Dat laat onverlet dat ik, in lijn met de afspraken in het Noordzeeakkoord
en in het licht van de aangenomen motie Sienot/Van der Lee (Kamerstuk
35 092, nr. 13), uiteraard in afstemming met de Minister van Landbouw,
Natuur en Voedselkwaliteit bezie hoe windparken en natuur goed samen
kunnen gaan. Hierbij kijk ik ook of en in welke omstandigheden natuurbehoud of versterking eventueel een onderdeel van een tenderprocedure
zouden kunnen zijn.
Uitvoeren van de motie van de leden Sienot (D66) en Van der Lee
(GL)
Tijdens het Wetgevingsoverleg Wijziging van de Wet windenergie op zee
(ondersteunen opgave windenergie op zee) van 1 februari 2021 hebben de
leden een motie ingediend over over ecologie, natuur en windparken
(Kamerstuk 35 092, nr. 13).
Deze motie verzoekt de regering:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 092, nr. 28

4

te borgen dat telkens de laatste inzichten in de bescherming van de natuur
en ecologie worden meegenomen in de voorwaarden die worden gesteld
aan de windparken in de kavelbesluiten;
Verzoekt de regering, om in afstemming met het Ministerie van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit de bescherming van de ecologie
mee te nemen bij het vormgeven van de kavelbesluiten;
Verzoekt de regering, om in het ecologisch onderzoek van het Rijk
nadrukkelijk aandacht te geven aan de kansen die windparken bieden voor
natuurherstel.
Ten aanzien van deze motie kan de volgende toelichting worden verschaft:
Er is een wettelijke verplichting om in het milieueffectrapport dat voor elk
kavelbesluit wordt opgesteld de meest recente wetenschappelijke
inzichten in de mogelijke effecten op natuur en ecologie te betrekken. De
onafhankelijke Commissie voor de milieueffectrapportage toetst dit. Ook
wordt standaard een passende beoordeling opgesteld in relatie tot doelen
van Natura 2000-gebieden. Met de inzichten wordt ook rekening
gehouden bij het opstellen van voorschriften in de kavelbesluiten voor de
windparken. Om het cumulatieve effect van de verschillende windparken
op de natuur in kaart te brengen is het Kader Ecologie en Cumulatie (KEC)
opgesteld. Daaruit blijkt dat de in de kavelbesluiten voorgeschreven
maatregelen voldoende zijn om binnen de grenzen van de Wet natuurbescherming blijven. Er is ook een groot monitorings- en onderzoeksprogramma (Wozep) dat de effecten van windparken op de ecologie in kaart
brengt en kennisleemten probeert in te vullen.
In de Wet windenergie op zee is bepaald dat de toetsing aan de Wet
natuurbescherming wordt geïntegreerd in de kavelbesluiten voor
windparken op zee, met bijbehorende passende beoordeling. Alle
kavelbesluiten worden genomen in overeenstemming met onder meer de
Minister van Landbouw Natuur en Voedselkwaliteit.
Wat betreft het derde verzoek verwijs ik uw Kamer naar het antwoord op
vraag 4 van het lid Van Raan in deze brief. Het voornemen is de inzet
nader te verkennen van aanvullende instrumenten1 voor het rekening
houden met diverse belangen (waaronder natuurherstel) bij de realisatie
van windenergie op zee. Ook zal, mede op basis van het Noordzeeakkoord, het Programma Noordzee 2022–2027 in grote lijnen aangeven welk
ecologisch onderzoek er zal plaatsvinden, ook in het kader van natuurherstel. Concreet is er al in opdracht van het Rijk ecologisch onderzoek
verricht naar de mogelijkheden voor herstel van de platte oester in
bestaande, geplande en potentiële windparklocaties op de Noordzee en
naar de mogelijke aanwezigheid van diverse rifbouwende soorten op die
locaties.
Het kabinet blijft daarmee in alle kavelbesluiten en voorbereidende
procedures uitvoering geven aan de verschillende elementen van de
motie.

1

i.e. Gebiedsverkenningen en Handreiking gebiedspaspoorten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 092, nr. 28

5