COMMISSIE VAN TOEZICHT
BETREFFENDE
DE INLICHTINGEN- EN VEILIGHEIDSDIENSTEN

CTIVDnr.23

TOEZICHTSRAPPORT
Inzake het handelen van de MIVD jegens een voonnalige agent

Inhoudsopgave
Paragraafl.
Weiding
Paragraaf 2.
Opzet onderzoek
Paragraaf3.
De kwestie
Paragraaf 4.
De beoordeling van de Commissie
4.1

4.2
4.3
4.4

Veiligheid en zorgplicht
4.1.1 Operationele veiligheid
4-1.2 Afbouw en zorgplicht
Betaling
Bedreiging door de MID
Slotopmerking

Paragraaf 5.
Conclusies en aanbevelingen

Q

3

4
6
7

COMMISSIE VAN TOEZICHT
BETREFFENDE
DE INLICHTINGEN- EN VEILIGHEIDSDIENSTEN

CTIVD nr. 23

TOEZICHTSRAPPORT
Inzake het handelen van de MIVD jegens een voormalige agent

1.

Inleiding

Op 2 juli 2009 verzocht de Minister van Defensie de Commissie van Toezicht betreffende de
Inlichtingen- en Veiligheidsdiensten (verder te noemen: de Commissie) een onderzoek in te
stellen naar de rechtmatigheid van het handelen van de Militaire Inlichtingen- en
Veiligheidsdienst (MIVD) jegens een voormalige agent. De Minister verzocht de Commissie
om aandacht te besteden aan de vraag in hoeverre de door de MIVD met de voormalige
agent gemaakte afspraken zijn nagekomen. De Commissie heeft aangegeven gaarne aan dit
verzoek te voldoen. Zij heeft op 7 juli 2009 het onderzoek aangekondigd bij de voorzitters
J
van beide Kamers der Staten-Generaal.
^^ers
2.

Opzet onderzoek

De Commissie heeft het achterliggende dossier bestudeerd. Ook heeft zij gesproken met de
personen d l e contact hebben gehad met de voormalige agent. Het betrof de (toenmalige)
operateurs* en de dienstpsycholoog van de Militaire Inlichtingendienst (MID)* alsmede een
militair van buiten de MID. Ook is het afdelingshoofd van de MID gehoord die feitelijk
leiding gaf aan de operatie vanuit het kantoor van de MID in Den Haag.
De Commissie heeft de voormalige agent aangeboden om door de Commissie te worden
gehoord De voormalige agent heeft via zijn raadsman laten weten vanwege het feit dat hii
woonachtig is in het buitenland enkel op dit aanbod te wülen ingaan indien de CommissTi
dit noodzakelijk acht voor haar onderzoek. Daar de Commissie uit verschillende bronnen
waaronder stukken yan de (toenmalige) advocaten van de voormalige agent, de beschikking
had over het verhaal van de voormalige agent en een dergelijke noodzaak ontbrak, heeft J
J
afgezien van het horen van de voormalige agent.
De Commissie is gebonden aan de beperkingen die het hierboven genoemde verzoek van de
Minister van Defensie kent. Zij behandelt in dit rapport enkel het handelen van de MID Het
handelen van Nederlandse militairen in het algemeen onttrekt zich aan haar onderzoek De
Commissie merkt dit op in verband met het feit dat de voormalige agent zich in ziin
verwijten, welke hieronder zullen worden besproken, niet specifiek richt op de MID Voor
hem is nooit duidelijk geweest met welk onderdeel van het Nederlandse defensieapparaat

v e ^ p a r i Ï r 3 C h t S V 0 ° r g a i l g e r ^ * " " ^ M V D ' d e M i H t a i r e M i c h t ^ n - en Veiligheidsdienst. Zie

In paragraaf 3 geeft de Commissie de kwestie weer Zij doet dit befainnt A

Inlzchtingen- en Veiligheidsdiensten uit 2002 ( 2 2

^

1

/

2

°P f

Dit rapport bevat een geheime bijlage.
3.

De kwestie

filS=SSra?r •*a^^srsas s
hiiniet ormde afe ken dfe

°t s t s s r d ö ï ! ^
3

Kamerstukken II 1997/98,25 877 nr 1 nvfv'n r> n r.

r

^

* g-*

A C •• .

* huidige „e,, Coch „„d i» de p ^ j ^ S / o ^ ^ * S «

-^SSST

" "" ^

™

4.
4.1

' De beoordeling van de Commissie
Vettigheid en zorgplicht

werkzaamheden van de diensten.4
4.1.1

p

ö e m e i K t d a t Z1J ^herent is aan de aard van de

Operationele veiligheid

veffigheid Jof d e z e a f s p r i ^ n X S l 8 : ™ ^ ' « * d e TOMmaliSe •*•* « « * « % .

MID en hetgeen hem, naar ziin z e l ^ k i f

vo

° m a % e agent onderhield met de

n.shandeüng door ™ ^ Z S T ^ ^ T ^ Z ^ Z

i t ^ ^ t i? m ^~ t r s r T
nieuwe afdeling binnen de MID, S ^ e makenfaee " ' f

SP

hT f "T*

vefflge n nta

- ™—

"

oner

™ e n h « d "an de

^ 8eHed

met een voor de M.D nieuwe p r o b f e l ^ l J S " ^ S " ^
dat bi, dit zoeken naar een vefflge manier van opereren I f l

^

1

voorgedaan op het vlak van de veilgheid van *"ZZ7 g e^afenT™"'

aanwi 2ta

^

r SiCO S h

'

'

)

*

6

ben

Op een zeker moment heeft de operateur van de Min i„
m sa
operateur die als achtervang fungeerde het v e X h r f
. ™nwerking met de MIDgeh uden

en waar mogelijk verbeterd. T S n ^ ï t tdeT " ^ T " ^ ***
°
uit ebreide

veiligheidsmaattegelen die naar aanleid^êrvan 2^trofferTd
daar op dat moment nog geen standaard hlrvo^raanweSg wis

a«d?,rs^

4

fe«em«Me« /ƒ 1981/82, 17 363, nr. 3 (MvT), p. 8.

/ " *
«
°P e r a t e u r e - ' " « e r

^ r u r s ™ d e MID de ™™>^

het geval hij zou worden opgepakt door de autoriteiten in de regif Een d e S e a r a l v

^ ^ ^ Z ^ ^ ^ - ^

« ^ aanrent=

=e=:r:k^^^?^»e=&ri5

™rrlTghT

geS el de mishandelta

' ,

g- 8»W » " Nederland wiide omTs el a afte

oTirv^r^^d^r^^^^
Tot slot constateert de Commissie dat de MID ten tijde van de gestelde mishandeling van de

5JK=5- Z=Std^iwT i S ï S

^£=z£^cï^rsïïsr

d a t de

de

*- —£

?SS=Hr£ESS=S~
van de veiligheidsdienst door de MID niet als bedreigend ingeschat.

f S ^ S T f j

B

°T d t a l ' 2° SteUen 2ij' ontwU*^ W) acHv",; en öp"ge"

h etdoofie^:e=^:^sts:^^^

4.1.2

interesse

Afbouw en zorgplicht

E^rToS^^trjr?

d a l de nst

f

tal van omstandigheden niet goedhart* t

— ^

™»™l>ge agent jong was, wegens

» " : ÏÏSE —tjrr s - KTÏ ? r—— -

pggilggllgp

geschreven en in die tijd ook bekend bij de MID W
zich beschermd voelde in de aanwezigheid van 7

jegens hen en zich somber ,oZ^t^nZnlT

met de beschrijving van het gedag Z Z T

1

een

,, ? ^ d e ° p e r a t i e
a
\ ^ ^ * d e V o o r ma£fec&
% e a Vg ^elde

oinfind
1 ^S

T f ï ****

ontmoetingen, iaarin sprake was vfnbTJ titd
T 10' 6" ^ "
J een
n W1)le

voormalige agent.

°

^ ^ d
- Dit komt V
overeen
de
an d e

^

^

S * stemmingswisselingen bij de

2«£ïï^^£^
o-oetingen was ingezet en de
worden, verkeerde de voormaIi|e agei min titfel1 w^ l ^ T ^ ^ ™ ^ Z ° Uden

veiligheid. Hij vroee ziin o n L f f f '

^ ^

*t betreft zijn toekomst alsmede zijn

toekomst, hierop positief te beslTssen DeaM6 r1 , 1 1- ° P ^ D heenr n i e u w d e ^latie in de
negatief. Hierop zijn de c o n t a en met f
^ ^ *
Haag besHste echter

bovenstaande L u L ï ï t l e ^ S operateJTÏÏd^r ^ - ^ ^

^

De

plaatsgevonden en is niet v a s S o d ^ T H . a f d t m S s l e i d m S heeft mondeling
afdelingshoofd zich het b a v L S S ^ ^ j l ^
, T a n f i e r d a a r h e t toerana%e
heeft de Commissie de motivering van 2"UT
, m e e r V °° r d e S eest k a n halen,
V a n desti ds
De beide operateurs ^
2
1 de z t ^
^ ^ ^ « - e n achterhalen.
agent, noemen de - f l ^ w i ^ ^ ^ z ? ^ ^ - I d - met de voormalige
bovengenoemde beslissing van de afdelWstóL. 9 n ï 8 ^ te h e b b e n g e h a d VOOr d e

oP dat moment steeds molm£e7a^u^£ï™
gezien de zeer waardevolle ^ZT^ZealZlrZi^

f™ ^

^

d e VOOTma

%e agent
T ^ F™ ^ ^ d a t

en de risico's die hij liep, de voormaligTaeent al - ^
^
^
^ V °° r ^ M I D
diensten.
oormaiige agent al met al onvoldoende is beloond voor zijn

ondingen Lt hen op e!n ^

Z

^

^

^

0

0

va d: ssie

r,rrjer;riXnTnie^r : P

^

°P "* <* "* *=

-- — - -

een verdere studie „ i e , ^ o e n T ^ ^ 5 = ^ ï ^ 2 ^ S j l S ï ï ~

gestelde mishandeling dof eT v e f f l S s d K d
*" v * " " ' ***"**
*"*
810
besmatnaarhetoordivandeContf^Tan^ ' ^ « ^ ^ « " * *

T£ TO°TIigV^ <* een zeker moment te

£ZZ£*&Z££££

onvoldoende zorgvullgTaSebouwd ^

"

,

* ""* d e ™°™>%e agent

7

voormaligeagentopditLL^Xe-^rhtden6 " " " ^ " " * " * «» *
4.2

Betaling

ontvangen en voorts dat zijn o S J S T

bewezen diensten.

af es rok

S P «< dat hij een vergoeding zou

onkosten te vergoeden en te voorzien in beloning voor

en ook blijkt het niet uit het dossier De S m '

medeW6rkerS Van d eM I D

de ontmoetingen de v o o n i i S ^ ^ S ^ r c r ^

18

1

ontkennen zulks

VerSlag6n Van
? ^a dr h e^e f t b ^
e

ideologische motieven te wi/en samenwerken Dit hvZ i ^
^ r u k t vanuit
StUkken d i e d e
voormalige agent destijds zelf heeft S X e v e n p ^ ^ S°x ^ ^ ^
dossier. De Commissie maakt ^
^
^
1
^
^
T ^ " ^^
^
VOOrmall e
weten dat afgesproken was dat hij een verLeTiZ Ju J f
S «gent gestelde, te
overigens in lijn is met de (toenmalige) ^ ^ S ^ ^ T "
*** ^
* *****

o^oLnvlgo7Lg7erstek7ZaeniJm

Zn/e

V

°°rmalif

de voormalige agent de MID v « * S f a 2 e'enTaste ZZll

Overigens is dit in de huidige wet (de WIV 2002) niet anders.

S

incidenteel een

"** F*™**"* ™>> ^
rSOeding ten aanzien van

werkzaamheden in de toekomst. AfgesproCwerd 7 ^ ^ ? 7 '
zou sparen voor de voormalige agenf De voTrmaT^
^

5

a ent

^

de

hed

^

P

er m a a n d

W e ^ t r ^ l^Z*™^

«

^S^^SSX^^^XC?"
4.3

a a n de 8emaakte afspraken ta

Bedreiging door de MID

dat de voormalige agent bij

toH^Z^lïf,°"?T*

operateur van de MID
4.4

<* * —%* ^ zich

^

aanwi 2ta

J 8 8«™den

bovengenoemd afsluitend gesprek is bedreigd door een

Slotopmerking

sindsdien het nodige is veranderd h T ^ S l ^ 2 7 ^ ^ ^d e ^
^ ^ dat
wi
gestalte wordt gegeven aan een zorgvu^g l ^ Z Ï ^ " ^
7 J^ waarop
onderhevig is geweest aan positief te d W ^ n S
n ^ T ^ * 6 bïOnnen

5.

5L

Conclusies en aanbevelingen

e

e

- (o Pe ^5 e ï ï s s tn^rvjrr

1 6 1 1 van het
8

h

™ °^ ~

de

overeenstemming mft de w e t S i i l J f v e S ! , - nSt
T 1S V ^rtS^d e afs
^ ^ ^ *
met de voormalige
agent
ÏÏn
L
T
t
!
°°
P^aken die
&
&
J
H12ake d i e n s ve
(paragraaf4.1.1)

^

"

^

% h e i d nagekomen.

5.2

De Commissie is van oordeel dat dp Mm ri« ,

t-

5.3

De Commissie concludeert dat de MID 7 irh hQ *.

t.
§

afspraken ten aanzien van de betaW
8 vTgeTfaan
S
a n df
e v ov
or

(paragraaf 4.2)

54

j

r"^

malige agent.

^

gGmaakte

a^nfbTr^tdie^rrvr a a H n r t a g g e ™ d e n d a t *
(paragraaf 4.3)

S

P

" bedrelgd

door

e e n0

P«ateur van de MID.

Aldus vastgesteld in de vergadering van de Commissie d.d. 27 januari 2010