Bureau SecretarisGeneraal
DRC/GC

Leden Bestuursraad

Turfmarkt 147
2511 DP Den Haag
Postbus 20301
2500 EH Den Haag
www.rijksoverheid.nl/venj

Datum
8 december 2015

Memo formaliseren integriteitsrollen, -taken en werkzaamheden

Ons kenmerk
-

Beslispunten
Graag uw akkoord met de adviezen en uitgangspunten voor integriteit
(vastleggen huidige situatie) binnen VenJ zoals hieronder beschreven;
Inleiding
Er zijn binnen VenJ verschillende organisatie onderdelen waar ten aanzien van
integriteitsmanagement een rol is belegd. Het is noodzakelijk, ook ten behoeve
van de ADR, dat de bijbehorende taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden
duidelijk worden beschreven, belegd en afgebakend.
Deze memo geeft duidelijkheid over de verschillende integriteitsrollen binnen het
BD en over de onderlinge relatie met de verschillende dienstonderdelen VenJ
breed.
Het uitgangspunt is dat elk onderdeel van VenJ haar eigen verantwoordelijkheid
heeft en blijft houden als het gaat om het invullen of verder vormgeven van het
integriteitsmanagement. Het blijft de verantwoordelijkheid van een organisatie
onderdeel om het bevoegd gezag op de hoogte te houden van de actuele
ontwikkelingen.
Adviezen:
1. Akkoord gaan met de volgende uitgangspunten voor integriteit binnen
VenJ1
a. Verantwoordelijkheid voor integriteitsbevordering en begeleiding
van een melding ligt primair bij het bevoegd gezag; Het bevoegd
gezag is tevens verantwoordelijk voor het uitvoeren van preventie
activiteiten (bewustwording, risico beheersing e.d.);
b. Vertrouwenspersonen helpen medewerkers bij morele- en
integriteitsvraagstukken, zijn hiervoor sparringpartner en helpen
de medewerkers bij het vinden van de juiste route bij meldingen
van integriteitsincidenten. Vertrouwenspersonen hebben tevens
een rol bij het vertrouwelijk melden;

1

Onder VenJ wordt in deze memo de gehele organisatie bedoeld. Dus BD en de verschillende

dienstonderdelen.
Pagina 1 van 23

c.

De centrale integriteitscoördinator en de
integriteitsverantwoordelijken/integriteitscoördinatoren bij de
dienstonderdelen ondersteunen het bevoegd gezag bij deze
verantwoordelijkheid;
d. De centrale integriteitscoördinator binnen het BD is ondersteuner
en adviseur bij activiteiten gericht op preventie en de bevordering
van bewustwording rondom integriteit; De centrale
integriteitscoördinator is verantwoordelijk voor de coördinatie van
integriteitsonderwerpen die het BD overstijgen;
e. DP&O is verantwoordelijk voor het ontwikkelen en implementeren
van integriteitsbeleid (door BZK opgestelde Rijksbrede kaders) en
de communicatie daarover; de centrale integriteitscoördinator
heeft hierin een adviesrol. Ook kan de integriteitscoördinator
aangeven welke interne/externe ontwikkelingen aanpassing van
het beleid noodzakelijk maken;
f. Het inrichten van een onafhankelijk meldpunt integriteit met de
benodigde ondersteuning, onder verantwoordelijkheid van de
centrale integriteitscoördinator;
2. Deze uitgangspunten worden met de DOR en GOR BD besproken2.
3. Met onder andere het EC O&P worden afspraken gemaakt over flexibele
ondersteuning van de centrale integriteitscoördinator.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

In deze memo wordt kort aangegeven hoe de integriteitsrollen binnen VenJ, en in
het bijzonder binnen het BD, nu zijn vormgegeven. Daarna wordt ingegaan op de
toekomstige inrichting en formalisering van de verschillende integriteitsrollen
binnen het BD en wordt aangegeven wat de relatie is tussen het BD en
integriteitsverantwoordelijken bij de dienstonderdelen.
Een beschrijving van de taken en verantwoordelijkheden van het bevoegd gezag,
de centrale integriteitscoördinator en de vertrouwenspersoon BD, alsmede een
verdere invulling van de werkzaamheden rondom het integriteitsbeleid en het
meldpunt integriteit is te vinden in bijlage 1.
Het integriteitsveld is voortdurend in beweging, regelmatig zal gekeken moeten
worden of de organisatie van de integriteitsfunctie aanpassing behoeft. In ieder
geval zal over 1 jaar een evaluatie plaatsvinden van de inrichting zoals in dit stuk
voorgesteld.
De Nationale Politie
De Nationale politie (NP) is een rechtspersoon sui generis en staat op enige
bestuurlijke afstand van het BD. Binnen het beheer van de politie is de korpschef
van politie belast met het integriteitsbeleid. De korpschef legt over de uitoefening
van zijn taken en bevoegdheden verantwoording af aan de minister van VenJ. Het
Directoraat Generaal Politie (DGPOL) ondersteunt de minister bij diens taken en
bevoegdheden ten aanzien van de politie. Voor overleg en verantwoording
overlegt de NP dan ook met DGPOL. De politieorganisatie heeft in haar inrichting
2

Er is geen formeel consultatierecht voor de GOR BD, maar de GOR BD is bij eerdere ontwikkelingen ten

aanzien van dit onderwerp ook betrokken.

Pagina 2 van 23

in elke eenheid en het PDC een afdeling Veiligheid, Integriteit & Klachten (VIK).
Deze afdelingen zijn o.a. belast met het uitvoeren van interne (disciplinaire) en
strafrechtelijke onderzoeken en het bevorderen van bewustwording op het thema
integriteit. Ook bij de korpsstaf is een afdeling VIK ingericht. Deze afdeling zorgt
voor het ontwikkelen en monitoren van kaderstellend integriteitsbeleid. De cijfers
van integriteitsmeldingen van de NP worden dan ook via DGPOL verzameld.
Tevens heeft de NP een eigen verantwoordingscyclus en jaarverslag.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

De NP valt dan ook buiten het bestek van deze memo. De NP neemt overigens
wel deel aan de Expertgroep die voor het delen van kennis en ervaring binnen
VenJ is opgericht. Voor de volledigheid is er in bijlage 2 een overzicht toegevoegd
waarin uiteen wordt gezet hoe integriteit bij onder andere de Nationale Politie is
ingericht.
1. Huidige organisatie
In 2008 heeft de SG een centrale integriteitscoördinator/vertrouwenspersoon BD
aangewezen. Diens taken en verantwoordelijkheden zijn echter nooit formeel
vastgelegd. Inmiddels zijn de rollen van vertrouwenspersoon en
integriteitscoördinator van elkaar losgekoppeld.
De huidige centrale integriteitscoördinator ziet toe op de VenJ-brede werking van
het integriteitmanagement en rapporteert hierover. Met ingang van 2015 wordt
ten minste in het jaarverslag de rapportage van de Departementale
Vertrouwenspersoon opgenomen. Het integriteitsbeleid kent vier domeinen:
beleid, preventie, handhaving en managementinformatie. Bij de uitoefening van
zijn taken wordt de centrale integriteitscoördinator ondersteund door een of
meerdere medewerkers van BSG en ad hoc door medewerkers vanuit andere
onderdelen van de organisatie.
Dienstonderdelen
De dienstonderdelen OM, IND, en DJI beschikken over volledig ingerichte bureaus
integriteit, waarbinnen ook integriteitscoördinatoren actief zijn.
De IND en DJI ondersteunen - op basis van contractuele afspraken - ook andere
organisatieonderdelen, bijvoorbeeld bij het verrichten van onderzoek en bij het
geven van trainingen.
Veel kleinere organisatieonderdelen hebben geen ingerichte bureaus, maar zijn
wel actief op het gebied van integriteit. Indien gewenst levert de centrale
integriteitscoördinator VenJ hen hierbij ondersteuning.
Naast de integriteitscoördinator, heeft de vertrouwenspersoon BD primair als taak
medewerkers te adviseren en ondersteunen bij morele- en
integriteitsvraagstukken en bij het vinden van de juiste route bij meldingen van
integriteitsincidenten. Hij of zij fungeert als onafhankelijke vraagbaak en
luisterend oor en bekijkt of problemen ook binnen de lijn opgelost kunnen
worden. Het bevoegd gezag is immers verantwoordelijk voor een veilig en open

Pagina 3 van 23

werkklimaat, waarin ook misstanden en problemen besproken en behandeld
kunnen worden.3
2. Ontwikkeling en toekomstige inrichting

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Het is noodzakelijk dat bij het formaliseren van integriteitsrollen de bijbehorende
taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden duidelijk worden beschreven,
belegd en afgebakend. In de huidige situatie is dat vaak nog onduidelijk.
Bovendien moeten uitvoering en beleid van elkaar gescheiden worden en moet de
rol van de centrale integriteitscoördinator formeel worden vastgelegd. Hetzelfde
geldt voor de positie van het meldpunt integriteit.
2.1 Bevoegd gezag
Het bevoegd gezag is primair verantwoordelijk voor integriteitsbevordering, voor
het uitvoeren van preventie activiteiten en voor het creëren van een veilig
werkklimaat, waarin integriteitsdilemma’s openlijk besproken kunnen worden. Het
bevoegd gezag is de eerst aangewezen partij waarbij mogelijke
integriteitsschendingen gemeld kunnen worden. Het bevoegd gezag blijft te allen
tijde verantwoordelijk voor de zorgvuldige afhandelingen van een melding.
Desgewenst kan de centrale integriteitscoördinator het bevoegd gezag adviseren
of ondersteunen bij het (laten) verrichten van een zorgvuldig (feiten)onderzoek
en het voeren van een evaluatiegesprek na een onderzoek.
Hiernaast zorgt het bevoegd gezag ervoor dat vertrouwenspersonen hun
werkzaamheden naar behoren kunnen verrichten en hierdoor niet in hun
rechtspositie worden benadeeld.
2.2 De Vertrouwenspersoon
2.2.1 Rol van de vertrouwenspersoon
De vertrouwenspersoon ondersteunt medewerkers bij morele- en/ of
integriteitsvraagstukken en bij het doen van meldingen van integriteitsincidenten.
De vertrouwenspersoon is sparringpartner bij het analyseren, duiden en helpen
bij het zetten van vervolgstappen (aanspreken, doorverwijzen, melding maken,
klacht indienen, je erbij neerleggen etc.). De vertrouwenspersoon speelt ook een
belangrijke rol indien een medewerker vertrouwelijk wil melden.
De vertrouwenspersoon werkt op basis van vertrouwelijkheid en heeft een
geheimhoudingsplicht. Er zijn echter wel wettelijke bepalingen die de
geheimhoudingsplicht kunnen beperken.
Binnen het BD geldt het uitgangspunt dat er altijd meerdere vertrouwenspersonen
beschikbaar zijn, zodat een medewerker die een vertrouwenspersoon wil
raadplegen een keuze heeft in wie hij wil benaderen.
2.2.2 Neventaak
3

Er is momenteel geen vertrouwenspersoon BD. Deze taak wordt thans waargenomen door de

vertrouwenspersoon Justis (als eerste aanspreekpunt) en de vertrouwenspersonen van de NCTV en de
IND.

Pagina 4 van 23

Vertrouwenspersonen worden benoemd door het bevoegd gezag.
Vertrouwenspersonen krijgen binnen hun primaire functie tijd en ruimte voor de
uitoefening van hun taak, voor overleggen en voor het bijwonen van studiedagen.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

2.2.3 Departementale vertrouwenspersoon.
Elk organisatie onderdeel kan eigen vertrouwenspersonen aanstellen. Daarnaast
is er ten minste één departementale vertrouwenspersoon. Binnen de groep van
(centrale) vertrouwenspersonen van VenJ heeft hij de positie van primus inter
pares, wat meebrengt dat hij of zij open staat voor overleg met de overige binnen
VenJ werkzame vertrouwenspersonen. Dit speelt met name als het noodzakelijk is
om als vertrouwenspersoon te sparren over een ontvangen melding. Daarnaast
fungeert hij als achtervang voor melders die niet binnen het domein van het
Bestuursdepartement werkzaam zijn en die om uitlegbare redenen niet bij de
eigen vertrouwenspersoon van hun eigen onderdeel terecht kunnen.

2.3 Integriteitscoördinator
2.3.1. Rol van de centrale Integriteitscoördinator
De centrale integriteitcoördinator is verantwoordelijk voor de VenJ-brede
ondersteuning, afstemming en coördinatie van het onderwerp integriteit en
houdt zicht op de wijze waarop integriteitsmanagement wordt vorm gegeven. De
centrale integriteitscoördinator treedt hierbij op als primus inter pares van de
integriteitscoördinatoren of andere personen die bij VenJ binnen het integriteit
veld een coördinerende of ondersteunende rol hebben. Met het formeel
vastleggen van de rol van de centrale integriteitscoördinator benadrukt de
organisatie het belang van het integriteitsbeleid en wil het de continuïteit van het
thema borgen.
2.3.2 Ondersteuning centrale integriteitscoördinator
De centrale integriteitscoördinator heeft de beschikking over één vaste en verder
flexibele ondersteuning. De centrale integriteitscoördinator kan indien mogelijk
een beroep doen op medewerkers van andere onderdelen van VenJ, het EC O&P.
Deze flexibele ondersteuning kan onder meer bestaan uit het doen van speciale
opdrachten, het doen van (feiten)onderzoeken en advisering bij meldingen.
2.3.3 Plaatsing en financiering
Voor een optimale uitoefening van de taken en verantwoordelijkheden door de
centrale integriteitscoördinator is een onafhankelijke positie en een directe lijn
met de SG van groot belang. Daarom is inbedding van de functie bij BSG een
voor de hand liggende keuze. Financiering van de integriteitscoördinator, de
flexibele ondersteuning en budget voor de uitoefening van taken worden
bekostigd vanuit een budget dat bij BSG beschikbaar moet komen.
De rol van centrale integriteitscoördinator is dermate omvangrijk dat het niet
realistisch is dit een medewerker dit naast zijn reguliere werkzaamheden te laten
doen. Hiervoor zal dus een formatieplaats moeten worden gecreëerd. Gelet op de
rol, taken en bevoegdheden (zie hiervoor ook de bijlage) wordt vooralsnog aan
een functie op het niveau van schaal 14 BBRA gedacht (hiertoe zal in FUWASYS

Pagina 5 van 23

vooraf een weging van de functie worden gemaakt wat er toe kan leiden dat een
andere salarisschaal zal worden toegekend).
2.2.4 Integriteitsverantwoordelijken bij directies/dienstonderdelen
Het kan opportuun zijn om ook binnen een dienstonderdeel of een directie de rol
van integriteitsverantwoordelijke of integriteitscoördinator te beleggen. Dit is bij
verschillende dienstonderdelen/directies al het geval. Deze
integriteitsverantwoordelijken/integriteitscoördinatoren hebben een vergelijkbare
rol als die van de centrale integriteitscoördinator, maar dan op het dienst- dan
wel directie niveau.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Vermoedens van ernstige integriteitsschendingen worden door de directies en
dienstonderdelen zo snel mogelijk aan de SG gemeld.
Er is geen verantwoordingslijn tussen de centrale integriteitscoördinator en de
integriteitscoördinatoren van de dienstonderdelen. De relatie tussen de centrale
integriteitscoördinator en de integriteitscoördinatoren bij de dienstonderdelen is er
op gericht kennis en expertise met elkaar te delen. Onder andere hiervoor is ook
de Expertgroep opgericht. Hieraan doen mee OM, DJI, IND, NP en het BD. Naast
het delen van kennis en expertise geeft de Expertgroep zelf verdere invulling aan
het doel en de werkzaamheden. Hierbij kan worden gedacht aan het signaleren
van VenJ-brede aandachtspunten, het leveren van input voor de Kring van
Integriteitscoördinatoren en het IPIM en het meedenken over rijksbrede
ontwikkelingen op het gebied van integriteit.
3. Integriteitsbeleid
Integriteitsbeleid is op verschillende vlakken met P&O-onderwerpen verweven.
Zoals beschreven is het gewenst om de uitvoering van het beleid te scheiden. De
ontwikkeling en de implementatie van het integriteitsbeleid zal bij DP&O belegd
worden. DP&O is hiermee concernverantwoordelijk voor een adequate en actuele
vertaling van de Rijksbrede kaders en wet- en regelgeving naar de VenJ
organisatie en het opstellen van VenJ beleid indien er geen rijksbrede regels zijn
opgesteld. DP&O is tevens verantwoordelijk voor de communicatie hieromtrent.
De centrale integriteitscoördinator heeft hierin een verplichte adviesrol. Dit houdt
in dat hij zicht houdt op de stand van zaken, trends signaleert en kan meedenken
over eventuele aanpassingen. De centrale integriteitscoördinator heeft hierover
ook overleg met de integriteitsverantwoordelijken bij de dienstonderdelen. De
centrale integriteitscoördinator besteedt in zijn jaarverslag aandacht aan het
(gewijzigde) integriteitsbeleid.
4. Meldpunt integriteit
Er wordt een meldpunt integriteit ingericht. Dit meldpunt valt onder de
verantwoordelijkheid van de centrale integriteitscoördinator. De werkzaamheden
die voortvloeien uit de bij het meldpunt ontvangen meldingen worden uitgevoerd
door de centrale integriteitscoordinator en/of zijn ondersteuning. De eind
verantwoordelijkheid voor het gehele integriteitsmanagement systeem van VenJ
ligt bij het hoogst bevoegde gezag de SG.

Pagina 6 van 23

DP&O en BSG

Het bevoegd gezag binnen het BD of binnen een dienstonderdeel blijft de eerst
aangewezen partij waarbij mogelijke integriteitsschendingen gemeld kunnen
worden. Een DG en de dienstonderdelen zijn zelf verantwoordelijk voor het
zorgvuldig afhandelen van deze meldingen en voor het accuraat bijhouden van
het overzicht daarvan. Het meldpunt integriteit kan hen hierbij wel
ondersteunen.

Datum
13 november 2015

Het meldpunt is eveneens verantwoordelijk voor een zorgvuldige overdracht van
meldingen aan het bevoegd gezag als de meldingen geen betrekking hebben op
het bestuursdepartement.
Dit is uiteraard ook van toepassing als meldingen betreffende het
bestuursdepartement op andere plekken binnen de VenJ organisatie worden
ontvangen.
Uitgangspunt blijft echter dat medewerkers bij voorkeur hun meldingen
neerleggen bij het eigen bevoegd gezag. Indien de wens bestaat om vertrouwelijk
te melden, dan kan de vertrouwenspersoon namens de medewerker de melding
kenbaar maken.
Medewerkers van het meldpunt geven op basis van de ontvangen informatie een
inschatting van de aard en de ernst van de melding. Het Meldpunt integriteit
informeert en adviseert het bevoegd gezag vervolgens over het al dan niet
instellen van een onderzoek (in- en extern) of het doen van aangifte. De melding
wordt ook bij het meldpunt geregistreerd. In geval van rechtstreekse melding bij
het meldpunt integriteit kan de melder zich laten ondersteunen door een
vertrouwenspersoon.
Conform de reeds geldende richtlijn van BZK, zijn partijen die meldingen
ontvangen zelf verantwoordelijk voor het jaarlijks aanleveren van geabstraheerde
gegevens over meldingen ten behoeve van de bedrijfsvoeringsrapportage Rijk. De
centrale integriteitscoördinator vervult hierin een coördinerende rol. Alle DG’s, het
meldpunt integriteit en alle integriteitscoördinatoren van de dienstonderdelen
leveren daarom één keer per jaar deze geabstraheerde gegevens bij de centrale
integriteitscoördinator aan.
Naast het melden van een (vermoedelijke) integriteitschending is het voor
medewerkers mogelijk om op basis van de Algemene Wet bestuursrecht (Awb)
een klacht tegen een persoon in te dienen. Ook hiervoor is het bevoegd gezag
verantwoordelijk. Hiertoe is een voorbeeldregeling opgesteld die door de
dienstonderdelen kan worden overgenomen.

Pagina 7 van 23

BIJLAGE 1
In de bijlage wordt nader ingegaan op de taken en
verantwoordelijkheden behorend bij de verschillende genoemde rollen.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

1. Bevoegd gezag
Algemeen
Het bevoegd gezag is primair verantwoordelijk voor een veilig en open
werkklimaat en voor het in ontvangstnemen van meldingen, het (doen)
afhandelen van deze meldingen en het verzorgen van de met BzK afgesproken
verantwoordingsinformatie.
Rol bevoegd gezag
• investeren in een gezonde, open cultuur;
• integriteitsmanagement als een onderdeel van de bedrijfsvoering
beschouwen;
• open staan voor wat medewerkers op de werkvloer bezighoudt en signalen
serieus nemen;
• meldingen als kans op verbetering zien;
• de organisatie laten merken dat meldingen serieus worden onderzocht en
onregelmatigheden worden aangepakt.
Taken
• stelselmatig aandacht besteden aan wat wel en niet acceptabel is (minimaal
een keer per jaar); verantwoordelijk voor de risicoanalyses, de daarop
gebaseerde beveiliging- en calamiteitenplannen, de uitvoering daarvan en de
periodieke toetsing op de werking.
• kennis hebben van (nieuwe) regelingen en weten hoe te handelen als er een
melding binnenkomt;
• gemelde vermoedens van misstanden serieus onderzoeken. Daarvoor kan
advies/ondersteuning worden ingewonnen bij Meldpunt Integriteit en
Integriteitscoördinator;
• maatregelen nemen bij (vermoedens) van integriteitsincidenten (tijdelijke
ordemaatregel, sanctie en aangifte doen);
• voortgang van onderzoeken aan de melder terugkoppelen, zicht houden op
hoe het de melder vergaat;
• Zorgen voor een zorgvuldige afhandeling van onderzoeken; het voeren van
evaluatiegesprekken;
• bij (vermoedens) van zeer ernstige incidenten wordt (in afstemming met de
centrale Integriteitscoördinator) onmiddellijk de SG geïnformeerd;
• Per dienstonderdeel een jaarlijks overzicht opstellen (conform het binnen het
SGO vastgestelde BZK-model.) voor de Centrale Integriteitscoördinator ten
behoeve van het jaarverslag Rijk. Deze rapportage bevat onder andere:
o een overzicht van soorten integriteitsschendingen die hebben plaats
gevonden;
o frequentie van de verschillende soorten integriteitsschendingen;
o de impact van de verschillende soorten integriteitsschendingen;
o genomen maatregelen, al dan niet structureel.

Pagina 8 van 23

DP&O en BSG

Het bevoegd gezag is en blijft eindverantwoordelijk, maar het is wel mogelijk om
enkele taken bij een (bestaande) functionaris te beleggen binnen het betreffende
dienst/sector. De integriteitscoördinatoren bij organisatieonderdelen
ondersteunen het bevoegd gezag (hoofd van dienst) van de betreffende
onderdelen.
Wanneer een medewerker om welke reden dan ook zijn melding niet via het
bevoegd gezag wil maken, kan hij terecht bij de vertrouwenspersoon of bij het
Meldpunt Integriteit.

Datum
13 november 2015

2. Vertrouwenspersonen
Algemeen
Een vertrouwenspersoon heeft primair als taak medewerkers te ondersteunen bij
morele- en integriteitsvraagstukken, waaronder ook ongewenst gedrag zoals
(seksuele) intimidatie, agressie en pesten. Iedere vertrouwenspersoon is
onafhankelijk. Daarom kan de rol van vertrouwenspersoon niet gecombineerd
worden met functies waarin bij (dreigende) arbeidsconflicten ook een formele
adviesrol ter ondersteuning van de werkgever is vastgelegd. Ook kan de rol van
vertrouwenspersoon niet gecombineerd worden met de rol van
integriteitscoördinator.
Rol van de vertrouwenspersonen

Luisterend oor en vraagbaak. Fungeren als klankbord voor medewerkers met
morele of integriteitsvraagstukken, alsmede het geven van advies over de
door de medewerker te ondernemen stappen. De vertrouwenspersoon helpt
het probleem te analyseren, te duiden en helpt bij het zetten van
vervolgstappen (aanspreken, doorverwijzen, melding maken, klacht indienen,
je erbij neerleggen etc.). Zorgvuldigheid en betrouwbaarheid vormen de basis
van het functioneren van een vertrouwenspersoon. Alle vragen, twijfels of
vermoedens moet men vertrouwelijk kunnen bespreken. De
vertrouwenspersoon werkt op basis van anonimiteit en vertrouwelijkheid,
tenzij sprake is van een ernstig strafbaar feit. Voor ernstig strafbare feiten
geldt namelijk voor iedereen een meldplicht, inclusief vertrouwenspersonen.

Verkennen of problemen binnen de ‘lijn’ opgelost kunnen worden. De
vertrouwenspersoon dient te bevorderen, dat medewerkers die een beroep op
hem doen, ook hun bevoegde gezag of anders de manager daarboven bij de
oplossing van de morele en/of integriteitskwestie betrekken.
Taken van de vertrouwenspersonen

Begeleiden bij een formele melding van een (vermoeden) integriteitsincident.
Een vertrouwenspersoon kan de melder op diens verzoek adviseren over de
melding. In die situaties waarbij het voor een medewerker moeilijk is om bij
het bevoegde gezag (vermoedens) van integriteitsschendingen te melden,
kan dus ook via de vertrouwenspersoon een formele (vertrouwelijke) melding
worden voorgelegd aan het bevoegd gezag.

Registreren, rapporteren. De vertrouwenspersonen brengen jaarlijks een
vertrouwelijk en geanonimiseerd verslag uit aan het hoofd van dienst van hun
eigen dienstonderdeel. De Centrale Integriteitscoördinator ontvangt een

Pagina 9 van 23



afschrift van deze rapportage. Voor deze rapportage wordt gedurende het jaar
het volgende geregistreerd; het aantal medewerkers waarmee is gesproken,
uitgesplitst naar casuïstiek waarvan het een (vermoedens van)
integriteitsincidenten betrof én daarbinnen het aantal gevallen dat heeft
geleid tot meldingen die zijn doorgezet via de vertrouwenspersoon.
Signaleren. Ernstige signalen dienen voortijdig te worden voorgelegd aan het
bevoegd gezag, bij voorkeur met instemming van de melders en anders
binnen de waarborgen en mogelijkheid van de toegezegde vertrouwelijkheid
en anonimiteit

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Wat behoort niet tot de rol en taken van een vertrouwenspersoon:

het verrichten van onderzoek en betrokkenheid bij de follow up van een
ingesteld onderzoek;

interveniëren en adviseren over arbeidsconflicten, die geen (vermoeden) van
integriteitsschending betreffen, hierbij dient te worden doorverwezen.
3. Centrale integriteitscoördinator
Algemeen
Met het formeel vastleggen van de rol van de centrale integriteitscoördinator
benadrukt de organisatie het belang van het integriteitsbeleid en wil het de
continuïteit van het thema borgen. De integriteitscoördinator legt rechtstreeks
verantwoordelijkheid af aan de SG.
Rol van de integriteitscoördinator
• het coördineren van de verschillende deelaspecten van het integriteitsbeleid,
waarbij aandacht voor preventie prioriteit heeft;
• verbindingsrol in de relatie met de vertrouwenspersonen en contactpersonen,
diensten en instellingen;

fungeert als aanspreekpunt voor de vertrouwenspersonen,
integriteitscoördinatoren van de dienstonderdelen en het bevoegd gezag voor
kwesties rondom integriteit;

het bijeenbrengen van kennis en expertise op het gebied van integriteit;

het organiseren van regelmatige afstemming met de functionarissen of
afdelingen die een rol spelen in het integriteitsmanagement (minimaal
jaarlijks). Treedt hierbij ook op als voorzitter van de Expertgroep4 en het
overleg van Integriteitscoördinatoren;

heeft zittingen in het Interdepartementaal Platform Integriteitsmanagement
(IPIM);

het gevraagd en ongevraagd advies uitbrengen (aan bestuur, directie,
management en/of medewerkers);

monitoren of de gemaakte afspraken over integriteit worden nageleefd;

integriteitsbeleid in jaarcycli benaderen en bezien of het beleid nog voldoende
aansluiting heeft bij de (veranderende) organisatie.

4

Deze Expertgroep bestaat uit experts vanuit het BD, de NP, het OM, DJI en de IND en is vorig jaar

opgericht ten behoeve van het delen van kennis en ervaring.

Pagina 10 van 23



De integriteitscoordinator legt verantwoordelijkheid af door middel van een
jaarplan (vooraf) en een jaarverslag (achteraf). Daarnaast informeert hij de
SG conform de tussen de SG en Integriteitscoordinator gemaakte afspraken.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Taken van de integriteitscoördinator zijn onder meer
• toezicht houden op het invoeren, uitdragen, actualiseren en implementeren
van het beleid (wet- en regelgeving) rond integriteit door DP&O;
• het ontwikkelen, adviseren over, en op het juiste moment inzetten van
integriteitsinstrumenten (bijvoorbeeld folders, trainingen, notities,
presentaties);
• bewaakt dat iedere vertrouwenspersoon de basisopleiding volgt en jaarlijks de
professionaliseringsdagen bijwoont;
• faciliteert minimaal een keer per jaar het overleg tussen de
vertrouwenspersonen en lokale integriteitscoördinatoren onder meer door
intervisie bijeenkomsten. Deze laatste taak als ‘secretaris van de
vertrouwenspersonen’ kan onder inhoudelijke verantwoordelijkheid van de
integriteitscoördinator ook belegd worden bij een andere functionaris;
• het integraal adviseren en rapporteren aan de ambtelijke en politieke leiding
over relevante ontwikkelingen;
• adviseren over wenselijkheid aanpassing integriteitsbeleid op basis van
jaarverslag meldingen integriteitsschendingen;
• proces begeleiding bij de werving en selectie van alle VenJ
vertrouwenspersonen;
• het bevoegd gezag adviseren over de behandeling en afhandeling van
(vermoedelijke) integriteitsincidenten; het bevoegd gezag ondersteunen bij
de communicatie rondom integriteitsonderzoeken en het voeren van
evaluatiegesprekken
• kan in voorkomende gevallen optreden als gedelegeerd opdrachtgever van
integriteitsonderzoeken;
• zorgt voor verbinding met Rijksbrede ontwikkelingen door periodiek overleg
met andere departementen;
• levert een inhoudelijke bijdrage aan het IPRA overleg
• Heeft namens VenJ zitting in het Interdepartementaal Platform Integriteit
Management (IPIM).
4. Meldpunt Integriteit
Algemeen
Het Meldpunt registreert binnengekomen meldingen en adviseert het bevoegd
gezag over verdere afhandeling. Tevens kan het Meldpunt ondersteunen bij het
uitvoeren van onderzoek.
Taken Meldpunt Integriteit

registreren van alle meldingen die bij het meldpunt binnen komen5;
5

Ook met de oprichting van het Meldpunt Integriteit blijft het bevoegd gezag de eerst verantwoordelijke

voor integriteit en medewerkers kunnen voor vermoedens van integriteitsschendingen bij hun bevoegd
gezag terecht. Wil of kan een medewerker niet bij het bevoegd gezag terecht, dan kan een medewerker
(al dan niet via een vertrouwenspersoon) melden bij het Meldpunt Integriteit.

Pagina 11 van 23








advies aan het bevoegde gezag in het kader van meldingen/incidenten; de
inschatting hoe de melding afgehandeld dient te worden;
bij (vermoedens) van zeer ernstige incidenten worden onmiddellijk de SG en
de centrale Integriteitscoördinator geïnformeerd;
klankbordfunctie voor Hoofden van Dienst met betrekking tot
instellen/uitvoeren van integriteitsonderzoek;
ondersteuning van bevoegd gezag in de afhandeling (o.a. rapportage) van
meldingen die bevoegd gezag als ontvanger dient af te handelen (meldingen
aan hoofden van dienst, worden door het dienstonderdeel zelf afgehandeld en
geregistreerd)
rapporteert de centrale integriteitscoördinator jaarlijks over de meldingen van
(vermoedens van) integriteitsschendingen ten behoeve van de jaarrapportage
bedrijfsvoering Rijk en ten behoeve van de Jaarrapportage Integriteit, die
onderdeel is van het jaarverslag van de Integriteitscoördinator. Deze
rapportage geeft een trendanalyse en bevat:
a. een overzicht van soorten integriteitsschendingen die hebben plaats
gevonden;
b. frequentie van de verschillende soorten integriteitsschendingen;
c. de impact van de verschillende soorten integriteitsschendingen;
d. genomen maatregelen, al dan niet structureel;
e. Het meldpunt Integriteit legt verantwoordelijkheid af door middel van een
jaarlijks plan/ activiteitenplan (vooraf) en een jaarverslag (achteraf).

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

5. integriteitscoördinatoren en integriteitsverantwoordelijken bij de
dienstonderdelen
Algemeen
Een integriteitscoördinator of integriteitsverantwoordelijke bij een dienstonderdeel
ondersteunt het bevoegd gezag (de leidinggevenden) van het betreffende
dienstonderdeel. In bijlage 2 is een globale beschrijving van de wijze waarop
integriteitmanagement is ingericht bij de grotere organisaties opgenomen. Gezien
het feit dat de organisaties binnen VenJ dusdanig van elkaar verschillen, kan de
invulling van de werkzaamheden ook variëren.
Rol integriteitscoördinator/integriteitsverantwoordelijke bij een
dienstonderdeel
Optreden als aanspreekpunt
• fungeren als aanspreekpunt voor het integriteitsbeleid van VenJ binnen de
betreffende dienst en is als zodanig herkenbaar (intern);
• optreden als aanspreekpunt voor de centrale Integriteitscoördinator, de
vertrouwenspersonen van zijn dienstonderdeel en het bevoegd gezag van zijn
dienstonderdeel.
• Fungeren als aanspreekpunt om binnen VenJ kennis en expertise met elkaar
te kunnen delen.
Bewustwording en communicatie
• verantwoordelijk voor de communicatie en het delen van informatie over het
thema integriteit binnen het dienstonderdeel;

Pagina 12 van 23

•
•

initieert, of ondersteunt bewustwordingsacties binnen het dienstonderdeel;
draagt zorg voor het creëren van draagvlak voor de implementatie van het
integriteitsbeleid binnen het eigen dienstonderdeel.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Taken integriteitscoördinator/integriteitsverantwoordelijke bij een
dienstonderdeel
Risicoanalyse en dienst specifieke beheers -en beleidsmaatregelen
• Verantwoordelijk voor het in beeld brengen van de activiteiten die mede op
basis van vastgestelde risico’s in gang zijn gezet opstellen en adviseren over
dienstonderdeel specifiek beleid en/of beheersmaatregelen in aanvulling op
het VenJ-brede beleid (zoals de actuele lijst met vertrouwenspersonen).
Coördinatie en registratie van integriteitsincidenten
coördineren en registreren van de aanpak van integriteitsincidenten binnen het
eigen dienstonderdeel, in afstemming met en in opdracht van de leiding van het
dienstonderdeel.
6. DP&O
Rol en taken DP&O
Het ontwikkelen, invoeren, uitdragen, actualiseren en implementeren van het
beleid ligt bij DP&O. DP&O is hiermee verantwoordelijk voor een adequate
vertaling van de Rijksbrede kaders naar de VenJ organisatie en het communiceren
van dit beleid binnen VenJ





Ontwikkelen, invoeren, uitdragen, actualiseren en implementeren van
integriteitsbeleid;
Coördineren van beleid dat gelieerd is aan integriteit maar ergens anders
in de organisatie wordt ontwikkeld, ingevoerd en geïmplementeerd.
het centraal aanspreekpunt zijn op integriteitsbeleid voor de gehele
organisatie en voor andere departementen;
het organiseren van regelmatige afstemming met de functionarissen of
afdelingen die een rol spelen in het integriteitsbeleid of de uitvoering
hiervan (minimaal jaarlijks);

Pagina 13 van 23

BIJLAGE 2
Deze bijlage geeft een overzicht van de organisatie van
integriteitsmanagement bij de IND, het OM, de Nationale Politie en DJI

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

1. Integriteitsbeleid bij de IND
Bureau Integriteit IND
De IND beschikt over een onafhankelijk opererend Bureau Integriteit, welke is Fox
Ambitie
Bureau Integriteit heeft de ambitie zich te ontwikkelen tot hèt expertisecentrum
binnen de kleine vreemdelingenketen op het gebied van integriteit. Een verdere
professionalisering op het gebied van advisering ten aanzien van integriteit (svraagstukken) maakt hier onderdeel van uit.
Integriteit
In de nieuwe organisatie wordt Bureau Integriteit hét expertisecentrum van de
IND op het gebied van integriteit, met als hoofddoel het bevorderen van de
integriteit van de IND evenals van de organisaties in de kleine
vreemdelingenketen. De professionals van Bureau Integriteit richten zich proactief
op het voorkomen, beperken en onderzoeken van schendingen van de integriteit.
De inspecteurs/medewerkers toezicht (S11) voeren daarnaast risicoanalyses* uit
op het gebied van integriteit. Met dit doel wordt vakkennis vergaard en gedeeld
en wordt de vertaalslag gemaakt van beleid op het gebied van integriteit naar
uitvoeringsbeleid voor de kleine keten.
De medewerkers van Bureau Integriteit hechten belang aan het leveren van
kwalitatief hoogwaardige producten binnen een afgesproken termijn. Zij handelen
in opdracht van het bevoegd gezag, maar opereren op onderzoeksgebied
onafhankelijk. Alle managers en medewerkers van de IND en de kleine keten
kunnen bij Bureau Integriteit terecht voor training en advies. Efficiency, kwaliteit,
innovatie, klantgerichtheid en medewerkerschap vormen sleutelbegrippen
waarlangs Bureau Integriteit haar taken uitvoert.
Organisatie
Bureau Integriteit beschikt over een hoofd Bureau Integriteit, tevens
plaatsvervangend hoofd Bureau Hoofddirectie en, momenteel, over zes
inspecteurs/medewerkers toezicht.
Taken
- het bevorderen van het integriteitsbeleid binnen de IND
- het opstellen van beleidsnotities en adviezen inzake het integriteitsbeleid
- het vergroten van de bewustwording rond integriteit, onder andere door middel
van dilemmatrainingen
- centrale registratie van integriteitsmeldingen
- ondersteunen en/of adviseren van het Bevoegd Gezag bij (potentiële)
integriteitsschendingen
- het uitvoeren van integriteitsonderzoeken op verzoek van het Bevoegd Gezag
(oriënterend onderzoek, feitenonderzoek, disciplinair onderzoek)

Pagina 14 van 23

- het ondersteunen en adviseren van het Bevoegd Gezag in nazorgtrajecten naar
aanleiding van een onderzoek en/of integriteitsschending
- het vervullen van aanspreekpunt en vraagbaak voor medewerkers
- het opstellen van kwetsbaarheidsanalyses*
- (inter)departementale samenwerking en afstemming rond het thema integriteit

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Werkzaamheden ten behoeve van de Kleine Keten
Het Bureau Integriteit verricht dilemmatrainingen ten behoeve van de DT&V, en
voert voor zowel het COA en de DT&V onderzoeken en
adviseringswerkzaamheden uit. Hiertoe zijn met deze organisaties convenanten
afgesloten.
Procesbeschrijving
De taken, bevoegdheden, processen en documentatie rond het thema integriteit
zijn beschreven in het Handboek Integriteit.
* de taak en rol van Bureau Integriteit ten aanzien van risico-analyses dient nog
nader onderzocht te worden

Pagina 15 van 23

2. Integriteitsbeleid bij het OM
Achtergronden en inhoud integriteitsbeleid
Het Openbaar Ministerie heeft een bijzondere plaats in de samenleving. Als
rechtshandhaver van datgene wat de Nederlandse burgers – door middel van
wetgeving – met elkaar hebben afgesproken, werken wij in een glazen
‘ministerie’. Het werk en het gedrag van OM-medewerkers liggen onder een
vergrootglas. Iedereen ziet – en moet ook kunnen zien – wat wij doen, omdat ons
werk mensen direct raakt. Integriteit is daarom een kwaliteitskenmerk van het
Openbaar Ministerie, dat intern en extern, gezien en herkend moet kunnen
worden.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Vanuit de hierboven geschetste achtergrond heeft het College van ProcureursGeneraal in december 2010 Kitty Nooy, plaatsvervangend hoofdofficier in Den
Haag, benoemd tot landelijk programmamanager integriteit en haar gevraagd het
thema integriteit binnen het OM naar een hoger niveau te brengen. Een breed
samengestelde werkgroep (met vertegenwoordigers vanuit o.a. HRM,
Communicatie, integrale beveiliging, Bedrijfsvoering en Rijksrecherche) is
vervolgens, onder haar leiding, hiermee aan de slag gegaan. De werkgroep is
gestart met het beschrijven en vastleggen van het beleid. Onderstaande
documenten zijn de belangrijkste resultaten daarvan:
Kadernotitie Integriteit
Handreiking melding integriteitschending
Instructie handelwijze integriteitschendingen
Leidraad Communicatie bij integriteitschending
Leidraad loonbeslag en problematische schulden
Handreiking integriteit tijdens personeelsgesprekken
Na de formele vaststelling van het beleid door het College in mei 2012 is gestart
met het benoemen en opleiden van vertrouwenspersonen integriteit (minstens 1
per OM-onderdeel) en de selectie en opleiding van onderzoekers voor de
onderzoekerspoule (zie hieronder). Tevens is in juli 2012 het Bureau Integriteit
OM (BI-OM) van start gegaan.
GRECO (Group of States Against Corruption, een verdragsorganisatie onder de
vlag van de Raad van Europa) heeft in 2013 het integriteitsbeleid van het OM in
Europees verband als best practice aangemerkt.
BI-OM en onderzoekerspoule
Het BI-OM is een landelijk expertisecentrum met een adviserende, stimulerende
en beheersende rol op het gebied van integriteit. Het BI-OM fungeert als
vraagbaak en sparringpartner voor de OM-onderdelen, stimuleert bewustwording
en communicatie rondom integriteit en houdt centraal zicht op aantallen
integriteitschendingen en de wijze van afhandeling daarvan.
Het BI-OM is, net als de eerdergenoemde werkgroep (als zijn voorloper) breed
samengesteld, met specialisten vanuit verschillende disciplines. De centrale
aansturing en coördinatie berust bij de programmamanager, samen met een
integriteitscoördinator die hier voor een belangrijk deel voor is vrijgesteld. De
programmamanager rapporteert en legt verantwoording af aan (de voorzitter
van) het College.
Gewaardeerd onderdeel van het BI-OM is een poule van onderzoekers. Hierop
kunnen OM-onderdelen een beroep doen om een (vermoedelijke)
integriteitschending te onderzoeken. In de poule zitten acht hiertoe opgeleide

Pagina 16 van 23

collega’s van verschillende OM-onderdelen, aangevuld met twee ervaren
onderzoekers van de Rijksrecherche.
Gedragscode en DVD
Qua bewustwording rondom integriteit ligt de focus op het herkennen en
bespreekbaar maken van professionele dilemma’s waar OM’ers in de praktijk
tegenaan kunnen lopen. De Gedragscode OM – gegroepeerd rondom de 5
kernwaarden professionaliteit, omgevingsgerichtheid, integriteit, openheid en
zorgvuldigheid – vormt hierbij (naast uiteraard hetgeen is vastgelegd in wet
en(gedrags)regels) als het ware een moreel kompas. Het bespreekbaar maken
van dilemma’s gebeurt onder andere aan de hand van de specifiek voor het OM
ontwikkelde dvd ‘Integriteit begint bij jezelf’ (met daarop 6 OM-gerelateerde
casussen en voorzien van een gesprekshandleiding), maar ook door middel van
lokale bijeenkomsten (per onderdeel of per team) over eigen dilemma’s.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Monitoring, communicatie en verantwoording
Door middel van de centrale registratie van integriteitschendingen (en de wijze
van afhandeling daarvan), frequente contacten met lokale bestuurders en
integriteitsfunctionarissen en halfjaarlijkse bijeenkomsten met respectievelijk
vertrouwenspersonen integriteit en onderzoekers houdt het BI-OM centraal zicht
op de actuele situatie rondom integriteit, zowel op landelijk als lokaal niveau. Hier
wordt regelmatig over gerapporteerd (c.q. geadviseerd) richting College en vindt
interne communicatie over plaats door middel van (digitale) nieuwsbrieven, die
circa 3 keer per jaar verschijnen. Van de bij het BI-OM gemelde vermoedelijke
integriteitschendingen en de wijze van afhandeling daarvan wordt eens per half
jaar een geanonimiseerd overzicht gemaakt, dat via intranet intern bekend wordt
gemaakt. Achterliggende gedachte bij de halfjaaroverzichten is dat meer open
communicatie over integriteitschendingen intern een lerende werking heeft en de
transparantie van het integriteitsbeleid vergroot. Daarnaast gebruikt het BI-OM
de halfjaaroverzichten voor het signaleren van eventuele trends of ontwikkelingen
in de incidenten die zich voordoen.
Mede op basis van informatie-analyse door het BI-OM maken de voorzitter van
het College en de programmamanager Integriteit momenteel een ronde langs
hoofden van de OM-onderdelen, lokale vertrouwenspersonen integriteit en lokale
ondernemingsraden. Tijdens deze gesprekken worden algemene en lokale
aandachtspunten op het gebied van integriteit besproken en vervolgafspraken
daarover gemaakt.

Pagina 17 van 23

3. Integriteitsbeleid bij de Nationale Politie
Integriteit binnen de politie: taken, verantwoordelijkheden en
bevoegdheden

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

In het Inrichtingsplan nationale politie is binnen elke eenheid een afdeling
Veiligheid, Integriteit en Klachten (VIK) opgenomen. Daarnaast is er een VIK
afdeling binnen de korpsstaf en is in 2015 een tijdelijk VIK binnen het
Politiedienstencentrum gecreëerd. Dit zijn afdelingen die binnen de staven zijn
gepositioneerd, maar wel met een directe lijn naar politiechef, directeuren of
korpschef.
Doel VIK: Door het bijeenbrengen van signalen op de verschillende taakvelden
kan VIK een rol spelen in het signaleren van trends op het gebied van gewenst en
ongewenst gedrag van politiemedewerkers. Daarnaast kan VIK n.a.v. casuïstiek
knelpunten in processen of procedures signaleren en hierop adviseren. VIK kan
een essentiële bijdrage leveren aan de cultuurverandering en aan de wens tot het
zijn van een lerende organisatie. Waar voorheen de focus lag op repressie is nu
meer aandacht voor preventie en bewustwording. Integriteit wordt steeds meer
gezien als onderdeel van professioneel handelen; integriteit wordt gekoppeld aan
goed ambtenaarschap en is daarmee onderdeel van het dagelijks werk. Het is ook
niet slechts ‘iets van VIK’, maar een gedeelde verantwoordelijkheid van
medewerkers, leidinggevenden en de organisatie.
De VIK afdelingen in de eenheden en het PDC zijn gedecentraliseerd. Dit betekent
dat de politiechefs en de directeuren verantwoordelijkheid zijn voor de uitvoering
van de VIK processen en de afhandeling daarvan (besluitvorming tav eventuele
gevolgen voor medewerkers). Een en ander is vastgelegd in de mandaatregeling
politie.
Taken en verantwoordelijkheden VIK korpsstaf
Integriteitsbeleid is vanwege de legitimiteit van de politie in de korpsstaf
verankerd.
Kerntaken van de afdeling zijn:
Ontwikkelen kaderstellend beleid op het taakveld Veiligheid, Integriteit en
Klachten en opstellen richtlijnen ten behoeve van de kwaliteit van de
uitvoering en gelijke behandeling;
Ontwikkelen kaderstellend beleid op het uitvoeren van interne
(disciplinaire en strafrechtelijke) onderzoeken alsmede de monitoring op
de uitvoering ervan en de eenduidigheid in strafoplegging;
Ontwikkelen kaderstellend beleid ten aanzien van het gehele proces van
screening van (toekomstig) medewerkers en inhuur alsmede de
monitoring op de uitvoering ervan en de eenduidigheid;
Ontwikkelen kaderstellend beleid op de integriteit en veiligheid van het
systeem, zoals de beveiliging van gebouwen en informatie;
Ontwikkelen kaderstellend beleid ten aanzien van klachtenbehandeling en
klachtenafhandeling;
Opstellen van preventiemaatregelen inzake veiligheid, integriteit en
klachten;

Pagina 18 van 23

-

Monitoren van de uitvoering van beleid en daarover rapporteren aan
eenheidschefs en de korpsleiding.

Op deze taakvelden wordt de uitvoering van beleid in de eenheden uitgevoerd.
Een bijzonder aspect van deze afdeling is de advisering betreffende de Regeling
Melden Vermoeden van een Misstand. De afdeling onderhoudt contacten met
stakeholders zoals de Rijksrecherche, de Nationale Ombudsman, AIVD, het
College Bescherming Persoonsgegevens en de Onderzoeksraad Integriteit
Overheid.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Taken en verantwoordelijkheden VIK eenheid
De afdeling heeft ten doel de politiechef te ondersteunen in de uitvoering van het
beleid op de taakvelden veiligheid, integriteit en klachten. De afdeling verricht alle
screenings- en integriteitsonderzoeken voor de eigen eenheid.
Kerntaken van de afdeling zijn:
Coördineren van de klachtbehandeling;
klachtbehandeling, inclusief bemiddeling en verzoening;
coördineren en adviseren t.a.v. preventie en integriteit met inhoudelijke
aansturing van interne onderzoeken;
uitvoeren van disciplinaire en strafrechtelijke onderzoeken;
ondersteunen van de AIVD bij A-onderzoeken en uitvoeren van Ponderzoeken;
uitvoeren van screeningen en snelle naslag.
Taken en verantwoordelijkheden VIK PDC
De afdeling heeft ten doel de directeur PDC te ondersteunen in de uitvoering van
het beleid op de taakvelden veiligheid, integriteit en klachten. De afdeling staat
onder leiding van een teamchef. De afdeling verricht alle screenings- en
integriteitsonderzoeken voor het PDC en de aspiranten binnen het korps.
Specifiek kent VIK PDC een aantal taken die zij t.b.v. het land uitvoert. Deze zijn
verankerd in een FDO (forensische digitale opsporing) loket en een CLS (centraal
loket screening). T.a.v. de taken op het gebied van integrale beveiliging wordt in
elke eenheid een beveiligingscoördinator toegevoegd die gedeconcentreerd werkt
binnen een eenheid. Deze wordt geplaatst binnen de afdeling VIK van een
eenheid.
Kerntaken van de afdeling zijn:
Coördineren van de klachtbehandeling;
Klachtbehandeling, inclusief bemiddeling en verzoening;
Coördineren en adviseren ten aanzien van preventie en integriteit met
inhoudelijke aansturing van interne onderzoeken;
Uitvoeren van disciplinaire en strafrechtelijke onderzoeken;
Ondersteunen van de AIVD bij A-onderzoeken en uitvoeren van Ponderzoeken;
Uitvoeren van screeningen en snelle naslag;
Uitvoeren van werkzaamheden op gebied van privacy;
Uitvoeren werkzaamheden FDO loket;
Landelijke aanname en uitgifte van screeningsaanvragen (coördinatie
taken);
Coördinerende taak t.a.v. de beveiligingscoördinatoren in de eenheden;

Pagina 19 van 23

-

Toezicht / advies t.a.v. integrale beveiliging binnen het PDC.

Regeling melden vermoeden van een misstand
Het uitgangspunt is dat een ambtenaar melding van een vermoeden van een
misstand doet bij de organisatie waar de vermoede misstand zich afspeelt. Zo
wordt de organisatie de mogelijkheid geboden de vermoede misstand adequaat te
behandelen en orde op zake te stellen. Een melding van een misstand kan worden
gedaan bij een leidinggevende, bij een vertrouwenspersoon integriteit (VPI), een
vertrouwenspersoon omgangsvormen (VPO) dan wel de VIK afdeling van een
eenheid en dient te worden doorgeleid naar de hoogst ambtelijk leidinggevende.
Sinds 1 januari 2013 is de korpschef de hoogste ambtelijke leidinggevende in de
zin van het Besluit van 15 december 2009.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Met ingang van januari 2014 is het Landelijk meldpunt misstanden (LMM)
opgericht waarnaar alle meldingen uit de eenheden6 worden doorgeleid en
waaraan een aantal VPI’ s verbonden is. Bij het LMM kunnen medewerkers ook
rechtstreeks melding doen van (vermoede) misstanden. Het LMM is zowel
meldpunt als adviesorgaan m.b.t. misstanden.
Vertrouwenswerk HRM
Bij grensoverschrijdend gedrag en ongewenste omgangsvormen, zoals ervaringen
met agressie / geweld, pesten, intimidatie en discriminatie en seksuele
intimidatie, kunnen medewerkers in vertrouwelijkheid, en eventueel onder
geheimhouding, spreken met de vertrouwenspersonen omgangsvormen (VPO) in
een eenheid. Elke eenheid heeft zijn eigen vertrouwenspersonen. Het
vertrouwenswerk valt onder verantwoordelijkheid van HRM.

NB. De politie heeft geen functies / rollen waarbij VPI en VPO gecombineerd zijn.
Dit is strikt gescheiden.
Elke voormalige politieregio had op grond van het Besluit van 15 december 2009
een VPI aangesteld en deze rol naar eigen inzicht ingericht. Een aantal voormalige
regio’s hebben destijds de VPI opgehangen aan de functie van de (centrale)
vertrouwenspersoon omgangsvormen (CVP)7. Door de huidige
vertrouwenspersonen wordt een gecombineerde functie CVP met de rol van VPI
echter niet wenselijk geacht in verband met onder meer de onafhankelijkheid van
de positie en de vertrouwelijkheid. De CVP heeft een verderstrekkende
geheimhoudingsplicht, terwijl de VPI in bepaalde gevallen een meldplicht heeft.
Deze functionaliteiten botsen dus op vertrouwelijkheid versus openheid. De CVP
(en de overige vertrouwenspersonen omgangsvormen) vallen onder HRM.

6

Waar in dit stuk over eenheden wordt gesproken wordt tevens bedoeld het PDC en de staf KL.
De CVP is de coördinator van het instituut vertrouwenspersonen omgangsvormen aan de eenheden.
Deze blijft als aanspreekpunt verbonden aan een eenheid, gevoed door de VPO.
7

Pagina 20 van 23

4. Integriteitsbeleid bij DJI
Het integriteitsbeleid bij DJI is op vele manieren en op vele plekken in de
organisatie geborgd. Onder meer naar aanleiding van rapporten van de Algemene
Rekenkamer zijn noodzakelijke stappen genomen om het beleid op het gebied van
integriteit gestalte te geven en te borgen.
Hieronder volgt een overzicht van alle door DJI genomen maatregelen om het
integriteitsbeleid levend en doeltreffend te laten zijn.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Voor indiensttreding moet elke nieuwe medewerker een VOG overleggen, waarbij
een specifiek voor DJI opgesteld profiel gebruikt wordt. Dit profiel heeft onder
meer als bijzonderheid dat naast justitiële ook politie-informatie meegewogen
wordt.
Bij indiensttreding leggen medewerkers een eed/belofte af en worden ze
gewezen op de Gedragscode DJI. Elk onderdeel van DJI staat het daarnaast vrij
een voor zijn onderdeel noodzakelijke aanvullende code op te stellen. Dit is
bijvoorbeeld gebeurd bij een forensisch psychiatrisch centrum en het Shared
Service Center ICT (SSC-I) hun eigen aanvullende code opgesteld.
Wanneer een medewerker vragen heeft over het integriteitsbeleid, kan deze
terecht op de intranetpagina Integriteit, waar alle voor integriteit relevante
onderwerpen en documenten verzameld zijn. Hier zijn onder meer de
Gedragscode DJI, de Handvatten Sociale Media en de Circulaire
Nevenwerkzaamheden te vinden.
Elke organisatieonderdeel kan door het Opleidingsinstituut DJI
dilemmatrainingen laten verzorgen om het integriteitsbewustzijn te verhogen.
De intranetpagina verwijst ook naar instanties die zich binnen DJI met integriteit
bezighouden;
Vertrouwenspersonen:
Binnen elk organisatieonderdeel zijn minstens twee
vertrouwenspersonen aangesteld. Deze vertrouwenspersonen zijn er
zowel voor vragen op het gebied van integriteit als voor vragen op het
gebeid van seksuele intimidatie.
DJI-breed zijn twee Centrale Vertrouwenspersonen aanwezig.
Bureau Integriteit:
In geval van vermoedelijk plichtsverzuim, doet het Bureau Integriteit
onderzoek. Zij opereren onafhankelijk en rapporteren hun resultaten aan
het bevoegd gezag. Het bevoegd gezag is vervolgens verantwoordelijk
voor de te nemen stappen naar aanleiding van het onderzoek. Het kan
hierbij gaan om disciplinaire maatregelen, maar ook om passende
ordemaatregelen, zoals bijvoorbeeld strafoverplaatsing, horen ook tot
de mogelijkheden.
Bureau Integriteit registreert alle meldingen van mogelijke
integriteitschendingen in een registratiesysteem
integriteitschendingen. Deze meldingen worden meegenomen in de
P&C-cyclus.

Pagina 21 van 23

Adviseur integriteit:
De adviseur Integriteit zorgt ervoor dat het integriteitsbeleid bij DJI
overzichtelijk en samenhangend is en ontwikkelt daarnaast nieuw beleid
en nieuwe producten. De adviseur Integriteit heeft met alle betrokken
partijen bij DJI periodiek overleg over de status van het integriteitsbeleid
bij DJI.
De adviseur Integriteit zorgt ervoor dat het integriteitsbeleid bij DJI
overzichtelijk en samenhangend is en ontwikkelt daarnaast nieuw beleid
en nieuwe producten. De adviseur Integriteit heeft met alle betrokken
partijen bij DJI periodiek overleg over de status van het integriteitsbeleid
bij DJI.
Om het integriteitsbeleid van DJI aan te laten sluiten bij het rijksbrede
beleid, het departementale beleid en het beleid dat binnen andere
onderdelen van VenJ uitgevoerd wordt, heeft de adviseur Integriteit nauw
contact met de departementale integriteitsfunctionaris. Daarnaast is
er regulier overleg tussen de integriteitsfunctionarissen van IND,
Nationale Politie, OM, DJI en het bestuursdepartement.
De adviseur zorgt actief voor een continu up-to-date zijn van het
integriteitsbeleid door deel te nemen aan netwerken als het KIO van
BIOS.

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Pagina 22 van 23

Bijlage 3

DP&O en BSG
Datum
13 november 2015

Pagina 23 van 23