Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

32 317

JBZ-Raad

Nr. 849

VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Vastgesteld 31 augustus 2023
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft een aantal vragen en
opmerkingen voorgelegd aan de Ministers van Justitie en veiligheid en
voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid
over de brief van 13 juli 2023 over de geannoteerde agenda informele
JBZ-Raad van 20 en 21 juli 2023 (Kamerstuk 32 317, nr. 845) en over
verslag van de formele JBZ-Raad van 8-9 juni 2023 (Kamerstuk 32 317,
nr. 842).
De vragen en opmerkingen zijn op 17 juli 2023 aan de Ministers van
Justitie en Veiligheid en voor Rechtsbescherming en de Staatssecretaris
van Justitie en Veiligheid voorgelegd. Bij brief van 29 augustus 2023 zijn
de vragen beantwoord.
De voorzitter van de commissie,
Kat
De adjunct-griffier van de commissie,
Meijer

kst-32317-849
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 849

1

Inhoudsopgave
Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersonen
•
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie

blz.
2
2

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties en reactie van de
bewindspersonen
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
geannoteerde agenda voor de informele Raad Justitie en Binnenlandse
Zaken op 20 en 21 juli 2023 (Kamerstuk 32 317, nr. 845). Zij hebben
hierover nog enkele vragen en opmerkingen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat op 21 juni 2023 de Raadsposities op
de ontwerpverordeningen voor de verzameling en overdracht van
Advance Passenger Information (API) voor grensbewakings- en rechtshandhavingsdoeleinden zijn aangenomen. Kan de Staatssecretaris
toelichten op welke manier het voorstel API Grensbewaking illegale
migratie tegengaat? Hoe groot zal de impact op illegale migratiestromen
naar verwachting zijn, wanneer het voorstel wordt aangenomen en
geïmplementeerd?
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd te lezen dat door Nederlandse
inzet het mogelijk is API-gegevens langer te bewaren ten behoeve van de
bestrijding van illegale migratie. Daarentegen is het teleurstellend dat het
niet is gelukt de reikwijdte van het API Grensbewakingsvoorstel naar
uitgaande vluchten en intra-Schengen vluchten uit te breiden. Kan de
Staatssecretaris toelichten op welke andere manier er alsnog meer
controle kan komen op uitgaande vluchten en intra-Schengen vluchten?
Kan de Staatssecretaris toelichten op welke wijze hierin samengewerkt
kan worden tussen lidstaten? Op welke wijze kan straks informatiedeling
plaatsvinden?
Antwoord
API-gegevens worden aan het einde van de instapcontroles, dus
voordat het vliegtuig naar bijvoorbeeld Nederland vertrekt,
verzameld en verzonden. API betreft geen grenscontrole op zich,
maar verbetert het informatiebeeld aan de voorkant van het
proces en dat is handig in het kader van informatiegestuurd
optreden. Het stelt de grensbewakingsautoriteiten, in dit
voorbeeld de KMar, in staat om voor aankomst in Nederland na te
gaan of er mensen aan boord zijn die nadere aandacht behoeven.
Het gaat bijvoorbeeld om passagiers zonder geldige reisdocumenten of passagiers die om andere redenen niet aan de
toegangsvereisten voldoen, bijvoorbeeld omdat ze gesignaleerd
staan in opsporingsregisters. Op basis van de informatie uit API
kan de KMar zich binnen de bestaande wet- en regelgeving beter
richten op de reizigers die ze graag wil controleren. Door vóór
aankomst over passagiersgegevens te beschikken, heeft de KMar
meer tijd en mogelijkheden om hierop te anticiperen. Op basis
van het nieuwe voorstel moeten luchtvaartmaatschappijen deze
gegevens automatisch verzamelen vanuit de machinaal leesbare
zone (MRZ) van reisdocumenten, waardoor de data van zeer hoge
kwaliteit is. Grensbewakingsautoriteiten kunnen daarmee
efficiënter worden ingezet en effectiever optreden tegen bijvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 849

2

beeld mensensmokkel, mensenhandel, fraude met paspoorten en
andere zaken die samenhangen met illegale immigratie en
verstoring van de openbare orde.
Onder de bestaande API-richtlijn is het aan de lidstaten zelf over
gelaten om een verplichting op te leggen aan de luchtvaartmaatschappijen om API-gegevens aan te leveren bij de grensbewakingsautoriteiten en de wijze waarop. Als gevolg wordt op dit
moment niet elke luchtvaartpassagier die de buitengrenzen van
het Schengengebied overgaat, gecontroleerd met API-gegevens.
Dit heeft niet alleen nadelige gevolgen voor het EU-grensbeheer,
maar ondermijnt ook het gebruik van API-gegevens voor het
tegengaan van illegale migratie en voor rechtshandhavingsdoeleinden. Door alle lidstaten en de daarin opererende luchtvaartmaatschappijen een rechtstreekse verplichting met uniforme
regels op te leggen om de API-gegevens van alle luchtvaartpassagiers die de Schengenbuitengrenzen overgaan te controleren,
draagt het nieuwe voorstel voor API Grensbewaking bij aan het
opsporen van illegale migratie. API-gegevens kunnen bijvoorbeeld worden gebruikt voor het verifiëren van de nationaliteit,
identiteit en reisroute van personen die asiel aanvragen op de
luchthaven. In de Raadspositie is op verzoek van Nederland
ruimte geboden voor uitzonderlijke gevallen waarbij het nodig is
voor grensbewakingsautoriteiten om API-gegevens langer te
bewaren ten behoeve van de bestrijding van illegale migratie. Dit
kan bijvoorbeeld het geval zijn wanneer API-gegevens gebruikt
moeten worden wanneer iemand zijn reisdocumenten op de
luchthaven heeft kwijtgemaakt.
De verzameling van API-gegevens voor grensbewakingsdoeleinden blijft in de Raadspositie beperkt tot vluchten naar het
grondgebied van de EU en Schengen vanuit derde landen. Het
voorstel voor de verordening, zoals overeengekomen in de
Raadspositie, biedt helaas dan ook geen nieuwe mogelijkheden
om de controle op uitgaande en intra-Schengen vluchten te
vergroten voor grensbewakingsdoeleinden. Dit voorstel moet
echter worden gezien als onderdeel van een breed Europees
wetgevingspakket om de EU-buitengrenzen te versterken. Het
gaat hierbij om onder andere het Entry-Exit System (EES), het
European Travel Information and Authorization System (ETIAS) en
interoperabiliteit van informatiesystemen op het terrein van
grenzen en visa met als doel dat deze systemen beter op elkaar
aansluiten en elkaars gegevens kunnen gebruiken. Deze
systemen zullen bijdragen aan de controle op migratiestromen op
de Europese buitengrens, waaronder ook uitgaand verkeer. Wat
intra-EU vluchten betreft blijven de mogelijkheden voor het
gebruik van API echter beperkt tot rechtshandhavingsdoeleinden.
Verder lezen de leden van de VVD-fractie dat de Europese Commissie een
onderzoek uitvoeren naar het opstellen van een wetgevend kader ten
behoeve van de verzameling van API-gegeven bij andere vervoersmodaliteiten. Wat deze leden betreft is dit een belangrijk onderdeel om meer
controle op de (illegale) migratiestromen te krijgen. Is de Staatssecretaris
bereid om in EU-verband een voortrekkersrol te nemen om ook op andere
vervoersmiddelen dan vliegtuigen meer controle te krijgen ten behoeve
van het tegengaan van illegale en secundaire migratie? Kan bij het
onderzoek ook gekeken worden naar de inzet van camera’s, op bijvoorbeeld snelwegen en grensovergangen, en meer internationale
samenwerking?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 849

3

Antwoord
Voor wat betreft het verzamelen van API-gegevens bij andere
vervoersmodaliteiten en de inzet van camera’s is van belang te
benoemen dat de Europese Commissie mede naar aanleiding van
de Nederlandse inzet overgaat tot dit onderzoek. Hierbij is het
Nederlandse Amigo-Boras onder de aandacht gebracht van de
Europese Commissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 32 317, nr. 849

4