Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 241

Wijziging van de Ziektewet en enige andere
wetten om ziekteverzuim en
arbeidsongeschiktheid van vangnetters te
beperken (Wet beperking ziekteverzuim en
arbeidsongeschiktheid vangnetters)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 21 juni 2012
Inhoudsopgave

blz.

1.
2.
3.
4.
5.
6.
7.

1
2
6
11
13
21

8.
9.

Inleiding
Algemeen en doelstelling
Aanpassing van het ZW-criterium
Arbeidsverledeneis
Snellere werkhervatting van vangnetters
Aanpassingen in de financieringssystematiek
Financiële gevolgen, administratieve lasten, internationale
gevolgen en gevolgen voor de arbeidsmarkt
Ontvangen commentaren
Artikelsgewijs

29
33
37

1. Inleiding
Met belangstelling heeft de regering kennis genomen van het verslag van
de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid bij het
voorliggende wetsvoorstel dat tot doel heeft om het ziekteverzuim en
arbeidsongeschiktheid van vangnetters te beperken.
De leden van de VVD hebben met belangstelling kennis genomen van het
wetsvoorstel. Ze zien de noodzaak van aanscherping van de Ziektewet
door deze meer activerend te maken. De leden van de fractie van de PvdA
hebben met afkeuring kennis genomen van het wetsvoorstel. Deze leden
vinden het onbegrijpelijk dat flexwerkers minder sociale zekerheidsrechten krijgen dan werknemers met een vast contract. De leden van de
PVV-fractie hebben kennis genomen van het wetsvoorstel. De leden van
de CDA-fractie hebben kennis genomen van onderhavig wetsvoorstel. Zij
onderkennen dat er aanleiding is maatregelen te nemen tot beperking van
langdurend ziekteverzuim van vangnetters en hun hoge instroom in de
Wet werk en inkomen naar arbeidsvermogen (Wet WIA). De leden van de
SP-fractie hebben met teleurstelling kennis genomen van het wetsvoorstel. De leden van de SP-fractie zijn van mening dat de terechte kritiek van

kst-33241-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

1

de Raad van State onvoldoende door de regering is weersproken en de
aanpassingen van het wetsvoorstel onvoldoende tegemoet komen aan de
bezwaren. De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennis genomen
van het wetsvoorstel en hebben nog vragen voor de regering. De leden
van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennis genomen van het
wetsvoorstel. Zij onderschrijven het belang van het zoveel mogelijk
beperken van de instroom van vangnetters in de WIA en begrijpen in dat
licht dat de regering aanscherpingen voorstelt.
In deze nota naar aanleiding van het verslag gaat de regering in op de
vragen en opmerkingen van de verschillende fracties. Om de vragen
zoveel mogelijk in samenhang te beantwoorden is een aantal vragen
samengevoegd, waarbij op een aantal plaatsen is afgeweken van de
volgorde van het verslag.
2. Algemeen en doelstelling
De regering staat voor een sociale zekerheid die mensen naar vermogen
laat participeren en waar nodig een vangnet biedt. Om dit te bereiken
dient sprake te zijn van een activerend stelsel én een activerende
uitvoeringspraktijk. De regering is van oordeel dat in de Ziektewet (ZW) op
deze beide punten – het stelsel en de uitvoering – verbeteringen noodzakelijk zijn. Nu nog staan vangnetters te vaak en te lang langs de kant van
de arbeidsmarkt. Dit wetsvoorstel en de daaraan gekoppelde verbeteringen van de uitvoeringspraktijk voorzien in maatregelen om de
activerende werking van de ZW te versterken.
De leden van de fractie van de PVV vragen wat de belangrijkste motor is
geweest bij het terugdringen van het ziekteverzuim en de instroom in de
WIA voor vaste werknemers, de loondoorbetalingsverplichting of de
premiedifferentiatie.
In het kader van de WIA-evaluatie zijn in 2011 de effecten in kaart gebracht
van het in het afgelopen decennium gevoerde beleid met betrekking tot
ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Hieruit blijkt dat de instroom in
de WAO/WIA tussen 1999 en 2009 met 71% is afgenomen. Ongeveer de
helft van die daling vindt plaats tussen 2000 en 2004 en hangt samen met
twee wetten. De Wet Pemba uit 1998 en de Wet verbetering Poortwachter
(WVP) uit 2002.
De andere helft van de instroomdaling ontstaat na 2004 en komt voort uit
de drie maatregelen die samenhangen met de introductie van de Wet
WIA: de aanscherping van het Schattingsbesluit (aSB) uit 2004, de
verlenging loondoorbetalingsplicht bij ziekte (VLZ) uit 2004 en de
invoering van de Wet WIA zelf in 2006. Als gevolg van het gevoerde beleid
staan nu veel minder werknemers als gevolg van arbeidsongeschiktheid
langs de kant van de arbeidsmarkt. Het precieze effect van de afzonderlijke
maatregelen is daarbij niet exact te duiden. Wel is duidelijk dat zowel de
loondoorbetalingsverplichting als de premiedifferentiatie sterk hebben
bijgedragen aan het terugdringen van de instroom in arbeidsongeschiktheid. Overigens heeft een deel van de genoemde maatregelen geen
of maar beperkt betrekking op de vangnetter of zijn (ex-)werkgever. Als
gevolg daarvan kent het bestaande stelsel voor de vangnetter en zijn
(ex-)werkgever nog onvoldoende prikkels. Met het voorliggende
wetsvoorstel worden op dit punt verbeteringen aangebracht.
De leden van de SGP-fractie vragen of de regering van mening is dat de
verminderde instroom in de WIA niet in overwegende mate het gevolg
dient te zijn van het afwentelen van kosten en verantwoordelijkheden op
de werkgever, maar ook van substantiële gedragseffecten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

2

De regering onderschrijft deze stelling van de leden van de SGP-fractie.
De behaalde resultaten op het terrein van het terugdringen van het beroep
op arbeidsongeschiktheidsregelingen in het afgelopen decennium zijn
grotendeels gerealiseerd door gedragseffecten van betrokken actoren.
Alle betrokken partijen zijn meer aan preventie en re-integratie gaan doen.
Het stelsel moet er op gericht zijn om deze gewenste gedragseffecten te
realiseren. In de ogen van de regering is het in dat kader mogelijk en
noodzakelijk om een deel van de kosten van arbeidsongeschiktheid bij de
individuele werkgever en werknemer te leggen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen in welke mate de
oorzaken van de stijging van de WIA-instroom zoals de ingroeieffecten,
demografie en conjunctuur volgens de regering te beïnvloeden zijn door
werkgevers en werknemers.
De leden van de fractie van de ChristenUnie duiden met de genoemde
punten op een aantal factoren die mede de stijging van de WIA-instroom
over recente jaren verklaren. Het moge duidelijk zijn dat deze factoren niet
te beïnvloeden zijn door een individuele werkgever en werknemer. Deze
factoren raken echter zowel werknemers in vaste dienst als werknemers in
tijdelijke dienst. Opvallend is dat desondanks de WIA-stijging van de
afgelopen jaren grotendeels wordt veroorzaakt door vangnetters. Dit duidt
er volgens de regering op dat – naast genoemde factoren – het stelsel
voor vangnetters nog onvoldoende op activering is gericht.
De leden van de SGP-fractie vragen of de regering inzichtelijk wil maken
hoe de duur van het ziekteverzuim bij vaste werknemers zich de afgelopen
jaren heeft ontwikkeld en of aannemelijk gemaakt kan worden dat de
verlenging van de loondoorbetaling naar twee jaar een significant effect
heeft gehad op de duur van het ziekteverzuim.
Onderstaande tabel geeft, op basis van gegevens uit de Nationale
Enquête Arbeidsomstandigheden (NEA) kerncijfers met betrekking tot het
ziekteverzuim in de periode 2005–2010.

Alle werknemers
In afgelopen 12 maanden
verzuimd (percentage)
verzuimfrequentie
aantal dagen verzuim per
jaar
verzuimpercentage

2005

2006

2007

2008

2009

2010

54,0
1,3

51,8
1,2

49,6
1,1

52,1
1,2

51,7
1,1

49,9
1,1

8,7
4,8

8,1
4,5

7,7
4,2

7,5
4,1

7,2
4,0

7,6
4,2

De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering alternatieven heeft
onderzocht voor dit wetsvoorstel om het ziekteverzuim van vangnetters
terug te dringen. De leden van de fractie van de VVD vragen of een
alternatief is om te overwegen om een anticumulatieregeling ZW en WW
in te voeren in plaats van de arbeidsverledeneis. Dat prikkelt vangnetters
op de duur van de uitkering in plaats van de hoogte.
De regering kan bevestigen dat bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel
verschillende alternatieven zijn bezien. Zo vormt onder meer een
loondoorbetalingsperiode voor uitzendbureaus bij ziekte van een
uitzendkracht een alternatief en ook anticumulatie van WW- en
ZW-uitkeringen kan beschouwd worden als een alternatief. Om uiteenlopende redenen is afgezien van deze alternatieven. Met betrekking tot de
anticumulatie van ZW en WW is hierbij relevant dat dit een voorstel was
dat onderdeel vormde van de Wet wijziging verrekening inkomsten met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

3

ziekengeld (32 464). Dit onderdeel van het betreffende wetsvoorstel kon
echter niet op een meerderheid in de Tweede Kamer rekenen. Dit vormde
mede aanleiding om te kijken naar andere maatregelen om de prikkelwerking te versterken, die nu onderdeel vormen van het voorliggende
wetsvoorstel.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen om een nadere toelichting
van de regering op de conclusie dat eerdere maatregelen geen effecten
hebben gehad op het terugdringen van het ziekteverzuim en de instroom
vanuit de ZW in de WIA voor tijdelijke arbeidscontracten.
Naar aanleiding van deze vraag van de ChristenUnie verwijst de regering
naar de begin 2011 uitgevoerde evaluatie van de Wet WIA in combinatie
met de bredere beleidsdoorlichting1. Deze evaluatie laat duidelijk zien dat
de positie van vangnetters een dissonant vormt op het verder positieve
beeld met betrekking tot de aanpak van arbeidsongeschiktheid. Het eerder
gevoerde beleid heeft geen of slechts beperkt effect op de positie van
vangnetters gehad. Zo is de prikkelwerking die uit is gegaan van
(verlenging van) de loondoorbetalingsperiode niet van invloed geweest
op de positie van deze groep. Als gevolg daarvan vormen vangnetters
inmiddels niet alleen meer dan de helft van de WGA-instroom (terwijl zij
een veel kleiner deel vormen van het verzekerdenbestand), maar zij
hervatten het werk ook veel minder vaak. Van de gedeeltelijke
WGA-gerechtigden afkomstig uit een vast dienstverband werkt in 2010
60%. Van de gedeeltelijke WGA-gerechtigden afkomstig uit het
vangnet-ZW werkt in 2010 26%.
De leden van de CDA-fractie hebben er behoefte aan om de hoge
instroom van vangnetters in de WIA enigszins te nuanceren. De leden
constateren dat de instroom van vangnetters in de WIA weliswaar
procentueel hoger is dan de instroom van vaste werknemers, maar door
de grote toename van het aantal flexwerkers, moet dit gegeven toch in
een ander licht worden gezien. Voorts blijkt uit de WIA-evaluatie dat de
instroom in de WIA «historisch laag» is in vergelijking met de instroom in
de WAO. Ook is de instroom veel lager dan bij de aanvang van de WIA
was geraamd door de regering. Deze leden vragen wat de reactie van de
regering hierop is. In verband hiermee vragen de leden van de fractie van
de ChristenUnie hoe het beeld ten aanzien van het terugdringen van het
ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid is als er rekening wordt
gehouden met de sterke stijging van de omvang van flexwerk.

1

Kamerstukken II, 2010/11, 32 716, nr. 1.

Naar aanleiding van het advies van de Raad van State is de regering in de
memorie van toelichting bij het wetsvoorstel nader ingegaan op de
ontwikkeling van het aandeel flexwerkers en de ontwikkeling van het
arbeidsongeschiktheidsrisico. Bij de ontwikkeling van de instroom in
arbeidsongeschiktheid van vangnetters is sprake van een aantal tegengestelde bewegingen. Zo is de omvang van de onderliggende verzekerdenpopulatie (werknemers met een tijdelijk dienstverband en werklozen) iets
gegroeid. Overigens is geen sprake van een grote toename van de
verzekerdenpopulatie voor de ZW, zoals de leden van de ChristenUniefractie aangeven. Het aandeel flexwerkers en werklozen is over de periode
2004–2010 licht gestegen van 18% naar 21%. Dit kan reden zijn van een
iets hogere instroom. Daar staat tegenover dat het moment van de
claimbeoordeling is verschoven van één jaar ziekte naar twee jaar ziekte.
Dit leidt tot een veel lagere instroom. Deze tegengestelde bewegingen
vertroebelen het beeld enigszins. Per saldo ligt de instroom in arbeidsongeschiktheid van vangnetters op het oude hoge niveau uit de tijd van de
WAO, terwijl bij werknemers met een vast dienstverband sprake is van
een scherpe daling van de instroom. Voorts is het correct zoals deze leden
aangeven dat de WIA-instroom nog onder het niveau ligt dat bij aanvang

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

4

van de Wet WIA was geraamd. Dat dit het geval is, is te danken aan de
veel lagere instroom van werknemers met een vast dienstverband en niet
aan de instroom van vangnetters.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom de regering van
mening is dat het genoemde succes van de WVP, VLZ en WIA inhoudt dat
de elementen uit deze wetten ook succesvol zullen zijn voor vangnetters.
Hoe heeft de regering hierbij rekening gehouden met het verschil dat
vangnetters geen directe mogelijkheden voor werkhervatting bij de eigen
(voormalige) werkgever hebben, zo willen deze leden weten.
Uit recent dossieronderzoek van het UWV blijkt dat de medische problematiek en functionele beperkingen van zesmaands zieke vangnetters als
zodanig niet ernstiger zijn dan van werknemers.1 Vanuit de medische
problematiek bezien hebben vangnetters zodoende dezelfde mogelijkheden om het werk te hervatten als werknemers die ziek worden in een
vast dienstverband. Dat dit in de praktijk niet het geval is, vindt mede zijn
oorzaak in de gebrekkige prikkels in de ZW. Met dit wetsvoorstel wordt dat
probleem verminderd. Dat betekent overigens niet dat na invoering van
dit wetsvoorstel vangnetters op alle onderdelen vergelijkbaar zijn met
vaste werknemers. Zo is bij vaste werknemers die ziek worden sprake van
een doorlopend dienstverband. Bij vangnetters is dit (meestal) niet het
geval. Met dergelijke verschillen is rekening gehouden bij de raming van
de te verwachten effecten.
De leden van de ChristenUnie stellen vast dat er momenteel al een prikkel
voor vangnetters is om te werken, door de verplichting passende arbeid te
accepteren. Deze leden ontvangen graag een toelichting op welke manier
het wetsvoorstel extra prikkels voor vangnetters toevoegt om te gaan
werken.
Terecht merken de leden van de ChristenUnie-fractie op dat, op grond van
de huidige ZW, de zieke werknemer al de verplichting heeft om te zoeken
naar passend werk en om dit werk te aanvaarden, indien hem dit wordt
aangeboden. Deze verplichting maakt onderdeel uit van de re-integratieverplichtingen, die in het kader van dit wetsvoorstel nog verder worden
aangescherpt, conform de WGA.
De toegangsvoorwaarde voor het recht op ZW is nu «zijn arbeid». Dat wil
zeggen: de laatstelijk verrichtte arbeid. Geconstateerd moet worden dat bij
dit criterium het accent teveel ligt op inkomensbescherming en te weinig
op activering. Daarom wordt het ZW-criterium in het onderhavige
wetsvoorstel aangepast. Hierdoor wordt de activerende werking van de
ZW versterkt. Bovendien wordt hierdoor een betere balans bereikt tussen
enerzijds de inkomenswaarborgfunctie van de ZW en anderzijds de
activerende functie van de ZW.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom de regering
verwacht dat het voorgestelde pakket van generieke maatregelen effectief
zal zijn voor de gedifferentieerde groep die vangnetters vormen.

1
Het betreffende dossieronderzoek (Astri,
2011, Profilering langdurig zieke vangnetters)
is als bijlage bij een brief van de staatssecretaris van SZW van 31 oktober 2011 aan de
Tweede Kamer aangeboden (Kamerstukken II,
2011/2012. 32 716, nr. 15).

In alle gevallen is het beoogde doel hetzelfde: het naar vermogen
participeren op de arbeidsmarkt door vangnetters. Dit kan worden
bevorderd via een aantal generieke maatregelen, waarbij versterking van
de prikkelwerking bij werkgevers en vangnetters en verbetering van de
uitvoering de kern vormt. Bij de nadere uitwerking wordt overigens wel
degelijk rekening gehouden met de specifieke deelgroepen in de ZW. Zo
heeft de samenwerking tussen de uitzendsector en het UWV alleen
betrekking op uitzendkrachten. Verder heeft een deel van de maatregelen
geen betrekking op vangnetters met een vast dienstverband.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

5

De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat in de memorie van toelichting
wordt geschreven dat de door het CBS gehanteerde definitie van flexibele
dienstverbanden niet volledig aansluit op de werknemerspopulatie die als
vangnetter kan instromen in de WIA. Zij vragen of de regering kans ziet
om deze definities op elkaar aan te passen.
De door het CBS gehanteerde definitie van flexibele dienstverbanden
geeft inzicht in het aandeel flexibele arbeidscontracten. De in dit
wetsvoorstel gehanteerde definitie geeft inzicht in de populatie die als
vangnetter kan instromen in de Wet WIA. De twee begrippen hebben
verschillende doeleinden en het is daarom niet gewenst om de definities
met elkaar gelijk te trekken. Tot de vangnetters worden bijvoorbeeld ook
gerekend vaste werknemers met een gepercipieerd hoog ziekterisico
(no-riskpolis, orgaandonoren en zwangere vrouwen). Deze groepen vallen
niet onder de door het CBS gehanteerde definitie van flexibele dienstverbanden. De reden dat in de memorie van toelichting toch de CBS-cijfers
zijn gebruikt is omdat er geen betrouwbare cijfers van het UWV
beschikbaar waren over een langere tijdreeks.
3. Aanpassing van het ZW-criterium
Vrijwel alle fracties hebben vragen gesteld over de aanscherping van het
ZW-criterium en de introductie van de arbeidsverledeneis, zoals die
worden voorgesteld in dit wetsvoorstel. De regering hecht er aan vooraf
de volgende opmerking te plaatsen over deze werknemersprikkels,
alvorens zij deze vragen beantwoordt.
Met beide maatregelen worden vangnetters meer aangesproken op hun
mogelijkheden om te werken. Dit versterkt de activerende werking van de
ZW. Met de arbeidsverledeneis beoogt de regering meer in het bijzonder
de vangnetter een financiële prikkel te geven om weer aan het werk te
gaan.
Mede naar aanleiding van de gestelde vragen door de diverse fracties,
acht de regering het bij nadere beschouwing wenselijk om vangnetters,
van wie op voorhand duidelijk is dat zij volledig en duurzaam arbeidsongeschikt zijn, de mogelijkheid te bieden versneld aanspraak te maken op
een IVA-uitkering (inkomensverzekering voor volledig en duurzaam
arbeidsongeschikten). Als herstel en werkhervatting nu en op termijn zijn
uitgesloten is een uitkering zonder re-integratieverplichting immers meer
passend. Deze mogelijkheid bestaat ook voor zieke werknemers met een
vast dienstverband.
De regering is van mening dat de versterking van de prikkelwerking, die
met dit wetsvoorstel is beoogd, betrekking moet hebben op degenen die
nog wel (nu of op termijn) kunnen werken en niet op degenen die dat niet
meer kunnen en waarbij herstel uitgesloten is.
Om deze reden wordt het wetsvoorstel – bij nota van wijziging – zodanig
aangepast dat het ook voor de vangnetter mogelijk wordt om, gedurende
de periode dat hij recht heeft op ziekengeld, in aanmerking te komen voor
de verkorte wachttijd in de Wet WIA (en een IVA-uitkering), als de
vangnetter volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is. De vangnetter kan
dan eerder instromen in de Wet WIA.
De leden van de CDA-fractie vragen de regering om een uitgebreide
toelichting op het voorstel om het ziektewetbegrip te wijzigen. Zij
herinneren de regering eraan dat het vangnet ZW in 1996 tot stand is
gekomen als een volwaardig vangnet. In de MvT op de Wet uitbreiding
loondoorbetaling bij ziekte heeft het toenmalige kabinet dit verwoord met:
«Er dient bij ziekte gelijke aanspraken op inkomen te bestaan: er dient
geen tweedeling tussen «soorten» werknemers te ontstaan, naar gelang
van de aard van het dienstverband». Waarom wordt van dit principe
afstand gedaan, zo vragen deze leden. Zij vragen een uitgebreide

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

6

argumentatie, die verder gaat dan het in de memorie van toelichting
gebruikte argument dat het thans geldende criterium wordt vervangen
door het criterium zoals dat nu al geldt op grond van de wet WIA.
In dit verband constateren de leden van de SGP-fractie dat de regering de
aanscherping van het ziektewetcriterium in het tweede ziektejaar
motiveert vanuit bezuinigingsoverwegingen en het belang van
vangnetters bij snelle re-integratie. Zij vragen hoe het genoemde belang
zich verhoudt tot het gegeven dat de gelijke bescherming van vangnetters
en vaste werknemers bij ziekte wordt doorbroken. De leden van de
SGP-fractie vragen tevens hoe deze wijziging past binnen de oorspronkelijke bedoelingen van de Ziektewet.
Terecht refereren de leden van de CDA-fractie en de SGP-fractie eraan dat
de reden voor de vangnetfunctie van de ZW (in 1996, bij de invoering van
de WULBZ) is geweest, dat een tweedeling tussen verschillende «soorten»
werknemers niet wenselijk werd geacht.
Het werd met name niet wenselijk geacht dat werknemers met een
werkgever ingeval van ziekte wel aanspraak zouden kunnen maken op
doorbetaling van hun loon, maar dat er geen inkomensdervingsregeling
zou (blijven) bestaan voor zieke werknemers zonder werkgever. Daarom is
toen geregeld dat voor hen de ZW een vangnetfunctie heeft.
Dat er sprake is van een vangnetfunctie van de ZW, betekent niet dat
werknemers die geen werkgever (meer) hebben, zonder meer hetzelfde
behandeld (moeten) worden als zieke werknemers met een werkgever. De
omstandigheid dat vangnetters geen werkgever meer hebben, maakt
immers sowieso dat hun positie een andere is dan die van werknemers
met een werkgever. In dat opzicht is er dan ook geen sprake van gelijke
gevallen.
Ook in 1996, bij de invoering van WULBZ, is niet geregeld dat werknemers
in loondienst op exact dezelfde manier worden behandeld als werknemers
zonder werkgever. Hoewel er sindsdien, wat betreft de voor hen geldende
regelingen, overeenkomsten zijn, bestaan er ook verschillen. Zo bedraagt,
op grond van de ZW, voor werknemers zonder werkgever de hoogte van
het ziekengeld 70% van het dagloon gedurende 2 jaar. Terwijl voor
werknemers in loondienst, op grond van het Burgerlijk Wetboek (BW),
geldt dat zij recht hebben op 70% van het naar tijdruimte vastgestelde
loon, maar de eerste 52 weken ten minste op het WML. Daarna mag de
loondoorbetaling ook lager dan het WML zijn.
Als gezegd, verschilt ook de feitelijke positie van vaste werknemers van
die van flexwerkers.
Doordat zij een arbeidsovereenkomst met een werkgever hebben, waarin
de bedongen arbeid is afgesproken, is het voor werknemers in vaste
dienst eerder regel dan uitzondering dat zij na hun herstel het werk
hervatten in de bedongen arbeid. Omdat zij er wederzijds ook van uit
mogen gaan, dat de werknemer na zijn herstel weer zal hervatten in de
bedongen arbeid, geldt de bedongen arbeid als maatstaf (in het BW), aan
de hand waarvan de geschiktheid tot werken wordt beoordeeld.
Bij flexibele krachten – het woord zegt het al – ligt dat anders. Doorgaans
is het werk dat zij verrichten niet bestendig van aard. Het werk dat zij
verrichten, doen zij juist op flexibele basis. De ene keer werken ze hier, de
andere keer daar. Desondanks wordt hun geschiktheid om te kunnen
werken, in het kader van de ZW, nu beoordeeld op basis van het werk dat
zij laatstelijk (voor aanvang van de ziekte) verrichtten. Terwijl zij dat werk
wellicht niet voortgezet zouden hebben, als zij niet ziek geworden waren,
maar weer ander werk zouden zijn gaan doen. Aldus is de nu gehanteerde
maatstaf in de ZW (de laatstelijk verrichtte arbeid), een toevallige
momentopname.
Om deze redenen – alsmede om de andere in de memorie van toelichting
genoemde redenen – ligt het in de ogen van de regering niet langer voor
de hand om de geschiktheid tot werken van een vangnetter gedurende 2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

7

jaar te beoordelen op basis van de (toevallig) laatstelijk verrichtte arbeid
en heeft de regering ervoor gekozen om voor hen de maatstaf te hanteren
van algemeen geaccepteerde arbeid.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de beoordeling voor de WIA
voor vangnetters feitelijk een jaar eerder zal plaats vinden dan voor vaste
werknemers, maar dat deze vangnetters wel in de Ziektewet blijven. Zij
vragen waarom de regering niet besloten heeft vangnetters na een jaar te
laten instromen in de WIA, aangezien de voorwaarden voor een belangrijk
deel gelijk worden getrokken.
De beoordeling aan het einde van het eerste ziektejaar is vrijwel gelijk aan
de beoordeling in het kader van de Wet WIA, maar er zijn ook verschillen.
Zo kent de Wet WIA een onderscheid naar gedeeltelijke/volledige en
duurzame/niet-duurzame arbeidsongeschiktheid. De ZW kent die niet.
Bovendien kunnen er tijdens het tweede ziektejaar nog veranderingen
optreden in de (medische) situatie van de vangnetter. De vangnetter kan
bijvoorbeeld herstellen of weer (volledig of gedeeltelijk) gaan werken. Het
is dan ook heel goed denkbaar dat de vangnetter de WIA-poort uiteindelijk
helemaal niet bereikt.
De regering acht het onwenselijk, zowel vanuit beleidsmatig, als vanuit
wettechnisch oogpunt dat er voor de WIA twee regimes zouden ontstaan
door vangnetters eerder in de WIA te laten instromen. Om deze reden,
heeft de regering dan ook niet overwogen om, zoals de leden van de
SGP-fractie voorstellen, vangnetters na een jaar al te laten instromen in de
Wet WIA.
De leden van de fractie van het CDA vragen waarom de regering er voor
kiest om aan te sluiten bij de regelgeving in de wet WIA. Zij wijzen erop
dat in onderhavig wetsvoorstel wordt geregeld dat na het eerste ziektejaar
wordt beoordeeld of de vangnetter in staat is om meer dan 65% van zijn
maatmaninkomen te verdienen met het verrichten van algemeen
geaccepteerde arbeid. Is dat het geval dan heeft de betrokkene geen recht
meer op een ZW-uitkering, omdat hij niet als arbeidsongeschikt in de zin
van de ZW wordt beschouwd. Alleen ligt in de WGA aan die grens een
«maatwerkafspraak» ten grondslag tussen werkgevers en werknemers om
35-minners zoveel mogelijk aan het werk te houden bij de eigen
werkgever. Deze leden wijzen er op dat het kenmerk van vangnetters is
dat ze geen werkgever meer hebben. Zij vragen op dit punt een reactie
van de regering.
De Wet WIA kent een activerender karakter dan de huidige Ziektewet. Doel
van de regering is om met het voorliggende wetsvoorstel het activerende
karakter van de Ziektewet te versterken. De regering acht het daarbij
logisch dat op onderdelen naar de Wet WIA wordt gekeken. Concreet gaat
het daarbij onder meer om de re-integratieverplichtingen, het gehanteerde arbeidsongeschiktheidsbegrip en de koppeling van de duur van
een loongerelateerde periode aan het opgebouwde arbeidsverleden. De
leden van de CDA-fractie wijzen er voorts op dat aan de ondergrens van
35% in de WGA maatwerkafspraken met sociale partners gekoppeld zijn
om 35-minners zoveel mogelijk aan het werk te houden bij de eigen
werkgever. Deze maatwerkafspraken met sociale partners over 35-minners
hebben echter alleen betrekking op werknemers in vaste dienst en niet op
flexwerkers. Deze laatste groep doet bij ziekte juist een beroep op de ZW.
Indien de betrokkene een verlies heeft aan verdienvermogen van minder
dan 35%, zal hij als gevolg van het nieuwe criterium niet langer recht
hebben op ziekengeld op grond van de ZW. De leden van de fractie van de
VVD vragen of hier het minimumloon als ondergrens geldt en of dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

8

betekent dat iemand die minder dan 135% van het minimumloon verdient
nooit in aanmerking komt voor een ZW-uitkering.
Bij de toetsing aan het nieuwe criterium wordt beoordeeld of iemand
algemeen geaccepteerde arbeid kan verrichten. Het is correct, zoals de
leden van de VVD-fractie stellen, dat daarbij het minimumloon als
ondergrens geldt. De gevolgtrekking van deze leden, dat iemand die
minder dan 135% van het minimumloon verdient dan nooit in aanmerking
kan komen voor een ZW-uitkering is echter niet correct. Wanneer
betrokkene op medische of arbeidskundige grond niet meer in staat is om
ten minste 65% van zijn maatmaninkomen (dat is het loon dat iemand
verdiende voordat hij ziek werd) te verdienen, dan houdt betrokkene recht
op een ZW-uitkering. Dit is bijvoorbeeld het geval wanneer betrokkene op
medische gronden volledig arbeidsongeschikt is of wanneer geen/onvoldoende functies geduid kunnen worden.
De leden van de CDA-fractie vragen of er alleen wordt getoetst op de
35%-grens. Zij vragen of er ook gevolgen zijn voor de 35-plussers, heeft
die groep straks een gedeeltelijke Ziektewet en Werkloosheidsuitkering, zo
vragen deze leden.
In het wetsvoorstel wordt geregeld dat na het eerste ziektejaar wordt
beoordeeld of de vangnetter in staat is om, met het verrichten van
algemeen geaccepteerde arbeid, meer te verdienen dan 65% van zijn
maatmaninkomen. Indien iemand meer dan 65% kan verdienen, met
algemeen geaccepteerde arbeid, dan is er sprake van een arbeidsongeschiktheidspercentage van minder dan 35% en eindigt het recht op een
ZW-uitkering. Als iemand 65% of minder kan verdienen, dan behoudt hij
het recht op een ZW-uitkering. Omdat iemand in het kader van de ZW ziek
is of niet, kent de ZW geen arbeidsongeschiktheidsklassen. Dit leidt ertoe
dat de door de leden van de CDA-fractie genoemde 35-plussers hun recht
op ZW-uitkering volledig kunnen behouden. Inkomsten uit arbeid worden
uiteraard wel verrekend.
De leden van de VVD-fractie vragen of het mogelijk is dat verzekeraars zelf
het UWV kunnen verzoeken om over te gaan tot keuring van iemand in
het bestand van de verzekeraars.
Uitkeringsgerechtigden en de (ex-)werkgever kunnen het UWV verzoeken
om een herbeoordeling uit te voeren. Aan dergelijke verzoeken geeft het
UWV altijd gehoor. Zij zijn immers ook direct belanghebbende bij de
uitkering. Ook zijn het Verbond van Verzekeraars en het UWV in overleg
over de uitvoering van herbeoordelingen door het UWV op basis van
signalen van verzekeraars.
De leden van de SP-fractie vragen een uiteenzetting over wanneer
«psychosociale problematiek» wel en niet kan leiden tot ongeschiktheid
tot werken.
In de ZW is geregeld dat, om in aanmerking te komen voor ziekengeld,
sprake moet zijn van ongeschiktheid tot werken, wegens een rechtstreeks
en objectief medisch vast te stellen gevolg van ziekte. Dit kan ook een
psychische problematiek zijn. De aanwezigheid van sociale problematiek
is op zichzelf echter geen reden om ziekengeld toe te kennen. Wel kan
sociale problematiek een rol spelen bij de oorzaak en/of de gevolgen van
ziekte. Iemand kan bijvoorbeeld overspannen (ziek) worden als gevolg van
de thuissituatie. In dat geval leidt de sociale problematiek tot ziekte.
De vraag of er sprake is van ziekte vergt een medische beoordeling.
Hierbij zijn de concrete omstandigheden van doorslaggevend belang.
Vervolgens is de vraag van belang of uit de ziekte beperkingen volgen om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

9

te werken. Om deze redenen is het dan ook niet mogelijk om een min of
meer uitputtende uiteenzetting te geven over de vraag wanneer psychosociale problematiek wel en niet kan leiden tot ongeschiktheid tot werken,
zoals de leden van de SP-fractie vragen.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom bepaalde groepen
vangnetters (bijvoorbeeld mensen die wegens zwangerschap of orgaantransplantatie in de ZW terecht komen) onder het aangescherpte regiem
van vangnetters worden gebracht. Ook vragen zij naar de mogelijke
gedragseffecten. Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie vragen
waarom bijzondere groepen vangnetters zoals uitgevallen Wajongers of
mensen die wegens zwangerschap of orgaantransplantatie in de ZW
terecht komen ook onder het aangescherpte regime voor vangnetters
worden gebracht. Ook deze leden willen weten wat hiervan de mogelijke
negatieve gedragseffecten zijn.
De Ziektewet vervult 2 functies. Allereerst voorziet het in een uitkering bij
ziekte voor werknemers die geen werkgever (meer) hebben, zoals zieke
WW-ontvangers, zieke uitzendkrachten en zieke werknemers van wie het
dienstverband afloopt tijdens ziekte. Daarnaast voorziet de Ziektewet in
een compensatie voor werkgevers bij ziekte van werknemers met een
hoog gepercipieerd ziekterisico, zoals no-riskpolis, orgaandonoren en
zwangere vrouwen. De maatregelen in dit wetsvoorstel richten zich
voornamelijk op de eerste groep. Anders dan de leden van de fracties van
de PvdA en de ChristenUnie veronderstellen, vallen vangnetters die een
beroep doen op het ZW-vangnet en daarnaast een dienstverband met een
werkgever hebben, dus buiten de werkingssfeer van de meeste onderdelen van dit wetsvoorstel. Het nieuwe ZW-criterium en de arbeidsverledeneis zullen dan ook niet voor hen gaan gelden. Als de vangnetters met
een hoger gepercipieerd ziekterisico een dienstverband hebben, hebben
zij een werkgever om naar terug te keren en te re-integreren. Hun
werkgever is bovendien ook verantwoordelijk voor hun re-integratie.
Anders dan vangnetters zonder werkgever, zullen deze vangnetters
daardoor doorgaans in het eigen werk of ander werk re-integreren, bij hun
eigen werkgever.
Daarom geldt het aangescherpte ZW-criterium niet voor hen. Voor hen
blijft het huidige criterium – van geschiktheid voor het eigen werk als
maatstaf – gelden
Ook de arbeidsverledeneis zal niet gaan gelden voor de eerder genoemde
vangnetters met een werkgever. De reden hiervoor is dat de werkgever
het loon moet doorbetalen in geval van ziekte. Het loon dat de werkgever
aan hen betaalt wordt gecompenseerd door het ziekengeld dat wordt
verstrekt op grond van de ZW. Als de arbeidsverledeneis ook voor deze
groepen zou gelden, zou dat ertoe leiden dat de werkgever tijdens de
vervolgfase van de ZW (waarbij de uitkering gebaseerd wordt op het
WML), een lagere compensatie zou ontvangen voor zijn loondoorbetalingsplicht. Dit zou onder meer leiden tot een beperking van de hoogte
van de no-riskpolis. De regering acht dit ongewenst.
De hierboven geschetste redenen, om vangnetters met een werkgever
niet onder de werkingssfeer van dit wetsvoorstel te brengen, doen geen
opgeld meer op het moment dat deze vangnetters geen werkgever meer
hebben. Dit is bijvoorbeeld het geval als het tijdelijke contract van een
orgaandonor eindigt tijdens ziekte of als een werknemer tijdens
werkloosheid ziek wordt als gevolg van zwangerschap. Dan zijn het
nieuwe ZW-criterium en de arbeidsverledeneis alsnog van toepassing.
Vangnetters met een vast dienstverband, die ziek zijn als gevolg van
orgaandonatie, zwangerschap of bevalling, vallen dus niet onder de
werkingssfeer van dit wetsvoorstel. Omdat er voor hen niets verandert als
gevolg van dit wetsvoorstel, worden hier dan ook geen gedragseffecten
door verwacht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

10

4. Arbeidsverledeneis
De leden van de fracties van PvdA en PVV verzoeken de regering uit te
leggen waarom vangnetters die volledig ziek zijn volgens de arbeidsongeschiktheidsbeoordeling van de WIA geen inkomensbescherming
ontvangen op loongerelateerd niveau zolang zij volledig ziek zijn.
De leden van zowel de PvdA-fractie, als van de PVV-fractie, duiden met
hun vragen op de voorgestelde maatregel op grond waarvan het recht op
ziekengeld wordt opgedeeld in twee delen: een loongerelateerde uitkering
en een minimumuitkering. Daarbij wordt de duur van de loongerelateerde
uitkering afhankelijk van het arbeidsverleden van de betrokkene.
Met deze arbeidsverledeneis wordt beoogd de vangnetter een financiële
prikkel te geven om weer aan het werk te gaan. Bovendien wordt
daardoor meer evenwicht aangebracht tussen de duur van het arbeidsverleden en de aanspraak op uitkering.
Zowel de leden van de PvdA-fractie, als van de PVV-fractie, signaleren
terecht dat deze maatregel ook geldt als de betrokkene volledig ziek is.
Ziekte is echter zelden een statische situatie. In het merendeel van de
ziektegevallen, heeft de betrokkene na verloop van tijd weer mogelijkheden om te re-integreren en weer aan het werk te gaan. Dit blijkt ook uit
recent dossieronderzoek van het UWV waarin onder meer geconstateerd
is dat 80% van de zesmaands zieke vangnetters vroeger of later in het
ziektewettraject voldoende belastbaar is voor het eigen werk of om te
re-integreren in passend werk. Van de onderhavige financiële prikkel kan
dan een stimulerend effect uitgaan om te re-integreren en in werk te
hervatten. Slechts in uitzonderingssituaties is al snel duidelijk dat iemand
volledig en duurzaam arbeidsongeschikt is. In die situaties is het – zoals
eerder in deze nota naar aanleiding van het verslag is aangegeven –
mogelijk eerder een IVA-aanvraag te doen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen waarom de regering niet
heeft overwogen om de arbeidsverledeneis ook op te nemen voor vaste
krachten.
Met de arbeidsverledeneis wordt beoogd de vangnetter een financiële
prikkel te geven om weer aan het werk te gaan. Bovendien wordt
daardoor meer evenwicht aangebracht tussen de duur van het arbeidsverleden en de aanspraak op uitkering. De achtergrond van deze maatregel is
dat het gevoerde beleid ten aanzien van het terugdringen van het
ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid zijn vruchten heeft
afgeworpen ten aanzien van werknemers in vaste dienst, maar niet ten
aanzien van vangnetters. Bij hen ligt het ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid op een onverminderd hoog niveau. Om hun ziekteverzuim en
arbeidsongeschiktheid te beperken wordt in dit wetsvoorstel daarom een
samenhangend pakket van maatregelen voorgesteld, waaronder de
arbeidsverledeneis voor vangnetters.
Dat het ziekteverzuim en de instroom in de arbeidsongeschiktheidsregelingen van werknemers met een vast dienstverband de afgelopen jaren
sterk is gedaald, is een resultaat van het gevoerde beleid, door middel van
onder meer de WVP, de Wet VLZ en de Wet WIA. Door dit beleid hebben
werkgevers en hun werknemers een grotere betrokkenheid en verantwoordelijkheid gekregen, bij het voorkomen en het terugdringen van
ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid.
Zo heeft de WVP werkgever en werknemer een aantal handvatten
gegeven, om te verduidelijken welke stappen zij moeten zetten, tijdens de
eerste twee ziektejaren, ingeval van (dreigend) langdurig verzuim. Tevens
hebben werkgever en werknemer een aantal middelen in handen
gekregen om elkaar wederzijds aan te spreken op de naleving van hun
verplichtingen. De werkgever kan bijvoorbeeld het loon verlagen als de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

11

werknemer niet meewerkt aan zijn re-integratie. De evaluatie van onder
meer de WVP wijst uit dat dit beleid effectief is gebleken. Daaruit blijkt
voorts evenmin dat werkgevers behoefte hebben aan andere instrumenten, in de vorm van een aanvullende financiële prikkel voor de
werknemer.
Om deze redenen acht de regering het niet opportuun om de arbeidsverledeneis te introduceren voor werknemers in vaste dienst, zoals gesuggereerd door de leden van de fractie van de ChristenUnie.
De leden van de VVD-fractie wijzen op de mogelijke perverse prikkels die
samenhangen met het wetsvoorstel. Na de loongerelateerde periode volgt
een uitkering die gerelateerd is aan het wettelijk minimumloon. Dit geeft
een financiële prikkel om aan het werk te gaan. Deze leden constateren
dat deze prikkel in het geding kan komen door een gunstiger WW-uitkering. De leden van de VVD-fractie vragen of deze constatering correct is.
De leden van de VVD-fractie wijzen ook op de situatie waarin de
vangnetter ziek blijft en na twee jaar ziekte in de WGA terecht komt. Ook
dan stijgt zijn uitkering omdat in de WGA is geregeld dat men begint met
een loongerelateerde uitkering. Deze leden vragen hoe valt te voorkomen
dat iemand langer dan gewenst blijft zitten in de Ziektewet omdat de WGA
aantrekkelijk is.
De constatering van de leden van de VVD-fractie, dat de WW-uitkering –
na afloop van de ZW-periode – hoger kan zijn dan de op het WML
gebaseerde ZW-uitkering, is op zich juist. In zijn algemeenheid is het zo
dat bij de overgang van de ene regeling naar de andere regeling sprake
kan zijn van een wijziging van de hoogte van de uitkering. Dit is inherent
aan de verschillende uitkeringsvoorwaarden van de afzonderlijke
regelingen. Zo is bij de WW het urenverlies een centraal criterium, bij de
ZW is het de vraag of een werknemer ziek is of niet en bij de WIA is de
mate van arbeidsongeschiktheid en de duurzaamheid van belang. De
maatregelen uit dit wetsvoorstel zijn er echter op gericht om een
langdurig beroep op een uitkering te voorkomen en daarmee ook om
overgang van de ene uitkering na de andere uitkering te beperken.
In dit kader vragen de leden van de PvdA-fractie of de regering onderschrijft dat sociale zekerheidswetgeving eenvoudig uit te leggen zou
moeten zijn aan mensen. Ook vragen zij hoe dit zich verhoudt tot de
mogelijke grote inkomensschommelingen in het tweede ziektejaar en de
mogelijk daarop volgende arbeidsongeschiktheidsuitkering.
Ook de leden van de PVV-fractie vragen of het correct is dat een
vangnetter twee maal te maken krijgt met een afbouw van uitkering, eerst
in het tweede jaar ZW en vervolgens wederom bij WGA. Zij vragen tevens
of dit niet onevenredig ingewikkeld en onlogisch is.
De regering deelt het standpunt van de leden van de PvdA-fractie dat de
sociale zekerheidswetgeving uitlegbaar moet zijn. De regering erkent ook
dat de arbeidsverledeneis als ingewikkeld ervaren kan worden. De
regering is echter van mening dat er goede argumenten zijn voor de
effecten, die kunnen optreden als gevolg van de introductie van de
arbeidsverledeneis in de ZW, waar de leden van de PvdA-fractie kennelijk
op duiden. Bovendien is de arbeidsverledeneis een bekende eis vanuit de
WW en WGA.
De leden van de PVV-fractie vragen of de regering erkent dat door dit
wetsontwerp vangnetters niet langer dezelfde inkomensbescherming
genieten als zieke werknemers met een vast dienstverband. Voorts vragen
deze leden waarom de vangnetters (met een korter werkverleden) een
andere inkomensbescherming krijgt dan een werknemer met een vast
dienstverband met een even kort of zelfs korter arbeidsverleden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

12

De conclusie van de leden van de PVV-fractie, dat vangnetters niet
dezelfde inkomensbescherming genieten als werknemers met een vast
dienstverband, is juist.
Uit de vorenstaande antwoorden is gebleken dat vangnetters ook onder
het huidige recht al niet dezelfde inkomensbescherming genieten als
werknemers met een vast dienstverband. Immers, de hoogte van het
ziekengeld voor vangnetters bedraagt onder het huidige recht 70% van
het dagloon, gedurende 2 jaar. Voor werknemers met een vast dienstverband geldt op grond van het Burgerlijk Wetboek dat zij recht hebben
op 70% van het naar tijdruimte vastgestelde loon, maar de eerste 52
weken ten minste op het WML. Gedurende het tweede ziektejaar is er dus
geen absoluut minimum gesteld aan de hoogte van het loon, dat de
werkgever moet doorbetalen aan zijn zieke werknemer, met wie hij een
vast dienstverband heeft.
Met andere woorden: zieke werknemers met een vast dienstverband
genieten ook onder het huidige recht al een andere inkomensbescherming
dan vangnetters. Verder wordt per uitkeringsregeling door de regering
bezien hoe deze zo effectief mogelijk kan worden vormgegeven. Nu bij de
vangnetters sprake is van een te weinig activerend uitkeringssysteem acht
de regering het noodzakelijk hierin verbetering aan te brengen.
5. Snellere werkhervatting van vangnetters
Algemeen
De leden van de fracties van PvdA, PVV, CDA, SP en ChristenUnie vragen
wat de huidige werkhervattingskans van vangnetters is. Ook vragen zij
wat de werkhervattingskans zou moeten worden om de in het
wetsvoorstel opgenomen financiële en arbeidsmarkteffecten te realiseren.
In het jaarverslag 2011 van het UWV staat aangegeven dat 10% van de
vangnetters die langer dan 13 weken ziek zijn, werkt. In 2011 publiceerde
onderzoeksbureau Astri het rapport «Profilering van langdurig zieke
vangnetters». Zij gaan op basis van een analyse van 810 dossiers onder
andere in op werkhervatting van vangnetters die 6 maanden of langer ziek
zijn.
Uit deze analyse blijkt dat 17% van deze groep langdurig zieke vangnetters
op enig moment tijdens hun ZW-periode betaald werkt verricht. 11%
verricht op enig moment onbetaald werk. 54% verricht in het geheel geen
werk gedurende de ZW-periode. Van de overige 18% is niet bekend of zij
werk hebben verricht gedurende de ZW-periode.
Tevens stroomde van de onderzochte groep langdurig zieke vangnetters
15% uit de ZW vanwege werkhervatting. Het merendeel van deze groep
hervatte het werk reeds gedurende de ZW-periode.
De in het wetsvoorstel opgenomen besparing is gebaseerd op een afname
van de uitkeringslasten, die voortkomt uit een afname van het beroep op
de ZW. Dit is niet gerelateerd aan een specifieke wijziging van de
werkhervattingkans voor vangnetters.
Ten aanzien van de arbeidsmarkteffecten is er slechts een kwalitatieve
duiding in de memorie van toelichting opgenomen. Hieraan zijn evenmin
verwachte effecten op de werkhervattingkansen van vangnetters
gekoppeld.
Kan de regering aangeven in hoeverre het aannemelijk is dat werkgevers
die geen binding hebben met vangnetters, zich zullen inspannen voor die
vangnetter. Zal de schade niet (nog vaker) worden afgekocht, zo vragen de
leden van de PVV-fractie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

13

Het is juist dat met de vergroting van werkgeversprikkels op grond van dit
wetsvoorstel inspanningen worden verwacht van werkgevers om het
langdurig verzuim en de verhoogde instroom in de WIA onder
vangnetters in te dammen. De regering is niet bevreesd dat het risico,
waarop deze leden wijzen, zich in betekende mate zal voordoen, omdat de
vergroting van werkgeversprikkels (met name via individuele premiedifferentiatie) in lijn zijn met de succesvol gebleken maatregelen die destijds
genomen zijn bij werknemers in een vast dienstverband. De vormgeving
van de maatregel is derhalve voor werkgevers niet nieuw. Bovendien is
individuele premiedifferentiatie ook bij vangnetters niet nieuw: onder de
WAO heeft deze figuur tussen 1998 en 2006 ook al bestaan. Uit die periode
zijn er geen signalen dat het genoemde risico zich heeft voorgedaan.
Voorts is zichtbaar dat bijvoorbeeld de uitzendsector vooruitlopend op
invoering van het wetsvoorstel initiatief onderneemt om het langdurig
ziekteverzuim van uitzendkrachten terug te dringen. Werkgevers hebben
uiteenlopende mogelijkheden om het ziekteverzuim en het risico op
WIA-instroom te beperken, bij voorbeeld door een goed beleid ten
aanzien van arbeidsomstandigheden, beheersing van ziekteverzuim,
re-integratie en herplaatsing.
Uitvoering door het UWV
De leden van de VVD-fractie geven aan dat volgens de regering de
aanscherping van het re-integratiebeleid gepaard dient te gaan met een
strikt en consequent uitgevoerd handhavings- en sanctiebeleid door het
UWV. Deze leden vragen hoe dit beleid er in de praktijk uit ziet. Voorts
vragen deze leden of de minister het UWV heeft voorzien van prikkels om
mensen sneller aan het werk te krijgen. Kan de minister aangeven welke
prikkels dit zijn en hoe hij deze gaat toetsen, zo vragen deze leden.
Handhaving is één van de speerpunten van het kabinetsbeleid. Het
wetsvoorstel Aanscherping handhaving en sanctiebeleid SZW-wetgeving
vloeit hier direct uit voort. De versterkte aandacht voor handhaving betreft
uiteraard ook overtredingen in het domein van de ZW. In de uitvoeringspraktijk is de basis voor handhaving en, indien aan de orde, sanctionering
door het UWV vastgelegd in de re-integratie- en inlichtingenverplichtingen die in de wet zijn opgenomen. Het UWV is gehouden daaraan
uitvoering te geven. Een belangrijk ijkpunt is het plan van aanpak dat
UWV bij de uitkeringsvraag met iedere ZW-gerechtigde opstelt. Het plan
van aanpak bevat afspraken en verplichtingen gericht op re-integratie en
herstel. Voorkomende overtredingen die het UWV onderzoekt en
sanctioneert betreffen overtredingen van de inlichtingenplicht of van de
medewerkingplicht. Overtredingen van de inlichtingenplicht doet het
UWV in de regel af met een bestuurlijke boete, maar ook strafrechtelijke
afdoening door het OM komt voor in gevallen waar sprake is van fraude.
Overtredingen van de medewerkingsplicht kan het UWV afdoen met een
maatregel, zoals een (tijdelijke) verlaging van de uitkering. In 2011 heeft
het UWV 3 429 handhavingssignalen in het ZW-domein onderzocht. 2 320
keer is een boete opgelegd en 35 maal is door het OM een procesverbaal
opgemaakt.
Het aan het werk helpen van mensen met een ZW-uitkering is een
wettelijke taak van het UWV. Het UWV legt jaarlijks verantwoording af
over de prestaties van het voorgaande jaar. Deze worden in beeld
gebracht aan de hand van prestatie-indicatoren die een beeld geven van
de uitstroom na 13 weken ziekte. Met het wetsvoorstel wordt beoogd
prikkels te introduceren voor alle betrokkenen: ZW-gerechtigden,
werkgevers en het UWV. De regering verwacht het ziekteverzuim te
kunnen beperken en verkorten door eenieder die invloed heeft op de duur
van het ziekteverzuim van een werknemer, aan te spreken op diens
verantwoordelijkheid bij een snelle werkhervatting. Het UWV toetst op de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

14

nakoming van de verplichtingen en afspraken die in individuele gevallen
daaruit voortvloeien.
De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom de regering niet
gekozen heeft om de begeleiding van het UWV te intensiveren.
Dit wetsvoorstel voorziet in een samenhangend en evenwichtig pakket
van maatregelen die gericht zijn op de drie partijen die het meest
betrokken zijn: ZW-gerechtigden, werkgevers en het UWV. De regering
heeft derhalve niet gekozen voor een aanpak, die alleen zou bestaan uit
intensivering van de begeleiding van het UWV. De regering is van mening
dat ook van de ZW-gerechtigden zelf en van werkgevers een bijdrage mag
worden verwacht om het langdurig ziekteverzuim terug te dringen en de
instroom van ZW-gerechtigden in de Wet WIA te voorkomen. De regering
heeft ook de verwachting dat inspanningen van alle betrokken partijen
een sterker effect zullen hebben op het terugdringen van ziekteverzuim
dan slechts het intensiveren van de begeleiding door het UWV. Daarom
zijn de maatregelen van dit wetsvoorstel op alle partijen gericht.
Onderdeel hiervan is een aantal maatregelen om een snellere werkhervatting van ZW-gerechtigden en een betere begeleiding door het UWV te
bevorderen, zoals de mogelijkheid voor het UWV om convenanten met
werkgevers af te sluiten, verlenging van de maximumduur van het
instrument proefplaatsing en aanscherping van de re-integratieverplichtingen. Daarnaast voert het UWV in lijn met de doelstelling van dit
wetsvoorstel een verbeterplan uit, gericht op betere begeleiding van
langdurig zieke vangnetters. De maatregelen van dit wetsvoorstel en het
verbeterplan werken in dezelfde richting en versterken elkaar.
De leden van de fractie van de PVV wijzen erop dat de re-integratietaak bij
vangnetters in beginsel dient te worden uitgevoerd door het UWV. Deze
leden vragen of de regering met de indiening van dit wetsvoorstel erkent
dat het UWV daarin ernstig tekort is geschoten. Zij vragen tevens wat het
UWV in de afgelopen jaren heeft gedaan om de instroom van vangnetters
in de WIA te voorkomen. Tot slot vragen deze leden op welke wijze dit
tekortschieten in de toekomst wordt voorkomen.
Met dit wetsvoorstel kiest de regering voor een wijziging in de systematiek voor de uitvoering van de ZW. Hieraan ten grondslag ligt de wens
om alle betrokkenen verantwoordelijk te maken voor preventie en
terugdringen van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid. Zoals ook in
het antwoord op de voorgaande vraag is aangegeven, verwacht de
regering dat daarvan een sterker effect uit gaat dan slechts het intensiveren van de begeleiding door het UWV.
Het UWV heeft de afgelopen periode, nadat in 2010 een kritisch rapport
van de toenmalige Inspectie Werk en Inkomen verscheen, een verbeterplan «Verbetering ZW-Arborol» opgesteld. De verbetermaatregelen uit
dit plan zijn voortvarend ter hand genomen en inmiddels vrijwel geheel
doorgevoerd. De maatregelen uit het verbeterplan zijn in lijn met dit
wetsvoorstel en versterken de daarin opgenomen maatregelen.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoe er voor zorg
wordt gedragen dat vangnetters de benodigde ondersteuning van het
UWV voor de re-integratie ook daadwerkelijk ontvangen. Voorts vragen zij
wat de consequenties zijn als de ondersteuning vanuit het UWV voor de
re-integratie te kort schiet. Deze leden willen ook weten waarom in deze
situatie het gevolg van een lagere uitkering na de loongerelateerde
periode geheel voor de rekening van de vangnetter komt. Tevens vragen
zij waarom de loongerelateerde uitkering niet wordt verlengd voor de
periode waarin geen sprake is van het uitvoeren van de processtappen in
het kader van de re-integratie door het UWV.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

15

Aan het UWV is de wettelijke taak opgedragen om de inschakeling in het
arbeidsproces te bevorderen van ZW-gerechtigden. Het UWV dient steeds
op basis van de concrete situatie te beoordelen of re-integratieondersteuning nodig is en zo ja, welke inzet geboden is. Bij dreigende
langdurige ziekte dient in overleg met de uitkeringsontvanger een plan
van aanpak te worden opgesteld, dit is een voor bezwaar en beroep
vatbare beslissing. Voorts rapporteert de Inspectie SZW met regelmaat
over de wijze waarop het UWV haar taken invult en de re-integratieondersteuning die het UWV levert. Langs deze lijnen zijn mechanismes
ingebouwd om er voor te zorgen dat degene die dat nodig heeft ook de
benodigde ondersteuning ontvangt.
Wanneer de re-integratieondersteuning te kort zou schieten kan dat mede
bijdragen tot een te hoog ziekteverzuim en te hoge WIA-instroom onder
vangnetters. Uiteraard is dit niet gewenst. De regering heeft daarom in het
wetsvoorstel niet alleen maatregelen genomen, gericht op uitkeringsontvangers en werkgevers, maar ook om snellere werkhervatting door
vangnetters te bevorderen. Het eerder genoemde verbeterplan is mede
met dit doel opgesteld.
Tijdens de ZW-periode wordt ook van de vangnetter verwacht dat hijzelf
activiteiten ontplooit om te re-integreren. Nu de ZW-uitkering, na afloop
van de loongerelateerde uitkering, gebaseerd wordt op het WML, zal van
deze verlaging van de ZW-uitkering een extra stimulerend effect uitgaan
om te re-integreren.
De regering is van oordeel dat de suggestie van deze leden – om de
loongerelateerde uitkering te verlengen voor de periode waarin geen
sprake is van het uitvoeren van de voorgeschreven processtappen door
het UWV – geen navolging verdient. Zoals eerder in dit antwoord is
beschreven is voorzien in andere waarborgen om er voor te zorgen dat
degene die dat nodig heeft de benodigde ondersteuning ontvangt. Voorts
zal in de ogen van de regering voor de vangnetter van de financiële
prikkel, die hij ondervindt als gevolg van de verlaging van zijn uitkering,
juist een extra stimulerend effect uitgaan, om serieus werk te maken van
zijn eigen re-integratie en het UWV aan te spreken op haar re-integratieverplichtingen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen welke rechten de vangnetter
heeft als de ondersteuning vanuit het UWV voor de re-integratie gebrekkig
is.
Zoals aangegeven is het UWV verplicht om bij dreigende langdurige
ziekte in overleg met de uitkeringsontvanger een plan van aanpak op te
stellen. Betrokkene kan in dat kader zijn visie over de benodigde
re-integratie kenbaar maken, de professional neemt dit mee bij het
opstellen van het plan van aanpak. Het plan van aanpak wordt periodiek
geëvalueerd. Daarnaast heeft de vangnetter de mogelijkheid van bezwaar
en beroep tegen een plan van aanpak, indien hij of zij het daarmee niet
eens is.
Re-integratie-instrumenten en de positie van vangnetters
De leden van de PvdA-fractie vragen op welk onderzoek de regering zich
baseert bij de stelling dat door een langere periode van proefplaatsing de
instroom op de arbeidsmarkt wordt vergroot. Tevens vragen zij of
verlenging van de periode voor de proefplaatsing met drie jaar niet tot
verdringing leidt van bestaande arbeidsplaatsen.
Het voorstel om de maximale duur van de proefplaatsing te verruimen
van maximaal drie maanden naar maximaal zes maanden vloeit niet één
op één voort uit een specifiek onderzoeksrapport. Wel is het voorstel in
lijn met het recent uitgevoerde dossieronderzoek van AStri «Profilering

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

16

langdurig zieke vangnetters»1. Hieruit blijkt dat er bij vangnetters relatief
vaak sprake is van omstandigheden of persoonskenmerken die duiden op
een lastiger arbeidsmarktpositie. Een langere periode van proefplaatsing
kan in bepaalde gevallen soelaas bieden omdat de periode nu te kort kan
zijn (bijv. bij behoorlijke beperkingen of een niet-stabiel beeld).
Uitgangspunt bij het voorstel is dat het instrument gericht wordt ingezet,
via maatwerk.
De regering is van mening dat het risico op verdringing hier niet aan de
orde is. Allereerst gaat het in het voorstel om een verruiming met
maximaal drie maanden, en niet drie jaar zoals deze leden aangeven. In
de tweede plaats gaat het om een maximumperiode die in maatwerk door
de uitvoering kan worden toegepast, als de situatie daartoe aanleiding
geeft, dus niet om een standaardtermijn. Tot slot moet worden bedacht
dat het om een specifiek instrument gaat, dat werkgevers en kandidaatwerknemers in staat stelt om vast te stellen of de behoeften van de
werkgever en de mogelijkheden van de uitkeringsontvanger op elkaar
aansluiten.
Waarom heeft de regering er niet voor gekozen om de positie van
vangnetters zelf in de begeleiding te versterken, zo vragen de leden van
de fracties van PvdA en ChristenUnie.
De leden van de PVV-fractie vragen in dit verband of de regering kan
aangeven waarom vangnetters geen enkele mogelijkheid krijgen om zelf
aan hun herstel te werken of hun arbeidsmarktpositie te versterken.
Tevens vragen de leden van de fracties van PvdA en ChristenUnie waarom
hen niet de mogelijkheid geboden wordt om onafhankelijk advies in te
winnen over de vormgeving van hun traject en herleving van de IRO met
daarin ook de mogelijkheid om herstel en re-integratie te combineren.

1
Zie bijlage bij een brief van de staatssecretaris van SZW van 31 oktober 2011 aan de
Tweede Kamer (Kamerstukken II, 2011/12,
32 716, nr. 15).

Naar het oordeel van de regering is er geen aanleiding om de positie van
vangnetters in de begeleiding te versterken. De huidige regels, waaronder
de Regeling procesgang eerste en tweede ziektejaar voor vangnetters
zonder werkgever, gaan er reeds van uit dat de re-integratie en
begeleiding door het UWV in overleg met de uitkeringsontvanger
plaatsvindt. Dit geldt bij voorbeeld voor het opstellen van een plan van
aanpak door het UWV in overleg met de vangnetter. De vangnetter wordt
dus reeds in de gelegenheid gesteld zijn inbreng te leveren.
Het UWV kan thans interventies en trajecten inzetten, gericht op herstel en
re-integratie. Hierbij is het, afhankelijk van de concrete situatie en ter
beoordeling van het UWV, mogelijk om een combinatie van herstel en
re-integratie in te zetten. Voorts is het nu ook reeds mogelijk om een
traject in te zetten in de vorm van individuele re-integratieovereenkomst
(IRO), waarbij de vangnetter meer regie heeft over het traject. Wanneer
een vangnetter zich wil laten adviseren door een derde staat dit hem of
haar vrij. Dit behoeft niet van overheidswege te worden geregeld.
De gedachte van de leden van de PVV-fractie dat vangnetters geen enkele
mogelijkheid hebben om zelf aan hun herstel te werken, berust kennelijk
op een misverstand. Dit wetsvoorstel gaat er juist vanuit dat vangnetters
zelf een actieve rol hebben om te werken aan herstel en vergroting van de
kansen op werk. Uitgangspunt is dat de vangnetter een eigen verantwoordelijkheid heeft om zijn mogelijkheden optimaal te benutten. Daartoe
worden de verplichtingen inzake herstel en re-integratie in dit
wetsvoorstel aangescherpt, conform de WGA. Op zich kent de huidige
Ziektewet nu ook reeds dergelijke verplichtingen. De verplichtingen van
de WGA gaan echter verder. Wat betreft herstel kan het niet alleen gaan
om eigen inspanningen, maar ook om het gevolg geven aan aanwijzingen
van een verzekeringsarts of een behandelend arts om een bepaalde
behandeling te volgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

17

De leden van de CDA-fractie geven aan dat zij kunnen instemmen met het
voorstel om het instrument van proefplaatsing te verruimen naar 6
maanden. Dit kan, volgens deze leden, helpen om de werkgever over de
streep te trekken om iemand in dienst te nemen. Deze leden vragen of de
regering informatie kan verschaffen over de resultaten van proefplaatsingen tot nu toe. Ook vragen zij in welke mate deze hebben geleid tot een
(tijdelijke) baan.
Uit cijfers van het UWV blijkt dat in 2010 voor 359 ZW-gerechtigden een
proefplaatsing is gerealiseerd. Er zijn geen gegevens beschikbaar over de
resultaten van de proefplaatsingen.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering de aanscherping
van re-integratieverplichtingen voor vangnetters ziet als een belangrijk
onderdeel van het wetsvoorstel. Deze leden constateren echter dat deze
aanscherping, die bestaat in het toepassen van de bij de WW behorende
Richtlijn passende arbeid, nog steeds een versoepeling betekent ten
opzichte van de huidige tekst van artikel 30 van de Ziektewet. Waarom is
het wetsartikel van meet af aan kennelijk niet strikt nageleefd, zo vragen
zij. Zij vragen waarom de regering de wettekst niet beter laat aansluiten
bij de feitelijke eisen, zodat verwarring wordt voorkomen.
Het is de regering niet duidelijk waarom deze leden spreken van een
versoepeling ten opzichte van de huidige wettekst. De regering beoogt
met het voorstel juist een aanscherping van de re-integratieverplichtingen, in lijn met de bestaande bepalingen van de WGA die een meer
activerend karakter heeft. De regering wil hiermee mede tot uitdrukking
brengen dat de vangnetter een eigen verantwoordelijkheid heeft om zijn
mogelijkheden optimaal te benutten. Tevens geeft de aansluiting bij de
WGA-verplichtingen de uitvoering een strikter kader.
De leden van de fractie van de PVV vragen wat het wetsvoorstel betekent
voor werkgevers die bijvoorbeeld een Wajonger in dienst nemen. Nu
hebben zij 100% no-riskpolis, ook als het dienstverband van die Wajonger
tijdelijk is.
Dit wetsvoorstel heeft alleen betrekking op de positie van vangnetters en
bevat geen wijzigingen voor werkgevers die bij voorbeeld een Wajongere
in dienst nemen. Alleen de verruiming van de maximumduur van de
proefplaatsing is uit oogpunt van consistentie en eenvoud doorgetrokken
naar andere wetten, zoals de Wajong.
De leden van de fractie van de SGP vinden het ongelukkig dat de
voorgestelde aanscherpingen volgen op een periode waarin de
re-integratie-inspanningen ten behoeve van de doelgroep in veel gevallen
juist beperkt zijn gebleken. Zij onderkennen dat vangnetters in belangrijke
mate ook zelf verantwoordelijk zijn. Met het oog daarop dienen dan ook
voldoende instrumenten ter beschikking te staan.
De regering stelt met dit wetsvoorstel een breed pakket van maatregelen
voor, gericht op vangnetters, werkgevers en uitvoering om langdurig
ziekteverzuim en te hoge WIA-instroom onder vangnetters terug te
dringen. Met deze leden is de regering van oordeel dat vangnetters in
belangrijke mate zelf verantwoordelijk zijn. Een deel van de maatregelen
grijpt hierop aan. Een ander deel is gericht op werkgevers en op maatregelen tot bevordering van een snellere werkhervatting. Dit omvat de
mogelijkheid voor het UWV om convenanten met werkgevers af te sluiten,
verlenging van de maximumduur van het instrument proefplaatsing en
aanscherping van de re-integratieverplichtingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

18

De leden van de SP fractie vragen naar een opsomming van de bemiddelingsinstrumenten naar werk en de aantallen vangnetters die daaraan deel
hebben genomen in de afgelopen vijf jaren.
Het UWV verricht een aantal activiteiten, gericht op de re-integratie van
vangnetters. Deze activiteiten omvatten onder meer het opstellen van een
probleemanalyse en een plan van aanpak, het uitvoeren van het plan van
aanpak en het waar nodig inzetten van een re-integratietraject of
interventie. Onderstaande tabel geeft op basis van gegevens van het UWV
een overzicht van de inzet van (nieuwe) re-integratietrajecten of kortdurende interventies (met name gericht op herstel) over de afgelopen vijf
jaren.
Trajecten/interventies ZW

Trajecten(netto instroom)
Interventies

2007

2008

2009

2010

2011

3 842
7 911

4 756
9 596

5 905
12 795

6 761
17 391

4 709
15 699

Bron: Kwantitatieve bijlagen bij jaarverslag UWV. Trajecten zijn pas vanaf 2009 in de kwantitatieve bijlage opgenomen. 2007 en 2008 zijn herleid.

De leden van de SGP-fractie vragen een toelichting op de bewering dat
het beschikbaar stellen van de no-riskpolis voor vangnetters ongewenst is
vanwege afwenteling op het collectief. Gelet op het feit dat vangnetters
die met een no-riskpolis sneller aan de slag kunnen gaan en geen beroep
meer hoeven te doen op de Ziektewet lijkt het aannemelijker dat de
no-riskpolis per saldo juist een besparing voor het collectief zal betekenen.
Op welke onderzoeken en berekeningen heeft de regering zich gebaseerd,
zo vragen zij.
De regering heeft in de memorie van toelichting gemotiveerd aangegeven
waarom zij heeft gekozen voor verruiming van de maximumduur van de
proefplaatsing van drie naar zes maanden en niet voor het vervroegd
invoeren van een no-riskpolis voor vangnetters. De no-riskpolis staat wel
open voor vangnetters en vast werknemers, na de WIA-claimbeoordeling.
Uitgangspunt voor het re-integratiebeleid is dat re-integratie-instrumenten
gericht en selectief worden ingezet. De huidige vormgeving van de
no-riskpolis is daarmee in overeenstemming. De selectieve inzet van dit
instrument komt tot uitdrukking door aan te sluiten bij de WIA-claimbeoordeling. Het instrument richt zich daarmee op de «zwaardere»
gevallen onder werknemers en vangnetters. Deze groepen worden
daarmee op dezelfde voet behandeld. De regering acht het gewenst om
aan dit uitgangspunt van gerichte inzet van het instrumentarium vast te
houden.
De regering acht voorts een overwegend bezwaar van het vervroegd
invoeren van een no-riskpolis voor vangnetters dat daardoor afwenteling
op het collectief zou ontstaan. Hiermee doelt de regering met name op het
risico dat vervroeging van de no-riskpolis die initieel alleen bedoeld is
voor vangnetters (waarvoor wetswijziging nodig is) precedentwerking zal
hebben naar werknemers met een vast dienstverband. Werkgevers zullen
in dat geval ook een no-riskpolis eisen voor de re-integratie van
werknemers waarvoor zijzelf in de eerste twee ziektejaren verantwoordelijk zijn. In dat geval worden niet alleen de vigerende verplichtingen (de
loondoorbetalingsplicht en de re-integratieverplichtingen in de eerste
twee ziektejaren) voor de werkgever ondergraven, maar nemen de kosten
voor het collectief toe, omdat de kosten van de no-riskpolis voor rekening
van het collectief zijn. De regering zou dit een zeer ongewenste ontwikkeling vinden, omdat daarmee één van de pijlers voor een succesvol
beleid inzake ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid zou worden teniet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

19

gedaan. Mede om deze reden heeft de regering gekozen voor verruiming
van de maximumduur van de proefplaatsing.
Pilot van uitzendsector en het UWV
De uitzendsector en het UWV zijn in het najaar van 2011 in drie regio’s
met een pilot gestart. Onderdeel van deze pilot is dat het UWV snel
vaststelt of een zieke uitzendkracht weer passende arbeid kan verrichten.
De leden van de VVD-fractie vragen wat de definitie van snel is in dezen
en of de regering een specifiekere tijdsduiding kan geven.
Het begrip «snel» kan niet nader geduid worden. De samenwerking die de
uitzendsector en het UWV op basis van het convenant aangaan richt zich
op het terugdringen van het langdurig verzuim van uitzendkrachten. In
deze situaties is een uitzendkracht vanwege ziekte of gebrek in een eerste
periode vaak uitgeschakeld om arbeid te verrichten. De duur van deze
periode is afhankelijk van het ziekteverloop in de individuele situatie. Op
het moment dat vast komt te staan dat iemand weer passend werk kan
verrichten, zal de in de pilots beproefde werkwijze in gang worden gezet.
De leden van de fracties van PvdA en CDA vragen aan de hand van welke
criteria en concrete doelstellingen door de regering is bepaald of de pilots
succesvol zijn uitgevoerd.
Allereerst acht de regering het van belang dat de partijen uit het veld, te
weten de sociale partners uit de uitzendsector en het UWV zelf het
initiatief hebben genomen om via pilots betere werkwijzen te beproeven.
Dit toont aan dat de beproefde werkwijze kan rekenen op draagvlak bij
betrokken partijen. Voorts is van belang dat – zij het overigens nog op
kleine schaal – uit de tussenevaluaties van de pilots zichtbaar is dat de
werkwijze leidt tot meer hersteldmeldingen en meer werkhervattingen
dan in de reguliere situatie. Dit zijn voor de regering de belangrijkste
overwegingen geweest om positief te oordelen over de uitgevoerde
pilots. Het is nu zaak voor betrokken partijen om de beproefde werkwijze
vanaf 1 januari 2013 ook landelijk toe te passen.
De leden van de CDA-fractie stemmen in met de voorstellen van de
regering om de mogelijkheden op snellere werkhervatting te vergroten.
Zij zijn positief over de manier waarop aan de mogelijkheden tot
werkhervatting bij de voormalige werkgever al concreet is vormgegeven
in een pilot, die door het UWV en de Stichting arbo flexbranche wordt
uitgevoerd. Deze leden achten het goed om deze pilot verder uit te rollen,
zodat de tot nu toe gebrekkige inbreng van het UWV als pseudowerkgever
voor zieke vangnetters aanzienlijk kan worden verbeterd. Uit onderzoeken
blijkt immers dat een betere begeleiding van vangnetters de meest
effectieve weg is naar een baan. Deze leden vragen hoe de regering het
succes van de pilot verder gaat concretiseren. Ook vragen zij op welke
wijze het convenant UWV/uitzendsector en de pilot UWV/Stichting arbo
flexbranche wordt geëvalueerd/gemonitord.
De leden van de fracties van PvdA en ChristenUnie vragen wanneer de
Tweede Kamer wordt geïnformeerd over de uitvoering van de pilot en het
convenant van de uitzendsector en het UWV. De leden van de PVV-fractie
vragen hoe de regering de juiste uitvoering van het convenant gaat
monitoren. Tevens vragen deze leden wat de regering voornemens is om
te doen bij het niet correct uitvoeren van het convenant door het UWV
en/of uitzendbureaus.
De regering acht het positief dat partijen in het veld zelf het initiatief
nemen om het langdurig ziekteverzuim van uitzendkrachten aan te
pakken. Partijen ondernemen stappen om de eerder in pilots beproefde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

20

methode landelijk in te voeren, gericht op landelijke toepassing vanaf
1 januari 2013. De regering volgt uiteraard de voortgang van dit proces.
Over de uitvoering van het convenant wordt gerapporteerd via de
reguliere verslagen van het UWV. Daarnaast hebben partijen een evaluatie
voorzien per eind 2013. De regering heeft het beeld dat betrokken partijen
passende voorbereidingen treffen gericht op landelijke invoering van de
beproefde werkwijze per 1 januari 2013. De regering ziet dan ook geen
aanleiding om vooruit te lopen op de vraag, zoals de leden van de
PVV-fractie stellen, wat te doen wanneer geen correcte uitvoering wordt
gegeven aan het convenant.
De regering heeft er met instemming kennis van genomen dat de leden
van de CDA-fractie het positief vinden dat, mede door de inspanningen
van de uitzendsector en het UWV, de regering heeft afgezien van het
invoeren van de voorgenomen maatregel van 2 weken loondoorbetaling
voor uitzendbureaus.
6. Aanpassingen in de financieringssystematiek
Algemeen
De leden van de fractie van de PvdA vragen waarom de regering niet eerst
het onderzoek naar de stabiliteit van de hybride financiering af wacht,
alvorens het stelsel te veranderen.
De instroom in de WGA bestaat inmiddels voor meer dan 50% uit
vangnetters, terwijl het aandeel van de verzekerdenpopulatie circa 20%
bedraagt. De regering acht het niet wenselijk om langer te wachten met
het treffen van maatregelen. Uit de evaluatie van de WIA blijkt dat het
hybride stelsel werkt. Verbeterpunten die uit de evaluatie naar voren
kwamen, zoals het aanpassen van de premiestelling zijn doorgevoerd.
Eventuele verdere verbeterpunten die uit het lopende onderzoek naar het
hybride stelsel voortkomen kunnen te zijner tijd worden bezien bij zowel
de financiering van vaste krachten als de financiering voor flexkrachten.
De leden van de PvdA-fractie vragen waarom er niet voor is gekozen om
de werkgever langer loondoorbetalingsplichtig te maken in geval van
ziekte bij einde van een tijdelijk contract. De leden van de PVV-fractie
stellen een gelijkluidende vraag.
De regering introduceert met dit wetsvoorstel via premiedifferentiatie een
financiële prikkel voor werkgevers om ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid van vangnetters te voorkomen/beperken. Een dergelijke prikkel
had ook via een loondoorbetalingsperiode geïntroduceerd kunnen
worden. Oorspronkelijk had de regering dit ook voor ogen ten aanzien van
uitzendkrachten. Mede naar aanleiding van het advies van de Raad van
State op dit punt heeft de regering daar bij nadere beschouwing van
afgezien. Inhoudelijk geldt voor tijdelijke dienstverbanden min of meer het
zelfde als voor uitzendkrachten. Premiedifferentiatie grijpt in op de hele
periode van het verzuim terwijl een korte periode van loondoorbetaling
alleen ziet op het kortdurend verzuim.
De leden van de fractie van de VVD wijzen erop dat de definitie van kleine
werkgevers bij lagere regelgeving wordt geregeld. Zij vragen of hier al
meer over duidelijk is. Ook vragen zij of bijvoorbeeld wordt aangesloten
bij de definitie van kleine werkgevers uit het Besluit Wfsv waarbij kleine
werkgevers worden aangeduid als gelijk aan of minder dan 25-maal het
gemiddelde premieplichtige loon. De leden van de fractie van de
ChristenUnie vragen eveneens waarom voor de definitie niet wordt
uitgegaan van de definitie zoals die nu al binnen de premiestelling van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

21

regeling WGA bestaat. In relatie hiermee vragen deze leden toe te lichten
waarom de regering er voor kiest om de definitie van kleine bedrijven in
lagere regelgeving vast te leggen en niet in de wet zelf.
Het bestaande onderscheid tussen kleine en grote werkgevers heeft
implicaties voor de wijze van individuele premiedifferentiatie, niet voor de
vraag of sprake is van individuele premiedifferentiatie. Met dit wetsvoorstel is beoogd voor kleine werkgevers van sectorale premiedifferentiatie
uit te gaan. Door tevens een middengroep te introduceren wordt een
geleidelijke overgang naar individuele premiedifferentiatie mogelijk en
worden schokken in de premie bij groei van de onderneming voorkomen.
Door het CPB is een toets uitgevoerd op de gevolgen van de stabiliteit van
het hybride stelsel van de WGA van de voorgenomen werkgeversprikkels.
Bij de CPB-toets is 25 maal de gemiddelde premieplichtige loonsom per
werknemer als ondergrens voor kleine werkgevers met sectorale
premiedifferentiatie voorgelegd. Het CPB wijst er op dat kleine werkgevers
met een laag ziekte- en arbeidsongeschiktheidsrisico bij een private
verzekeraar waarschijnlijk goedkoper uit zijn, waardoor averechtse
selectie plaatsvindt. De regering heeft daarom besloten de definitie van
kleine werkgevers aan te passen en te verlagen. De precieze loonsomgrenzen voor onderscheid in kleine, middelgrote en grote werkgevers
worden op amvb-niveau vastgelegd. De uitwerking van de lagere
regelgeving vindt plaats in overleg met uitvoeringsorganisaties,
werkgevers, werknemers en verzekeraars. Op dit moment wordt gedacht
aan een loonsomgrens voor kleine werkgevers van 5 keer de gemiddelde
premieplichtige loonsom. Daarbij dient opgemerkt te worden dat
daarboven de individuele premiedifferentiatie geleidelijk toeneemt. Pas bij
werkgevers met een grootte van meer dan 100 keer de gemiddelde
loonsom is de premie volledig individueel bepaald. Dit betekent dat het
materieel effect van een grens die wat lager of hoger ligt dan 5 keer de
gemiddelde loonsom beperkt is. Omdat het van belang is dat de keuze
van de grenzen leidt tot een systematiek die bijdraagt aan een gelijk
speelveld in het hybride stelsel, worden de grenzen bij algemene
maatregel van bestuur bepaald zodat het mogelijk is, snel in te spelen als
de omstandigheden daar om vragen.
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering kan onderbouwen
waarom het noodzakelijk is om de individuele prikkel voor kleine
werkgevers te schrappen. Tevens vragen zij of de regering mogelijke
alternatieven heeft onderzocht zoals het verlagen van de maximale
premie. De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom
premiedifferentiatie ook niet kan worden ingezet voor kleinere werkgevers
waarbij de premiedifferentiatie zou kunnen afnemen naarmate de omvang
van de werkgever kleiner wordt.
Sectoraal bepaalde premies zorgen ervoor dat kleine werkgevers niet
buitensporig geraakt worden bij gedeeltelijke arbeidsongeschiktheid van
een werknemer. Kleine werkgevers betalen bij de huidige WGA-premiedifferentiatiesystematiek vaak direct de maximumpremie als één
werknemer de WGA instroomt. Dit komt doordat zij een relatief beperkte
loonsom hebben, waardoor de lasten een substantieel gedeelte vormen
van de loonsom en de maximumpremie vaak direct bereikt wordt.
Hierdoor werkt de publieke prikkel niet zo gericht als bij grote werkgevers.
Met een (gedeeltelijk) sectorale premie voor kleine en middelgrote
werkgevers wordt beter aangesloten bij de private premiestelling. Dit
bevordert een gelijk speelveld in het hybride stelsel. Private verzekeraars
hanteren bij kleinere werkgevers een premie die slechts gedeeltelijk op
het individuele risico is gebaseerd en voor het overige is gebaseerd op het
gemiddelde risico van vergelijkbare bedrijven. Daarnaast blijkt uit
onderzoek dat financiële prikkels effectiever zijn bij grote werkgevers dan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

22

bij kleine werkgevers1 en dat prikkels bij kleine werkgevers vaker leiden
tot risicoselectie2. Met de introductie van prikkels is een positieve
gedragsreactie beoogd van de werkgever. Langs deze weg wordt de
werkgever immers financieel geprikkeld om het ziekteverzuim te
beperken. Een ander gedragseffect, namelijk meer risicoselectie bij de
aanname van personeel blijkt vooral bij kleine werkgevers voor te komen.
De regering heeft om deze reden gekozen voor een sectorale premie bij
kleine werkgevers, die dit ongewenste effect wegneemt.
Het verlagen van de maximumpremie voor kleine werkgevers leidt tot
verhoging van de minimumpremie voor kleine werkgevers, omdat de
premiebaten via de minimumpremie worden opgehaald. De regering
heeft dit niet als een haalbaar alternatief geacht.
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe de regering stimuleert dat kleine
werkgevers een goed preventie- en reïntegratiebeleid voeren. De leden
van de fractie van de ChristenUnie vragen in dit kader hoe de regering het
risico beoordeelt dat kleine werkgevers te weinig re-integratie inspanningen zullen verrichten omdat de kosten worden afgewenteld op de
sector.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen waarom de regering
de inzet van premiedifferentiatie rechtvaardig vindt als de voormalige
werkgever onvoldoende mogelijkheden heeft om het re-integratietraject te
beïnvloeden. Ook vragen zij of het denkbaar is dat werkgevers in beroep
gaan tegen beslissingen rond de premieheffing omdat zij te weinig
invloed kunnen uitoefenen op de arbeidsongeschiktheid en werkloosheid.
Deze leden vragen om een toelichting waarom de regering de voorgenomen maatregel met betrekking tot premiedifferentiatie juridisch
houdbaar acht.

1

Estimating the impact of experience rating
on the inflow into disability insurance in the
Netherlands (Koning, 2004).
2
Veerman, Schellekens ea (2001), Werkgevers
over ziekteverzuim, arbo en re-integratie,
Eindrapportage van het ZARA/SZW-werkgeverspanel.

De regering ziet mogelijkheden voor werkgevers van flexibele arbeidskrachten om meer dan nu het geval is werk te maken van preventie en
re-integratie. Met de vergroting van werkgeversprikkels op grond van dit
wetsvoorstel worden inspanningen verwacht van werkgevers om het
langdurig verzuim en de verhoogde instroom in de WIA onder
vangnetters in te dammen. Hoewel de mogelijkheden van de werkgever
bij het beïnvloeden van het verzuim bij flexkrachten op onderdelen
verschillen van die van vaste krachten hebben werkgevers ook bij deze
groep verschillende mogelijkheden om het ziekteverzuim en het risico op
WIA-instroom te beperken, bij voorbeeld door een goed beleid ten
aanzien van arbeidsomstandigheden, beheersing van ziekteverzuim,
re-integratie en herplaatsing. De vergroting van werkgeversprikkels (met
name via individuele premiedifferentiatie) zijn in lijn met de succesvol
gebleken maatregelen die destijds genomen zijn ten aanzien van
arbeidsongeschiktheidsuitkeringen aan werknemers in een vast dienstverband. De vormgeving van de maatregel is derhalve voor werkgevers
niet nieuw. Bovendien is individuele premiedifferentiatie ook voor
werknemers die vanuit de Ziektewet in de WIA instromen niet nieuw: bij
instroom in de WAO tussen 1998 en 2006 bestond dit al.
Indien de werkgever meent, dat aan de hoogte de premiebeslissing
andere oorzaken ten grondslag liggen dan de individuele uitkeringsbeslissing kan de werkgever dit op het moment dat hij de premiebeslissing
ontvangt in bezwaar en beroep tegen de premiebeslissing aan de orde
stellen. Gegeven de mogelijkheden die de regering ziet voor werkgevers
om het verzuim te beïnvloeden en het feit dat premiedifferentiatie al
eerder heeft bestaan voor flexwerkers is het niet aannemelijk dat
werkgevers om die reden in beroep gaan tegen beslissingen over de
premieheffing en ziet de regering geen reden om de voorgestelde
uitbreiding naar flexwerkers daardoor minder houdbaar te achten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

23

Financieringssystematiek ZW
Op dit moment wordt de publieke ZW-premie bepaald op basis van de
totale loonsom. De premie is daardoor kunstmatig laag, zo geven de leden
van de VVD-fractie aan. De premiestelling wordt in het voorliggende
wetsvoorstel verbeterd door de ZW-premie te bepalen op basis van de
loonsom van de publiek verzekerde bedrijven. Deze leden vragen of de
minister een tabel kan geven met daarin de verwachte publieke en private
premie ZW voor de komende jaren.
Zoals de leden van de VVD-fractie terecht constateren is de huidige
publieke ZW-premie kunstmatig laag, namelijk lager dan het gemiddelde
risico voor een sector. Dit wetsvoorstel stelt voor 2013 enkele verbeteringen aan te brengen in het hybride stelsel van de ZW. Onder andere
wordt het voorstel gedaan voortaan de publieke premie vast te stellen op
basis van de totale loonsom van publiek verzekerden en de vereveningsbijdrage aan de uitzendsector zo vorm te geven dat deze niet meer de
publieke premie drukt en alle uitzendwerkgevers (privaat en publiek
verzekerden) van de bijdrage profiteren. Hierdoor sluit de publieke premie
per 2013 aan bij het feitelijke risico. De werking van het hybride stelsel ZW
wordt daardoor verbeterd. De feitelijke publieke premie is op dit moment
nog niet inzichtelijk te maken. De premies worden in het najaar vastgesteld. Op dat ogenblik is hierin nader inzicht te geven.
Een hybride verzekeringsstelsel houdt voorts in dat private verzekeraars
vrij zijn hun premie te stellen. De wijze waarop deze wordt vastgesteld
voor een bedrijf verschilt per verzekeraar. Hiervan is dan ook geen
overzicht beschikbaar. Een overzicht van de private premies is daarom
niet te geven. Wel zal in de monitoring van de effecten van deze wet
worden bekeken hoe de private premiestelling zich ontwikkelt.
De leden van de fractie van de VVD vragen wanneer zal worden bezien of
het hybride stelsel van de ZW stabiel is gebleken. Ook willen zij weten of
de minister voornemens is om de mogelijkheid te bezien om de ZW
volledig te privatiseren.
De ontwikkelingen in het hybride stelsel ZW zullen de komende periode
worden gemonitord. Aan de hand daarvan kan bepaald worden welke rol
de publieke verzekeraar op termijn in dit stelsel zal spelen. Mogelijk blijft
de publieke verzekeraar als concurrerende marktpartij een rol spelen in dit
hybride stelsel voor de ZW of is het mogelijk op termijn terug te treden als
publieke verzekeraar (private financiering). De termijn waarop dit kan
worden bepaald hangt mede af van de ontwikkelingen in het stelsel. In
ieder geval zal voor 2016 een oordeel worden gevormd over het hybride
stelsel bij de ZW. Afhankelijk van ontwikkelingen kan het wenselijk blijken
dit eerder te doen.
De leden van de VVD-fractie wijzen er op dat in paragraaf 6.3.3 van de
memorie van toelichting een andere premiebepaling voor werkgevers in
de uitzendbranche aan de orde wordt gesteld. De premiestelling zal
worden bepaald op basis van de loonsom van de publiek verzekerde
bedrijven en de staartlasten worden gefinancierd uit een premie die door
publiek en privaat verzekerde bedrijven wordt betaald. Deze leden vragen
of de regering kan uitleggen of hier wordt bedoeld de werkgevers in de
uitzendbranche of alle werkgevers.
De toelichting op de financiering van de staartlasten ZW gaat over de
financiering van deze staartlasten van alle werkgevers, niet alleen de
uitzendbranche. In de toelichting staat dat bij lagere regelgeving wordt
bepaald uit welk fonds de staartlasten worden gefinancierd. Dit wordt
momenteel bezien. Indien dit de sectorfondsen betreft, dan worden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

24

bijvoorbeeld de staartlasten van werkgevers in de uitzendbranche
gefinancierd worden door de werkgevers in die sector. Indien dit
bijvoorbeeld het Arbeidsongeschiktheidsfonds betreft, dan worden de
staartlasten gefinancierd door alle werkgevers.
Financieringssystematiek WGA
Net als bij werknemers met een vast dienstverband heeft de werkgever
voor de WGA straks de keuze tussen publiek verzekeren waarbij de
verantwoordelijkheid voor re-integratie bij het UWV ligt en eigenrisicodragen, waarbij de verantwoordelijkheid bij de werkgever ligt. De leden
van de CDA-fractie vragen de regering nader aan te geven in hoeverre
deze keuze bevordert dat het doel van de wet, het ziekteverzuim van de
vangnetter beperken, kan worden bereikt. Zij vragen met andere woorden
wat de toegevoegde waarde is van deze maatregel.
Met premiedifferentiatie wordt voor werkgevers een prikkel geïntroduceerd om de lasten van ziekte en arbeidsongeschiktheid van flexwerkers
te beperken. Door de keuze voor eigen risicodragerschap mogelijk te
maken krijgt de werkgever extra mogelijkheden om de uitkeringslasten te
beïnvloeden. De werkgever kan zelf bepalen welke systematiek het meest
effectief is om in zijn geval de lasten te beperken.
De regering geeft aan dat er een verschil in informatiepositie tussen de
publieke verzekeraar en de private verzekeraars met betrekking tot de ZW
is, zo geven de leden van de VVD-fractie aan. Er wordt geschreven dat het
UWV als publieke verzekeraar beperkt is in de informatie die voor de
premiestelling kan worden benut. Deze leden vragen zich af hoe de
minister dit ziet. Zij hebben andere geluiden vernomen uit het veld. In de
praktijk is het mogelijk om de zogeheten B.I.E.R.-lijst op te vragen. Deze
lijst bevat volgens verzekeraars summiere informatie over (ex-)werknemers die aan een werkgever worden toegerekend en dus tot het inlooprisico behoren. Het UWV levert deze lijst echter zonder garantie op
volledigheid. Dit geeft een onzekerheid. In de praktijk blijkt dat soms in
een termijn van enkele maanden, bij het opnieuw aanvragen van deze
lijsten, namen zijn toegevoegd of afgevoerd zonder dat de feitelijke
situatie of de betreffende periode veranderd is. Dit kan grote gevolgen
hebben voor de verzekeringspremie. Grote bedrijven (met meer dan 250
werknemers) kunnen dit risico doorgaans wel dragen. Kleine bedrijven
echter niet, een verkeerde inschatting kan een faillissement betekenen.
Deze situatie komt volgens de leden van de VVD-fractie het gelijke
speelveld niet ten goede. Het UWV kan onjuiste informatie verstrekken
zonder daar zelf de nadelige (financiële) consequenties van te hebben.
Deze leden vragen of de regering het geschetste beeld herkent en of de
regering een oplossing ziet voor bovengenoemd probleem.
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering het met hen eens is dat
de informatievoorziening door het UWV van enorm belang is voor
verzekeraars om goede berekeningen te maken en dus een aantrekkelijke
en realistische premie aan te bieden. Zij vragen voorts op welke wijze de
regering gaat zorg dragen dat werkgevers inzicht hebben in de benodigde
informatie zodat zij 1) kunnen controleren dat zij de juiste lasten krijgen
toegerekend, 2) de administratieve lasten laag blijven, en 3) werkgevers/
sectoren ook een prikkel hebben om verzuimbeleid te maken op basis van
verzuimtrends in het bedrijf/sector.
In de memorie van toelichting is geschreven dat het UWV als publieke
verzekeraar beperkt is in de informatie die voor de premiestelling kan
worden benut. De regering doelt hier op de informatie over de premieplichtige loonsom die het UWV tot zijn beschikking heeft. Het UWV heeft
informatie uit de polisadministratie over de totale premieplichtige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

25

loonsom per werkgever en kan geen onderscheid maken tussen de
loonsom van werknemers met een vast dienstverband en de loonsom van
flexwerkers.
Werkgevers hebben voldoende informatie beschikbaar om te bepalen of
zij de juiste lasten krijgen toegerekend en om te sturen op het beperken
van ziekteverzuim. Werkgevers kunnen van het UWV kosteloos gegevens
ontvangen over de instroom in de Wet WIA, de ontwikkeling van het loon,
het aantal werknemers naar leeftijd en geslacht en het arbeidsverleden
van de werknemers. Deze gegevens kunnen ze vragen voordat ze
besluiten eigenrisicodrager te worden. Het UWV verstrekt bovendien
gegevens welke werknemers een uitkering ingevolge de WGA is
toegekend met de ingangsdatum. Deze lijsten worden ook wel aangeduid
met de term B.I.E.R.-lijst: Basis Inkijk Eigen Risicodragers. De gegevens
die het UWV voorafgaand aan een beslissing eigenrisicodragen WIA
verstrekt, zijn in beginsel gegevens die bij de werkgever bekend kunnen
zijn. Immers, een werknemer die zijn arbeid niet meer kan verrichten door
ziekte meldt dit aan zijn werkgever. De werkgever moet de werknemer
volgen en krijgt van het UWV een afschrift van de beschikking over het
wel of niet toekennen van een uitkering op grond van de Wet WIA.
Werkgevers kunnen bij de Belastingdienst ook een toelichting ontvangen
op de beslissing over de gedifferentieerde premie op grond van de WGA
waardoor zij inzicht krijgen in de WGA-uitkeringen van werknemers die
aan hen zijn toegerekend. In de praktijk blijkt dat werkgevers niet altijd een
volledige en sluitende administratie hebben van de lasten die worden
toegerekend. Zij hebben er dan behoefte aan om van het UWV gegevens
en inlichtingen te ontvangen aan de hand waarvan zij het risico nader
kunnen bepalen en de gegevens in de eigen administratie daarmee
kunnen vergelijken. Omdat de werkgever de gegevens vraagt met het oog
op zijn beslissing om eigenrisicodrager te worden, zijn ze geen uitkomst
van een actuele beslissing over uitkeringsrechten door het UWV, maar een
uitdraai uit bestanden van het UWV op het moment van de vraag. Het is
mogelijk dat de gegevens niet volledig actueel zijn omdat nog niet alle
beslissingen en toerekeningen, zoals na overgang van onderneming,
verwerkt zijn. Om die reden vermeldt het UWV dan ook in de begeleidende brief dat het overzicht is gebaseerd op de gegevens zoals die bij het
UWV bekend zijn, dat de werkgever wordt geadviseerd om het overzicht
te vergelijken met zijn eigen gegevens en dat de werkgever geen rechten
kan ontlenen aan het overzicht. Gezien de mogelijkheden voor de
werkgever om in zijn eigen administratie bij te houden welke werknemers
zich hebben ziekgemeld en het verloop van het ziekteverzuim, voor welke
werknemers hij een beschikking over toekenning van WGA-uitkering heeft
ontvangen en de mogelijkheid om een specificatie te vragen op de
premiebeslissing is de regering van mening dat een werkgever in beginsel
een toereikend beeld kan hebben van de WGA-uitkeringen die voor zijn
rekening komen. De gegevens van het UWV bij gelegenheid van zijn keuze
over het eigenrisicodragerschap zijn een aanvulling daarop.
Zoals elders in deze nota naar aanleiding van het verslag ook wordt
aangegeven staat de regering welwillend tegenover de suggestie van
sociale partners om met direct betrokken partijen een projectgroep
reductie ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters te starten.
De regering is bereid daarin te kijken naar eventuele wensen van
werkgevers om de informatievoorziening verder te verbeteren, waarbij bij
de uiteindelijke beslissing ook het kostenaspect een rol zal spelen.
Specifiek vragen de leden van de VVD-fractie naar de administratieve
lasten voor werkgevers. De regering is van opvatting dat de administratieve lasten voor werkgevers beperkt blijven door aan te sluiten bij de
bestaande systematiek van de WGA. De werkgever ontvangt de premiestelling via de Belastingdienst. Voor het bepalen van de premie wordt
gebruik gemaakt van de bij het UWV bekende gegevens over de lasten en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

26

de bij de Belastingdienst bekende gegevens over de loonsom. Ook de
indeling naar werkgeversgrootte vindt plaats op basis van de loonsomgegevens die beschikbaar zijn bij de Belastingdienst. Met de individuele
premiedifferentiatie die wordt geïntroduceerd hebben werkgevers een
prikkel om verzuimbeleid te maken op basis van de verzuimtrends in hun
bedrijf. Immers, indien zij hier geen beleid op maken en de lasten
toenemen, zullen zij een hogere premie daarvoor gaan betalen.
De leden van de VVD-fractie wijzen erop dat sprake is van een groot
verschil tussen de WGA-minimumpremie bij het UWV (0,13% voor grote
werkgevers) en de minimumpremies bij private verzekeraars (0,60% of
hoger). De regering geeft aan dat hier naar gekeken wordt, maar niet hoe
dit grote verschil opgelost gaat worden. Zij vragen of de regering aan kan
geven hoe dit opgelost gaat worden. Zij wijzen er op dat het daarom lastig
concurreren is en er een spel van stuivertje wisselen ontstaat waarbij
grote werkgevers gedurende de minimumperiode (van 3 jaar) bij het UWV
blijven. Als de premie bij het UWV fors omhoog gaat, gaat men naar een
private verzekeraar. En als het contract afloopt, blijven de staartlasten bij
de private verzekeraar en gaat men schoon terug naar het UWV tegen de
minimumpremie. Volgens deze leden is dit geen gelijk speelveld.
Verzekeraars zijn vrij in het bepalen van hun minimumpremie en leveren
maatwerk aan werkgevers. Er is geen sprake van een standaard
minimumpremie bij private verzekeraars. Voor zover verzekeraars premies
bekend maken, liggen deze beduidend lager dan de genoemde 0,60%. Het
is in het algemeen lastig de premies van de publieke verzekering te
vergelijken met private verzekeringen. De regering heeft geen indicaties
dat er veel sprake is van herhaaldelijk overstappen van grote werkgevers
tussen de publieke verzekering en private partijen voor de WGA-risico’s.
Voor de keuze van verzekering is de hoogte van de premie één aspect om
rekening mee te houden. De wijze waarop de werkgever invulling wil
geven aan het beleid omtrent preventie en verzuimaanpak zal bijvoorbeeld ook een rol spelen bij de keuze van werkgevers.
De leden van de VVD-fractie wijzen er op dat de correctiefactor van bijna
twee in de huidige premiestructuur ertoe leidt dat bij bedrijven met meer
schade dan gemiddeld,de premie met een factor twee omhoog gaat. Zij
vragen of de regering dit wenselijk acht.
Het is wenselijk dat bedrijven met meer schade dan gemiddeld dit
terugzien in hun premie. Dat is de kern van individuele premiedifferentiatie. Vanaf 2012 is de berekeningswijze van de correctiefactor verbeterd,
waardoor de premie minder snel stijgt bij oplopende toe te rekenen lasten
dan bij de oude systematiek.
De leden van de fractie van de VVD geven aan dat de toerekeningsperiode
voor de WGA momenteel 10 jaar is. Zij vragen waarom er voor een
periode van 10 jaar is gekozen.
Er is bij de invoering van de Wet WIA voor een periode van 10 jaar
gekozen vanwege de relatie tussen de duur en de prikkel tot re-integratieactiviteit door werkgevers. Hoe langer de duur van de eigenrisicoperiode, hoe groter de prikkel om te re-integreren wordt voor de werkgevers.
Zij hebben immers bij een geslaagde re-integratie-inspanning een langere
terugverdienperiode in de vorm van bespaarde uitkeringen. Voor de
afwegingen die zijn gemaakt bij de vaststelling van de duur van het
eigenrisicodragen verwijst de regering voorts naar de brief van de
minister van SZW aan de Tweede Kamer van 9 juni 2006 (Kamerstukken II
2005/06, 30 034, nr. 68).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

27

De leden van de VVD-fractie vragen of de regering heeft overwogen om
eerst het gelijke speelveld voor de WGA te bereiken en dan pas voor
premiedifferentiatie te kiezen. Waarom is er gekozen om eerst premiedifferentiatie per 2014 mogelijk te maken in plaats van bijvoorbeeld 2016.
Deze leden vragen wat hiervan de voor- en nadelen zijn. Ook vragen zij of
is overwogen om een hybride vorm van de WGA-flex en een hybride
WGA-vast enige jaren naast elkaar te laten bestaan. De leden van de
VVD-fractie wijzen er op dat indien een werkgever voor 1/1/2012 al
eigenrisicodrager voor de Ziektewet is voor haar flex-populatie zij zelf de
beschikking heeft over de instroomgegevens naar WGA-flex. Deze leden
vragen of het voor deze groep mogelijk is om alvast per 1/1/2014
WGA-flex privaat te kunnen verzekeren.
De leden van de ChristenUnie-fractie stellen vast dat grote bedrijven die al
eigen risicodragers WGA zijn, per 1 januari 2016 niet alleen te maken
krijgen met WGA-lasten voor nieuw aangenomen flexwerkers maar ook
met de bestaande WGA-lasten voor flexwerkers. Waarom geeft de
regering werkgevers geen keuzevrijheid om eigen risicodrager te blijven
voor alleen het reguliere WGA-risico en een afzonderlijke beslissing te
kunnen nemen over het dragen van het eigen risico met betrekking tot de
WGA-lasten voor flexwerkers, zo vragen deze leden. De leden van de
fractie van de ChristenUnie vragen voorts of de regering een overgangsregeling heeft overwogen omdat werkgevers toen zij de keuze maakten om
eigenrisicodrager te zijn deze extra lasten niet konden voorzien. Waarom
heeft de regering hiervan dan afgezien, zo vragen deze leden.
Er is gekozen voor invoering van de premiedifferentiatie voor de
WGA-flexlasten per 2014 en niet later vanwege de noodzaak van
beperking van de WGA-lasten van flexwerkers en verbetering van de
financieringssystematiek. Momenteel kunnen slecht presterende bedrijven
hun ziektelasten afwentelen op de onderlinge solidariteit van de ZW.
Voordeel van invoering van premiedifferentiatie is dat werkgevers zich
meer bewust worden van de ziekte- en arbeidsongeschiktheidslasten van
hun flexwerkers en hierdoor eerder oog hebben voor de mogelijkheden
om te zorgen dat minder flexwerkers in de ZW en WGA instromen. Uitstel
van de maatregel leidt tot meer uitkeringslasten. De regering heeft de
keuze voor een separaat hybride stelsel voor de WGA van werknemers
met een vast dienstverband en een hybride stelsel voor de WGA voor
flexwerkers overwogen. De regering is tot de conclusie gekomen dat voor
een stabiel hybride speelveld het niet wenselijk is de WGA-flex in een
apart hybride stelsel vorm te geven. Gegeven de gewenste beperking van
administratieve lasten van werkgevers wordt voor de premiestelling door
de publieke verzekeraar gebruik gemaakt van de totale premieloonsom.
Hierdoor kan onvoldoende maatwerk worden geboden bij een separate
premiestelling voor de WGA-flex. Omdat private verzekeraars dit
maatwerk wel kunnen bieden, zou de premiestelling van de publieke en
private verzekeraars sterk uit elkaar gaan lopen. Daarmee komt de
stabiliteit van het hybride stelsel in het geding. Er kan dan averechtse
selectie plaatsvinden waarbij specifieke groepen werkgevers beter af zijn
bij private partijen (bijvoorbeeld goede risico’s) en specifieke groepen
beter af zijn bij de publieke verzekeraar (bijvoorbeeld slechte risico’s),
zonder dat de keuze gebaseerd wordt op de vraag waar de uitkeringslasten het best beperkt kunnen worden. De regering kiest voor de
combinatie van de WGA-risico’s van werknemers met een vast dienstverband en flexwerkers in één hybride stelsel WGA. De aard van het
dienstverband van zijn werknemer speelt dan geen rol meer voor een
werkgever bij zijn beleid om de WGA-instroom terug te dringen.
Daarnaast zorgt de combinatie van vaste en flexrisico’s in de WGA-verzekering ervoor dat de premie die de publieke verzekeraar met de totale
loonsom kan bijdragen aan een stabiel hybride stelsel. Er is voor een
overgangsperiode tot aan 2016 gekozen zodat werkgevers en verzekeraars

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

28

de tijd hebben zich voor te bereiden op de gecombineerde private markt
voor WGA-risico’s en de overheid de mogelijkheid heeft de informatie
over flexrisico’s van werkgevers in te winnen om zo te komen tot een
premiestelling die bijdraagt aan een stabiel hybride stelsel WGA per 2016.
Per 2016 moeten werkgevers een keuze maken voor de financiering van
hun WGA-risico’s, indien zij reeds eigenrisicodrager zijn voor het
WGA-risico van hun werknemers met een vast dienstverband. Werkgevers
die reeds eigenrisicodrager zijn, kunnen alleen eigenrisicodrager blijven
indien zij uitbreiding met het WGA-risico van hun flexwerkers wensen.
Gezien de voorbereidingsperiode vanaf nu tot aan 2016 is de verwachting
dat verzekeraars en werkgevers geen bestaande private contracten
hoeven open te breken om het WGA-flexrisico mee te verzekeren. De
regering heeft vanwege deze voorbereidingstijd afgezien van een
overgangsregeling en mede daarom één gecombineerde WGA-verzekering vanaf 2016 mogelijk geacht.
In paragraaf 6.3.2. van de memorie van toelichting wordt vermeld dat de
lopende uitkeringslasten (staartlasten) bij kleine bedrijven wordt gefinancierd uit een premie die door zowel publieke verzekerde als privaat
verzekerde werkgevers wordt betaald. De leden van de VVD-fractie vragen
of hiermee wordt bedoeld alle werkgevers of alle kleine werkgevers.
Tevens vragen zij of hiermee ook wordt bedoeld de huidige eigen
risicodragers. Klopt de constatering, zo vragen deze leden, dat deze dan
nu ook nog eens geconfronteerd worden met de affinanciering van de
staartlasten van de achtergebleven (kleine) bedrijven?
De staartlasten van kleine werkgevers (en gedeeltelijk van middelgrote
werkgevers) die uittreden uit de publieke verzekering zullen via een
publieke premie die door alle werkgevers wordt opgebracht, gefinancierd
worden, dus door alle publiek en privaat verzekerde werkgevers ongeacht
de werkgeversgrootte.
Staartlasten die men zelf zal moeten blijven financieren zijn de huidige
langdurige ziekten met kans op instroom in de WGA. De leden van de
VVD-fractie vragen waarom deze staartlasten (met potentiële kans op
WGA) niet zijn meegenomen in de collectieve affinanciering. Ook deze
staartlasten, kunnen volgens deze leden, een drempel zijn bij kleine
bedrijven inzake uittreden uit het publieke bestel.
Voor kleine werkgevers blijft er geen individuele staartlastverplichting
meer over. Zowel de lopende uitkeringslasten als de toekomstige
WGA-uitkeringslasten van zieke werknemers op het moment van overstap
naar eigenrisicodragerschap worden collectief afgefinancierd.
7. Financiële gevolgen, administratieve lasten, internationale
gevolgen en gevolgen voor de arbeidsmarkt
Financiële gevolgen
De leden van de PvdA-fractie vragen of de regering verwacht dat het
schrappen van individuele premiedifferentiatie voor kleine werkgevers
leidt tot hogere uitkeringslasten. Ook vragen zij of goede werkgevers met
een goed preventie en re-integratiebeleid in de sector dan voor de hogere
uitkeringslasten van de slechtere werkgevers betalen, via de sectorpremies die betaald moeten worden door MKB-bedrijven.
Het schrappen van de prikkel voor kleine werkgevers kan leiden tot hogere
uitkeringslasten. Uit onderzoek is echter gebleken dat de effectiviteit van
deze prikkel voor kleine werkgevers niet groot is (een factor negen kleiner
dan voor grote werkgevers). Hierdoor is ook de verwachte stijging van het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

29

aantal uitkeringen beperkt, namelijk ongeveer driehonderd uitkeringsjaren. Dit leidt tot een stijging van de uitkeringslasten van ongeveer
€ 5 mln.
Bij sectoraal bepaalde premies is inderdaad sprake van meer verevening
van de lasten dan bij individuele premiedifferentiatie. Werkgevers
behouden echter de mogelijkheid om voor eigenrisicodragerschap te
kiezen. Private verzekeraars zullen bij kleinere werkgevers een premie
hanteren die slechts gedeeltelijk op het individuele risico is gebaseerd en
voor het overige op het gemiddelde risico van vergelijkbare bedrijven. De
publieke premiestelling sluit met dit wetsvoorstel beter aan op de private
premiestelling.
De leden van de fracties van PvdA, CDA en ChristenUnie vragen hoe het
mogelijk is dat in 2013 besparingen van € 8 miljoen op de uitkeringslasten
ZW zijn als gevolg van premiedifferentiatie voor werkgevers, terwijl bij de
uitvoeringstoets door het UWV wordt opgemerkt dat de beoogde
invoeringsdatum van 1 januari 2014 voor de financiële prikkels voor
werkgevers in principe haalbaar is.
De inschatting van de effecten is gebaseerd op het voorstel om premiedifferentiatie in te voeren voor het vangnet ZW en de vangnetlasten WGA
per 1 januari 2014. De premie die een werkgever in een bepaald jaar
betaalt is in het bestaande systeem van premiedifferentiatie gebaseerd op
de uitkeringslasten van twee jaar daarvoor. Doordat werkgevers al bekend
zijn met de invoering van premiedifferentiatie, is het te verwachten dat
een gedeelte van de werkgevers al in 2013 actiever aan preventie en
re-integratie werkt (zodat de premie in 2015 beïnvloed wordt). Hierdoor
ontstaat naar verwachting al in 2013 een beperkt effect op de uitkeringslasten.
De leden van de ChristenUnie vragen welke gevolgen het voor de
besparingen zal hebben, wanneer werkgevers er voor kiezen om
werknemers alleen via het uitzendbureau in te huren.
Als een verschuiving optreedt van vaste en tijdelijke dienstverbanden naar
uitzendkrachten dan neemt het aantal Ziektewet uitkeringen naar
verwachting ook toe. Tegelijkertijd dalen dan echter de uitgaven voor
werkgevers aan de loondoorbetaling bij ziekte.
De uitvoeringskosten van de ZW voor het UWV bedragen structureel € 17
miljoen. De leden van de VVD-fractie vragen waar het UWV dit aan uit
geeft en of de minister hiervan een specificatie kan geven.
Het UWV zal deze middelen besteden aan het toepassen van het nieuw
ZW criterium, waarbij na één jaar ziekte een beoordeling van de arbeidsongeschiktheid zal plaatsvinden. Het bedrag van € 17 miljoen is een saldo
van de kosten van de beoordelingen en herbeoordelingen plus bezwaarzaken en het wegvallen van kosten van ziekteverzuimbegeleiding en
re-integratie als gevolg van een versnelde uitstroom uit de Ziektewet van
een deel van de populatie.
In welke orde van grootte moet gedacht worden bij de uitvoeringskosten
premiedifferentiatie, zo vragen de leden van de fracties van PvdA, CDA en
ChristenUnie.
Een voorlopige inschatting van de financiële gevolgen van de invoering
van premiedifferentiatie leidt tot een besparing op de structurele
uitvoeringskosten bij het UWV van om en nabij € 10 miljoen. Uit de
uitvoeringstoets van het UWV op de lagere regelgeving inzake premiedif-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

30

ferentiatie zal een nauwkeuriger beeld verkregen worden van de
besparing bij het UWV.
Administratieve lasten
De leden van de VVD-fractie stellen dat eigenrisicodragen veel administratieve lasten met zich mee brengt, zoals bijhouden uitkeringen, dossiers,
re-integratiemogelijkheden etc.. Deze leden vragen op welke wijze en in
welke mate de minister beoogt met dit wetsvoorstel de administratieve
lasten van eigenrisicodragen te verlichten. Ook de leden van de fracties
van PvdA en CDA wijzen erop dat het wetsvoorstel leidt tot extra
werkzaamheden in het kader van de werkgeversadministratie. Zij vragen
of een inschatting te maken is van de toename van deze administratieve
lasten. Ook de leden van de fractie van de ChristenUnie informeren naar
de administratieve lasten voor werkgevers.
Werkgevers maken kosten ter kennisneming van de nieuwe regelgeving.
Bij de uitvoeringstoetsen op de lagere regelgeving ontstaat hier nader
inzicht in. De totale kosten worden op dit ogenblik geschat in de orde van
enkele miljoenen.
Het wetsvoorstel beoogt op zichzelf geen administratieve lasten
verlichting te realiseren. Wel worden de administratieve lasten zoveel
mogelijk beperkt door aan te sluiten bij de bestaande systematiek van de
WGA voor vaste krachten en door gebruik te maken van reeds bekende
gegevens bij Belastingdienst en UWV voor de premiestelling. Daarnaast
behouden werkgevers de keuze tussen een publieke verzekering en eigen
risicodragen.
De leden van de VVD-fractie constateren dat het onderhavige wetsvoorstel
en de memorie van toelichting complex (beschreven) is. Ze snappen dat
burgers niet alle details hoeven te kennen, maar vragen zich wel af waar
de aanname vandaan komt dat burgers in ca. 10 minuten de nieuwe wet
kunnen begrijpen.
Het uitgangspunt is dat burgers kennisnemen van die aspecten die voor
hen relevant zijn. Niet alle aspecten van de dit wetsvoorstel zijn voor
iedereen relevant. De tijdsduur van 10 minuten wordt vaker als standaard
gebruikt bij sociale verzekeringen voor kennisname van de regelgeving of
voor het ontvangen en lezen van informatieformulieren.
Internationale gevolgen
De leden van de fracties van PvdA en CDA vragen wat de actuele stand
van zaken is met betrekking tot het overleg met de ILO over het voorliggende wetsvoorstel. Tevens vragen zij hoe de in het wetsontwerp
opgenomen 35% ondergrens in de ZW zich verhoudt met het ILO-verdrag.
De leden van de PvdA-fractie wijzen daarbij op de forse kritiek van het
Comité van Deskundigen van de ILO over een soortgelijke ondergrens in
de WIA. De leden van de SP-fractie verzoeken de regering de ILO te
vragen het voorliggende wetsvoorstel te toetsen en de Kamer op de
hoogte te stellen van de opvattingen van de ILO voorafgaand aan de
verdere behandeling van het wetsvoorstel. Ook vragen zij in hoeverre de
regering een parallel ziet tussen het voorliggende wetsvoorstel en de WIA
aangaande de tegenstrijdigheid met ILO-verdrag 121. De leden van de
SP-fractie vragen om een uitputtend gemotiveerd antwoord.
Over voorliggend wetsvoorstel is geen overleg gaande met de ILO. De
regering acht het evenmin noodzakelijk om de ILO te vragen het voorliggende wetsvoorstel te toetsen. In de ogen van de regering voldoet het
nieuwe ZW-criterium en de daarbij gehanteerde ondergrens van 35% op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

31

gelijke wijze aan ILO-verdrag 121 als het huidige WIA-criterium. Het
standpunt van de regering ten aanzien hiervan is uitgebreid uiteengezet in
de brief van de staatssecretaris van Sociale Zaken en Werkgelegenheid
van 6 april 2011 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 29 427, nr. 77).
Specifiek met betrekking tot de ondergrens is daarbij onder meer van
belang dat het ILO-verdrag 121 geen harde ondergrens noemt en een
grote mate van beleidsvrijheid geeft aan de nationale wetgever. Deze
beleidsvrijheid is beperkt in die zin dat «hardship» moet worden
voorkomen. De regering is van oordeel dat daaraan wordt voldaan.
Gevolgen voor de arbeidsmarkt
Met instemming heeft de regering ervan kennis genomen dat de leden
van de CDA-fractie het voorstel steunen om bij de premiestelling
onderscheid te maken tussen grote (individuele premiedifferentiatie), de
middelgrote (deels sectoraal en deels individueel)en kleine werkgevers
(sectoraal). De leden van de fractie van het CDA geven aan dat zo kan
worden voorkomen dat kleine werkgevers zich gedwongen voelen om
risicoselectie toe te passen bij het aannemen van personeel.
De leden van de fractie van de PvdA vragen welke gevolgen de regering
van dit wetsvoorstel verwacht voor de vrijwillige arbeidsmobiliteit van
werknemers. Zij vragen tevens of de regering het met hen eens is, dat het
geen aanlokkelijk perspectief is om van baan te veranderen wanneer dat
als gevolg heeft een uitgeklede verzekering tegen ziekte. De leden van de
ChristenUnie-fractie stellen een soortgelijke vraag. De leden van de
PVV-fractie vragen in dit kader of vaste krachten een extra goede reden
krijgen om vast te houden aan hun vaste contract. Ook vragen zij wat de
regering voornemens is te doen om de «onzekerheid» en het «risico
lopen» bij werknemers weg te nemen zodat de arbeidsmobiliteit gunstiger
zal worden.
Er is een groot aantal verschillende factoren dat bepalend is voor
vrijwillige arbeidsmobiliteit. De voorgestelde werknemersprikkels hebben
naar alle waarschijnlijkheid een zeer beperkte impact op eventuele
mobiliteitsbeslissingen. Bovendien is de regering van mening dat de
voordelen van een lager risico op (langdurige) ziekte en arbeidsongeschiktheid onder vangnetters opwegen tegen de eventuele effecten op de
mobiliteit.
De leden van de PVV-fractie verzoeken aan te geven of de prikkels van een
verhoogde premie voor vangnetters toch niet tot meer risicoselectie
kunnen leiden dan door de regering wordt verwacht. Ook de leden van de
SGP-fractie vragen in welke mate werkgevers zullen reageren op een
toenemend risico bij het in dienst nemen van een tijdelijke arbeidskracht.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen welke gevolgen de
voorgestelde maatregelen hebben voor de arbeidsmarktpositie van
mensen met tijdelijke contracten.
Met de voorstellen zoals deze zijn opgenomen in dit wetsvoorstel wordt
het stelsel bij ziekte en arbeidsongeschiktheid van vangnetters meer
activerend. De beperking van langdurig verzuim en beroep op de Wet WIA
die voortvloeien uit dit wetsvoorstel hebben tot gevolg dat het aantal
uitkeringsgerechtigden in de ZW en in de WGA afneemt. Een ander
positief effect wordt bereikt doordat met dit wetsvoorstel de ZW-lasten
voor vangnetters afnemen. Door de daling van de ZW-lasten dalen de
hiermee gemoeide werkgeverslasten van uitzendkrachten en tijdelijk
personeel. Werkgevers worden ook meer dan nu het geval is beloond
voor hun preventie- en re-integratieinspanningen. De resultaten hiervan
werken namelijk door in de individuele premiedifferentiatie (voor grote

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

32

werkgevers). Uit onderzoek is bekend dat al voor de invoering van
financiële prikkels ten aanzien van ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid risicoselectie zich voordeed. De voornaamste reden die
werkgevers daarvoor aanvoeren is de continuïteit van de bedrijfsvoering.
Desalniettemin onderkent de regering dat het invoeren van prikkels zou
kunnen leiden tot extra risicoselectie. Uit onderzoek blijkt dat kleine
werkgevers meer aan risicoselectie doen dan grote werkgevers. Terwijl
anderzijds grote werkgevers meer mogelijkheden hebben en meer
inspanningen leveren ten aanzien van preventie en re-integratie. Bij de
vormgeving van premiedifferentiatie is rekening gehouden met deze
resultaten uit onderzoek. Zo wordt onderscheid gemaakt tussen kleine en
grote werkgevers. Voor kleine werkgevers vindt financiering plaats op
grond van individuele premiedifferentiatie (voor middelgrote werkgevers
is sprake van een combinatie van individuele en sectorale premiedifferentiatie). De financiële prikkels worden zodoende versterkt bij die
werkgevers waar de positieve effecten (meer preventie en verzuimbegeleiding) het grootst zijn en de negatieve effecten (risicoselectie) het kleinst.
Daarnaast wordt risicoselectie beperkt door de Wet op de Medische
Keuringen (WMK) die de mogelijkheden van werkgevers beperkt om
aanstellingskeuringen te verrichten, en de no-riskpolis en proefplaatsing
voor groepen zoals WAO-gerechtigden, WIA-gerechtigden en 35-minners.
Tot slot wordt het verschil tussen flexibele contracten en vaste contracten
kleiner. Op dit moment worden de ziekte- en arbeidsongeschiktheidslasten
van flexwerkers over het collectief omgeslagen. Voor vaste krachten
komen deze lasten via loondoorbetaling en premiedifferentiatie bij de
individuele werkgever terecht. Dit verschil tussen vaste en flexibele
contracten wordt verkleind, waarmee de ongelijkheid tussen vaste en
flexibele contracten wordt verkleind.
De leden van de fractie van de VVD vragen of de regering een cijfermatig
onderbouwde analyse kan geven van de verwachte werkgelegenheidseffecten. Ook de leden van de SGP-fractie informeren naar de werkgelegenheidseffecten.
Het wetsvoorstel leidt tot een besparing op de uitkeringslasten. Dit werkt
door in een lagere ZW-premie. Dit heeft een positief werkgelegenheidseffect, voor zover dit zich vertaalt in een daling van de loonkosten. Het is
op voorhand echter niet mogelijk om een inschatting te geven van het
precieze werkgelegenheidseffect.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen in hoeverre is
onderzocht of deze maatregelen er toe leiden dat werkgevers er voor
kiezen om werknemers alleen via het uitzendbureau in te huren.
Dit is niet onderzocht. Mocht een werkgever hiervoor kiezen, dan heeft bij
ziekte het uitzendbureau een financieel belang om de werknemer weer
aan het werk te helpen.
8. Ontvangen commentaren
De leden van de PvdA-fractie constateren dat ook de Raad van State erop
wijst dat het voorstel leidt tot een verdere verslechtering van de positie
van personen zonder vast dienstverband ten opzichte van diegenen die
dat wel hebben. Deze leden vragen of de regering kan motiveren waarom
deze het aanvaardbaar vindt dat de verschillen tussen beide categorieën
werknemers in de werknemersverzekeringen verder wordt aangescherpt.
Ook de leden van de PVV-fractie vragen hoe de regering het op deze wijze
aanscherpen van het verschil in positie tussen werknemers met een
tijdelijk contract (de potentiële vangnetter van morgen) en werknemers
met een vast contract rechtvaardigt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

33

Voorts merken de leden van de fractie van de PvdA op dat de Raad van
State erop wijst dat het aanscherpen van deze verschillen ongewenst is,
gelet op de eisen die de arbeidsmarkt de komende jaren stelt. Deze leden
vragen of de regering hierop een reactie kan geven.
In dit kader vragen ook de leden van de fractie van de ChristenUnie of de
regering kan beargumenteren welke gevolgen de tweedeling, die zo
binnen de ZW tussen mensen met tijdelijk arbeidscontracten en mensen
met vaste arbeidscontracten ontstaat, heeft voor het gelijkheidsbeginsel.
Wordt het gelijkheidsbeginsel zoals dat aan de huidige ZW ten grondslag
ligt met de genoemde maatregelen losgelaten, zo vragen deze leden. Tot
slot vragen de leden van de fractie van de ChristenUnie of de verschillen
tussen insiders en outsiders zo niet alleen maar groter worden.
Het feit dat vangnetters geen werkgever (meer) hebben, brengt met zich
mee dat hun positie anders is, dan die van werknemers met een vast
dienstverband. Dit verschil in positie vergt ook een andere aanpak van het
ziekteverzuim en de arbeidsongeschiktheid. Immers, voor zieke
werknemers met een werkgever is het ingezette beleid, waarbij
werknemers- en werkgeversprikkels een cruciale rol spelen, effectief
gebleken, terwijl dit niet geldt voor flexibele krachten. De maatregelen die
effectief zijn gebleken voor werknemers met een vast dienstverband,
worden daarom in dit wetsvoorstel meer aangepast aan de specifieke
positie van een flexibele kracht. Door de introductie van premiedifferentiatie voor flexibele krachten groeien de werkgeversprikkels meer toe naar
het systeem van werkgeversprikkels, zoals dat nu al geldt voor
werknemers in vaste dienst.
Voor de werknemersprikkels geldt dit niet. Voor flexibele krachten wordt in
dit wetsvoorstel aan de werknemersprikkels een specifieke invulling
gegeven, door middel van de aanpassing van het ZW-criterium en de
introductie van de arbeidsverledeneis.
Onder de huidige ZW, lijkt het of het ziekengeld gedurende 2 jaar (de
maximale duur), een remedie kan bieden voor werknemers met een
moeilijke arbeidsmarktpositie.
Op langere termijn biedt de ZW hen echter geen soelaas. Als deze
werknemers gedurende langere tijd in de ZW verblijven en niet werken,
blijven zij immers aan de zijlijn van de arbeidsmarkt staan. Doordat zij
gedurende lange tijd niet deelnemen aan het arbeidsproces, zal hun
arbeidsmarktpositie eerder verslechteren dan verbeteren. Daarom is het
voor deze werknemers juist aangewezen dat zij zo snel mogelijk
re-integreren en weer gaan deelnemen aan de arbeidsmarkt.
Mede om deze redenen, wordt thans in dit wetsvoorstel een samenhangend pakket van maatregelen voorgesteld, die juist de activering van
deze werknemers bevorderen.
Dit gebeurt niet alleen door het inbouwen van meer werknemersprikkels
(door middel van het aangepaste ZW-criterium en de introductie van de
arbeidsverledeneis), maar ook door het inbouwen van meer werkgeversprikkels (door middel van premiedifferentiatie). Daarnaast bevat dit
wetsvoorstel maatregelen om de begeleiding van de werknemer, door het
UWV, te verbeteren en te faciliteren (door middel van verlenging van de
maximale duur van de proefplaatsing, de mogelijkheid tot het afsluiten
van convenanten en het hanteren van aangescherpte re-integratieverplichtingen).
Al deze maatregelen tezamen kunnen bijdragen aan een verbetering van
de arbeidsmarktpositie van deze werknemers. De regering verwacht dan
ook dat het verschil tussen insiders en outsiders eerder kleiner – dan
groter – wordt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

34

De leden van de fracties van PvdA, CDA en ChristenUnie vragen waarin de
regering en de Stichting van de Arbeid concreet van opvatting verschillen
als het gaat om de in het wetsvoorstel opgenomen financiële- en
arbeidsmarkteffecten en de daarbij behorende onderbouwing.
De Stichting van de Arbeid is van mening dat op basis van de aangereikte
cijfers en analyse niet aangegeven kan worden dat de voorgenomen
maatregelen gericht op werkgevers en werknemers noodzakelijk dan wel
effectief zijn. De effecten van de voorgestelde maatregelen op de
werkgelegenheid, de kans op werkhervatting voor vangnetters en het
terugdringen van de instroom in de Ziektewet en Wet WIA, zijn naar het
oordeel van de Stichting onvoldoende inzichtelijk gemaakt. De Stichting
heeft dit niet nader toegelicht of alternatieve oplossingen voorgesteld,
anders dan het voorstel om de pilot UWV/stichting arbo flexbranche als
alternatief te benutten voor het onderdeel twee weken loondoorbetaling
in de uitzendbranche te introduceren. De regering heeft dit voorstel
overgenomen en voor het overige kennis genomen van het oordeel van
de Stichting. De regering acht de voorgestelde maatregelen noodzakelijk,
vanwege de bijdrage die de maatregelen leveren aan het stimuleren van
arbeidsparticipatie van de zieke werknemers zonder werkgever en het
terugdringen van langdurig ziekteverzuim en de instroom van
ZW-gerechtigden in de Wet WIA. Over de nadere uitwerking van de
voorgestelde maatregelen zal ook de komende tijd afstemming met de
sociale partners plaats vinden. De financiële effecten en de arbeidsmarkteffecten van de voorgestelde maatregelen zijn toegelicht in hoofdstuk 7
van de memorie van toelichting.
De leden van de PvdA-fractie vragen of het kabinet overweegt om in te
gaan op het aanbod van de Stichting van de Arbeid om een Projectgroep
Reductie ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid vangnetters in te stellen
om op praktische wijze tot oplossingen te komen om het ziekteverzuim
van vangnetters te beperken en hun re-integratie te verhogen.
De regering staat positief ten opzichte van dit aanbod. Over een dergelijk
aanbod is reeds eerder verkennend gesproken in overleg tussen de
Stichting van de Arbeid en SZW. De regering wil graag op dit aanbod
ingaan. Overigens acht de regering het daarbij niet gewenst om – zoals
door de Stichting van de Arbeid is aangegeven – de resultaten van deze
Projectgroep te betrekken bij de behandeling van het wetsvoorstel. De
regering ziet in de Projectgroep meer een platform om de implementatie
van het wetsvoorstel te begeleiden en een bijdrage te leveren aan het
realiseren van praktische oplossingen om het ziekteverzuim van
vangnetters te beperken en hun re-integratie te verhogen.
De leden van de fracties van PvdA, CDA en ChristenUnie vragen waarom
de uitvoeringstoets premiedifferentiatie nog niet is uitgevoerd. Ook
vragen zij of de regering kan aangeven wanneer deze uitvoeringstoets zal
worden uitgebracht.
Bij de voorbereiding van de lagere regelgeving vindt overleg plaats met
uitvoeringsinstanties, werkgevers, werknemers en verzekeraars. De
uitvoeringstoetsen zullen in de zomer uitgebracht worden.
De leden van de SP-fractie vragen waarom de aanhef van het voorliggend
wetsvoorstel niet aansluit bij de inhoud van het wetsvoorstel. Deze leden
constateren dat het voorliggend wetsvoorstel voornamelijk de toegang tot
de Ziektewet beperkt en niet de medische toestand van vangnetters
beoogt te verbeteren zoals de aanhef doet vermoeden. De leden vragen
de aanhef aan te passen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

35

Ziekteverzuim heeft allereerst een medische oorzaak maar wordt verder
gestimuleerd of ontmoedigd door wet- en regelgeving en de wijze van
uitvoering. De regering beoogt met voorliggend wetsvoorstel niet om in
te grijpen in de medische oorzaken die ten grondslag kunnen liggen aan
de vraag of iemand ziek is of niet. Wel wordt getracht om het daaruit
vloeiende ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid te beperken. Dat dit
goed mogelijk is laat onder meer de WIA-evaluatie zien. Alhoewel er geen
aanwijzingen zijn dat de medische toestand van de beroepsbevolking in
het afgelopen decennium substantieel is verbeterd, heeft het gevoerde
beleid ertoe geleid dat de instroom in arbeidsongeschiktheid met 71% is
afgenomen over de periode 1999–2009. Dat laat zien dat beperking van
ziekteverzuim en arbeidsongeschiktheid met beleidsmaatregelen wel
degelijk goed mogelijk is. Dat vormt ook de kern van het voorliggende
wetsvoorstel. De regering is daarom van oordeel dat de aanhef van het
wetsvoorstel wel aansluit bij de inhoud van het wetsvoorstel en ziet geen
aanleiding om de aanhef te wijzigen.
De leden van de fracties van PvdA, PVV, CDA en ChristenUnie vragen of
de regering voornemens is om het wetsvoorstel te evalueren danwel te
monitoren. Ook vragen zij welke te realiseren concrete doelstellingen,
indicatoren en kengetallen in deze evaluatie/monitoring worden
opgenomen. Daarbij vragen zij ook op welke termijn en bij welke
gelegenheid de Tweede Kamer geïnformeerd zal worden over de
resultaten van deze evaluatie/monitoring.
De doelstelling van de wet, het terugdringen van de ZW lasten en de WGA
lasten van flexwerkers, worden op de regulier wijze gemonitord via de
verantwoording. Daarnaast zullen specifiek de ontwikkelingen in het
hybride stelsel ZW worden gevolgd: aantallen eigen risicodragers, de
ontwikkeling van de verzekeringsmarkt (aantallen verzekeraars, premiestelling, verzekerbaarheid van bedrijven met relatief hoge risico’s), inzicht
in de effecten op de arbeidsmarkt, effectiviteit van de uitvoering door
private partijen en de publieke verzekeraar, zullen worden gemonitord. De
eerste inzichten hierin zullen uiterlijk voor 2016, wanneer de WGA flex
wordt toegevoegd aan het hybride stelsel van de WGA vast, aan de Kamer
worden gemeld. Voorts zal de uitvoering van het convenant tussen de
uitzendsector en het UWV worden gemonitord.
Gelet op de complexiteit van de premiesystematiek kan het volgens de
leden van de fractie van de VVD van belang zijn dat de lagere regelgeving,
waarin deze systematiek technisch wordt uitgewerkt, ook door de minister
aan de Tweede Kamer wordt voorgelegd. Zij vragen of de regering bereid
is een voorhangprocedure te hanteren.
Bij de premiesystematiek wordt zo veel mogelijk aangesloten bij de
huidige regeling van de premiedifferentiatie voor de WGA-risico’s van
werknemers met een vast dienstverband zoals geregeld in het Besluit
Wfsv. De hoofdlijnen zijn opgenomen in de memorie van toelichting van
dit wetsvoorstel. Vragen van de leden over nog openstaande punten zoals
de grens voor kleine werkgevers en de financiering van staartlasten, zijn
in deze nota naar aanleiding van verslag beantwoord. Het voorhangen
van het ontwerpbesluit draagt vermoedelijk niet verder aan bij het verder
inzichtelijk maken van de premiesystematiek, omdat het Besluit Wfsv
voornamelijk technisch van aard is. Daarnaast is, indien dit wetsvoorstel
door de Tweede Kamer is aanvaard, het wenselijk het ontwerpbesluit zo
spoedig mogelijk ter advisering aan de Raad van State voor te leggen,
zodat het UWV en de Belastingdienst maar ook de werkgevers hun
administratieve systemen daarop tijdig kunnen inrichten om uitvoering
over het jaar 2013 en 2014 mogelijk te maken. Beoogde publicatiedatum
van het besluit is in dat kader 1 oktober 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

36

9. Artikelsgewijs
De leden van de fracties van PvdA en CDA vragen of de regering kan
aangeven wanneer de in artikel 19ab opgenomen maatregel van bestuur
aan de Kamer zal worden gezonden. Ook vragen zij wat het doel, strekking
en inhoud van deze algemene maatregel van bestuur is. De leden van de
fractie van de ChristenUnie vragen of de regering kan aangeven bij welke
omstandigheden er gebruik zal worden gemaakt van de mogelijkheid om
voorwaarden te stellen aan het afzien van het arbeidskundig onderzoek.
Zij vragen tevens hoe de Tweede Kamer hierover wordt geïnformeerd.
De beoordelingssystematiek waarmee de verdiencapaciteit en het
maatmanloon van de vangnetter zal worden beoordeeld, is dezelfde als de
beoordelingssystematiek uit de Wet WIA. Ten aanzien van de Wet WIA, is
deze systematiek nu al nader geregeld in het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten. Daarin is ook geregeld wanneer er afgezien kan
worden van een arbeidsdeskundig onderzoek.
Omdat de relevante bepalingen uit deze algemene maatregel van bestuur
(amvb) ook gaan gelden voor de beoordeling in het kader van de ZW,
behoeft deze amvb aanpassing.
Ten aanzien van aanpassingen van het Schattingsbesluit arbeidsongeschiktheidswetten, geldt de zogenaamde «voorhangprocedure». Daarom
zal het ontwerp van de aanpassing van deze amvb aan beide Kamers der
Staten-Generaal worden voorgelegd. Dat zal gebeuren als het onderhavige wetsvoorstel is aangenomen door de Eerste Kamer.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 241, nr. 6

37