Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 249

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 juni 2011
Hierbij ontvangt u het verslag van de Raad WSBVC, onderdeel Werkgelegenheid en Sociaal Beleid, van 17 juni 2011.
Het belangrijkste onderwerp van deze Raad betrof de werkgelegenheidsgerelateerde landenspecifieke aanbevelingen aan de lidstaten in het kader
van de Europa2020-strategie. De Raad stelde een eerste standpuntbepaling vast met voorbehouden van een aantal lidstaten en was dus niet in
staat om een unaniem akkoord te bereiken.
De Raad nam verder een voortgangsverslag aan over het wijzigingsvoorstel van de verordening met betrekking tot de coördinatie van sociale
zekerheidsstelsels. Bij dit punt discussieerden ministers over de relatie
tussen de coördinatie van sociale zekerheidsstelsels en de richtlijn vrij
verkeer van personen. Nederland heeft hierover een verklaring
mede-ondertekend om zorgen hierover te uiten.
Een tweede voortgangsverslag betrof de richtlijn zwangerschapsverlof.
Veel lidstaten, waaronder Nederland, vroegen het woord om hun zorgen
te uiten met betrekking tot het voorstel van de Europese Commissie en
het Europees Parlement om het minimumverlof te verlengen tot 18
respectievelijk 20 weken.
Tevens is bijgevoegd, conform eerdere toezegging, het voortgangsverslag
van het richtlijnvoorstel gelijke behandeling buiten arbeid. Tijdens de
Raad is hierover niet gesproken.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
H. G. J. Kamp

kst-21501-31-249
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 249

1

VERSLAG RAAD WSBVC 17 JUNI 2011
Landenspecifieke aanbevelingen ihkv Europa2020
Onder de titel «Uitvoering van de Europa 2020-strategie» werden de
landenspecifieke aanbevelingen besproken. Het doel was om een eerste
standpuntbepaling van de Raad WSBVC vast te stellen. Het proces van het
vaststellen van de aanbevelingen moest dit keer onder grote tijdsdruk
plaatsvinden, aangezien dit jaar het zogenaamde Europese Semester is
ingevoerd waarbij de lidstaten al voor de zomer hun aanbevelingen
kennen en er zodoende rekening mee kunnen houden in hun nationale
begrotingen, die doorgaans in het najaar worden vastgesteld.
Het lukte de Raad niet om een gezamenlijk standpunt vast te stellen,
omdat een aantal lidstaten bezwaren hadden tegen de aan hen gerichte
aanbevelingen. Hierbij ging het zowel om procedurele als inhoudelijke
bezwaren. Qua procedures bestond er bezwaar tegen de opdeling van
aanbevelingen naar ofwel de Raad WSBVC of de ECOFIN Raad, waarbij de
balans te zeer in de richting van de ECOFIN Raad zou zijn doorgeslagen,
zo de opdeling überhaupt te maken zou zijn. Ook was er een voorbehoud
op sommige aanbevelingen omdat zij te weinig de rol van de sociale
partners bij met name loonvorming en pensioenhervormingen zouden
respecteren. Inhoudelijk bestond er onder meer bezwaar tegen een
aanbeveling om de statutaire pensioenleeftijd te verhogen omdat de
uitdaging juist zou liggen bij het verhogen van de effectieve pensioenleeftijd.
Minister Kamp bedankte de Commissie voor de twee werkgelegenheidsgerelateerde aanbevelingen aan Nederland. Hij memoreerde dat de
Commissie met het formuleren van de landenspecifieke aanbevelingen
geleverd had waar de regeringsleiders en staatshoofden eerder op het
niveau van de Europese Raad om gevraagd hadden. Hij stelde dat er nog
grote inspanningen nodig zijn om de overheidsfinanciën gezond te maken
en de arbeidsmarkten te versterken. Minister Kamp gaf aan dat Nederland
de aanbeveling had gekregen om de pensioenleeftijd te verhogen en
stelde dat Nederland dit ook gaat doen. De minister lichtte in dit kader het
vlak voor de Raad door de sociale partners overeengekomen pensioenakkoord toe, waarbij de pensioenleeftijd in 2020 naar 66 jaar zal gaan en in
2025 naar 67 jaar. Tegelijk, zo meldde hij, wordt met de sociale partners
ingezet op duurzame inzetbaarheid om de oudere werknemers ook echt
tot de pensioenleeftijd aan de slag te houden. Hierbij heeft de oudere
werknemer zelf ook een belangrijke verantwoordelijkheid om aantrekkelijk
te blijven voor de arbeidsmarkt, aldus de minister. Hij gaf aan dat de
aanbevelingen meerwaarde bieden en lidstaten de mogelijkheid geven
om elkaar aan te spreken op hun eigen verantwoordelijkheden. Hij rondde
af met de opmerking dat het opvolgen van de aanbevelingen zal bijdragen
aan een grotere financiële stabiliteit en een hogere werkgelegenheid in
Europa.
Meerdere lidstaten pleitten voor het in de toekomst nauwer betrekken van
de sociale partners bij het Europees Semester op punten waar zij een
belangrijke rol spelen – zo niet het primaat hebben – zoals bij loonvorming
en pensioenen. Een andere grote lijn in het debat waren vragen bij de
rechtsbasis van de aanbevelingen die in een aantal gevallen tegelijk
rusten op Art. 121 (coördinatie economisch beleid) en Art. 148 (richtsnoeren werkgelegenheidsbeleid) van het Verdrag. Dit terwijl de mate van
dwingendheid en de sancties die aan beide artikelen verbonden zijn, sterk
verschillen. Onder Art. 148 zijn er geen sanctiemiddelen terwijl Art. 121 in
uiterste instantie tot een boeteprocedure aanleiding kan geven. Het niet
eenduidig kunnen toebedelen van de aanbevelingen aan één van de beide

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 249

2

artikelen, leidt ook tot onduidelijkheid van toebedeling ervan aan de Raad
WSBVC (Art. 148) dan wel aan de ECOFIN Raad (Art. 121), aldus de nodige
delegaties.
Een andere algemene notie in het debat was het gevoel bij veel lidstaten
dat de aanbevelingen vaak te weinig zouden aansluiten bij specifieke
nationale praktijken en instituties. De lidstaten die momenteel onder een
budgettair programma van EU en/of IMF staan, gaven aan hun aanbeveling om dit programma voortvarend te implementeren, te kunnen
onderschrijven. Eén lidstaat wees er hierbij wel op dat deze programma’s
enkel een korte termijn focus hebben en weinig oog zouden hebben voor
beleid dat op langere termijn nodig kan zijn.
In reactie op het debat stelde Commissaris Andor dat hij het met veel
lidstaten eens was dat goed bekeken moet worden hoe het proces van het
Europees Semester komend jaar verbeterd kan worden. Ook onderschreef
hij dat het voor de Commissie een moeilijke opgave was een juiste balans
te vinden tussen enerzijds op de afzonderlijke lidstaten toegesneden
aanbevelingen en anderzijds het onderling consistent houden van de 27
sets aanbevelingen. Evenzeer toonde hij zich gevoelig voor het argument
van lidstaten dat bij loonvorming en loonindexatie het primaat in de
lidstaten veelal bij de sociale partners ligt. Hij wees er echter op dat het
hier normaliter niettemin een tripartiete verantwoordelijkheid betreft waar
ook overheden een belangrijke invloed op hebben. Andor gaf aan in
september een conferentie te willen organiseren om een nauwere
betrokkenheid van de sociale partners bij het Europees Semester nader te
bespreken. Minder open stond Andor voor het probleem dat enkele
lidstaten zagen in de dubbele rechtsbasis onder veel aanbevelingen. In dit
verband wees hij erop dat er geen automatische link bestaat tussen de
rechtsbasis die een bepaalde tekst heeft en de Raadsformatie waarin deze
wordt besproken.
De voorzitter nodigde het inkomende Poolse voorzitterschap uit tot een
grondige evaluatie van het Europees Semester. Verder meldde hij dat het
niet gelukt was om een akkoord te bereiken. De eerste standpuntbepaling
werd vastgesteld en met vermelding van de voorbehouden van de
betreffende lidstaten naar de Raad Algemene Zaken doorgezonden met
afschrift aan de ECOFIN Raad.
Zwangerschapsverlof (voortgangsverslag)
Het voortgangsverslag is kort toegelicht door het Hongaarse voorzitterschap. Gezien de kritische houding van veel lidstaten tijdens de Raad van
december 2010, heeft het voorzitterschap zich geconcentreerd op de
amendementen van het Europees Parlement die minder ingrijpend waren
dan de verlenging naar 20 weken en de twee weken vaderschapsverlof.
De Commissie gaf net als tijdens de vorige Raad in december aan dat zij
het standpunt van het Europees Parlement afwees om het minimumzwangerschapsverlof te verlengen tot 20 weken en volledig te betalen. De
Commissie vond een verlenging van de huidige periode van 14 weken
echter wel noodzakelijk en legde daarbij een verband met dalende
fertiliteitscijfers in het kader van de demografische ontwikkelingen. Het
Commissievoorstel om het verlof te verlengen tot 18 weken, met een
mogelijkheid ook ouderschapsverlof in te zetten en met een minimumbetaling van ziekteverlof vond zij nog steeds een goed uitgangspunt.
Ondanks het feit dat een discussie niet voorzien was, vroegen veel
Lidstaten, waaronder Nederland, het woord om hun zorgen met
betrekking tot het voorstel van de Commissie en het door het Europees
Parlement ingenomen standpunt nogmaals onder de aandacht te
brengen. Minister Kamp gaf aan moeite te hebben met zowel het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 249

3

Commissievoorstel als de EP-amendementen. Beiden zijn voor Nederland
niet nodig. Nederland geeft een goede bescherming aan de vrouw en
betaalt 100% salaris door. Minister Kamp vroeg de Commissie om een
impact-assessment over de effecten van de EP-amendementen.
Verschillende lidstaten lieten hetzelfde geluid horen. Was in december
jongstleden vooral veel kritiek op de vergaande amendementen van het
Europees Parlement, nu stelden verschillende lidstaten dat er überhaupt
geen behoefte bestaat aan het Commissie-voorstel. Slechts een paar
lidstaten uitten zich in positieve zin en spraken steun uit aan de Commissie. Zij moedigden het Poolse voorzitterschap aan verder te gaan met
onderhandelen.
Commissaris Reding gaf aan dat de Commissie goede nota had genomen
van de standpunten van de lidstaten.
Richtlijnvoorstel «gelijke behandeling buiten arbeid» (voortgangsverslag)
De voorzitter lichtte het voortgangsverslag toe. Het Hongaarse voorzitterschap had zich met name gericht op het beter begrijpen van de notie
van «reasonable accomodation» in het richtlijnvoorstel en had geprobeerd met tekstvoorstellen te komen die hiertoe bij kunnen dragen.
Commissaris Reding dankte het voorzitterschap voor de technische
vooruitgang die geboekt was. Reding merkte op dat het Europees
Parlement de discussies op de voet volgt en aandringt op vooruitgang.
Voorstel wijziging van Verordening (EG) nr. 883/2004 betreffende
de coördinatie van de socialezekerheidsstelsels en Verordening
(EG) nr. 987/2009 tot vaststelling van de wijze van toepassing van
Verordening (EG) nr. 883/2004 (diverse wijzigingen 2010) –
(voortgangsverslag)
Het Voorzitterschap had gekozen voor een voortgangsverslag, in plaats
van besluitvorming, omdat het voorstel voor enkele lidstaten gevoelige
punten bleek te bevatten. Hoewel er een gekwalificeerde meerderheid van
stemmen was voor de compromistekst, wilde het voorzitterschap geen
stemming doordrukken. Nederland had kunnen instemmen met het
compromisvoorstel.
Commissaris Andor benadrukte het fundamentele belang van de bescherming van rechten van mobiele burgers en merkte op dat het Commissievoorstel en het daarop gebaseerde voorzitterschapscompromis toch
voornamelijk technisch van aard zijn. In de daaropvolgende interventies
toonde een aantal lidstaten zich tevreden over het uitstel van de besluitvorming, maar een aantal spraken hun teleurstelling daarover uit.
Een aantal lidstaten, waaronder Nederland, heeft voorts een verklaring
aan de notulen toegevoegd. Deze gaat over de relatie tussen de coördinatie van sociale zekerheidsstelsels en de richtlijn vrij verkeer van
personen. In de verklaring wordt erop gewezen dat de sociale zekerheid
van mobiele burgers een steeds politieker thema wordt. Van harmonisatie
van sociale zekerheidssystemen kan geen sprake zijn, op EU niveau dient
men zich te beperken tot coördinatie. Burgers die van hun recht op vrij
verkeer binnen de EU gebruikmaken kunnen niet aan de voorwaarde van
het beschikken over voldoende eigen inkomsten voldoen door in hun land
van bestemming een non-contributieve uitkering aan te vragen. Er is
verheldering nodig van de wetgeving over dit onderwerp als neergelegd
in de coördinatieverordening sociale zekerheid 883/04 en de richtlijn vrij
verkeer van personen 2004/38.
Minister Kamp sprak van een voorwaardelijk verblijfsrecht voor EU
burgers die van het recht op vrij verkeer van personen binnen de EU
gebruikmaken. Lidstaten hoeven niet het verblijf te accepteren van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 249

4

burgers uit andere lidstaten die niet in hun eigen onderhoud kunnen
voorzien. Er was slechts één lidstaat die zich expliciet tegen de verklaring
uitsprak door te wijzen op de belastinginkomsten en economische groei
die mobiele werknemers genereren voor hun gastland. In een reactie op
de interventies sprak Commissaris Andor van een thema met financiële,
economische, politieke en juridische invalshoeken. De wisselwerking van
de EU-wetgeving over de coördinatie van sociale zekerheidssystemen met
de richtlijn vrij verkeer van personen 2004/38 verdient prioriteit. Hierover
zal in het najaar verder gesproken worden op basis van informatie uit de
lidstaten.
Europees Jaar voor actief ouder worden en solidariteit tussen de
generaties (2012) – Verslag van het voorzitterschap
Commissaris Andor gaf een korte update van de onderhandelingen over
het besluit. Hij meldde dat de Raad en de EMPL commissie van het
Europees Parlement hadden ingestemd met de nu voorliggende tekst en
dat het wachten enkel nog was op de plenaire stemming in het Europees
Parlement die op 22 of 23 juni zal plaatsvinden. Hij gaf aan dat het EU
Werkgelegenheidscomité (EMCO) «gemeenschappelijke principes» zal
vaststellen waaraan de lidstaten inspiratie kunnen ontlenen bij het
formuleren van hun beleid gericht op vergrijzing en actief ouder worden.
Demografische veranderingen en gezinsbeleid (Gedachtewisseling en aanname van Raadsconclusies)
Elf lidstaten voerden op dit onderwerp het woord. In hun interventies
lichtten lidstaten hun nationale beleid toe dat ertoe moet bijdragen dat
mensen het krijgen van kinderen en daarmee gepaard gaande gezinstaken
goed met actieve deelname aan de arbeidsmarkt kunnen combineren. Er
was dus aandacht voor de combinatie van arbeid en zorg via flexibele
werkvormen, verlofregelingen, fiscale maatregelen, inkomensondersteuning en armoedebestrijding. Commissaris Andor ondersteunde deze
aanpakken waarbij hij aangaf zich te realiseren dat de huidige budgettaire
krapte investeringen op dit terrein niet evident maakt. Later dit jaar zal de
Commissie een mededeling presenteren.
De ministers hebben een advies goedgekeurd van het Sociale beschermingscomité over de toekomst van de sociale open methode van
coördinatie (OMC). Dit advies was noodzakelijk, aangezien de OMC nu ook
deels valt onder de Europa2020-strategie. De structuur en inhoud van de
OMC is daarom opnieuw bekeken om een goede afstemming tussen OMC
en Europa2020-strategie te bewerkstelligen.
Commisaris Andor sprak zijn waardering uit voor het advies en verwelkomde het feit dat sociale inclusie, pensioenen en de langdurige gezondheidszorg, de prioriteiten blijven van de OMC.
De ministers hebben voorts Raadsconclusies aangenomen over de
volgende onderwerpen:
– Arbeidsparticipatie van jongeren
Hierbij is op te merken dat Commissaris Andor zich in zijn interventie
teleurgesteld toonde dat de Raad de suggestie van de Commissie om
een Jeugdgarantie te definiëren – waarbij een jongere binnen vier
maanden een baan, opleiding of leer-werk traject aangeboden moet
krijgen, niet in de conclusies had willen opnemen.
– Bestrijding van armoede onder kinderen en bevordering van het
welzijn van kinderen
Commissaris Andor bevestigde bij dit onderwerp dat de Commissie in
de loop van 2012 een aanbeveling over dit onderwerp zal publiceren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 249

5

–

Ondersteuning van de uitvoering van de Europese strategie inzake
handicaps 2010–2020

Diversen
Onder het agendapunt «diversen» is de Raad geïnformeerd over een
zevental onderwerpen:
a) Conferenties die tijdens het Hongaarse voorzitterschap zijn georganiseerd
b) Sociale en werkgelegenheidsaspecten van de richtlijnen betreffende
legale migratie (seizoensarbeid en verplaatsingen binnen een
onderneming)
c) Richtlijnvoorstel over elektromagnetische velden
d) Ratificatie en toepassing van het VN-Verdrag over de rechten van
mensen met een handicap
e) Voorbereiding van de G-20 – bijeenkomst van de ministers van Arbeid
en Werkgelegenheid
f) Forum betreffende de toekomst van de democratie (Nicosia, 13 en
14 oktober 2011)
g) Werkprogramma van het aantredende voorzitterschap
Relevante punten hieruit:
Ad b) Richtlijnvoorstellen betreffende legale migratie
De voorzitter gaf aan dat de standpunten van het Europees Parlement
binnenkort beschikbaar komen zodat het inkomende Poolse Voorzitterschap de onderhandelingen kan starten. Commissaris Andor stelde dat
het bij seizoenswerk erop aan komt om uitbuiting te voorkomen waarbij
Andor memoreerde dat het de eerste keer is dat een richtlijnvoorstel
bescherming biedt aan migranten aan de onderkant van de arbeidsmarkt.
Het voorstel over intracorporate transferees moet gezien worden tegen
het licht van de noodzaak voor de EU om buitenlandse investeringen aan
te trekken en economische groei te bevorderen.
Ad c) Richtlijnvoorstel over elektromagnetische velden
Commissaris Andor gaf een korte toelichting op het betreffende voorstel
dat op 14 juni is uitgebracht door de Commissie. Hij memoreerde dat
implementatie van de oorspronkelijke richtlijn werd uitgesteld nadat
gebleken was dat deze het gebruik van MRI scanners in ziekenhuizen in
het gedrang zou kunnen brengen. Hij stelde dat dit wijzigingsvoorstel
volgt op een uitgebreid en transparant consultatieproces van deskundigen
en andere betrokkenen en riep in herinnering dat de implementatie van de
oorspronkelijke richtlijn uitgesteld werd tot april 2012 en dat de onderhandelingen over dit wijzigingsvoorstel derhalve voor die datum moeten zijn
afgerond.
Ad e) Voorbereiding van de G-20 – bijeenkomst van de ministers van
Arbeid en Werkgelegenheid (26/27 september 2011 te Parijs)
Bij deze bijeenkomst zal de aandacht uitgaan naar vier thema’s: werkgelegenheid voor jongeren en kwetsbare groepen; basale sociale bescherming; verbeterde implementatie van arbeidsrechten, en betere samenwerking tussen de relevante internationale organisaties (oa ILO,
Wereldbank, IMF).
Commisaris Andor verwelkomde het initiatief en sprak steun uit voor de
notie van een «basic social floor», voor het instellen van een permanente
werkgroep arbeidsaangelegenheden en voor een betere samenwerking
tussen betrokken organisaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 249

6

Ad g) Werkprogramma van het aantredende voorzitterschap
Het Poolse Voorzitterschapsprogramma kent de volgende hoofdthema’s:
solidariteit tussen generaties, demografische veranderingen, «active
Europe» (actieve maatregelen om sociale integratie en flexicurity te
bevorderen) en partnerschap tussen burgers (bevorderen rol van
maatschappelijk middenveld). M.b.t. de richtlijn zwangerschapsverlof
beoogt Polen via een debat in de Raad de weg te maken voor een nieuwe
oplossing. Ook over de link tussen de Europa2020-strategie en het
toekomstige Europees Sociaal Fonds zal de Raad debatteren. Verder zal
het Voorzitterschap het voorstel m.b.t. elektromagnetische velden en het
Europees globaliseringsfonds behandelen en de besprekingen van de
wijzigingen in de coördinatieverordeningen sociale zekerheid voortzetten.
Of al tijdens het Poolse Voorzitterschap gesproken zal worden over de
aanstaande richtlijnvoorstellen arbeidstijden en detachering zal afhangen
van het moment van publicatie.
Tijdens de Informele Raad op 7 en 8 juli a.s. staan de thema’s «effectiviteit
van actief sociaal beleid» en «solidariteit tussen de generaties» op het
programma.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 21 501-31, nr. 249

7