Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-02

Raad Algemene Zaken en Raad Buitenlandse
Zaken

Nr. 1861

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 19 april 2018
Hierbij bied ik u het verslag aan van de Raad Buitenlandse Zaken van
16 april 2018.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A. Blok

kst-21501-02-1861
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1861

1

VERSLAG RAAD BUITENLANDSE ZAKEN VAN 16 APRIL 2018
Syrië
De Raad sprak uitgebreid over de situatie in Syrië, naar aanleiding van de
aanval in Douma en de reactie hierop van de VS, Frankrijk en het Verenigd
Koninkrijk. De Hoge Vertegenwoordiger en de lidstaten bespraken ook de
tweede Syrië-conferentie in Brussel, die op 24 en 25 april a.s. zal plaatsvinden. Nederland zal op deze conferentie vertegenwoordigd worden
door de Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking.
De lidstaten spraken eensgezind een sterke veroordeling uit tegen het
gebruik van chemische wapens. In dit kader werd door meerdere
lidstaten, waaronder Nederland, het belang van internationaal onafhankelijk onderzoek benadrukt, waarvoor in het bijzonder toegang voor een
fact-finding missie van de OPCW cruciaal is. Nederland onderstreepte
daarnaast het belang om degenen die verantwoordelijk zijn voor de inzet
van chemische wapens aansprakelijk te houden, in lijn met de inzet
hiertoe in de VN Veiligheidsraad. Het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk
gaven tijdens de Raad een toelichting op de gezamenlijke reactie met de
VS op 14 april. De EU sprak steun uit voor alle inspanningen die gericht
zijn op het voorkomen van het gebruik van chemische wapens en
concludeerde in dat kader begrip te hebben voor de actie van de VS, het
Verenigd Koninkrijk en Frankrijk. Meerdere lidstaten benadrukten dat een
diplomatieke en politieke oplossing nog steeds de enige weg vooruit is.
De Raad heeft gezamenlijk Syrië, Rusland, Iran en Turkije opgeroepen mee
te werken aan humanitaire toegang en een staakt-het-vuren in acht te
nemen, in lijn met VNVR resolutie 2401. Daarnaast riep Nederland, zoals
aan uw kamer toegezegd, op tot het aanspreken van Turkije om humanitaire toegang tot Afrin te verbeteren.
In het kader van de tweede Syrië-conferentie, waar humanitaire hulp en
stabiliteit in de buurlanden centraal staan, benadrukte de Hoge Vertegenwoordiger dat deze een nieuwe impuls moet geven aan het VN-geleide
proces als de enige weg voorwaarts. Het VN-traject is het enige proces dat
internationale legitimiteit geniet, aldus de Raad. Daarnaast werd, onder
andere door Nederland, verwezen naar de staande EU-lijn ten aanzien van
wederopbouw: er kan niet begonnen worden met een Europese bijdrage
aan de wederopbouw voordat er sprake is van een geloofwaardig politiek
proces. Nederland heeft bovendien gerefereerd aan het belang van
accountability en het evenement dat Nederland in dat kader samen met
andere lidstaten zal organiseren in de marge van de tweede Syriëconferentie in Brussel.
Rusland
De Raad voerde een brede discussie over het EU-beleid ten aanzien van
Rusland en actuele ontwikkelingen in de relatie met Rusland. Daarbij
toonde de EU zich eensgezind in de benadering van Rusland om de
Europese belangen (veiligheid, stabiliteit, energie) en waarden (mensenrechten, rechtsstaat, democratie) zeker te stellen. De Raad herbevestigde
dat de vijf pijlers van het Ruslandbeleid die de EU in maart 2016
vaststelde, nog steeds actueel zijn en onverkort en eensgezind moeten
worden toegepast: 1) volledige implementatie van de Minskakkoorden als
voorwaarde voor elke substantiële wijziging in de relatie tussen de EU en
Rusland; 2) versterking van de relaties met de landen van het Oostelijk
Partnerschap; 3) versterking van de weerbaarheid van de EU op het
gebied van o.a. veiligheid, communicatie en energie; 4) selectief
engagement met Rusland waar dat in het belang van de EU is; 5) steun
aan het maatschappelijk middenveld in Rusland en «people to people»
contacten. Dit Ruslandbeleid van de Unie is erop gericht stevige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1861

2

boodschappen aan Rusland af te geven en tegelijkertijd een dialoog te
voeren. Minister Blok heeft dat ook tijdens zijn bezoek aan Moskou op
13 april jl. zo gedaan. De Kamer ontvangt op korte termijn een separaat
verslag van dit bezoek. De Ministers spraken daarnaast over het belang
van steun aan het maatschappelijk middenveld en het stimuleren van
«people-to-people» contacten (onder meer via beurzen voor Russische
studenten, culturele uitwisseling). De Raad was eensgezind dat zonder
onomkeerbare voortgang bij de uitvoering van de Minsk-akkoorden,
sancties tegen Rusland gehandhaafd blijven. Er werd daarbij eveneens
geconstateerd, onder meer door Nederland, dat het van belang is de
politieke kanalen met Rusland open te houden, ook om te spreken over
kwesties als Iran, Noord-Korea, non-proliferatie en klimaatverandering.
Tijdens de Raad spraken meerdere lidstaten steun uit voor het werk van
de East StratCom Task Force. Dit is een taakgroep die valt onder de
Europese Dienst voor Extern Optreden (EDEO), opgericht in 2015 op
verzoek van de Europese Raad. Doel van de taakgroep is bij te dragen aan
kennis over het beleid van de EU in de landen van het Oostelijk Partnerschap (Georgië, Azerbeidzjan, Armenië, Oekraïne, Moldavië en
Wit-Rusland), mediapluriformiteit in deze landen te bevorderen en de
verspreiding van vooral pro-Kremlin desinformatie te identificeren en te
corrigeren. Nederland heeft daarbij krachtig onderstreept dat bij het
tegengaan van heimelijke beïnvloeding van de publieke opinie door
statelijke actoren, de vrijheid van meningsuiting, persvrijheid en pluralisme te allen tijde moeten worden gerespecteerd (conform motie Kwint
en Yesilgöz-Zegerius, Kamerstuk 21 501-34, nr. 290). De Hoge Vertegenwoordiger dankte Nederland voor de actieve dialoog op dit aspect.
Zoals aan uw Kamer toegezegd tijdens het AO RBZ op 11 april en conform
motie Omtzigt (Kamerstuk 22 112, nr. 2511) sprak de Minister van
Buitenlandse Zaken en marge van de Raad Buitenlandse Zaken met een
aantal lidstaten over draagvlak voor Magnitsky-maatregelen op
EU-niveau. Uw Kamer zal over de voortgang hierbij op de hoogte worden
gehouden.
Iran
De Raad sprak wederom over Iran en was daarbij eensgezind over de
noodzaak van de implementatie en het volledige behoud van het nucleaire
akkoord, het zogeheten Joint Comprehensive Plan of Action (JCPOA). Met
het oog op de naderende deadline voor het verlengen van de beslissing
over het opschorten van Amerikaanse sancties door president Trump in
het kader van het JCPOA op 12 mei, blijven de EU en Nederland het
Europese standpunt bij de Verenigde Staten onder de aandacht brengen
(conform motie Van Ojik, Kamerstuk 21 501-02, nr. 1844). Zorgen over de
Iraanse rol in de regio en het Iraanse ballistische raketprogramma dienen
volgens de EU stevig met Teheran besproken te worden, edoch buiten het
JCPOA. De EU onderzoekt of additionele maatregelen, zoals bijvoorbeeld
sancties, wenselijk zijn in het kader van de rol die Iran speelt in de regio.
In reactie op de toezegging aan uw Kamer gedaan tijdens het Algemeen
Overleg Jemen van 12 april 2018 wil het kabinet u informeren dat de Raad
op 12 april jl. formeel het besluit nam tot de reguliere verlenging van de
sancties tegen Iran in het kader van de mensenrechtensituatie in Iran.
Naast verlenging met een jaar is de onderbouwing voor plaatsing op deze
sanctielijst voor enkele personen aangepast. De EU-sancties in het kader
van de mensenrechtensituatie in Iran omvatten een verbod op levering
van goederen voor interne repressie en IT-surveillance, alsmede inreisverboden voor en tegoedenbevriezingen van 82 personen en één entiteit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1861

3

Westelijke Balkan
Met oog op de Westelijke Balkan Top op 17 mei a.s. in Sofia sprak de Raad
over de Westelijke Balkan. Onderwerpen die bij de Top centraal staan zijn
regionale veiligheid en connectiviteit. Tijdens de Raad werd gesproken
over het belang voor de EU van stabiliteit en veiligheid in de Westelijke
Balkan. Veel lidstaten benadrukten dat het in de eerste plaats aan de
Westelijke Balkanlanden zelf is om de benodigde hervormingen op
politiek en economisch terrein door te voeren. Diverse lidstaten gaven aan
dat voortgang in het toetredingsproces nodig is om de (potentiële)
kandidaat-lidstaten gemotiveerd te houden voor het doorvoeren van
hervormingen en de stabiliteit in die landen te bevorderen. Nederland
benadrukte het strikt en fair-beleid: stappen in het toetredingsproces
kunnen alleen genomen worden als de kandidaat aan alle daarvoor
geldende voorwaarden heeft voldaan.
Toekomst externe financieringsinstrumenten
De Raad sprak kort over de toekomst van het externe financiële instrumentarium, in het licht van de kaders van het nieuwe Meerjarig Financieel
Kader (MFK) die op 2 mei gepresenteerd zullen worden. Het kabinet zal,
zoals aan uw kamer gemeld op 29 maart jl. (Kamerstuk 21 501-20,
nr. 1318), in reactie op de Commissiemededeling van 14 februari dit jaar,
deze voorstellen integraal beoordelen en hiervan een appreciatie naar uw
Kamer sturen. De Hoge Vertegenwoordiger, gesteund door Commissaris
Hahn, ging vooral in op de noodzaak van meer flexibiliteit en vereenvoudiging van het externe financiële instrumentarium, om hedendaagse en
toekomstige uitdagingen het hoofd te kunnen bieden. De EU moet
bijvoorbeeld snel en effectief kunnen werken bij de aanpak van migratie
en de bescherming van grenzen. De huidige hoeveelheid externe
instrumenten en procedures zitten snelheid, flexibiliteit en synergie in de
weg. Vereenvoudiging is derhalve gewenst, onder meer door de creatie
van een instrument voor geografische en thematische samenwerking.
Hierbinnen zullen middelen voor de prioriteiten van de Unie, zoals het
nabuurschapsbeleid, duidelijk afgebakend worden. Een aantal lidstaten
pleitte voor de handhaving van een afzonderlijk instrument hiervoor.
Overig
Expertisecentrum Identiteitsfraude en Documenten (ECID) project EUBAM
Libië
Het kabinet maakt van de gelegenheid gebruik uw Kamer te informeren
over het besluit bij te dragen met een grensbeheerproject in samenwerking met EUBAM-Libië (EU Border Advisory Mission) ter waarde van
EUR 195.000. De uitvoering van het project wordt verzorgd door het
Expertisecentrum Identiteitsfraude en Documenten (ECID) van de
Koninklijke Marechaussee.
De grensoverschrijdende problematiek in Libië raakt direct aan het
Nederlandse veiligheidsbelang. Libië is een belangrijk transitland voor
irreguliere migratie. Verreweg het grootste deel van de migranten die
Italië bereiken via de Centraal-Mediterrane Route vertrekt vanuit Libië. Als
onderdeel van een brede inzet in Libië1 – gericht op het bevorderen van
stabiliteit, het verbeteren van omstandigheden van migranten en
vluchtelingen en het tegengaan van irreguliere migratie – zet Nederland in
op het verbeteren van grensbeheer via een bijdrage aan de civiele missie
EUBAM. Op verzoek van EUBAM zal Nederland vanaf juni 2018, verspreid
1

Kamerstuk 21 501-20, nr. 1280 en Kamerstuk 32 735, nr. 182.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1861

4

over een periode van twee jaar, vijf trainingen per jaar verzorgen voor
zestien medewerkers van Libische grenscontrole-instanties op het gebied
van documentfraude. Daartoe worden per training twee Nederlandse
trainers ingezet in Tunis en indien de omstandigheden dat toelaten, in een
latere fase mogelijk ook in Tripoli. Hiermee levert Nederland een directe
en concrete bijdrage aan robuuster grensbeheer in Libië en duurzame
capaciteitsopbouw van de Libische grensautoriteiten. Met dit project stelt
Nederland samen met EUBAM de Libische autoriteiten in staat om (op
termijn) zelfstandig met name valse identiteitsbewijzen te onderscheiden,
een belangrijke schakel in de keten ter bestrijding van zowel irreguliere
migratie als grensoverschrijdende criminaliteit en terrorismedreiging. De
bijdrage aan EUBAM sluit aan bij de inzet van Nederland in VN-kader via
UNSMIL (bevorderen stabilisatie en transitie), in EU-kader via EUNAVFOR
MED Sophia (ontwrichten smokkelnetwerken en trainen kustwacht), en in
NAVO-kader via Operatie Sea Guardian (Maritime Situational Awareness,
monitoring).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-02, nr. 1861

5