Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2167
Vragen van het lid Von Martels (CDA) aan de Minister van Infrastructuur en
Waterstaat over het bericht dat er een wachtrij is voor het afleggen van een
rijexamen (ingezonden 12 april 2018).
Antwoord van Minister Van Nieuwenhuizen Wijbenga (Infrastructuur en
Waterstaat) (ontvangen 23 mei 2018)
Vraag 1
Heeft u het bericht «Wachtrij voor afrijden»1 gelezen? Wat is uw reactie op
het feit dat de wachttijden om af te rijden fors worden overschreden?
Antwoord 1
Ja.
Ik vind het heel vervelend dat de wachttijden zo oplopen, vooral voor al die
mensen die hun rijbewijs nodig hebben voor hun werk, maar ook voor
jongeren die klaar zijn met hun opleiding en graag zo snel mogelijk willen
afrijden.
Vraag 2
Deelt u de conclusie dat het probleem is ontstaan door een gebrek aan
examinatoren in relatie tot de sterke groei van de vraag naar examens? Heeft
dit ook te maken met de nieuwe leeftijdsgrens vanaf 17 jaar?
Antwoord 2
Het is een kwestie van zowel vraag als aanbod. De vraag naar examens is
zeer sterk gestegen: sinds 2014 is het totaal aantal praktijkexamens gestegen
van 630.000 naar 735.000 (prognose 2018), circa 17%. Om aan de stijgende
vraag tegemoet te komen heeft het CBR afgelopen twee jaar nieuwe
examinatoren geworven. Deze zijn sinds 2016 intern binnen het CBR
opgeleid. Het CBR ervaart dat het steeds moeilijker wordt om geschikte
kandidaten aan te trekken vanwege de krapte op de arbeidsmarkt.
Het effect van 17-jarigen is inmiddels gering; dat effect is wel opgetreden
toen de vraag naar examens van de 17-jarigen bovenop de gewone vraag
kwam, maar is inmiddels gedempt.

1

ah-tk-20172018-2167
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

De Telegraaf, 11 april 2018, «Het CBR trekt een noodplan uit de kast om een einde te maken aan
de rampzalig lange wachttijden voor het rij-examen» (https://www.telegraaf.nl/nieuws/1899636/
wachtrij-voor-afrijden)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

Vraag 3
Deelt u de mening dat de nu geconstateerde groei geen verrassing mag zijn?
Kunt u aangeven hoe het komt dat het Centraal Bureau Rijvaardigheid (CBR)
toch zo verrast is door de groei?
Antwoord 3
Het CBR is niet verrast door de groei van de vraag naar examens personenauto. Die is nagenoeg conform groeiprognoses. De vraag naar examens voor
vrachtwagen, bus, trekker en taxi verloopt veel grilliger, is daarmee niet goed
voorspelbaar en blijkt sinds 2014 jaarlijks te variëren: van 26% extra in 2016
(t.o.v. 2015), via 20% extra in 2017 (t.o.v. 2016), naar 10% extra in 2018 (t.o.v.
2017).
Naast de moeilijk voorspelbare vraag naar de beroepsexamens hebben meer
kandidaten B-praktijkexamen gedaan dan de prognose was: 0,9% extra. De
twee belangrijkste oorzaken hiervan zijn dat meer gebruik is gemaakt van de
tussentijdse toets bij het CBR tijdens de rijopleiding, wat uit het oogpunt van
kwaliteit een goede zaak is. De andere oorzaak is dat meer jongeren direct na
hun 18e verjaardag examen willen doen dan voorheen, waarschijnlijk als
gevolg van de verbetering van de economische situatie.
Vraag 4
Heeft u de overtuiging dat het CBR de achterstanden werkelijk gaat inlopen
op de wijze zoals het CBR aangeeft?
Antwoord 4
Het CBR heeft een plan gemaakt met maatregelen voor zowel de korte als de
langere termijn en zowel aan de vraagkant als aan de aanbodkant.
Aan de aanbodkant blijft het CBR nieuwe examinatoren actief werven en
opleiden. De interne opleiding van het CBR zal medio 2018 gecertificeerd
worden op het vereiste wettelijke niveau voor een examinator. Daardoor
wordt de doelgroep voor werving verbreed, immers het instroomniveau mag
dan lager zijn dan het wettelijke niveau. Ook zal het CBR op korte termijn
inzetten op het zo goed mogelijk faciliteren van de transport- en logistieke
sector: schaarse capaciteit voor beroepsexamens wordt door CBR gelijkmatig
verdeeld over de examinatoren.
Aan de vraagkant ondersteun ik de oproep van het CBR aan de rijscholen om
kandidaten pas naar examen te sturen na voldoende vooropleiding en de
rijscholen te vragen om de examens beter in te plannen. Een rijschool kan
immers een examen zo goed mogelijk plannen en vooruit reserveren
waarmee de wachttijd zoveel mogelijke tijdens de rijopleiding kan vallen.
Echter ondanks de inzet van de maatregelen in het plan van aanpak is de
verwachting dat de wachttijden niet snel weer op het gewenste niveau
komen. Immers er zijn geen maatregelen in te zetten die op zeer korte termijn
effect hebben zonder de kwaliteit van het examen aan te tasten. Ik bezie
daarom samen met het CBR daarnaast in hoeverre prioritering van de
verschillende examens mogelijk is.
Vraag 5
Deelt u de conclusie van het CBR dat de keuze voor een goede rijschool echt
helpt? Kunt u aangeven welk deel van de wachttijden veroorzaakt wordt door
de keuze voor slechte rijscholen?
Antwoord 5
Er zijn grote verschillen in slagingspercentages tussen regio’s en rijscholen.
Op dit moment hebben 1.500 rijscholen van de ca. 8.000 die zijn ingeschreven
bij het CBR een slagingspercentage voor het eerste examen van 30% of lager.
Dit betekent dat er kandidaten op examen komen die volstrekt onvoldoende
zijn opgeleid en waar de examinator moet ingrijpen om ongelukken te
voorkomen. Ook uit het oogpunt van verkeersveiligheid is het onverstandig
om een dergelijk slecht opgeleide kandidaat de hele rit van het praktijkexamen af te laten maken. Het CBR beziet hoe daar op korte termijn iets aan
gedaan kan worden, bijvoorbeeld door het afbreken van het examen in
combinatie met een verplichte langere wachttijd voor het herexamen.
Het is niet exact te berekenen wat het aandeel van deze slecht voorbereide
kandidaten op de reserveringstermijn is. Wel is in algemene zin te zeggen,
dat als het gemiddelde slagingspercentage, dat nu rond de 50% ligt, zou

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

stijgen -zonder concessies te doen aan de examenvereisten voor
verkeersveiligheid- de reserveringstermijn snel weer binnen de gewenste
zeven weken wachttijd zou komen.
Vraag 6
Zijn de namen van de ca. 1.500 rijscholen die kandidaten die nog niet
voldoende opgeleid zijn naar het examen laten gaan bekend en kunnen die
gepubliceerd worden?
Antwoord 6
Het CBR publiceert de examenresultaten van alle rijscholen al periodiek,
zowel als open data op haar website (www.cbr.nl) als bewerkt op www.rijschoolgegevens.nl. Zoeken is mogelijk op plaatsnaam en op rijschool. Voor
de zomer zullen deze gegevens op de vernieuwde website van het CBR nog
prominenter te vinden zijn. Ik heb het CBR gevraagd om op haar website
duidelijke informatie te geven ten behoeve van het kiezen van een rijschool.
Vraag 7
Kunt u aangeven wat de wachttijden voor de verschillende groepen nu zijn en
in welke tempo ze worden ingelopen?
Antwoord 7
De actuele wachttijden verschillen per regio en per periode. Het CBR
publiceert deze wekelijks op haar website www.cbr.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3