> Retouradres Postbus 20401 2500 EK Den Haag

PostNL N.V.
T.a.v. mevrouw Verhagen
Prinses Beatrixlaan 23
2595 AK DEN HAAG

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Bezoekadres
Bezuidenhoutseweg 73
2594 AC Den Haag
Postadres
Postbus 20401
2500 EK Den Haag
Overheidsidentificatienr
00000001003214369000
T 070 379 8911 (algemeen)
F 070 378 6011 (algemeen)
www.rijksoverheid.nl/ezk

Datum
Betreft

Uw aanvraag tot toepassing van artikel 47 van de Mededingingswet

De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat;
1. Samenvatting
Met dit besluit wordt een vergunning verstrekt voor de concentratie van PostNL en
Sandd. Ik heb de omstandigheden en belangen afgewogen en oordeel dat er
gewichtige redenen van algemeen belang zijn die zwaarder wegen dan de te
verwachten belemmering van de mededinging en die nopen tot verlening van de
aangevraagde vergunning, zoals bedoeld in artikel 47 van de Mededingingswet.
Aan de vergunning zijn voorschriften en beperkingen verbonden die in hoofdstuk 5
verder worden toegelicht.
De situatie op de postmarkt is uniek, de afgelopen 10 jaar is het volume
verstuurde post meer dan gehalveerd. Tegelijkertijd vervult de landelijke
postdienstverlening nog een belangrijke maatschappelijke functie. In mijn brief
van 19 juni 2018 aan de Tweede Kamer heb ik uiteengezet dat de postmarkt op
termijn waarschijnlijk als zelfstandige markt gaat verdwijnen. In het eindbeeld
bestaan er bredere markten voor berichtenverkeer en bezorging waarbij digitale
alternatieven, zoals whatsapp en e-mail, en andere logistieke oplossingen kunnen
zorgen voor een nieuwe manier van borging van publieke belangen.1
Om de publieke belangen op het gebied van postdienstverlening het beste te
borgen is een geleidelijke overgang van de huidige situatie naar dit eindbeeld van
belang. Dat betekent dat in de tussentijd de continuïteit van een landelijke
toegankelijke postdienstverlening geborgd moet zijn en dat werkenden in deze

1

Zie Kamerbrief Toekomstige ontwikkeling van de Nederlandse postsector (2018), Kamerstuk 29502, nr. 158
Pagina 1 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

sector een zekere mate van bescherming kennen om geleidelijk de transitie naar

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

het eindbeeld te maken. Weliswaar valt niet te vermijden dat de postmarkt als
zelfstandige markt waarschijnlijk op termijn gaat verdwijnen, maar door de
concentratie kan de continuïteit van de UPD én van de zakelijke post tegen
redelijke voorwaarden en tarieven en zonder staatssteun naar verwachting
gedurende een aanzienlijk langere periode worden gewaarborgd. Het borgen van
publieke belangen hangt in deze transitiefase onlosmakelijk samen met de
belangen van de uitvoerder van de UPD.
Ik ben van oordeel dat de beoogde concentratie bijdraagt aan de continuïteit van
een kwalitatief hoogwaardige postdienstverlening op langere termijn, leidt tot
lagere kosten, zorgt voor een betere bescherming van werknemers in de markt en
de financiële belangen van de Staat dient.
De ACM heeft beoordeeld dat de concentratie nadelig is voor de mededinging,
waarbij door de ACM is gekeken met een gebruikelijke tijdshorizon van 3 tot 5
jaar. De ACM constateert dat de concentratie efficiëntievoordelen heeft en dat die
niet op een andere manier kunnen worden behaald dan met de concentratie.
Tegelijkertijd constateert de ACM dat de concentratie kan leiden tot een
prijsstijging van 30-40% op het gebied van zakelijke partijenpost.
De gemiddelde prijs per stuk voor niet-tijdkritische post op dit deel in de markt is
20-30 cent en de vraag is of een dergelijk prijsniveau op langere termijn houdbaar
is. Naast het benutten van de efficiëntievoordelen is waarschijnlijk een gematigde
prijsstijging nodig om de continuïteit van een landelijke postdienstverlening beter
te kunnen borgen met redelijke voorwaarden voor werkenden in de sector.
Het alternatief waarbij de vergunning voor de concentratie geweigerd wordt,
levert een groot risico op een schoksgewijze aanpassing, met mogelijk grote
negatieve gevolgen voor de continuïteit, kwaliteit, werkgelegenheid en
arbeidsvoorwaarden binnen de postdienstverlening. Dat vind ik onwenselijk.
Wel wil ik voorkomen dat, zolang en voor zover de intermodale concurrentie van
digitale alternatieven of andere bezorgnetwerken onvoldoende disciplineert, het
geconcentreerde bedrijf overwinsten kan maken in de transitiefase. Ik verbind
daarom een voorschrift aan de vergunning dat een maximumrendement oplegt
Pagina 2 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

aan de activiteiten die verband houden met het brievennetwerk. Hierdoor kunnen

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

de prijzen niet ongebreideld stijgen.
Ook concludeert de ACM dat de concentratie tot gevolg heeft dat de mogelijkheid
groter wordt voor PostNL om concurrerende postvervoerbedrijven toegang te
weigeren, dan wel toegang te verlenen tegen hogere prijzen of verslechterde
voorwaarden. Dit wil ik voorkomen en daarom verbind ik als voorschrift aan de
vergunning dat toegang voor postvervoerbedrijven tot het netwerk van PostNL
wordt geborgd. Ik volg daarbij het advies van de ACM dat ik op het gebied van
toegang heb gevraagd. Voorts biedt de Mededingingswet generieke bescherming
voor het tegengaan van misbruik van economische machtsposities.
Daarnaast neem ik een vergunningsvoorwaarde op waarmee PostNL is gehouden
aan de gedane toezeggingen op het gebied van de bescherming van werknemers.
Doel is om te garanderen dat PostNL alle bezorgers in dienst van Sandd de
mogelijkheid biedt om in dienst te treden bij PostNL. PostNL heeft bovendien in de
aanvraag toegezegd dat er als gevolg van de concentratie geen gedwongen
ontslagen zullen plaatsvinden van medewerkers van Sandd die werkzaam zijn in
de bezorging. Voor alle werknemers van Sandd dient PostNL een sociaal aanbod te
doen.
Bovendien vind ik het belangrijk dat de voordelen van de concentratie voldoende
bij de UPD-gebruiker terecht komen. Ik zal daarom bezien of dit via het huidige
kostentoerekeningsysteem van de UPD wordt geborgd of dat hiervoor een
aanpassing van de systematiek nodig is. Het kostentoerekeningssysteem is
vastgelegd in de Postregeling.
2. Procesverloop
Op 25 februari 2019 heeft PostNL N.V. (hierna: PostNL) een melding gedaan van
een voorgenomen concentratie met SHM Beheer II B.V. (hierna: Sandd) in de zin
van artikel 34 van de Mededingingswet bij de Autoriteit Consument en Markt
(hierna: ACM).
Bij besluit van 1 april 2019 heeft de ACM op basis van artikel 37, eerste lid, van
de Mededingingswet besloten dat voor de voorgenomen concentratie een
vergunning is vereist.
Pagina 3 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Op 4 april 2019 heeft PostNL op grond van artikel 42, eerste lid, van de
Mededingingswet bij de ACM een vergunning aangevraagd om een concentratie
met Sandd tot stand te kunnen brengen.
Bij besluit van 5 september 2019 heeft de ACM op grond van artikel 41, tweede
lid, van de Mededingingswet, geweigerd de aangevraagde vergunning te verlenen.
PostNL heeft op 6 september 2019 een aanvraag ingediend bij de Staatssecretaris
van Economische Zaken en Klimaat voor het verkrijgen van een vergunning voor
het tot stand brengen van een concentratie nadat die vergunning door de ACM is
geweigerd. Het betreft een aanvraag in de zin van artikel 47 van de
Mededingingswet voor het verlenen van een vergunning. Dit document betreft de
beoordeling en het besluit op de aanvraag van 6 september 2019.
Op donderdag 12 september 2019 zijn door het ministerie van Economische
Zaken en Klimaat aanvullende vragen gesteld aan PostNL en Sandd. Deze zijn op
maandag 16 september 2019 beantwoord en van een aanvulling voorzien op
woensdag 18 september 2019. Dit heeft tweemaal geleid tot enkele aanvullende
vragen vanuit het ministerie. Deze vragen zijn op 23 september 2019 en 25
september 2019 beantwoord.
De ACM is in gelegenheid gesteld om op een concept van dit besluit te reageren.
Voorts heeft de ACM een advies uitgebracht met betrekking tot de
toegangsvoorschriften. Dit advies is op maandag 23 september 2019 ontvangen.
3. Wettelijk kader
Artikel 47, eerste lid, van de Mededingingswet luidt: “Onze Minister kan, nadat de
Autoriteit Consument en Markt een vergunning voor het tot stand brengen van
een concentratie heeft geweigerd, op een daartoe strekkende aanvraag besluiten
die vergunning te verlenen indien naar zijn oordeel gewichtige redenen van
algemeen belang die zwaarder wegen dan de te verwachten belemmering van de
mededinging, daartoe nopen.”
Deze bepaling maakt het mogelijk een vergunning voor een concentratie alsnog te
verlenen nadat de ACM een vergunning heeft geweigerd. De wetgever heeft deze
mogelijkheid in de wet opgenomen voor de gevallen waarin er gewichtige redenen
Pagina 4 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

van algemeen belang zijn die zwaarder wegen dan de verwachte belemmering

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

van de mededinging. Dit is een ander afwegingskader dan het in artikel 42 van de
Mededingingswet vermelde toetsingskader voor de ACM.
De memorie van toelichting bij de Mededingingswet benoemt expliciet dat het
algemeen belang waarop de beslissing van de minister moet berusten, niet nader
gespecificeerd is (Kamerstukken II, 1995/96, 24 707, nr. 3). Er wordt wel aan
gerefereerd dat het overwegingen van economische en niet-economische aard
kunnen zijn en dat er rekening moet worden gehouden met de mogelijkheid dat
concentraties die uit mededingingsoogpunt bezien niet toegelaten zouden kunnen
worden, op grond van andere zwaarwegende maatschappelijke belangen
niettemin aanvaardbaar kunnen zijn. De memorie van toelichting vervolgt door te
beschrijven dat deze bevoegdheid aan de Minister van Economische Zaken en
Klimaat, in casu de staatssecretaris, is toebedeeld, omdat het afwegen van het
mededingingsbelang tegen andere, niet in de wet zelf gespecificeerde belangen
noodzakelijkerwijs een politiek karakter heeft. Vanwege deze bredere
belangenafweging, waar ook andere beleidsaspecten kunnen spelen, moet de
Minister van Economische Zaken en Klimaat de beslissing op een artikel 47aanvraag in overeenstemming met het gevoelen van de ministerraad nemen
(artikel 49, eerste lid, Mededingingswet).
Samenvattend zijn voor het verlenen van een vergunning op basis van artikel 47
van de Mededingingswet de volgende aspecten relevant.
-

Ten eerste moet er sprake zijn van gewichtige redenen van algemeen
belang.

-

Ten tweede moeten deze gewichtige redenen van algemeen belang
zwaarder wegen dan de te verwachten belemmering van de mededinging
en nopen tot verlening van de aangevraagde vergunning.

Tot slot kan voor de beoordeling van een artikel 47-aanvraag relevant zijn of er
alternatieven zijn die minder belastend voor de mededinging zijn. Daar wordt ook
op ingegaan bij dit besluit.
4. Overwegingen

Pagina 5 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

In dit hoofdstuk zal worden ingegaan op de verschillende aspecten en belangen

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

die verband houden met de aanvraag en die ik heb meegewogen in mijn oordeel.
4.1

Beschrijving van de postmarkt

De postmarkt is een geliberaliseerde markt voor het verrichten van postdiensten
met een open toe- en uittreding van aanbieders. In beginsel is het aanbieden van
postdiensten vrij, mits enkele spelregels in acht worden genomen die zijn
vastgelegd in de Postwet 2009 en de achterliggende Europese Postrichtlijn.2 De
Postrichtlijn verplicht lidstaten om de (potentiële) gebruikers van postdiensten een
minimumniveau aan dienstverlening te garanderen door middel van de Universele
Postdienst (UPD).3 Deze UPD is onder het recht van de Europese Unie een dienst
van algemeen economisch belang4 en biedt de mogelijkheid voor de Europese en
nationale wetgever om ter uitvoering van deze dienst, voor zover nodig, af te
wijken van de normale mededingingsregels.
Ook voorziet de Postrichtlijn in verschillende methoden om de kosten voor het
verrichten van de UPD in rekening te brengen of te compenseren. Op de
Nederlandse markt is Koninklijke TNT Post B.V., de rechtsvoorganger van het
huidige PostNL B.V. (een dochter van PostNL N.V.) door middel van de Aanwijzing
verlener universele postdienst 2009 aangewezen als uitvoerder van de UPD.5 Bij
het inrichten van de UPD in Nederland is ervoor gekozen om de kosten verbonden
aan de UPD via gereguleerde tarieven door te berekenen aan de gebruikers van
de UPD.6 Daarmee is belasting van de rijksbegroting voorkomen en wordt het
principe ‘de gebruiker betaalt’ gevolgd.

2

Richtlijn 97/67/EG van het Europees Parlement en de Raad van 15 december 1997 betreffende

gemeenschappelijke regels voor de ontwikkeling van de interne markt voor postdiensten in de Gemeenschap en
de verbetering van de kwaliteit van de dienst, zoals gewijzigd bij richtlijn 2008/6/EG.
3

Zie artikelen 3 tot en met 6 van Richtlijn 97/67/EG en hoofdstuk 4 van de Postwet 2009.

4

In de zin van het protocol bij het Verdrag van Lissabon betreffende de diensten van algemeen belang. Zie ook

de jurisprudentie van het Hof van Justitie, arrest HvJEU Corbeau, zaak C-320/91, overweging 15; arrest Gerecht
Inpost Paczkomaty sp. z o.o. en Inpost SA /Europese Commissie, gevoegde zaken T-T-282/16 en T-283/16,
overwegingen 31-41 en de beschikkingenpraktijk van de Europese Commissie, bijv. Besluit van de Commissie
van 25 januari 2012 betreffende de door België ten uitvoer gelegde steunmaatregel SA.14588 (C 20/09) ten
behoeve van De Post (thans bpost).
5

Stcrt. 2009, 82.

6

Zie hoofdstuk 3 en 4 van de Postregeling 2009.
Pagina 6 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

De Nederlandse markt voor postdiensten bestaat uit de hiervoor beschreven UPD-

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

post en de niet-UPD-post, de zogenoemde zakelijke partijenpost. Op basis van de
Postwet 2009 garandeert de UPD onder andere een minimaal aantal
postvestigingen, de beschikbaarheid en toegankelijkheid van openbare
brievenbussen, kostenoriëntatie van de tarieven en de kwaliteit van de dienst
(bijvoorbeeld 95% van de brieven moet de volgende dag worden bezorgd). De
UPD-post maakt ongeveer 13% van de markt voor postdiensten uit, de zakelijke
partijenpost 87%.7 In het UPD-segment is PostNL vrijwel de enige speler. Op de
zakelijke markt zijn naast PostNL andere postbedrijven actief. Sandd is qua
omvang de belangrijkste concurrent van PostNL op dit deel van de markt en
beschikt als enige andere speler op de markt over een landelijk dekkend
brievennetwerk.
De postmarkt staat al jaren onder druk. Inmiddels is het aantal van 5 miljard
poststukken dat in 2009 nog werd verstuurd meer dan gehalveerd. In 2018 en het
eerste kwartaal van 2019 was de volumekrimp bijna 10% (op jaarbasis). In 2018
zijn er in totaal 2,34 miljard stuks brievenbuspost verstuurd.8 Deze krimp kent
nauwelijks een precedent in andere markten en het is de verwachting dat deze
trend zich zal voortzetten.9
Door het dalende postvolume wordt het steeds lastiger kostenbesparingen te
realiseren omdat dezelfde vaste kosten over een steeds lagere volumebasis
moeten worden verdeeld. De continuïteit en betaalbaarheid van de landelijke
postdienstverlening in Nederland staan daarmee onder druk. Deze druk heeft zich
de laatste jaren ook geuit in de postzegelprijs. Door de dalende volumes is de
prijs van de postzegel gestegen van 0,46 euro in 2011 naar 0,87 euro in 2019.
Met de daling van het volume daalde ook het aantal arbeidsplaatsen in deze
sector. Waren er in 2011 nog ongeveer 55.000 mensen betrokken bij de
bezorging van post bij PostNL en Sandd, nu zijn dat er ruim 32.000.

7

Zie Ministerie van EZ (2017); ‘Analyse toekomst post, het belang van post in een digitale wereld’ figuur 7.

Kamerstukken 2016/17, 29502, nr. 140, bijlage.
8

Zie ACM (2019), Post- en pakkettenmonitor 2018.

9

Zie o.a. Ministerie van EZ (2017); ‘Analyse toekomst post, het belang van post in een digitale wereld’, WIK

(2016); Future senario developments in the Dutch postal market, Kamerstukken 2016/17, 29502, nr. 140,
bijlage, kwartaalcijfers PostNL Q2 2019, https://www.postnl.nl/over-postnl/beleggers/financiele-resultaten-enpresentaties/ 5 augustus 2019.
Pagina 7 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

In de Analyse toekomst post10 zijn de verschillende problemen en mogelijke

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

oplossingsrichtingen voor de postmarkt verkend. In de daaropvolgende
Kamerbrief Toekomst van de Postmarkt11 en het ontwerpvoorstel voor de
wijziging van de Postwet 2009 dat dit jaar is geconsulteerd12 is het perspectief
geschetst voor de postmarkt op de lange termijn en zijn concrete beleidsstappen
aangekondigd.
Het is waarschijnlijk dat de postmarkt in de huidige vorm zal verdwijnen als
gevolg van de voortdurende volumekrimp. Uiteindelijk zal de postmarkt naar
verwachting opgaan in bredere markten voor berichtenverkeer en bezorging
waarbij het de vraag is of er nog een afzonderlijk brievennetwerk is. Op termijn
zal de levering van het dan nog resterende volume brievenpost waarschijnlijk
worden meegenomen in andere logistieke ketens. Een brief gaat dan bijvoorbeeld
mee met een pakketje. De markt, technologische innovaties en behoeften van
gebruikers zullen de snelheid bepalen van een vergaande koppeling of vermenging
van postdiensten met andere logistieke netwerken. Hoewel er op enkele vlakken
al vermenging plaatsvindt - zo gaat aangetekende post nu ook via het
pakkettennetwerk - is er op dit moment nog sprake van aparte netwerken voor
brievenpost en pakketbezorging. Het is op dit moment voor de
postvervoerbedrijven nog goedkoper om een brief via het brievennetwerk te
verwerken dan via het pakketnetwerk.
Het beleid voor het borgen van de beschikbaarheid, betaalbaarheid en
betrouwbaarheid van een landelijke postvoorziening rustte het afgelopen
decennium op twee pijlers. Ten eerste is er, zoals hierboven beschreven, een
basisniveau aan postdiensten wettelijk verankerd, de UPD. Ten tweede speelde
concurrentie een grote rol omdat daarmee de belangen op met name de zakelijke
markt het beste konden worden geborgd.
Naarmate het volume afneemt, gaat het brievennetwerk (voor UPD en niet-UPD
post) meer kenmerken van een natuurlijk monopolie vertonen.13 Dit is het geval

10

Ministerie van EZ (2017); ‘Analyse toekomst post, het belang van post in een digitale wereld’.

11

Zie Kamerbrief Toekomstige ontwikkeling van de Nederlandse postsector (2018), Kamerstukken 2017-2018,

29502, nr. 158.
12

https://www.internetconsultatie.nl/aanpassingpostwet

13

Wanneer de optimale schaal voor een activiteit of segment zodanig is dat het efficiënt is als er maar één

aanbieder is, is er sprake van een natuurlijk monopolie. SEO (2003) concludeerde al dat met name het bezorgen
Pagina 8 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

omdat er duidelijke schaalvoordelen te behalen zijn en het daardoor efficiënter is

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

één bedrijf het grootste deel van de markt te laten verzorgen. In deze situatie,
veroorzaakt door de volumekrimp van traditionele post, neemt de
levensvatbaarheid en wenselijkheid van infrastructuurconcurrentie af.14 Dit zorgt
voor een dilemma. Enerzijds leidt het verzorgen van een groot deel van het
volume door één partij tot de laagste productiekosten. Anderzijds zorgt een
verlies aan concurrentie voor minder druk op kostenbesparingen, prijzen en een
verminderde prikkel om te innoveren.
In een flink krimpende markt met grote schaalvoordelen is de verwachting dat er
uiteindelijk één landelijke speler overblijft. Gelet op de schaalvoordelen in de
markt zullen bedrijven op de korte termijn tot het uiterste willen gaan om volume
te behouden op het landelijke netwerk, aangezien dat essentieel is om te
overleven. Vanwege de relatief grote vastekostencomponent van het landelijke
netwerk nemen de gemiddelde kosten per stuk door verdeling en krimp van
volumes dusdanig toe, dat het samenvoegen van volumes de enige manier is om
een landelijk netwerk op lange termijn rendabel te onderhouden.
Een belangrijke factor bij de overgang naar één landelijke speler is de wet- en
regelgeving ten aanzien van arbeid. De postsector is een arbeidsintensieve sector
waarbij meer dan tweederde van de kosten arbeidskosten zijn. Dit betekent dat
arbeid een belangrijke concurrentieparameter is. Arbeidsmarktwetgeving is de
laatste jaren aangescherpt ter bescherming van werkenden en dat heeft invloed
op het bedrijfsmodel van postvervoerbedrijven. Zo is het Tijdelijk besluit
postbezorgers 2011 van kracht dat bepaalt dat 80% van de postbezorgers op
basis van een arbeidscontract in dienst moet zijn en is sinds 1 januari 2018 het
kenmerken van een natuurlijk monopolie heeft. Deze analyse wordt bevestigd door onder andere Bradley en
Colvin (1993), Cazals Rycke, Florens en Rouzaud (1997), Rogerson en Takis (1993). Dezelfde redenering kan
worden gevolgd voor de collectie van brievenbuspost. Het is inefficiënt om een tweede of derde brievenbus naast
die van de UPD-verlener te plaatsen en daarmee de vaste (gedeeltelijk) kosten te dupliceren. De krimp in
volumes versterkt de karakteristieken van een natuurlijk monopolie in de bezorging en collectie. Wanneer de
markt krimpt drukken de vaste kosten zwaarder op de kosten per product, omdat vaste kosten over een kleiner
volume verdeeld worden. Door de stijgende kosten per product als gevolg van de krimp wordt het meer efficiënt
de brievenbuspost door minder, of zelfs door één aanbieder, te laten bezorgen. Cazals, Florens en Roy (2001)
constateerden dat volumekrimp in dunbevolkte gebieden voor een grotere stijging in de gemiddelde
productiekosten dan in dichtbevolkte gebieden zorgt. In dunbevolkte gebieden met krimp tendeert de bezorging
en collectie dus nog verder naar een natuurlijk monopolie. Voor een uitgebreidere toelichting, zie Ministerie van
EZ (2017), Analyse toekomst post, 2017, box 1, Kamerstukken 2016/17, 29502 nr. 140.
14

Zie ook De Bijl (2019), Regulering van een postmarkt in transitie, bijgevoegd bij dit besluit.
Pagina 9 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

wettelijk minimumloon (WML) van toepassing op mensen die niet op basis van

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

een arbeidsovereenkomst werken, maar op basis van een overeenkomst van
opdracht. Daarnaast is 1 januari 2019 de Wijzigingswet Wet minimumloon en
minimumvakantiebijslag in werking getreden, waardoor het lastiger is geworden
om gebruik te maken van stukloon in de postsector.
Deze ontwikkelingen zijn wenselijk voor de bescherming van werkenden in deze
sector, maar maken het minder goed mogelijk op arbeidskosten te concurreren en
verhogen de arbeidskosten van bedrijven. Arbeidskosten zijn daarmee ook een
belangrijke factor die de efficiëntievoordelen van één landelijk netwerk doen
toenemen.
Tussenconclusie
Het is waarschijnlijk dat de postmarkt in de huidige vorm zal verdwijnen en zal
opgaan in bredere markten voor berichtenverkeer en bezorging waarbij het de
vraag is of er op termijn nog een afzonderlijk brievennetwerk is. In de
transitiefase naar dit eindbeeld is – als gevolg van de voortdurende volumekrimp de verwachting dat er één landelijke speler voor postdienstverlening overblijft.
Hierdoor neemt de wenselijkheid en levensvatbaarheid van concurrentie tussen
meerdere netwerken af, te meer omdat de ruimte voor concurrentie op de
belangrijkste kostenfactor, te weten arbeidsvoorwaarden, van overheidswege
beperkt is. Van belang is dat gedurende deze transitiefase de betaalbaarheid en
continuïteit van UPD-diensten gewaarborgd blijven.
4.2

Belangenafweging

4.2.1

De belemmering van de mededinging

De verwachte belemmering van de mededinging is door de ACM in beeld gebracht
bij het besluit van 5 september 2019 waarmee de vergunning die door PostNL is
aangevraagd op basis van artikel 41 Mededingingswet is geweigerd.
Vooropgesteld staat dat ik eerlijke en werkzame mededinging van groot belang
vind. Concurrentie houdt ondernemers scherp, zorgt voor innovatie en leidt ertoe
dat consumenten waar voor hun geld krijgen. Daarom is het van belang dat er
goed functionerende markten zijn. Dat is niet vanzelfsprekend, waardoor er
spelregels vanuit de overheid nodig zijn.
Pagina 10 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

De ACM is belast met het concentratietoezicht op basis van de Mededingingswet.
Dit toezicht doet zij met inachtneming van Europese Richtsnoeren voor de
beoordeling van horizontale fusies op grond van Verordening 139/2004 van de
Raad inzake de controle op concentraties van ondernemingen (2004/C 31/03).
Daaruit volgt dat de gebruikelijke beoordelingshorizon voor het in kaart brengen
van de mededingingseffecten bij concentraties 3 tot 5 jaar is.
De ACM geeft in haar besluit van 5 september 2019 aan dat de voorgenomen
concentratie praktisch gezien leidt tot een monopolist op het gebied van
postbezorging. De ACM concludeert dat als gevolg van de concentratie de
mededinging op de Nederlandse markten voor zakelijke partijenpost en losse post
de komende jaren significant wordt belemmerd.
De overname van Sandd heeft volgens de ACM tot gevolg dat de enige concurrent
van PostNL die een significante concurrentiedruk uitoefent op de markt voor
zakelijke partijenpost zal wegvallen. Als gevolg hiervan zullen de prijzen voor
zakelijke partijenpost, met name voor niet-tijdkritische post, volgens de ACM
significant stijgen. Op basis van een fusiesimulatie wordt door de ACM ingeschat
dat de prijzen voor zakelijke partijenpost als gevolg van de concentratie
uiteindelijk met gemiddeld 30 tot 40% zullen stijgen.15 Dit betekent per saldo een
prijsstijging van ruim 10 cent per stuk voor niet-tijdkritische zakelijke post, van
een gemiddelde opbrengst van circa 20 tot 30 eurocent per stuk naar circa 30 tot
40 eurocent per stuk.16
Daarnaast valt als gevolg van de concentratie op het gebied van losse post de
daadwerkelijke en potentiële concurrentiedruk van Sandd weg. Dit heeft volgens
de ACM concreet tot gevolg dat de prijs voor losse post meer zal toenemen.
Bovendien concludeert de ACM dat de concentratie tot gevolg heeft dat voor
PostNL de mogelijkheid groter wordt om concurrerende postvervoerbedrijven
toegang te weigeren, dan wel toegang tegen hogere prijzen of verslechterde
voorwaarden aan te bieden en dat de prikkel van PostNL daartoe wordt versterkt.

15

Dit betreft een inschatting van de orde van grootte van de te verwachten prijseffecten van de concentratie.

16

Bijlage F bij het ACM besluit Verbod van concentratie PostNL N.V. en SHM Beheer II B.V. d.d. 5 september

2019.
Pagina 11 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

Andere partijen kunnen na de concentratie namelijk niet meer terecht bij het

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

landelijk dekkend netwerk van Sandd.
De ACM geeft ook aan dat de voorgenomen concentratie tussen PostNL en Sandd
betekent dat een postbezorgnetwerk van Sandd wegvalt waarmee ook andere
bezorgdiensten kunnen worden verricht, zoals brievenbuspakjes met track & trace
en huis-aan-huis folders. Dit kan een negatief mededingingseffect hebben op de
markten voor pakketten en ongeadresseerd drukwerk. De ACM laat in het midden
of deze effecten zich daadwerkelijk zullen voordoen, omdat zij op de hierboven
weergegeven gronden de vergunning voor de concentratie al weigert.
De ACM acht het aannemelijk dat in de markt voor zakelijke partijenpost door de
concentratie kostenbesparingen kunnen worden gerealiseerd. De ACM acht het
niet aannemelijk dat deze verwachte besparingen op een andere, minder
vergaande wijzen kunnen worden behaald dan via een concentratie. De ACM
onderschrijft daarmee dat door de concentratie efficiëntievoordelen kunnen
worden behaald. De ACM komt echter tot het oordeel dat de kostenvoordelen
onvoldoende zullen zijn om de mededingingsbeperkende effecten te compenseren
en heeft het vergunningsverzoek - in de zin van artikel 41, tweede lid van de
mededingingswet - daarom afgewezen.
4.2.2

Gewichtige redenen van algemeen belang

De kenmerken van de landelijke postmarkt brengen mee dat bij de toepassing van
de bevoegdheid van artikel 47 van de Mededingingswet, een samenstel van
belangen en de afweging daarvan de grondslag vormt voor het besluit. De
volgende algemene belangen, naast het mededingingsbelang, spelen bij deze
afweging een rol: het belang van de continuïteit van een landelijke
postdienstverlening, het belang van de bescherming van de afnemers van
postdiensten, het belang van de bescherming van werknemers in de postmarkt en
het belang van de bescherming van de financiële belangen van de Staat. In de
volgende subparagrafen zal ik verder ingaan op deze belangen, aangeven dat
deze belangen onder druk staan, en hoe de concentratie kan bijdragen aan
borging van deze belangen.
4.2.3

Het belang van de bescherming van de afnemers van postdiensten

Pagina 12 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

De postmarkt en de UPD zijn van groot belang voor de Nederlandse samenleving.

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Dit is mede ingegeven door de noodzaak van bescherming van kwetsbare
groepen in Nederland voor wie post nog belangrijk is. Zo blijkt uit een onderzoek
van het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties dat ongeveer
2,5 miljoen Nederlanders het moeilijk vinden met digitale apparaten om te gaan
en dat ongeveer 1,3 miljoen mensen nog nooit internet hebben gebruikt.17 Ook de
Nationale Ombudsman concludeerde in 2016 naar aanleiding van het verdwijnen
van de blauwe envelop van de Belastingdienst dat de belangen van mensen die
moeite hebben met digitalisering beter moeten worden geborgd.18 In het
verlengde hiervan is in het regeerakkoord opgenomen dat mensen die niet
elektronisch kunnen communiceren dat ook op een andere manier moeten kunnen
blijven doen. Daarom blijft er een keuzemogelijkheid om per post met de overheid
te communiceren.19 Ook is in het regeerakkoord afgesproken dat de UPD op het
platteland en in krimpregio’s op het huidige kwaliteitsniveau verzekerd moet
blijven.20
Om deze groepen te kunnen blijven bedienen, is het allereerst van belang dat er
een landelijk dekkend fijnmazig netwerk voor brievenbezorging aanwezig is.
Voorts is de betaalbaarheid van belang. De Postwet 2009 vereist dat in heel
Nederland een uniform tarief wordt gehanteerd voor UPD-post. Het maakt niet uit
of post wordt verstuurd naar Amsterdam vanuit Hoogeveen, Simpelveld of
Zevenbergen. De verzender betaalt dezelfde prijs ongeacht de kosten die worden
gemaakt door de UPD-dienstverlener. Druk op het landelijk netwerk voor
tijdkritische post kan ervoor zorgen dat postbedrijven zich alleen gaan richten op
de rendabele poststromen, waardoor de solidariteit in het systeem onder druk
komt te staan. Door de bestendigheid, kwaliteit en betaalbaarheid van de UPD te
garanderen tegen uniforme prijzen wordt bijgedragen aan de sociale inclusie in
Nederland.
De prijzen van UPD-producten zijn kostengeoriënteerd, dat wil zeggen dat de
prijzen van de UPD-producten niet hoger mogen zijn dan de kosten die hiervoor

17

Zie BZK(2019), Digitale inclusie, een onderzoek naar de digitale vaardigheden en behoefte aan ondersteuning.

https://www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2019/01/31/digitale-inclusie
18

Rapport 5 april 2016, nr. 2016/030.

19

Zie Regeerakkoord 2017-2021, ‘Vertrouwen in de Toekomst’, oktober 2017, p.8.

20

Zie Regeerakkoord 2017-2021, ‘Vertrouwen in de Toekomst’, oktober 2017, p35.
Pagina 13 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

worden gemaakt plus een redelijk rendement. De concentratie kan bijdragen aan

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

de betaalbaarheid van UPD-producten. Volumes die via andere netwerken dan het
UPD-netwerk worden verwerkt en bezorgd, leiden ertoe dat de kosten per
eenheid product op het netwerk toenemen, en daarmee de kosten van de UPDproducten op dat netwerk.21 Omgekeerd leidt extra volume op het netwerk van de
UPD-verlener tot lagere kosten per eenheid product. Via deze weg kan een
samenvoeging van volumes van PostNL en Sandd van invloed zijn op de
betaalbaarheid van de UPD. Kostenvoordelen behaald door synergie- en
schaalvoordelen kunnen terugvloeien naar de UPD-gebruiker via het bestaande
kostentoerekeningssysteem.
Allereerst is er een effect vanwege samenvoegen van volumes. Door het
samenvoegen van netwerken neemt - blijkens de documenten van PostNL22 bij de
aanvraag - het UPD-volume met ongeveer 5-10% toe XXXXXXXXXXXXXXXXX.
Hierdoor dalen de directe kosten van de UPD. Een tweede effect komt doordat er
veel niet-UPD volume op het netwerk wordt toegevoegd.
Op basis van deze twee effecten en het huidige kostentoerekeningssysteem zullen
volgens de berekeningen van PostNL hierdoor de gealloceerde en
gemeenschappelijke gezamenlijke kosten voor de UPD per stuk naar verwachting
met circa 5%-10% XXXXXXXXXXXXXXXXX afnemen. Dit leidt tot een daling van
de tariefruimte van de UPD XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX waardoor PostNL
na de concentratie gemiddeld gezien minder hoge prijzen op de UPD-producten
kan hanteren dan zonder de concentratie. Hierdoor wordt de maximale
tariefstijging wegens krimpende volumes de komende jaren gematigd.
Ik vind het van groot belang dat bovenstaande voordelen voor de UPD zoals
berekend door PostNL ook daadwerkelijk worden behaald en dat extra kosten door
de concentratie niet ten laste komen van de UPD-gebruiker. Ik zal daarom bezien
of dit via het huidige kostentoerekeningsysteem van de UPD wordt geborgd of dat
hiervoor een aanpassing van de systematiek nodig is. Het
kostentoerekeningssysteem is vastgelegd in de Postregeling.

21

Zie voor een verdere uitwerking van dit principe de “Analyse toekomst post” (2017)

22

Zie PwC (2019), Gevolgen van consolidatie voor de Universele Postdienst. Bijlage bij aanvraag van PostNL voor

een vergunning op basis van artikel 47 van de Mededingingswet.
Pagina 14 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

Ook zakelijke klanten maken gebruik van de landelijke postdienstverlening. De

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

gemiddelde kostprijs in de markt voor zakelijke klanten is 20-30 cent. Vanwege
de concurrentie op dit deel van de markt is de gemiddelde omzet waarschijnlijk
gedaald tot dicht bij de marginale kosten. De vraag is in hoeverre een dergelijk
prijsniveau op de lange termijn houdbaar is voor bedrijven in de markt. In 2016
werd reeds geconstateerd dat de twee grote spelers, Sandd en PostNL, het erg
moeilijk hadden.23 Vanwege aanscherping van arbeidsmarktwetgeving gericht op
bescherming van werkenden met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt en
verder dalende volumes is de druk op deze bedrijven alleen maar groter
geworden. Door het wegvallen van concurrentie door de concentratie zullen de
prijzen voor zakelijke gebruikers waarschijnlijk op korte termijn stijgen (zie
daarvoor paragraaf 4.2.1). Een bepaalde stijging is echter ook nodig om de
continuïteit van de postdienstverlening te kunnen garanderen. Daarover gaat de
volgende paragraaf.
4.2.4

De continuïteit van een landelijke postdienstverlening

Het samenstel van de UPD en de diensten aangeboden op de grootzakelijke
concurrerende markt vormen het algemene belang van een toegankelijke en
beschikbare landelijke postdienstverlening. De volgende paragraaf licht de
verwevenheid tussen UPD, niet-UPD-diensten en het algemeen belang dat
daarmee gepaard gaat toe.
Het lot van de UPD is verbonden met het voortbestaan van een landelijk dekkend
brievennetwerk, waar ook zakelijke partijenpost over wordt verstuurd. Door
tegelijkertijd UPD- en niet-UPD-post te bezorgen wordt gebruik gemaakt van
schaal- en breedtevoordelen in het netwerk. Een zelfstandig UPD-netwerk zou vele
malen duurder zijn, vanwege de hoge vaste kosten die dan over een veel geringer
volume zouden moeten worden verdeeld.
Zolang een bedrijf bedrijfseconomisch een prikkel heeft om een fijnmazig
tijdkritisch netwerk in de lucht te houden omdat het daar voldoende rendement op
kan maken, gaat er niet veel mis. Het publieke belang van een landelijke
postdienstverlening en het bedrijfsbelang zijn dan met elkaar in
overeenstemming. Tot op heden zijn het bedrijfseconomische belang en het
23

Zie verslag van een Algemeen Overleg Toekomstige ontwikkeling van de Nederlandse postsector, 29 502, nr.

124.
Pagina 15 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

publieke belang redelijk gelijk opgegaan. Vanuit bedrijfseconomisch oogpunt was

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

er nog voldoende rendement om een tijdkritisch netwerk in de lucht te houden en
daarmee kon het vijfdaagse 24-uursnetwerk voor de UPD-post worden
uitgevoerd.
De schoen gaat echter wringen wanneer het bedrijfseconomische belang en het
publieke belang uit elkaar gaan lopen. Vanuit bedrijfseconomisch oogpunt wordt
vooral gekeken naar de optimale balans tussen vraag en aanbod en het daarbij
behorende kwaliteitsniveau. Een privaat bedrijf kijkt daarbij primair naar het te
behalen rendement. Wanneer het bijvoorbeeld bij een uitgekleed netwerk met
driedaagse bezorging een hoger rendement zal kunnen halen dan met een
vijfdaags netwerk, heeft het bedrijf een prikkel om het netwerk af te schalen en
de kwaliteit te verminderen. De eisen aan de UPD zijn echter wettelijk verankerd,
vijfdaagse bezorging met 24 uur overkomstduur wordt geëist, en de UPD-verlener
kan daarom niet overgaan tot afschaling van het netwerk zonder in strijd te
handelen met de wettelijke eisen.24 Het publieke belang en het bedrijfsbelang zijn
dan niet meer gelijk. Als deze situatie zich voordoet, zal het bedrijf kijken of er
wel een redelijk rendement is te halen met een uitgekleed netwerk met
driedaagse bezorging van alleen niet-UPD-post en verzoeken om intrekking van
de aanwijzing tot UPD-verlener.
Om te beoordelen of dit scenario (van het niet meer bedrijfseconomisch in de
lucht kunnen houden van een vijfdaags 24-uursnetwerk) realistisch is, dient een
beoordeling van het rendement te worden gemaakt. Er is geen eenduidige
maatstaf voor het redelijk rendement van een postbedrijf. In 2011 heeft Ecorys in
opdracht van het toenmalige Ministerie van Economische Zaken onderzoek
uitgevoerd naar een goede maatstaf voor de postsector en specifiek de UPD.25
Ecorys concludeerde dat de zogenoemde return on sales de meest geschikte
maatstaf is voor de postmarkt, met name vanwege het arbeidsintensieve karakter
van de sector. De return on sales geeft weer hoeveel winst een bedrijf maakt voor
elke euro die aan omzet wordt gegenereerd. Op basis van een internationale
benchmark, waarbij gekeken is naar het rendement van andere buitenlandse
landelijke postbedrijven, concludeerde Ecorys dat een rendement van rond 10%
voor een postbedrijf redelijk is.
24

Artikel 16, vijfde en zesde lid, van de Postwet 2009 in samenhang met artikel 4a van het Postbesluit 2009.

25

Zie Ecorys(2011), Towards a fair normative return for the USO in the Netherlands
Pagina 16 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

In het voorjaar van 2019 heeft het ministerie van Economische Zaken en Klimaat
onderzoeksbureau Duff&Phelps gevraagd het onderzoek van Ecorys van een
update te voorzien, mede in het kader van de herziening van de Postwet 2009.
Ook heeft Duff&Phelps een internationale benchmark uitgevoerd. Door middel van
deze benchmark zijn rendementen vastgesteld die afgeleid zijn van rendementen
die worden gerealiseerd door met PostNL vergelijkbare ondernemingen.26 Op basis
van deze exercitie acht Duff&Phelps een bandbreedte voor een redelijk rendement
(return on sales) van 7%-12% redelijk.27 Dit sluit aan bij bevindingen in andere
landen, zoals het Verenigd Koninkrijk. Daar wordt een bandbreedte van 5%-10%
gehanteerd als een geschikte marge voor de beoordeling van de financiële
houdbaarheid van het Britse postbedrijf op de (middel)lange termijn.
De meest recente cijfers van PostNL laten zien dat het rendement van PostNL
zonder concentratie uitgaande van een matige prijsstijging positief kan
worden XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXXXX28, maar ver onder de bandbreedte van een redelijk rendement blijft,
zoals bepaald door Duff&Phelps. Dat maakt het postbedrijf, en daarmee de UPD,
zeker op de langere termijn kwetsbaar voor hoger dan verwachte volumedaling,
het niet volledig behalen van kostenbesparingen, tegenvallende prijsopbrengsten
en overige onvoorziene omstandigheden.
Uit een bij de aanvraag bijgeleverd onderzoek blijkt dat PostNL door behaalde
synergiewinsten en een matige prijsstijging (die nauwelijks verschilt van de
prijsstijging voorzien zonder concentratie) een significante verbetering van het
rendement met enkele procentpunten zou kunnen behalen door de concentratie
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX
XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX29 Het
postbedrijf komt daarmee in de veilig geachte marge voor de financiële
houdbaarheid van het brievennetwerk, in het bijzonder op langere termijn.

26

Duff&Phelps heeft als gevoeligheidsanalyse ook naar soortgelijke bedrijven gekeken zoals pakketbedrijven en

andere logistieke bedrijven. Op basis daarvan wordt de bandbreedte als redelijk gezien.
27

Duff&Phelps (2019), Herijking Toegestaan Normrendement UPD, bijgevoegd bij dit besluit.

28

Zie bijlage bij de aanvraag voor een vergunning op basis van artikel 47 van de Mededingingswet, Gevolgen van

consolidatie voor de continuïteit van het landelijke postnetwerk (UPD en niet-UPD), 6 september 2019 en
antwoorden van PostNL op aanvullende vragen van EZK d.d. 16 september 2019 en 23 september 2019.
29

Idem.
Pagina 17 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Hiermee is de continuïteit van een landelijke postdienstverlening beter geborgd,
inclusief de UPD. Het kwaliteitsniveau van 5-daagse bezorging met 24-uurs
overkomstduur kan daarmee langer in stand gehouden worden. Overigens
betekent dit niet dat een bepaald rendement altijd jaar op jaar gehaald moet
worden noch dat er een recht ontstaat op een dergelijk rendement. Het
daadwerkelijke rendement is onderdeel van het ondernemersrisico en de
inspanning van een bedrijf voor kostenbesparingen en kan fluctueren over de
jaren. Wel geeft een kans op een redelijk rendement meer zekerheid ten aanzien
van de continuïteit van het netwerk.
4.2.5

Het belang van de bescherming van werknemers

De concentratie verkleint het risico op schoksgewijze afbouw van de
werkgelegenheid in de postsector. De postmarkt is een arbeidsintensieve sector
met veel banen voor mensen met een kwetsbare positie op de arbeidsmarkt, de
kosten van arbeid maken bij PostNL ongeveer 85% van het totaal uit. In totaal
zijn er ongeveer 50.000 mensen werkzaam in de postsector. Bij PostNL en Sandd
zijn ruim 32.000 mensen betrokken bij de bezorging (waarvan ongeveer 11.000
bij Sandd). De meeste postbezorgers zijn laaggeschoold en voor het verrichte
werk krijgen de bezorgers een beloning die dicht ligt tegen het minimumloon. Als
gevolg van de dalende volumes is het onvermijdelijk dat het aantal
arbeidsplaatsen in de sector afneemt. Ook zal het samenvoegen van netwerken
ten koste gaan van arbeidsplaatsen, juist omdat de sector arbeidsintensief is.
Tegelijkertijd zie ik dat in het alternatief (zie ook paragraaf 4.3) de negatieve
risico’s voor werkgelegenheid en arbeidsvoorwaarden groter zijn.30 Er kunnen dan
schoksgewijs aanpassingen in werkgelegenheid plaatsvinden en de concurrentie
op kortere termijn voor behoud van volumes leidt tot grotere druk op de
arbeidsvoorwaarden.
PostNL heeft toegezegd dat via de concentratie van PostNL en Sandd het effect op
werkgelegenheid via natuurlijk verloop kan worden opgevangen. Vanwege het
belang van de werkgelegenheid en een verantwoorde transitie in deze sector vind
ik het belangrijk dat PostNL alle medewerkers die bij Sandd werkzaam zijn in de

30

Zie ook Ecorys (2019), Consolidatie en arbeid, analyse van de effecten van consolidatie op arbeid, zowel op

arbeidsvoorwaarden als werkgelegenheid, bijlage 12 bij PostNL-aanvraag.
Pagina 18 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

bezorging aanbiedt om in dienst te komen. De concentratie als zodanig zou

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

daarom geen reden mogen zijn tot ontslag.
PostNL heeft in de aanvraag toegezegd dat wanneer een vergunning zou worden
gegeven er als gevolg van de concentratie geen gedwongen ontslagen zullen
plaatsvinden van medewerkers van Sandd die werkzaam zijn in de bezorging van
post (ongeveer 11.000).31 Na overgang zullen deze medewerkers vallen onder de
CAO voor de postbezorgers van PostNL. Deze CAO kent betere
arbeidsvoorwaarden voor postbezorgers dan de huidige voorwaarden bij Sandd,
de belangrijkste zijn:
-

PostNL en Sandd kennen hetzelfde startsalaris, het salaris bij PostNL kan
blijven groeien, bij Sandd blijft het salaris op het niveau van het
minimumloon.

-

Bij PostNL wordt doorbetaald bij ziekte vanaf de eerste dag en de eerste
twee jaar 100%, Sandd hanteert twee wachtdagen, betaalt het eerste jaar
100% en het tweede jaar 70%.

-

Sandd kent geen pensioenregeling, PostNL kent een pensioenregeling
waarbij de werkgever de volledige premie betaalt.

Het kan voorkomen dat personeel niet binnen de PostNL-organisatie werkzaam wil
zijn, bijvoorbeeld omdat Sandd een zeer grote mate van vrijheid geeft ten aanzien
van bezorgtijden (deze mogen in de regel zelf worden gekozen) of vanwege
geografische redenen (het sorteercentrum van Sandd is in Apeldoorn, het
dichtstbijzijnde sorteercentrum van PostNL is in Zwolle). Blijkens de bijlagen bij de
aanvraag zal aan alle werknemers een sociale regeling worden aangeboden.
Werknemers die post collecteren, sorteren en voorbereiden zullen voorrang
krijgen bij sollicitatie op vacatures binnen PostNL. Op dit moment heeft PostNL
ongeveer 1000 openstaande vacatures voor operationele medewerkers. PostNL en
Sandd zullen deze mensen hierbij begeleiden.
PostNL biedt daarnaast bestuurlijke waarborgen dat bovenstaande belofte gestand
wordt gedaan. Tijdens het integratieproces is een grote rol weggelegd voor de
medezeggenschap van zowel PostNL als Sandd en in aanloop naar de

31

Idem en beantwoording aanvullende vragen door PostNL d.d. 16 september 2019.
Pagina 19 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

voorgenomen concentratie is een aparte ondernemingsraad-commissie opgericht.

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

In dat kader is relevant dat PostNL aan de ondernemingsraad van Sandd een
‘letter of comfort’ heeft gestuurd (bijgevoegd bij de vergunningsaanvraag). Hierin
is expliciet aangegeven dat PostNL alle bezorgers van Sandd de mogelijkheid biedt
om in dienst te komen als postbezorger bij PostNL. Er zijn bovendien sociale
regelingen afgesloten tussen het bedrijf Sandd en de ondernemingsraad van
Sandd en ook PostNL zal zich na de concentratie daaraan houden.
Individuele medewerkers kunnen bij klachten over de uitvoering van de sociale
regeling een beroep doen op een hardheidscommissie, die gedurende de
uitvoeringsperiode zal functioneren. De hardheidscommissie bestaat uit
vertegenwoordigers van beide bedrijven, de beide ondernemingsraden en een
onafhankelijke voorzitter. Voorts zijn in de Raad van Commissarissen van PostNL
twee leden voorgedragen door de medezeggenschap, mede met het oog op het
bewaken van de belangen van de medewerkers. Tot slot zij erop gewezen dat ook
de vakbonden zich positief hebben uitgelaten over de voorgenomen
concentratie.32
Om zeker te stellen dat de toezeggingen van PostNL op dit terrein gestand worden
gedaan en er geen gedwongen ontslagen van postbezorgers plaatsvinden neem ik
een voorwaarde bij dit besluit op (paragraaf 5.3).
4.2.6

De bescherming van de financiële belangen van de Staat

De Staat is, zoals beschreven hierboven, als gevolg van de Postrichtlijn verplicht
tot het inrichten van een basisvoorziening voor tijdkritische postdiensten. In
paragraaf 4.2.4 is de concentratie geschetst in het kader van de bestendigheid
van een landelijk dekkend tijdkritisch postnetwerk. De Nederlandse Staat zal zijn
verplichtingen ten aanzien van de Postrichtlijn moeten nakomen, ook als de
exploitatie van een tijdkritisch netwerk voor post niet meer door de markt onder
normale marktomstandigheden kan worden uitgevoerd. Er is dan een
aanmerkelijke kans dat de Staat de exploitatie van een tijdnetwerk voor
tijdkritische postdiensten moet subsidiëren of zelf zorg moet dragen voor de
bezorging. Het is niet wenselijk de postdienstverlening vanuit de Staatskas te
financieren, terwijl er nog onbenut potentieel is voor significante
32

Zie: https://www.fnv.nl/nieuwsbericht/sectornieuws/publiek-belang/2019/09/oproep-aan-kabinet-sta-fusie-

postnl-en-sandd-toe
Pagina 20 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

efficiëntievoordelen, die blijven liggen als een concentratie niet kan worden

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

gerealiseerd. Ook in het regeerakkoord is opgenomen dat er geen subsidie op
postdiensten behoort te zijn.33
De ervaring in andere landen laat zien dat het vaak noodzakelijk voor overheden
om steun te verlenen. Onder andere in Denemarken, België, Italië, Tsjechië, het
Verenigd Koninkrijk en Zweden springt de Staat bij.34 Compensatie wordt
bijvoorbeeld gegeven voor tegemoetkoming in pensioenverplichtingen en
compensatie voor het leveren van diensten van algemeen economisch belang.35
4.2.7

Conclusie gewichtige redenen van algemeen belang en
mededingingsbelemmering

Concluderend kan worden gesteld dat met de concentratie gewichtige redenen van
algemeen belang zijn gediend. De concentratie draagt bij aan de continuïteit van
de postdienstverlening (UPD en niet UPD) op langere termijn, leidt tot lagere
kosten voor UPD-producten, zorgt voor een betere bescherming van werknemers
in de markt en dient de financiële belangen van de staat. Tegelijkertijd kunnen
door de concentratie bepaalde groepen eindgebruikers op korte termijn nadelige
effecten ondervinden vanwege verminderde concurrentiedruk. Daarom verbind ik
voorschriften en beperkingen aan de vergunning. Zie hiervoor hoofdstuk 5.
4.3

Het alternatief

Het alternatief voor het verlenen van een vergunning voor deze concentratie is dat
de vergunning wordt geweigerd en er geen concentratie tot stand komt. Ik stel
vast dat het weigeren van de vergunning grote risico’s oplevert voor
schoksgewijze effecten op het gebied van postbezorging, met mogelijk grote
negatieve gevolgen voor de continuïteit, kwaliteit, werkgelegenheid en
arbeidsvoorwaarden binnen de postdienstverlening.
Wanneer de aangevraagde vergunning niet wordt verleend zullen PostNL en
Sandd op de korte termijn met elkaar blijven concurreren op het scherpst van de

33

Zie Regeerakkoord 2017-2021, ‘Vertrouwen in de Toekomst’, oktober 2017, p35.

34

Zie Copenhagen Economics (2018), Main Developments in the Postal Sector (2013-2016), in opdracht van de

Europese Commissie.
35

Zie bijvoorbeeld staatssteunzaken Europese Commissie: SA.47707, SA.42366, SA.43243, SA.45281, SA.48224

en SA.53403.
Pagina 21 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

snede. Zoals hierboven aangegeven is het daarbij aannemelijk dat op termijn één

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

van de postnetwerken zal verdwijnen als gevolg van de voortdurende
volumekrimp en gegeven de schaalvoordelen in de markt. Daarbij is het moeilijk
te voorspellen op welke termijn dat zal gebeuren. Dit hangt samen met het
verloop van de krimp, de mogelijkheden tot verdere kostenbesparingen maar ook
bereidheid van investeerders om bijvoorbeeld tekorten in de exploitatie te dekken
in afwachting van betere tijden. Er is een belangrijk risico dat het uittreden van
één van de partijen uit de markt gepaard zou gaan met schoksgewijze ontslagen
van deels kwetsbare werkenden.
Ook kan het niet doorgaan van de concentratie grote gevolgen hebben voor het
kwaliteitsniveau van de dienstverlening, bijvoorbeeld omdat het instandhouden
van een tijdkritisch bezorgnetwerk op termijn niet langer financieel houdbaar is.
Hoewel het moeilijk is te voorspellen welke volume-effecten precies in Nederland
zullen optreden als gevolg van een verslechtering in het kwaliteitsniveau, kan wel
een vergelijking worden gemaakt met de situatie in Denemarken. Daar heeft de
versobering van de UPD tot versnelde substitutie bij afnemers geleid en daarmee
een versnelde daling van de volumes post. Hierdoor zijn de kosten per stuk
binnen de UPD en de prijzen in korte tijd zeer snel gestegen. Als gevolg hiervan
heeft de Deense overheid de uitvoerder van de UPD financieel moeten
ondersteunen. De Deense overheid heeft goedkeuring gekregen voor het verlenen
van staatssteun van € 160 miljoen over drie jaar ten behoeve van de uitvoering
van de UPD.36 Een dergelijk scenario acht ik voor Nederland zeer onwenselijk.
Eerder heb ik al gewezen op de situatie in andere Europese lidstaten waarbij de
staat vaak financieel moet bijdragen om de UPD dienstverlening rendabel te
houden.
Overige beleidsmatige opties
In eerdere trajecten heb ik beleidsmatig gekeken welke andere (aanvullende of
alternatieve) opties er zijn om de publieke belangen op het gebied van
postdienstverlening zo goed mogelijk te borgen bij de geleidelijke transitie naar
een bredere bezorgmarkt.37 In het ontwerpvoorstel voor de wijziging van de

36

Zie goedkeuring staatssteun door de Europese Commissie, zaak SA.47707

37

Zie o.a. Ministerie van EZ (2017); ‘Analyse toekomst post, het belang van post in een digitale wereld’ en de

daaropvolgende Kamerbrief ontwikkelingen postmarkt (Kamerstukken II, 2017/18, 29502, nr. 158) en het
ontwerpvoorstel voor de wijziging van de Postwet 2009 dat dit jaar is geconsulteerd
Pagina 22 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

Postwet 2009, dat recent is geconsulteerd, stel ik reeds maatregelen voor die hier

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

aan bij kunnen dragen.
Een aantal van deze opties vereist aanpassing in nationale of Europese wetgeving
en het is daarmee onzeker in hoeverre deze daadwekelijk haalbaar zijn. Met name
voor opties waarbij wijzigingen van de Europese wetgeving (zoals de Postrichtlijn)
benodigd zijn, geldt dat dit op dit moment dermate onzeker is, zowel qua timing
als qua inhoud, dat deze niet als reëel alternatief voor de nu aangevraagde
vergunning kunnen worden beschouwd.
In onderstaande tabel staan de relevante overwegingen bij de beleidsopties
weergegeven die in het kader van dit besluit het meest relevant zijn. Voor een
uitgebreidere beschrijving van de voor- en nadelen van deze opties verwijs ik naar
de Analyse toekomst post (Kamerstukken 2017/18, 29502 nr. 147), de
Kamerbrief ontwikkelingen postmarkt (Kamerstukken 2017/18, 29502, nr. 158)
en de onderliggende onderzoeksrapporten.38
De Vereniging Grootgebruikers Postdiensten heeft daarnaast, namens
stakeholders rond de post- en pakketsector, voorgesteld een generieke vrijwillige
heffing op poststukken in te voeren voor de zakelijke gebruikers die ten goede
moet komen aan de UPD.39 Een heffing op zakelijke partijenpost ter ondersteuning
van de UPD realiseert echter geen kostenbesparingen in het netwerk door
schaalvoordelen. Voorts zijn er serieuze risico’s bij de uitvoering van een
vrijwillige generieke heffing voor alle geadresseerde post, onder andere ten
aanzien van het draagvlak in de markt.

Alternatief

Analyse

Vindplaats

Aanbesteden van
de UPD

Ecorys (2018) ziet belangrijke risico’s die een
succesvolle en effectieve aanbesteding belemmeren,
zoals het risico op onvoldoende concurrentie om de
markt vanwege het relatieve geringe aantal spelers.
Voorts is er een Europeesrechtelijke verbod om
exclusieve rechten voor de uitvoering van de UPD te

Bijlage bij Kamerstukken II
2017/18, 29 502, nr. 158.

38

WiK Consult (2016); Future scenarios for the Dutch Postal Market, KWINK Groep & Rebel Group (2017);

Evaluatie Universele Postdienst, Ecorys (2018); Aanbesteding Universele Postdienst, Rebel (2018); Consolidatie
op de last mile van postbezorging, Oudeman (2018); Advies Toekomst Postmarkt.
39

Zie SEO Economisch Onderzoek (2019), Anders betalen voor de universele postdienst.
Pagina 23 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Consolidatie van
de laatste
kilometer
Twee-snelheden
postdienst

Versoberen
kwaliteitsniveau

Deprivatisering

Staatssteun

Nettokostenregeling

verlenen. Hierdoor is het lastig een aanbesteding
economisch rendabel te maken.
Rebel (2018) concludeert dat netto-kostenbesparingen
als gevolg van consolidatie op de laatste kilometer
onvoldoende zijn doordat er bij (gedeeltelijke)
samenwerking ook kosten ontstaan.
Kwink en Rebel (2017) concluderen dat
kostenvoordelen teniet worden gedaan door substitutie
door gebruikers. Dalende vraag naar snelle post
ontketent een neerwaartse spiraal van dalende volumes
en stijgende tarieven voor 24-uurs post.
Rebel (2018) constateert dat kostenvoordelen
tenietgedaan worden door substitutie. Dalende vraag
naar snelle post leidt tot een neerwaartse spiraal van
dalende volumes en stijgende tarieven voor 24-uurs
post. Uit de Postdialoog blijkt onvoldoende draagvlak
voor versobering en het kabinet heeft afgesproken dat
het de UPD op het platteland en in krimpregio’s op het
huidige kwaliteitsniveau wil verankeren.
Ecorys (2018) stelt dat er minder prikkels zijn om de
UPD efficiënt uit te voeren wanneer de Staat de UPD
uitvoert. Er worden geen kostenbesparingen in het
netwerk behaald terwijl er wel onzekerheid en lasten
voor andere marktpartijen en inefficiënties aan de
vraag- en aanbodkant worden geïntroduceerd. Het
Europeesrechtelijke verbod om exclusieve rechten voor
de uitvoering van de UPD te verlenen voorkomt dat de
Staat het alleenrecht kan verkrijgen, waardoor behalen
van efficiëntiewinsten lastig is.
Verminderde prikkel om de UPD efficiënt uit te voeren.
Zorgt niet voor vermindering van het totale
kostenniveau in de markt.
Verminderde prikkel om de UPD efficiënt uit te voeren.
Geen kostenbesparingen in het netwerk terwijl er wel
onzekerheid en lasten voor andere marktpartijen en
inefficiënties aan de vraag- en aanbodkant worden
geïntroduceerd.

Bijlage bij Kamerstukken II
2017/18, 29 502, nr. 158.

Bijlage bij Kamerstukken II
2016/17, 29 502, nr. 140.

Bijlagen bij Kamerstukken II
2017/18, 29 502, nr. 158.
Regeerakkoord 2017-2021,
‘Vertrouwen in de Toekomst’.

Bijlage bij Kamerstukken II
2017/18, 29 502, nr. 158.

Kamerstukken II 2017/18, 29
502, nr. 158.
Kamerstukken II 2017/18, 29
502, nr. 158.

4.4. Conclusie
Zoals reeds in 4.2.7 overwogen ben ik van oordeel dat er in dit specifieke geval
gewichtige redenen van algemeen belang aanwezig zijn. Ik meen dat deze
zwaarder wegen dan de te verwachten belemmering van de mededinging en dat
deze nopen tot verlening van de aangevraagde vergunning.

Pagina 24 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

De concentratie is nadelig voor de mededinging, zoals beoordeeld door de ACM op

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

een gebruikelijke tijdshorizon van 3 tot 5 jaar. De ACM constateert dat de
concentratie kan leiden tot een prijsstijging van 30-40% op het gebied van
zakelijke partijenpost. De gemiddelde kostprijs in de markt voor zakelijke klanten
is 20-30 cent. De vraag is of een dergelijk laag prijsniveau op langere termijn ook
zonder concentratie houdbaar is. Naast het benutten van de efficiëntievoordelen is
waarschijnlijk een gematigde prijsstijging nodig om de continuïteit van een
landelijke postdienstverlening beter te kunnen borgen met redelijke voorwaarden
voor werkenden in de sector.
Ik ben van oordeel dat de concentratie bijdraagt aan de continuïteit van de
postdienstverlening (UPD en niet UPD) op langere termijn, leidt tot lagere kosten
voor UPD-producten, zorgt voor een betere bescherming van werknemers in de
markt en de financiële belangen van de staat dient. Het weigeren van de
vergunning vormt een groot risico op een schoksgewijze aanpassing op het gebied
van postbezorging. Ik vind de nadelen daarvan groter dan de geconstateerde
belemmering van de mededinging. Wel wil ik voorkomen dat, zolang de
concurrentie van digitale alternatieven of andere bezorgnetwerken onvoldoende
disciplineert, het geconcentreerde bedrijf overwinsten kan maken in de
transitiefase. Ik verbind daarom voorschriften en beperkingen aan de vergunning.
Deze werk ik in het volgende hoofdstuk verder uit.
5. Vergunningsvoorschriften en beperkingen
Een vergunning op grond van artikel 47 van de Mededingingswet is een besluit in
de zin van de Algemene wet bestuursrecht, waaraan voorschriften en beperkingen
kunnen worden verbonden. De ACM heeft grote belemmeringen voor de
mededinging geconstateerd. Aan de vergunning stel ik daarom twee
vergunningsvoorschriften die deze effecten (gedeeltelijk) kunnen ondervangen,
namelijk (1) toegang voor andere postvervoersbedrijven tot het netwerk van de
overnemende partij, i.c. PostNL en (2) een limiet aan het maximaal te behalen
rendement op de brievenpost. Daarnaast leg ik een derde vergunningsvoorschrift
op om de belangen van werkenden te beschermen.
Deze voorschriften werk ik hieronder uit. Deze eerste twee voorwaarden sluiten
aan bij het ontwerp van het conceptwetsvoorstel tot wijziging van de Postwet

Pagina 25 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

2009. Totdat de gewijzigde Postwet in werking is getreden dragen deze

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

voorschriften en beperkingen bij aan een geleidelijke transitie van de
postmarkt.40
5.1 Toegang voor andere postvervoerbedrijven
Op dit moment wordt de markt gekenmerkt door twee landelijk dekkende
netwerken waarbij zowel PostNL als Sandd overkomstduren van briefpost van 24
uur, 48 uur en 72 uur voor de zakelijke markt aanbieden. Beide bedrijven bieden
ook kleinere postvervoerders, waaronder sociale werkplaatsen, toegang aan tot
hun netwerk.
Doordat PostNL en Sandd in een nieuwe situatie hun netwerk en operationele
activiteiten zouden integreren, hebben de overgebleven postbedrijven nog slechts
één keuze, namelijk gebruikmaken van het netwerk van PostNL. Dat maakt het
voor de overige postbedrijven moeilijker om goede voorwaarden voor toegang te
bedingen.
Daarnaast is er op dit moment geen besluit van de ACM op basis van artikel 13a
e.v. Postwet 2009 van kracht (een zogenoemd aanmerkelijk marktmacht besluit).
PostNL verliest door de overname van Sandd een concurrent en kent op dit
moment geen verplichting voor toegang. Dit is een onwenselijke situatie, omdat
daarin een potentiële belemmering van de mededinging schuilt en tevens het
voortbestaan van bedrijven bedreigt die kansen bieden aan mensen met een
afstand tot de arbeidsmarkt (de zogeheten sociale werkplaatsen).
Om de ongewenste effecten hiervan te mitigeren, is één van de voorwaarden van
dit besluit dat PostNL toegang aanbiedt aan andere postvervoerders in alle
overkomstduren die zij regulier in de markt aanbieden. Op dit moment is dat een
overkomstduur 24 uur, 48 uur en 72 uur.
Doel van deze toegangsverplichting is dat toegang moet geschieden tegen
tarieven en voorwaarden die waarborgen dat effectieve toegang wordt geborgd en
dat andere postvervoerders hun activiteiten kunnen voortzetten. Daarmee wordt

40

Zie ook de analyse van De Bijl (2019), “Regulering van een postmarkt in transitie”, bijgevoegd bij dit besluit.
Pagina 26 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

ook beoogd dat sociale werkplaatsen een geleidelijke transitie naar een bredere

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

bezorgmarkt plaats kunnen maken.
Vanwege de technische aspecten van toegang heb ik de ACM gevraagd mij te
adviseren hoe de toegangsvoorwaarden in te vullen. ACM heeft daartoe in
consultatie met andere postvervoerbedrijven gekeken naar wat redelijke tarieven
en voorwaarden zijn. Deze voorwaarden neem ik over in bijlage 1 bij dit besluit.
Deze bijlage is onderdeel van de vergunningsvoorwaarden en beperkingen en
geldt derhalve in zijn geheel als invulling van deze voorwaarden.
Het volledige advies van de ACM wordt tegelijkertijd met dit besluit openbaar
gemaakt. Voorts geldt dat de Mededingingswet generieke bescherming biedt voor
het tegengaan van misbruik van economische machtsposities.
5.2 Maximaal rendement op de brievenpost
De Postregeling 2009 schrijft op dit moment al een maximaal rendement voor op
de UPD (brievenpost en UPD-pakketten) van 10%. In het kader van de wijziging
van de Postwet 2009 is een onderzoek uitgevoerd om het redelijk rendement op
de UPD te actualiseren.41 Daarbij is zowel gekeken naar een redelijk rendement op
de UPD-post als naar postdiensten als geheel. Op basis van dit onderzoek zal het
maximale rendement op de UPD worden verlaagd van 10% naar 9%. De
Postregeling 2009 wordt daarop aangepast. Als vergunningsvoorschrift bij dit
besluit zal een nieuw maximaal rendement van 9% worden geïntroduceerd op het
gehele Nederlandse brievensegment van het gefuseerde bedrijf, dat bestaat uit
UPD-brieven en zakelijke post.
Zolang de intermodale concurrentie tussen post, elektronische communicatie
(zoals e-mail en whatsapp), en (pakket)bezorging in de transitieperiode nog
onvoldoende disciplineert, kan op deze manier worden geborgd dat PostNL geen
overwinsten kan maken op brievenpost. De door de ACM geconstateerde effecten
op de mededinging in de vorm van prijsstijgingen tot 40% worden daarmee deels
ondervangen. Doel van dit rendementsplafond is om onredelijke prijsstijgingen te
voorkomen, terwijl tegelijkertijd efficiëntievoordelen kunnen worden benut. Uit
een bij de aanvraag bijgeleverd onderzoek blijkt dat PostNL door behaalde

41

Duff&Phelps (2019); Herijking Toegestaan Normrendement UPD.
Pagina 27 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

synergiewinsten en een matige prijsstijging, die nauwelijks verschilt van de

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

prijsstijging voorzien zonder concentratie, reeds een significante verbetering van
het rendement kan realiseren (zie paragraaf 4.2.4). Het doorvoeren van een
additionele prijsstijging van gemiddeld 30-40% voor zakelijke partijenpost als
gevolg van de concentratie zou volgens die informatie betekenen dat het
maximumrendement op het postbedrijf ruim wordt overschreden.
Voor de berekening van het nieuwe maximumrendement van 9% over alle
postactiviteiten gelden de volgende uitgangspunten:
i.

Bij de berekening worden de kernactiviteiten van het postbedrijf van
PostNL betrokken, ook de postactiviteiten die niet onder de UPD vallen of
kwalificeren als zakelijke (partijen)post. De kernactiviteiten die betrokken
worden bij de berekening zijn: de brievenpost UPD in combinatie met
postvervoer buiten de UPD (inclusief activiteiten op het gebied van
brievenbuspakjes). Ook worden die diensten betrokken die geen
postvervoer betreffen maar die PostNL op 1 januari 2019 als onderdeel
van ‘MailNL Core’ kwalificeerde, uitgezonderd het deel van de diensten
gerelateerd aan pakketvervoer. Voor de verdeling van kosten en omzet bij
deze diensten zal worden uitgegaan van de relatieve omzetverhouding
tussen post en pakketten.

ii.

Een eventuele reorganisatie of administratieve verplaatsing dient geen
effect te hebben op de kwalificatie van activiteiten waarover het
maximumrendement berekend wordt.

iii.

Buiten scope van de berekening van het rendement vallen de volgende
activiteiten, tenzij voldoende aannemelijk wordt gemaakt dat deze wel
moeten worden meegenomen:
a.

de verspreiding van ongeadresseerde folders via een ander
bezorgnetwerk dan het brievennetwerk;

b.

de activiteiten van dochters en andere deelnemingen van PostNL die
zien op niet-postactiviteiten, zoals communicatieservices en prepostale activiteiten (zoals printdiensten);

c.
iv.

activiteiten van buitenlandse dochters van PostNL.

Voor de interne verrekening van kosten, omzet en winst tussen de
postdienstverlening enerzijds en pakketdienstverlening anderzijds dient
PostNL aan te sluiten bij dezelfde uitgangspunten die in 2018 zijn
gehanteerd in de boekhouding. De verdeling van de kosten en omzet
Pagina 28 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

tussen postdienstverlening en pakketdienstverlening dient evenwichtig en

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

redelijk te zijn.
v.

Het jaarlijkse rendement (return on sales) wordt berekend in termen van
EBIT gedeeld door omzet. Bij de berekening van de EBIT kunnen ook
kosten worden betrokken die betrekking hebben op de hierboven
beschreven activiteiten, maar die PostNL onder zijn verantwoordelijkheid
doet uitvoeren door derden.
5.3 Bescherming van werkenden

Vanwege het belang van de werkgelegenheid en een verantwoorde transitie in
deze sector neem ik een vergunningsvoorwaarde op waarmee PostNL is gehouden
aan de gedane toezeggingen op het gebied van de bescherming van werkenden.
Doel is om te garanderen dat PostNL bezorgers die in dienst zijn van Sandd de
mogelijkheid aanbiedt om in dienst te komen van het gefuseerde bedrijf en dat
gedwongen ontslagen van postbezorgers worden voorkomen. Voor alle
werknemers van Sandd dient PostNL een sociaal aanbod te doen.
Zoals aangegeven in paragraaf 4.2.5 heeft PostNL aan de ondernemingsraad van
Sandd een ‘letter of comfort’ gestuurd. Eerder zijn sociale regelingen
overeengekomen (tevens bijgevoegd bij de vergunningsaanvraag). In deze
stukken is aangegeven dat PostNL alle bezorgers van Sandd de mogelijkheid biedt
om in dienst te komen als postbezorger bij PostNL. PostNL heeft bovendien in de
aanvraag toegezegd dat er als gevolg van de concentratie geen gedwongen
ontslagen zullen plaatsvinden van medewerkers van Sandd die werkzaam zijn in
de bezorging.
5.4 Tijdspad van de voorschriften en beperkingen
De voorwaarden gelden voor een periode van maximaal acht jaar nadat de
concentratie tot stand is gebracht. Er is gekozen voor voorwaarden voor een
bepaalde tijd omdat de postmarkt volop in beweging is. Daarnaast is een
wetsvoorstel tot wijziging van de Postwet 2009 in voorbereiding. Een ontwerp
daarvan is geconsulteerd via internet van 9 april 2019 tot 3 juni 2019. Dit
conceptvoorstel van wet bevat soortgelijke voorwaarden die al dan niet bij of
krachtens algemene maatregel van bestuur kunnen worden uitgewerkt. Daarom
vervallen de voorwaarden met ingang van de dag waarop wijzigingen in werking

Pagina 29 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

treden waarmee eisen worden gesteld of kunnen worden gesteld die dienen ter

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

vervanging van de voorwaarden die gelden bij dit besluit.
5.5 Toezicht op de voorschriften en beperkingen
De ACM is in artikel 2 van de Mededingingswet aangewezen als toezichthouder op
naleving van het bij of krachtens de Mededingingswet bepaalde. Hieruit volgt dat
de ACM ook toezicht zal houden op de voorschriften en beperkingen zoals gesteld
bij deze vergunning en dat het toezichtinstrumentarium zoals volgt uit de
Mededingingswet, de Algemene wet bestuursrecht en Instellingswet ACM de ACM
ter beschikking staat voor het toezicht op de naleving van de voorschriften en
beperkingen zoals verbonden aan deze vergunning, in het bijzonder artikel 74 van
de Mededingingswet. Specifiek voor het toezicht op het toegangsvoorschrift zal
een geschilbeslechtingsprocedure worden ingesteld.

Pagina 30 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

6

Besluit

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Gelet op artikel 47 van de Mededingingswet;
Artikel 1
Aan PostNL N.V. wordt vergunning verleend voor het tot stand brengen van een
concentratie met SHM Beheer II B.V.
Artikel 2
Aan de vergunning zijn de volgende voorschriften en beperkingen verbonden:
a.

PostNL N.V. zal andere postvervoerbedrijven als bedoeld in artikel 2,
eerste lid, onderdeel e, van de Postwet 2009 toegang verlenen tot de
postnetwerken voor brievenpost met een overkomstduur van 24, 48
respectievelijk 72 uren conform hetgeen is opgenomen in bijlage 1.

b.

PostNL N.V. zal niet meer dan 9% rendement (return on sales) behalen
over zijn postactiviteiten, inclusief diensten die verbonden zijn met
postactiviteiten, op basis van de in paragraaf 5.2 beschreven
uitgangspunten. PostNL N.V. overlegt daartoe jaarlijks een externe
accountantsverklaring aan de ACM en de Minister van Economische Zaken
en Klimaat waaruit blijkt dat dit rendement niet is overschreden.

c.

PostNL zal zich houden aan de toezeggingen aan de ondernemingsraden
van Sandd op het gebied van de bescherming van werkenden, zoals
opgenomen in de letter of comfort d.d. 11 september 2019 en de sociale
regelingen.

Artikel 3
a.

De voorschriften en beperkingen gesteld in artikel 2 gelden voor een
periode van acht jaar nadat de concentratie juridisch tot stand is
gekomen.

b.

PostNL N.V. stelt de Minister van Economische Zaken en Klimaat op de
hoogte zodra de concentratie juridisch tot stand is gekomen.

Artikel 4
a.

In afwijking van artikel 3, vervalt artikel 2, onderdeel a met ingang van de
dag waarop een wet tot wijziging van de Postwet 2009 in werking treedt
die eisen stelt aan toegang van andere postbedrijven tot het postnetwerk
Pagina 31 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

voor brievenpost met een overkomstduur van 24, 48 respectievelijk 72

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

uur van PostNL N.V. of, indien daarover op basis van die wet nadere
regels worden gesteld in een algemene maatregel van bestuur of een
ministeriële regeling, met ingang van de dag waarop die regelgeving in
werking treedt.
b.

In afwijking van artikel 3 en in afwijking van onderdeel a van dit artikel,
vervalt artikel 2, onderdeel a, met ingang van de dag waarop een besluit
van de ACM op grond van de artikelen 13a en verder van de Postwet 2009
onherroepelijk is geworden, ingeval dat een eerder tijdstip is dan het in
onderdeel a bedoelde tijdstip.

c.

In afwijking van artikel 3 vervalt artikel 2 onderdeel b met ingang van de
dag waarop een wet tot wijziging van de Postwet 2009 in werking treedt
die eisen stelt aan het maximaal rendement dat PostNL N.V. mag behalen
op de niet-UPD post of, indien daarover op basis van die wet nadere
regels worden gesteld in een algemene maatregel van bestuur of een
ministeriële regeling, met ingang van de dag waarop die regelgeving in
werking treedt.

Artikel 5
De Minister van Economische Zaken en Klimaat kan in uitzonderlijke
omstandigheden, waaronder begrepen omstandigheden waardoor de beoogde
doelen van de in artikel 2 gestelde voorschriften en beperkingen niet worden
behaald, een of meer van de aan deze vergunning verbonden voorschriften en
beperkingen intrekken of wijzigen. Voordat de Minister van Economische Zaken en
Klimaat een besluit als bedoeld in de eerste volzin van dit artikel neemt, stelt hij
de ACM in de gelegenheid daarover advies uit te brengen.
Artikel 6
Dit besluit treedt in werking met ingang van de dag van bekendmaking.
Artikel 7
Dit besluit wordt bekendgemaakt door toezending aan de aanvrager. Van deze
beschikking wordt mededeling gedaan door plaatsing in de Staatscourant.

Pagina 32 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

mevr. mr. drs. M.C.G. Keijzer
Tegen dit besluit kan degene wiens belang daarbij rechtstreeks is betrokken,
binnen zes weken na de dag waarop dit besluit is bekendgemaakt, een
gemotiveerd beroepschrift indienen bij de rechtbank Rotterdam, sector
bestuursrecht, Postbus 50951, 3007 BM Rotterdam.

Pagina 33 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

Bijlage 1: Voorwaarden ten aanzien van toegang
1.

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Definities

In deze bijlage hebben de volgende termen de volgende betekenis
ACM: De Autoriteit Consument en Markt, genoemd in artikel 2, eerste lid, van de
Instellingswet Autoriteit Consument en Markt.
EZK: De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat.
Dienstverleningsovereenkomst: De overeenkomst die zal worden gesloten tussen
PostNL en Postvervoerders die toegang willen krijgen tot het postvervoernetwerk
ten behoeve van de bezorging van de restpost van deze postvervoerders.
Nieuwe Postwet: Wijziging van de Postwet 2009. Deze wetswijziging wordt
momenteel door het ministerie van EZK voorbereid.
PostNL: PostNL N.V.
Postvervoerder: Postvervoerbedrijf zoals gedefinieerd in artikel 2, eerste lid, onder
e van de Postwet 2009.
Sandd: SBM Beheer II B.V.
Huidige Wholesale aanbod 24-uurs: Dit betreft het wholesale aanbod van PostNL
voor postvervoerders dat PostNL in juli 2017 heeft aangeboden als alternatief voor
de AMM-regulering, en dat sindsdien door veel postvervoerders is gecontracteerd
voor de bezorging van de 24-uurs restpost door PostNL. Deze raamovereenkomst
heeft een looptijd tot medio 2020.
Huidige retailaanbod niet 24-uurs: Dit betreft het openbare aanbod van PostNL
voor zakelijke klanten, en waarvan de tarieven zijn opgenomen in het openbare
Tarievenboekje (2019) van PostNL.
70% voorwaarde: De voorwaarde waaraan postvervoerders dienen te voldoen om
gebruik te kunnen maken van het generieke wholesale aanbod van PostNL voor
postvervoerders, alsmede de overgangsregeling. Deze voorwaarde bestaat eruit
dat maximaal 70% van het totale postvolume dat een postvervoerder collecteert
en/of sorteert mag worden aangeboden als restpost bij PostNL. Dit ter voorkoming
van oneigenlijk gebruik van de toegang door administratieve stapelaars.
Overgangsregeling Sandd: De overgangsregeling Sandd omvat de regeling die
PostNL dient aan te bieden aan postvervoerders ten aanzien van de 24-uurs en
niet 24-uurspost. Het gaat daarbij om post die – vóór de overname van Sandd –
door postvervoerders werd aangeleverd bij Sandd.

Pagina 34 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

Het voorstel PostNL: Het voorstel dat PostNL heeft gedaan op 6 september 2019

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

en is geconsulteerd door de ACM op 9 september 2019 in het kader van de
adviesaanvraag door EZK.
Restpost: Restpost betreft de poststukken van een postvervoerder die hij niet zelf
of via zijn partners kan laten bezorgen. En waarvoor hij dus afhankelijk is van
PostNL voor de landelijke bezorging hiervan.
Voorgenomen transactie: De verkrijging van uitsluitende zeggenschap door
PostNL over Sandd.
Voorwaarden: Eventuele vergunningsvoorwaarden die EZK kan opnemen in een
mogelijk artikel 47 Mw-besluit. Dit document ziet specifiek op mogelijke
voorwaarden tot toegang tot het netwerk van PostNL voor de bezorging van
restpost voor andere postvervoerders.
Duur van de voorwaarden: De periode waarin bovengenoemde voorwaarden van
kracht zijn.
NAI: Nederlands Arbitrage Instituut.
2.

Toegang

PostNL verplicht zich ertoe om toegang te verlenen tot haar postvervoernetwerk
aan postvervoerders ten behoeve van de bezorging van de restpost van deze
postvervoerders. Dit op basis van het voorstel van PostNL. Deze toegang ziet op
24-uurs en niet 24-uurs post.
2.1 Toegang voor 24-uurs post: generiek aanbod
Het generieke aanbod van 24-uurs toegang bestaat uit het huidige wholesale
aanbod 24-uurs voor Postvervoerders dat PostNL aanbiedt op haar website voor
postvervoerders. PostNL dient dit aanbod te continueren voor de duur van de
voorwaarden.
Daarnaast dient dit wholesale aanbod te worden aangevuld met de operationele
versoepelingen zoals opgenomen in annex 1 van deze bijlage.
Het is PostNL toegestaan bij het handhaven van de voorwaarden van het
generieke aanbod voor 24-uurs toegang een tolerantiegrens te hanteren van 1%.

Pagina 35 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

Bij het handhaven van het aanlevertijdstip dient PostNL bij incidenten 1x per

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

maand niet te handhaven, maar dit slechts te melden. Bij overmacht (zoals een
lekke band, slecht weer, etc.) zal PostNL dienen te zoeken naar een oplossing.
Algemene voorwaarde voor de afname van dit generieke aanbod is:
1. afnemers zijn geregistreerd als postvervoerder bij de ACM,
2. het aanbod wordt gebruikt voor het aanleveren van restpost, en
3. maximaal 70% van het door de postvervoerder jaarlijks gecollecteerde en/of
gesorteerde totale postvolume wordt aangeboden bij PostNL.
PostNL dient een verklaring te vragen aan postvervoerders ten aanzien van de
70%-voorwaarde. Indien er geen concrete aanleiding is om aan de juistheid van
deze verklaring te twijfelen zal PostNL deze verklaring respecteren.
De tarieven van dit generieke 24-uurs wholesale aanbod mogen jaarlijks per 1
januari stijgen met gemiddeld maximaal 4%.
2.2 Toegang voor 24-uurs-post: overgangsregeling
De tariefafspraken die postvervoerders d.d. 1 augustus 2019 hadden met Sandd
dienen door PostNL te worden voortgezet voor de duur van de voorwaarden.
In het geval tariefafspraken contractueel aflopen zullen vanaf deze datum de
tarieven mogen worden verhoogd.
Voor afspraken tussen postvervoerders en Sandd met een onbepaalde tijd geldt
een redelijke opzegtermijn.
Onder tariefafspraken vallen aantoonbare bestaande afspraken of praktijken
indien deze schriftelijk of elektronisch zijn vastgelegd, waaronder in de
facturering.
Deze overgangsregeling geldt maximaal voor het bestaande verwachte volume dat
een postvervoerder bij Sandd jaarlijks zou aanleveren. Deze verwachting dient te
worden berekend op basis van het aangeboden volume tot 1 augustus 2019, dat
wordt doorgetrokken naar een jaarvolume op basis van het seizoenspatroon uit
2018.
Pagina 36 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Dit jaarvolume kan vanaf 1 augustus 2020 jaarlijks worden bijgesteld met
maximaal de totale krimp in de postmarkt, zoals deze door de ACM in haar posten pakketten monitor wordt gerapporteerd over het voorafgaande jaar.
Deze overgangsregeling geldt alleen voor binnenlands postvervoer. Dus alleen
voor post afkomstig van Nederlandse eindklanten.
Al het postvolume dat de maximale jaarvolumegrens overschrijdt, dient PostNL
aan te bieden onder het generieke aanbod voor postvervoerders.
De afgesproken tarieven binnen de overgangsregeling mogen per postvervoerder
jaarlijks per 1 januari stijgen met gemiddeld maximaal 4%.
Het maximum volume per postvervoerder is niet overdraagbaar aan andere
postvervoerders.
Algemene voorwaarden om gebruik te maken van de overgangsregeling zijn:
1. afnemers zijn geregistreerd als postvervoerder bij de ACM
2. de regeling wordt gebruikt voor het aanleveren van restpost
3. maximaal 70% van hun jaarlijkse gecollecteerde en/of gesorteerde totale
postvolume wordt aangeboden bij PostNL
PostNL dient een verklaring te vragen aan postvervoerders ten aanzien van de
70%-voorwaarde. Indien er geen concrete aanleiding is om aan de juistheid van
deze verklaring te twijfelen zal PostNL deze verklaring respecteren.
2.3 Toegang voor niet-24-uurs-post
PostNL dient haar openbare retail aanbod voor niet-24 uurs diensten eveneens
aan te bieden aan postvervoerders.
PostNL dient het aanbod voor Gemengd 48/72 uur met bezorging op
aaneengesloten dagen behorend bij de tarieflijn met een minimaal orderbedrag
van €17,50 eveneens aan te bieden voor poststukken van meerdere afzenders.

Pagina 37 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

PostNL dient dit generieke aanbod voor niet-24uurs toegang niet verder jaarlijks

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

te verhogen dan gemiddeld maximaal 4%.
2.4 Toegang voor niet-24-uurs-post: overgangsregeling
De tariefafspraken die postvervoerders d.d. 1 augustus 2019 hadden met Sandd
dienen door PostNL te worden voortgezet voor de duur van de voorwaarden.
In het geval tariefafspraken contractueel aflopen zullen vanaf deze datum de
tarieven mogen worden verhoogd. Hierbij is het PostNL toegestaan deze tarieven
te verhogen tot euro 0,35 per poststuk voor het jaar 2019. In volgende jaren is
het PostNL toegestaan deze euro 0,35 te indexeren.
Voor afspraken tussen postvervoerders en Sandd met een onbepaalde tijd geldt
een redelijke opzegtermijn. Na deze redelijke termijn is het PostNL toegestaan ná
verlenging van een afspraak een tarief van maximaal euro 0,35 per poststuk of,
indien hoger, het met Sandd afgesproken tarief te hanteren. In volgende jaren is
het PostNL toegestaan deze euro 0,35 te indexeren.
Onder tariefafspraken vallen aantoonbare bestaande afspraken of praktijken
indien deze schriftelijk of elektronisch zijn vastgelegd, waaronder in de
facturering.
Deze overgangsregeling van PostNL geldt maximaal voor het bestaande verwachte
volume dat een postvervoerder bij Sandd jaarlijks zou aanleveren. Deze
verwachting dient te worden berekend op basis van het aangeboden volume tot 1
augustus 2019, dat wordt doorgetrokken naar een jaarvolume op basis van het
seizoenspatroon uit 2018.
Dit jaarvolume kan vanaf 1 augustus 2020 jaarlijks worden bijgesteld met
maximaal de totale krimp in de postmarkt, zoals deze door de ACM in haar posten pakketten monitor wordt gerapporteerd over het voorafgaande jaar.
Deze overgangsregeling geldt alleen voor binnenlands postvervoer. Dus alleen
voor post afkomstig van Nederlandse eindklanten.

Pagina 38 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

Al het postvolume dat de maximale jaarvolumegrens overschrijdt dient PostNL

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

aan te bieden onder het generieke PostNL aanbod voor niet-24-uurs diensten.
De afgesproken tarieven binnen de overgangsregeling mogen per postvervoerder
jaarlijks per 1 januari stijgen met gemiddeld maximaal 4%.
Het maximum volume per postvervoerder in deze overgangsregeling is niet
overdraagbaar aan andere postvervoerders.
Algemene voorwaarden om gebruik te maken van de overgangsregeling zijn:
1. afnemers zijn geregistreerd als postvervoerder bij de ACM,
2. de regeling wordt gebruikt voor het aanleveren van restpost, en
3. maximaal 70% van hun jaarlijkse gecollecteerde en/of gesorteerde totale
postvolume wordt aangeboden bij PostNL
PostNL dient een verklaring te vragen aan postvervoerders ten aanzien van de
70%-voorwaarde. Indien er geen concrete aanleiding is om aan de juistheid van
deze verklaring te twijfelen zal PostNL deze verklaring respecteren.
Voor niet 24-uurs toegang tot het netwerk van PostNL is het PostNL toegestaan de
volgende aanvullende voorwaarden te hanteren binnen de overgangsregeling:
1. De Sandd codeerregel wordt vervangen door de PostNL codeerregel; PostNL
dient iedere postvervoerder die dit betreft te begeleiden bij het overstappen op de
PostNL codeerregel,
2. Niet 24-uurspost post dient bij PostNL te worden voorgemeld, en
3. Gespreide bezorging over twee dagen zoals PostNL die voor niet 24-uurs
netwerk geldt. Postvervoerders krijgen dus het 48/72 uurs gespreide
bezorgproduct van PostNL - PostNL bezorgt deze post dus niet op alleen dinsdag
en vrijdag, zoals Sandd dit wel doet.
2.5 Mogelijkheden tot maatwerk
PostNL is toegestaan om naast het generieke aanbod en de overgangsregeling ook
specifieke maatwerk afspraken te maken met individuele postvervoerders.
Dergelijke afspraken vallen niet onder de gestelde voorwaarden, maar mogen niet
leiden tot een verslechtering ten opzichte van de voorwaarden.

Pagina 39 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

2.6 Dienstenovereenkomst

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Hetgeen bepaald is in de paragrafen 2.1 tot en met 2.5 van deze voorwaarden
wordt vastgelegd in een Dienstverleningsovereenkomst tussen PostNL en de
postvervoerder.
3.

Geschillenbeslechting

De Dienstverleningsovereenkomst voorziet in de mogelijkheid geschillen te
beslechten via een geschillenbeslechtingsprocedure. Daarin wordt voorzien dat
een Postvervoerder die van mening is dat PostNL in strijd handelt met de
Dienstverleningsovereenkomst (de Verzoekende Partij) toegang heeft tot
geschillenbeslechting.
Voordat een Geschillenbeslechtingsprocedure aanhangig wordt gemaakt zal de
Verzoekende partij een schriftelijke mededeling aan PostNL zenden, waarin hij
uiteenzet waarom PostNL volgens hem niet handelt conform de
dienstverleningsovereenkomst (de Notificatie). PostNL zal alle redelijke stappen
nemen om meningsverschillen in der minne op te lossen binnen een redelijke
termijn van ten hoogste tien werkdagen na ontvangst van de Notificatie. Deze
termijn kan met wederzijdse overeenstemming worden verlengd.
Voor geschillen naar aanleiding van de Dienstverleningsovereenkomst - dan wel
van nadere overeenkomsten die daarvan het gevolg mochten zijn - die niet in der
minne kunnen worden opgelost volgens voornoemde Notificatie-procedure, wordt
in de dienstverleningsovereenkomst voorzien in een procedure bij het Nederlands
Arbitrage Instituut (NAI), langs de volgende lijn.
De Verzoekende Partij kan kiezen uit een arbitrage procedure of uit een
bindendadviesprocedure. Indien verzoeker kiest voor Arbitrage zullen geschillen
worden beslecht overeenkomstig het Arbitragereglement van het Nederlands
Arbitrage Instituut. Wanneer Verzoekende partij kiest voor een
bindendadviesprocedure zullen geschillen worden vastgesteld of beslecht door
bindend advies overeenkomstig het Bindendadviesreglement van het Nederlands
Arbitrage Instituut.
De Verzoekende Partij kan een aanvraag indienen op de wijze als in het
toepasselijke reglement bepaald en gelijktijdig een afschrift doen toekomen aan
Pagina 40 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

PostNL. Het bindend advies zal worden gegeven door één bindend adviseur. Het

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

scheidsgerecht zal bestaan uit een arbiter. De adviseur of arbiter zal in onderling
overleg tussen de Verzoekende Partij en PostNL worden overeengekomen. Indien
de Verzoekende Partij en PostNL geen overeenstemming kunnen bereiken over de
te benoemen adviseur, zullen zij de administrateur van het NAI verzoeken om met
inachtneming van het reglement een bindend adviseur te benoemen. Partijen
zullen de adviseur of arbiter verzoeken indien mogelijk binnen een termijn van
vier weken het geschil te beslechten.
De bindend adviseur of de arbiter kan, op verzoek van een der partijen of uit
eigen beweging, inzage, afschrift of uittreksel van bepaalde, door de bindend
adviseur voor het geschil relevant geachte stukken bevelen van de partij die deze
stukken tot haar beschikking heeft.
De bindend adviseur of de arbiter mag geen vertrouwelijke informatie openbaar
maken.
De bindendadvies- of de arbitrageprocedure zal worden gevoerd in het
Nederlands. Het bindend advies zal, naast een oordeel over het geschil, tevens
een kostenveroordeling inhouden voor de verliezende partij ten behoeve van de
partij die in het gelijk wordt gesteld.

Pagina 41 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten

Annex 1: Versoepeling operationele voorwaarden PostNL Aanbod voor
24-uurs toegang

Aanlevertijdstip: verruiming
Aanleverhoeveelheid tot 21:00
uur: verruiming

Telbare hoeveelheden:
vereenvoudiging

Voorwaarden bij dit aanbod
21:00 uur slagboom, ca 21:15 uur in
handen PostNL
Maximaal 10.000 stuks per buba per
avond tot 21:00 uur, indien meer dan
10.000: 75% van het meerdere voor
19:30 uur
Verruiming van de grens van 10.000
stuks naar 12.500 stuks mits correct
gesplitst (formaat en machinegeschikt)
en correct opgezet aangeleverd
Tot 500 stuks per dag per partij: geen
telbare hoeveelheden nodig, opgave
aantallen en gewichten postvervoerders
overgenomen en op steekproefbasis
getoetst
Vanaf 500 – 2000 stuks per dag per
partij: aanleveren in telbare
hoeveelheden vervalt indien uit
steekproeven blijkt dat de aantallen die
de postvervoerder opgeeft kloppen.
In andere gevallen bieden we ook voor
postvervoerders die niet in aanmerking
komen voor een logistiek protocol de
systematiek van telbare hoeveelheden
• Klein tot en met 2.000 stuks
• Groot tot en met 1.000 stuks
• Speciaal tot en met 500 stuks
• Gemengd tot en met 2.000 stuks
en/of eigen opgeleverde tellingen
(essentie: 10 validatiemetingen, bij
bewezen correcte aanlevering
acceptatie opgave van de aantallen en
toetsing op steekproefbasis; tellijst
bijvoegen noodzakelijk)

Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Huidige voorwaarden
21:00 uur in handen PostNL
Maximaal 10.000 stuks per buba
per avond tot 21:00 uur, indien
meer dan 10.000: 75% van het
meerdere voor 19:30 uur

Grote partijen aanleveren in
telbare hoeveelheden:
• Gelijke hoeveelheden (25, 50 of
100 stuks) per zak, bak of
bundel, of
• Tellijsten met daarop:
Klantnaam en klantnummer;
datum van aanlevering; aantal,
aantal bakkenkarren, aantal per
formaat, aantal bakken per
formaat, aantal stuks per bak ;
speciaal gesplitst in
<15mm/>15mm
Voor postvervoerders >50.000
stuks per jaar en logistiek
protocol: Eis verruimd naar
• Klein tot en met 2.000 stuks
• Groot tot en met 1.000 stuks
• Speciaal tot en met 500 stuks
• Gemengd tot en met 2.000
stuks
Of: systematiek van
machinetellingen (essentie: 10
validatiemetingen, bij bewezen
correcte aanlevering acceptatie
opgave van de aantallen en
toetsing op steekproefbasis;
tellijst bijvoegen noodzakelijk)

Pagina 42 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Controle en rapportage: minder
en simpeler

Productvoorwaarden, splitsen naar
formaat in Gemengd, juist opzetten
(koppen), PostNL Frankering
Overige voorwaarden worden bij
structurele fouten gemeld.
NB: uiteraard verbijzonderen
aangetekenden / pakketten /
internationaal

Aanpassingen in de order: minder
en alleen met bewijs

Misvattingenrapportage: minder
frequent en minder items

Operationele wijzigingen: ruimere
termijnen

42

Aanpassingen van de order (gewicht en
aantallen) worden niet doorgevoerd
indien aanpassing kleiner of gelijk aan
1% is. Overige aanpassingen op de
order zullen alleen worden doorgevoerd
indien er (foto)bewijs aan ten grondslag
ligt.
De afwijkingen/misvattingen worden
wekelijks i.p.v. dagelijks
teruggekoppeld aan de PV, tenzij de PV
en dagelijkse terugkoppeling op prijs
stelt
Misvattingen rapportage bevat alleen
aantallen, gewichten, tijdstip, en
frankering
Aankondiging ten minste 2 maanden
van tevoren42, onderling overleg over
wijzigingen met grote operationele
impact voor de betreffende
postvervoerder (locatieverschuiving
met meer dan 30km, aanlevertijden >1
uur)43.

Splitsing naar formaat, juist
opzetten, PostNL frankering,
telbare hoeveelheden, overige
voorwaarden vormgeving
poststukken (bijvoorbeeld: Is het
adres goed leesbaar? Staat er een
postcode in het adres op de
poststukken? Zijn de poststukken
minimaal 140 x 90 mm? Zijn de
poststukken rechthoekig of
vierkant? Voldoen de poststukken
aan het minimumpapiergewicht?
Klein/Groot: Bestaat de inhoud
geheel uit papier?)
NB: uiteraard verbijzonderen
aangetekenden / pakketten /
internationaal,
Order wordt altijd aangepast bij
afwijkingen

Dagelijks melding van alle
misvattingen

Aankondiging 30 dagen van
tevoren, bij grote impact 2
maanden

NB: ook bij PostNL kan er sprake zijn van overmacht waardoor ook PostNL wordt overvallen door een

operationele wijziging die hij niet eerder kon overzien – met name als dit wordt veroorzaakt door externe
factoren. In dat geval geldt deze toezegging niet en zal PostNL zo snel mogelijk in overleg treden.
43

NB: inspanningsverplichting ook aan de kant van de postvervoerder om tot een voor alle partijen werkbare

oplossing te komen
Pagina 43 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Audit op hulpmiddelen: een
alternatief

Als alternatief voor een audit door een
PostNL auditor twee opties:
1) een externe auditor op kosten van
PostNL; of
2) een proces-verbaal of soortgelijk
document van een deurwaarder
omtrent het gebruik van hulpmiddelen,
op kosten van de Postvervoerder

Audit door een PostNL auditor

Handhaving op afwijkingen:
minder meldingen, meer in
onderling overleg

Huidige procedure in het LOGP alleen
van toepassing op afwijkingen van het
uiterste aanlevertijdstip.

Op dit moment is in het LOGP de
volgende procedure opgenomen
voor de handhaving op
afwijkingen:

Overige incidentele afwijkingen worden
gemeld in de misvattingenrapportage.
Indien er structureel niet wordt voldaan
aan de voorwaarden, bespreekt de
accountmanager dit met de
postvervoerder en komt men
gezamenlijk tot een oplossing.

Individuele afspraken: maken we
mogelijk

Indien postvervoerders individuele
wensen heeft die objectief een afwijking
rechtvaardigen gaat PostNL in gesprek
om te zoeken naar een oplossing.

• Bij de eerste geconstateerde
afwijking neemt PostNL per email contact op
• Bij de tweede geconstateerde
afwijking neemt PostNL per
telefoon contact op
• Bij de derde geconstateerde
afwijking neemt PostNL wederom
telefonisch contact op en worden
afspraken gemaakt ter
verbetering van de aanlevering.
PostNL bevestigt dit schriftelijk en
spreekt een termijn af
waarbinnen de afwijking wordt
opgelost.
• Bij voortdurende afwijking
behoudt PostNL zich het recht
voor om een partij te stuiten of
andere passende maatregelen te
nemen (zoals besproken na de
derde geconstateerde afwijking).
Niet mogelijk

Denk hierbij bijvoorbeeld aan verdere
verruiming van de
aanlevervoorwaarden bij systematisch
voldoen aan de eisen of een
transportoplossing voor

Pagina 44 van 45

Chief Economist
Directie Mededinging en
Consumenten
Ons kenmerk
CE-MC / 19080684

Marge jaarplankorting:
Verruiming en daardoor minder
risico op onverwachte factuur

postvervoerders op meer dan een uur
rijden tot een buba.
+/- 25%

+/- 10%

Pagina 45 van 45