Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

29 385

Aanleg en de aanpassing van
hoofdinfrastructuur

Nr. 95

BRIEF VAN DE MINISTER VAN INFRASTRUCTUUR EN WATERSTAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 januari 2018
Nederland staat voor de grote uitdaging om het komende decennium de
bereikbaarheid op peil te houden. De economie trekt aan, waardoor er
meer gereisd en vervoerd wordt. Als gevolg daarvan staat de mobiliteit
onder druk. Ik ga niet alleen extra investeren in de uitbreiding van onze
infrastructuur maar pak ook de opgave om de bestaande infrastructuur te
verjongen, te vernieuwen en te verduurzamen voortvarend op. Met deze
brief licht ik u in over deze opgave en mijn inzet om de bestaande
infrastructuur op te waarderen.
De investering in de bestaande infrastructuur is van belang om de
betrouwbaarheid en de beschikbaarheid van de netwerken te kunnen
blijven garanderen. Uitval en storingen leiden tot maatschappelijke hinder
en economische schade. Door de groei van de mobiliteit neemt de impact
hiervan toe. Investeren in de bestaande infrastructuur is daarmee naast
aanleg van nieuwe wegen bijzonder effectief en verdient naar mijn
mening ook meer aandacht en waardering.
De Nederlandse infrastructuur scoort hoog in internationale vergelijkingen1. Het belang van adequaat beheer en onderhoud is groot omdat
een steeds groter deel van de infrastructuur op leeftijd begint te raken.
Veel bruggen en tunnels zijn aangelegd vanaf de jaren ’50. De objecten en
de gebruikte ICT naderen het eind van hun levensduur.
De toenemende leeftijd van de objecten zorgt er voor dat de kans op
storingen toeneemt. Deze kunnen leiden tot hinder voor de gebruikers. De
aanvullende en veelal ongeplande reparaties die hiervan het gevolg zijn
zorgen ook weer voor hinder. Daarnaast is de intensiteit van het verkeer
toegenomen en is het vrachtverkeer zwaarder geworden. Dit leidt tot een
1

kst-29385-95
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

The Travel & Tourism Competitiveness Report 2017, World Economic Forum

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 385, nr. 95

1

hogere belasting van de infrastructuur dan bij de bouw kon worden
voorzien en zorgt ervoor dat renovaties of vervangingen eerder moeten
worden uitgevoerd.
Met het Programma Vervanging en Renovatie zorgen we samen met het
reguliere onderhoud voor een blijvende hoge kwaliteit van onze
netwerken. Gezien de omvang van de opgave is er de komende jaren een
flinke toename van het budget nodig om de bestaande infrastructuur aan
te pakken. De financiële omvang van het programma VenR neemt daarom
toe van gemiddeld circa € 150 mln. per jaar in de periode tot 2020 tot een
verwacht volume van ruim € 350 mln. per jaar voor de periode vanaf
2020. Deels betreft dit projecten die reeds in planfase of uitvoering zijn. In
bijlage 1 is hiervan een kaartoverzicht opgenomen2. Dit voorjaar zal ik een
besluit nemen over een volgende tranche projecten. Daarmee zal voor die
projecten de planfase of voorbereiding worden opgestart.
Het programma leent zich goed voor mijn aanpak waarbij we niet alleen
kijken naar verlengen van de levensduur, maar vooral ook inzetten op de
toepassing van de nieuwste technieken om toekomstige storingen te
voorkomen en om de constructies en installaties zodanig te vernieuwen
zodat ze ook klaar zijn voor de toekomst en voldoen aan de eisen en
wensen voor huidig én voor toekomstig gebruik. We gaan niet alleen
meer alleen vervangen maar zetten slimme innovaties in: op de hardware
en de software van de objecten.
Het gaat bijvoorbeeld om verdere standaardisatie en ontwikkeling van
nieuwe ICT-oplossingen. Te denken valt aan de inzet van innovatieve
sensorsystemen die de staat van objecten real-time scherp monitoren
zodat vroegtijdig tegen een (dreigende) storing kan worden opgetreden.
Het gaat ook om analyses van big-data zodat we beter kunnen voorspellen
waar onderhoud nodig is, zodat we het beschikbare geld doelmatiger
kunnen inzetten. Daarnaast is het nodig dat een verjonging gecombineerd
wordt met aanpassingen die nodig zijn voor voertuigen van de toekomst,
waarbij de komende jaren vooral veel ontwikkelingen te verwachten zijn
op het gebied van verkeersmanagementsystemen die weggebruikers
onderweg ondersteunen met rij en reisadviezen. Randvoorwaarde bij alle
technologische innovaties is dat het cyber secure is en dat de privacy
geborgd blijft.
In mijn aanpak wil ik ook de kansen benutten om de infrastructuur verder
te verduurzamen. Door grote energieverbruikende installaties, zoals de
besturing van hef- en draaibruggen en sluizen te vervangen door een
zuinigere oplossing wordt bijgedragen aan de ambities voor netwerken
die volledig energieneutraal opereren. Het gaat bijvoorbeeld om plaatsing
van zonnepanelen om de stroom voor verkeersinstallaties te leveren,
maar ook om hergebruik van materialen, zoals hergebruik van de
fundering en het asfalt van de weg bij groot onderhoud, en het onderzoeken van mogelijkheden voor bermgras als biobrandstof.
Economische afweging
Bij het onderhouden van de infrastructuur staat een veilig gebruik altijd
voorop. Binnen dat kader wordt op basis van de technische staat bekeken
wat een goed moment is voor onderhoud, renovatie of vervanging. Ik ga
bij de programmering en prioritering van de projecten voor de bestaande
infrastructuur ook meer rekening houden met het belang van de objecten
voor de bereikbaarheid en de eventuele maatschappelijke schade die er

2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 385, nr. 95

2

ontstaat als een weg of brug dicht moet. Dit betekent dat de impact van
storingen zwaarder gaat wegen in de prioritering.
Regionale aanpak
Het is belangrijk om in een periode dat de mobiliteit flink groeit en er
sprake is van een grote onderhoudsopgave de netwerken toch zo goed
mogelijk beschikbaar te houden. Deze uitdaging wil ik samen met
regionale partners oppakken door een aanpak waarbij zowel de communicatie als de samenwerking met de omgeving bij het realiseren van deze
opgave wordt versterkt.
Deze samenwerking begint met het vroegtijdig in kaart brengen van de
toekomstige gezamenlijke onderhoudsopgave, inclusief de onzekerheden
die daarin bestaan en de te verwachten hinder. De uitwerking van de
opgave wil ik samen doen met betrokken stakeholders, zoals bestuurlijke
partijen, netwerkbeheerders en private partijen, die hierdoor eerder mee
kunnen denken en hun plannen en kennis kunnen inbrengen. Daarin ligt
uitdrukkelijk ook een uitnodiging aan deze partijen om vanuit de eigen
verantwoordelijkheid en mogelijkheden te helpen om de opgave te
realiseren en de hinder als gevolg daarvan te beperken. Met deze aanpak
wil ik veel meer dan nu vroegtijdig in gesprek gaan met alle betrokkenen
over de totale, integrale, opgave inclusief bereikbaarheid van de regio.
Op korte termijn zal hiermee worden gestart in de regio Zuid-Holland,
omdat in deze regio op korte termijn al een grote opgave ligt. Het gaat om
een groot aantal objecten en trajecten die komende jaren op de nominatie
voor renovatie staan, zoals de Heinenoordtunnel, de Haringvlietbrug en
de Van Brienenoordbrug. De te nemen maatregelen en de hinder als
gevolg daarvan zijn in deze regio inmiddels in kaart gebracht en zullen
met de bestuurlijke partners worden besproken als start van een
intensievere samenwerking die nu officieel start. Het overzicht van
geplande werkzaamheden zal steeds worden herijkt op basis van
voortschrijdende inzichten. Het meest actuele overzicht is te vinden op
rws.nl/bereikbaarzh. Voor de andere regio’s zal een soortgelijke aanpak
worden ontwikkeld.
Met deze brief heb ik u inzicht willen geven in de opgave die we hebben
op het gebied van de bruggen, tunnels, sluizen en wegen en mijn aanpak
voor het verjongen, vernieuwen en verduurzamen van de bestaande
infrastructuur. Een opgave die ik graag ter hand neem, zodat het verkeer
ook in de toekomst de infrastructuur vlot en veilig kan blijven gebruiken.
De Minister van Infrastructuur en Waterstaat,
C. van Nieuwenhuizen Wijbenga

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 29 385, nr. 95

3