Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 380

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 13 mei 2013
Tijdens de regeling van werkzaamheden op 24 april jl. heeft uw Kamer mij
gevraagd een brief te sturen met een reactie op het onderzoek «Schoon,
heel en werkzaam?! – Een wetenschappelijke beoordeling van sociale
interventies op het terrein van buurtleefbaarheid» (Handelingen II 2012/13,
nr. 79, Regeling van werkzaamheden). Met deze brief ontvangt u het
onderzoeksrapport, zes factsheets daarover1 en mede namens de minister
van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, mijn reactie daarop. De beantwoording van de Kamervragen van de leden Van Klaveren en Helder
(Aanhangsel Handelingen II 2012/13, nr. 2209) over hetzelfde onderzoek
zijn separaat aan uw Kamer aangeboden. Het merendeel van die vragen
wordt door middel van deze brief beantwoord.
Voor de goede orde merk ik op dat deze brief los staat van de visie op de
buitengewone opsporingsambtenaren waar de Kamerleden Kooiman en
Marcouch aan refereerden tijdens de regeling van werkzaamheden.
Onderzoek «Schoon, heel en werkzaam?!»
Dit onderzoek betreft een wetenschappelijke toetsing, op basis van
nationale en internationale studies, van een aantal sociale interventies op
het terrein van buurtleefbaarheid: stimuleren van bewonerscontacten,
activering van bewoners, de inzet van straatcoaches, gebiedsgebonden
gedragscodeprojecten en sport en spel in de wijk. Het onderzoek is
verricht op verzoek van het kennisinstituut MOVISIE in het kader van het
programma Inzicht in sociale interventies. De aanleiding voor dit
onderzoek is het gebrek aan kennis over de wetenschappelijke basis van
interventies.
Ik vind het belangrijk dat er wetenschappelijke onderzoek wordt gedaan
naar de onderbouwing van interventies. Het Wetenschappelijk Onderzoek
en Documentatie Centrum (WODC) van mijn ministerie rapporteert
daarom regelmatig over de effectiviteit van interventies op het terrein van
1

kst-28684-380
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 380

1

Veiligheid en Justitie2. Mijn ambtsvoorgangers hebben het Sociaal en
Cultureel Planbureau (SCP) onderzoek laten doen naar de effectiviteit van
interventies op het gebied van veiligheid. Enkele jaren terug verschenen
de SCP-rapporten «Sociale veiligheid ontsleuteld»3 en «Overlast en
verloedering ontsleuteld»4 waarin de effectiviteit van respectievelijk het
sociale veiligheidsbeleid en het beleid aangaande overlast en verloedering is beoordeeld. Op dit moment worden onder mijn verantwoordelijkheid enkele lokale interventies op het gebied van overlastbeleving
uitgevoerd en geëvalueerd waarmee wetenschappelijke inzichten in de
praktijk worden getoetst.
Evidence based kennis over wat werkt in buurten en wijken tegen
criminaliteit, overlast en verloedering is, zoals de onderzoekers schrijven,
inderdaad uitermate nuttig voor beleidsmakers en uitvoerders. Het
onderzoek «Schoon, heel en werkzaam?!» kan – evenals andere rapporten
met wetenschappelijke inzichten over interventies zoals die van het WODC
en het SCP – beleidsmakers en uitvoerders op lokaal niveau ondersteunen
bij het bepalen van de interventies die zij inzetten bij lokale veiligheidsvraagstukken. Ik hecht eraan te benadrukken dat het voorkomen en
aanpakken van verloedering, overlast en criminaliteit in wijken en buurten
in eerste instantie een verantwoordelijkheid is van het lokale bestuur. Het
lokaal bestuur zal dit samen met de ketenpartners doen, waarbij in de
regel sprake zal zijn van een combinatie van preventieve en repressieve
maatregelen. Of deze effectief zijn voor het doel waarvoor ze worden
ingezet is mede afhankelijk van de specifieke lokale omstandigheden. Het
is dan ook aan het lokaal bestuur en zijn partners om te beoordelen welke
(combinaties van) maatregelen worden ingezet. De inzichten van
onderzoek als dit kunnen daarbij behulpzaam zijn.
Ondersteuning gemeenten
De rijksoverheid, en ook de Vereniging van Nederlandse Gemeenten,
ondersteunen gemeenten en hun partners onder meer met informatie
over in te zetten maatregelen, ervaringen van gemeenten, best practices
en kennis over de effectiviteit van maatregelen. Ik zal daarom de inzichten
van het onderzoek «Schoon, heel en werkzaam?!» via de mij beschikbare
kanalen beschikbaar stellen aan gemeenten. Gemeenten hebben ook uit
andere bronnen veel kennis tot hun beschikking. Zo heeft het Centrum
voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) een database met
wijkinterventies en het Nederlands Jeugd Instituut (NJI) een databank
effectieve jeugdinterventies. Recent is via het ministerie van Sociale Zaken
en Werkgelegenheid de handleiding «Maatwerk voor risicojongeren»5
beschikbaar gesteld aan gemeenten. In deze handleiding zijn ervaringen
uit de aanpakken van Marokkaans- en Antilliaans-Nederlandse risicojeugd
gecombineerd met wetenschappelijke inzichten.
Voorts merk ik op dat het CCV sinds eind 2012 is gestart met het structureel verankeren van evidence based werken in zijn werkwijze. Door het
2

Zie onder meer: http://www.wodc.nl/trefwoordabc.aspx?l=B&w=beleidsevaluatie en http://
www.wodc.nl/trefwoordabc.aspx?q=o&l=E&p1=*&w=
evaluatie|beleidsevaluatie|evaluatie_van_wetgeving&select=2
3
Noije, L. van en K. Wittebrood, Sociale veiligheid ontsleuteld – Veronderstelde en werkelijke
effecten van veiligheidsbeleid, Sociaal en Cultureel Planbureau, Den Haag, juli 2008 (rapport en
beleidsreactie Kamerstuk 28 684, nr. 161)
4
Noije, L. van en K. Wittebrood, Overlast en verloedering ontsleuteld. Veronderstelde en
werkelijke effecten van het Actieplan overlast en verloedering, Sociaal en Cultureel Planbureau,
Den Haag, september 2009 (Kamerstuk 28 684, nr. 239 en beleidsreactie Kamerstuk 28 684,
nr. 251)
5
http://www.gemeenteloket.minszw.nl/dossiers/werk-en-inkomen/integratie/nieuwsberichten/
Maatwerk-voor-risicojeugd.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 380

2

systematisch evalueren van CCV projecten en producten, is het mogelijk
de effectiviteit ervan aan te tonen. Al in de planfase van projecten wordt
het evidence based werken geborgd. Het CCV zal ik vragen zijn database
met interventies op het gebied van lokale veiligheid uit te breiden met de
inzichten uit het onderzoek «Schoon, heel en werkzaam?!».
De minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 380

3