Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

30 196

Duurzame ontwikkeling en beleid

32 847

Integrale visie op de woningmarkt

Nr. 817

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 september 2023
In het Programma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving
(PVGO) heb ik uitgewerkt hoe we in de gebouwde omgeving het doel van
minimaal 55% CO2-reductie in 2030 kunnen halen (bijlage bij Kamerstukken 32 847 en 32 813, nr. 911). Onderdeel hiervan is de ambitie om
2,5 miljoen woningen te isoleren en 1 miljoen warmtepompen te
installeren.
Ongeveer 20% van het totale aantal woningen is onderdeel van een VvE.
Uiteraard is belangrijk dat ook al deze woningen tijdig kunnen worden
verduurzaamd en de appartementseigenaars en VvE-bestuurders daarbij
voldoende worden ondersteund. De verduurzaming van woningen in het
beheer van VvE’s loopt achter vergeleken met woningen die geen
onderdeel zijn van een VvE.1 Daarom heb ik eind vorig jaar aangekondigd
hier werk van te maken en heb ik de VvE-versnellingsagenda verduurzaming aangekondigd.2
De uitgewerkte VvE-versnellingsagenda verduurzaming is apart
bijgevoegd.
Verduurzamen van VvE-gebouw niet makkelijk
Dat de verduurzaming van woningen die onderdeel zijn van een VvE nog
achterloopt op de verduurzaming van andere woningen is goed te
begrijpen. Appartementseigenaars moeten in gezamenlijkheid besluiten
over onderhoud en verduurzaming. Het individuele belang van een
appartementseigenaar kan in de weg staan van het gezamenlijk belang
van verduurzaming. Ook de vele verschillende soorten VvE-gebouwen wat
betreft bouwjaar en bouwtype bemoeilijken de verduurzaming. Hierdoor
is er geen uniform pakket van verduurzamingsmaatregelen voor alle
VvE-gebouwen.

1
2

kst-30196-817
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

www.nhg.nl/verduurzamen/analyse-verduurzaming-koopwoningen.
Kamerstukken 30 196 en 32 847, nr. 806.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 817

1

Daarnaast zijn VvE’s niet allemaal professioneel georganiseerd, terwijl ook
voor professioneel geleide VvE’s het verduurzamen van het gebouw geen
dagelijkse gang van zaken is. Hiervoor is inzicht nodig in de bouwkundige,
energetische, juridische en financiële mogelijkheden.
Gedragen VvE-versnellingsagenda verduurzaming
Om tot versnelling in de verduurzaming van VvE’s te komen en de
belemmeringen in de praktijk van de verduurzaming zoveel als mogelijk
weg te nemen, ben ik in gesprek gegaan met alle partijen in het veld, zoals
gemeenten, VvE-belangenorganisaties, de werkgroep modernisering
appartementsrecht Nederland (WMANL), woningcorporaties, beheerders,
financiers en natuurlijk met (groot) appartementseigenaars zelf. Op basis
van deze gesprekken presenteer ik mede namens de Minister voor
Rechtsbescherming voor zover het de aanpassingen in het Burgerlijk
Wetboek betreffen, een gedragen VvE-versnellingsagenda verduurzaming.
De kern van de VvE-versnellingsagenda verduurzaming
De inzet van deze agenda is om het voor appartementseigenaars
eenvoudiger te maken om gezamenlijk hun gebouw te verduurzamen.
De besluitvorming voor verduurzaming wordt eenvoudiger
1) De wet wordt gewijzigd zodat voor alle VvE’s een meerderheid van
50% +1 van de stemmen gaat gelden voor het nemen van een besluit
voor verduurzamingsmaatregelen. Hiervoor is geen opkomsteis
(quorum) vereist op de vergadering. VvE’s hanteren nu vaak deze
opkomsteis en een verhoogde meerderheid van 2/3 of 3/4 van de
stemmen.
Ik streef ernaar halverwege 2024 een wetsvoorstel waarin de versnelling van de verduurzaming van VvE-gebouwen tot uiting komt in
internetconsultatie te brengen. De inwerkingtreding van het wetsvoorstel zal naar verwachting niet eerder zijn dan in 2026.
2) Verhuurders hebben voordat zij met verduurzamingsmaatregelen van
de VvE kunnen instemmen eerst toestemming van de huurder nodig.
Wanneer een verhuurder minimaal 10 appartementen binnen de VvE
in eigendom heeft is vereist dat 70% van de huurders met de verduurzamingsmaatregelen instemt. Ik heb een wetsvoorstel in voorbereiding
waarmee voortaan niet 70% van alle huurders, maar 70% van de op
het voorstel reagerende huurders moet instemmen.3
Dit maakt de besluitvorming voor (grote) verhuurders ook
eenvoudiger.
Het financieren van verduurzaming wordt nog aantrekkelijker
1) De subsidie voor VvE’s (SVVE) wordt uitgebreid voor meer mogelijkheden van procesbegeleiding, die gecombineerd kan worden met de
gemeentelijke subsidies.
2) Daarnaast is met het Klimaatpakket van 26 april jl. de rente van de
VvE-Energiebespaarlening van het Warmtefonds met 1,5% verlaagd.
Voor onderhoud en verduurzaming klinkt sparen in eerste instantie als
de meest veilige optie, maar dit is bijna altijd duurder dan de plannen
op korte termijn uitvoeren met een VvE-Energiebespaarlening bij het
Warmtefonds: bij uitvoering op de korte termijn bespaart de appartementseigenaar gelijk op de eigen energiekosten.

3

Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, Volkshuisvesting en Ruimtelijke
Ordening, Programma versnelling verduurzaming gebouwde omgeving, 2022, p. 36.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 817

2

Appartementseigenaars en VvE’s worden geholpen bij het
verduurzamen
1) Hiervoor wordt het budget van 25 miljoen voor ontzorging van VvE’s
gebruikt dat in april 2023 in het klimaatpakket beschikbaar is gekomen.
Procesbegeleiders gaan VvE’s vanaf 2024 helpen bij het maken en
uitvoeren van een goed verduurzamingsplan. Voor appartementseigenaars en VvE’s komt er eind 2024 een landelijk VvEverduurzamingsloket.
2) Appartementseigenaars worden zich meer bewust gemaakt van hun
eigen rol bij het verduurzamen en onderhouden van het gebouw. Dat
gebeurt onder andere door samen te werken met gemeenten en eind
2023 met betere en gerichtere informatie op Verbeterjehuis.nl. Ook
wordt de motivatie van appartementseigenaars onderzocht voor het
nemen van verduurzamingsmaatregelen.
3) Gemeenten kunnen hun NIP-budget voor de lokale aanpak van het
nationaal isolatieprogramma (ruim 1 miljard euro) en energiearmoede
(568 miljoen) ook inzetten om VvE’s te helpen bij het verduurzamen
van het gebouw. Gemeenten worden hierbij ondersteund vanuit het
landelijk VvE-verduurzamingloket.
Oproep aan gemeenten: begin met slecht geïsoleerde VvE-gebouwen
Huishoudens met beperkte draagkracht wonen relatief vaker in een
woning die onderdeel is van een VvE-gebouw dan in een woning die geen
onderdeel is van een VvE-gebouw. Om deze reden zouden gemeenten
binnen de lokale aanpak van het NIP met voorrang aanvragen moeten
indienen voor de VvE’s met appartementen met slechte energielabels. Het
is noodzakelijk dat slecht geïsoleerde VvE-gebouwen als eerste worden
aangepakt.
Concluderend
Ik heb er vertrouwen in dat met deze door partijen gedragen
VvE-versnellingsagenda verduurzaming veel meer VvE’s sneller en beter
in staat zijn om hun gebouw te verduurzamen.
Ik ben de afgelopen tijd bij veel VvE’s langs geweest. Het is mij duidelijk
dat steeds meer VvE’s de wens hebben om te verduurzamen, maar dat ze
tegelijkertijd worstelen met de grote uitdagingen waar ze dan mee te
maken krijgen. Ik sprak met VvE-bestuurders, meestal mensen die in hun
vrije tijd hiermee bezig zijn. Ze wezen erop dat hun besluitvormingsprocedures en onderhoudsplannen gericht zijn op behoud van het bestaande,
terwijl verduurzaming juist om vernieuwing vraagt. Hierdoor neemt de
complexiteit toe.
Dat VvE’s achterlopen met verduurzaming komt mede door de systematiek waarin een VvE opereert. Besluiten over verduurzamingsmaatregelen moeten door de appartementseigenaars gezamenlijk worden
genomen, waarbij nu vaak extra eisen gelden, zoals een opkomsteis en
een verhoogde meerderheid. De vereenvoudiging van de besluitvorming
neemt daarin een belangrijke barrière weg.
Bovendien is de verduurzamingsopgave bij veel VvE’s zo groot dat we als
overheid meer ondersteuning moeten bieden door verbeterde informatievoorziening en ontzorging van VvE’s en gemeenten. Dat geldt met
voorrang in buurten waar leefbaarheid en veiligheid onder druk staan en
waar bewoners te maken hebben met een stapeling van problematiek. Dat
gebeurt met deze versnellingsagenda verduurzaming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 817

3

Verduurzaming wordt financieel aantrekkelijker met de rentekorting op de
VvE-Energiebespaarlening van het Warmtefonds en door de
SVVE-subsidie verder te verbeteren. Het loont VvE’s om grote verduurzamingsstappen te zetten.
In de bijgevoegde VvE-versnellingsagenda verduurzaming is een
totaaloverzicht opgenomen van de actiepunten en de bijbehorende
planning. Ik zal uw Kamer over de uitwerking van de
VvE-versnellingsagenda en de bereikte resultaten nader berichten.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.M. de Jonge

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 30 196, nr. 817

4