5
Vragenuur: Vragen Ronnes
Vragen van het lid Ronnes aan de minister voor Wonen en
Rijksdienst over het bericht "Huurcrisis middeninkomens".

De heer Ronnes (CDA):
Voorzitter. Al langer geeft het CDA aan dat het huidige
woonbeleid van het kabinet niet toereikend is. Nu hebben
we in De Telegraaf kunnen lezen dat ook het Planbureau
voor de Leefomgeving aangeeft dat er een drastisch tekort
aan huurwoningen voor middeninkomens dreigt te komen.
Er moet dus meer worden gebouwd. Het onafhankelijke
PBL heeft een rapport uitgebracht over deze problematiek,
waaruit we dit kunnen afleiden. Is de minister nu eindelijk
ook van mening dat er meer moet worden gebouwd om
dit probleem op te lossen? De minister heeft het rapport
van het PBL in ontvangst genomen. Kunnen we een eerste
bespiegeling van hem krijgen op de belangrijkste suggesties
van het PBL? Kunnen we van hem te horen krijgen wat hij
met het rapport gaat doen?
We zien dat er in de oververhitte regio's Amsterdam en
Utrecht wel animo is om te bouwen of huurwoningen over
te nemen. Dat geldt niet voor andere regio's. Mijn specifieke
vraag over deze groep woningzoekenden in Groningen,
Brabant en Limburg is hoe de minister dit denkt aan te
pakken. In die regio's komen de investeerders niet.
Door de strengere regels voor corporaties die sociale
huurwoningen bouwen en de hogere drempels voor
hypotheken, wordt het voor de hardwerkende Nederlanders
met een laag inkomen of middeninkomen onmogelijk om
onderdak te vinden. Het CDA waarschuwt daar al langer
voor, zoals ik zei, maar nu doet het Planbureau voor de
Leefomgeving dat nadrukkelijk en onderbouwd met een
goed rapport. Een suggestie die wordt gedaan is om corporaties meer ruimte te geven om woningbouw in het middensegment te realiseren. In hoeverre ziet de minister kans om
die ruimte voor corporaties in dit segment te vergroten?
Afsluitend. Na vier jaar woonbeleid van minister Blok zien
we lange wachtlijsten, hoge huurprijzen en corporaties die
terug in hun hok zijn gejaagd en niet mogen, alsmede
beleggers die het laten afweten, ook beleggers uit het buitenland. Kan het rapport van het PBL een wake-upcall zijn
voor de minister, die lijkt te ontkennen dat dit probleem
bestaat?

Minister Blok:
Voorzitter. De heer Ronnes stelt een aantal vragen naar
aanleiding van het rapport van het Planbureau voor de
Leefomgeving. Uit de vraagstelling krijg ik sterk de indruk
dat de aanbevelingen van het PBL niet helemaal goed zijn
overgekomen. We zijn het er in ieder geval over eens dat
er een sterk stijgende vraag naar middeldure huurwoningen
is. Dat is niet nieuw; daarover hebben we het vaker gehad
in de Kamer. We hebben het er niet alleen over gehad, maar
het heeft ook aanleiding gegeven tot een heel aantal
maatregelen. Ik noem de aanpassing van het woningwaarderingsstelsel en het benaderen van beleggers in binnenen buitenland, die ook aangeven grote interesse te hebben

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ronnes

in investeringen. Ze geven overigens niet alleen aan grote
interesse te hebben in het investeren in middeldure huurwoningen, maar doen dat ook. Het aantal middeldure
huurwoningen is gelukkig enorm toegenomen. Na een
jarenlange daling is er de afgelopen jaren gelukkig weer
een groei te constateren. De vraag neemt echter nog verder
toe. Daarom ben ik ook blij met het rapport van het Planbureau voor de Leefomgeving omdat daarin een aantal zeer
praktische routes wordt aangegeven hoe er nog meer tempo
gemaakt kan worden. Anders dan de heer Ronnes in zijn
vragen suggereert, is dat niet door de wet te veranderen.
Gelukkig heeft de heer Ronnes voor die wet gestemd.
Wat het Planbureau voor de Leefomgeving aangeeft, is dat
er een aantal routes zijn waarlangs woningcorporaties
samen met pensioenfondsen, met beleggers, kunnen zorgen
voor meer middeldure huurwoningen. Ze kunnen het
duurdere deel van de voorraad verkopen aan bijvoorbeeld
pensioenfondsen. Dan blijven het gewoon huurwoningen,
maar de opbrengsten kunnen de corporaties steken in verbetering van de isolatie van de huidige voorraad. Dat is een
grote opgave. De corporaties kunnen ook bijbouwen in
gebieden waarin dat nodig is.
Daarnaast zijn er zonder wetswijziging voor corporaties
heel goede mogelijkheden om zelf dingen te doen. Ze kunnen ook samenwerken met beleggers. Daar hoeven wij de
wet niet voor te veranderen. Als corporaties een deel van
hun woningen onderbrengen in een juridische dochter,
kunnen zij extra geld van beleggers aantrekken waarmee
extra woningen gebouwd kunnen worden. Daar is geen
wetswijziging voor nodig. Corporaties kunnen ook zelf
middeldure huurwoningen bouwen of dit door hun juridische dochter laten doen. Daar is geen wetswijziging voor
nodig. Zij mogen de staatssteun hier niet voor gebruiken.
Dat was een aanbeveling van de enquêtecommissie. Daar
is ook geen wetswijziging voor nodig. Als de corporaties
daar hun juridische dochter niet voor willen gebruiken,
kunnen zij die woningen ook bouwen in het sociale deel,
maar dan moeten zij wel via een markttoets aantonen dat
de markt dat niet wil doen. Ook daar is geen wetswijziging
voor nodig.
Wat moet er wel gebeuren? Gisteren op de bijeenkomst
waarop ik het rapport in ontvangst nam en waarbij alle
woonpartijen aanwezig waren, hebben wij het daar uitgebreid over gehad. Het gaat om twee dingen. Beleggers,
gemeenten en corporaties moeten elkaar weten te vinden.
Dat zijn vaak gescheiden werelden en dat is de reden dat
ik de heer Van Gijzel heb gevraagd om een overlegtafel te
starten om die partijen bij elkaar te brengen. De heer Van
Gijzel is daarmee gestart. Dan het tweede punt. Of het nu
gaat om sociale huurwoningen, vrijesectorwoningen of
koopwoningen, in een aantal gebieden is dringend behoefte
aan bouwgrond. Ik heb de Kamer al eerder gemeld — de
heer De Vries heeft mij daar met nadruk om gevraagd —
dat ik de komende weken de woningmarktregio's afga —
de afspraken staan al in mijn agenda — met twee vragen
naar cijfers onder mijn arm. De ene is wat de vraag naar
woningen is en de andere is wat de plancapaciteit is. Als
die capaciteit onvoldoende is, is de vraag wat men eraan
gaat doen. Ook bij de presentatie gisteren van het rapport
van het Planbureau voor de Leefomgeving was dat de lijn
die breed werd ondersteund.

24 januari 2017
TK 43

43-5-1

De heer Ronnes (CDA):
De minister gaat uitgebreid in op mijn vragen. Hij nam een
ruime aanloop om aan te geven wat er allemaal al is gerealiseerd. Ik ontken niet dat er maatregelen zijn genomen
die bijdragen aan het creëren van nieuw volume. Ik lees
echter in het rapport dat dit zich te weinig vertaalt in resultaten. Tijdens het vragenuurtje moeten wij niet de technischinhoudelijke discussie voeren. Is het mogelijk dat de
minister een schriftelijke reactie op het rapport formuleert,
zodat de Kamer zich daarover kan buigen? Wanneer kunnen
wij de resultaten van de woontafel verwachten? Die tafel
is recent ingesteld. Ik wil weten of de minister voor zichzelf
een deadline heeft bepaald waarop hij resultaten wil zien.
Minister Blok:
De gevraagde schriftelijke reactie op het rapport zal ik graag
leveren. Ik heb de Kamer gemeld dat ik na het eerste jaar
van de activiteiten van de heer Van Gijzel een verslag zal
sturen. Ik heb ook gezegd dat ik in de tussentijd natuurlijk
regelmatig contact met hem zal houden. Ook daarvan zal
ik de Kamer op de hoogte houden.
De heer Ronnes (CDA):
Met name het laatste antwoord brengt mij tot de vraag of
er een punt te prikken is waarop de Kamer iets kan verwachten. Het blijft een beetje een open einde. Is er een datum
of een termijn te noemen, bijvoorbeeld net voor de zomer,
waarop de Kamer wordt geïnformeerd zodat zij kan zien
wat er aan die tafel gebeurt?
Minister Blok:
Ik vind het logisch om de heer Van Gijzel eerst meters te
laten maken. Hij is per 1 januari begonnen. Ik ben graag
bereid om voor de zomer een tussenstand aan de Kamer
te sturen.
De voorzitter:
De heer Van der Linde, VVD.
De heer Van der Linde (VVD):
Voorzitter. Ik benader dit vanuit het perspectief van die
gewone, hardwerkende Nederlander met een modaal
inkomen. Die loopt naar de gemeente toe, maar die zegt
nog steeds: ik mag niks, ik mag geen grond uitgeven van
de provincie. Kan de minister aangeven wat er moet
gebeuren om die gemeentes eindelijk zo ver te krijgen dat
ze die bouwgrond gaan uitgeven, dat er op Valkenburg
gebouwd wordt en dat er in Lansingerland gebouwd wordt?
Minister Blok:
Gelukkig is het niet zo dat alle gemeentes in de contramine
gaan. Er zijn gemeentes waar er gelukkig gebouwd wordt.
Met het vliegveld Valkenburg, dat inderdaad bij het Rijksvastgoedbedrijf hoort, beginnen we gelukkig vaart te maken.
Ik deel echter het ongeduld van de heer Van der Linde. Ik
ben het met hem eens dat mensen met een gewoon middeninkomen ook in de Randstad snel een huis moeten
kunnen vinden. Daarom ga ik langs bij provincies en
gemeentes waar de beschikbare bouwgrond, de plancapaciteit zoals dat heet, achterloopt. Mijn enige vraag is dan:

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ronnes

hoe gaat u het invullen? In Nederland ligt de ruimtelijke
ordening op provinciaal en gemeentelijk niveau. Ik heb
eerlijk gezegd goede hoop dat zij daaraan meewerken want
het zijn ook hun inwoners en uiteindelijk zitten we allemaal
in het landsbestuur om ervoor te zorgen dat de mensen
goed bediend worden. Die slag moet echter wel gemaakt
worden en ik zal de Kamer voor de zomer de voortgang
daarvan laten weten, inclusief de cijfers per regio.
De heer Madlener (PVV):
Voorzitter. Een huis is een eerste levensbehoefte. Ik vind
het schokkend om te zien hoe laconiek deze minister verwijst naar andere partijen, terwijl wij hier in de Kamer al
jaren spreken over het beleid dat deze minister de laatste
jaren heeft uitgevoerd. De middenklasse is de sociale
huursector uitgejaagd met hoge huren en een stop op het
verhuren aan deze groep. Tegelijkertijd is het voor deze
groep moeilijker gemaakt om een huis te kopen. De middenklasse is keihard in de steek gelaten door deze minister.
Wat nu op de huizenmarkt gebeurt, is ook geen verrassing.
Deze minister is daar verantwoordelijk voor, maar hij staat
te wijzen naar andere partijen. Ik vind het werkelijk schokkend. Ik vraag deze minister: wat gaat u, vandaag nog, doen
voor al die mensen die geen huis kunnen krijgen?
Minister Blok:
De heer Madlener geeft wel heel erg zijn eigen invulling
aan wat er in de afgelopen jaren gebeurd is. Er is na de
oorlog geen kabinet geweest dat zoveel maatregelen heeft
genomen op de woningmarkt als dit kabinet. Dat is gebeurd
vanuit de constatering dat vier jaar geleden huizen massaal
onder water stonden, de woningmarkt was ingestort en de
werkloosheid in de bouw explodeerde. Mensen met huizen
die onder water stonden, durfden niet te verhuizen. Het was
heel moeilijk om een hypotheek te krijgen, omdat er nauwelijks nog banken waren die de telefoon opnamen. De corporatiesector was helemaal vastgeraakt door de schandalen.
De Kamer heeft daar een enquête naar ingesteld en die
heeft geleid tot een heel lange reeks maatregelen. Gelukkig
constateren we dat de koopkant van de markt enorm aan
het herstellen is. Ook constateren we dat de corporatiesector
financieel weer heel sterk is en forse investeringsruimte
heeft. Dat betekent niet dat de klus af is. Het onderwerp
waar de vraag van de heer Ronnes over ging, de middeldure
huur, is niet nieuw. Daar hebben we maatregelen op
genomen. Ik heb die net ook al aangegeven: aanpassing
van het woningwaarderingsstelsel, het aantrekken van
beleggers. Dat loopt allemaal hard. Zij komen nu met de
vraag: waar blijft de beschikbare bouwgrond? Dat is geen
kwestie van naar anderen wijzen. Wij hebben in deze Kamer
terecht afgesproken dat de planologische invulling van
Nederland, dus waar er woonwijken en industrieterreinen
worden gevestigd, niet centraal vanuit Den Haag wordt
geregeld. Dat kunnen wij ook helemaal niet; wij kunnen niet
bepalen waar de woonwijk in Kerkrade of Cadzand moet
komen. Dat moet lokaal gebeuren. Wij kunnen wel constateren of dat voldoende snel gebeurt. Omdat ik geconstateerd heb dat dat op een aantal plaatsen onvoldoende snel
gebeurt, heb ik de overlegtafel in werking gezet en aangekondigd dat ik in de komende tijd langsga bij al die
woningmarktregio's. Laten wij elkaar dus niet wijsmaken
dat er niets gebeurd is en laten wij elkaar evenmin wijsmaken dat er een nieuw probleem is waar niet aan gewerkt
wordt. Er wordt keihard aan gewerkt.

24 januari 2017
TK 43

43-5-2

De heer Madlener (PVV):
Ik ontken niet dat er veel gebeurd is. Sterker nog, doordat
er zoveel gebeurd is, zit die middenklasse nu klem. Deze
minister heeft jarenlang tienduizenden huurwoningen uitgedeeld aan asielzoekers. Dat was allemaal prima. Daar
wilde hij niks aan doen, ondanks alle debatten in deze
Kamer vanuit mijn partij. Tegelijkertijd heeft deze minister
het moeilijker gemaakt voor de middenklasse om een huis
te kopen en is de sociale sector afgesneden. Dat is inderdaad gebeurd. Dat hebt u gedaan, minister. Door dat beleid
staan nu zoveel mensen in de kou, en daar hebben we het
hier al jaren over. Ik vind het echt schokkend om te zien dat
dit kabinet onze hardwerkende middenklasse zo in de steek
laat.
Minister Blok:
Ook dat is weer de eigen interpretatie van de werkelijkheid
van de heer Madlener. Voor de vluchtelingen met een verblijfstatus is een aparte regeling gemaakt om ervoor te
zorgen dat voor hen sobere, betaalbare huisvesting
beschikbaar komt. Er wordt druk gebruikgemaakt van die
regeling. Ten aanzien van de betaalbaarheid voor de startende huizenkoper heeft bijvoorbeeld de Nederlandsche
Bank recentelijk een rapport gepubliceerd waarin is laten
zien dat voor een starter de woonlasten in geen jaren zo
laag zijn geweest als in deze jaren. Het is niet juist dat het
in het hele land onbetaalbaar is. Het knelt zeker in een
aantal geliefde steden. Daar moet dus gebouwd worden.
Dan kom ik weer op de aanjagende initiatieven die daartoe
genomen zijn.
De heer Albert de Vries (PvdA):
Ook de Partij van de Arbeid constateert dat de middengroepen op dit moment heel moeilijk aan een huis komen en er
grote tekorten zijn. Dat probleem moet niet opgelost worden
door corporatiewoningen te verkopen, maar door woningen
bij te bouwen. Het Planbureau voor de Leefomgeving zegt
dat de beleggers dat niet alleen kunnen. Dat ziet een veel
grotere rol voor de corporaties. Is de minister bereid om
de samenwerkingstafel, de heer Van Gijzel, te vragen om
nadrukkelijk met die corporaties in gesprek te gaan om
ervoor te zorgen dat zij op voorhand al markttoetsen laten
verrichten? Zij moeten beleggers zoeken die kunnen participeren in hun dochtermaatschappijen, zodat er snelheid
komt in de ontwikkeling. De mogelijkheid voor corporaties
om meer mensen met een iets hoger inkomen een corporatiewoning toe te wijzen moet vergroot worden.
Minister Blok:
Het Planbureau voor de Leefomgeving geeft juist heel helder aan dat de bestaande wetgeving het hele palet dat de
heer De Vries schetst mogelijk maakt. Daar zijn geen andere
regels voor nodig. Er zijn wel twee dingen voor nodig. De
partijen moeten elkaar vinden. Dat kan zijn voor de verkoop.
Dat vind ik in veel gevallen verstandig, omdat dat het
meeste nieuwe geld oplevert voor de woningmarkt, maar
het is niet de enige route. Het kan ook in de vorm gebeuren
van samen investeren. Een corporatie mag daarnaast ook
zelf nog steeds middeldure huur bouwen of exploiteren,
als ze daar maar niet de staatssteun voor gebruikt. Al die
mogelijkheden zitten inderdaad in de gereedschapskist van
de heer Van Gijzel. Hij zal al die partijen aan tafel noden,

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ronnes

want je hebt ze allemaal nodig voor de Nederlandse
woningmarkt.
De heer Bashir (SP):
Er is niet alleen een tekort aan middeldure woningen voor
de middeninkomen, er is ook een tekort aan sociale huurwoningen. De wachtlijsten in de grote steden variëren van
vijf tot elf jaar. Mensen zijn jarenlang aan het wachten op
een woning. Ondertussen praten wij hier weer over de
tekorten op de woningmarkt, over de woningnood die er
heerst. Over een paar maanden zullen we hier ongetwijfeld
weer met elkaar spreken, tenzij we niet alleen praten, maar
er ook geld bij gooien. Als we de verhuurdersheffing, die
alleen sociale verhuurders betalen, nou eens afschaffen en
dat geld investeren, dan kunnen er weer woningen
gebouwd worden. Dan doen we echt iets aan de wachtlijsten. Is de minister bereid om een streep te zetten door de
verhuurdersheffing?
Minister Blok:
Hier vertelt de heer Bashir weer het verhaal dat er te weinig
geld zou zijn bij de woningcorporaties. De heer Bashir heeft
met de hele Kamer het rapport gekregen van de Autoriteit
woningcorporaties dat over 2015 een resultaat liet zien van
5,5 miljard. Als er geen heffing geweest was, zou het
resultaat geen 5,5 miljard zijn, maar 7,2 miljard. Dan was
er geen woning extra gebouwd. Dat laat nog eens zien dat
geld het probleem helemaal niet is. Ik heb niet voor niets
tegen de corporaties gezegd: besteed dat geld. We hebben
al die ondersteuning voor corporaties om ervoor te zorgen
dat er goede en betaalbare woningen zijn. Dan moet dat
wel besteed worden. Voor een deel lopen corporaties aan
tegen een gebrek aan bouwgrond. Die gaan dus ook mee
in de tas als ik langsga bij de woningmarktregio's. Gebrek
aan bouwgrond kan echter nooit een reden zijn om
bestaande woningen te verbeteren en te isoleren. Daar kan
dus een enorme slag gemaakt worden. Ook hiervoor geldt
dat de wetgeving niet veranderd hoeft te worden. Geld is
er genoeg. We moeten in actie komen.
De heer Monasch (Monasch):
De aanbeveling om nu sociale huurwoningen te gaan verkopen aan beleggers, is een aanbeveling die ik van de zotte
vind. We hebben een lange wachtlijst. Die sociale huurwoningen moeten behouden blijven voor het segment. Er is
een andere tak waar de minister terecht op wijst. Corporaties hebben in een aparte poot de mogelijkheid om huurwoningen te ontwikkelen in het middensegment, samen met
beleggers. Hij wijst daar terecht zelf op. De Woningwet is
nu al zo'n kleine twee jaar in werking. Men heeft het zien
aankondigen en de beleggers hebben er altijd om gevraagd.
Waarom gebeurt het niet? Voordat we dit land laten
besturen door aanjaagteams, ex-burgemeesters en exwethouders, kan het ook eens zaak zijn dat mensen zelf het
initiatief nemen. Waarom zijn de beleggers en de corporaties — zij lezen de wet ook — niet bezig in dat segment?
Minister Blok:
Vanuit zijn betrokkenheid bij deze wet weet de heer
Monasch natuurlijk heel goed dat deze mogelijkheid er is.
Wij delen de verbazing dat daar niet sneller op ingespeeld
is, maar ik neem aan dat de heer Monasch het met mij eens

24 januari 2017
TK 43

43-5-3

is dat er daardoor nog geen huis gebouwd is. Dat was voor
mij de reden om de heer Van Gijzel te vragen om met die
partijen om de tafel te gaan zitten. Ik was gisteren op een
soort landelijke bijeenkomst waar dit rapport werd gepresenteerd en waar zowel gemeentes als beleggers en
woningcorporaties aanwezig waren. Daar werd eigenlijk
ook wel erkend dat die werelden te lang met de rug naar
elkaar hebben gestaan. Dus hoezeer het voor ons ook voor
de hand lijkt te liggen — zoek elkaar op, had elkaar al
opgezocht — hebben zij daar kennelijk dat duwtje voor
nodig. Dat is precies de reden waarom de heer Van Gijzel
daarmee aan het werk gaat.
De heer Koolmees (D66):
Mijn vraag ligt in het verlengde van de vraag van de heer
Monasch. Ook ik vraag al lang aandacht voor het middenhuursegment, omdat er gewoon te weinig wordt gebouwd
en mensen geen woning kunnen vinden, zeker niet in de
grote steden. D66 heeft in Amsterdam, Utrecht en Rotterdam concrete doelen opgenomen voor het aandeel middeldure huurwoningen bij de nieuwbouw. Daar hebben we
het vaak over gehad, ook bij de begrotingsbehandeling.
Gaat de minister zo'n concrete doelstelling voor middeldure
huurwoningen nu ook meer uitdragen in het lokale beleid
en bijvoorbeeld meegeven aan de commissie-Van Gijzel?
Op die manier kan ervoor gezorgd worden dat gemeenten
veel meer aan de slag gaan met concrete doelstellingen
om woningen te bouwen.
Minister Blok:
De heer Koolmees heeft hier inderdaad vaak aandacht voor
gevraagd. Het is mede op zijn suggestie dat ik nu klaar ben
met de wetswijziging om het opnemen van middeldure
huurwoningen in bestemmingsplannen mogelijk te maken.
Dat biedt gemeenten de mogelijkheid om zo'n doelstelling
op te nemen. Ook hiervoor geldt dat ik het onlogisch vind
om vanuit Den Haag te zeggen hoeveel procent middeldure
huurwoningen nodig is. De heer Koolmees noemde
Amsterdam en Rotterdam als voorbeeld, maar we kunnen
Sittard of Cadzand toevoegen. Lokaal kent men de markt
het beste. Door de wetswijziging wordt het ook mogelijk
om in het bestemmingsplan vast te leggen dat ergens
middeldure huurwoningen worden gebouwd. Dat helpt
mensen met een middeninkomen dan concreet aan een
woning.
De vergadering wordt van 14.50 uur tot 15.01 uur geschorst.

Tweede Kamer

Vragenuur: Vragen Ronnes

24 januari 2017
TK 43

43-5-4