> Retouradres Postbus 1 3720 BA Bilthoven

Aan de Directeur-Generaal van de
Volksgezondheid
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
drs. A. Berg
Postbus 20350
2500 EJ DEN HAAG

A. van Leeuwenhoeklaan 9
3721 MA Bilthoven
Postbus 1
3720 BA Bilthoven
www.rivm.nl

2500EJ20350

F 030 274 29 71
info@rivm.nl

Datum
18 maart 2020
Onderwerp Advies n.a.v. 60e OMT COVID-19

Ons kenmerk

Herziening adviesbrief d.d. 17 maart 2020: Erratum 18 maart 2020
•
Onder ‘Beleid in de huisartsenpraktijk’ is de zin “anders worden zij
doorverwezen naar het ziekenhuis en aldaar getest” uitgebreid tot “anders
worden zij, indien er een indicatie voor opname is, doorverwezen naar het
ziekenhuis en aldaar getest” (p.3).
•
Onder ‘Communicatie’ is, na de opsomming van de onderwerpen, de
volgende zin toegevoegd: “De precieze uitwerking van deze adviezen vindt
plaats in de loop van deze week, in samenwerking met vertegenwoordigers
uit het OMT” (p.4).
•
Actiepunten toegevoegd (p.5 e.v.)

KvK Utrecht 30276683
T 030 274 91 11

0035/2020 LCI/JvD/at/is
Behandeld door
LCI
T (030) 274 7000
F (030) 274 4455
lci@rivm.nl

Geachte mevrouw Berg,

A. Samenvatting situatie
Op 17 maart 2020 riep het Centrum voor Infectieziektebestrijding (CIb) van het
RIVM een OMT bijeen om opnieuw te adviseren over de situatie rondom de
COVID-19-uitbraak. Naast de vaste OMT-leden (vertegenwoordigers van
Nederlands Huisartsen Genootschap (NHG), het Nederlands Centrum voor
Beroepsziekten (NCvB), de Nederlandse Vereniging voor Infectieziekten (VIZ), de
Nederlandse Vereniging voor Internist-Infectiologen (NVII), de Nederlandse
Vereniging van Medische Microbiologie (NVMM) en het Landelijk Overleg
Infectieziektebestrijding (LOI)) waren ook deskundigen van de Nederlandse
Vereniging van Artsen voor Longziekten en Tuberculose (NVALT), de Nederlandse
Vereniging voor Intensive Care (NVIC), de Vereniging van de Specialisten
Ouderengeneeskunde (Verenso), regionaal arts-consulenten en artsen M&G van
regionale GGD’en, een vertegenwoordiger van het referentielaboratorium, diverse
centra van het RIVM en andere specialisten (internist-infectioloog, viroloog,
artsen-microbioloog) aanwezig.
Achtergrond
Op 27 februari jl. werd de eerste patiënt met COVID-19 in Nederland
gediagnosticeerd. Tot 17 maart zijn er wereldwijd 174.961 patiënten met COVID19 gemeld, waarvan 51.771 in Europa inclusief Groot-Brittannië. Hiervan zijn er
6.507 overleden, waarvan 2.316 in Europa. Op 17 maart zijn er in Nederland
1705 patiënten met in het laboratorium bevestigde COVID-19 gemeld, waarvan
314 personen in het ziekenhuis zijn (geweest). 112 patiënten zijn momenteel
opgenomen op de IC, In totaal zijn in Nederland 43 personen overleden.

Pagina 1 van 6

Datum
18 maart 2020
Ons kenmerk

Aanleiding
Sinds de OMT-bijeenkomst d.d. 12 maart 2020 is een aantal nieuwe maatregelen
genomen in Nederland zoals het sluiten van scholen, sportfaciliteiten en
horecagelegenheden. Bovendien suggereren epidemiologische ontwikkelingen dat
er lokale transmissie is in Zuid- en Midden-Nederland en dat de aantallen
besmette personen en ziekenhuisopnames verder oplopen. De zorgcapaciteit zou
dan onder druk komen te staan. In dit OMT wordt er besproken of aanvulling op
de genomen maatregelen voor Nederland nodig is.

0035/2020 LCI/JvD/at/is

Doelstellingen OMT:
Het doel van dit OMT is advies te geven over aanvullende maatregelen om de
uitbraak van COVID-19 het hoofd te bieden.

B. Advies
Het OMT adviseert de volgende maatregelen te nemen:
1. Onderzoek naar COVID-19 onder kinderen
Het OMT adviseert om de rol van kinderen in de transmissie van COVID-19 te
onderzoeken. Hiervoor wordt er door het CIb van het RIVM een onderzoek
opgezet. In een aantal gebieden in Nederland zullen kinderen en andere
gezinscontacten van COVID-19 patiënten onderzocht worden op klinische,
virologische, immunologische en epidemiologische parameters. Het doel is om
100 gezinnen te includeren in de studie. Het onderzoek start 19 maart 2020. Voor
5 april hoopt het RIVM duiding te kunnen geven over de ziektelast en de rol van
kinderen in de transmissie.
2. Beleid in de ziekenhuizen
Zowel testcapaciteit als de beschikbaarheid van persoonlijke
beschermingsmiddelen voor medewerkers zijn beperkt. Hiervoor heeft het OMT
de volgende adviezen opgesteld:
Beschermingsmaatregelen
Uitgifte van persoonlijke beschermingsmiddelen voor infectieziektepreventie in de
ziekenhuizen gebeurt via centrale uitgifte gecoördineerd door het Regionaal
Overleg Acute Zorgketen (ROAZ).
Testcapaciteit
Vanwege de tekorten aan laboratoriummaterialen adviseert het OMT om in
andere sectoren dan de humane gezondheidszorg terughoudend te zijn met
moleculaire laboratoriumdiagnostiek zodat de materialen ingezet kunnen worden
op de plekken waar deze het hardst nodig zijn. Zie ook volgende punt.
Testbeleid medewerkers
Vanwege de beperkte beschikbaarheid van laboratoriummaterialen en het
veelvuldig testen van ziekenhuismedewerkers is er behoefte aan een uniform
testbeleid voor deze groep. Het OMT adviseert om terughoudend te zijn met
testen van personeel (er is immers al informatie hierover verzameld) zodat er
voldoende testen beschikbaar blijven om patiënten en specifieke, moeilijk

Pagina 2 van 6

Datum
18 maart 2020

vervangbare zorgverleners te kunnen testen. Op basis van de huidige
ziekenhuisprotocollen zal een aantal deelnemers van het OMT hierover advies
opstellen, waarbij er gedifferentieerd zal worden naar het regionaal voorkomen
van COVID-19.

Ons kenmerk
0035/2020 LCI/JvD/at/is

Triage patiënten
Er zijn diverse regionale initiatieven om de triage en diagnostiek van mogelijke
COVID-19-patiënten beter te stroomlijnen. Het OMT roept ziekenhuizen en ROAZ
op om best practices te delen.
3. Beleid in huisartsenpraktijk
Het beleid om in de huisartsenpraktijk patiënten met verhoogd risico op ernstig
beloop van COVID 19 op indicatie te testen, blijkt in de praktijk weinig
meerwaarde te hebben t.o.v. klinische beoordeling, waarna óf empirische
behandeling wordt gestart óf de patiënt wordt doorverwezen voor opname. Het al
dan niet bevestigen van de diagnose heeft geen consequenties voor de
behandeling in de eerste lijn. Op basis van het advies van de experts in de
huisartsgeneeskunde, concludeert het OMT dat er in de eerstelijnszorg in principe
geen indicatie is om diagnostiek in te zetten. Patiënten zullen, als hun situatie dit
toelaat, thuis herstellen; anders worden zij, indien er een indicatie voor opname
is, doorverwezen naar het ziekenhuis en aldaar getest. De NHG zal dit beleid
verder uitwerken.
4. Beleid instellingen ouderenzorg
De vereniging van specialisten ouderengeneeskunde heeft een beleid opgesteld
voor het testen, verzorgen en behandelen van patiënten met COVID-19 in
verpleeghuizen en woonzorginstellingen. Er is extra aandacht nodig voor de
beperkte beschikbaarheid van persoonlijke beschermingsmiddelen in de
verpleeghuizen, omdat juist daar kwetsbare patiënten verblijven. Daarnaast is
aandacht nodig voor de inzetbaarheid van de medewerkers in deze sector die
enerzijds een risico kunnen vormen als zij COVID-19 introduceren en anderzijds
zelf risico lopen om besmet te worden. Deze aspecten worden uitgewerkt in een
apart document.
5. Optimalisatie informatie met betrekking tot patiënten op de IC en
zorgcapaciteit
Er is behoefte aan actuele informatie over de bezetting van de ziekenhuizen en
met name van de IC’s. Het OMT adviseert daarom om – in aanvulling op de
huidige meldplicht – dagelijks via de ziekenhuisdirecties gegevens te verzamelen
over:
•
het aantal opgenomen personen met een COVID-19-infectie in het
ziekenhuis;
•
het aantal opgenomen personen met een COVID-19-infectie op de IC in het
ziekenhuis;
•
het aantal opgenomen personen met een COVID-19-infectie dat ontslagen is
na opname in het ziekenhuis;
•
het aantal personen met een COVID-19-infectie dat overleden is.
Het Cib zal met spoed onderzoeken in hoeverre deze gegevens verkrijgbaar zijn
uit de bestaande registraties van NICE en LNAZ.
Pagina 3 van 6

Datum
18 maart 2020
Ons kenmerk

6. Aanpassing meldingsplicht
In de huidige epidemiologische situatie is het niet langer zinvol om patiënten al
bij verdenking voor COVID-19 te melden bij de GGD. Het OMT adviseert om
gedurende de huidige uitbraak alleen nog laboratorium-bevestigde gevallen te
melden.

0035/2020 LCI/JvD/at/is

Tevens adviseert het OMT om de meldingsplicht uit te breiden met de hierboven
genoemde criteria (punt 5) indien blijkt dat deze gegevens niet verkrijgbaar zijn
uit de bestaande registraties (zoals aangegeven bij punt 5).
7. Prioritering persoonlijke beschermingsmiddelen
Vanwege tekorten van beschermingsmiddelen wordt de mogelijkheid onderzocht
om mondneusmaskers na desinfectie door waterstofperoxide of gammastraling
opnieuw te gebruiken.
Het OMT adviseert om deze methoden verder uit te werken voor toepassing in de
praktijk. Daarnaast adviseert het OMT aan alle gezondheidszorginstellingen om
gebruikte mondneusmaskers te bewaren voor toekomstig hergebruik.
Tevens adviseert het OMT om gezondheidszorgmedewerkers op te roepen zuinig
om te gaan met mondneusmaskers. Gelet op de manier van transmissie van dit
virus (druppel/contact) adviseert het OMT om in de zorg chirurgische
mondmaskers te gebruiken. Alleen bij aerosolvormende procedures in de
ziekenhuis- en langdurige zorg zijn maskers nodig. Dit onderdeel zal worden
aangepast in het NVMM-protocol voor infectiepreventie.
Verder zullen GGD’en worden gevraagd om geen mondmaskers te adviseren aan
patiënten en contacten in de thuissituatie.
Aan VWS wordt gevraagd om het publiek op te roepen om niet-gebruikte
mondneusmaskers in te leveren voor gebruik in de gezondheidszorg.
8. Communicatie
Het OMT adviseert om in de communicatie extra aandacht te besteden aan de
volgende onderwerpen:
•
de scenario’s over het verloop van de uitbraak en het effect van de
verschillende maatregelen; de eerste effecten van de maatregelen zijn pas na
circa 2 weken zichtbaar;
•
het belang om zuinig om te gaan met laboratoriummaterialen en persoonlijke
beschermingsmiddelen;
•
specifieke adviezen voor hoogrisicogroepen zoals ouderen en personen met
onderliggend lijden.

Pagina 4 van 6

Datum
18 maart 2020

C. Actiepunten
•

Ons kenmerk
0035/2020 LCI/JvD/at/is

OMT adviseert om de rol van kinderen in de transmissie van COVID-19 te
onderzoeken. Het RIVM zal hiertoe een onderzoek initiëren. Start onderzoek
19 maart, duiding resultaten m.b.t. ziektelast en rol van kinderen in
transmissie: voor 5 april. (actie CIb)

Testbeleid
•
Opstellen uniform testbeleid voor ziekenhuismedewerkers. Het RIVM zal op
basis van input vanuit OMT deelnemers een landelijk beleid opstellen (actie
LCI, deze week)
•
Aanpassen indicatie voor testbeleid voor patiënten in de huisartsenpraktijk.
Het RIVM zal dit met de NHG uitwerken. (actie NHG-LCI, deze week)
•
Aanpassen inzetbaarheid en testbeleid voor medewerkers in instellingen
ouderenzorg. Verenso en RIVM zullen dit uitwerken (actie Verenso, in overleg
met LCI, deze week)
Informatie IC- en zorgcapaciteit
•
Hiertoe zal een systeem opgezet worden om dagelijks de volgende informatie
te verzamelen via ziekenhuisdirecties: aantal personen opgenomen met
COVID-19 infectie, op IC, ontslagen na opname en of overleden is. RIVM
werkt dit uit samen met LNAZ en NICE. (actie CIb, deze week)
Aanpassing meldplicht COVID-19
•
Alleen laboratorium-bevestigde gevallen gedurende de huidige uitbraak, en
advies over voorwaarden voor includeren van hierboven genoemde gegevens
vanuit ziekenhuizen. Het RIVM zal een voorstel opstellen voor VWS. (actie
CIb, deze week)
Prioritering persoonlijke beschermingsmaatregelen
Gebruik van chirurgisch mondneusmasker, behalve bij aerosolgenererende
procedures in de ziekhuis- en langdurige zorg.
•
Mondneusmaskerbeleid voor ziekenhuizen wordt aangepast door NVMM.
(actie NVMM, heden)
•
Mondneusmaskerbeleid voor extramurale zorg en verpleeghuizen wordt
aangepast door RIVM in afstemming met Verenso en NHG. (actie LCI, deze
week)
•
Ten aanzien van hergebruik van mondneusmaskers: het LUMC zal een
voorstel voor desinfectie door middel van gammastraling uitwerken. Het RIVM
(V&Z) heeft al in opdracht van VWS-CMT een notitie voor desinfectie door
middel van waterstofperoxide uitgewerkt, dat in het OMT is ingebracht. De
notitie is gisteren (17/03) in overleg met VWS al openbaar gemaakt om te
voorzien in de behoefte van het veld.
Communicatie
•
In communicatie vanuit de overheid extra aandacht besteden aan:
o effect van de maatregelen zal pas na circa 2 weken zichtbaar zijn;
o het belang om zuinig om te gaan met laborarotiumtesten en
persoonlijke beschermingsmiddelen;
Pagina 5 van 6

Datum
18 maart 2020

o

de specifieke adviezen voor hoogrisicogroepen zoals ouderen en
personen met onderliggend lijden.

Ons kenmerk
0035/2020 LCI/JvD/at/is

Met uitzondering van de eerste bullet (onderzoek transmissie onder kinderen)
zullen alle adviezen in de loop van deze week worden opgepakt, in samenwerking
met vertegenwoordigers uit het OMT. Het professionele veld zal, zoals
gebruikelijk, via (Lab)Inf@ctberichten op de hoogte worden gesteld van deze
adviezen. Tot slot blijft het belangrijk om de hygiëneadviezen steeds weer te
herhalen.
Tot een nadere mondelinge toelichting ben ik gaarne bereid.

Hoogachtend,

Prof. dr. J.T. van Dissel
Directeur CIb

Pagina 6 van 6