Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

32 813

Kabinetsaanpak Klimaatbeleid

Nr. 718

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN ECONOMISCHE ZAKEN
EN KLIMAAT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juni 2021
Hierbij doe ik uw Kamer de beantwoording toekomen op de motie van de
leden Agnes Mulder (CDA) en Harbers (VVD) (Kamerstuk 32 813, nr. 633)
aangaande het ontbreken van wet- en regelgeving voor demonstratieprojecten met waterstof in de gebouwde omgeving. Door het ontbreken van
dit regelgevend kader is het momenteel niet mogelijk dat regionale
netbeheerders het transport van waterstof verzorgen binnen dergelijke
projecten. De motie van de leden Agnes Mulder en Harbers verzoekt
daarom de regering om met onder andere netbeheerders in gesprek te
gaan over een oplossing, waardoor er duidelijkheid ontstaat over de
randvoorwaarden voor demonstratieprojecten voor waterstof in de
gebouwde omgeving. In aanvulling op deze motie heeft lid Agnes Mulder
(CDA) in het schriftelijk overleg klimaat en energie van 12 februari 2021
mij gevraagd een tijdsplan te schetsen voor het creëren van het gewenste
kader. Ook daar zal ik in deze brief op ingaan.
Naast een beantwoording van bovengenoemde motie, wil ik in deze brief,
mede namens de Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
een appreciatie geven van het meegezonden Signaal 2021 van de
Autoriteit Consument en Markt (ACM), getiteld «Afspraken over
voorwaarden bij waterstofexperimenten noodzakelijk». In het Signaal
wijst ook de ACM op het belang van de ontwikkeling van een wettelijk
kader voor waterstofprojecten in de gebouwde omgeving. Ook doet de
ACM een handreiking om gezamenlijk tot een tijdelijk kader te komen voor
deze projecten in afwachting op het wettelijk kader, zodat deze projecten
door kunnen.
Waterstof in de gebouwde omgeving en de Green Deal H2-Wijken
Zoals aangegeven in de kabinetsvisie waterstof (Kamerstuk 32 813,
nr. 485) en de brief voortgang beleidsagenda kabinetsvisie waterstof
(Kamerstuk 32 813, nr. 653) zal, gelet op de beschikbaarheid en prijs,
waterstof vóór 2030 geen significante rol spelen in de verduurzaming van

kst-32813-718
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 813, nr. 718

1

de gebouwde omgeving. Uit de Startanalyse aardgasvrije buurten van het
Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) volgt dat waterstof ná 2030 wel
een van de mogelijke strategieën is voor het verwarmen van woningen
zonder aardgas.1 Dit kan onder meer middels de toepassing van waterstof
in een HR-ketel, in combinatie met een hybride warmtepomp of als
pieklast bij warmtenetten. De werkelijke inzet van waterstof is volgens het
PBL ook na 2030 afhankelijk van het beschikbaar komen van betaalbare
duurzame waterstof.
Om een eventuele toekomstige rol van waterstof in de gebouwde
omgeving mogelijk te maken, is het verstandig om nu al ervaring op te
doen met de technische toepassing van waterstof in de gebouwde
omgeving en de opbouw van lokale waterstofketens. Twee projecten, in
Stad aan ’t Haringvliet en Hoogeveen, hebben inmiddels een Rijksbijdrage
ontvangen vanuit het Programma Aardgasvrije Wijken. Daarnaast is in
maart van dit jaar de «Green Deal H2-Wijken» gesloten tussen het Rijk en
de bij deze projecten betrokken partijen. Het doel van deze Green Deal is
om gezamenlijk kennis te ontwikkelen en te delen over het gebruik van
waterstof als warmtealternatief voor aardgas in de gebouwde omgeving
en het bevorderen van de ontwikkeling van deze projecten. Als nevendoel
van de Green Deal is benoemd het verkennen van de juridische condities,
waaronder regelgeving en vergunningverlening. Onderzoekthema’s
binnen de Green Deal H2-Wijken richten zich onder andere op de
juridische voorwaarden en kosten rondom het transport en opslag van
waterstof, veiligheid binnen en buiten de woning, leveringszekerheid en
het stimuleren van participatie en draagvlak onder de betrokken
huishoudens.
Onderzoek en ontwikkeling wettelijk kader demonstratieprojecten
Een van de specifieke doelen van de eerste projecten met waterstof in de
gebouwde omgeving is het demonstreren dat het technisch mogelijk en
veilig is om waterstof door bestaande aardgasleidingen naar woningen te
transporteren. Door het hergebruiken van het bestaande regionale
gastransportnet wordt beoogd de maatschappelijke kosten bij de inzet van
waterstof zo laag mogelijk te houden. De Gaswet staat het momenteel
echter niet toe dat regionale netbeheerders hun gasnetten gebruiken voor
het transport van waterstof. Daarom is in het Klimaatakkoord
afgesproken, en vervolgens in de kabinetsvisie waterstof toegezegd, dat
onderzocht zou worden hoe wettelijke ruimte kan worden gecreëerd voor
experimenten om regionale netbeheerders ervaring op te laten doen op
het gebied van transport en distributie van waterstof. Daarnaast is er
behoefte aan regelgeving die de positie van de waterstofconsument
beschermt en randvoorwaarden schept rondom leveringszekerheid en
veiligheid, inclusief het toezicht hierop. Het demonstratieve karakter van
de projecten mag immers niet leiden tot een lager beschermingsniveau
van de consument als deze tijdelijk of permanent overgaat van aardgas
naar waterstof.
In de brief voortgang beleidsagenda kabinetsvisie waterstof (Kamerstuk
32 813, nr. 653) is uw Kamer reeds geïnformeerd over de uitkomsten van
het onderzoek naar de mogelijkheden om het regionale netbeheerders op
basis van de huidige Gaswet toe te staan binnen demonstratieprojecten
waterstof te transporteren. De conclusie luidde dat de huidige Gaswet niet
het juiste kader biedt voor het op verantwoorde wijze uitvoeren van de
demonstatieprojecten. Belangrijk aspect daarbij is het feit dat de Gaswet
geen grondslag kent voor het stellen van aanvullende voorwaarden voor
1

Planbureau voor de Leefomgeving, «Startanalyse aardgasvrije buurten», versie 2020,
24 september 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 813, nr. 718

2

de uitvoering van taken op het gebied van waterstof, zoals voorwaarden
ten aanzien van consumentenbescherming, veiligheid en leveringszekerheid. Daarom zal ik een voorstel tot wijziging van de Gaswet voorbereiden op grond waarvan de gewenste ruimte wordt geboden aan
regionale netbeheerders om het waterstoftransport binnen de demonstratieprojecten te verzorgen en waarbij tevens de randvoorwaarden worden
geboden die nodig zijn ter bescherming van de betrokken huishoudens.
Door te kiezen voor een zelfstandige wijziging van de Gaswet streef ik
ernaar vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Energiewet het
wettelijk kader te kunnen bieden voor de realisatie en uitvoering van de
demonstratieprojecten.
Signaal van de ACM over voorwaarden voor waterstofexperimenten
Recent heeft de ACM haar Signaal 2021 aan mij toegezonden, welke als
bijlage bij deze brief aan uw Kamer wordt aangeboden2. In dit Signaal,
getiteld «Afspraken over voorwaarden bij waterstofexperimenten
noodzakelijk», signaleert ook de ACM dat diverse netbeheerders plannen
maken voor deelname in waterstofprojecten in de gebouwde omgeving,
maar dat het wettelijk kader hiervoor nog ontbreekt. Dat betekent onder
meer dat de veiligheid en consumentenbescherming onvoldoende zijn
geborgd en dat de wettelijke grondslag voor deelname van netbeheerders
aan deze projecten ontbreekt. De ACM acht dit onwenselijk en roept op tot
de ontwikkeling van het noodzakelijke wettelijk kader.
Om de projecten die reeds in voorbereiding zijn niet te vertragen, bevat
het Signaal van de ACM een uitnodiging aan mij om, vooruitlopend op
het wettelijk kader, samen met veiligheidstoezichthouders en andere
betrokken partijen, voorwaarden op te stellen rondom de toepassing van
waterstof in de gebouwde omgeving en de rolverdeling hierbij. Concreet
wil de ACM afspraken maken over (1) de veiligheidseisen voor waterstofpilots binnen de gebouwde omgeving, inclusief toezicht daarop en (2) de
manier waarop consumenten worden beschermd binnen deze pilots,
inclusief toezicht daarop. Dit zou het volgens de ACM mogelijk moeten
maken voor netbeheerders om vooruitlopend op een aanpassing van de
regelgeving binnen de projecten waterstof te transporteren. Graag ga ik
op deze uitnodiging van de ACM in zodat de projecten in afwachting van
de eerder genoemde wijziging van de Gaswet voortgang kunnen blijven
maken.
Gezamenlijke kennis ontwikkeling binnen de Green Deal H2-Wijken en het
Nationaal waterstof Programma
Bij het creëren van een regelgevend kader voor vroege projecten met
waterstof in de gebouwde omgeving dient rekening te worden gehouden
met enerzijds het demonstratieve karakter van deze projecten, en
anderzijds de bescherming van betrokken consumenten en het garanderen van de leveringszekerheid en de veiligheid. Dit vraagt om een
balans tussen het bieden van flexibiliteit aan de uitvoerende partijen
rondom de invulling van bepaalde randvoorwaarden en het gelijktijdig
bieden van zekerheid aan huishoudens dat aan een minimum beschermingsniveau wordt voldaan. Door met betrokken partijen en toezichthouders in gesprek te blijven, wil ik dit evenwicht vinden. Al eerder in
deze brief heb ik verwezen naar de Green Deal H2-Wijken waarbinnen het
Rijk en de betrokkende partijen kennis ontwikkelen en delen rondom de
demonstratieprojecten. Daarnaast zal het Nationaal Waterstof Programma
een programmalijn «waterstof in de gebouwde omgeving» (WIGO)
omvatten. Deze programmalijn is al van start gegaan in maart 2021 en
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 813, nr. 718

3

strekt tot doel om samen met onder meer netbeheerders, normalisatie- en
kennisorganisaties en de rijksoverheid de randvoorwaarden voor het
gebruik van waterstof in de gebouwde omgeving te onderzoeken en te
borgen. Dit betreft randvoorwaarden rondom de toepasbaarheid,
veiligheid, betaalbaarheid en beschikbaarheid van waterstof in de
gebouwde omgeving. De programmalijn WIGO richt zich vooralsnog op
de periode tot 2025. Hiermee wordt inzichtelijk gemaakt onder welke
condities de toepassing van waterstof na 2025 een goed alternatief is voor
het verwarmen van woningen door aardgas.
Middels de in deze brief aangekondigde wijziging van de Gaswet en
samenwerkingen met netbeheerders, toezichthouders en andere
betrokken partijen zet ik mij in voor het mogelijk maken van de gewenste
demonstratieprojecten met waterstof in de gebouwde omgeving.
De Staatssecretaris van Economische Zaken en Klimaat,
D. Yeşilgöz-Zegerius

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 32 813, nr. 718

4