Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2016–2017

29 628

Politie

Nr. 687

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 februari 2017
Bijgaand bied ik uw Kamer het addendum van het onderzoeksrapport
«Suïcide bij ambtenaren van politie; Frequentie, oorzaken en preventiemogelijkheden»1 en mijn beleidsreactie hierop aan. Dit addendum is
opgesteld door Arq Psychotrauma Expert Groep en betreft het in 2014
toegezegde vervolgonderzoek, naar aanleiding van het initiële suïciderapport van Arq2.
A) Terugblik en samenvatting addendum
Uit het initiële onderzoek van 2014 bleek dat er in de onderzoeksperiode
van 1 november 2011 tot 1 maart 2014 21 suïcides bij het Suïcideregistratiepunt van de politie zijn gemeld en onderzocht (20 bij de politie en 1 bij
de Kmar). Het initiële onderzoek toonde aan dat het gemiddeld aantal
suïcides bij de politie en Kmar relatief hoger lag dan het gemiddeld aantal
suïcides van de referentiegroep, alhoewel op dat moment de onderzoeksperiode te kort was om daar harde uitspraken over te doen. Meerdere
onderliggende oorzaken en stressoren bleken een rol te hebben gespeeld
bij de onderzochte zelfdodingen. De helft van deze 21 suïcides bleek te zijn
gepleegd met het eigen dienstwapen.
Het addendum toont aan dat vanaf 1 maart 2014 tot 31 augustus 2016 er
13 nieuwe suïcidegevallen zijn gemeld bij het Suïcideregistratiepunt
(waarvan 12 bij de politie en 1 bij de Kmar). Van deze 13 suïcides zijn er 8
onderzocht en geanalyseerd voor het bijgaande addendum. De resterende
5 suïcides zijn niet in het addendum beschreven, aangezien het onderzoek
hiertoe ten tijde van het opstellen van het addendum nog gestart moest
worden of nog niet was afgerond.
Het aanvullende onderzoek onderstreept een groot aantal bevindingen uit
het initiële onderzoek en de conclusies uit dat rapport blijven grotendeels
1
2

kst-29628-687
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Bijlage bij Kamerstuk 29 628, nr. 498

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 687

1

van kracht. Het dienstwapen blijft de meest gebruikte methode voor
suïcide. Daarnaast bleek ook uit de aanvullende onderzoeksresultaten dat
er nooit slechts één oorzaak voor een suïcide was, maar er steeds
meerdere onderliggende oorzaken (duurzame kwetsbaarheden) en
aanleidingen (stressoren) een rol speelden in de aanloop naar een
zelfdoding. Geen enkele van de onderzochte suïcides kan los worden
gezien van persoonskenmerken, de privéomgeving of het werk. Verder
werd opnieuw duidelijk dat regie van de bedrijfsarts zeer belangrijk blijft,
teneinde lacunes te voorkomen in de zorgketen voor medewerkers met
psychische klachten.
Naast bevestiging van eerdere bevindingen, brachten de aanvullende
analyses nieuwe inzichten aan het licht. Ten eerste lijken er bij politieambtenaren niet meer suïcides voor te komen dan bij de Nederlandse
beroepsbevolking: door de langere onderzoeksperiode is het aantal
zelfdodingen onder politieambtenaren bijgesteld van 9 naar 7 per jaar
(hetgeen ongeveer gelijk is aan het aantal suïcides bij de Nederlandse
beroepsbevolking). Ten tweede is er mogelijk een relatie tussen het
meemaken van schokkende incidenten op het werk, psychische problematiek en kwetsbaarheid voor suïcide. Zo toont het onderzoek aan dat in
een drietal gevallen sprake was van een diagnose van PTSS of een sterk
vermoeden daarvan op het moment van de suïcide of in de voorgeschiedenis. Echter, PTSS was in deze gevallen voor geen van de betrokkenen
de enige bron van stress of kwetsbaarheid. Om hardere uitspraken te
doen met betrekking tot een eventuele relatie tussen het meemaken van
schokkende incidenten op het werk, psychische problematiek en kwetsbaarheid voor suïcide, is langlopend onderzoek nodig.
B) Beleidsreactie
Suïcide is een zeer droevige en aangrijpende gebeurtenis. Voor familie,
vrienden en collega’s van de politieambtenaar is de impact groot. Iedere
suïcide van een politieambtenaar is er één te veel, ook al laat het
aanvullende onderzoek zien dat het gemiddeld aantal zelfdodingen onder
politieambtenaren niet hoger ligt dan bij de Nederlandse beroepsbevolking. De politie heeft al maatregelen genomen gericht op het voorkomen
van psychosociale problematiek (zoals trainingen, bewustwordingscampagnes) en het bieden van (na)zorg voor politiemensen bij hevige
incidenten (bijvoorbeeld vaste collegiale opvang). De politie zal deze
maatregelen continueren en waar nodig verbeteren en aanscherpen. Het
bewaken en verbeteren van de zorg in het algemeen en in relatie tot
suïcide is een continue proces.
In het addendum heeft Arq een aantal aanbevelingen gedaan, die
samengevat zien op de volgende thema’s:
– Zet registratie en onderzoek naar suïcides voort;
– Ga door met voorlichting, steun en opvang van collega’s, lotgenoten
en nabestaanden ten aanzien van suïcidaliteit en van psychosociale
problematiek (zoals PTSS) in het algemeen;
– Onderken de noodzaak van eenduidig beleid voor wat betreft inname
en teruggave van dienstwapens;
– Schenk aandacht aan planning van en zorg na en tijdens buitenlandse
missies;
– Zorg voor betere regie/continuïteit in de zorg, enerzijds via de
bedrijfsarts voor pro actief toezicht op individuele zorgtrajecten en
anderzijds via de zorgregisseurs voor de regie op zorg en vroegsignalering.
De door Arq gedane aanbevelingen sluiten aan op maatregelen en beleid
in het kader van Veilig en Gezond Werken. Te denken valt aan de speci-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 687

2

fieke maatregelen met betrekking tot suïcide, die ook in de beleidsreactie
van 2014 aan de orde kwamen (Kamerstuk 29 628, nr. 498), zoals het
suïcideregistratiepunt, preventiebeleid en bewustwording bij zowel
medewerkers als leidinggevenden. Voorts sluiten de gedane aanbevelingen aan op de gemaakte afspraken die in de Cao politie 2015–2017 in
het kader van Veilig en Gezond Werken zijn gemaakt en op de visie VGW
waarbij wordt uitgegaan van integraal gezondheidsmanagement (van
reactief naar preventief). In bijlage 2 van deze brief treft u een overzicht
van de aanbevelingen aan, alsmede de wijze waarop hier door de
politieorganisatie thans uitvoering aan wordt gegeven en waar nog
aanvullende uitvoeringsmaatregelen getroffen zullen worden3.
Omdat een aantal aanbevelingen overeenkomt met die van het eerste
rapport en de beleidsreactie uit 2014, wil ik die – in aanvulling op en in
samenhang met bijlage 2 – alvast in deze brief adresseren.
Ten eerste het dienstvuurwapenbeleid. Over de gehele onderzoeksperiode
van maart 2011 tot en met augustus 2016 is gebleken dat het dienstwapen
de meest gebruikte methode voor suïcide door politieambtenaren is. In de
beleidsreactie van 18 december 2014 (Kamerstuk 29 628, nr. 498) is
eenduidige regelgeving aangekondigd met betrekking tot het dragen,
onderhoud en het in een inbraakwerende ruimte bewaren van wapens en
munitie door ambtenaren van politie. Deze regeling is inmiddels van
kracht4. In het addendum benadrukt Arq de noodzaak van eenduidig
beleid voor het innemen en teruggeven van het dienstwapen en de
noodzaak van (toe)zicht op medewerkers die buiten diensttijd een wapen
willen meenemen.
Daar neem ik goede nota van. Op dit moment bestaat er voor leidinggevenden de mogelijkheid om het wapen in te nemen wanneer er bij een
politiemedewerker signalen van psychische nood zijn. De politie is op dit
moment bezig hier uniforme richtlijnen ter ondersteuning van leidinggevenden voor uit te werken, die naar verwachting in het tweede kwartaal
van 2017 gereed zijn. Wel plaats ik de kanttekening dat – welke beleidsmaatregelen er in dit kader ook worden genomen – eventueel oneigenlijk
gebruik van het dienstwapen nooit helemaal voorkomen zal kunnen
worden.
In de tweede plaats zal de politie in lijn met de aanbeveling van Arq
verder gaan met de registratie en onderzoek van suïcides. Dit houdt in dat
suïcides geregistreerd worden en na iedere suïcide geprotocolleerd
onderzoek zal plaatsvinden. De gegevens die hieruit voortkomen zullen
een bijdrage leveren aan langlopend onderzoek om inzichten te verkrijgen
of er een relatie is tussen schokkende incidenten op het werk, psychische
problematiek en kwetsbaarheid voor suïcide.
Tenslotte zal vroegsignalering prominent deel uit moeten blijven maken
van het preventiebeleid ten aanzien van psychosociale problematiek. Een
serieus thema als suïcidaliteit mag geen taboe zijn voor politiemensen.
Aandacht voor elkaar, collegiale opvang, goede voorlichting, en het met
elkaar bespreekbaar maken van datgene dat politiecollega’s bezighoudt,
zijn zaken die steeds meer onderdeel van de organisatiecultuur (moeten)
worden.
De Minister van Veiligheid en Justitie,
S.A. Blok

3
4

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
Zie Stcrt. 2015, nr. 17308, 26 juni 2015.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, 29 628, nr. 687

3