Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

22 112

Nieuwe Commissievoorstellen en initiatieven
van de lidstaten van de Europese Unie

Nr. 3131

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 4 juni 2021
Overeenkomstig de bestaande afspraken ontvangt u hierbij 2 fiches die
werden opgesteld door de werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissie
voorstellen (BNC).
Fiche 1: Mededeling EU-strategie vrijwillige terugkeer en herintegratie
(Kamerstuk 22 112, nr. 3130)
Fiche 2: Mededeling «Samen zorgen voor Betere Regelgeving». Tevens in
reactie op het verzoek van de Vaste Kamercommissie EuZa
De Minister van Buitenlandse Zaken,
S.A.M. Kaag

kst-22112-3131
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3131

1

Fiche: Mededeling «Samen zorgen voor Betere Regelgeving»
1. Algemene gegevens
a) Titel
Mededeling van de Commissie aan het Europees Parlement, de Raad,
het Europees Economisch en sociaal comité en het comité van de
Regio’s: Betere regelgeving: «Samen zorgen voor Betere Regelgeving»
b) Datum ontvangst Commissiedocument
29 april 2021
c) Nr. Commissiedocument
COM(2021) 219
d) EUR-Lex
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/DA/TXT/
?uri=COM%3A2021%3A219%3AFIN&qid=1518252661475
e) Nr. impact assessment Commissie en Opinie Raad voor Regelgevingstoetsing
Niet opgesteld
f) Behandelingstraject Raad
Raad voor Concurrentievermogen
g) Eerstverantwoordelijk ministerie
Ministerie van Economische Zaken & Klimaat in nauwe samenwerking
met het Ministerie van Buitenlandse Zaken
2. Essentie voorstel
De Commissie presenteert een aantal acties en maatregelen om het
systeem van Betere Regelgeving1 te versterken. Daarbij wordt benadrukt
dat Betere Regelgeving zorgt dat de EU-wetgeving van een constante
hoge kwaliteit is en goed aansluit bij de eisen van morgen. Dit is zeker van
belang voor het economisch herstel na de coronacrisis en voor de
transitie naar een groene, duurzame en digitale economie.
De belangrijkste maatregel is de introductie van een zogenaamd «One In
One Out» (OIOO)-beginsel. De bedoeling is dat elke toename van
regeldruk, gemeten in euro’s, die veroorzaakt wordt door een nieuw
voorstel voor regelgeving, wordt gecompenseerd door een maatregel op
hetzelfde beleidsterrein die zorgt voor een even grote daling van de
regeldruk. De «out», de maatregel die zorgt voor een daling van regeldruk,
moet nog tijdens hetzelfde werkprogramma-jaar worden aangewezen als
het jaar waarin de «in» wordt gepresenteerd. OIOO ziet wat de Commissie
betreft op de administratieve lasten, niet op alle regeldrukkosten. De
Commissie wil uitzonderingen mogelijk maken; er kan een vrijstelling
worden gegeven voor het aandragen van een compenserende maatregel,
er kan extra tijd worden gegund aan het verantwoordelijke Commissieonderdeel voor het aandragen van een compenserende maatregel en er
kan tot slot ook worden besloten om de compensatie te laten plaatsvinden
op een ander beleidsterrein dan het terrein waarop de «in» ontstond.
Bij het verminderen van regeldruk is het «fit for future platform» ook
belangrijk, geeft de Commissie aan.2 De Commissie gaat ook in op de
gezamenlijke verantwoordelijkheid van medewetgevers, medeoverheden,
lidstaten en belanghebbenden en het belang van samenwerking op het
1
2

Betere regelgeving: waarom en hoe | Europese Commissie (europa.eu)
Dit platform bestaat uit belanghebbenden en vertegenwoordigers van alle EU-lidstaten
(inclusief medeoverheden) en het adviseert de Commissie over vermindering van regeldruk in
bestaande EU-regelgeving. Bijzondere aandachtspunten van het platform zijn digitalisering, het
streven naar toekomstbestendige en innovatievriendelijke regelgeving, de positie van het mkb
en de inbreng van medeoverheden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3131

2

gebied van Betere Regelgeving. Zo wordt er onder andere op gewezen dat
de Raad en het Europees Parlement de effecten van amendementen die zij
aannemen, in kaart zouden moeten brengen en dat lidstaten de
Commissie meer zouden kunnen helpen door informatie te delen over de
effecten van EU-regelgeving. Ook zet de Commissie in op het beter
informeren en betrekken van belanghebbenden, onder andere door de
manier waarop inspraak is georganiseerd te verbeteren en meer te
centraliseren.
De kwaliteit en het gebruik van evaluaties en effectbeoordelingen worden
op een aantal punten verbeterd. Zo zal er in effectbeoordelingen beter en
vaker worden ingegaan op de positie van het mkb, sociale en territoriale
effecten, gendergelijkheid en non-discriminatie, de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de Verenigde Naties (UN SDG’s) en op de bijdrage
die de regelgeving levert aan herstel na de corona-crisis. De Commissie
doet een oproep aan medewetgevers om erop toe te zien dat regelgeving
duidelijke evaluatiebepalingen bevat.
Elk belangrijk en politiek gevoelig voorstel dat voorzien is van een
effectbeoordeling, zal aan de hand van standaardvragen worden
beoordeeld op subsidiariteit. In zowel effectbeoordelingen, consultaties
als evaluaties zal de transitie naar een groene, duurzame en digitale
economie die sociaal rechtvaardig is systematisch aandacht krijgen.
De Commissie roept lidstaten op duidelijke en nauwkeurige informatie te
geven over hoe EU-recht wordt omgezet in nationale wetgeving.
3. Nederlandse positie ten aanzien van het voorstel
a) Essentie Nederlands beleid op dit terrein
Het kabinet hecht aan voortvarende uitvoering van de huidige Agenda
voor Betere Regelgeving, die Europese wet- en regelgeving en het proces
van totstandkoming van wet- en regelgeving moderner, transparanter,
inclusiever en eenvoudiger moet maken. Het gaat hierbij om drie
kernpunten: strikte toepassing van het subsidiariteits- en proportionaliteitsbeginsel bij voorgestelde wet- en regelgeving, kritische herziening en
vereenvoudiging van bestaande regelgeving, en effectieve, uitvoerbare en
handhaafbare nieuwe regelgeving zonder onnodige regeldruk. Innovatievriendelijke regelgeving en het verminderen en voorkomen van regeldruk
voor het mkb als gevolg van Europese regelgeving hebben de bijzondere
aandacht van het kabinet. Deze inzet sluit ook goed aan bij het nationale
beleid van het kabinet inzake Betere Regelgeving.
Deze mededeling heeft betrekking op het beleid van de Europese
Commissie ten aanzien van Betere Regelgeving. Dit fiche gaat om die
reden niet in op het nationale beleid.
b) Beoordeling + inzet ten aanzien van dit voorstel
Met deze mededeling laat de Commissie zien serieus werk te maken van
Betere Regelgeving. Dat is volgens het kabinet positief en belangrijk, want
het onderwerp vraagt om voortdurende inzet. De mededeling is opgesteld
vanuit een primair economische invalshoek. Het kabinet vat «betere
regelgeving» evenwel breed op; de rechtsstatelijke en bestuurlijke
kwaliteit van wetgeving – en dus ook van Europese wetgeving – omvat
vele dimensies, waaronder die in de mededeling.
Het kabinet kan zich grotendeels goed vinden in de analyse van de
Commissie, de aangekondigde acties en maatregelen en de oproep die de
Commissie doet aan anderen, zoals de Raad, lidstaten en medeoverheden, om gezamenlijk te werken aan Betere Regelgeving. Het kabinet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3131

3

verwelkomt de aandacht die de Commissie zal geven aan de positie van
het mkb, sociale en territoriale effecten, gendergelijkheid en
non-discriminatie en de Duurzame Ontwikkelingsdoelstellingen van de
Verenigde Naties (UN SDG’s) in effectbeoordelingen. Structurele aandacht
voor deze thema’s binnen de wet- en regelgeving en ontwikkeling van
andere beleidsinstrumenten is volgens het kabinet van belang voor een
modern en inclusief regelgevend systeem. Het sluit tevens aan bij de
wens van het kabinet om tot innovatievriendelijke regelgeving te komen,
evenals het verminderen en voorkomen van regeldruk voor het mkb.
Positief is ook dat de Commissie de transparantie van het wetgevingsproces verbetert door het beter betrekken en beter informeren van
belanghebbenden.
Ten aanzien van de volgende onderdelen ziet het kabinet enkele
aandachtspunten:
De meest vernieuwende en ingrijpende maatregel is de invoering van het
One In One Out (OIOO)-beginsel. De vraag of een instrument als OIOO
geschikt is, hangt wat het kabinet betreft af van de concrete situatie
waarin een bepaald land, of in dit geval de EU, zich bevindt. De mate
waarin en de wijze waarop er al eerder is gewerkt aan vermindering van
regeldrukkosten, is daarbij van belang. Alhoewel er op EU-niveau al
langer wordt gewerkt aan Betere Regelgeving, is er – in tegenstelling tot
Nederland – nog relatief weinig ervaring opgedaan met vermindering van
regeldrukkosten. Ook is er op EU-niveau ruimte voor verbetering als het
gaat om het gebruik van consultaties, effectbeoordelingen en evaluaties.
Op dit moment acht het kabinet daarom OIOO in de EU-context een
geschikt middel om ambitieus te werken aan vermindering van regeldruk.
Het zorgt voor meer bewustzijn in alle delen van de Commissie van de
noodzaak om voortdurend te zoeken naar mogelijkheden om regeldruk te
verminderen. Ook draagt het bij aan een beter gebruik van belangrijke
instrumenten als consultaties, effectbeoordelingen en evaluaties.
Dat de Commissie mogelijkheden inbouwt voor flexibiliteit is begrijpelijk;
OIOO kan niet strikt, mechanisch worden uitgevoerd, zonder uitzonderingen te maken.
De Commissie kondigt aan OIOO in te zetten met betrekking tot administratieve lasten. Voor belanghebbenden zijn evenwel niet alleen administratieve lasten, maar ook inhoudelijke nalevingskosten relevant.
Vanuit die optiek ziet het kabinet liever dat OIOO betrekking heeft op alle
regeldrukkosten. De introductie van OIOO in de door de Commissie
voorgestelde vorm blijft desondanks een welkome, belangrijke stap. Wel
is het wenselijk om meer zicht te krijgen op hoe de Commissie – buiten
OIOO – de vermindering van inhoudelijke nalevingskosten denkt aan te
gaan pakken.
Tot slot vindt het kabinet het belangrijk dat OIOO hand in hand gaat met
een benadering waarbij in overleg met belanghebbenden relevante
«outs» worden geïdentificeerd die merkbaar leiden tot vermindering van
regeldruk.
Nederland heeft de afgelopen jaren zorgen geuit over het hoge aantal
voorstellen waarvan geen effectbeoordeling wordt gemaakt. Dat
probleem is in de ogen van het kabinet nog altijd actueel en wordt in de
mededeling van de Commissie onvoldoende geadresseerd.
Het kabinet is voorstander van versterking van de onafhankelijkheid van
de Raad voor Regelgevingstoetsing. Het gaat dan met name concreet om
de samenstelling van de Raad en om het kunnen beschikken over een
eigen secretariaat dat de Raad zelf kan aansturen. De Commissie kondigt
op deze punten helaas geen stappen aan. Het kabinet zal aandacht blijven
vragen voor deze punten.
De Commissie zal alleen wanneer sprake is van een in haar ogen
«belangrijk en politiek gevoelig voorstel dat voorzien is van een effectbe-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3131

4

oordeling» de subsidiariteit beoordelen aan de hand van standaardvragen. Dit kan betekenen dat niet bij alle nieuwe Commissievoorstellen
de standaardvragen worden beantwoord, omdat niet alle voorstellen
voorzien zijn van een effectbeoordeling. Het kabinet hecht aan het
uitvoeren van effectbeoordelingen bij ieder nieuw voorstel en zou
daarnaast graag zien dat de Commissie de standaardvragen aangaande
subsidiariteit structureel beantwoordt bij nieuwe voorstellen.
De opmerking van de Commissie dat lidstaten duidelijke en precieze
informatie moeten verschaffen aan de Commissie over hun nationale
wetgeving in de fase van implementatie lijkt voorbij te gaan aan de
afspraak dat lidstaten de Commissie informeren als de implementatie
voltooid is. Het is positief dat de Commissie openstaat voor overleg over
gerezen problemen tijdens de implementatiefase, maar het is niet
wenselijk dat lidstaten hun ontwerpregelingen zouden moeten voorleggen
aan de Commissie.
Het kabinet mist expliciete aandacht voor de noodzaak om EU-voorstellen
beter op elkaar af te stemmen, zowel op het punt van inhoudelijke
normstelling als op het punt van bijvoorbeeld conformiteitsbeoordeling,
monitoring, toezicht en handhaving. Dit is in het bijzonder van belang ter
voorkoming van regeldruk.
c) Eerste inschatting van krachtenveld
Onder lidstaten bestaat brede steun voor Betere Regelgeving en leeft het
besef dat dit onderwerp voortdurende aandacht vraagt. De analyse, acties
en maatregelen die de Commissie heeft aangekondigd, zullen grotendeels
op veel steun kunnen rekenen van lidstaten. Tegelijkertijd zullen veel
lidstaten enkele aandachtspunten zien. Zeer waarschijnlijk komen die voor
een groot deel overeen met de aandachtspunten van het kabinet.
Het Europees Parlement onderschrijft in het algemeen het belang van
Betere Regelgeving en het doorvoeren van verbeteringen in de aanpak.
Ten aanzien van de nu voorliggende mededeling van de Commissie heeft
het Europees Parlement nog geen standpunt ingenomen.
4. Grondhouding ten aanzien van bevoegdheid, subsidiariteit,
proportionaliteit, financiële gevolgen en gevolgen voor regeldruk,
concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
a) Bevoegdheid
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de bevoegdheid is
positief. Het beleid van de Commissie ten aanzien van Betere Regelgeving
heeft betrekking op het gehele EU-acquis en daarmee op alle beleidsterreinen van de EU. Het is van groot belang dat bij het uitoefenen van de
regelgevende bevoegdheden van de EU voldoende aandacht wordt
gegeven aan de kwaliteit van regelgeving, regeldruk, correcte implementatie en toepassing in de lidstaten. Vanwege haar rol als hoedster van de
verdragen is er op dit gebied een taak weggelegd voor de Commissie.
b) Subsidiariteit
De grondhouding van het kabinet ten aanzien van de subsidiariteit is
positief. Het verbeteren van bestaande en toekomstige Europese
regelgeving, het transparanter maken van het Europese beleids- en
regelgevingsproces en het toezien op een correcte en tijdige implementatie en toepassing van het Europees recht in lidstaten, kan alleen op
EU-niveau worden verwezenlijkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3131

5

c) Proportionaliteit
De grondhouding ten aanzien van de proportionaliteit is positief. In de
mededeling wordt een aantal werkzaamheden en voornemens
beschreven om het beleid in het kader van Betere Regelgeving te
versterken. Het gaat dan onder andere om de invoering van het One in
One out-beginsel om ambitieus te werken aan vermindering van
regeldruk, het verbeteren van effectbeoordelingen, consultaties en
evaluaties en om het beter betrekken en informeren van belanghebbenden. Dit zijn internationaal bekende en beproefde middelen die
geschikt worden geacht om bestaande en toekomstige regelgeving
moderner, transparanter, inclusiever en eenvoudiger te maken en gaan
niet verder dan noodzakelijk.
d) Financiële gevolgen
Het is op dit moment niet geheel duidelijk wat de impact is op de
EU-lidstaten en regionale en lokale overheden van de aangekondigde
acties en maatregelen. Daarvoor zijn de aangekondigde acties en
maatregelen in deze mededeling nog onvoldoende concreet. De
verwachting is wel dat er slechts zeer beperkt sprake zal zijn van financiële
gevolgen omdat de bijdrage van EU-lidstaten en regionale en lokale
overheden aan het streven naar Betere Regelgeving voor het grootste
deel wordt geleverd in de vorm van de inzet van ambtenaren. Nederland
is van mening dat de middelen gevonden dienen te worden binnen de in
de Raad afgesproken financiële kaders van de EU-begroting 2021–2027 en
dat deze moeten passen bij een prudente ontwikkeling van de jaarbegroting. Eventuele budgettaire gevolgen worden ingepast op de begroting
van het/de beleidsverantwoordelijk (e) departement(en), conform de
regels van de budgetdiscipline
e) Gevolgen voor regeldruk, concurrentiekracht en geopolitieke aspecten
In dit stadium is niet duidelijk wat de concrete gevolgen zijn van de in
deze mededeling aangekondigde nieuwe acties en maatregelen. De
mededeling is gericht op een aanpak om EU-regelgeving te verbeteren en
onnodige regeldruk te verminderen. Deze aanpak zal naar verwachting (en
tot nu toe gebleken) een positief effect hebben op de kwaliteit van
EU-regelgeving en het wegnemen van knelpunten voor burgers, (mede)overheden en het bedrijfsleven, vooral voor het mkb en dientengevolge
ook voor de concurrentiekracht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 22 112, nr. 3131

6