Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

28 165

Deelnemingenbeleid rijksoverheid

Nr. 185

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 23 april 2015
De vaste commissie voor Financiën heeft op 27 maart 2015 een aantal
vragen gesteld over de aanschaf van CAF-sprinters via NS Financial
Services, gevestigd te Ierland.
Zoals ik op 30 november 2012 aan de Kamer schreef (Kamerstuk 28 165,
nr. 137) is het materieelbedrijf van NS sinds 1998 in Ierland gevestigd. De
aanvankelijke overweging om het materieelbedrijf daar te vestigen, was
gelegen in het gunstige investeringsklimaat voor leasemaatschappijen in
dat land. Primair ging het daarbij om de kortere fiscale afschrijvingstermijnen in Ierland. Die zorgen ervoor dat eventueel overbodig treinmaterieel tegen gunstigere voorwaarden aan andere vervoerders is te leasen.
Dat is voor NS relevant, in een omgeving waar het aanbesteden van
concessies een steeds grotere rol speelt. Later kwam daar het voordeel
van een laag tarief voor winstbelasting bij, toen het tarief in 2003 werd
verlaagd naar 12,5%. Vanuit bedrijfseconomisch opzicht is deze
constructie dan ook verklaarbaar, vanwege de positieve invloed op het
risicoprofiel van de onderneming. Aan de andere kant dient een staatsdeelneming zich bewust te zijn van haar maatschappelijke positie: het
gaat om belangrijke ondernemingen met een prominente rol in de
Nederlandse samenleving. Bovendien zijn de aandelen in handen van de
Nederlandse staat. Daaruit vloeit wat mij betreft een bijzondere verantwoordelijkheid voort. Ik vind dat NS vanuit die verantwoordelijkheid
belasting moet betalen in het land waarin de activiteiten plaatsvinden.
Zoals ik in antwoord op Kamervragen inzake het Jaarverslag Beheer
Staatsdeelnemingen 2013 schreef (Kamerstuk 28 165, nr. 182), heb ik
daarom onlangs met NS de volgende afspraken gemaakt over de afbouw
van de activiteiten van NSFSC:
I. Alle nieuw te bestellen treinen voor de nieuwe Hoofd Rail Net
concessie (HRN) worden met ingang van het nieuwe HRN (2015) vanuit
Nederland aangeschaft. Ook zullen nieuwe treinen voor aanbestedingen voor decentrale lijnen in Nederland die NS vanaf 2015 indient,
vanuit Nederland worden aangeschaft.

kst-28165-185
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

1

II. NS bouwt de leases via NSFSC van het bestaande materieel op het
HRN in Nederland af tijdens het verloop van de concessieperiode tot
2024. Aan het einde van de concessieperiode bevindt circa 90% van
het materieelbestand zich dan in Nederland.
III. Voor buitenlandse activiteiten is het uitgangspunt dat belasting daar
betaald wordt waar de concessie zich bevindt. Ik heb met NS afgesproken dat NS zich actief zal inzetten voor de toepassing van dit uitgangspunt door concessieverleners in het buitenland. NS zal dit uitgangspunt in acht nemen waar het door concessieverleners wordt
meegenomen als onderdeel van de aanbesteding. In die situaties
wordt niet langer materieel vanuit Ierland aangeschaft voor buitenlandse concessies.
Op vragen over belastingbetalingen van NS kan ik geen antwoord geven.
Ik mag op grond van art 67 van de AWR immers geen uitspraken doen
over de belastingen van individuele belastingplichtigen. Ook kan ik
vanwege bedrijfsvertrouwelijkheid geen inzicht geven in financiële
scenario’s die zijn doorgerekend om tot afspraken over de afbouw van
NSFSC te komen. Hieronder treft u de antwoorden op de schriftelijke
vragen.
1. Ingangsdatum
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de ingangsdatum van de
afspraken 2015 is en niet eerder? En waarom er een koppeling wordt
gemaakt met de start van de nieuwe concessie voor het hoofdrailnet
(2015)? De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom niet eerder
kan worden gestopt met de Ierse structuur, waarbij treinstellen juridisch in
Ierland gehouden worden en worden verhuurd aan de NS in Nederland.
Waarom kan dit niet sneller? Heeft dit te maken met een belastingclaim in
Ierland? De leden van de fractie van de SP vragen zich toch af waarom
deze route niet eerder kon worden beëindigd. Kan de Minister dat
uitleggen, zo vragen deze leden. De leden van de SP vragen voorts of het
klopt dat de constructie stapsgewijs wordt afgebouwd en waaruit blijkt dat
er ook daadwerkelijk is afgebouwd.
Op 30 november 2012 schreef ik1 dat ik als aandeelhouder de Nederlandse
Spoorwegen heb verzocht te bezien of een verplaatsing van de Ierse
dochtermaatschappij naar Nederland is te realiseren. Ook heb ik toen NS
verzocht de aanschaf van nieuw materieel in de toekomst niet langer via
Ierland te laten lopen. Na dat verzoek heeft NS voor het HRN al voor
meerdere series (Traxx Locomotieven, ICNG en Flirt) het aanschafproces
gestart via Nederland. De SNG-aanbesteding was voor mijn verzoek al
van start gegaan.
Ik heb met NS afgesproken reeds aanbestede contracten te respecteren,
om zodoende de kosten voor NS en de Nederlandse Staat te minimaliseren. Snellere afbouw kon, maar bracht veel hogere kosten met zich
mee. De gemaakte afspraak strekt ertoe om de afbouw op een financieel
verantwoorde wijze uit te voeren en te zorgen dat de afrekeningen met de
Belastingdienst in Ierland, naar verwachting, beperkter zullen zijn.
Er wordt stapsgewijs afgebouwd en de staat als aandeelhouder zal erop
toezien dat dit daadwerkelijk gebeurt. In periodieke overleggen tussen NS
en de aandeelhouder zal dit aan de orde komen.

1

Kamerstuk 28 165, nr. 137

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

2

De leden van het CDA vragen wat er in de weg staat aan directe beëindiging en waarom het zo lang heeft moeten duren? De leden van de PvdA
vragen wat de kosten zijn om per direct met deze constructie te stoppen
en het bestaande materieel juridisch over te dragen aan Nederland.
Directe beëindiging zou vele honderden miljoenen kosten. Daar zouden
niet dezelfde, hogere belastingontvangsten tegenover staan. Fasering
zorgt ervoor dat de afbouw op financiële verantwoorde wijze gebeurt en
dat de afrekeningen met de Belastingdienst in Ierland, naar verwachting,
beperkter zullen zijn. Het maken van afspraken heeft lang geduurd
vanwege de complexiteit van deze kwestie en de zorgvuldigheid waarmee
dit dient te gebeuren.
2. Fasering van de afbouw
De leden van het CDA vragen wat de datum is waarop definitieve
beëindiging plaatsvindt. De leden van de VVD vragen wat het tempo van
de afbouw richting 2024 is? En welke investeringen worden wanneer
afgebouwd via Ierland?
Hieronder treft u het schema van de afloop van de leasecontracten bij
NSFSC gevestigd in Ierland. Naast deze treinen zullen de Traxx locomotieven, ICNG treinsets en de Flirt treinsets ten behoeve van het HRN per
direct via een in Nederland gevestigde partij lopen.
Treintype

Aantal treinen

Afbouw voltooid in

VIRM 2/3
SGM II/III
G400B
ICE
VIRM 4
SLT IV/VI
Na 2024:
SLT IV
SNG

46 treinen
37 treinen
13 locomotieven
3 treinen
51 treinen
99 treinen

2018
2018
2018
2020
2022/2023
2024

32 treinen
118 treinen

2025–2026
2031–2033

De afbouw van de laatste serie treinen voor het HRN vindt naar
verwachting tussen 2031–2033 plaats. Het grootste deel van het materieel
zal voor het einde van de huidige HRN-concessie eind 2024 zijn verplaatst
naar Nederland, waardoor eind 2024 ca 90% van het totale
NS-materieelpark voor het HRN in Nederland is.
Voor het materieel ten behoeve van buitenlandse concessies is het tempo
afhankelijk van de marktomstandigheden en of er sprake is van een «level
playing field» dat wordt gecreëerd in de betreffende aanbestedingsvoorwaarden.
3. Reikwijdte van de afspraken
De leden van de PVV vragen of de Minister een beeld kan geven hoe de
fiscale uitwerking van de SNG thans is en op welke wijze en voor welke
bedragen belastingheffing in Nederland en Ierland zal plaatsvinden. De
leden van de VVD vragen of de koop van de SNG sprinters nog via de
Ierse constructie gebeurt, want in principe is dit voor de datum waarop de
afspraken ingaan. Zo ja, waarom? Zo nee, hoe dan wel? De leden van de
CDA-fractie vragen of de sprinters die NS bij CAF aanschafte, ook via de
Ierse route zijn aangeschaft. De leden van de SP-fractie hebben vernomen
dat de 118 CAF-sprinters in december 2014 nog in Ierland zijn besteld,
terwijl er is afgesproken alle nieuw te bestellen treinen voor de nieuwe
Hoofd Rail Net concessie (HRN) met ingang van het nieuwe HRN (2015)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

3

vanuit Nederland aan te schaffen. Had deze bestelling niet al vanuit
Nederland kunnen geschieden? Was het mogelijk geweest de bestelling
uit te stellen tot 2015? Zo nee, waarom niet?
Zie antwoord «1. Ingangsdatum» en de afspraken zoals verwoord in de
inleiding. Ik heb met NS afgesproken reeds aanbestede contracten te
respecteren, om zodoende de kosten voor NS en de Nederlandse Staat te
minimaliseren. De SNG-aanbesteding was in 2012 al van start gegaan. De
aanschaf en lease loopt daarom via Ierland. Voor het HRN is NS in 2013
begonnen met de aanbesteding en de aanschaf van materieel via een in
Nederland gevestigde partij.
De leden van de VVD vragen in hoeverre de afspraken ook voor alle
dochterondernemingen van de NS gelden. De leden van de VVD vragen of
de koop van het nieuwe materieel voor de concessie Limburg nog via de
Ierse constructie loopt? Zo ja, waarom? Zo nee, hoe dan wel?
Zie antwoord «1. Ingangsdatum» en de afspraken zoals verwoord in de
inleiding. Aanbestedingen in Nederland (zowel HRN als geliberaliseerde
markt) lopen met ingang van 2015 via Nederland. De aanbesteding van
Limburg vond plaats in 2014, dus de aanschaf en lease van treinen loopt
nog via Ierland.
Voor buitenlandse concessies is het uitgangspunt belasting te betalen
daar waar de activiteiten plaatsvinden. Voor buitenlandse concessies waar
materieel door NS moet worden aangeboden en de concessieverlener dit
uitgangspunt niet meeweegt, loopt de leasing via materieelbedrijf NSFSC
om een level playing field voor NS te behouden.
Leden van het CDA vragen voor welke trajecten en concessies de SNG
sprinters worden ingezet: is dat alleen voor het HRN of is het ook mogelijk
dat NS (delen van) de treinen inzet voor de uitvoering van regionale
concessies, zoals die in Limburg?
De SNG wordt op het Hoofd Rail Net ingezet. Voor Limburg worden
treinen van Stadler van het type Flirt ingezet.
4. Financiële effecten
De leden van de SP vragen hoeveel geld Nederland misloopt als gevolg
van deze bestelling? Wat levert deze afspraak de Belastingdienst
uiteindelijk op aan hogere belastinginkomsten in de periode tot 2024? De
heer Van Vliet vraagt of de Staat per saldo verlies leidt op de «Ierse route»
van de NS, wanneer rekening wordt gehouden met hogere winst en
dividend? Indien ja, hoeveel precies? CDA. Volgens het NRC-artikel loopt
de Nederlandse Staat «hierdoor jaarlijks miljoenen mis aan vennootschapsbelasting». Kan de Minister uiteenzetten welke besparingen het
NS-concern over de afgelopen acht jaar geboekt heeft door de «Ierse
route» te bewandelen? Kan de Minister de besparingen per jaar specificeren? Kan de Minister de besparingen tevens specificeren per dochteronderneming van de NS? De leden van het CDA vragen of de Minister voorts
kan specificeren welke schade de Nederlandse belastingbetaler geleden
heeft als gevolg van voordeeltjes die de NS voor zichzelf geboekt heeft via
de Ierse route. Is dat gelijk aan de besparingen die de NS heeft geboekt, of
is de schade voor de Nederlandse schatkist groter als rekening gehouden
wordt met bijvoorbeeld de personeelskosten die gemaakt moeten worden
om de dochteronderneming NS Financial Services Company in leven te
houden? De leden van het CDA vragen welk voordeel NS daarmee
concreet heeft behaald en welk nadeel heeft de Nederlandse schatkist
daardoor concreet geleden? De leden van de PVV-fractie vragen hoeveel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

4

vennootschapsbelasting de Nederlandse Staat is misgelopen door het
gebruik van deze Ierse-route door de NS over al deze jaren misgelopen.
En hoeveel dividend de Nederlandse Staat door deze sluiproute is
misgelopen.
Initieel mist de Nederlandse Staat terugkijkend alleen de belasting die NS
in Ierland heeft moeten betalen. Het belastingpercentage in Ierland is
12,5%. In de praktijk is het effectieve percentage in de eerste acht jaar na
aankoop lager omdat in Ierland een fiscale afschrijvingstermijn van 8 jaar
voor roerende zaken geldt, waar de economische levensduur 25–30 jaar is.
De belastingbesparingen die NS behaalt, vertalen zich in een toegenomen
aandeelhouderswaarde voor de Staat. Een deel daarvan vloeit naar de
Staat in de vorm van dividend. Uiteindelijk mist de Nederlandse Staat dus
minder dan de in Ierland betaalde belasting. Niettemin vind ik het, zoals in
de inleiding reeds toegelicht, vanuit maatschappelijk oogpunt onwenselijk
als staatsdeelnemingen hun belasting niet betalen in het land waar de
betreffende activiteiten plaatsvinden.
Over de exacte belastingenbetalingen van individueel belastingplichtigen,
in dit geval de NS, kan ik verder geen uitspraken doen op grond van art 67
van de AWR.
Ten aanzien van organisatiekosten van NSFSC in Ierland geldt dat deze
niet essentieel hoger zijn dan voor het hebben van een leasebedrijf in
Nederland dat dezelfde activiteiten uitvoert.
De leden van de SP vragen wat het de staatsdeelneming NS uiteindelijk
kost en wat de gevolgen zijn voor het dividend in de komende tijd.
Ik doe geen uitspraken over de belastingen van individuele belastingplichtigen (op grond van art 67 van de AWR). Wel kan opgemerkt worden dat
naar de toekomst toe – ceteris paribus – de nettowinst van NS zal gaan
dalen door hogere belastingafdrachten. Dit heeft invloed op de vermogensstructuur van NS en het betekent ook dat ook het dividend dat aan de
Staat wordt uitgekeerd (35% van de nettowinst), lager zal zijn. Daar staat
tegenover dat de belastinginkomsten van de Staat zullen stijgen.
De heer van Vliet noemt dat in het artikel «NS doet nog steeds zaken via
de Ierse route», melding wordt gemaakt van gemiste inkomsten voor de
Staat als gevolg van de Ierse route. Vertegenwoordigen de genoemde
bedragen enkel de gemiste vennootschapsbelasting, of vertegenwoordigen de genoemde bedragen het saldo van gemiste vennootschapsbelasting inkomsten en hogere dividendinkomsten? Door de Ierse route is er
immers meer winst gemaakt, hetgeen een hogere dividenduitkering zou
rechtvaardigen.
In het artikel wordt verwezen naar mijn uitspraak dat de Staat per 100
miljoen euro winst van NS acht miljoen euro aan inkomsten misloopt.
Hier wordt verwezen naar het belastingpercentage (12,5%) dat in Ierland
geldt. In deze berekening wordt geen rekening gehouden met de
toegenomen aandeelhouderswaarde voor de Nederlandse Staat.
De leden van de VVD vragen welke gevolgen dit heeft dit voor de
concessie voor het hoofdrailnet, ook in financiële zin. In hoeverre kan de
NS door dit verzoek vanuit de aandeelhouder een beroep doen op
schadevergoeding? En als dit het geval is, zal de NS hiervan dan gebruik
gaan maken? In de concessie is namelijk de mogelijkheid opgenomen
voor een schadevergoeding voor de NS in geval van beleidswijzigingen.
In hoeverre valt het verzoek van de aandeelhouder te scharen onder
beleidswijziging?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

5

Er is geen sprake van compensatie omdat er een afspraak tussen NS en
het Ministerie van Financiën is over een gematigde afbouw in tijd en
maatvoering.
De leden van de PvdA-fractie vragen zich af waarom niet eerder kan
worden gestopt met de Ierse structuur, waarbij treinstellen juridisch in
Ierland gehouden worden en worden verhuurd aan de NS in Nederland en
vragen of de oorzaak ligt in de juridische vormgeving binnen de concernstructuur. Zo ja, waarom kan deze dan niet worden aangepast?
De concernstructuur is niet de oorzaak. De hoge kosten zijn de reden voor
de fasering van de afbouw.
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister bereid is om van de NS
te eisen dat de besparingen die NS kennelijk geboekt heeft en die
Nederland aan vennootschapsbelasting is misgelopen, als extra dividend
uit te keren aan de Nederlandse Staat, zo nodig door dat ten laste van het
resultaat van de NS te brengen. Zo neen, waarom niet? Is de Minister
bereid zijn antwoord zo gedetailleerd mogelijk te motiveren?
Afspraken over dividenduitkering worden gemaakt op basis van een
analyse van de vermogensverhoudingen van een onderneming. Er is
gezien de financiële en operationele uitdagingen de komende jaren geen
ruimte om extra dividend uit te keren bovenop de reguliere dividenduitkering van 35% van het jaarlijkse nettoresultaat. Zoals eerder aangegeven
is de financiële verslechtering voor NS en haar aandeelhouder bij de
gemaakte afspraak wat mij betreft het maximaal haalbare om de afbouw
op een financieel verantwoorde wijze uit te voeren.
De leden van de PVV-fractie vragen voor welke bedragen NSFSC over de
jaren sinds haar oprichting materieel heeft aangekocht. Kan dat uitsplitst
worden naar de verschillende landen naar NS en haar dochters actief zijn?
Hoeveel bedragen de omzet, de kosten, de winst, de afgedragen (Ierse)
vennootschapsbelasting en de winst na belasting van NSFSC over de
jaren sinds haar oprichting? Kunnen deze bedragen uitsplitst worden naar
de verschillende landen waar de NS en haar dochters actief zijn? Hoeveel
geld is aan de Ierse overheid afgedragen aan vennootschapsbelasting en
omzetbelasting?
Zie bijgaande tabel gebaseerd op de jaarcijfers van NSFSC.
Irish GAAP in € duizend
Jaar

Omzet

Winst voor
belasting

belasting

nettowinst

balanswaarde
materieel

1999
2000
2001
2002
2003
2004
2005
2006
2007
2008
2009
2010
2011
2012
2013
2014

7.487
26.779
35.748
38.516
47.993
55.916
61.550
106.736
111.468
101.208
150.837
169.634
206.783
225.116
216.797
201.062

6.750
29.997
37.268
36.274
40.117
44.397
48.965
72.879
64.509
50.045
83.947
90.203
118.540
120.534
113.914
110.207

942
4.377
5.722
5.679
5.884
6.497
6.860
9.471
8.721
6.604
10.517
11.301
11.535
15.076
14.299
13.784

5.808
25.620
31.546
30.595
34.233
37.900
42.105
63.408
55.788
43.441
73.430
78.902
107.005
105.458
99.615
96.423

79
103.241
100.795
176.346
179.088
164.644
606.686
567.212
523.955
702.503
949.668
1.432.887
1.487.471
1.634.553
1.307.575
1.211.136

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

6

5. Werking van de leasing en NSFSC
De leden van de Pvda-fractie vragen wat voor activiteiten NS Financial
Services Company in Ierland nog meer verricht naast die van de NS en
voor wie. Welke (financiële) risico’s zijn daaraan verbonden? De leden van
het CDA vragen wat de statutaire en wat de praktische activiteiten van
deze onderneming zijn, behalve het bevoordelen van de NS bij de
aanschaf van treinen voor het Nederlandse spoornet? Welke andere
activiteiten onderneemt zij concreet in de praktijk? Staat de onderneming
uitsluitend ten dienste van de NS of verricht zij ook werkzaamheden voor
andere partijen?
Op dit moment verhuurt NSFSC een beperkt aantal treinen aan derden als
gevolg van wisselingen van concessies. Aan deze activiteiten zijn de
normale risico’s verbonden die een bedrijf loopt dat leaseactiviteiten
verricht. Statutair zijn er geen beperkingen om activiteiten voor derden te
ondernemen.
De leden van de PVV vragen wat was de inhoud van de «gunstige» Ierse
afschrijvingsregeling voor lease bedrijven.
Er is geen sprake van een gunstige regeling specifiek voor leasebedrijven.
In Ierland geldt een algemeen geldende fiscale afschrijvingstermijn voor
roerende zaken van 8 jaar.
De leden van de PVV vragen hoe de door de NS gebruikte leaseconstructie er precies uitziet.
NSFSC is een leasemaatschappij zoals er meer zijn, vooral in Ierland.
NSFSC investeert in de treinen en verhuurt deze aan NS groepsmaatschappijen en/of derden. De ontvangen leasetermijnen zijn in Ierland
belast en, als de lessee een Nederlandse partij is, in Nederland aftrekbaar.
In Ierland komen op de huurtermijnen de afschrijvingskosten van de
investeringen in mindering. De huidige tarieven voor de winstbelasting in
Ierland zijn 12,5% op actief inkomen en 25% op passief inkomen terwijl de
fiscale afschrijvingstermijn aldaar 8 jaar bedraagt. In Nederland is het
tarief voor vennootschapsbelasting momenteel 25% en wordt een fiscale
afschrijvingstermijn voor nieuwe treinen gehanteerd van 25 jaar. Het
voordeel voor NS bij lease van het materieel in vergelijking tot de
aanschaf in Nederland, is dat de huurtermijnen in Ierland belast zijn tegen
een tarief van 12,5% en in Nederland aftrekbaar tegen een tarief van 25%.
Daartegenover staat dat de afschrijvingskosten slechts aftrekbaar zijn
tegen 12,5% in plaats van tegen 25% maar dat de fiscale afschrijving van
de treinen wel veel sneller plaatsvindt waardoor de Ierse belastingheffing
enige tijd kan worden uitgesteld, maar uiteindelijk wel betaald moet
worden.
De leden van de PVV vragen of er ten behoeve van de NS/NSFSC, in het
kader van de Ierse route, rulings door de Nederlandse Belastingdienst zijn
afgegeven.
Er zijn met de Ierse noch met de Nederlandse Belastingdienst ruling(s)
afgesloten.
6. Level playing field en concessie Limburg
De leden van de CDA-fractie vragen in welke mate het gelijke speelveld
tussen NS en andere spoorvervoerders bij de aanbesteding in Limburg
aangetast is als gevolg van de fiscale voordelen die de NS zichzelf
bezorgd heeft. De leden van de CDA-fractie vragen waarom de Minister de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

7

NS niet verboden heeft om de sprinters via de Ierse route aan te schaffen,
terwijl hij wist dat een lagere afdracht van vennootschapsbelasting door
de NS ten opzichte van buitenlandse concurrenten die ook aan de
aanbesteding deelnamen en die in Nederland wel vennootschapsbelasting afdragen, de NS een voordeel zou verstrekken in de aanbesteding
van het Limburgs OV. Kan de Minister zijn antwoord gedetailleerd
toelichten?
Concurrenten hebben ook de mogelijkheid om van buitenlandse leasemaatschappijen gebruik te maken en doen dat ook. In dat opzicht was er
sprake van een gelijk speelveld bij deze aanbesteding. Naar ik begrijp van
NS heeft NSFSC de aanbieding, die het aan NS-dochter Abellio heeft
gedaan voor de huur van bestaand dieselmaterieel ook gedaan aan de
andere gegadigden voor de Limburg-concessie.
De leden van de CDA-fractie vragen in welke mate de Minister bemoeienis
heeft gehad met de aanbesteding in Limburg; Abellio zei in een artikel in
de Telegraaf van 21 maart 2015, dat het Ministerie van Financiën als
aandeelhouder van de NS «bovenop» de activiteiten zit, die NS en Abellio
ondernemen en alle investeringen voorafgaand goedkeurt. Dat doet
vermoeden, dat de Minister van Financiën ook goedkeuring heeft moeten
verlenen aan de investeringen die NS zich via Abellio voornam ten
behoeve van de aanbesteding van het regionaal OV in Limburg. Is dat
juist?
Formele instemming met de bieding door de aandeelhouder was niet
noodzakelijk. Niettemin is de bieding in het najaar van 2014 met de
aandeelhouder besproken. Ik stond positief tegenover deelname aan de
aanbesteding.
De leden van het CDA vragen hoe de Minister gebruik maken van NSFSC
kwalificeert als aandeelhouder van de NS? En hoe kwalificeert hij de feiten
als Minister van Financiën en beheerder van de schatkist?
Als Minister van Financiën heb ik er baat bij dat er bij Nederlandse
activiteiten belasting wordt betaald in Nederland. Als vertegenwoordiger
van de Staat als aandeelhouder heb ik belang bij een level playing field
waarin marktpartijen geen prikkel hebben om buitenlandse leasemaatschappijen te gebruiken.
De heer Van Vliet vraagt of indien de Ierse route door de NS wordt
beëindigd, ontstaat er dan een concurrentienadeel van de NS ten opzicht
van andere OV-bedrijven in binnen- en/of buitenland?
In principe hebben andere OV-bedrijven op dit moment de mogelijkheid
om binnen wet- en regelgeving en voorwaarden van concessieverleners,
om gebruik te maken van buitenlandse leasemaatschappijen. Ik heb nu
weliswaar met NS afspraken om de buitenlandse leasemaatschappij niet
te gebruiken, maar concurrenten van NS in Nederland en in het
buitenland kunnen van een dergelijke constructie nog steeds gebruik
maken. Dat was een belangrijke overweging voor afspraak III in de
inleiding. Een dergelijk concurrentienadeel voor NS kan alleen worden
voorkomen als er op een andere manier een level playing field kan
worden gecreëerd, bijvoorbeeld via de concessievoorwaarden van de
aanbesteder of door wet- en regelgeving die gebruik van buitenlandse
leasemaatschappijen onmogelijk maakt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

8

7. Governance
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister bereid is om de
verslagen van het overleg dat hij kennelijk voert met de NS aan de Kamer
toe te sturen, uiterlijk vier weken voorafgaand aan het algemeen overleg
Staatsdeelnemingen? Zo neen, waarom niet en hoe beoordeelt hij dat in
het licht van de mogelijkheid voor de Kamer om het functioneren van het
Ministerie van Financiën als aandeelhouder in de NS te beoordelen?
In de antwoorden op de Kamervragen over het Jaarverslag Beheer
Staatsdeelnemingen 2013 treft (Kamerstuk 28 165, nr. 182) u het verslag
van de afspraken die met NS zijn gemaakt. Er loopt verder geen overleg
meer over te maken afspraken tussen het Ministerie van Financiën en NS
over afbouw van NSFSC.
De leden van de PVV-fractie vragen of de governancestructuur die Boek 2
van het Burgerlijk Wetboek geeft voor Naamloze Vennootschappen (NV’s)
wel toereikend is om «in control» te zijn van een dergelijke grote
deelneming als de NS. De leden van de PVV-fractie vragen of de Minister
van Financiën het gewenst acht dat de Minister, in zijn hoedanigheid als
aandeelhouder, de Raad van Bestuur en de Raad van Commissarissen
moet kunnen opdragen hoe zich op te stellen in een concreet geval. Als
een dergelijke directe sturing van de overheidsaandeelhouder niet
mogelijk is, is de Minister dan bereid om wetgeving te entameren die een
specifieke overheids-NV mogelijk maakt waarbij een dergelijke directe
sturing door de overheidsaandeelhouder wel kan worden gerealiseerd?
Ik vind dat ik als aandeelhouder voldoende zeggenschap heb bij staatsdeelnemingen. Zie de Nota Deelnemingenbeleid rijksoverheid (2013)
(Kamerstuk 28 165, nr. 165) voor hoe ik die zeggenschap wil inzetten.
De leden van de PVV-fractie vragen of het klopt dat Franse staatsbedrijven
wel een dergelijke structuur, een overheids-NV, kennen? Hoe werkt een
dergelijke Franse structuur?
Mij is bekend dat bijvoorbeeld de Franse Spoorwegen (SNCF) vallen
onder de speciale rechtsvorm établissement public à caractère industriel
et commercial (EPIC). Een EPIC is vrij vertaald dus een staatsdeelneming
verantwoordelijk voor het beheer van een openbare dienst van een
industrieel en commercieel karakter. Voor deze rechtsvorm geldt een
ander recht dan het vennootschapsrecht voor private bedrijven in
Nederland. Zoals in de Nota Deelnemingenbeleid rijksoverheid (2013)
aangegeven vallen staatsdeelnemingen in Nederland onder het private
vennootschapsrecht. In Frankrijk vallen staatsdeelnemingen onder de
sector overheid.
8. In breder perspectief
De leden van de PVV vragen er nog meer overheidsbedrijven zijn die
gebruik maken van fiscale sluiproutes?
In mijn eerdere brief van 30 november 2012 (Kamerstuk 28 165, nr. 137)
schreef ik dat ik als aandeelhouder weet heb van nog een staatsdeelneming, die weliswaar binnen de wet opereert, maar afwijkt van het
uitgangspunt dat staatsdeelnemingen niet actief de grenzen moeten
opzoeken van de Belastingwet. Inmiddels is deze constructie afgebouwd.
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister het standpunt deelt dat
de hele affaire onverkwikkelijk en onacceptabel is in het licht van de
miljardenschade die ontstaan is als gevolg van het Fyra-debacle en dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

9

ten minste van de NS verwacht mag worden dat waar de Nederlandse
belastingbetaler opdraait voor die schade, de NS gehouden is om die
schade zoveel mogelijk te dempen door de schade aan Nederland te
compenseren, bijvoorbeeld door afdracht van vennootschapsbelasting in
Nederland.
Het uit dienst nemen van de Fyra staat mijns inziens volledig los van deze
kwestie. En zoals ik u eerder heb gemeld2 zal NS de schade als gevolg van
de Fyra zelf opvangen door extra besparingsmaatregelen te nemen over
de jaren 2016–2024.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

2

Kamerstuk 22 026, nr. 455

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 165, nr. 185

10