Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

31 293

Primair Onderwijs

31 289

Voortgezet Onderwijs

25 295

Infectieziektenbestrijding

Nr. 566

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BASIS- EN VOORTGEZET
ONDERWIJS EN MEDIA
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 3 december 2020
Met deze brief bied ik uw Kamer de eerste rapportage van de periodieke
peiling van Oberon aan en de eerste maandrapportage van het meldpunt
schoolsluitingen1. In mijn brief aan uw Kamer van 8 oktober jongstleden
heb ik u geïnformeerd over de stand van zaken omtrent de continuïteit
van het onderwijs. In die brief heb ik aangegeven dat ik de Inspectie van
het Onderwijs (hierna: inspectie) heb gevraagd om een meldpunt in te
richten voor tijdelijke schoolsluitingen. Dit meldpunt is op 15 oktober 2020
operationeel geworden. Daarnaast heb ik aangegeven dat ik aanvullend
op dit meldpunt, periodieke peilingen laat uitvoeren in het onderwijs. Het
onderzoeksbureau Oberon heeft de eerste rapportage van het peilingsonderzoek recent opgeleverd.
1. Monitoring van de continuïteit van het onderwijs
Scholen werken er hard aan om goed onderwijs te blijven bieden. Deze
uitzonderlijke situatie zorgt voor grote uitdagingen. De inzet van vele
mensen en partijen in het onderwijs om met deze uitdagingen om te
gaan, verdient een groot compliment.
Juist in deze tijd is goede monitoring van belang. Door actief te monitoren
kunnen scholen, sectororganisaties en mijn ministerie tijdig knelpunten
signaleren en aanvullende maatregelen nemen als dit nodig is.
Bij het meldpunt schoolsluitingen wordt geregistreerd hoeveel schoolvestigingen tijdelijk sluiten als gevolg van COVID-19. Het meldpunt registreert
ook of leerlingen les op afstand krijgen gedurende de schoolsluiting. Dit is
één van de manieren waarop momenteel monitoring plaatsvindt. U bent
onlangs ook geïnformeerd over de bevindingen uit de derde COVID-19
monitor van de inspectie en over de enquête van de Algemene Onder-

1

kst-31293-566
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 293, nr. 566

1

wijsbond.2 In 2021 ontvangt u nog een monitor over de uitvoering en
resultaten van de inhaal- en ondersteuningsprogramma’s.
Periodiek peilingsonderzoek als aanvullende monitor op het meldpunt3
Aanvullend op de informatie die via het meldpunt beschikbaar komt, was
er behoefte aan inzicht in de gevolgen van COVID-19 op de continuïteit
van het onderwijs. Daarom voert het onderzoeksbureau Oberon maandelijks een aanvullend peilingsonderzoek uit onder onderwijsinstellingen in
het funderend onderwijs. Het onderzoek is uitgezet onder een steekproef
van vestigingen in het basisonderwijs en alle vestigingen in het speciaal
basisonderwijs, speciaal onderwijs, voortgezet speciaal onderwijs en
voortgezet onderwijs.
Onderwijs vindt zo veel mogelijk fysiek plaats. Dit is het beste voor de
cognitieve en sociale ontwikkeling van leerlingen. Het zal echter
voorkomen dat scholen geen fysiek onderwijs kunnen geven, doordat
leraren ziek zijn of in quarantaine moeten. Het peilingsonderzoek geeft
inzicht in lesuitval vanwege corona-gerelateerde aspecten bij leraren
(zoals verkoudheidsklachten). Ook geeft het onderzoek inzicht in de
voortgang van toetsing en schoolexaminering en leerlingen die langdurig(er) thuiszitten vanwege corona.
Met deze periodieke peiling wordt invulling gegeven aan de gewijzigde
motie van de leden Van den Hul en Westerveld4, waarin wordt verzocht
om lesuitval en de geschatte effecten op kansenongelijkheid te monitoren,
en de toezegging tijdens het AO op 3 september 2020 (Kamerstukken
31 293, 31 289 en 25 295, nr. 546) om te monitoren hoeveel leerlingen
thuiszitten vanwege corona.
Resultaten als startmeting voor de komende maandelijkse peilingen
Hierbij treft u de resultaten van de eerste peiling aan, die gaat over de
periode 9 tot en met 13 november 2020. Deze startmeting is het
vertrekpunt voor het vervolg van het peilingsonderzoek, dat bestaat uit
een zestal maandelijks peilingen die in de periode november 2020 tot en
met april 2021 worden afgenomen. Zo blijven we de komende maanden
de continuïteit van het onderwijs actief volgen.
2. Bevindingen periodieke peiling COVID-19 funderend onderwijs
Hieronder worden de bevindingen uit het peilingsonderzoek in hoofdlijnen beschreven. Hierbij is beperkt onderscheid gemaakt tussen de
verschillende sectoren waarover het onderzoek heeft plaatsgevonden.
Voor het beeld per sector, verwijs ik u naar het rapport.
Het merendeel van de scholen ondervangt de consequenties van fysieke
lesuitval
Uit de monitor komt naar voren dat met name scholen in het voortgezet
(speciaal) onderwijs regelmatig te maken krijgen met lesuitval als gevolg
van corona. Bij de meerderheid van de vestigingen die daarmee te maken
krijgt, zijn de consequenties volledig of grotendeels ondervangen. Het is
goed om te zien dat het een groot deel van de scholen lukt om het
onderwijsprogramma voort te zetten ondanks de grote uitdagingen waar
ze voor staan.
2

Kamerstuk 35 570 VII, nr. 128
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
4
Kamerstuk 35 300 VIII, nr. 225
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 293, nr. 566

2

Uit het rapport blijkt echter ook dat de consequenties van lesuitval nog
niet altijd worden ondervangen. Ik vind het belangrijk dat het onderwijsprogramma ook hier zoveel mogelijk doorgang vindt. Daarom wil ik deze
scholen nogmaals oproepen om bij lesuitval zo veel mogelijk les op
afstand te geven. De website www.lesopafstand.nl kan scholen hierbij een
helpende hand bieden. Voor vragen over onderwijs op afstand kunnen
scholen terecht bij het bijbehorende loket.
Daarnaast zet het kabinet zich in om fysiek onderwijs zo veel mogelijk
doorgang te laten vinden. Er wordt € 210 miljoen aan middelen vrij
gemaakt om scholen en instellingen via een subsidieregeling tegemoet te
komen in de kosten die zij maken voor extra benodigde tijdelijke capaciteit
om les te kunnen blijven geven5.
De ruime meerderheid van de geplande Leerling Volg Systeem-toetsen
(LVS-toetsen) in het primair onderwijs en schoolexamens in het voortgezet onderwijs is doorgegaan
Uit het peilingsonderzoek blijkt dat de ruime meerderheid van de
geplande LVS-toetsen in het primair onderwijs en schoolexamens in het
voortgezet onderwijs volledig is doorgegaan sinds het begin van het
schooljaar. Bij vestigingen waarbij de LVS-toetsing niet is doorgegaan, zijn
er in de meeste gevallen andere maatregelen getroffen om de ontwikkeling van leerlingen te kunnen volgen. Bij vestigingen waarbij de
schoolexamens niet zijn doorgegaan, zijn er maatregelen getroffen. Zo
wordt het schoolexamen bij een aantal vestigingen op een later moment
afgenomen.
Zoals eerder vermeld in mijn aan de Kamer d.d. 24 november 2020
(Kamerstuk 35 570 VIII, nr. 128), zal onder andere de informatie uit het
peilingsonderzoek betrokken worden bij verdere besluitvorming over de
centrale examens en de eindtoets. Hierover zal uw Kamer nog voor het
kerstreces worden geïnformeerd.
Aandacht nodig voor leerlingen die langdurig(er) thuiszitten vanwege
corona
Leerlingen die langdurig(er) thuiszitten omdat ze tot een risicogroep
behoren, een gezinslid hebben dat tot een risicogroep behoort of
vanwege andere redenen thuiszitten vanwege corona blijven een punt van
aandacht. Dit blijkt ook uit deze eerste peiling, welke indiceert dat er
sprake is van een groep leerlingen die thuiszit vanwege corona. Voor deze
groep is les op afstand van groot belang. Ik roep scholen op om zoveel
mogelijk vervangend onderwijs voor deze groep te organiseren. Mijn
ministerie probeert samen met de sociale partners ondersteuning en hulp
te bieden in het geven en ontvangen van afstandsonderwijs. Op
www.weeraanwezigopschool.nl staat informatie die hierbij kan helpen.
Daarnaast is er in november weer € 3 miljoen beschikbaar gesteld voor
devices bovenop de circa € 6,3 miljoen die in het voorjaar beschikbaar is
gesteld. Daarmee wordt het ook voor kinderen die thuis geen laptop
hebben, mogelijk om afstandsonderwijs te volgen.

5

Brief van de Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap van 16 november 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 293, nr. 566

3

Er worden extra maatregelen getroffen voor achterstandsleerlingen en
leerlingen die van huis uit minder ondersteuning krijgen indien zij lessen
missen
Uit het onderzoek blijkt dat er in veel gevallen extra maatregelen
genomen worden voor achterstandsleerlingen en leerlingen die van thuis
uit minder ondersteuning krijgen, indien er lessen gemist zijn door deze
leerlingen. Het is goed om te zien dat scholen hier alert op zijn en
maatregelen treffen als ze zien dat dat nodig is. Het is erg belangrijk dat
scholen zicht houden op deze groep leerlingen en dat ze extra maatregelen treffen indien dit nodig is. Ik roep scholen daarom nogmaals op om
dit actief te (blijven) doen.
Eerder zijn er extra middelen beschikbaar gesteld voor de subsidieregeling inhaal- en ondersteuningsprogramma’s ter hoogte van € 282
miljoen6. Deze worden aangewend om leerlingen en studenten ondersteuning te beiden om achterstanden te voorkomen en te bestrijden, naast
het reguliere onderwijsprogramma.
3. Bevindingen meldpunt schoolsluitingen
Een schoolbestuur kan uitsluitend besluiten tot een tijdelijke schoolsluiting indien organisatorisch geen andere mogelijkheid bestaat of nadat
de GGD een advies heeft uitgebracht over besmettingen op de school en
de beperking van het verspreidingsrisico en dit advies het best opgevolgd
kan worden via afstandsonderwijs.
Uit de rapportage gesloten scholen in het primair en voortgezet onderwijs
komt naar voren dat slechts een klein deel van de scholen is gesloten. In
het primair onderwijs betreft het 28 van de 7.358 vestigingen (0,4%) en in
het voortgezet onderwijs gaat het om 25 van de 1.653 vestigingen (1,5%).
Het overgrote deel van de leerlingen dat thuis zit vanwege een schoolsluiting, krijgt onderwijs op afstand. Dit komt overeen met het beeld uit de
rapportage van het peilingsonderzoek, waaruit blijkt dat de consequenties
van lesuitval grotendeels ondervangen wordt door scholen.
Daarnaast blijkt uit de rapportage dat een schoolsluiting in het primair
onderwijs gemiddeld 5,4 dagen duurt. Een schoolsluiting in het voortgezet
onderwijs duurt gemiddeld 5,9 dagen.
4. Tot slot
Ook de komende maanden blijf ik de situatie op het gebied van continuïteit van het onderwijs nauwlettend in de gaten houden. De resultaten van
de maandelijkse peilingen, zullen beschikbaar worden gesteld op
www.rijksoverheid.nl. Ook zal hier de maandelijkse rapportage uit het
meldpunt beschikbaar komen. Mochten zich relevante ontwikkelingen
voordoen, zal ik uw Kamer hier direct over informeren.
De Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media,
A. Slob

6

Kamerstuk 35 570 VIII, nr. 36

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 31 293, nr. 566

4