Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 726

Afschaffing van de algemene tegemoetkoming
voor chronisch zieken en gehandicapten, de
compensatie voor het verplicht eigen risico, de
fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke
zorgkosten en de tegemoetkoming specifieke
zorgkosten en wijziging van de grondslag van de
tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 25 september 2013
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave
1.
2.

3.
4.
5.
6.
7.
8.

Inleiding
Waarom afschaffing van de algemene tegemoetkoming
en CER-uitkering, fiscale aftrek uitgaven voor specifieke
zorgkosten en TSZ?
Aanpassing van Wtcg en Zvw en inwerkingtreding
Rechtvaardiging inbreuken eigendomsrecht
Inkomenseffecten
Financiële effecten
Administratieve lasten
Overige

1

6
17
17
18
21
22
22

1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van voorliggend wetsvoorstel Afschaffing van de algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten, de compensatie voor het
verplicht eigen risico, de fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke
zorgkosten en de tegemoetkoming specifieke zorgkosten en wijziging van
de grondslag van de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten. De
generieke landelijke regelingen sluiten onvoldoende aan bij de beoogde
doelgroep, waardoor de middelen vaak niet terecht komen bij de mensen
waarvoor deze regeling bedoeld is. Bovendien zijn de uitvoeringslasten
van de huidige regelingen hoog. Genoemde leden staan daarom volledig

kst-33726-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

1

achter de lijn om de huidige ongerichte regelingen te schrappen en de
vrijkomende middelen over te hevelen naar gemeenten zodat zij
maatwerk kunnen bieden voor deze doelgroep. Dit sluit bovendien goed
aan bij de hoofdlijnen van de hervorming van de langdurige zorg.
Genoemde leden hebben nog wel een aantal vragen en opmerkingen bij
het wetsvoorstel.
De leden van de PvdA-fractie hebben met belangstelling de voorliggende wijziging van de wet gelezen, en ondersteunen het idee dat ten
grondslag ligt aan de hervorming van de langdurige zorg, waar deze
wetswijziging onderdeel van uit maakt. Deze leden steunen het idee dat
door gerichte ondersteuning door gemeenten bij het voeren van regie op
het eigen leven, het uitvoeren van algemeen dagelijkse levensverrichtingen en het ontmoeten van andere, burgers langer thuis kunnen blijven
wonen en beter kunnen participeren in de maatschappij en dat dit
bijdraagt aan welbevinden en onnodige medicalisering.
De leden van de SP-fractie hebben met afwijzing kennisgenomen van de
wetswijziging in verband met het Afschaffen van de algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten, de compensatie voor het
verplicht eigen risico, de fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke
zorgkosten en de tegemoetkoming specifieke zorgkosten. Genoemde
leden vinden het onfatsoenlijk om te bezuinigen op mensen die door
chronische ziekte, ouderdom of beperking met hoge zorgkosten geconfronteerd worden. Zij wijzen de regering erop dat de tegemoetkomingen
allemaal zijn ontstaan ter compensatie van deze hoge zorgkosten en zij
vragen de regering waarom dit perspectief veranderd is. Zij vinden het
ontbreken van een alternatief voor het afschaffen van de tegemoetkoming
een groot manco. Kan de regering uitleggen waarom er niet is gekomen
tot een maatwerkregeling die voor iedereen in Nederland helder en in
gelijke mate beschikbaar en toegankelijk is? Daarnaast hebben zij een
groot aantal vragen. Hieronder zullen zij op de verschillende punten
ingaan.
De leden van de SP-fractie vragen waarom mensen die chronisch ziek zijn
en/of een beperking hebben het recht op een tegemoetkoming in hun
zorgkosten wordt ontnomen. Waarom vindt de regering dat mensen, die
noodzakelijkerwijs extra zorgkosten maken omdat zij chronisch ziek, oud
en hulpbehoevend zijn of een beperking hebben, niet meer gecompenseerd hoeven te worden in hun zorgkosten? Waarom is er voor gekozen
om op mensen die op geen enkele wijze een alternatief hebben voor de
zorgkosten te bezuinigen? Welke ratio zit daar achter? Vindt de regering
het een keuze om individuele zorgkosten te maken? Vindt de regering dat
chronisch zieken, mensen met een beperking, of ouderen die zorg nodig
hebben, maar beter hadden moeten kiezen? De leden van de SP-fractie
willen graag weten welke alternatieve regelingen er besproken zijn door
de regering. Waarom is er gekozen voor een vrijblijvende storting in het
gemeentefonds, in de hoop dat gemeenten dat besteden aan mensen met
onvermijdelijke zorgkosten? Heeft de regering ook overwogen om een
inkomensafhankelijke regeling vorm te geven, bijvoorbeeld door de
ziektekostenaftrek via de belastingen te herstellen en te verbeteren? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, waarom is deze optie niet gekozen? Kan de
regering de indruk bij de leden weghalen dat het ingeboekte bezuinigingsbedrag gehaald moest worden en dat de vormgeving van alternatieven,
op basis van eerlijkheid en toegankelijkheid, daaraan ongeschikt waren?
Het schrappen van de tegemoetkomingsregelingen gaat gepaard met een
grote bezuiniging. Van de € 1,3 miljard zal er in 2017 slechts € 700 miljoen
overblijven. Het regeerakkoord ging echter uit van ruim € 750 miljoen. De
leden van de SP-fractie vragen een verklaring voor dit verschil. Tevens
vragen zij waarop het te bezuinigen bedrag van € 600 miljoen is
gebaseerd en vragen naar de achterliggende analyse.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

2

Beseft de regering zich dat door hoge zorgkosten mensen met chronische
ziekten, zorgkosten door ouderdom en of een beperking, juist door de
steeds hoger wordende eigen betalingen in het nauw komen? Heeft de
regering overwogen om de toeslagen overbodig te maken door de
bevolking via een inkomensafhankelijke wijze te laten bijdragen aan de
zorgkosten? Erkent de regering dat juist het beleid van meer eigen
betalingen de noodzaak van de toeslagen en tegemoetkomingen heeft
geschapen? Hoe weegt zij dit beleid?
Waarom vindt de regering het passend om in 2014 € 0,4 miljard extra te
verhalen op mensen met zorgkosten door ouderdom, (chronische) ziekte
of een beperking, om daarmee de zorgpremie voor gezonde mensen laag
te houden?1
De leden van de SP-fractie willen weten hoe deze bezuinigingsmaatregel
zich verhoudt tot het VN-Verdrag over de rechten van mensen met een
handicap. Mensen hebben volgens het verdrag het recht op een goede
levensstandaard. De vraagt rijst bij deze leden of de regering een goede
levensstandaard kan garanderen voor chronisch zieken en mensen met
een beperking, aangezien de regering bijna de helft van het budget van de
tegemoetkomingen en compensatie voor zorgkosten wegbezuinigt.
Bovendien is de vraag hoe deze kaalslag op de tegemoetkomingen zich
verhoud tot de wens van de regering om te komen tot een participatiesamenleving. Met een lege portemonnee wordt het lastig om mee te kunnen
doen.
Graag willen genoemde leden weten hoe het beleid van deze regering om
alle mensen te laten meedoen in onze samenleving zich verhoudt tot het
beleid om chronisch zieken en gehandicapten op kosten te jagen door
zowel enorm te bezuinigen op het budget voor de tegemoetkomingen,
alsmede tot het beleid om de willekeur van gemeenten te laten prefereren
boven zekerheid voor chronisch zieken en gehandicapten. Erkent de
regering dat het kunnen deelnemen aan de samenleving vereist dat je
daartoe de middelen hebt? Zo nee, waarom niet? Zo ja, hoe ziet zij de
samenhang tussen de bezuiniging op de tegemoetkomingen en compensaties en het kunnen deelnemen door de doelgroep die hiermee getroffen
wordt?
De leden van de CDA-fractie hebben met verbazing kennisgenomen van
onderliggend wetsvoorstel, zeker gezien de reactie van de Raad van State.
Genoemde leden hebben een aantal fundamentele vragen over dit
wetsvoorstel omdat zij van mening zijn dat inkomensbeleid primair
rijksbeleid dient te zijn en dat wordt met dit wetsvoorstel door de regering
losgelaten. Is de regering met deze leden van mening dat er door
gemeenten geen inkomenspolitiek zou moeten worden bedreven? Zo nee,
waarom wordt met dit wetsvoorstel dan toch voor inkomenspolitiek
gekozen?
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de wetswijziging niet
gelijktijdig wordt ingediend met de nieuwe Wet maatschappelijke
ondersteuning. Het maakt het lastig dit specifieke wetsvoorstel te
beoordelen aangezien niet duidelijk is hoe de nieuwe Wmo er daadwerkelijk uit komt te zien? Kan de regering de nieuwe contouren van de Wmo
schetsen? Op bladzijde 10 van het nader rapport schrijft de regering:
«Personen komen los van de hoogte van het inkomen in aanmerking voor
de voorzieningen in het kader van de Wmo. Er geldt namelijk voor de
toegang tot de Wmo geen inkomensgrens en geen vermogensgrens.»
Duidt de regering hier op de nieuwe Wmo? Graag een reactie van de
regering op dit punt.
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat de
vrijgekomen middelen worden overgeheveld naar het gemeentefonds. Er
komt geen specifieke maatwerkvoorziening en voor de besteding van de
1

Kamerstuk 33 750-XVI, begroting 2014 VWS, bladzijde 200.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

3

middelen worden geen aanvullende voorwaarden aan gemeenten gesteld.
Deelt de regering de mening dat de Wet maatschappelijke ondersteuning
en de inkomensregelingen c.q. tegemoetkomingen voor chronische zieken
en gehandicapten twee totaal verschillende doelstellingen na streven? Zo
stelt immers ook de afdeling van de Raad van State vast. Dat in de
memorie van toelichting staat aangegeven dat er een overlap bestaat
tussen deze compensatieregelingen en bestaande algemene regelingen
zoals de Wmo en bijzondere bijstand, bevreemdt de leden van de
CDA-fractie. Gemeenten mogen toch geen inkomensbeleid uitvoeren
volgens de Wmo? De Wmo is toch een participatiewet waarin meedoen
centraal staat?
De regering stelt dat de in dit wetsvoorstel genoemde tegemoetkomingen
en dergelijke, niet altijd terecht komen bij de mensen waar voor ze
bedoeld zijn. Waar baseert de regering deze stelling op?
De leden van de CDA-fractie vragen of de regering denkt dat met de
nieuwe maatwerkregeling deze financiële middelen wel terechtkomen bij
de groep waarvoor ze bedoeld zijn. De link tussen het hebben van een
handicap of een chronische ziekte en meerkosten door het gebruik
moeten maken van zorg wordt immers losgelaten. Uit de brief2 d.d.
10 september 2013 inzake samenhang wetsvoorstellen geven de cijfers
immers aan dat de compensatieregelingen voor de grootste groep
mensen met een handicap of chronische ziekte terecht komt waar de
tegemoetkomingen voor bedoeld zijn. In de brief wordt bijvoorbeeld
aangegeven dat 16% van de personen met ernstige beperkingen geen
meerkosten heeft. Daaruit leiden genoemde leden af dat 84% van de
personen met ernstige handicap wel meerkosten heeft in verband met
zorg. Daarmee doet de regeling toch wat hij moet doen? Graag een
uitgebreide toelichting van de regering op dit punt. Graag ook in de
beantwoording betrekken het onderzoek van Nivel (oktober 2012) waarin
de onderzoeker duidelijk aangeeft dat de Wtcg doet waar hij voor bedoeld
is.
Ook stelt de Staatssecretaris in de eerder genoemde brief van
10 september 2013 dat 59 mensen de automatische tegemoetkoming niet
wensen te ontvangen. De leden van de CDA-fractie merken op dat dit niet
in verhouding staat tot de 1,1 miljoen mensen die de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) ontvangen. Genoemde
leden vragen hierbij of de door de regering zelf gesignaleerde subjectiviteit bij de vaststelling of je chronisch ziek bent, een rol kan spelen.
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. Zij delen de mening van de regering dat de bestaande
regelingen, door het ontbreken van een objectief en trefzeker criterium
waarmee de doelgroep kan worden vastgesteld, ongericht zijn en, gelet
op de noodzaak van maatschappelijk draagvlak alsook budgettaire
beheersbaarheid, aanpassing behoeven. Ter vervanging van de huidige
regelingen krijgen gemeenten middelen voor het inrichten van maatwerk.
Hiermee kunnen gemeenten ondersteuning op maat bieden aan de
burger, gericht op zelfredzaamheid en participatie (op basis van de
herziene Wmo) of inkomenssteun (op basis van individuele bijzondere
bijstand). Het onderhavige wetsvoorstel voorziet echter niet in bepalingen
voor de inrichting van het gemeentelijk maatwerk, noch voor de wijze
waarop cliëntenrechten in de nieuwe Wet maatschappelijke ondersteuning (Wmo) zullen worden geborgd. Genoemde leden merken op dat
dat het hen onmogelijk maakt om te komen tot een afgewogen en
zorgvuldig oordeel over hetgeen wordt geregeld met onderhavig
wetsvoorstel. Zij hechten er sterk aan voorliggend wetsvoorstel te bezien
in relatie tot de door de regering aangekondigde herziening van de Wmo.
Voorts leven er bij deze leden zorgen over een mogelijke cumulatie van
2

Kamerstuk 31 706, nr. 60.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

4

inkomenseffecten in specifieke gevallen. Zij willen de regering daarom
nog enkele vragen voorleggen.
De leden van de D66-fractie constateren dat met voorliggend wetsvoorstel
verschillende regelingen gericht op inkomensondersteuning en tegemoetkoming van chronisch zieken worden afgeschaft. Genoemde leden
onderschrijven dat de huidige regelingen aanpassing behoeven, onder
meer omdat de afbakening van de doelgroep heel lastig blijkt vorm te
geven. Zij missen in de memorie van toelichting echter een toelichting op
de keuze van de regering om de bestaande regelingen in zijn geheel te
beëindigen. Heeft de regering ook andere opties onderzocht, zoals een
alternatieve afbakening van de doelgroep in de bestaande regelingen? Zo
nee, waarom niet? Zo ja, welke argumenten hebben voor de regering
uiteindelijk de doorslag gegeven om te kiezen voor volledige afschaffing
van de bestaande regelingen? Deze leden lezen voorts dat de als gevolg
van de afschaffing vrijkomende middelen (deels) worden overgeheveld
naar het gemeentefonds. De regering kiest ervoor geen maatwerkvoorziening in te richten en geen aanvullende voorwaarden aan gemeenten te
stellen. Heeft de regering ook alternatieven onderzocht? Heeft zij
bijvoorbeeld ook gekeken naar de mogelijkheden voor een maatwerkvoorziening op landelijk niveau? Zo nee, waarom niet? Gemeenten kunnen
maatwerk bieden door het compenseren van beperkingen met voorzieningen via de Wmo, of het geven van directe inkomenssteun via de
individuele bijzondere bijstand, zo lezen genoemde leden. In het regeerakkoord werd nadrukkelijk de mogelijkheid open gelaten om de gemeentelijke maatwerkvoorziening te baseren op een nieuw op te stellen wettelijk
kader. Waarom heeft de regering daarvan toch afgezien? Welke uitgangspunten zijn voor de regering leidend bij de inrichting van het gemeentelijk
maatwerk, gegeven het feit dat gemeenten geen lokaal inkomensbeleid
mogen voeren?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van het
voorstel tot Afschaffing van de algemene tegemoetkoming voor chronisch
zieken en gehandicapten, de compensatie voor het verplicht eigen risico,
de fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke zorgkosten en de tegemoetkoming specifieke zorgkosten en wijziging van de grondslag van de
tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten. Deze leden delen de mening
van de regering dat de verschillende regelingen ten gunste van chronisch
zieken en gehandicapten optimaler georganiseerd kunnen worden. Zij
hebben echter nog wel een aantal vragen over de wijziging.
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen van voorliggend wetsvoorstel tot Afschaffing van de algemene
tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten, de compensatie voor het verplicht eigen risico, de fiscale aftrek van uitgaven voor
specifieke zorgkosten en de tegemoetkoming specifieke zorgkosten en
wijziging van de grondslag van de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten. Genoemde leden maken zich zorgen over de gevolgen van
voorliggend wetsvoorstel voor de inkomenspositie van chronisch zieken
en gehandicapten en hebben daarom behoefte aan het stellen van enkele
vragen en krijgen daarnaast graag een nadere toelichting op de
uitwerking van dit wetsvoorstel.
De leden van de SGP-fractie hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel waarmee de regering voorstelt een aantal tegemoetkomingen af te schaffen voor chronisch zieken en gehandicapten en mensen
met hoge zorgkosten. Deze leden maken graag gebruik van de
mogelijkheid daar een aantal vragen over te stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

5

De leden van de 50PLUS-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van het wetsvoorstel Afschaffing van de algemene tegemoetkoming voor chronisch zieken en gehandicapten, compensatie eigen
risico, de fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke zorgkosten en de
tegemoetkoming specifieke zorgkosten en wijziging van de grondslag van
de tegemoetkoming voor arbeidsongeschikten. Tevens hebben deze leden
kennisgenomen van het advies van de Raad van State en het nader
rapport van de regering.
2. Waarom afschaffing van de algemene tegemoetkoming en
CER-uitkering, fiscale aftrek uitgaven voor specifieke zorgkosten
en TSZ?
De leden van de VVD-fractie zijn verheugd dat gemeenten grote
beleidsvrijheid krijgen bij de besteding van de beschikbare middelen voor
maatwerk. Zoals ook in de memorie van toelichting staat, kunnen
gemeenten hierdoor tot goede lokale resultaten komen bij de ondersteuning van haar inwoners. Ook wordt hiermee de problematiek
voorkomen, die in de huidige regelingen bestaat rondom de afbakening
van de doelgroep chronisch zieken en gehandicapten. Compensatie kan
plaatsvinden met voorzieningen via de Wmo, of directe inkomenssteun
via de individuele bijzondere bijstand. Hebben gemeenten hiermee
voldoende mogelijkheden om de doelgroep adequaat en op maat te
compenseren? De afgelopen jaren is regelmatig voorgekomen dat als
gevolg van nieuwe inzichten of als gevolg van rechterlijke uitspraken de
regelingen op onderdelen moesten worden aangepast. Kan de regering
hier een concreet overzicht van verschaffen?
De leden van de PvdA-fractie vinden dat de huidige algemene tegemoetkoming en de CER-uitkering te ongericht een tegemoetkoming geven aan
mensen die dat soms niet echt nodig hebben, terwijl niet alle mensen
worden bereikt die wel meerkosten hebben ten gevolge van een
chronische ziekte. Kan nader worden aangegeven in welke mate de
tegemoetkoming specifieke ziektekosten, respectievelijk de fiscale aftrek
van uitgaven voor specifieke ziektekosten, gericht zijn op de doelgroep
van chronisch zieken en gehandicapten? Kan worden toegelicht welke
uitvoeringskosten gepaard gaan met de huidige regelingen?
Deze leden zijn geschrokken van de koopkrachteffecten en de ongewenste
effecten die afschaffen van deze regelingen zouden hebben als er geen
compensatie zou plaatsvinden. De in het Nibud-rapport genoemde
effecten worden echter gecompenseerd door aanvullende maatregelen, zo
hebben deze leden begrepen. Kan worden toegelicht op welke wijze het
afschaffen van de regelingen wordt gecompenseerd door andere
maatregelen, en door maatwerk van de gemeenten bij het zorgen voor
goede voorzieningen, afgestemd op de individuele behoefte? Kan worden
aangegeven op welke wijze er zorg voor wordt gedragen dat gemeenten
de extra middelen voor maatwerk daadwerkelijk gericht zullen inzetten?
De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat sommige gemeenten
voorloper zullen zijn ten aanzien van de wijze waarop zij gericht zullen
compenseren. Zou er voor gezorgd kunnen worden dat deze gemeenten
gaan gelden als norm? Vindt de regering dit gewenst, en hoe zou dit
kunnen worden vormgegeven?
Genoemde leden vragen of het klopt dat voor mensen die intramuraal
wonen de effecten van het wetsvoorstel zodanig worden gecompenseerd
dat de zak- en kleedgeldnorm wordt verhoogd en zij voldoende geld
overhouden voor hun waskosten. Kan hier een duidelijke toelichting op
worden gegeven?
De leden van de PvdA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat
gemeenten maatwerk kunnen bieden door het compenseren van
beperkingen met voorzieningen via de Wmo, of door het geven van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

6

directe inkomenssteun via de individuele bijstand. Betekent dit dat
gemeenten alleen een financiële vergoeding kunnen geven via de
bijzondere bijstand en dat voor mensen met een inkomen net boven 110%
van het sociaal minimum geen enkele financiële compensatie meer
beschikbaar is? Welke (wettelijke) mogelijkheden zijn er voor gemeenten
om ook mensen met een inkomen boven de bijzondere bijstandsnorm
financieel te kunnen ondersteunen wanneer dat nodig is? Welke kosten
gaan gepaard met de individuele toetsing voor de bijzondere bijstand?
Betekent dit ook dat via de Wmo geen enkele vorm van financiële
ondersteuning mogelijk is, maar alleen voorzieningen worden geboden?
Genoemde leden kunnen zich voorstellen dat het verstrekken van
toeslagen niet past binnen de Wmo. Een vergoeding die gericht is op
compensatie van hogere uitgaven, en daarmee inkomensondersteuning
biedt, lijkt minder op zijn plaats in een wet die gericht is op participatie.
Deze leden vragen of algemene voorzieningen ter verhoging van de
participatie in alle gevallen voldoende opwegen tegen inkomensondersteuning die individueel ingezet kan worden ter vergroting van de
participatie. Tevens vragen zij in hoeverre het voornemen van de regering
om de mogelijkheid tot categoriale inkomensondersteuning door
gemeenten te beperken, een efficiënte lokale uitvoering van de nieuwe
regeling in de weg staat.
Het is momenteel mogelijk om via een categoriale maatregel aan de
voorkant mensen extra te ondersteunen via de aanvullende tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten, zo constateren deze leden. De
gemeente Amsterdam doet dit bijvoorbeeld al. Met deze maatregel
worden mensen die net boven 110 procent van het sociaal minimum
zitten, een grote groep van de mensen met een chronische ziekte of
handicap, financieel ondersteund bij meerkosten door hun ziekte of
handicap. Een dusdanige maatregel zou verwerkt kunnen worden in het
keukentafelgesprek dat gemeenten gaan voeren met cliënten. Daar kan
bekeken worden wie wat nodig heeft, waardoor alsnog maatwerk
geleverd kan worden. Graag ontvangen deze leden een reactie op deze
mogelijkheid.
De leden van de PvdA-fractie hebben vernomen dat ook de fiscale aftrek
verdwijnt. Deze regeling kent een drempel die gerelateerd is aan de
hoogte van het inkomen waarboven bijzondere kosten van het inkomen
kunnen worden afgetrokken. Deze regeling lijkt daarmee recht te doen aan
de doelstelling om tegemoet te komen aan de stapeling van kosten in
verband met handicap en chronische ziekte gerelateerd aan de draagkracht van de gezinssituatie (inkomen). Genoemde leden vragen in welke
mate hier ook sprake is van ongerichtheid als bedoeld in de overweging
om de regelingen af te schaffen. Graag zien zij dit toegelicht. Bovendien
vragen zij wat de consequenties zijn van het afschaffen van de bijzondere
aftrek voor de hoogte van het belastbaar inkomen en de gevolgen voor
bijvoorbeeld de zorg- en huurtoeslag.
Zou een categorale regeling, die landelijk of lokaal wordt uitgevoerd, extra
zekerheid kunnen bieden aan mensen die deze compensatie werkelijk
nodig hebben? Zou hiermee ook de bureaucratie voorkomen kunnen
worden die volgt uit individuele toetsing, zodat het beschikbare geld ook
daadwerkelijk ingezet wordt compensatie voor mensen die dat nodig
hebben, zowel wat betreft meerkosten als wat betreft hun inkomen? Op
welke wijze zou een dergelijke landelijke regeling een basis kunnen bieden
die zoveel mogelijk compensatie biedt voor de extra uitgaven van
chronisch zieken en gehandicapten?
De leden van de PvdA-fractie vragen of een basistegemoetkoming als
inkomensondersteuning, wanneer het inkomen onevenredig wordt belast
door meerkosten ten gevolge van chronische ziekte of handicap, ook
gemeenten zou kunnen ontlasten in de uitvoering van de maatwerkvoorziening en meer recht zal doen aan het idee achter de Wmo en de gerichte
ondersteuning van mensen met een chronische ziekte en beperking.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

7

Genoemde leden vragen een reactie op de kritiek van de Raad voor de
rechtspraak ten aanzien van de beleidsvrijheid van gemeenten bij de
uitvoering van de langdurige zorg. Deze leidt volgens de Raad voor de
rechtspraak tot rechtsongelijkheid van mensen die zorg nodig hebben.
Ook vragen deze leden een reactie op het advies van de Raad van State
die van oordeel is «dat het wetsvoorstel en de toelichting daarop ten
onrechte geen inzicht geven in de vorm en het karakter van de gemeentelijke maatwerkvoorzieningen zoals de regering meent dat die mogelijk
gemaakt zullen moeten gaan worden. Dit is van belang omdat de
bestaande gemeentelijke instrumenten slechts beperkte mogelijkheden tot
ondersteuning bieden en dan met name aan personen met de laagste
inkomens. Indien gemeenten ook andere groepen zouden moeten kunnen
bereiken dan de laagste inkomensgroepen, zijn hiervoor nieuwe wettelijke
voorzieningen nodig en daarmee samenhangend aanpassing van het
wettelijk kader». Is de regering voornemens deze nieuwe wettelijke
voorzieningen te ontwikkelen?
De leden van de SP-fractie willen weten waarom de regering het
verantwoord acht om de tegemoetkomingsregelingen af te schaffen
zonder dat er een concreet alternatief voor is. Wat doet de regering voor
de 2,8 miljoen huishoudens die nu één of meerdere tegemoetkomingen
ontvangen. In navolging van de Raad van State willen deze leden weten
waarom er geen inzicht is in de vorm en het karakter van de gemeentelijke
maatwerkvoorziening, en wanneer deze voorwaarden er wel zullen zijn
aangezien de wet volgens de regering per 1 januari 2014 in dient te gaan.
De leden van de SP-fractie nemen geen genoegen met wollige beleidstaal
maar wensen een heldere analyse waaruit blijkt dat geen enkele chronisch
zieke of gehandicapte in de problemen komt door deze maatregelen van
de regering.
Vindt de regering het niet verontrustend dat het geld, dat bedoeld is voor
tegemoetkoming van chronisch zieken en gehandicapten, niet geoormerkt
naar het gemeentefonds zal gaan. Op welke manier kan de regering dan
garanderen dat gemeenten daadwerkelijk tegemoet zullen komen aan
chronisch zieken en gehandicapten wat betreft hun zorgkosten?
Genoemde leden vragen de regering een wettelijke landelijke maatwerkregeling te maken waarmee er geen rechtsongelijkheid ontstaat tussen
iemand met hoge zorgkosten in de ene gemeente en in de andere
gemeente. Kan de regering hierop in gaan? Tevens vragen deze leden de
regering of zij bereid is de ziektekosten aftrekbaar te maken van de
belasting, waarmee er een inkomensafhankelijke regeling zal ontstaan.
Graag willen de leden van de SP-fractie weten hoeveel afzonderlijke
personen een vorm van een tegemoetkoming ontvangen hebben of
gebruik hebben gemaakt van de fiscale aftrek in 2012 en 2013. De leden
zien een uitgebreid overzicht tegemoet met een specificatie per regeling
en hoeveel personen er van één of meerdere regeling gebruik maakt. Er
worden namelijk verschillende aantallen genoemd in regeringsstukken. Zo
schrijft de regering in juni 2012 dat 2,3 miljoen huishoudens één of meer
tegemoetkomingen ontvangt (zonder de fiscale aftrek meegerekend, maar
met Tegemoetkoming Ouders van Gehandicapt kind), terwijl in de wet
staat dat het aantal van 2,4 miljoen huishoudens alleen al geldt voor
mensen met een algemene tegemoetkoming of een Compensatie Eigen
Risico (CER)-uitkering. Aangezien de regels voor de Wtcg strenger zijn
geworden, hadden genoemde leden eerder een daling dan een stijging
verwacht. Zij zien dan ook graag een toelichting bij de aantallen mensen
die de afzonderlijke regelingen betreffen. Kan ook een overzicht worden
gegeven van het gebruik van de regelingen voor de jaren 2010 t/m 2017?
Tevens vernemen de leden van de SP-fractie graag wat de wetswijziging
voor gevolgen heeft voor de Tegemoetkoming ouders van thuiswonende
gehandicapte kinderen (TOG) en voor het TOG-kopje (is TOG met wat
extra’s voor alleenverdieners) of de opvolger ervan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

8

De regering hanteerde bij de invoering van de Wtcg het uitgangspunt dat
vergelijkbare kosten in principe moeten leiden tot vergelijkbare compensatie, zo staat in de brief van 7 oktober 20083. De leden van de SP-fractie
vragen wanneer en waarom dit uitgangspunt is verlaten. Eén van de
redenen om de Wtcg in te voeren was immers omdat de brede voorloper
ervan, de BU (buitengewone uitgavenregeling) een groot aantal mensen
niet bereikte, zo stelde toenmalig Staatssecretaris van VWS mevrouw
Bussemaker. Waarom kiest de regering ervoor om binnen 5 jaar na
invoering van de Wtcg nog minder chronisch zieken en gehandicapten te
bereiken voor een tegemoetkoming en minder vergelijkbare compensatie
te bieden door het over te laten aan de willekeur van gemeenten, terwijl
de Wtcg juist steeds meer mensen bereikt die er recht op hebben? Tussen
2009 en 2012 is het aantal mensen dat in aanmerking kwam voor de Wtcg
afgenomen van 2,1 miljoen naar 1,3 miljoen mensen. In 2012 is de
aanspraak beperkt. De leden van de SP-fractie vragen hoeveel mensen zijn
afgewezen in 2013 (of tot nu toe) voor een tegemoetkoming op basis van
de strengere Wtcg.
De compensatie van het eigen risico (CER-uitkering) werd ingevoerd
omdat mensen die hoge zorgkosten hebben snel door hun verplichte
eigen risico zijn. De leden van de SP-fractie hekelen al sinds de invoering
het eigen risico. Zij vinden dit een boete op ziek zijn en constateren dat er
juist meer bijdragen van zieke mensen wordt gevraagd om de premie van
gezonde mensen te verlagen. Zij vragen de regering of zij dit ook
omgekeerde solidariteit vinden. Waarom vindt de regering het gerechtvaardigd om mensen die door vaste ziektekosten in ieder geval hun eigen
risico kwijt zijn niet meer te compenseren? Was de compensatie eigen
risico niet juist bedoeld voor mensen die niets aan het moeten maken van
zorgkosten kunnen doen? De leden van de SP-fractie constateren dat het
Centraal Administratie Kantoor (CAK) nog tot en met 31 december 2014
een CER-uitkering kan toekennen. Het eigen risico is echter enorm
gestegen van 220 naar € 350 in 2013. Inmiddels is ook bekend dat in 2014
het eigen risico weer € 10 hoger zal zijn. De leden van de SP-fractie
vragen of in de compensatie de verhogingen worden doorberekend tot de
CER de werking zal verliezen.
Net als de Wtcg zijn ook de fiscale regelingen de afgelopen jaren steeds
meer ingeperkt. Mensen met een chronisch ziekte en/of beperking komen
steeds minder in aanmerking voor tegemoetkomingen van de voor hen
noodzakelijke kosten. De fiscale regelingen zijn echter ingesteld als
vangnet voor elders niet gecompenseerde meerkosten. De leden van de
SP-fractie vragen waarom dit vangnet onder chronisch zieken en
gehandicapten wordt weggetrokken, zonder dat er een nieuw vangnet
voor in de plaats komt. Bijna 1,5 miljoen mensen maken gebruik van de
regeling. Hoe kan de regering het ontmantelen van een vangnet naar hen
toe verantwoorden, zo vragen genoemde leden.
De leden van de CDA-fractie lezen in de memorie van toelichting dat er
niet voorzien wordt in de introductie van een aparte inkomensvoorziening
voor chronisch zieken en gehandicapten op gemeentelijk niveau. Dit
terwijl het doel volgens de memorie van toelichting is dat meerkosten de
kosten zijn die samenhangen met de gezondheidsproblemen waarmee
chronisch zieken en gehandicapten kampen welke niet vergoed worden.
Dit geldt ook voor de CER. Hoe gaat dit op gemeentelijk niveau gecompenseerd worden?
De leden van de CDA-fractie zouden graag zien dat een nationale regeling
voor financiële tegemoetkoming van chronisch zieken en gehandicapten
behouden kan blijven. Waarom is hier niet voor gekozen? Waarom zijn de
huidige regelingen niet verfijnd zodat de compensatieregelingen meer en

3

Kamerstuk 31 706, nr. 10.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

9

meer aansluiten bij de huidige doelgroep? Is de regering bereid dit alsnog
te doen?
De regering stelt dat de doelgroep chronisch zieken en gehandicapten
voor zover het mensen betreft met een inkomen van modaal of hoger, dan
wel beschikken over een meer dan een volgens de Wet werk en bijstand
(Wwb) buiten aanmerking te laten komen financieel vermogen, niet tot de
doelgroep van de bijzondere bijstand behoort.
Voor de leden van de CDA-fractie wordt er hier een hele belangrijke
doelgroep over het hoofd gezien en dat zijn de mensen met een handicap
of chronische ziekte die net boven bijstandsniveau verdienen tot modaal.
Deze groep lijkt er financieel in grote mate op achteruit te gaan, graag een
toelichting op dit punt. Deelt de regering de mening dat de groep mensen
die nu van de bijstand gebruik maakt niet altijd dezelfde groep is als de
mensen die chronisch ziek zijn of een handicap hebben?
Het is de leden van de CDA-fractie niet duidelijk hoe de vorm en het
karakter van de gemeentelijke maatwerkvoorzieningen zoals de regering
meent dat die mogelijk gemaakt zullen moeten gaan worden, eruit gaan
zien. Deze leden hebben dan ook behoefte aan een nadere toelichting op
dit punt.
Genoemde leden betwijfelen of door de voorgenomen maatwerkvoorzieningen de mensen die deze voorzieningen echt nodig hebben wel zullen
worden bereikt. De bestaande wettelijke kaders in het kader van de
(categorale) bijstand, geven gemeenten immers slechts beperkte
mogelijkheden tot inkomensondersteuning en dan nog specifiek voor de
laagste inkomensgroepen. Artikel 35, vierde lid Wet werk en bijstand
(Wwb) verbiedt gemeenten na te gaan of de kosten daadwerkelijk
gemaakt zijn. Graag krijgen deze leden een uitgebreide toelichting hoe de
regering dit uitgevoerd ziet op gemeentelijk niveau.
Artikel 35, negende lid Wet werk en bijstand lijkt gemeenten te verbieden
individuele bijstand voor chronisch zieken en gehandicapten met een
inkomen boven de 110% van het wettelijk minimum loon te geven. Hoe
kunnen gemeenten dan maatwerk leveren voor chronisch zieken en
gehandicapten boven dit inkomen? Graag vernemen genoemde leden hoe
op lokaal niveau gemeenten individuele, bijzondere bijstand kunnen
verlenen aan doelgroepen met een inkomen boven de 110% van het
wettelijk minimumloon. Hoe wordt voorkomen dat chronisch zieken en
gehandicapten eerst hun vermogen zelfs onder de vermogensvrijstelling
moeten «opeten» voordat gemeenten individuele bijstand gaan verlenen?
Ingevolge artikel 35 Wet werk en bijstand lijkt hiervoor geen barrière te
zijn. Graag krijgen deze leden hier een uitgebreide toelichting op.
Uit het Nibud-onderzoek is gebleken dat de inkomenseffecten zeer
negatief zijn. De leden van de CDA-fractie vragen hoe de inkomenseffecten voor chronisch zieken en gehandicapten boven de 130% van het
wettelijk minimumloon in redelijkheid ongedaan worden nu er geen
wettelijke regeling getroffen wordt om dit te doen en de bestaande
wetgeving dit niet toestaat of dit niet tot gevolg hoeft te hebben. Graag
een uitgebreide toelichting hierop.
Het afschaffen van de Wtcg-kortingen heeft tot gevolg dat het Centraal
Administratie Kantoor (CAK) aan de gemeenten geen compensatie meer
verleent ten laste van het Algemeen Fonds Bijzondere Ziektekosten als
compensatie voor die kortingen. De leden van de CDA-fractie vragen welk
bedrag hiermee is gemoeid. Heeft de regering een inschatting gemaakt
van de mogelijkheid dat chronisch zieken en gehandicapten in de
betalingsproblemen komen en de post «dubieuze debiteuren» op de
gemeentelijke balans verhoogd wordt en op enig moment afgeschreven
moet worden?
De leden van de CDA-fractie lezen in het nader rapport dat de regering
aangeeft dat er geen overheveling van rijkstaken plaats vindt, maar wel
overheveling van het budget, zodat gemeenten in grote beleidsruimte
ondersteuning op maat kunnen organiseren. Kan de regering aangeven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

10

wat hiermee wordt bedoeld? Hoe kan het zijn dat er geen overheveling
van rijkstaken plaatsvindt, maar wel overheveling van het budget?
In het nader rapport wordt verwezen naar de notitie Hervorming
langdurige zorg en ondersteuning. In deze notitie staat het volgende: «Het
kabinet kiest voor een beperktere verhoging van de eigen bijdrage, ten
opzichte van de maatregelen verhogen intramurale eigen bijdrage die zijn
voorzien per 1 januari 2014 in het regeerakkoord. Het is mijn bedoeling
dat alle bewoners van een instelling een extra bedrag boven op het zaken kleedgeld houden, waarbij dat bedrag kan verschillen tussen groepen.
In het regeerakkoord is besloten de eigen bijdrage voor intramurale
bewoners te verhogen tot de zak- en kleedgeldnorm (opbrengst € 50
mln.). Hiertoe zouden de aftrek voor de fiscale ouderentoeslag en de
Wajongtoeslag verdwijnen en de Wtcg-korting (8% of 16%) voor de
intramurale eigen bijdrage AWBZ worden beperkt. Bovendien is in het
regeerakkoord besloten de Wtcg-tegemoetkoming en de CER te laten
vervallen. Door te kiezen voor een beperktere verhoging van de eigen
bijdrage voor deze groep wordt een stapeling van maatregelen voor
bewoners van een intramurale instelling verzacht. Op deze manier maak ik
het mogelijk dat de intramurale eigen bijdrage beperkter wordt verhoogd
dan eerder voorzien». Graag vernemen de leden van de CDA-fractie of dit
onderdeel uit de notitie Langdurige Zorg en ondersteuning ziet op de
doelgroep die een verzachting ontvangen van het voorgenomen beleid
gedekt met de in hoofdstuk 6 van dit verslag genoemde € 248 miljoen.
De korting op de extramurale eigen bijdrage AWBZ en Wmo uit hoofde
van de Wtcg wordt met ingang van 2015 afgeschaft. Het daartoe strekkende besluit treedt met ingang van 2015 in werking. Indien gemeenten
ook andere groepen dan minima zou moeten bereiken, staat te lezen op
bladzijde 7 van het advies van de Raad van State, zijn met name in
verband met het vervallen van de persoonsgebonden aftrek voor
specifieke zorgkosten, nieuwe wettelijke voorzieningen nodig. In het nader
rapport staat op bladzijde 3 te lezen dat gemeenten de aan hen ter
beschikking komende middelen kunnen besteden aan voorzieningen voor
personen met een beperking met een inkomen van modaal of daarboven.
De huidige praktijk van de verlening van individuele bijzondere bijstand
sluit daar niet bij aan. Daar ligt vooralsnog geen oplossing, concluderen
de leden van de CDA-fractie. Deelt de regering deze conclusie?
Op bladzijde 4 van het nader rapport staat vervolgens onderaan te lezen
dat voor de aftrek van uitgaven voor specifieke zorgkosten geldt dat voor
een hulpmiddel waarvoor kosten in aftrek worden genomen, soms ook via
de Wmo een voorziening aangevraagd had kunnen worden. Graag
vernemen de leden van de CDA-fractie voor onderstaande opsomming of
zij wel of niet onder de toekomstige Wmo-voorzieningen komen te vallen.
Voor die posten waarvan de conclusie is dat zij niet onder de Wmo komen
te vallen, vernemen genoemde leden graag waar de desbetreffende
chronisch zieken en gehandicapten die kosten dan kunnen compenseren.
Het betreft de volgende posten:
Dieetkosten conform jaarlijks door de fiscus vastgestelde dieetlijst voor
o.a.
– Coeliakie/gluten allergie aftrek is € 1.400 per jaar.
– Lactose allergie.
Deze patiënten moeten zich strikt aan een kostbaar dieet houden – anders
worden ze ernstig ziek en moeten ze opgenomen worden in een
ziekenhuis Op de dieetlijst, staat op de site van de Rijksbelastingdienst,
staan alle aftrekbare bedragen en ziektebeelden aangegeven. Patiënten
mogen de kosten alleen aftrekken als ze een medische verklaring/
toestemming hebben.
– Extra kosten voor extra verschoning kleding/beddengoed maximale
aftrek per jaar € 775.
– Patiënten met een ernstige huidziekte.
– Patiënten met pathologisch nachtzweten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

11

–

Patiënten die incontinent zijn voor urine/ontlasting en/of op bed
gewassen moeten worden.
– Patiënten met decubituswonden.
– Patiënten die alleen met invasieve/manuele hulpmiddelen kunnen
urineren/ontlasten.
– Eigen bijdragen aanpassing woning via de Wmo.
– Badkamer, toilet, keuken, drempels, deuropeners etc.
Medische hulpmiddelen die niet vergoed worden uit de zorgverzekeringswet of de AWBZ of Wmo zoals:
– Vaste eigen bijdragen, worden jaarlijks bepaald.
– Latex handschoenen e.a.
– Vloeistofdichte wasbare onderleggers voor in bed.
– Eigen bijdragen aangepast schoeisel.
– Eigen bijdragen zit/loop hulpmiddelen.
– Eigen bijdragen voor een aangepaste rolstoel.
– Bloed/urine basale analyse systemen boven een bepaald aantal.
Medische kosten die niet (meer) worden vergoed of een vast bedrag te
boven gaan zoals:
– Artsen (voorbeeld is eigen bijdrage bij een noodzakelijke medische
behandeling in een ziekenhuis in een EU land zoals België, Duitsland,
Frankrijk).
– Fysio, eigen bijdragen.
– Tandarts (vele chronisch zieken hebben extra en aanvullende tandartszorg nodig).
– GGZ, eigen bijdragen.
Medicijnen en verbandmiddelen. Kosten van medicijnen die niet (meer)
vergoed worden zoals:
– Medicijnen die (nog) niet zijn opgenomen in het formularium van de
zorgverzekeraars maar waarvan de werking wel vast staat.
– Basale pijnstillers.
– Slaapmedicatie.
– Specifieke vitamines (voor coeliakie patiënten als voorbeeld dringend
noodzakelijk).
– Verbandmiddelen niet op recept.
De leden van de D66-fractie lezen in de memorie van toelichting dat het
beleidsvoornemen niet voorziet in de introductie van een afzonderlijke
inkomensvoorziening voor chronisch zieken op gemeentelijk niveau. Het
Rijk stelt de gemeenten financieel in staat maatwerk te bieden, door
toevoeging van een bedrag van circa € 700 miljoen structureel vanaf
2017. Deze budgetten zullen worden toegevoegd aan het gemeentefonds.
Welke sleutel zal daarbij worden gehanteerd voor de verdeling over
gemeenten? Is dit de Wmo-verdeelsteutel, zoals expliciet gesteld voor het
jaar 2014? Zo nee, waarom niet? Op welke wijze zal de regering borgen
dat individuele gemeenten over voldoende middelen kunnen beschikken
voor ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten in hun
gemeente? Deze leden lezen voorts dat het wettelijk kader voor het
gemeentelijke maatwerk de (gewijzigde) Wmo en de Wwb kan zijn. In het
nader rapport lezen zij dat de gewijzigde Wmo waarborgen zal bevatten
voor de burger. De regering stelt daar dat gemeenten ingevolge de
nieuwe Wmo een plan dienen vast te stellen met eisen ten aanzien van de
zeggenschap van cliënten van aanbieders van Wmo-ondersteuning.
Gegeven het belang dat deze leden hechten aan het goed borgen van
cliëntenrechten, achten zij het van groot belang kennis te kunnen nemen
van het wetsvoorstel voor herziening van de Wmo om het voorliggende
wetsvoorstel daarmee in samenhang te kunnen beoordelen. Wanneer kan
de Kamer dat wetsvoorstel tegemoet zien? Op basis waarvan zullen
gemeenten in 2014 maatwerk moeten en kunnen leveren? Zullen zij
worden verplicht tot het opstellen van een transitieplan? Zullen
gemeenten hierin worden ondersteund vanuit rijksniveau?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

12

De leden van de ChristenUnie-fractie vragen een toelichting op de
afschaffing van de Wtcg. De Wtcg bestaat onder meer omdat chronisch
zieken en gehandicapten zonder dat ze er wat aan kunnen doen
meerkosten in het leven hebben. Zij worden op basis van hun handicap en
ziekte voor deze meerkosten gecompenseerd. Het afgelopen jaar is de
Wtcg gewijzigd en wordt de tegemoetkoming enkel uitgekeerd als er aan
inkomenscriteria wordt voldaan. Het karakter van de oorspronkelijke wet,
dat chronisch zieken en gehandicapten er niet zelf om hoefden te vragen,
maar automatisch gevonden worden bleef ook na deze wijziging staan.
In de loop der jaren is veel onderzoek gedaan naar de wijze waarop
chronisch zieken en gehandicapten automatisch door «het systeem»
getraceerd konden worden. De wijze waarop dit gebeurde is sterk
verbeterd. Velen zijn tevreden met het huidige systeem. Toch begint de
memorie van toelichting met de stelling dat de algemene tegemoetkoming en de CER-uitkering een ongerichte werking hebben. Deze leden
vragen de regering deze stelling nader te onderbouwen. Deelt de regering
de mening dat er in de afgelopen jaren veel verbeterd is ten aanzien van
de verschillende regelingen? Is er onderzocht op welke wijze de systematiek van het oude systeem overgenomen zou kunnen worden op
gemeentelijk niveau? Op welke wijze kan deze kennis en expertise in het
nieuwe systeem worden ingezet?
In hoeverre zullen gemeenten chronisch zieken en gehandicapten
automatisch compenseren? Of vindt er alleen compensatie plaats indien
chronisch zieken en gehandicapten hier zelf om vragen? Hoe wordt
voorkomen dat alleen mondige chronisch zieken en gehandicapten
toegang tot de nieuwe regeling zullen krijgen?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de regering te verduidelijken
waarom er niet voor gekozen is om te zoeken naar een compensatieregeling die zich specifiek op de doelgroep chronisch zieken en gehandicapten richt. De Wmo geeft geen mogelijkheden voor inkomensondersteuning en de bijzondere bijstand heeft slechts beperkte mogelijkheden
tot ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten. Zo moet er om
in aanmerking te komen voor bijzondere bijstand aan voorwaarden
worden voldaan. Iemand heeft geen recht op bijzondere bijstand als
bijvoorbeeld een ziektekostenverzekering de kosten al vergoedt. De
compensatie eigen risico richtte zich juist op die groep die veelvuldig
gebruik moet maken van zijn ziektekostenverzekering. Valt het snel
opmaken van het eigen risico in de toekomst onder een voorwaarde voor
de bijzondere bijstand? Zij zouden graag zien dat de regering dit nader
toelicht. Deze leden vragen in hoeverre het nodig is dat de regels van de
bijzondere bijstand moeten worden aangepast. Zo vragen deze leden of
bijvoorbeeld kosten in verband met het volgen van bepaalde diëten ook
kunnen worden gecompenseerd middels de bijzondere bijstand. Moet het
criteria van «voedsel» niet worden toegevoegd aan de lijst criteria voor de
bijzondere bijstand?
Genoemde leden vragen waarom er in het regeerakkoord gesproken
wordt van een maatwerkvoorziening door gemeenten van € 760 miljoen
en in dit wetsvoorstel gesproken wordt van € 700 miljoen. Deze leden
vragen wat er met de overige € 60 miljoen is gebeurd.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen in hoeverre cliëntenorganisaties zijn betrokken bij het vormgeven van het wetsvoorstel. Hoe staat de
regering in het aanbod van pg-organisaties om gezamenlijk te bezien hoe
de € 700 miljoen gericht terecht kan komen bij de groep chronisch zieken
en gehandicapten? Genoemde leden vragen de regering te reageren op
de voorstellen van de gezamenlijke cliëntenorganisaties:
– Zorg voor een basis-tegemoetkoming voor mensen met een beperking
en meerkosten met een inkomen tot modaal via het CAK.
– Garandeer de toegang tot een administratief eenvoudige compensatieregeling op gemeentelijk niveau binnen het minimabeleid door een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

13

moet bepaling voor de categoriale regeling chronisch zieken op te
nemen.
– Regel maatwerk in de inkomensondersteuning via de bijzondere
bijstand.
– Regel een inkomensafhankelijk eigen bijdrage systeem over de stelsels
heen.
Zij stellen ook dat er een noodzaak om een gemaximeerde eigen bijdrage
regeling over alle stelsels heen te ontwikkelen wat kan leiden tot een
anticumulatie van eigen bijdrage. Wordt de noodzaak van een anticumulatie beding over de stelsels heen gezien?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen wat de aanleiding is van dit
voorstel tot het afschaffen van de algemene tegemoetkoming, de
CER-regeling, de fiscale aftrek van uitgaven voor specifieke zorgkosten en
de tegemoetkoming voor specifieke zorgkosten. In hoeverre komt dit
voorstel voort uit het doel te bezuinigen? Als het voorstel wordt ingediend
vanwege de beperkte mate waarin de huidige regelingen terecht komen
bij de doelgroep van de regelingen, waarom is er dan niet voor gekozen
het gehele budget over te hevelen naar gemeenten?
Genoemde leden krijgen graag nadere uitleg waarom voor huidig voorstel
is gekozen. Welke alternatieven voor huidig voorstel zijn overwogen en
hoorde daar ook een landelijke regeling bij? Is daarover ook overleg
geweest met belangenorganisaties? Wat zijn de redenen om dit bij
gemeenten neer te leggen? Wat zijn de redenen om het over te hevelen
budget niet te oormerken? Is de regering bereid dit te heroverwegen of
om te kijken op welke wijze deze regeling beter op de doelgroep gericht
kan worden?
In de memorie van toelichting worden vooral argumenten aangehaald die
te maken hebben met het onvoldoende kunnen richten op de doelgroep
chronisch zieken en gehandicapten, de leden van de GroenLinks-fractie
vragen waarom de regering er dan voor kiest op de middelen te bezuinigen en deze ongeoormerkt naar gemeenten over te hevelen. Is de
regering ervan overtuigd dat daardoor de middelen wel beter terecht
zullen komen bij de gehele doelgroep van de huidige regelingen? Is de
regering voornemens dit wetsvoorstel te evalueren om te bezien of de
huidige doelgroep door de voorzieningen bij gemeenten wel beter wordt
bereikt? Zo nee, waarom niet? Stelt de regering enige vorm van resultaatverplichting aan gemeenten tegenover de overheveling van dit budget?
Uit de memorie van toelichting leiden de leden van de GroenLinks-fractie
af dat gemeenten een grote mate van beleidsruimte krijgen om de
ondersteuning in het kader van dit wetsvoorstel te regelen. Waar de
middelen nu ingezet worden op inkomensondersteuning van de mensen
met een chronische ziekte of handicap, kunnen de middelen straks door
gemeenten breder worden ingezet. Genoemde leden krijgen van de
regering graag meer uitleg waarom deze verbreding noodzakelijk is.
De leden van de GroenLinks-fractie constateren dat niet het gehele budget
horend bij de huidige regelingen naar gemeenten wordt overgeheveld. Is
bij de regering bekend hoeveel budget voor de huidige regelingen
noodzakelijk zou zijn, wanneer deze alleen bij de beoogde doelgroep
terecht zou komen? Kan de regering uiteenzetten waar met voorliggend
voorstel besparingen worden gerealiseerd en hoe groot deze zijn en in
welke mate deze samenhangen met efficiency? Welk deel van de
besparingen neer komt op een bezuiniging?
De leden van de SGP-fractie constateren dat de regering voor de
besteding van de middelen geen eisen stelt aan gemeenten. Hoewel deze
leden in het algemeen geen voorstander zijn van oormerken, vragen zij
waarom de regering niet in kwalitatieve zin eisen meegeeft rond de vorm
en het karakter van de gemeentelijke maatwerkvoorzieningen, zoals de
regering meent dat die door gemeenten mogelijk gemaakt moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

14

worden. Kan de regering reageren op de kritiek van de Raad van State dat
heroverweging noodzakelijk is om duidelijkheid te geven over de beoogde
wettelijke kaders voor gemeentelijke maatwerkvoorzieningen, zodat de
voorgestelde maatregelen op een verantwoorde wijze kunnen worden
ingevoerd? Ligt deze opmerking niet meer in lijn met de passage uit het
regeerakkoord dan de uitwerking van dit wetsvoorstel: «Door decentralisatie van de financiële ondersteuning voor chronisch zieken en gehandicapten met meerkosten ontstaat uit een complex van ongerichte
regelingen één eenduidig vangnet, waarmee de doelgroep op transparante wijze en met scherpe focus bereikt wordt.»?
De leden van de SGP-fractie constateren met de Raad van State dat de
bestaande wettelijke kaders gemeenten weinig mogelijkheden tot het
geven van inkomensondersteuning. De bijzondere bijstand geldt immers
slechts voor minima tot 110% van de bijstandsnorm. Betekent dit
inderdaad dat mensen met een modaal inkomen of hoger niet in
aanmerking kunnen komen voor een financiële compensatie, ongeacht of
zij hoge zorgkosten hebben als gevolg van een chronische ziekte of
handicap? Erkent de regering dat dit wetsvoorstel er daardoor voor zorgt
dat met name de groepen rond modaal door de (cumulatie van) maatregelen in de knel kunnen komen?
Hoe ziet de regering de beperkte mogelijkheden van inkomensondersteuning voor middeninkomens in het licht van het recente koopkrachtoverzicht van de Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, waaruit
blijkt dat over de periode 2002 – 2017 de koopkracht van de groep rond
modaal in het bijzonder aanzienlijk verslechtert, terwijl die van inactieven
en minima in het algemeen verbetert? Vindt de regering dit een wenselijke ontwikkeling?
Deelt de regering de mening dat gemeenten ook hogere inkomenscategorieën zouden moeten kunnen bereiken dan de laagste inkomensgroepen,
mede gelet op de toch al verstrekkende nivelleringsvoorstellen van dit
kabinet? Kan de regering ingaan op de constatering van de Raad van
State dat voor deze groepen nieuwe wettelijke voorzieningen nodig zijn en
daarmee samenhangend aanpassing van het wettelijk kader? Waarom is
deze nieuwe wettelijke voorzieningen dan niet uitgewerkt in dit
wetsvoorstel?
Gelet op het voorgaande vragen de leden van de SGP-fractie welke
mogelijkheden de regering ziet om in de nieuwe Wmo mogelijkheden te
creëren voor inkomensondersteuning van chronisch zieken of gehandicapten met een hoger inkomen dan 110% Wettelijk minimumloon (Wml).
Kan de regering tevens aangeven of zij ook overwogen heeft om in de
modelverordening voor de bijzondere bijstand aanvullende handvatten te
formuleren voor de besteding van de extra middelen, zodat geborgd
wordt dat de middelen daadwerkelijk worden ingezet ten behoeve van de
(inkomens)ondersteuning van chronisch zieken en gehandicapten? Zo
nee, waarom niet?
De leden van de SGP-fractie vestigen de aandacht erop dat het afschaffen
van de fiscale regeling voor specifieke zorgkosten per 2.014 grote
financiële gevolgen kan hebben voor gemoedsbezwaarden tegen
verzekeringen. Aangezien zij niet verzekerd zijn, drukken alle zorgkosten
direct op hun besteedbaar inkomen. In de wetsgeschiedenis is daarom
steeds bevestigd dat gemoedsbezwaarden gebruik konden maken van de
aftrekmogelijkheid voor uitgaven voor specifieke zorgkosten. Gelet op de
grote impact van de afschaffing van de fiscale aftrekmogelijkheid voor
gemoedsbezwaarden, vragen deze leden of de regering bereid is de aftrek
voor gemoedbezwaarden in stand te houden. Zo nee, is de regering
bereid gemoedsbezwaarden voor de afschaffing te compenseren? Een
mogelijkheid daartoe zien de leden van de SGP-fractie in het kader van de
spaarregeling voor gemoedsbezwaarden bij het College voor zorgverzekeringen (CVZ), artikelen 39, 57 en 70 van de Zorgverzekeringswet. Op dit
moment wordt jaarlijks 50% van het door gemoedsbezwaarden gespaarde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

15

bedrag (middels de werkgeversbijdrage Zvw-premie) onttrokken, omdat
zij in de fiscaliteit gebruik konden maken van de fiscale aftrek bijzondere
ziektekosten. Deelt de regering de mening dat met het schrappen van de
fiscale aftrek voor ziektekosten de noodzaak tot het heffen van deze
heffing vanuit de CVZ-spaarpot vervalt? Zij vragen daarom of de regering
bereid is een einde te maken aan de jaarlijkse onttrekking van (maximaal)
50% per jaar van de ingelegde premie aan de CVZ-spaarrekening.
Een andere mogelijkheid voor compensatie kan volgens genoemde leden
gevonden worden in het afschaffen van de spaarregeling bij het CVZ, en
in plaats daarvan de werkgeversbijdrage Zvw rechtstreeks aan de
gemoedsbezwaarde op diens bankrekening uit te betalen. Dit scheelt voor
het CVZ en de gemoedsbezwaarde uitvoeringskosten en administratieve
lasten. Graag ontvangen deze leden ook op deze compensatiemogelijkheid een reactie.
De compensatie van gemoedsbezwaarden tegen verzekeringen klemt
volgens de leden van de SGP-fractie temeer omdat het voornemen er is
om een aantal zorgfuncties over te hevelen vanuit de AWBZ naar de
Zorgverzekeringswet (verzorging, verpleging, langdurige ggz). Die
overheveling naar zorgverzekeraars brengt gemoedsbezwaarden tegen
verzekeringen financieel in een nog lastiger positie, aangezien zij daardoor
nog meer kosten zelf moeten betalen. Zij zien een verstrekking uit de
Zorgverzekeringswet immers als een verzekering waartegen zij gemoedsbezwaren hebben. Deze leden vragen de regering daarom hoe zij
gemoedsbezwaarden bij de uitwerking van de nieuwe wetten en besluiten
gaat compenseren.
De leden van de 50PLUS-fractie willen graag enkele kanttekeningen
plaatsen bij voorliggend wetsvoorstel. Beleidsvrijheid gemeenten, dus
verschillen in voorzieningen. Een belangrijk bezwaar van deze leden is het
feit dat gemeenten grote beleidsvrijheid krijgen in de besteding van de
middelen. Het budget is niet geoormerkt. Zoals ook de Raad van State
aangeeft, brengt dat met zich mee dat de uniformiteit in inkomensondersteuning verdwijnt. Het argument van de regering dat dit gemeenten
maximaal de mogelijkheid geeft om maatwerk te leveren in ondersteuning is nobel. Genoemde leden hebben echter grote twijfel of dit in de
praktijk ook daadwerkelijk zo zal uitpakken. De overheveling van
budgetten naar de gemeenten vindt immers plaats met flinke korting.
Tezamen met de onervarenheid van gemeenten met de materie en het feit
dat er vele opstartkosten te maken zijn, levert dit het gevaar op dat er van
de budgetten eenvoudigweg te weinig overblijft om gericht inkomensondersteuning te bieden. Uit het rapport «Inkomenseffecten van het
afschaffen van de Wtcg, CER en de Regeling specifieke zorgkosten» van
het Nibud van begin september 2013 is al gebleken dat er enorme
inkomensachteruitgang plaatsvindt, juist door een stapeling van maatregelen. Percentages lopen op tot boven de 10%, en dat terwijl nog niet
eens alle maatregelen in de berekening waren meegenomen. Het gevaar
is dus groot dat de zwaksten in de samenleving hierdoor nog eens geraakt
gaan worden, omdat de maatwerkvoorziening uit budgettair oogpunt
geen haalbare kaart is voor gemeenten. Dit zal zijn tol zeker eisen. Zeker
gezien het feit dat de inkomensondersteuning met de overheveling geen
verzekerd recht meer zal zijn, maar een voorziening. Het volledig
ontbreken van duidelijkheid of de middelen wel terechtkomen bij degenen
die ze zo hard nodig hebben, is deze leden een doorn in het oog.
De leden van de 50PLUS-fractie zijn dan ook van mening dat het budget
voor inkomensondersteunende maatregel geoormerkt moet worden
vastgesteld, zodat het wordt besteed waarvoor het bedoeld is.
Inkomenspolitiek is een zaak van het rijk, niet van gemeenten. De regering
geeft aan dat het de «oude» wetgeving met betrekking tot inkomensondersteunende maatregelen, ongericht werkt. Dat is één van de
argumenten om deze af te schaffen. In plaats daarvan wordt een budget

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

16

om gericht inkomensondersteuning te kunnen leveren, overgeheveld naar
het gemeentefonds. Is het, zoals de Raad van State ook aangeeft, niet
verstandiger om juist die tekortkomingen te repareren? Nu worden de
gebrekkige regelingen afgeschaft en wordt er een pot met geld naar
gemeenten overgeheveld ter compensatie. Met veel beleidsvrijheid, elke
gemeente mag zelf bedenken hoe dit in te vullen. Om een rechtvaardig
inkomensondersteunend beleid te kunnen voeren, moeten de regelingen
kritisch tegen het licht gehouden worden. Iets wat overigens al voor een
groot deel gebeurd is, want de regering geeft duidelijk aan wat er aan
schort. Als de tekortkomingen gerepareerd worden en één samenhangende regeling wordt gecreëerd, kan er al beduidend bespaard worden op
de uitgaven op dit gebied. Dat is toch waar de regering naar streeft. Met
het acuut overhevelen naar de gemeenten laadt de regering de
verdenking op zich dat het slechts om een bezuinigingsmaatregel gaat.
Genoemde leden pleiten er dan ook voor om de uitvoering van inkomensondersteunende regelingen bij de landelijke overheid te laten. Uiteraard
met reparatie van de huidige tekortkomingen. Dit garandeert eenduidigheid en dus rechtvaardigheid, aangezien alle mensen in Nederland
recht hebben op een gelijke, landelijk vastgestelde inkomensondersteuning. Dit zou niet afhankelijk mogen zijn van woonplaats.
De regering geeft aan dat in de gewijzigde Wmo wel waarborgen zijn
opgenomen voor de burger. Het is jammer en de verkeerde volgorde dat
daar op het moment van dit schrijven nog weinig duidelijk over is. Het
enkele feit dat gemeenten een plan moeten vastleggen met eisen ten
aanzien van zeggenschap van cliënten en dat cliënten recht hebben van
beroep is onvoldoende, dit spreekt immers vanzelf. De leden van de
50PLUS-fractie willen graag meer duidelijkheid over deze waarborgen en
de reikwijdte daarvan.
3. Aanpassing van Wtcg en Zvw en inwerkingtreding
De leden van de VVD-fractie lezen in de memorie van toelichting dat op
basis van het voorliggende wetsvoorstel het CAK uiterlijk twee jaren na
het einde van het berekeningsjaar ambtshalve een tegemoetkoming kan
toekennen. Die termijn is het resultaat van een belangenafweging tussen
het belang van budgettaire beheersbaarheid, de beperking van de
uitvoeringslasten en de tegemoetkoming van het belang van de verzilvering van opgebouwde rechten. Waarom is gekozen voor een termijn
van twee jaar en is deze niet beperkt tot één jaar? Wat zou het financiële
effect zijn (uitkering en uitvoeringslasten) als gekozen wordt voor een
termijn van één jaar?
De leden van de CDA-fractie lezen dat het onderhavige wetsvoorstel ook
voorziet in de wijziging van de grondslag van de tegemoetkoming voor
arbeidsongeschiktheid en er met ingang van 1 januari 2014 recht is, bij
arbeidsongeschiktheid van 35% of meer, op een algemene tegemoetkoming. Kan de regering toelichten waarom er in het geval van mensen
die arbeidsongeschikt zijn wel wordt gekozen voor een landelijke regeling
en voor mensen met een handicap die meerkosten voor zorg hebben geen
landelijke regeling in stand wordt gehouden?
4. Rechtvaardiging inbreuken eigendomsrecht
De leden van de D66-fractie vragen in hoeverre het voorliggende
wetsvoorstel in lijn is met het VN-verdrag inzake de rechten van personen
met een handicap. Leidt het op decentraal niveau beleggen van een
maatwerkvoorziening niet tot rechtsongelijkheid, welk mogelijk in strijd is
met genoemd verdrag?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

17

5. Inkomenseffecten
De leden van de SP-fractie zien dat de afgelopen jaren vele aanpassingen zijn geweest in de compensatie van (hoge) ziektekosten voor
mensen. Zo is in 2008 de ziektekostenaftrek voor buitengewone uitgaven
afgeschaft en de Wtcg in werking getreden. Deze is ook meerdere keren
gewijzigd. Kan de regering een overzicht verschaffen van alle wijzigingen,
de inkomenseffecten daarvan voor mensen en de budgettaire effecten op
de begroting, vanaf 2006?
Kan de regering een koopkrachttabel aan de Kamer toezenden (zoals de
standaard koopkrachttabel B.4.1. in de begroting van Sociale Zaken)
inclusief de koopkrachteffecten van de voorliggende maatregelen in
onderhavig wetsvoorstel? Kan de regering een overzicht aan de Kamer
doen toekomen waarin duidelijk wordt in welke inkomensklassen (sociaal
minimum, 100% Wml, 110% Wml, 120 Wml, 125%Wml, modaal, 1,5 keer
modaal, 2 keer modaal, meer dan 2 keer modaal) de doelgroep van
onderhavig wetsvoorstel valt (in percentages en aantallen)?
De leden van de SP-fractie vragen naar de inkomenseffecten (in aantallen
en in percentages) van de voorbeeldhuishoudens waar het Nibud, in
opdracht van de CG-raad, meerekent in hun rapport over de inkomenseffecten uit 2013 (bladzijde 16, bijlage 1). Kan de regering dus een tabel
verschaffen op basis van de laatst bekende informatie voor hoge en lage
zorgkosten, uitgesplitst naar afschaffing van Wtcg, de fiscale regeling,
toeslagen en CER, voor de voorbeeldhuishoudens: alleenstaand met een
WIA, alleenstaand met een Wwb, alleenstaand met 130% Wwb, alleenstaand modaal, paar met Wwb, paar met 130% Wwb en dieetkosten, paar
1,5 keer modaal, paar met 2 kinderen en Wwb, paar met 2 kinderen en
130% Wwb, paar met 2 kinderen 1,5 keer modaal, alleenstaande 65plusser
met een AOW-uitkering, alleenstaande 65plusser met een AOW-uitkering
en € 5.000 pensioen, alleenstaande 65plusser met een AOW-uitkering en
€ 15.000 pensioen, paar 65+ en AOW-uitkering, paar 65+ en AOW-uitkering en € 10.000 pensioen, paar 65+ en AOW-uitkering en € 30.000
pensioen, alleenstaand intramuraal wonend.
Kan de regering aangeven hoe de inkomenssituatie wijzigt van een
chronisch zieke moeder met twee jonge kinderen, die zelfstandig werkt en
in een huurhuis woont. Kan de regering daarin alle maatregelen
meenemen (de huurverhoging, eigen risico, het afschaffen van de
zelfstandige aftrek, bezuinigingen op kindregelingen, afschaffen van de
tegemoetkomingen in de zorgkosten).
Kan de regering aangeven met welk koopkracheffect een jonggehandicapte van 33 jaar, extramuraal, volledig arbeidsongeschikt door
niet-aangeboren hersenletsel, die nu leeft van € 929 per maand, te maken
krijgt? Kan de regering ook het koopkrachteffect aangeven voor een
jonggehandicapte van 33 jaar met arbeidsvermogen (extramuraal)? Kan
de regering ook aangeven met welk koopkrachteffect een alleenstaande
jonggehandicapte met arbeidsvermogen in een instelling te maken krijgt
vanwege onderhavige wetgeving?
De volgende personen krijgen te maken met een stapelingseffect van
meer dan vier regelingen4:
– 214.880 chronische zieke 75-plussers (extramuraal).
– 59.280 chronische zieke jonggehandicapten (extramuraal).
– 31.980 jonggehandicapten in een instelling.
– 39.520 van de 75-plussers in een instelling.
Kan de regering per doelgroep het koopkrachteffect in percentages
vanwege het stapelingseffect aan de Kamer doen toekomen?
Kan de regering aangeven hoe de inkomenssituatie wijzigt van een
alleenstaande vrouw, levend van AOW en een klein pensioen? Is het juist

4

Kamerstuk 33 750-XV, 2014 begroting SZW, bladzijde 143.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

18

dat haar inkomensverlies ruim € 1.600 is door het afschaffen van de
ziektekostenaftrek?
De leden van de SP-fractie willen graag dat de regering ingaat op punten
die aangedragen worden door de Chronisch Zieken en Gehandicaptenraad, Per Saldo, NPCF, Platform VG, LOC en het Landelijke Platform
GGz en vragen waarom niet in een eerder stadium naar hen is geluisterd.
Terecht maken deze organisaties zich zorgen dat meer dan 1 miljoen
chronisch zieken en gehandicapten er in inkomen substantieel op
achteruit zullen gaan. Genoemde leden vragen dan ook een doorwrochte
reactie op het voorstel om een basis-tegemoetkoming te creëren voor
deze chronisch zieken en gehandicapten.
Tevens willen de leden van de SP-fractie een reactie op de afweging van
de regering om dieetkosten niet langer aftrekbaar te maken voor de
belasting. Zij vragen de regering op welke wijze PKU-patiënten (phenylketonurie, een stofwisselingsziekte waarbij men geen eiwitten tolereert)
tegemoet worden gekomen in hun zorgkosten. Als gevolg van de
maatregelen van de regering zal een alleenstaande PKU-patiënt met een
bijstandsuitkering in 2014 zelfs 17% in inkomen erop achteruitgaan. Ook
PKU-patiënten in andere inkomenscategorieën zullen er flink op inleveren.
Genoemde leden vragen op welke wijze de regering de inkomensachteruitgang voor PKU-patiënten gaat voorkomen.
De leden van de CDA-fractie vinden de toelichting op de koopkrachtgevolgen voor een zo omvangrijk pakket buitengewoon summier. Graag
ontvangen zij een aantal voorbeeldberekeningen van huishoudens, die
door de stapeling van maatregelen getroffen zouden kunnen worden.
Hierbij willen zij ook graag betrekken de maatregelen die niet in het
wetsvoorstel zitten zoals het vervallen van de Wtcg eigen bijdragen en de
verhoging van de eigen bijdragen in een instelling. Graag de vergelijking
tussen de regelingen zoals deze in 2013 nog geldig zijn en zoals deze in
2016 zullen gelden zonder inflatiecorrectie en dergelijke.
– Voorbeeld 1: huishouden man (€ 25.000 inkomen), vrouw (€ 10.000),
3 kinderen. De vrouw en twee van de kinderen hebben PKU en het
bijpassende dieet. Zij bezoeken regelmatig het ziekenhuis (eigen
bijdragen, eigen risico altijd vol). Het gezin kan aan zorgkosten buiten
de diëten ook nog € 1.000 opvoeren bij de inkomstenbelasting. Dit
echtpaar woont in een huurwoning (€ 650 per maand).
– Voorbeeld 2: alleenstaande persoon, verblijft al jaren in AWBZinstelling. Heeft een inkomen van € 20.000 (via een arbeidsongeschiktheidsuitkering). Maakt hoge zorgkosten en heeft eigen risico
altijd vol. Deze alleenstaande woont in een huurwoning (€ 500 per
maand).
– Voorbeeld 3: alleenstaande persoon, verblijf al jaren in AWBZinstelling. Heeft een inkomen van € 30.000 (via een arbeidsongeschiktheidsuitkering). Maakt hoge zorgkosten en heeft eigen risico
altijd vol. Deze alleenstaande woont in een huurwoning (€ 500 per
maand).
– Voorbeeld 4: echtpaar, gehuwd, beiden AOW en één aanvullend
pensioen (€ 12.000), verblijven in een AWBZ-instelling. Beiden hebben
hoge zorgkosten, omdat ze regelmatig in het ziekenhuis moeten zijn.
Dit echtpaar woont in een huurwoning (€ 650 per maand).
– Voorbeeld 5: alleenstaande bijstandsgerechtigde. Een voormalig
zelfstandige zonder arbeidsongeschiktheidsverzekering die arbeidsongeschikt is geworden. Zij heeft thuishulp, maakt jaarlijks ongeveer
€ 1.200 kosten die niet vergoed worden door verzekering of Wmo en
die zij dus invult via buitengewone uitgaven. Deze alleenstaande
woont in een huurwoning (€ 500 per maand).
– Voorbeeld 6: alleenstaande met WAO uitkering van € 20.000 per jaar.
Zij heeft thuishulp, maakt jaarlijks ongeveer € 1.200 kosten die niet
vergoed worden door zorgverzekering of Wmo en die zij dus invult via

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

19

buitengewone uitgaven. Verder het hoge Wtcg-forfait en CERcompensatie. Deze alleenstaande woont in een huurwoning (€ 500 per
maand).
De leden van de D66-fractie constateren op basis van de inkomenseffecten zoals opgenomen in tabel 1 van de memorie van toelichting, dat
het voorliggend wetsvoorstel gepaard gaat met in sommige gevallen zeer
forse inkomenseffecten. Zij hebben in dat licht zorgen over de mogelijke
cumulatie van maatregelen en de daaruit voortvloeiende inkomenseffecten voor specifieke groepen. In de tabel wordt echter geen inzicht
geboden in de inkomenseffecten voor chronisch zieken of gehandicapten
die verblijven in een instelling. Kan de regering de inkomenseffecten ook
voor deze groep inzichtelijk maken? Zo nee, waarom niet? Zij constateren
voorts dat de regering, bij brief van de Staatssecretaris van VWS d.d.
10 september 20135, heeft aangekondigd enkele maatregelen uit het
regeerakkoord te willen herzien. Zijn de effecten daarvan reeds meegenomen in de inkomenseffecten in tabel 1? Zo nee, kan de regering de
Kamer inzicht bieden in de inkomenseffecten inclusief deze maatregelen,
voor zowel chronisch zieken en gehandicapten die in een instelling
verblijven als zij dat niet doen? Genoemde leden constateren dat 2% van
de totale populatie (circa 52.000 huishoudens) er als gevolg van het
wetsvoorstel meer dan 10% op achteruit zullen gaan. Kan de regering
deze inkomenseffecten verder uitsplitsen? Wat is het maximale inkomenseffect voortvloeiende uit voorliggende wet? Heeft de regering er
vertrouwen in dat gemeenten met de aan het gemeentefonds toe te
voegen middelen voldoende in staat zullen zijn om deze inkomenseffecten
te compenseren? Deze leden constateren voorts dat de Raad van State
concludeert dat de bestaande wettelijke kaders voor het geven van
inkomensondersteuning zijn gericht op de laagste inkomensgroepen. Ook
in de groep huishoudens met een inkomen rond of tot 1,5x modaal doen
zich echter forse inkomenseffecten voor. Deze groep wordt slecht bereikt
met de huidige inkomensondersteuning van gemeenten, zo concludeert
ook de regering op bladzijde 7 van de memorie van toelichting. Is de
regering mening dat het gemeentelijk maatwerk hier ook voor deze
inkomensgroepen voldoende in kan voorzien? In algemene zin vragen
genoemde leden of, en zo ja op welke wijze, de regering voornemens is
de inkomenseffecten voortvloeiende uit onderhavig wetsvoorstel te
monitoren en hoe zij zal voorkomen dat mensen tussen wal en schip
komen te vallen.
De leden van de ChristenUnie-fractie merken op dat er door deze
wetswijziging grote budgettaire veranderingen zullen optreden voor
chronisch zieken en gehandicapten. Met het wetsvoorstel is in de
memorie van toelichting een overzicht gegeven van de inkomenseffecten
als gevolg van het afschaffen van de verschillende maatregelen. Zij
vragen of in de berekening die door de regering wordt gegeven de
gemeentelijke compensatie wel of niet is meegenomen. Zo nee, dan
zouden zij graag een gecorrigeerd overzicht willen ontvangen waar de
gemeentelijke compensatie wel in wordt meegenomen. Zij begrijpen dat
2% van de huishoudens met een minimuminkomen een inkomensachteruitgang zal ervaren van meer dan 10%. Kan de regering deze groep nader
specificeren? Zijn dit gezinnen? Zijn dit personen die intramuraal wonen
of extramuraal? Zijn dit jongeren of ouderen?
De CG-raad en Platform VG hebben zelf in samenwerking met het Nibud
een berekening gemaakt van de budgettaire gevolgen van dit
wetsvoorstel voor chronisch zieken en gehandicapten. Ondanks dat in
deze berekening, de structurele compensatie op gemeentelijk niveau niet
is meegenomen, is de berekening wel van grote waarde. De berekening
5

Kamerstuk 31 706, nr. 60.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

20

laat namelijk zien dat het om een zeer rigoureuze ingreep gaat. Deze leden
missen van de regering de notie dat het om een zeer grote wijziging gaat.
De memorie van toelichting doet genoemde leden voorkomen alsof het
om een technische wijziging gaat. Deelt de regering de mening dat het om
veel meer dan een technische wijziging gaat? Deze leden vragen daarom
een reactie op het Nibud-rapport «inkomenseffecten van het afschaffen
van een aantal specifieke regelingen ter compensatie van meerkosten van
mensen met een beperking en meerkosten».
Het valt de leden van de SGP-fractie op dat in de memorie van
toelichting slechts de inkomenseffecten van de maatregelen zijn berekend
voor 2014. Deze leden constateren echter dat het overgrote deel van de
budgettaire opbrengst pas structureel gerealiseerd wordt in de jaren 2015.
Zij hechten daarom aan een aanvullende berekening van de koopkrachteffecten per inkomenscategorie voor de jaren 2014, 2015, 2016, 2017 en
structureel. Daarnaast ontvangen deze leden graag een uitgesplitste
koopkrachtberekening naar af te schaffen regeling.
Kan de regering inzicht geven in de stapeling van de koopkrachteffecten
als gevolg van de maatregelen die in de afgelopen jaren al genomen zijn
voor de onderhavige doelgroepen? Hoe heeft de regering bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel meegewogen dat de koopkrachteffecten voor
chronisch zieken en gehandicapten in de afgelopen jaren al groter waren
dan voor mensen zonder beperking?
De leden van de SGP-fractie wijzen erop dat in de doorrekening van het
regeerakkoord nog een bedrag genoemd stond van € 1,3 miljard voor de
huidige compensatieregelingen. Waardoor is het verschil te verklaren met
het opgetelde, structurele bedrag van de verschillende regelingen in tabel
2?
Genoemde leden constateren dat gemeenten in 2014 slechts € 45 miljoen
ontvangen van de opbrengst van de afschaffing. Hoe verklaart de regering
het verschil met de financiële doorrekening van het regeerakkoord, waarin
een bedrag genoemd staat van € 100 miljoen? Bovendien valt het deze
leden op dat het bedrag niet is bedoeld voor de financiële compensatie
van de onderhavige doelgroep, maar dat dit een incidentele integratieuitkering betreft voor huishoudelijke hulp. Betekent deze constatering dat
gemeenten in 2014 helemaal geen budget beschikbaar krijgen gesteld van
het Rijk om chronisch zieken en gehandicapten te compenseren voor het
vervallen van de compensatie eigen risico? Wat betekent dit voor de
financiële positie van chronisch zieken en gehandicapten in 2014?
6. Financiële effecten
De leden van de VVD-fractie constateren dat in tabel 2 wordt aangegeven dat het afschaffen van de algemene tegemoetkomingen leiden tot
een structurele besparing van € 418 miljoen. In het regeerakkoord is
aangegeven dat het afschaffen van de Wtcg leidt tot een structurele
besparing van € 649 miljoen. Kan het verschil tussen deze twee bedragen
worden toegelicht?
Het vervallen van de regelingen zorgt voor een verlaging van de uitvoeringskosten van het CAK. Hoe zorgt de regering dat die verlaging van de
uitvoeringskosten ook daadwerkelijk wordt gerealiseerd? Krijgt het CAK te
maken met een taakstelling ter hoogte van de geprognotiseerde
besparing op de uitvoeringskosten?
Het CAK is belast met de uitvoering van verscheidene tegemoetkomingen.
Jaar na jaar zijn er echter klachten over het functioneren van dit bureaucratische administratiekantoor. De leden van de SP-fractie willen weten
op welke manier het CAK is voorbereid op de overgangsjaren en vragen
de garantie dat er tijdens de overgang naar een mogelijk nieuw systeem
geen onvoorziene problemen ontstaan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

21

De regering geeft aan waar de besparingen in de uitvoeringskosten
plaatsvinden, bij het CAK en de Belastingdienst, en waar deze in de
rijksbegroting zijn beslag zullen vinden. De leden van de CDA-fractie
ontvangen graag inzage in de stijging van de uitvoeringskosten op lokaal
niveau en welk bedrag van de over te hevelen € 706 miljoen hiermee
gemoeid is. Tevens vernemen zij graag de dekking van de € 248 miljoen
die de regering wil gebruiken voor verzachting van de effecten van deze
exercitie voor intramuraal verblijvende chronisch zieken en gehandicapten6.
De leden van de D66-fractie constateren op basis van de cijfers in tabel 2
van de memorie van toelichting dat onderhavig wetsvoorstel leidt tot een
brutobesparing van cumulatief ruim € 1,1 miljard structureel vanaf 2017.
Daar staat tegenover dat een bedrag van € 706 miljoen beschikbaar wordt
gesteld aan gemeenten via het gemeentefonds. Aldus resulteert een
besparing van € 429 miljoen. Genoemde leden vragen de regering een
uitgebreide onderbouwing te geven van de genoemde bedragen. Hoe zijn
deze tot stand gekomen en waarop zijn deze gebaseerd. Zij vragen de
regering daarbij in het bijzonder in te gaan op de omvang van het bedrag
dat zal worden overgeheveld naar de gemeenten. Is de regering van
mening dat dit bedrag voldoende is? Zo ja, waarom? De in de memorie
van toelichting gehanteerde bedragen wijken voorts af van de bedragen
waarmee in de financiële bijlage bij het regeerakkoord werd gerekend.
Hoe kan dit verschil worden verklaard?
De leden van de ChristenUnie-fractie zouden graag een overzicht
ontvangen van de totale uitkeringslasten en uitvoeringskosten van het
CAK en de Belastingdienst die zij afgelopen jaar hadden ten aanzien van
de regelingen die dit wetsvoorstel betreffen? Hoe kan het dat voor het jaar
2015 nog € 25 miljoen is geraamd voor nabetalingen van algemene
tegemoetkomingen? Is dit bedrag inclusief de uitvoeringskosten van
€ 12,5 miljoen? Genoemde leden vragen op basis van welke gegevens
€ 12,5 miljoen is gebaseerd.
7. Administratieve lasten
De regering schrijft dat de uitvoeringslast voor het Centrum Indicatiestelling Zorg (CIZ) en het Centraal Administratie Kantoor (CAK) door deze
wetswijziging steeds meer afneemt, zodat de aandacht van deze organisaties naar andere activiteiten kan worden verlegd. De leden van de
VVD-fractie zijn van mening dat deze afname van de uitvoeringslast niet
moet leiden tot verschuiving van activiteiten maar tot daadwerkelijke
afname van activiteiten en kosten. Op welke manier kan gegarandeerd
worden dat de daling van de uitvoeringslast ook daadwerkelijk tot minder
lasten voor de belasting- en premiebetaler zal leiden?
8. Overige
De leden van de SP-fractie vragen de afweging van de regering om
tegen het advies van de Raad van State in de wetswijzigingen toch voor te
leggen. Graag zien deze leden een gedegen analyse waarom de regering
meent geen zekerheid en duidelijkheid te hoeven hebben over de
gemeentelijke maatwerkvoorziening, de cumulatie van maatregelen, zoals
omschreven door de Raad van State. Het nader rapport wordt door de
leden van de SP-fractie als onvoldoende beschouwd en zij zien graag een
toelichting tegemoet.

6

Kamerstuk 31 706, nr. 60.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

22

De leden van de D66-fractie constateren dat de regering in de memorie
van toelichting niet ingaat op de uitkomsten van consultatie van belanghebbende partijen, zoals cliëntenorganisaties en gemeenten. Ook zijn
geen uitkomsten van uitvoeringstoetsen opgenomen. Hebben deze wel
plaatsgevonden, zo vragen genoemde leden. Zo nee, waarom niet? Zo ja,
waarom zijn de uitkomsten van deze consultaties en uitvoeringstoetsen
niet opgenomen in de memorie van toelichting? Kan de regering deze
consultaties en uitvoeringstoetsen alsnog doen toekomen?
De leden van de GroenLinks-fractie constateert dat de Vereniging van
Nederlandse Gemeenten (VNG) niet is geconsulteerd over dit
wetsvoorstel, terwijl de uitvoering wel bij gemeenten terecht zal komen.
Kan de regering uitleggen waarom hiervoor gekozen is? Heeft er enige
vorm van consultatie plaats gevonden? Is de regering bereid dit alsnog te
doen?
De voorzitter van de commissie,
Neppérus
Adjunct-griffier van de commissie,
Sjerp

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 726, 5

23