Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2007–2008

31 301

Wijziging van de Invorderingswet 1990
(vervanging g-rekeningenstelsel door een
depotstelsel)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 1 juli 2008
Inhoudsopgave
1.
2.
3.
4.
5.

6.
7.
8.
9.
10.
11.

Algemeen
Inleiding
Het g-rekeningensysteem
Huidige praktijk van rechtstreeks storten op een rekening van de
Belastingdienst
Vervanging g-rekeningensysteem en het informele systeem van
rechtstreekse stortingen door een wettelijk systeem van
rechtstreeks storten op een rekening van de Belastingdienst
Gebruik van internet
Positie Belastingdienst
Rentevergoeding over op de depots gestorte gelden
Administratieve lasten
Tenslotte
Artikelsgewijs

blz.
1
1
2
4

5
5
7
8
9
9
10

1. Algemeen
Allereerst wil ik de leden van de fracties van het CDA, de PvdA, de VVD en
de SP dankzeggen voor hun inbreng op het voorliggende wetsvoorstel.
De bij de verschillende fracties gerezen vragen worden hierna beantwoord
in de volgorde van het verslag. De leden van de CDA-fractie en de PvdAfractie hebben gevraagd ook te reageren op de commentaren van de
Nederlandse Orde van Belastingadviseurs (NOB) en VNO/NCW. De PvdAfractie vraagt een reactie op het commentaar van de Algemene Bond
Uitzendondernemingen (ABU). Bij de beantwoording van de vragen wordt
op deze commentaren ingegaan.
2. Inleiding
De leden van de CDA-fractie willen graag weten of en in hoeverre het
bedrijfsleven bij dit wetsvoorstel betrokken is.
Ten behoeve van het opstellen van het concept-wetsvoorstel is in 2007

KST120503
0708tkkst31301-6
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2008

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

1

tweemaal overleg gevoerd met vertegenwoordigers van het bedrijfsleven
(VNO-NCW, MKB Nederland en de ABU). Tevens is overleg gevoerd met
de Nederlandse Vereniging van Banken (NVB) over de omzetting van de
g-rekeningen.
De leden van de CDA-fractie vragen of de banken de vermelde voordelen
en vergemakkelijking voor het bankwezen erkennen.
De Invorderingswet 1990 biedt in de artikelen 34 en 35 de mogelijkheid tot
beperking van de omvang van de aansprakelijkheid bij storting op een
g-rekening. In dit kader bieden de banken het product «g-rekening» aan.
Uit het overleg dat is gevoerd met de NVB is gebleken dat de banken
neutraal staan tegenover het verdwijnen van de g-rekening, waarna de
aandacht is gericht op het ordelijk beëindigen van de g-rekeningen.
De leden van de SP-fractie vernemen graag wat de juridische onduidelijkheden zijn van de huidige praktijk van het rechtstreeks storten op de bankrekening van de ontvanger.
Met de opmerking over de juridische onduidelijkheden wordt bedoeld dat
er geen wettelijke bepalingen zijn over de rechtstreekse stortingen en dat
op het niveau van de Leidraad Invordering 1990 of anderszins (literatuur,
jurisprudentie) is bepaald hoe bepaalde zaken die verband houden met
rechtstreeks storten, zoals de reikwijdte van de vrijwaring die verleend
wordt bij rechtstreeks storten of de positie van de storter bij het faillissement van degene ten behoeve van wie gestort wordt, juridisch geduid
moeten worden.
3. Het g-rekeningensysteem
De leden van de PvdA-fractie vragen wat de gevolgen zijn van het
verdwijnen van de informele rechtstreekse storting. Zij vragen of het
gevolg hiervan is dat ondernemers in veel gevallen hun aansprakelijkheid
helemaal niet meer kunnen uitsluiten.
In de memorie van toelichting is vermeld dat thans informeel 7800
(depot)rekeningen bij de ontvanger in gebruik zijn. In verband met de
invoering van het voorgestelde wettelijk depotstelsel heeft de Belastingdienst/Centrale Administratie inmiddels een schoning van het bestand
aan (depot)rekeningen uitgevoerd, dat wil zeggen dat rekeningen met een
nihilsaldo inmiddels zijn opgeheven. Het aantal (depot)rekeningen is als
gevolg van deze schoning inmiddels teruggebracht tot 3500 (depot-)
rekeningen. Binnen het bestand van 3500 actieve rekeninghouders
bevinden zich overigens ook nog 1300 rekeninghouders die naast een
(depot)rekening ook over een g-rekening beschikken en voor wie om die
reden het verdwijnen van de mogelijkheid tot informele rechtstreekse
stortingen geen gevolgen zal hebben. De (beperkte) «restgroep» van circa
2200 (depot)rekeninghouders zal ter gelegenheid van de overgang naar
het nieuwe stelsel een depot onder het nieuwe stelsel worden aangeboden. De inlener (waaronder tevens de doorlener wordt begrepen) en de
aannemer die thans ten behoeve van hun wederpartij – de uitlener en
onderaannemer – rechtstreeks storten, zullen ook onder het nieuwe stelsel
hun aansprakelijkheid kunnen blijven beperken dan wel uitsluiten door
storting op het aan hun wederpartij toegekende depot.
Het voorgestelde depotstelsel zal ook overigens niet leiden tot een situatie
waarin inleners en aannemers hun aansprakelijkheid niet meer kunnen
uitsluiten. In feite is het voorgestelde stelsel een formalisering van het
huidige informele rechtstreekse storten en is het vrijwel altijd mogelijk
(behalve in misbruiksituaties) voor doorleners, inleners en aannemers om
hun aansprakelijkheid uit te sluiten door middel van een storting op een
depot. Het nieuwe stelsel is erop gericht het toekennen van een depot aan
uitleners en onderaannemers laagdrempelig te houden. Voorwaarde voor
het toekennen van een depot zal zijn dat de depotbegunstigde kwalificeert
als uitlener, doorlener of onderaannemer. Daarnaast mag niet het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

2

vermoeden bestaan dat misbruik zal worden gemaakt van of fraude
gepleegd zal worden met het depot. De tweede voorwaarde voorkomt dat
aan mogelijk malafide ondernemers een depot wordt toegekend. Doorleners, inleners en aannemers zullen zich dan wegens het ontbreken van
een depot terecht niet kunnen vrijwaren van een aansprakelijkstelling als
zij desondanks gebruik willen maken van de diensten van malafide ondernemers.
Een voorbeeld voor de laagdrempeligheid is de aanpassing van de voorwaarde waaronder een uitlener over een depot kan beschikken. Thans kan
de uitlener een g-rekening aanvragen als hij geheel of nagenoeg geheel
zijn bedrijf maakt van het ter beschikking stellen van arbeidskrachten. In
het nieuwe stelsel is die eis teruggebracht tot de voorwaarde dat meer
dan incidenteel sprake moet zijn van het ter beschikking stellen van
arbeidskrachten.
In het voorgestelde depotstelsel zal het toekennen van een depot niet
meer zijn gekoppeld aan de inhoudingsplicht voor de loonheffingen zoals
thans in het g-rekeningensysteem het geval is.
Daarmee is gehoor gegeven aan een wens die het bedrijfsleven heeft
geuit in een overleg over het wetsvoorstel nadat dit bij uw Kamer was
ingediend.
Ook de zzp-er kan optreden als zogenoemde «doorlener» dat wil zeggen
dat hij personeel inleent van een uitlener om dat personeel vervolgens ter
beschikking te stellen aan een derde, de inlener. Tevens kan de zzp-er
optreden als aannemer die in voorkomend geval een deel van het aangenomen werk op zijn beurt weer doorbesteedt aan een volgende (onder-)
aannemer. Hoewel de zzp-er geen inhoudingsplichtige is voor de loonheffingen omdat hij geen personeel in dienst heeft, en er dus bij de
inlener en (hoofd)aannemer geen aansprakelijkheid voor niet afgedragen
loonheffingen kan ontstaan, bestaat bij de inlener en (hoofd)aannemer
wel de behoefte om zich te vrijwaren van aansprakelijkheid die verder op
in de keten kan ontstaan.
De impact op de Belastingdienst van het toekennen van depots aan
zzp’ers wordt nog nader bezien. Indien meer zzp’ers zich aanmelden voor
een depot dan verwacht, kan er (tijdelijk) een capaciteitsprobleem
ontstaan bij het beoordelen van de aanvragen tot toekenning van een
depot.
Het verdwijnen van de informele rechtstreekse storting zal daarnaast voor
de Belastingdienst een (administratieve) lastenverlichting tot gevolg
hebben. Thans worden alle handelingen met betrekking tot rechtstreekse
stortingen zoals het verantwoorden van de stortingen op een (depot-)
rekening, het afboeken van bedragen uit het saldo van die rekening en het
informeren van de depothouders over mutaties in het saldo, handmatig
verwerkt. Onder het nieuwe systeem zullen al die handelingen op geautomatiseerde wijze plaatsvinden.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe onduidelijkheid en inefficiëntie
kan worden voorkomen bij overgang naar het nieuwe stelsel aangezien
het g-rekeningensysteem een onderdeel is van een geïntegreerd
bankrekeningsysteem. Deze vraag sluit aan bij een aan uw Kamer
gezonden brief waarin het VNO-NCW commentaar levert op het onderhavige wetsvoorstel en waarin eveneens aandacht wordt gevraagd voor
deze naar het oordeel van VNO-NCW administratieve lastenverzwaring.
Tijdens een overleg met het bedrijfsleven over het wetsvoorstel nadat dit
bij uw Kamer was ingediend, heeft VNO-NCW er nogmaals op gewezen
dat onder het voorgestelde depotstelsel een extra handeling nodig zal zijn
om aansluiting te zoeken tussen de gesplitste betalingen en de factuur.
Ondernemingen die niet beschikken over de faciliteit om de bankmutaties
(automatisch) te downloaden zullen onder het depotstelsel betalingen op
hun «gewone» betaalrekening via hun bank aangeleverd krijgen (meestal

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

3

via Internet) en de betalingen op hun depot op het Persoonlijk Domein
van de Belastingdienst kunnen vinden. Dit is inderdaad een extra inloghandeling. Maar de ondernemer moet mogelijk toch voor andere administratieve handelingen op zijn Persoonlijk Domein zijn (aangifte doen,
berichten Belastingdienst lezen). Voor de groep ondernemers die wel
beschikt over de faciliteit om bankmutaties automatisch te downloaden,
gaat de Belastingdienst onderzoeken of zij deze faciliteit ook kan
aanbieden.
Een inlener of aannemer kan de factuur van zijn uitlener of onderaannemer thans betalen door het storten van een deel van de factuur op de
g-rekening en het restant op de «vrije» rekening van de uitlener of onderaannemer. Onder het huidige geïntegreerde bankrekeningsysteem kan de
g-rekeninghouder zonder extra (administratieve) handelingen te moeten
verrichten, nagaan of het deel dat is gestort op de g-rekening en op de
vrije rekening samen het totale factuurbedrag vormen. Onder het voorgestelde systeem wordt een deel van de factuur via de vrijwaringsrekening
van de Belastingdienst gestort op het depot en het restant op de vrije
rekening van de uitlener of onderaannemer. De depotbegunstigden
worden dagelijks via hun Persoonlijk Domein bij de Belastingdienst geïnformeerd over de mutaties op hun depot. Daarnaast moeten zij hun
«vrije» rekening raadplegen om vervolgens te kunnen nagaan of de mutaties op het depot en op de vrije rekening samen het factuurbedrag
vormen.
De behoefte van het bedrijfsleven om betalingsgegevens digitaal binnen
te halen speelt ook op andere gebieden (douanerechten, BTW in
EU-verband). De Belastingdienst werkt aan een generieke, duurzame
oplossing voor de problematiek, met aandacht voor de veiligheidseisen.
4. Huidige praktijk van rechtstreeks storten op een rekening van
de Belastingdienst
De leden van de CDA-fractie verwijzen naar de memorie van toelichting
waaruit blijkt dat nog altijd 7800 depotrekeningen worden gebruikt. Zij
vragen wat de reden is dat de informele rechtstreekse storting nog steeds
wordt gebruikt naast het huidige systeem van g-rekeningen. In het
verlengde hiervan vragen deze leden of het huidige voorstel deze problematiek ondervangt.
Ten aanzien van het aantal depotrekeningen dat thans nog in gebruik is,
verwijs ik naar hetgeen ik eerder in deze nota in onderdeel 3 «Het
g-rekeningensysteem» heb uiteengezet, namelijk dat thans het aantal
(depot)rekeningen is teruggebracht tot 3500 en dat er binnen deze groep
van 3500 rekeninghouders zich zo’n 1300 rekeninghouders bevinden die
naast een depotrekening ook een g-rekening hebben.
Informele rechtstreekse stortingen vinden om uiteenlopende redenen nog
steeds plaats. Betaling op de g-rekening leverde aanvankelijk – tot
25 februari 1997 – slechts een wettelijk vermoeden van betaling op. Voor
zover op de g-rekening betaalde bedragen de Belastingdienst uiteindelijk
niet bereikten, verkregen degenen die op de g-rekening bedragen stortten,
geen vrijwaring van aansprakelijkheid. Teneinde er voor te zorgen dat de
betaalde bedragen de Belastingdienst wél zouden bereiken werd er voor
gekozen om rechtstreeks bij de Belastingdienst te storten. Ook na de wijziging van het wettelijke vermoeden van betaling in een wettelijke vrijwaring bij storting op de g-rekening hebben sommige ondernemers hun
betalingswijze (rechtstreekse storting) niet aangepast en zijn, ondanks het
feit dat de aanleiding voor het rechtstreekse storten is komen te vervallen,
vermoedelijk uit macht der gewoonte, niet overgegaan tot het storten op
de g-rekening.
Ook vindt rechtstreekse storting plaats omdat de betrokken ondernemer
voor wie de storting plaats vindt, geen g-rekening wil openen vanwege de
daaraan verbonden kosten. Voor transacties met betrekking tot de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

4

g-rekening brengen de banken per transactie kosten in rekening. Daarnaast maken sommige ondernemers gebruik van de rechtstreekse storting
omdat degene ten behoeve van wie wordt gestort niet aan de voorwaarden voor het openen van een g-rekening kunnen voldoen omdat zij
bijvoorbeeld geen inhoudingsplichtige zijn voor de loonheffingen dan wel
omdat in het verleden hun g-rekening is opgeheven wegens gebleken
fraude of misbruik van de g-rekening. Ook storten aannemers soms zekerheidshalve – met de bedoeling van «rechtstreeks storten» – een deel van
de factuur rechtstreeks bij de Belastingdienst terwijl dat niet nodig is
omdat die onderaannemer geen personeel in dienst heeft, niet inhoudingsplichtig is voor de loonheffingen en derhalve geen aansprakelijkheid
voor niet betaalde loonheffingen kan ontstaan en het geld derhalve door
de Belastingdienst moet worden vrijgegeven.
In het voorgestelde stelsel zal geen gebruik meer kunnen worden gemaakt
van de mogelijkheid om op informele wijze vrijwaring te verkrijgen.
Uitsluitend storting van bedragen op de speciaal daarvoor bestemde
vrijwaringsrekening levert tot de omvang van het gestorte bedrag nog een
vrijwaring op. Als derden ten behoeve van de uitlener of onderaannemer
toch bedragen storten bij de Belastingdienst op een andere rekening dan
de vrijwaringsrekening, worden die bedragen niet in bewaring genomen
zoals dat nu nog het geval is. Deze bedragen zullen dan direct worden
afgeboekt op openstaande aanslagen ten name van degene te wiens
behoeve wordt gestort als deze kenbaar is uit de omschrijving bij de storting. Als er geen openstaande aanslagen bij de Belastingdienst bekend
zijn of de begunstigde blijkt niet uit de storting, worden de gestorte
bedragen teruggestort op de rekening van de storter. Bij nader inzien
(mede naar aanleiding van het commentaar van de NOB) is voor deze
handelwijze gekozen. Dit wijkt af van hetgeen is beschreven in de artikelsgewijze toelichting van de Memorie van Toelichting op artikel I, onderdelen A en B, van het wetsvoorstel. Aldaar is beschreven dat het gestorte
bedrag zou worden uitgekeerd aan de begunstigde.
5. Vervanging g-rekeningensysteem en het informele systeem
van rechtstreekse stortingen door een wettelijk systeem van
rechtstreeks storten op een rekening van de Belastingdienst
De leden van de VVD-fractie vragen of ook opdrachtnemers in de zin van
de artikelen 35a en 35b IW 1990 een depot kunnen aanhouden bij de
Belastingdienst.
Opdrachtnemers in de zin van artikel 35a kunnen thans hun hoofdelijke
aansprakelijkheid voor de loonbelasting van hun aannemer beperken door
gebruik te maken van een g-rekening. In de voorgestelde situatie kunnen
zij gebruik maken van een depot. Een opdrachtnemer in de zin van artikel
35b IW 1990 kan thans geen gebruik maken van een g-rekening en zal in
de voorgestelde situatie ook geen gebruik kunnen maken van een depot.
6. Gebruik van internet
De leden van de CDA-fractie vragen of binnenlandse ondernemers die nu
met het g-rekeningstelsel werken en met de omschakeling (naar een
depotstelsel) te maken krijgen op dit moment al via internet met de Belastingdienst kunnen communiceren bij aangiften loon- , omzet- en
vennootschapsbelasting.
Alle ondernemers communiceren in beginsel via internet met de Belastingdienst. De aangiften loonheffingen en omzetbelasting worden langs
elektronische weg ingediend tenzij de betrokken ondernemer daarvoor
een ontheffing heeft gekregen. Iedere ondernemer (in totaal ongeveer
600 000) heeft ook een Persoonlijk Domein (PD) op het internet bij de
Belastingdienst. Hoewel alle aangiften loon- en omzetbelasting via het
internet worden ingediend, behoudens ontheffing, maken niet alle onder-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

5

nemers gebruik van hun PD voor het doen van aangifte. Uit gegevens met
betrekking tot het gebruik van het PD in het jaar 2007 blijkt dat via het PD
422 496 loonaangiften en 4 158 257 omzetbelastingaangiften zijn gedaan.
Er zijn geen gegevens beschikbaar welk deel van de hiervoor vermelde
aangiften betrekking heeft op aangiften ingediend door g-rekeninghouders. Dientengevolge kan ook niet worden aangegeven hoeveel
g-rekeninghouders in verband met de overgang naar het depotstelsel
gebruik moeten gaan maken van hun PD.
De leden van de fractie van het CDA willen ook graag inzicht in de wijze
waarop buitenlandse ondernemers en andere partijen die geen PD
hebben in concreto kunnen communiceren met de depotbegunstigde om
hun risico’s te kunnen afdekken.
Het PD is uitsluitend bestemd voor communicatie c.q. gegevensuitwisseling tussen de Belastingdienst en de belastingplichtige die in dit
geval tevens de depotbegunstigde is. Het PD is geen communicatiekanaal
voor derden inzake het afdekken van risico’s. Bij de communicatie tussen
de buitenlandse ondernemer en de depotbegunstigde (als binnenlandse
ondernemer) is de Belastingdienst niet betrokken. Overigens krijgen ook
buitenlandse ondernemers die over een Nederlands fiscaal nummer
beschikken een PD dat hen in staat stelt te communiceren met de Belastingdienst.
De leden van de CDA-fractie vragen wat wordt bedoeld met «zoveel
mogelijk» in de opmerking dat de communicatie met de depotbegunstigde zoveel mogelijk via internet zal verlopen.
In een aantal situaties zal de depotbegunstigde over de afwikkeling van
handelingen die betrekking hebben op het depot schriftelijk worden geïnformeerd. Te denken valt daarbij aan de (voor bezwaar en beroep vatbare)
beschikking waarbij een depot wordt toegekend dan wel wordt opgeheven. Ook mededelingen over verlenging van de beslistermijn in
verband met onderzoeken die worden gedaan naar aanleiding van een
verzoek om toekenning van een depot of vrijgave van het overtollige
saldo op een depot, vinden schriftelijk plaats.
De leden van de CDA-fractie vragen voorts of er een categorie depots is
waarbij internetcommunicatie niet mogelijk is.
Het antwoord daarop is nee. Met betrekking tot alle geopende depots is
internetcommunicatie mogelijk.
De leden van de CDA-fractie vragen of de toename van het betalingsverkeer door middel van het PD nog additionele problemen oplevert op het
webportaal van de Belastingdienst.
Bij het ontwerp van dit proces is rekening gehouden met het extra gebruik
en de capaciteit van het webportaal van de Belastingdienst. Er worden
geen additionele problemen op het webportaal van de Belastingdienst
verwacht, behalve in de situatie (zoals onder punt 3 opgemerkt) waarin
meer zzp’ers zich aanmelden voor een depot dan verwacht. Er ontstaat
dan een (tijdelijk) capaciteitsprobleem.
De leden van de CDA-fractie vragen hoe een en ander zich verhoudt tot
het Masterplan ICT en of de effecten van het wetsvoorstel voldoende op
uitvoerbaarheid zijn getest en zo ja, in welke mate en wat de uitkomst van
die test is. Ook de leden van de SP-fractie vragen of er een uitvoeringtoets
is gedaan.
Dit wetsvoorstel past binnen het Plan van aanpak vereenvoudigingsoperatie Belastingdienst (brief van 8 juni 2007, Kamerstukken II, 31 066, nr. 2).
Het systeem wordt eenvoudiger en past bij de ontwikkeling waarin ondernemers zoveel mogelijk via het internet communiceren met de Belastingdienst.
De noodzakelijke programmatuur voor de ondersteuning van het depotstelsel wordt thans ontwikkeld en zal voor de in gebruik name uitvoerig

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

6

worden getest. Uitgangspunt is dat het depotstelsel niet in gebruik zal
worden genomen voordat vaststaat dat de benodigde software goed
werkt.
Voorts vragen de leden van de SP-fractie hoe de beveiliging van de
communicatie tussen de depotbegunstigde en de Belastingdienst is geregeld.
De toegang tot het PD is beveiligd met een gebruikersnaam en een password. De communicatie tussen de depotbegunstigde en de Belastingdienst loopt via een beveiligd kanaal.
7. Positie belastingdienst
De leden van de CDA-fractie vragen of zij het goed zien dat de rechtspositie van de Belastingdienst met de invoering van het depotstelsel wordt
versterkt. Wat is de diepere achtergrond voor deze versterkte positie van
de fiscus, zo vragen deze leden? De leden van de VVD-fractie constateren
dat de fiscus met dit voorstel in een feitelijk preferente positie wordt
gebracht.
De primaire drijfveer voor het nieuwe depotstelsel is het efficiënter laten
functioneren van het stelsel van vrijwarende betalingen. Het is dus niet de
bedoeling om de positie van de ontvanger te versterken. De leden van de
CDA-fractie hebben op zich zelf gelijk dat het saldo van de g-rekening tot
het vermogen behoort van de ondernemer en de vrijwaringsrekening op
naam staat van de staat. Voor de vraag of er in economische zin een
mutatie optreedt in de relatieve positie van de ontvanger en van de ondernemer dienen mede de bij de g-rekening en de vrijwaringsrekening behorende beperkingen en uitbreidingen in de bevoegdheden van de ondernemer in de beschouwing te worden betrokken. Zo wordt het gebruik van
de g-rekening ingeperkt door het daarop rustende pandrecht van de fiscus
en de voorwaarden waaronder een g-rekening kan worden geopend.
Voorts is aan de ondernemer de bevoegdheid toegekend om over het
saldo op het depot te kunnen beschikken door het te gebruiken voor het
betalen van verschuldigde belastingen en premies. In reële termen
ontstaat daardoor een ongeveer gelijke eindsituatie. Belangrijk in de
beoordeling is voorts dat in beide situaties de ondernemer altijd kan
vragen om uitbetaling van een overschot op de g-rekening of het depot. In
de nieuwe situatie zal zulk een verzoek voor een depot veel vlotter kunnen
worden afgewerkt dan de huidige verzoeken om deblokkering van een
g-rekening. Een schakel in het proces – de bank – vervalt namelijk. Hierdoor kan het proces van deblokkeringen binnen de Belastingdienst geautomatiseerd ondersteund worden. Door deze versnelling van het proces
verbetert dus de positie van de ondernemer. Het in faillissementssituaties
niet vatbaar zijn voor beslag van het depot, dit in antwoord op een vraag
van de leden van de CDA-fractie, komt qua resultaat overeen met het
huidige pandrecht van de ontvanger op de g-rekening die het de
ontvanger mogelijk maakt zijn pandrecht uit te winnen ook in situaties van
faillissement van de houder van de g-rekening. Het vorenstaande betekent
ook dat de bestaande verhouding tussen de positie van de ontvanger en
de positie van de andere (potentiële) crediteuren ongewijzigd blijft.
Om praktische redenen is er voor gekozen om de rentevergoeding bij te
schrijven bij het depot en niet separaat uit te betalen. Een separate uitbetaling zou het nodig maken dat een geheel nieuw bestand zou moeten
worden gemaakt en onderhouden van de tegenrekeningen van de ondernemers waaraan de rente moet worden uitbetaald. Dit brengt voor de
Belastingdienst en ook voor het bedrijfsleven extra werkzaamheden met
zich, met name bij mutaties van rekeningen of bij mutaties van de
tenaamstelling van bestaande rekeningen en het herstellen van fouten bij
het verwerken van die mutaties. In economische termen bezien wordt de
ondernemer niet of nauwelijks in een ongunstiger positie gebracht. Over
de rente kan hij beschikken door het te gebruiken voor het betalen van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

7

verschuldigde belastingen en premies en een structureel overschot op
een depot kan de ondernemer in de nieuwe situatie relatief eenvoudig
laten uitbetalen.
8. Rentevergoeding over op de depots gestorte gelden
De leden van de CDA-fractie en de VVD-fractie vragen waarom voor de
rentevergoeding niet is aangesloten bij de fiscale heffing- en invorderingsrente. Bij het ontwerpen van het depotstelsel en het opstellen van het
wetsvoorstel is aan de NVB verzocht om een onderzoek te doen naar de
vigerende rentevergoedingen op g-rekeningen. Dit onderzoek heeft opgeleverd dat de rentevergoedingen varieerden tussen de 0 en 0,5%. Vervolgens is gekeken of er een rentevergoeding is die zo veel mogelijk aansluit
op de uitkomst van het onderzoek van de NVB. De keus is toen gevallen
op de consignatierente. Vergeleken met het onderzoek van de NVB is de
consignatierente (2007: 0,82%; 2008: 0,88%) ten minste kostenneutraal
voor de ondernemers. Na het beschikbaar komen van het onderzoek van
de NVB is gebleken, de leden van de VVD-fractie duiden daarop, dat er
individuele ondernemingen zijn die een hogere rentevergoeding krijgen
dan de door de NVB geconstateerde 0,0%-0,5%. Het is dus juist dat voor
deze individuele ondernemingen de rentevergoeding niet kostenneutraal
is.
Een koppeling aan de heffings- en invorderingsrente (tweede kwartaal
2008: 4,75 %) zou, zo antwoord ik in de richting van de leden van de CDAen de VVD-fractie, sparen bij de fiscus (kunnen) uitlokken. Partijen zouden
kunnen afspreken om de betaling van de factuur in zijn geheel te storten
op het depot. Het daardoor ontstane overschot op het depot kan makkelijk
worden opgevraagd en blijft daardoor beschikbaar voor de ondernemer.
Het vergoeden van een rente op een depot gelijk aan de heffings- en
invorderingsrente strookt voorts niet met het bestaande regime van
invorderingsrente waarin voor betalingen die plaatsvinden vóór het einde
van de betalingstermijn nooit invorderingsrente wordt vergoed. De rentevergoeding op het depot gaat direct in op het moment van bijschrijving
op het depot. Qua periode waarover rente wordt vergoed is het regime
voor de depotregeling dus royaler dan het regime van de invorderingsrente.
De leden van de VVD-fractie menen dat de fiscus geen rentewinst van
€ 24 miljoen op jaarbasis hoeft te boeken als gevolg van dit wetsvoorstel,
vooral omdat het ten koste gaat van de rente-inkomsten van de depothouder. Hierover merk ik op dat de fiscus geen rentewinst opstrijkt. Voor
zover er een structureel saldo op de vrijwaringsrekening gaat ontstaan,
ontstaat een vermindering van de financieringsbehoefte van de Staat.
Voor de Staat kan er dan een meevaller voor het financieringstekort
ontstaan indien en voor zover de te vergoeden rente op staatsleningen
meer beloopt dan de op dat moment vigerende consignatierente. Er wordt
op gewezen dat partijen invloed kunnen uitoefenen op het tijdstip waarop
betalingen plaatsvinden op het depot en op het tijdstip waarop bedragen
worden onttrokken aan het depot. Partijen hebben dus een zekere speelruimte in de timing van de betalingen op het depot waarbij de rentevergoeding op het depot geen dwangbuis is maar een optie die kan
worden afgewogen tegen andere mogelijkheden tot het rendabel maken
van dit bedrag in de periode voor aanwending ervan voor het betalen van
belastingen en premies. De financiële gevolgen voor de depothouder zijn
dus rooskleuriger dan de leden van de VVD-fractie denken. Hierbij dient
ook het – hiervoor genoemde – onderzoek van de NVB in de beschouwing
te worden betrokken, waarvan de uitkomst is dat standaard op
g-rekeningen tussen de 0 en 0,5% rente wordt vergoed. Daarnaast moet
hierbij ook overwogen worden dat de banken voor het gebruik van de
g-rekeningen kosten in rekening brengen. De Belastingdienst rekent geen
kosten voor het gebruik van het depot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

8

De vraag van de leden van de SP-fractie of het depot tijdelijk een negatief
saldo mag hebben, beantwoord ik ontkennend. Het door de fiscus
verlenen van een kredietfaciliteit zou haaks staan op het doel van de
depotrekening, namelijk het scheppen van zekerheid dat een uitlener of
een onderaannemer zijn belastingen en premies afdraagt en dat inleners
en aannemers daarvoor niet aansprakelijk kunnen worden gesteld.
9. Administratieve lasten
De leden van de CDA-fractie hebben niet kunnen constateren dat een
Actal toets/advies over het voorstel is ingewonnen en vragen of zij dat
goed zien. Het concept-wetsvoorstel is via de normale procedure voor
advies voorgelegd aan Actal. Dit college heeft het dossier op 3 mei 2007
afgedaan als hamerstuk.
Voorts vragen deze leden of de administratieve lastenverlichting ook in
sterke mate geldt voor de uitleensector. De administratieve lastenverlichting geldt in dezelfde mate voor de uitzendbranche en de aanneembranche. Nadere analyse van de administratieve lastenverlichting heeft
geleerd dat de reductie € 1,5 miljoen zal bedragen. Naar verwachting zal
de uitleensector naar evenredigheid baat hebben bij deze reductie.
De leden van de SP-fractie vragen de verzekering dat de depotrekening
geen volwaardige bankrekening wordt. Dat is inderdaad niet de bedoeling. Alleen als een tegoed niet nodig is voor betaling van belasting maakt
de Belastingdienst het tegoed op verzoek over naar een vrije (bank)rekening van de depotbegunstigde. De depotrekening is dus geen
volwaardige rekening in die zin dat het tegoed rechtstreeks voor andere
doeleinden dan belastingbetaling kan worden gebruikt.
De leden van de CDA-fractie vragen naar de hoogte van de éénmalige
transitiekosten. De transactiekosten zullen naar verwachting laag zijn. Zo
zullen de huidige g-rekeninghouders geen afzonderlijk verzoek hoeven
indienen voor de toekenning van een depot. De transitiekosten zullen
bestaan uit de inpassing van het depot in de administratieve organisatie
van de (huidige) g-rekeninghouder en uit het bekendmaken van het depotnummer.
Zowel de leden van de PvdA-fractie als de leden van de VVD-fractie stellen
vragen over de administratieve lastendruk als gevolg van dit wetsvoorstel.
De vraag wordt gesteld of de regering zich hiervan bewust is en of het
bedrijfsleven in deze omschakeling tegemoet wordt gekomen.
Zoals hiervoor aangegeven zijn er inderdaad beperkte transitiekosten die
onderdeel uitmaken van de normale bedrijfsprocedures. Voor een vergoeding is geen aanleiding. Van belang is ook de ruime overgangsperiode die
transitiekosten beperkt. Qua tijdrovendheid betekent de voorgestelde
systematiek wel degelijk een verbetering. De verbeteringen betreffen de
vereenvoudigingen met betrekking tot de aanvraagprocedure en de
deblokkeringsprocedure. Er zijn voorts geen valuta-dagen bij betaling van
aangiften vanaf depot. Een groot deel van de ondernemingen gaat er
financieel op vooruit omdat er geen kosten meer zijn voor de mutaties op
de g-rekeningen en bovendien is er een rentevergoeding. Ook sneller
deblokkeren en betalen op aangiften levert een rentevoordeel op.
10. Ten slotte
Op de vraag van de leden van de VVD-fractie wat er zal gebeuren als de
Belastingdienst fouten maakt en daarmee het betreffende bedrijfsleven
financieel dupeert, antwoord ik dat het uiteraard mijn vaste voornemen is
om fouten te voorkomen. Om zo veel mogelijk in te spelen op de wensen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

9

en behoeften van het bedrijfsleven is voorafgaande aan het ontwerpen
van het nieuwe depotstelsel en het opstellen van het wetsvoorstel tweemaal overleg gevoerd met VNO-NCW, MKB-NL, NVB en andere branche
organisaties. Ook voorafgaande aan het opstellen van deze nota naar
aanleiding van het verslag is intensief overlegd met het bedrijfsleven.
Naar aanleiding van de desbetreffende vraag van de leden van de
VVD-fractie en de vraag van de leden van de SP-fractie over de voortgang
merk ik op dat er strikt genomen geen noodzaak is om de invoering van
het nieuwe depotstelsel direct te koppelen aan het invoeringsmoment van
het nieuwe invorderingssysteem ETM (Enterprise Tax Management). Om
redenen van doelmatigheid is er voor gekozen om de invoering van het
nieuwe depotstelsel geautomatiseerd te ondersteunen door ETM en niet
door de huidige invorderingssystemen (COA/GOA) die nog maar een zeer
korte levensduur zullen hebben, dan wel uitgefaseerd zullen zijn voor in
werking treden van het nieuwe depotstelsel. De leden van de VVD-fractie
stellen voorts een aantal vragen over het tijdstip van de implementatie
van het nieuwe geautomatiseerde invorderingssysteem van de Belastingdienst. Op basis van een aantal vooraf geplande Go/NoGo-momenten
vindt besluitvorming plaats of invoering op de streefdatum verantwoord
is. Het belangrijkste uitgangspunt voor besluitvorming is het verantwoord
(met een minimum aan risico’s) implementeren van een kwalitatief goed
werkend ict-product met een beheerst proces en met voldoende voorbereidingstijd voor de regio’s (inclusief Belastingdienst/Centrale administratie en Belastingdienst/Centrum voor informatie- en communicatietechnologie). Het is in het gezamenlijk belang van de burgers, het
bedrijfsleven en de Belastingdienst dat de invoering van ETM niet eerder
plaatsvindt dan het moment dat vast staat dat aan de hiervoor genoemde
criteria is voldaan. Op basis van de thans beschikbare inzichten wordt
implementatie voorzien medio 2009
11. Artikelsgewijs
De leden van de CDA-fractie vragen om een concrete schets van de
nadere administratieve regels.
De nadere administratieve regels zullen worden neergelegd in de
Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990. Deze regels worden afgeleid
van de huidige Uitvoeringsregeling inleners- , keten- en opdrachtgeversaansprakelijkheid 2004, waarin de regels zijn neergelegd met betrekking
tot het gebruik van de g-rekening. In de nieuwe regeling zullen o.a. regels
worden neergelegd over:
– de aanvraag en het opheffen van een depot;
– (administratieve) eisen ten aanzien van een betaling op de vrijwaringsrekening;
– de eisen ten aanzien van een betaling ten laste van een depot;
– de situaties waarin de ontvanger zelfstandig het tegoed op een depot
kan aanwenden;
– de wijze waarop een eventueel overschot op een depot wordt vrijgegeven.
De leden van de VVD-fractie vragen tot wiens vermogen het tegoed op
een depot hoort en wat de positie is van dit tegoed in geval van faillissement van de depotbegunstigde. Ingevolge het voorgestelde artikel 57a IW
1990 houdt de ontvanger op zijn naam een vrijwaringsrekening aan. Het
tegoed op de vrijwaringsrekening hoort tot het vermogen van de
ontvanger. De depothouder heeft het recht dit tegoed te bestemmen.
Ingeval van faillissement van de depotbegunstigde valt dit tegoed niet in
het faillissement. In de Uitvoeringsregeling Invorderingswet 1990 zal
worden neergelegd dat het depot van rechtswege vervalt indien een
depotbegunstigde in staat van faillissement is verklaard. Een betaling op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

10

depot nadat het depot is vervallen als gevolg van faillissement wordt door
de Belastingdienst niet aangemerkt als betaling die in mindering wordt
gebracht op het bedrag aan loonheffingen of omzetbelasting waarvoor
aansprakelijkheid is ontstaan. Deze betaling wordt geretourneerd aan de
storter.
De leden van de VVD-fractie vragen in welke situaties de ontvanger
gebruik zal maken van zijn bevoegdheid over het tegoed te beschikken ten
behoeve van de voldoening van loonbelasting, omzetbelasting en sociale
verzekeringspremies.
De verantwoordelijkheid voor een tijdige afdracht van de verschuldigde
loonheffingen en omzetbelasting vanuit het depot tegoed op de aangifte
blijft bij de depotbegunstigde rusten. De ontvanger neemt niet zelf het
initiatief om bedragen uit het tegoed af te laten boeken op ingediende
aangiften. Dat is slechts anders als geen afdracht op aangifte heeft plaatsgevonden, de Belastingdienst in verband daarmee een naheffingsaanslag
heeft opgelegd die niet binnen de gestelde termijn wordt voldaan en
vervolgens ook niet wordt betaald nadat voor die naheffingsaanslag een
aanmaning is verzonden. Voordat de ontvanger dan overgaat tot het
uitvaardigen van een dwangbevel (waaraan afhankelijk van de hoogte van
de naheffingsaanslag hoge kosten voor de belastingschuldige zijn
verbonden) zal de ontvanger nagaan of het saldo op het depot toereikend
is om de naheffingsaanslag uit te voldoen en tot uitwinning van het saldo
over gaan.
De leden van de VVD-fractie vragen voorts welke maatregel de voorkeur
geniet, gebruik maken van de bevoegdheid tot afboeking van het saldo in
het depot of het leggen van beslag of vereenvoudigd derdenbeslag.
De mogelijkheid om het tegoed in het depot aan te spreken voordat een
dwangbevel wordt verzonden is uit efficiency overwegingen opgenomen
en verdient de voorkeur boven het leggen van beslag dan wel vereenvoudigd derdenbeslag. Indien gekozen zou worden voor het leggen van
beslag c.q. vereenvoudigd derdenbeslag dan levert dat zowel voor de
depotbegunstigde als de Belastingdienst de nodige administratieve lasten
op – nog afgezien van de kosten voor de betekening van een dwangbevel
en de kosten van het beslag die aan de belastingschuldige in rekening
worden gebracht – die nu worden voorkomen.
De leden van de VVD-fractie wijzen op de verplichting om overboekingen
ongedaan te maken. Zij vragen op welke termijn dat moet gebeuren en
wat in dit verband onder onmiddellijk moet worden verstaan.
De term «onmiddellijk» geeft aan dat de depotbegunstigde de oneigenlijke storting op zijn depot door middel van een terugstorting ongedaan
moet maken zodra hij bemerkt dat een storting op zijn depot heeft plaatsgevonden waar geen uitlening van personeel of aanneming van werk aan
ten grondslag ligt. De Belastingdienst zal niet gericht depots gaan controleren of wellicht ten onrechte stortingen op het depot hebben plaatsgevonden. Dit soort stortingen zal pas aan het licht komen als mutaties van
het saldo in het depot worden gecontroleerd in het kader van een
aansprakelijkstelling of vermoedens van fraude. De ontvanger heeft de
mogelijkheid om repressief toezicht uit te oefenen op de verplichting tot
terugstorting. Is daar niet aan voldaan dan kan als sanctie op het niet
nakomen van de verplichting het depot worden opgeheven zowel van
depotbegunstigde die oneigenlijk heeft gestort als van degene die heeft
nagelaten de storting ongedaan te maken.
De leden van de VVD-fractie vragen voorts aan wie de rente toekomt over
de periode tot aan het moment dat de overboeking ongedaan wordt
gemaakt.
De regering meent dat de rente die op het saldo van een depot wordt
vergoed moet toekomen aan degene te wiens name het depot is gesteld.
Vergoeding van de rente aan degene die ten onrechte een bedrag vanaf
zijn depot heeft gestort op een ander depot lijkt niet logisch. De storter

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

11

heeft immers bewust een bedrag uit zijn saldo overgemaakt op een ander
depot terwijl hij wist dat slechts rente wordt vergoed op het in depot
aanwezige saldo en hij dus een zelf gekozen financieel nadeel lijdt.
De leden van de VVD-fractie vragen waarom niet is geregeld op welke
wijze en binnen welke termijn de depotbegunstigde aan de ontvanger kan
verzoeken om een bovenmatig deel van het saldo op de vrijwaringsrekening aan te wenden voor voldoening van andere heffingen dan loonen omzetbelasting. Waarom is hier geen voor bezwaar vatbare beschikking voorgeschreven.
De ondernemer kan via zijn persoonlijk domein op het Internet aan de
ontvanger verzoeken zijn surplus op zijn depot aan te wenden voor
voldoening van andere heffingen dan loon- of omzetbelasting. Hier zijn
geen termijnen voor. Ik acht het niet noodzakelijk om hiervoor een voor
bezwaar vatbare beschikking te introduceren. Dit zal het proces onnodig
verzwaren: voor elk verzoek moet de Belastingdienst dan een formele
beschikking nemen. In de praktijk zal er een behoorlijke versnelling in het
proces gaan plaatsvinden. In de huidige situatie duurt het proces van
deblokkering van een g-rekening een aantal weken. In de voorgestelde
situatie zal een vrijgave of overboeking van een surplus op een depot in
beginsel binnen enkele dagen kunnen plaatsvinden.
De leden van de VVD-fractie vragen waar het oneigenlijk gebruik van
g-rekeningen uit bestaat en in hoeveel gevallen dit voorkomt. Voorts
vragen genoemde leden of daar onder de huidige wetgeving iets tegen te
doen valt en of dit oneigenlijk gebruik onder de nieuwe regeling onmogelijk wordt gemaakt.
Het oneigenlijke gebruik kan er uit bestaan dat doorgestorte gelden (van
de ene g-rekening naar de andere g-rekening) worden gebruikt voor leveranties van goederen of diensten die geen verband houden met aanneming van werk of inlening van personeel of dat er bewust een te hoge
aangifte loon- of omzetbelasting wordt gedaan, waarna bezwaar wordt
gemaakt tegen de afdracht of voldoening op aangifte, gevolgd door overboeking van het terug te geven bedrag op de bankrekening van de betrokkene. In hoeveel gevallen dit voorkomt is niet bekend. In de huidige
situatie is de ontvanger bevoegd om de g-rekeningovereenkomst op te
zeggen als op onjuiste wijze gebruik wordt gemaakt van de g-rekening.
Bij het onjuist doorstorten van gelden is het zo geregeld dat de depotbegunstigde verplicht is het overgeboekte bedrag terug te boeken voor
zover dat bedrag geen betrekking heeft op de aansprakelijkheidsbepalingen van de artikelen 34, 35 of 35a IW 1990. Daarnaast zal de
ontvanger een depot kunnen opzeggen als er sprake is van misbruik. Een
dergelijk misbruik zal in de nieuwe situatie eerder kunnen worden geconstateerd dan in de huidige situatie doordat de ontvanger meer zicht heeft
op de depots.
De staatssecretaris van Financiën,
J. C. de Jager

Tweede Kamer, vergaderjaar 2007–2008, 31 301, nr. 6

12