Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2009–2010

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1415
Vragen van het lid Roemer (SP) aan
de minister van Verkeer en Waterstaat
over het CBR. (Ingezonden
10 december 2009)
1
Wat is uw mening over de
prijsstijgingen bij het Centraal Bureau
Rijvaardigheidsbewijzen (CBR)?1
2
Waarom stijgt het tarief voor de
Eigen Verklaring met 12 procent?
Kunt u de cijfers geven waaruit blijkt
dat deze tariefstijging noodzakelijk is?
Hoe plaatst u deze stijging in het licht
van de chaos bij de afhandeling van
medische verklaringen, waar bij het
CBR in 2009 sprake van was?
3
Waarom stijgt de prijs voor de
toelating van een nieuwe rijschool
met maar liefst 100 euro? Kunt u
aangeven welke kostenstijging
binnen het CBR hier de veroorzaker
van is?
4
Waarom laat u de prijs van een
tussentijdse toets met ruim 21
procent stijgen? Hoe verklaart u deze
kostenstijging? Kunt u de cijfermatige
onderbouwing hiervan bekend
maken?
5
Kunt u aangeven waarom een
tussentijdse toets even duur is als

KVR39194
2009Z24093
0910tkkvr1415
ISSN 0921 - 7398
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2010

een regulier examen? Bent u bereid
cijfermatig zowel de kostprijs van een
regulier examen als een tussentijdse
toets te onderbouwen?
6
Waarom komt er een nieuw
faalangstexamen? Waarin verschilt
dit examen van het huidige examen
van het Bureau Nader Onderzoek
Rijvaardigheid (BNOR)? Kunt u
aangeven waarom dit faalexamen
beduidend duurder zal zijn?
7
Kunt u aangeven in hoeverre het
opheffen van het BNOR leidt tot
hogere kosten voor de
examenkandidaat?

u bereid dit cijfermatig te
onderbouwen?
11
Bent u bereid ervoor te zorgen dat
alle examentarieven onder de
«Regeling goedkeuring tarieven CBR»
komen te vallen? Zo ja, wanneer gaat
dit in? Zo nee, waarom niet?
12
Deelt u de mening dat het CBR een
publieke taak uitvoert en zich daar
ook naar dient te gedragen? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, vindt u het
serviceniveau van het CBR hier
voldoende op aansluiten?

8
Hoe gaat u de kwaliteit van de
CBR-examens nu toetsen zonder dat
er een andere exameninstantie is?
Zou een betere klachtencommissie in
dit licht niet welkom zijn? Zo nee,
waarom niet?

13
Bent u ervan op de hoogte dat nog
steeds mensen (een deel van) hun
rijbewijs kwijtraken na een
constatering van een kleine medische
afwijking, ook als alle betrokken
artsen de betreffende houder
voldoende gezond achten? Wat is uw
mening hierover?

9
Kunt u aangeven met welke financiële
tegenvallers het CBR kampt? Wat is
de oorzaak hiervan? Vindt u
tariefsverhogingen een passende
manier om hier iets aan te doen?

14
Vindt u het de taak van het CBR om
op de stoel van een arts te gaan zitten
en te besluiten in hoeverre iemand
voldoende bekwaam is om te rijden?
Kunt u uw antwoord toelichten?

10
Kunt u aangeven welke rijexamens
precies vallen onder «Regeling
goedkeuring tarieven CBR»? Wordt
aan deze regeling voldaan met de
nieuwe CBR-tarieven voor 2010? Bent

15
In hoeverre voldoen de Nederlandse
regels voor het toetsen van de
geschiktheid om te rijden aan de
Europese richtlijn 2009/112/EG van
25 augustus 2009? Op welke punten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3013

wijken de Nederlandse regels hier
van af? Op welke punten zijn de
Nederlandse regels strenger dan de
EU ons voorschrijft?
16
Wanneer komen uw voorstellen op
basis van het advies van de
Gezondheidsraad voor een mogelijke
herziening van de «Regeling eigen
geschiktheid 2000»?
17
Bent u bereid om in individuele
gevallen mensen een tijdelijke
rijbevoegdheid te geven in het geval
een arts dit verantwoord acht,
vooruitlopend op de mogelijke
nieuwe regels? Zo ja, hoe gaat u dit
uitvoeren? Zo nee, waarom niet?
18
Kunt u aangeven hoe de interne
klachtenprocedure van het CBR nu
verloopt? Ziet u mogelijkheden om
die verder te verbeteren? Zo nee,
waarom niet? Zo ja, met welke
voorstellen gaat u komen?
1

De Telegraaf, 4 december 2009: «Rijbewijs
wordt weer duurder»
http://www.telegraaf.nl/binnenland/5491455/
__Rijbewijs_wordt_weer_duurder__.html?p=
2,1

Antwoord
Antwoord van minister Eurlings
(Verkeer en Waterstaat) (ontvangen
29 januari 2010)
Zie ook Aanhangsel Handelingen,
vergaderjaar 2009–2010, nr. 1248
1
Het CBR heeft de tarieven voor het
kalenderjaar 2010 conform de
«Regeling goedkeuring tarieven»
vastgesteld. De indexatie bedraagt
2,58%. Deze tariefstijging acht ik
gerechtvaardigd.
2
De Eigen Verklaring, waarmee een
Verklaring van Geschiktheid wordt
aangevraagd, heeft een standaard
tarief, ongeacht de complexiteit en de
daarmee gepaard gaande inspanning
van het CBR om de geschiktheid vast
te stellen. Dit tarief stijgt van € 20,45
naar € 22,90 (+ 12%).
Ik streef er naar om mensen zo lang
mogelijk mobiel te houden. Dit
betekent dat mensen met medische
beperkingen onder voorwaarden zo
lang mogelijk aan het verkeer moeten
kunnen deelnemen. Het betreft hier
bijvoorbeeld mensen met
slaapstoornissen, geringe afwijkingen

aan hersenvaten, geringe dementie
en slechtziendheid. Dit vereist van het
CBR een nadere beoordeling. Het
aandeel Eigen Verklaringen dat door
het CBR nader moet worden
beoordeeld is hierdoor de afgelopen
jaren toegenomen van 40 naar
60 procent. Ook is de complexiteit
van de nadere beoordelingen
toegenomen. Dit leidt tot hogere
kosten voor het CBR. Deze kosten
moeten gedekt worden uit het tarief
voor de eigen verklaring.
Begin 2009 is een achterstand
ontstaan bij de afhandeling van de
medische verklaringen als gevolg van
een nieuw ICT-systeem. Deze
achterstanden zijn inmiddels
weggewerkt. De hiermee gepaard
gaande extra kosten die voor
rekening komen van het
exploitatieresultaat van 2009 zijn
geen reden voor de tariefsverhoging
in 2010.
3
Het CBR heeft eind 2009 bekend
gemaakt dat de prijs voor de
inschrijving van een nieuwe rijschool
stijgt van € 550 naar € 650. Deze prijs
is voor het eerst sinds 2003
verhoogd. Met het inschrijvingstarief
worden administratieve kosten
gedekt. Een onderdeel van dit tarief is
een waarborgsom van € 351. Het
CBR heeft begin januari besloten om
deze in 2010 te laten vervallen. Het
nieuwe inschrijvingstarief is door het
CBR aangepast en vastgesteld op
€ 299.
De inmiddels in 2010 ingeschreven
rijscholen krijgen de waarborgsom op
korte termijn teruggestort op de
rekening-courant. De openstaande
waarborgsommen over de jaren 2005
t/m 2009 worden gedurende 2010
gefaseerd teruggestort op de
rekening-courant. Omdat dit een
grote administratieve operatie is,
vindt dit gefaseerd per
inschrijvingsjaar – oudste eerst –
plaats.
Het inschrijvingstarief valt buiten de
Regeling goedkeuring tarieven en
vereist niet mijn goedkeuring.
4
Sinds 1 januari 1998 is het voor
kandidaten mogelijk om de
rijvaardigheid op vrijwillige basis
tussentijds te laten toetsen. Het CBR
heeft de tussentijdse toets destijds als
proef voor een lager tarief
geïntroduceerd dan het reguliere
examentarief. Het CBR acht het
bedrijfseconomisch niet langer

verantwoord de tussentijdse toetsen
onder de kostprijs aan te bieden. Om
deze reden heeft het CBR besloten
om het tarief van de tussentijdse
toets (A-verkeersdeelneming, B en BE
en B-RIS) gelijk te trekken met het
tarief van het praktijkexamen
categorie B. Dit tarief stijgt met 21%
van € 76,70 naar € 93,15. Omdat het
afnemen van tussentijdse toetsen
geen wettelijk verplichte taak is, kan
het CBR de prijs voor deze producten
zelf vaststellen. Het CBR heeft
daarvoor mijn goedkeuring niet
nodig.
5
Voor het antwoord op de vraag
waarom een tussentijdse toets even
duur is als een regulier examen
verwijs ik naar mijn antwoord op
vraag 4. Ik ben bereid de kostprijzen
cijfermatig te laten onderbouwen.
6
Het faalangstexamen richt zich op
kandidaten met faalangst. De
faciliteiten bij dit examen zijn
specifiek gericht op het voorkomen of
verminderen van faalangst. De
betreffende examinator is speciaal
getraind om kandidaten met
faalangst te begeleiden. Het
BNOR-examen is hier niet specifiek
voor bedoeld, maar is een vangnet
voor alle kandidaten die om welke
reden dan ook vier keer gezakt zijn
voor het reguliere rijexamen. Met het
faalangstexamen wil ik voorkomen
dat kandidaten die last hebben van
faalangst, eerst vier keer moeten
zakken voor het reguliere
praktijkexamen voordat zij deel
kunnen nemen aan het
BNOR-examen. Het faalangstexamen
is direct toegankelijk voor kandidaten
met faalangst, op advies van hun
rijopleider. In het tarief van het
faalangstexamen zijn de
trainingskosten van de examinator
verwerkt en de kosten die worden
veroorzaakt door de langere
examentijd.
Het faalangstexamen wordt in mijn
opdracht ontwikkeld. Het betreft
vooralsnog een proef, die loopt van
1 februari 2009 tot 1 februari 2010. Op
korte termijn zal ik na evaluatie
besluiten of het faalangstexamen
structureel kan worden
geïmplementeerd.
7
Het BNOR is op dit moment een
zelfstandige divisie van het CBR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3014

In het kader van de voorgenomen
reorganisatie «kantelt» het CBR van
een divisie/regio naar een
procesgerichte organisatiestructuur.
In dit kader zal de divisie BNOR als
organisatieonderdeel verdwijnen. De
nadere onderzoeken zoals genoemd
in de artikelen 86 t/m 96 van het
Reglement rijbewijzen worden ook in
de toekomst gewoon door het
CBR uitgevoerd. Voor de
examenkandidaat verandert er dus
niets. De opheffing van de divisie
BNOR zal dus niet leiden tot hogere
kosten voor de examenkandidaat.
8
De Europese rijbewijsregelgeving
bevat inhoudelijke eisen waaraan
theorie- en praktijkexamens voor het
rijbewijs moeten voldoen. De
lidstaten hebben de vrijheid om
binnen deze randvoorwaarden de
examens qua vorm en inhoud te
ontwikkelen. Het CBR heeft hiertoe
een systematiek die de kwaliteit van
examens dient te borgen.
Theorie-examens en nieuwe vragen
daarin worden ontwikkeld door
specialisten van het CBR en
voorgelegd aan een college van
deskundigen uit de wetenschap en
praktijk, voordat de directie van het
CBR haar goedkeuring verleent. Na
implementatie van de vragen in de
examens, worden de
scoringspercentages gemonitord en
wordt eventueel tot bijstelling
overgegaan. Indien belanghebbenden
klachten hebben over de examens of
twijfelen aan de kwaliteit van het
examen, kunnen zij een klacht
indienen bij de interne
klachtencommissie. Als de reactie
van de klachtencommissie naar het
oordeel van de belanghebbende niet
afdoende is, bestaat de mogelijkheid
om de Nationale Ombudsman in te
schakelen. Ik volg de kwaliteit van de
examens primair via de
slagingspercentages van de examens
en de klachten die hierover bij de
klachtencommissie of ombudsman
worden ingediend. Ik zie op basis
hiervan geen aanleiding om
aanvullende maatregelen te nemen.
9
De tariefverhogingen staan los van de
financiële tegenvallers. Over de aard
en omvang van de financiële
tegenvallers zal ik de Tweede Kamer

op korte termijn schriftelijk
informeren.
10
Alle wettelijk verplichte producten
van het CBR vallen onder de
«Regeling goedkeuring tarieven
CBR». Op basis van de rekenformule
die is vastgelegd in de regeling heeft
het CBR de tarieven voor 2010
geïndexeerd met 2,58%. Deze
indexering is voor 25 procent
gebaseerd op de CBS prijsindex en
voor 75 procent op de CBS loonindex.
11
Alle tarieven voor wettelijk verplichte
examens vallen op dit moment onder
de «Regeling goedkeuring tarieven
CBR». Ik ben niet bereid de regeling
te verruimen.
12
Ja, ik deel uw mening. Het CBR is
een publieke dienstverlener. Het
serviceniveau van het CBR is vertaald
in prestatieindicatoren met
bijbehorende normen. Per brief van
22 september 2009 heb ik u
geïnformeerd over de voortgang. Op
korte termijn zal ik de Tweede kamer
schriftelijk informeren over de actuele
stand van zaken.
13
Ja, regelmatig bereiken mij dergelijke
berichten. Het is daarbij van belang
om te beseffen dat het CBR bij het
nemen van besluiten over
geschiktheid voor het rijbewijs
uitsluitend gehouden is aan de
Regeling eisen geschiktheid 2000.
Deze Regeling is tot stand gekomen
op grond van Europese regelgeving
en op basis van adviezen van
commissies van deskundigen, zoals
de Gezondheidsraad. Bij het bepalen
van de normen is een afweging
gemaakt tussen het individueel
belang van de rijbewijsbezitter en het
maatschappelijk belang van de
verkeersveiligheid. Indien gerede
twijfels bestaan over de juistheid van
de normering, dan kan dit worden
voorgelegd aan een commissie van
deskundigen met de vraag of
herziening of aanpassing van de
normen in de Regeling eisen
geschiktheid 2000 aan de orde is. Dit
gebeurt in de praktijk met enige
regelmaat. Ik wijs hierbij op de vele
rapporten die sinds 2000 zowel
nationaal als binnen Europa hierover
zijn verschenen. Zeer recent is de

Regeling eisen geschiktheid 2000
aangepast voor een aantal zaken,
zoals slaapstoornissen, geringe
afwijkingen aan de hersenvaten,
geringe dementie en slechtziendheid.
De aanpassing zal er toe leiden dat
meer mensen met geringe
afwijkingen (een deel van) hun
rijbewijs kunnen behouden.
14
De verantwoordelijkheid voor de
beoordeling van de rijgeschiktheid
ligt uitsluitend bij het CBR. Keurende
artsen informeren de arts van het
CBR over de gestelde diagnose, de
ernst van de functiestoornissen en de
progressie. De arts van het CBR toetst
de verkregen medische informatie
aan de normen in de Regeling eisen
geschiktheid 2000 en neemt
vervolgens een besluit over de
rijgeschiktheid. Dat besluit is vatbaar
voor bezwaar en beroep bij de
bestuursrechter. Volgens vaste
jurisprudentie van de Raad van State
is de Regeling eisen geschiktheid
2000 daarbij bindend. Het CBR kan en
mag hiervan niet afwijken, ook niet
op advies van een keurende arts of
behandelende arts.
15
De Europese richtlijn 2009/112/EG van
25 augustus 2009 is nog niet
geïmplementeerd. De richtlijn
gaat over drie onderwerpen:
gezichtsscherpte, diabetes mellitus en
epilepsie. De huidige Nederlandse
eisen voor gezichtsscherpte zijn
strenger dan de eisen in de nieuwe
richtlijn. Dit gedeelte van de eisen uit
de nieuwe richtlijn wil ik op korte
termijn implementeren. Dit leidt tot
een verlichting van de eisen ten
aanzien van gezichtsscherpte. Over
de implementatie richtlijn ten aanzien
van diabetes mellitus en epilepsie
heb ik zowel aan het CBR als de
Gezondheidsraad gevraagd mij nader
te adviseren. Ik verwacht dit advies
voor de zomer zodat de richtlijn
uiterlijk 26 augustus 2010
geïmplementeerd is.
16
De Gezondheidsraad heeft mij bericht
met een advies te komen in februari
2010. Dat advies laat ik inhoudelijk en
voor de uitvoeringsaspecten toetsen
door het CBR. Als het advies van het
CBR positief is, zal ik met prioriteit de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3015

Regeling eisen geschiktheid 2000
aanpassen.
17
Nee, ik ben hiertoe niet bereid. De
Regeling eisen geschiktheid 2000 die
tot stand is gekomen op basis van
Europese richtlijnen en adviezen van
commissies van deskundigen, is
bepalend en niet de mening van een
behandelend arts.
18
De huidige klachtenafhandeling vindt
als volgt plaats:
• Mondelinge klachten worden door
de medewerker aangehoord. De
medewerker streeft er naar de klacht
meteen naar tevredenheid af te
wikkelen. Kan de klacht niet
onmiddellijk worden afgedaan of is
de klant niet tevreden, dan wordt de
klacht via een klachtenformulier
omgezet in een schriftelijke klacht.
Het ingevulde klachtenformulier
wordt geregistreerd en in
behandeling genomen. In geval van
ernstige en/of ingewikkelde klachten
zendt de medewerker een blanco
klachtenformulier aan de klager.
• Schriftelijke klachten worden bij
binnenkomst meteen geregistreerd.
De ontvangst wordt schriftelijk
bevestigd. De klacht gaat naar een
aangewezen behandelaar, die
gegevens verzamelt en betrokkenen
hoort. De klager kan zijn klacht
mondeling toelichten. Indien de
klacht tegen een medewerker is
gericht, ontvangt die een afschrift van
de klacht. De medewerker is
gehouden binnen een week een
schriftelijke reactie – deugdelijk
beargumenteerd en zo mogelijk
onderbouwd met bewijsstukken – te
geven en daarbij in te gaan op de
essentiële punten van de klacht. De
schriftelijke reactie wordt naar de
klager gestuurd. Daarna neemt de
klachtbehandelaar contact op met de
klager voor zijn reactie op het
schriftelijke verweer van de
medewerker. De klager wordt de
gelegenheid gegeven tot een
hoorzitting. Ingeval van een
hoorzitting, wordt daarvan een apart
verslag gemaakt en ter beschikking
gesteld aan de klager. De
klachtbehandelaar rapporteert zijn
bevindingen en advies schriftelijk aan
het hoofd regio. Het hoofd
regio/divisie stelt de feiten vast en
beslist of de klacht gegrond, deels
gegrond of ongegrond is. De
schriftelijk gemotiveerde beslissing
wordt door het hoofd regio/divisie

ondertekend. Bij een klacht tegen het
hoofd wordt door de directie
ondertekend. Vervolgens wordt dit
aan de klager toegezonden. Bij een
(deels) gegronde klacht wordt tevens
de tegemoetkoming aan de klager
vermeld. Indien daartoe aanleiding
bestaat, worden er intern
aanpassingsmaatregelen genomen.
Op de beslissing wordt vermeld dat
indien klager niet tevreden is over de
wijze waarop het CBR zijn klacht heeft
behandeld, hij een klacht kan
indienen bij de Nationale
Ombudsman. De afhandeling
geschiedt binnen zes weken. Het
hoofd kan de afhandeling eenmaal
met 4 weken verlengen, waarvan de
klager schriftelijk wordt
geïnformeerd.
• De hoofden rapporteren eenmaal
per kwartaal aan de directie het
aantal, de soort en de eventuele
bijzonderheden van de afgehandelde
klachten. De geregistreerde klachten
worden jaarlijks gepubliceerd.
• De afgehandelde klachtendossiers
worden eenmaal per kwartaal ter
kennisneming aan de directie
gezonden. De bewaartermijn van de
klachtendossiers bedraagt drie jaar.
In de huidige decentrale
organisatiestructuur worden de
klachten over het CBR per regio en
divisie afgehandeld. Een centraal
meldpunt voor klachten en een
centrale afwikkeling van alle klachten,
zou de uniformiteit en de – verdere
ontwikkeling van de –
professionaliteit van de afhandeling
van klachten bevorderen. Dit geldt in
het bijzonder voor de afhandeling van
vragen en opmerkingen die zich in
het grensgebied bevinden tussen
verzoeken om informatie en klachten.
In de nieuwe organisatie zal daarin
worden voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, Aanhangsel

3016