Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2013–2014

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2379
Vragen van de leden Klever en Helder (beiden PVV) aan de Ministers van
Volksgezondheid Welzijn en Sport en van Veiligheid en Justitie over het bericht
dat de Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) het Openbaar Ministerie (OM) heeft
gepasseerd bij het fraudeonderzoek in het St. Antonius Ziekenhuis te
Nieuwegein (ingezonden 25 juni 2014).
Antwoord van Minister Schippers (Volksgezondheid, Welzijn en Sport) mede
namens de Minister van Veiligheid en Justitie (ontvangen 30 juni 2014).
Vraag 1, 2, 3, 4 en 11
Wat is uw reactie op het bericht «NZa passeert Openbaar Ministerie in groot
fraudeonderzoek»?1
Heeft de NZa in overleg met het OM besloten alleen een bestuurlijke boete
op te leggen, en af te zien van een strafrechtelijk onderzoek?
Klopt het dat het OM wel aanknopingspunten zag voor vervolging in deze
fraudezaak?
Is het tripartiet protocol in deze fraudezaak correct gevolgd? Zo ja, waar blijkt
dat uit? Zo nee, waarom niet?
Wat gaat u doen om er voor te zorgen dat het OM nooit meer op een
dergelijke wijze door de NZa wordt tegengewerkt, dan wel belemmerd in de
opsporing en vervolging van fraudeurs?
Antwoord 1, 2, 3, 4 en 11
Wij hebben kennisgenomen van de berichtgeving. Voor de beantwoording
van deze vragen verwijzen wij naar de brief «Jaarrekeningentraject en
afstemming NZa en OM» die uw Kamer 26 juni jongstleden heeft ontvangen.
Vraag 5
Is het gebruikelijk dat een overheidsorgaan strafrechtelijke vervolging
voorkomt door snel een bestuurlijke boete op te leggen?
Antwoord 5
In het Nederlandse toezichthoudsysteem is het algemene adagium dat
onrechtmatigheden zo veel mogelijk in het bestuursrecht worden aangepakt.
Het CSO Zorg is ingesteld om zaken waarin zich een samenloop van het

1

ah-tk-20132014-2379
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2014

http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/nza-passeert-openbaar-ministerie-grootfraudeonderzoek

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

1

bestuurs- en het strafrecht voordoet, te bespreken. Deze samenloop is er in
geval van een verdenking van strafbare feiten die tevens op grond van de
Wet Marktordening Gezondheidszorg beboetbare feiten vormen, of dat nu
overtredingen (schuld) of misdrijven (opzet) betreffen. Dergelijke feiten
mogen slechts eenmaal worden bestraft op grond van het zogenoemde «ne
bis in idem» beginsel dat onder meer in art. 5:44 Awb en art. 68 WvSr is
vastgelegd.
Op grond van artikel 5:44, lid 2, van de Algemene wet bestuursrecht dient het
bestuursorgaan (in dit geval de NZa), indien de gedraging tevens een
strafbaar feit is, deze aan de officier van justitie voor te leggen. De NZa heeft
medegedeeld de geconstateerde feiten als overtredingen aan te merken en
aangegeven dat er van opzet niet is gebleken. De vraag of de zaak zich
uiteindelijk ook leent voor strafrechtelijke afdoening is in hoge mate
afhankelijk van de vraag of er sprake was van opzet of niet. De NZa heeft
zelfstandig, op basis van het beschikbare onderzoeksmateriaal, de conclusie
getrokken dat er in het onderhavige geval van opzet niet is gebleken en de
gedraging derhalve niet tevens een strafbaar feit opleverde. Hiermee heeft de
NZa gehandeld conform deze wettelijke bepaling. Het vormen van een
strafrechtelijk inhoudelijk oordeel door het OM op basis van het feitencomplex zoals weergegeven in het onderzoeksrapport was derhalve niet aan de
orde.
Vraag 6
Welk effect heeft een bestuurlijke boete op de zorgkosten, en welk effect heeft
strafrechtelijke vervolging? Wat heeft uw voorkeur?
Antwoord 6
In algemene zin kan niet worden aangegeven wat het (verschil in) effect is
van een bestuurlijke boete op de zorgkosten ten opzichte van een strafrechtelijke vervolging. Zowel de bestuurlijke boete als een strafoplegging die kan
volgen na strafrechtelijke vervolging heeft een punitief karakter. Overigens
bestaan ook in het strafrecht mogelijkheden om onterecht genoten voordeel
af te pakken.
In dit geval heeft het bestuurlijke toezicht geleid tot terugbetaling van
onterechte declaraties door het St. Antonius Ziekenhuis. Inmiddels heeft de
ziekenhuissector de handschoen zelf opgepakt om iedere twijfel over goede
of verkeerde declaraties weg te nemen. Het is voor het eerst dat ziekenhuizen
de hele administratie doorspitten over de twee voorgaande jaren (i.e. 2012 en
2013).
Vraag 7
Welke personen hebben het NZa-onderzoek bij het St. Antonius Ziekenhuis
uitgevoerd?
Antwoord 7
De NZa heeft gemeld dat dit medewerkers zijn die op grond van artikel 72
van de Wet marktordening gezondheidszorg zijn aangesteld als toezichthouder.
Vraag 8
Zijn de onderzoekers in het verleden direct of indirect betrokken geweest bij
het St. Antonius Ziekenhuis? Zo ja, in welke hoedanigheid?
Antwoord 8
De NZa heeft gemeld dat er geen sprake is van betrokkenheid door de
onderzoekers.
Vraag 9
Bent u van mening dat de NZa voldoende afstand houdt tot de instellingen
waarop zij toezicht houdt?
Antwoord 9
Ja. Het staat voorop dat de NZa als (markt)toezichthouder onafhankelijk moet
opereren van de zorgaanbieders en ziektekostenverzekeraars waarop zij toe
ziet. Voor de regulerende taken is de NZa verplicht kennis te vergaren
omtrent feiten en af te wegen belangen bij het nemen van haar besluiten. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

2

NZa maakt daarbij gebruik van veldpartijen. Dit betekent dat de input van
veldpartijen wordt meegenomen bij het ontwikkelen van beleid door de NZa
(voor zover vallend binnen het mandaat van de NZa). Formele vaststelling
van het beleid vindt plaats binnen de Raad van Bestuur van de NZa, die
hierover onafhankelijk besluit. Om de onafhankelijkheid van (markt)toezicht te
borgen bestaat binnen de NZa een organisatorische scheiding tussen toezicht
en handhaving enerzijds en regulering anderzijds.
Vraag 10
Deelt u de mening dat fraude nooit mag lonen, en dat fraudeurs altijd door
het OM vervolgd moeten worden?
Antwoord 10
Wij vinden fraude en onrechtmatige declaraties in de zorg niet acceptabel.
Het zet de betaalbaarheid en de solidariteit van het stelsel onder druk en
ondermijnt de vertrouwen in overheidsinstituties.
De middelen die bestemd zijn voor de zorg moeten op een goede manier
worden besteed. Dat vereist een cultuur waarin alle partijen integer omgaan
met zorggeld en de geldende wetten en regels naleven. Als blijkt dat de
regels niet worden nageleefd, treden toezichthouders en opsporingsdiensten
daar gericht tegen op. In algemene zin is van belang dat fraude alleen met
een integrale aanpak op een effectieve manier voorkomen en bestreden kan
worden. Alleen als wordt ingezet op gerichte aandacht voor preventie
(waaronder goede voorlichting, fraudebestendige wet- en regelgeving),
controle, toezicht en handhaving kan sprake zijn van een effectieve aanpak.
Met een dergelijke integrale aanpak is het ook mogelijk de inzet van het
strafrecht goed af te stemmen op wat andere partijen in de handhavingsketen
doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, Aanhangsel

3