Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 300 IV

Vaststelling van de begrotingsstaten van
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H)
voor het jaar 2020

Nr. 36

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 5 december 2019
Inleiding
In september1 informeerde ik uw Kamer over het wetsvoorstel dat ik in
voorbereiding heb om de geleidelijke overgang naar normale bestuurlijke
verhoudingen op Sint Eustatius mogelijk te maken.
Dit wetsvoorstel is in voorbereiding en zal naar verwachting begin 2020
ter behandeling worden ingediend. Conform de toezegging aan uw
Kamer2 zal ik u halfjaarlijks blijven rapporteren over de voortgang op alle
terreinen die de ingreep betreft. Daarbij blijven de criteria zoals ik die als
uitgangspunt heb geformuleerd in de tweede voortgangsrapportage van
14 november 20183 leidend4.
In aanvulling op de septemberbrief informeer ik u met deze rapportage
over de stand van zaken. Voor zover deze ongewijzigd is ten opzichte van
mijn septemberbrief ga ik daarop niet uitgebreid in. Tegelijkertijd is er een
aantal zaken die ik juist naar aanleiding van het verschijnen van die brief
en de daaraan verbonden Townhall meeting, graag met uw Kamer wil
delen. Zoals inmiddels gebruikelijk wordt de voortgang op de diverse
domeinen beschreven; het bestuurlijke, sociale en fysieke domein.
Algemeen beeld
Onder andere uit de signalen die ik tijdens de Townhall meeting van
23 september jl. heb ontvangen maak ik op dat de manieren waarop de
burgers op Sint Eustatius worden voorzien van informatie over de
1

Kamerstuk 35 300 IV, nr. 6
Kamerstuk 34 877, nr. 6
Kamerstuk 35 000 IV, nr. 29
4
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl
2
3

kst-35300-IV-36
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

1

voortgang van projecten, de transparantie in besluitvorming en de
mogelijkheden die voor hen openstaan om hun stem te laten horen,
blijvend om aandacht vragen. De regeringscommissaris heb ik gevraagd
om mij, onder andere bij monde van de Maatschappelijke raad van
Advies, nader te informeren over de gevoelens die bij de bevolking leven
over het aangekondigde traject richting herstel van de normale verhoudingen. Dat traject op zichzelf leidt ook tot een aantal nieuwe initiatieven
zoals publieke voorlichting over het actief en passief kiesrecht en
opleidingsmogelijkheden voor potentiele nieuwe politici. Daarnaast wordt
op Sint Eustatius de laatste hand gelegd aan een integraal communicatieplan.
Maatschappelijke raad
In een bijeenkomst met de maatschappelijke raad op 29 oktober jl. is door
de regeringscommissaris onder andere gesproken over het aangekondigde traject richting herstel van de democratie. De regeringscommissaris
heeft daarover aan mij verslag gedaan.
De meerderheid van de aanwezige leden van de Maatschappelijke Raad
van Advies steunde het voorstel voor een geleidelijke terugkeer naar de
normale situatie. De gedachtegang om op basis van criteria en niet op
basis van een uiterste datum van de ene fase naar de te gaan zorgde voor
vragen als hoe en wanneer wordt aan een criterium voldaan en wie
kunnen dit objectief beoordelen?
Dezelfde meerderheid gaf aan de datum 21 oktober 2020 voor verkiezingen voor de eilandsraad aan de ambitieuze kant te vinden. Het zo
spoedig mogelijk starten van de opleiding voor politici en aspirant-politici
zag de meerderheid als noodzakelijk in het proces om te komen tot goed
bestuur. Om een herhaling van de situatie die tot de interventie heeft
geleid in februari 2018 te voorkomen prefereert de meerderheid meer
bevoegdheden voor de gezaghebber. Zijn autoriteit was in het verleden te
beperkt om te handelen en het verwerken van beslissingen via de
Rijksvertegenwoordiger leidde tot veel vertraging. Eén van de leden die
de meerderheidsopinie verkondigde, verklaarde dat er bepaalde groepen
zijn die zich van hun stemrecht beroofd voelen en achtte het belangrijk om
deze informatie te delen.
De minderheid was van mening dat iedere vertraging te lang is en
verklaarde dat mensen hunkeren naar de terugkeer van hun democratische rechten.
Townhall/voorlichting verkiezingen
Op korte termijn zal een eerste algemene voorlichting voor het bredere
publiek plaatsvinden over de verkiezingen. Daarbij ligt de focus op het
enthousiasmeren van het publiek en het verschaffen van informatie over
de mogelijkheden als men zich verkiesbaar wil stellen. In aanloop naar de
verkiezingen zullen eveneens diverse bijeenkomsten worden georganiseerd om potentiele politici te informeren over de mogelijkheden,
voorwaarden en termijnen. Op die manier wordt eenieder de mogelijkheid
geboden om zich te verdiepen in wat het betekent om eilandraadslid of
gedeputeerde te zijn.
Opleidingen politici
Na de kandidaatstelling organiseert mijn ministerie in samenwerking met
het openbaar lichaam opleidingsprogramma’s voor potentiele politici. In
deze opleiding zal aandacht zijn voor de kennis en vaardigheden die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

2

eilandsraadsleden nodig hebben om de rol van volksvertegenwoordiger
in te vullen. Ook na de verkiezingen krijgen de eilandsraadsleden een
opleiding op maat aangeboden.
Communicatieplan
Het openbaar lichaam streeft naar betere publieke informatievoorziening
met een strategisch communicatieplan dat zich in de afrondende fase
bevindt. De inhoud van het plan zal met de maatschappelijke raad
besproken worden. Een deel van de in het plan beschreven acties is reeds
in uitvoering. Onder andere wordt een huisstijl voor het openbaar lichaam
ontworpen, is de aanlevering van informatie voor publicatie vanuit de
verschillende onderdelen van het openbaar lichaam gestroomlijnd en
worden de verschillende directies voorzien van communicatie-advies.
Bestuurlijk domein
Reorganisatie
Op 1 september 2019 is de nieuwe organisatie geëffectueerd. Het
overgrote deel van de medewerkers volgde de eigen functie. Van de
medewerkers van het openbaar lichaam die niet direct geplaatst konden
worden is een groot deel inmiddels op openstaande functies terecht
gekomen. Voor een klein aantal is een maatwerkplek gecreëerd en met
een enkeling is een uitstroomregeling getroffen. Door de doorstroom van
interne medewerkers zijn er nog steeds verschuivingen in de organisatie
en wordt het aantal mobiliteitskandidaten steeds kleiner.
Als onderdeel van de informatievoorziening aan medewerkers wordt twee
wekelijks een magazine (The Insider) verspreid dat de medewerkers op de
hoogte houdt van de ontwikkelingen rond de reorganisatie en hen meer
inzicht moet geven in het functioneren van het openbaar lichaam.
Opleidingen ambtelijk apparaat
Voor Sint Eustatius is een meerjarig professionaliseringsprogramma
ontwikkeld, waarin de focus ligt op het op het duurzaam versterken van
het ambtelijke apparaat op huidige en toekomstige taken. In oktober is
een ontwikkeltraject voor managers en unitmanagers van start gegaan.
Afgelopen jaar hebben de ambtenaren van het openbaar lichaam
herhaaldelijke vakmanschaptrainingen gehad. In het verlengde van de
training wordt gewerkt aan de opstelling van een gedragscode.
Ook is een opleidingsplan met groepsgewijze aanpak gereed. Managers,
beleidsadviseurs, secretaresses, beveiliging, frontofficemedewerkers,
administratieve medewerkers en financiële medewerkers worden
daarmee zowel inhoudelijk als op vaardigheden getraind. Voorbeelden
daarvan zijn een cursus schrijfvaardigheid voor beleidsadviseurs, een
cursus Fin BES en BBV BES voor medewerkers Financiën en een cursus
overheidsfinanciën voor niet-financiële medewerkers. Ook wordt veel
geïnvesteerd in computervaardigheden en het verminderen van
laaggeletterdheid.
Versterken bestuurlijke structuur
Als onderdeel van een nieuwe, transparantere, manier van werken zijn
recent nieuwe formats voor besluitvormingsnotas en de besluitenlijst
vastgesteld en in gebruik genomen. Deze helpen het besluitvormingsproces eenduidiger te maken en de uitkomst daarvan transparanter. In een
workshop voor de directeuren, unitmanagers en beleidsmedewerkers is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

3

de nieuwe werkwijze toegelicht en de medewerkers krijgen praktijkondersteuning bij de ingebruikname.
Het inventariseren van onjuiste, verouderde en ontbrekende regelgeving
is een omvangrijke klus die per beleidsterrein wordt aangepakt. Sommige
verordeningen vragen alleen om een toets op actualiteit, anderen moeten
in samenhang beoordeeld worden en weer een andere categorie
ontbreekt nog volledig. Het vergt de inspanning van alle onderdelen van
het openbaar lichaam om dit stap voor stap op orde te brengen.
Handhaving en toezicht
De bescherming van de leefomgeving kan niet zonder een beperkte mate
van regulering van bedrijvigheid. Hotels, garages en een aantal andere
activiteiten krijgen in 2021 te maken met het Inrichtingen- en activiteitenbesluit milieubeheer (IAB) met hierin regels voor afvalbeheer, afvalwater
en bodem beschermende voorzieningen. Daarmee wordt duidelijkheid
geboden aan ondernemers over eisen aan installaties en activiteiten. Het
IAB vervangt de lokale hinderverordening en de daarin geldende
vergunningplicht met algemene regels. Inmiddels is geïnventariseerd wat
de consequenties zijn voor het bestuursapparaat en bedrijfsleven en
worden aanbevelingen gedaan voor adequaat toezicht en handhaving.
Planning & control cyclus
Recent zijn de eerste en tweede uitvoeringsrapportage van 2019
ingediend, als ook de eerste begrotingswijziging. Verder is de jaarrekening
2016 ingediend, nog steeds met een oordeelsonthouding van de externe
accountant. Daarnaast zijn de ontwerpbegroting voor 2020 en de
meerjarenbegroting voor 2021–2023 ter advisering aan mijn ministerie
aangeboden. Begin december verwacht ik de definitieve begroting te
ontvangen.
Er zijn inhoudelijke verbeteringen zichtbaar, maar het gewenste niveau is
nog niet bereikt. Zo ontbreken in de begroting nog de paragrafen
grondbeleid en risicomanagement en weerstandsvermogen. De paragraaf
kapitaalgoederen is in ontwikkeling.
In de periode augustus tot en met oktober is een grote stap gezet door de
sterk vervuilde administratie van de materiële vaste activa op te schonen.
De resultaten daarvan worden nu verwerkt in de jaarrekeningen over 2017
en 2018.
De externe accountant start medio november 2019 met de controle van de
jaarrekeningen (audit). De regeringscommissaris heeft daartoe recent een
opdracht gegeven. Het streven is om de audits in 2019 af te ronden.
Vanwege de vele resterende gebreken wordt over het jaar 2019 nog geen
goedkeurende accountantsverklaring verwacht.
Plan van aanpak financieel beheer
In het kader van de verbetering van het financieel beheer is veel werk
verzet, maar moet ook nog steeds veel gebeuren om te komen tot een
verantwoorde overdracht aan een nieuw bestuur. Het onvoldoende in
staat zijn om tot afronding van gestarte maatregelen te komen, laat zich
deels verklaren door samenloop met de omvangrijke reorganisatie en de
beperkte uitvoeringscapaciteit. Het blijft een punt van zorg. Om de directie
financiën te ondersteunen zijn recent twee vacatures opengesteld
waarvan er één inmiddels is ingevuld. Na invulling van de vacatures zal
nader worden bezien of extra ondersteuning noodzakelijk is. Het streven is
het gehele plan van aanpak af te ronden in 2020.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

4

Rekenkamer
Voor Sint Eustatius wordt bij het instellen van een zelfstandige rekenkamer op korte termijn ondersteuning vanuit Europees Nederland
geboden. De rekenkamer Rotterdam heeft haar expertise aangeboden.
Hiermee wordt vooruitgelopen op een wetswijziging die noodzakelijk is
voor het instellen van een rekenkamer voor alle BES eilanden. Rotterdam
kan in de toekomst ook beoogd rekenkamerleden uit (de omgeving van)
Sint Eustatius ondersteunen door hen te laten meelopen en door middel
van kennisvermeerdering en trainingen. De inzet wordt incidenteel
gefinancierd uit een bijzondere uitkering van BZK. Doel is de rekenkamer
zo op te zetten dat deze zo snel mogelijk lokaal kan worden overgenomen
en structureel wordt ingebed. Daarbij wordt ook bezien op welke wijze
structurele ondersteuning vanuit de regio dan wel Europees Nederland
wordt vormgegeven.
ICT Infrastructuur openbaar lichaam
In het najaar is een project van start gegaan om het achterstallig
onderhoud aan de ICT infrastructuur in te halen. De beschikbaarheid van
een netwerk waarmee de verschillende onderdelen van het openbaar
lichaam met elkaar verbonden worden is cruciaal in voor professionalisering en adequate informatievoorziening. Er wordt onder andere
bekabeld, netwerkaansluitingen worden aangelegd en medewerkers
zullen worden opgeleid. Met het beschikbare budget van het openbaar
lichaam is gestart bij vitale onderdelen als de afdeling ICT, burgerzaken en
financiën.
Sociaal domein
Algemeen
Met het vaststellen van het ijkpunt voor het sociaal minimum en de
bijbehorende maatregelen zet het kabinet een aantal substantiële stappen
om de situatie van inwoners in Caribisch Nederland te verbeteren. De
Tweede Kamer is hierover op 27 juni 2019 geïnformeerd5. Het kabinet
heeft zich gecommitteerd aan het verlagen van de kosten van levensonderhoud en het verbeteren van de inkomenspositie van inwoners van
Caribisch Nederland. Aan de kostenkant gaat het onder meer om het
verbeteren van de financiële toegankelijkheid van de kinderopvang en het
terugbrengen van de kosten van wonen.
Naast het verlagen van de kosten van levensonderhoud tot een redelijk
niveau, zet het kabinet in op het verbeteren van de inkomenspositie van
inwoners in Caribisch Nederland. Per 1 januari 2020 worden het wettelijk
minimumloon en de uitkeringen opnieuw verhoogd. Per 1 januari 2020
wordt daarnaast de onderstand voor mensen die volledig en duurzaam
arbeidsongeschikt zijn dusdanig verhoogd dat iemand in de onderstand
die zelfstandig woont op maandbasis uitkomt op het wettelijk
minimumloon. Ook kunnen alleenstaande AOV-gerechtigden in
aanmerking komen voor een aanvulling vanuit de onderstand. De
komende vijf jaar zal de Tweede Kamer jaarlijks worden geïnformeerd
over de voortgang. Hierbij zal telkens worden bezien of en zo ja welke
aanvullende stappen gezet moeten worden om de situatie voor inwoners
in Caribisch Nederland te verbeteren.

5

Kamerstuk 35 000 IV, nr. 61

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

5

BES(t)4 kids
Op 27 juni 2019 heeft het kabinet de Tweede Kamer ook geïnformeerd
over programma BES(t)4 kids6. In het kader van het programma BES(t)4
kids zijn op Sint Eustatius onder meer opleidingstrajecten gestart voor de
medewerkers van de kinderopvang en zijn arbeidsvoorwaarden op
onderdelen verbeterd. Het verbeteren van de kwaliteit van de kinderopvang wordt op verschillende manieren aangepakt. Het programma
BES(t)4 kids is in het najaar gestart met een beroepsopleiding specifiek
gericht op de kinderopvang waar aan het huidige personeel als leerlingen
van het middelbaar beroepsonderwijs deelnemen. De opleiding zal in
2021 worden afgesloten.
Kinderrechteneducatie en participatie
Alle scholen op Sint Eustatius zijn uitgenodigd om deel te nemen aan het
Kinderrechtenfilmfestival (KRFF); een activiteit waarmee kinderen op een
creatieve en interactieve manier leren over hun rechten en over hoe ze
kunnen participeren. Begin juni vindt de finale op Bonaire plaats waar de
beste films van St. Eustatius, Saba, Bonaire, St. Maarten, Aruba, en
Curaçao worden gepresenteerd door de kinderen die ze gemaakt hebben.
De beste van de zes films zal worden gekozen door jury leden van alle zes
eilanden. De winnende film wordt gepresenteerd in juni tijdens de
Nederlandse editie van het kinderrechtenfilmfestival.
Communicatie voor positief opvoeden en ouderschap
UNICEF zal in januari een pedagogische visie meeting organiseren tussen
het BES(t)4 Kids team en partners op Sint Eustatius. De meeting wordt
gefaciliteerd door een regionale «Early Childhood Development»-expert,
die veel vergelijkbare opdrachten voor UNICEF heeft uitgevoerd in de
Oost-Caribisch gebied en Latijns-Amerika. De pedagogische visie zal
vervolgens worden gebruikt door het BES(t) 4 Kids-programma en andere
entiteiten die zich richten op ouders en andere (professionele)
zorgverleners/opvoeders.
Huiselijk geweld
Afgelopen periode is ingezet op het verbeteren van de ketensamenwerking in de aanpak van huiselijk geweld en kindermishandeling. Zo zijn
op grond van het in maart 2019 gesloten samenwerkingsconvenant
Multidisciplinair Overleg (MDO – een netwerksamenwerking tussen de
zorg- en de strafrechtketen) de eerste casussen besproken. En is er een
voorlichtingsfilm gemaakt over wie werkzaam zijn in de keten. Daarnaast
is er in de aanpak meer aandacht voor daders en is er inmiddels een
locatie waar slachtoffers van huiselijk geweld opgevangen kunnen
worden. Aan een tweede locatie wordt gewerkt. De Staatssecretaris van
VWS zal de Tweede Kamer in het eerste kwartaal van 2020 nader
informeren over de voortgang op alle drie de eilanden van het bestuursakkoord huiselijk geweld en kindermishandeling.
Arbeidsbemiddeling
Om een duurzame weg uit de armoede te bieden, is meer arbeidsparticipatie nodig. Het openbaar lichaam en de gemeente Leiden werken samen
in een door het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid (SZW)
gefinancierde twinning om de arbeidsbemiddeling op Sint Eustatius te
verbeteren. Dit traject loopt tot april 2020. De laatste fase van de twinning
6

Kamerstuk 31 322, nr. 397

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

6

zal vooral in het teken staan van de borging van methodieken en
werkwijzen en de professionalisering van het beleid om mensen met een
arbeidsbeperking aan het werk te helpen en te houden.
Armoedebestrijding
Armoedebestrijding vraagt nadrukkelijk ook een inspanning van het
openbaar lichaam. Zij kan vanuit het eilandelijk armoedebeleid haar
steentje bijdragen. Hierbij is een belangrijke randvoorwaarde dat het
openbaar lichaam het beleid rond armoedebestrijding vastlegt in een
verordening of beleidsregels. Het Ministerie van SZW speelt hierbij een
ondersteunende rol. Zo hebben in 2019 sociaalmaatschappelijk werkers
van het openbaar lichaam deelgenomen aan een door het ministerie
georganiseerde training schuldhulpverlening. Het ministerie is in overleg
met het openbaar lichaam over nadere ondersteuning, bijvoorbeeld op
het vlak van de ontwikkeling van beleidsregels voor schuldhulpverlening.
Sociale woningbouw/huursubsidie
In het kader van de woonlastenverlaging is het belangrijk dat op elk van
de eilanden toegang bestaat tot voldoende en kwalitatief goede sociale
woningbouw. De Europees Nederlandse woningcorporatie Woonlinie en
het openbaar lichaam hebben daarom een gezamenlijk voorstel ingediend
om een structurele oplossing te vinden voor renovatie, onderhoud en
nieuwbouw van sociale huisvesting. Inmiddels wordt gewerkt aan het
eerste pilotproject, waarbij Woonlinie in overleg met het openbaar
lichaam en de Statia Housing Foundation een eerste woning renoveert en
een twee onder een kap woning realiseert. Hiervoor heeft BZK een
subsidie van 390.000 euro ter beschikking gesteld. Gedurende het
pilotproject wordt gewerkt aan intensivering van de samenwerking tussen
betrokkenen, om uiteindelijk bijna honderd sociale huurwoningen te
renoveren en vijfenveertig nieuwe sociale huurwoningen te bouwen.
Tussen BZK en het openbaar lichaam heeft een eerste gesprek plaatsgevonden om te komen tot een huurpuntenstelsel, een liberalisatiegrens en
een huurcommissie. Deze moeten het systeem rechtvaardiger maken en
professionaliseren, en versterken daarmee de bestuurlijke structuur op
Sint Eustatius. De Wet Maatregelen Huurwoningmarkt CN zal in de eerste
helft van 2020 in werking treden. De uitvoering van die wet dient
neergelegd te worden in lokale verordeningen. Daaraan wordt momenteel
gewerkt.
BZK zet daarnaast stappen om tot een vorm van tegemoetkoming in de
huurlasten voor Caribisch Nederland te komen. Er is extra geld vrijgemaakt om middels een verhuurdersbijdrage de huurlasten te verminderen.
Sport en bewegen
De uitvoering van het Caribisch Sport- en Preventieakkoord (Bijlage bij
Kamerstuk 35 000 XVI, nr. 132), dat gesloten is met het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport (VWS), is gestart. De werving van een
extra buurtsportcoach bij de sportstichting en een extra
preventiemedewerker/gezondheidsbevorderaar bij de afdeling publieke
gezondheid gaat binnenkort van start. Op korte termijn zal een dagelijks
gezond ontbijt op twee basisscholen worden verstrekt aan kinderen die
het nodig hebben. Door VWS wordt voor 2 jaar een senior adviseur op
Caribisch Nederland aangesteld om samen met de openbare lichamen en
betrokken organisaties de aanpak Jongeren op Gezond Gewicht (JOGG) te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

7

implementeren. Het doel is om te komen tot een sluitende keten voor
kinderen met overgewicht en obesitas.
Door de Cruyff foundation wordt onderzocht wat de kosten zijn om het
Cruyff Court te overkappen. Daarmee kan het veld overdag in de schaduw
worden gebruikt en gelijktijdig van verlichting worden voorzien voor
gebruik in de avond. De verwachting is dat eind van dit jaar hierover een
besluit kan worden genomen, zodat in 2020 gestart kan worden met de
werkzaamheden. Verder wordt er door het Ministerie van Justitie en
Veiligheid (JenV) gewerkt aan een projectplan om de jeugdinterventie
«Alleen jij bepaalt wie je bent» op te starten. Jongeren krijgen in deze
interventie een jaar lang twee keer per week training door speciaal
opgeleide trainers, die ze niet alleen de sport leren, maar ook gedragsvaardigheden bijbrengen. Een belangrijke rol is hierbij weggelegd voor de
sportstichting. Er wordt gewerkt aan een sterke financiële en organisatorische basis voor deze stichting. Ook zijn er activiteiten in voorbereiding
om de seksuele gezondheid van inwoners te verbeteren en te zorgen dat
de afdeling publieke gezondheid van het openbaar lichaam al haar taken
adequaat kan uitvoeren.
Fysiek domein
Erosie
De aanpak van erosie is een van de grootste infrastructurele uitdagingen
waar Sint Eustatius voor staat. De stabilisatie van de klif onder fort Oranje
verloopt voorspoedig maar is slechts een deelproject in de aanpak van
erosie. Erosie bedreigt vitale onderdelen van het eiland en daarom heeft
Rijkswaterstraat een integraal plan erosiebestrijding opgesteld.
Gelet op de uitkomsten van de onderzoeken en de daarover genomen
besluiten wordt er door Rijkswaterstaat in samenwerking met Royal
Haskoning DHV en het openbaar lichaam, gewerkt aan de voorbereidingen van uitvoering van de plannen. Als eerste zal een aantal quick wins
worden uitgevoerd, te beginnen met de aanpak van de haarspeldbocht in
de weg naar de haven. Deze bocht vormt een belangrijk probleem bij het
op de juiste wijze afvoeren van hemelwater, dat verantwoordelijk is voor
een deel van de erosie op het eiland. Op een andere veroorzaker van
erosie, de grote hoeveelheid loslopende dieren, ga ik verderop in deze
rapportage nog in.
Met de door het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (I&W)
beschikbaar gestelde middelen van in totaal € 17 mln. wordt begin 2020
een start gemaakt met de aanpak van de meeste urgente projecten voor
verbetering van de erosieproblematiek. Met de beschikbare middelen kan
een eerste deel van het integraal plan erosiebestrijding worden
uitgevoerd.
De maatregelen voor verbetering van de zeehaven lopen mee in de
voorbereidingen voor de uitwerking van de maatregelen voor de
bescherming van de erosie van de kuststrook aan de havenzijde. Het is
noodzakelijk gebleken dit geïntegreerd aan te pakken.
Bouw nieuwe verkeerstoren en terminal luchthaven
Onder begeleiding van Rijkswaterstaat is gestart met de uitvoering van de
projecten. Op 15 oktober jl. vond de officiële start plaats in aanwezigheid
van de regeringscommissaris en zijn de eerste zichtbare werkzaamheden
op het luchthaventerrein begonnen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

8

Wegen
Op Sint Eustatius wordt met een financiële impuls van I&W en mijn eigen
ministerie gewerkt aan achterstallig onderhoud van het wegennet.
Uitvoering van de projecten verloopt moeizaam. De problemen leiden wat
mij betreft ook tot een herbezinning op de wijze van uitvoering van
toekomstige projecten. Daarover ben ik met de regeringscommissaris in
gesprek.
De gebrekkige voortgang op het eerste project, de verharding van de wijk
Cherry Tree, leidde al eerder dit jaar tot een hernieuwde onderhandeling
met de aannemers. Al vanaf de start van het project liep de aannemer
substantiële vertragingen op. Ook aan de voorwaarden waaronder in
augustus akkoord werd gegaan met een uitgestelde opleverdatum werd
door de aannemer niet voldaan. Nadat eind oktober duidelijk werd dat de
werkzaamheden, zonder voorafgaand overleg met de opdrachtgever,
volledig tot stilstand waren gekomen heeft de regeringscommissaris het
contract beëindigd. Naar een oplossing om het project alsnog zo snel
mogelijk af te ronden wordt gezocht.
Afvalbeheer
Om een nieuwe afvalverbrandingsinstallatie aan te schaffen heeft I&W uit
het wederopbouwbudget circa 1 miljoen euro beschikbaar gesteld. Dit
bedrag is als bijzondere uitkering in oktober verstrekt. Het openbaar
lichaam is momenteel in onderhandeling met de leverancier over de juiste
voorwaarden voor de aankoop van de verbrandingsoven.
Daarnaast hebben de Staatssecretaris van I&W en de regeringscommissaris een intentieverklaring ondertekend om zwerfafvalproblematiek als
gevolg van plastic producten voor eenmalig gebruik te adresseren. Met
het eilandbestuur is in de verklaring afgesproken dat hiertoe voor juni
2020 een plan wordt opgesteld, met als doel dat diverse plastic producten
voor eenmalig gebruik in 2021 uit worden gefaseerd. I&W levert inhoudelijke ondersteuning en heeft voor de uitvoering een bijzondere uitkering
van 40.000 euro beschikbaar gesteld.
Overig
Toerismeplan
Het lokale toerismebureau en de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland (RVO) hebben in maart 2019 een toerismevisie voor Sint
Eustatius ontwikkeld. Eind oktober zijn het Ministerie van Economische
Zaken en Klimaat (EZK) en RVO met de publieke en private stakeholders
voor toerisme om tafel gegaan zodat de implementatie van de toerismevisie verder ter hand kan worden genomen.
Onder leiding van de Sint Eustatius tourism development foundation is
een taskforce opgericht die in deelgroepen met maatregelen op terreinen
als de duiksector, wandelroutes en het thema cultureel aan de slag gaat.
Wederopbouwmiddelen
Zoals in de septemberbrief gemeld zijn de door BZK beschikbaar gestelde
wederopbouwmiddelen inmiddels voor het overgrote deel ingezet.
Sommige projecten hebben logischerwijs een langere doorlooptijd dan
andere. Zo zal het herbebossingproject ook na twee jaar nog doorlopen
om de diverse aanplant de kans te geven in de daarvoor speciaal
aangelegde «shadehouses» groot genoeg te groeien om verplaatst te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

9

worden. Stenapa, beheerder van de nationale parken, is van plan het
project voort te zetten nadat het met wederopbouwmiddelen volledig is
opgezet. Hetzelfde geldt voor het koraal restauratieproject.
Loslopend vee
Loslopende dieren vormen op Sint Eustatius al jaren een probleem. Ze
verergeren erosie, maken landbouw moeilijker en vormen een gevaar op
de weg en een bedreiging voor inheemse soorten. Pogingen om de
populatie onder controle te krijgen hebben tot nu toe te weinig blijvend
resultaat opgeleverd. Het Ministerie van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit (LNV) stelt een regionaal coördinator aan die een integrale
aanpak voor Saba, Sint Eustatius en Bonaire gaat ondersteunen.
Vooralsnog ligt de focus van de aanpak op het onder controle krijgen van
de geitenpopulatie. Sint Eustatius heeft aangegeven graag deel te willen
nemen aan het initiatief van LNV en heeft inmiddels een concept
uitvoeringsplan opgesteld. Onder andere wordt uitgewerkt onder welke
omstandigheden op een duurzame manier geiten achter hekken
gehouden kunnen worden en hoe de wilde populatie onder controle kan
worden gebracht.
Tot slot
Ik kom, alles overziend, tot de conclusie dat bijna twee jaar na de ingreep
inmiddels heel veel in gang is gezet. Dat niet elke ingezette lijn zo snel als
gehoopt zichtbare resultaten oplevert mag niet afleiden van het feit dat
vele partijen zijn samengebracht om op allerlei fronten samen te werken
aan de duurzame verbeteringen op Sint Eustatius. Heel veel staat in de
steigers.
Onder deze omstandigheden biedt een overgangsregime dan ook de
meeste mogelijkheden om initiatieven te verduurzamen, terwijl gelijktijdig
gewerkt kan worden aan het gefaseerd herstellen van de normale
verhoudingen. Zoals gezegd verwacht ik het wetsvoorstel daartoe begin
2020 ter behandeling in te dienen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
R.W. Knops

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 300 IV, nr. 36

10