Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

28 684

Naar een veiliger samenleving

Nr. 387

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VEILIGHEID EN JUSTITIE
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 1 juli 2013
In het regeerakkoord is de afspraak opgenomen dat de uitrusting en
bevoegdheden van boa’s beter geregeld worden. Tevens heeft uw Kamer
tijdens het AO Politieonderwerpen op 24 januari jl.(Kamerstuk 29 628, nr.
368) gevraagd om een «veiligheidsvisie» waarbij het vooral zou moeten
gaan om de rollen en taken van partijen die in de openbare ruimte, dus op
straat, met toezicht en handhaving actief zijn, zoals politie en buitengewoon opsporingsambtenaren (boa’s). Daarbij werd ook de samenwerking tussen de Koninklijke Marechaussee en de politie aangehaald. Ik
heb toegezegd hierover voor het zomerreces een brief aan uw Kamer te
sturen. Met deze brief geef ik uitvoering aan de afspraak uit het regeerakkoord en doe ik tevens mijn toezegging gestand.
Ik constateer op basis van onder meer de veiligheidsmonitor en de recent
afgeronde evaluatie van het boa-bestel, dat de systematiek die ten
grondslag ligt aan toezicht en handhaving in de openbare ruimte in de
kern naar behoren functioneert. De wijzigingen die de afgelopen jaren al
hebben plaatsgevonden, zoals de vorming van één nationale politie en de
herziening van het boa-stelsel, hebben een solide basis gelegd.
Binnen de bestaande systematiek vind ik enkele concrete verbeteringen
noodzakelijk op het gebied van samenwerking, informatie-uitwisseling en
herkenbaarheid van de verschillende toezichthoudende en handhavende
partners en vind ik het wenselijk de bevoegdheden van particuliere
(ingehuurde) boa’s uit te breiden.

kst-28684-387
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

1

Tevens maak ik van deze gelegenheid gebruik om u de resultaten van drie
onderzoeken, toe te zenden, zoals al aangekondigd in eerdere brieven1
aan uw Kamer:
– Toezichthouders en handhavers in de (semi) publieke ruimte – een
internationale vergelijking2, ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer
– De winkelboa nader beschouwd – evaluatie van een pilot rond de inzet
van boa’s bij winkeldiefstal3, ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer
– De stand van het boa-bestel – een onderzoek naar het stelsel waarbinnen boa’s functioneren4
Waar relevant wordt hier in het vervolg van deze brief naar verwezen.
Hieronder beschrijf ik achtereenvolgens het huidige stelsel van toezicht en
handhaving in de openbare ruimte, de aandachtspunten en de door mij
voorgestane maatregelen ter versterking van dat stelsel. Daarnaast
besteed ik aandacht aan de rol van de boa in het buitengebied.
1. Huidig stelsel toezicht en handhaving openbare ruimte
Toezicht en handhaving in de openbare ruimte heeft zich in het laatste
decennium ontwikkeld tot een pluriforme situatie waarin toezichthoudende en handhavende taken verdeeld zijn over meerdere partijen. Uit
internationaal vergelijkend onderzoek van toezichtmodellen (Terpstra5),
blijkt dat de ontwikkeling naar nieuwe vormen van toezicht en
handhaving, zowel publiek als privaat, zich ook in andere landen
voordoet. De tendens naar «plural policing» die zich in Nederland voltrekt,
is daarmee niet uniek.
In het huidige Nederlandse stelsel van toezicht en handhaving in de
openbare ruimte spelen verschillende actoren met uiteenlopende taken en
bevoegdheden een rol: beveiligers (zonder opsporingsbevoegdheden),
(gemeentelijke) toezichthouders (zonder opsporingsbevoegdheden), boa’s
(met beperkte opsporingsbevoegdheden) en de politie (algemeen
opsporingsbevoegd). Daarnaast hebben burgers en bedrijfsleven een
belangrijke functie. Op de KMar en vormen van militaire bijstand kan in
specifieke gevallen een beroep worden gedaan in geval van openbare
orde verstoringen.
1.1 Boa-stelsel
De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet om de kwaliteit van de
boa’s te vergroten door wijziging van het boa-stelsel en aanscherping van
de opleidings- en her- en bijscholingseisen.
De boa’s Openbare ruimte maken deel uit van het boa-stelsel. In 2010 is
door invoering van zes verschillende domeinen met elk eigen bevoegdheden, waarvan Openbare ruimte er één is (Domein I), een einde gemaakt
aan de in de praktijk ontstane versnippering door allerlei soorten boa’s
(116 verschillende categorieën). Op basis van de evaluatie van het

1

Voortgang professionalisering toezicht en handhaving openbare ruimte, Kamerstuk 28 684 nr.
340
Straattoezicht en Handhaving in de openbare ruimte, Kamerstuk 32 459 nr. 7, ter inzage gelegd
bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
2
Radboud Universiteit Nijmegen, J. Terpstra c.s., 2013, ter inzage gelegd bij het Centraal
Informatiepunt Tweede Kamer
3
Ateno, P. Kruize c.s, 2013, ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
4
Verwey-Jonker Instituut i.s.m. Erasmus Universiteit Rotterdam, A.G. Mein c.s, juni 2013
5
Radboud Universiteit Nijmegen, 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

2

boa-stelsel6 concluderen onderzoekers dat dit beslist heeft geleid tot een
overzichtelijker stelsel. De domeinindeling maakt het mogelijk om
gerichter te sturen op kwaliteit.
Ik heb daarnaast stevig geïnvesteerd in de vaardigheden van de boa’s
door invoering van extra exameneisen, onder andere ten aanzien van
conflicthantering, en de invoering van een systeem van permanente heren bijscholing. Deze worden op dit moment gefaseerd uitgerold. Een
aantal boa-werkgevers, zoals verenigd in de Stichting Exameninstelling
Toezicht en Handhaving, en belangenorganisaties, zoals de beroepsvereniging voor buitengewoon opsporingsambtenaren (Beboa) hebben
daarbij een aanjagende rol gespeeld.
1.2 Lokaal veiligheidsbeleid, gemeentelijke regie en de lokale driehoek
Gezien het grote aantal spelers op het gebied van toezicht en handhaving
in de openbare ruimte, zijn een goede regie en heldere prioriteiten van
groot belang.
Belangrijk uitgangspunt voor de inzet van toezichthouders en handhavers
is het lokale veiligheidsbeleid. Dit beleid, dat de prioritair aan te pakken
leefbaarheids- en veiligheidsproblemen beschrijft met bijbehorende
maatregelen, komt tot stand onder strategische regie van de gemeente en
wordt vastgesteld in de gemeenteraad. Toezicht en handhaving zijn
instrumenten die worden ingezet om de doelstellingen van het beleid te
realiseren.
In de lokale gezagsdriehoek wordt de uitvoering van het veiligheidsbeleid
besproken en wordt de inzet van capaciteit (van onder meer politie en
gemeentelijke boa’s) op elkaar afgestemd. Bij de uitvoering van toezicht
en handhaving heeft de politie de operationele regie.
1.3 Gemeentelijke inzet op toezicht en handhaving: boa’s Openbare
ruimte, toezichthouders en particuliere beveiligers
Voor het handhaven van de leefbaarheid in de openbare ruimte, is de
gemeente primair verantwoordelijk. Gemeentelijke boa’s Openbare ruimte
kunnen optreden tegen dagelijkse ergernissen en overlast en tegen
overtredingen gerelateerd aan onder meer evenementen en horeca. In
totaal zijn er in Nederland iets minder dan 3600 boa’s Openbare ruimte in
dienst bij gemeenten. Tussen gemeenten zijn er grote verschillen in
aantallen: de vier grote gemeenten hebben samen bijna een derde van
alle boa’s Openbare ruimte in dienst, en er zijn ook gemeenten die slechts
één of geen enkele boa hebben. Verder is in toenemende mate sprake van
regionale samenwerking, hetgeen ik toejuich.
Naast boa’s zetten veel gemeenten stadswachten, straatcoaches en
andere toezichthouders in, die geen bevoegdheden hebben7 maar wel op
een laagdrempelige manier extra «ogen en oren» vormen in de openbare
ruimte.
Gemeenten kunnen bovendien medewerkers van particuliere beveiligingsorganisaties inhuren als toezichthouder (zonder bevoegdheden),
bijvoorbeeld om tijdelijk extra toezichtcapaciteit te mobiliseren. Ook is er
bij diverse gemeenten sprake van publiek-private toezichtmodellen waarin
politie, gemeentelijke boa’s en door bedrijven ingehuurde beveiligers
6
7

Verwey-Jonker Instituut, juni 2013.
In navolging van het spraakgebruik in de uitvoeringspraktijk wordt de term toezichthouder hier
niet gebruikt in de betekenis die de term in het bestuursrecht heeft, namelijk een persoon mét
(toezichthoudende) bevoegdheden (art. 5:11 Algemene wet bestuursrecht).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

3

afspraken maken over toezicht en handhaving in de openbare en
semi-openbare ruimte (bijvoorbeeld winkelgebieden en bedrijventerreinen).
1.4 Politie
Terwijl het accent van toezicht en handhaving in de openbare ruimte door
gemeenten ligt op leefbaarheid en overlast, is de politie op grond van
artikel 3 van de Politiewet 2012 belast met de daadwerkelijke handhaving
van de rechtsorde. Dat omvat de handhaving van de openbare orde.
Door dit verschil zijn boa’s en politie complementair aan elkaar en
versterken ze elkaar. Aangezien ze in elkaars verlengde opereren en in
dezelfde openbare ruimte actief zijn, is een intensieve onderlinge
samenwerking en informatie-uitwisseling essentieel. Op die punten zie ik
landelijk nog te grote verschillen. Dat geldt ook voor de wijze waarop de
politie haar operationele regierol oppakt. Hierop kom ik in hoofdstuk 2 van
deze brief terug.
1.5 Koninklijke Marechaussee en militaire bijstand
Aan de Koninklijke Marechaussee (KMar) zijn diverse politietaken
opgedragen, zoals de uitvoering van de politietaak op luchthavens (artikel
4 Politiewet 2012). De KMar en de politie ondersteunen elkaar waar nodig.
Die samenwerking richt zich overigens niet (alleen) op handhaving van de
openbare orde in de publieke ruimte. Zoals in het inrichtingsplan van de
Nationale Politie staat beschreven, werken politie en KMar samen op
basis van complementariteit en wederkerigheid. Essentieel daarbij zijn
informatiedeling en het gezamenlijk zoeken naar nieuwe strategieën om
de zichtbare en niet zichtbare criminaliteit effectief te bestrijden. In 2012 is
tussen de KMar en de politie afgesproken, dat een aantal thema’s (o.a.
mensenhandel en mensensmokkel, identiteits- en documentfraude,
noodhulp, bewaken en beveiligen en meldkamerdomein) prioritair
worden opgepakt. Concreet heeft dit al geleid tot de inrichting van vier
Koninklijke Marechaussee Identiteit- en documentendesks, waar
documentexperts op het hoogste niveau klaarstaan voor vragen over
documenten. Met deze inrichting bundelen de KMar en NP hun krachten
in de strijd tegen identiteitsfraude.
Tevens kan op grond van de artikelen 57 van de Politiewet 2012 bijstand
aan de politie worden geleverd door de KMar en, op basis van artikel 58
van de Politiewet 2012 kan in bijzondere gevallen, ook door andere delen
van de krijgsmacht bijstand worden geleverd. De minister van VenJ
bepaalt, na overleg met de minister van Defensie, of er bijstand door de
KMar wordt geleverd en in overeenstemming met de minister van
Defensie op welke wijze bijstand wordt verleend.
Ik ben niet voornemens om de bewakings- en beveiligingstaken van de
politie over te hevelen naar de KMar. Er is in 2007 reeds onderzoek
gedaan naar de mogelijkheden om taken over te hevelen. Uw Kamer is
hierover geïnformeerd middels een brief (30 557, nr. 10). Aan de hand van
verschillende criteria waaronder efficiency, kwaliteit, flexibiliteit en
financiën zijn de alternatieven nader beschouwd. Bij de afweging van de
alternatieven is toen als uitgangspunt gehanteerd dat een herschikking
van taken voldoende voordelen met zich mee zou moeten brengen ten
opzichte van de bestaande situatie. Met inachtneming van de
voornoemde criteria en overwegingen en na overleg met de betrokken
partijen, is toen geconcludeerd dat een eventuele herschikking of
overheveling van taken geen overwegende voordelen met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

4

zich mee brengt ten opzichte van de toenmalige situatie. De afgelopen
jaren en de invoering van de nationale politie hebben niet tot andere
inzichten geleid. Wel zal zoals eerder aangegeven de samenwerking op
het terrein van bewaken en beveiligen worden geïntensiveerd.
1.6 Burgerparticipatie bij toezicht en handhaving
Naast de professionele organisaties, leveren ook Nederlandse burgers een
bijdrage aan de leefbaarheid en veiligheid in de openbare ruimte en
werken zij samen met politie en gemeente.
Zo maakt de politie gebruik van vrijwillige politieambtenaren en volontairs. Dit zijn bijzonder waardevolle vormen van burgerparticipatie. In de
openbare ruimte zijn de laatste jaren ook veel waardevolle burgerinitiatieven rondom toezicht in gang gezet, zoals de projecten met buurtvaders
en burgerwachten en samenwerkingsprojecten tussen politie en ondernemers (onder meer bij het Keurmerk Veilig Ondernemen).
De afgelopen jaren wordt de burger steeds vaker en intensiever betrokken
bij de aanpak van veiligheidsproblemen. Denk daarbij aan het opsporen
van verdachten van een strafbaar feit waarbij gebruik wordt gemaakt van
sociale media (o.a. filmpjes die door burgers zelf – openbaar – zijn
gemaakt) of het vragen van informatie aan burgers, onder meer door de
inzet van Meld Misdaad Anoniem, Burgernet en Amber Alert. Ook burgers
nemen steeds meer zelf het initiatief om de politie te helpen bij de
opsporing, bijvoorbeeld bij vermiste personen. Ik bekijk momenteel op
welke wijze de betrokkenheid van burgers bij het toezicht in de openbare
ruimte en hun wil om daadwerkelijk een bijdrage te leveren zo goed
mogelijk kunnen worden ingezet. Ik verwacht uw Kamer hier eind van het
jaar meer over te kunnen melden.
2. Aandachtspunten
Het hier geschetste stelsel van toezicht en handhaving in de openbare
ruimte is in de basis een robuust systeem, dat een antwoord geeft op
uiteenlopende problemen, variërend van kleine ergernissen tot langdurige
openbare ordeverstoringen.
Tegelijkertijd heb ik geconstateerd dat er voor het optimaal functioneren
van het systeem nog enkele verbeteringen mogelijk en wenselijk zijn. Ik
wil:
– in het kader van professionalisering het herkenbare uiterlijk van
gemeentelijke boa’s in de openbare ruimte vergroten;
– toekomstige verzoeken tot wijziging van het takenpakket van boa’s
toetsen aan het criterium leefbaarheid;
– de driehoek meer in stelling brengen bij het maken van afspraken over
de in te zetten capaciteit en de verdeling hiervan onder de verschillende partners;
– de samenwerking en informatie-uitwisseling tussen politie en boa’s en
particuliere toezichthouders verder versterken en de verschillen in het
land verkleinen;
– de inhuurmogelijkheden van particuliere boa’s verruimen om flexibele
inzet van toezicht en handhaving te vergroten;
– de (management)informatievoorziening voor de toezichtfunctie van
politie en OM op het functioneren van de boa’s verbeteren; daaronder
versta ik ook de betrouwbaarheidstoetsing van de boa’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

5

3. Maatregelen ter versterking van toezicht en handhaving in de
openbare ruimte
Hieronder zet ik de maatregelen uiteen die ik neem om deze verbeteringen
te realiseren. De maatregelen bieden enerzijds meer ruimte voor lokaal
maatwerk en zorgen anderzijds voor een meer eenduidige en herkenbare
uitvoering.
3.1 Ontwikkeling modeluniform en toets taken en bevoegdheden aan
criterium leefbaarheid: vergroten herkenbaarheid gemeentelijke boa’s
Openbare ruimte
Bij een professionele boa hoort behalve een goede opleiding, ook een
professioneel en herkenbaar uiterlijk en een helder takenpakket. Burgers
maar ook samenwerkende partners moeten weten wat zij wel en niet van
een boa Openbare ruimte kunnen verwachten.
Daarom wordt momenteel gewerkt aan het ontwerp van een modeluniform voor gemeentelijke boa’s Openbare ruimte, dat visueel duidelijk te
onderscheiden is van dat van de politie.
Voorts wil ik toekomstige verzoeken tot wijziging van de lijst met
opsporingsbevoegdheden in Domein I Openbare ruimte (zoals
opgenomen in de Circulaire Buitengewoon Opsporingsambtenaar) aan
een duidelijk criterium toetsen; dit om te voorkomen dat Domein I een
verzameling wordt van onsamenhangende bevoegdheden. Dit zou het
gericht opleiden van de boa’s bemoeilijken en leidt tot onduidelijkheid bij
de burger. Derhalve worden toekomstige wijzigingen van Domein I, in
overleg met VNG, politie en OM, getoetst aan het criterium leefbaarheid
(kleine ergernissen, verloedering en overlast). Hiervoor wordt een
referentiekader opgesteld. De relevantie van deze aanscherping wordt ook
onderstreept door de resultaten van de evaluatie van de pilot winkelboa.
Daaruit komt naar voren dat het toekennen van opsporingsbevoegdheden
aan boa’s om op te treden bij een misdrijf als eenvoudige winkeldiefstal
geen bijdrage levert aan de lokale leefbaarheid en zelfs kan leiden tot
taakverzwaring bij de politie. De pilot zal dan ook geen vervolg krijgen.
–
–

Onder regie van de VNG komt er een modeluniform voor
gemeentelijke boa’s Openbare ruimte per 1 januari 2014.
Toekomstige verzoeken tot wijziging van de lijst met opsporingsbevoegdheden Domein I, Openbare ruimte zullen worden
getoetst aan het criterium leefbaarheid (optreden bij overlastsituaties, verloedering en kleine ergernissen op straat).

3.2 Wijziging noodzakelijkheidstoets boa’s Openbare ruimte: inzet van
toezichthouders en handhavers afstemmen in de driehoek
Op basis van het door de gemeenteraad vastgestelde lokale veiligheidsplan, landelijke kaders en de prioriteitsstelling van politie en OM,
stemmen politie en gemeente in de driehoek de inzet van hun toezichtsen handhavingscapaciteit op elkaar af en maken zij afspraken over de
onderlinge samenwerking.
In de huidige situatie moet een verzoek van een gemeente om het aantal
boa’s uit te mogen breiden bij mij worden ingediend. Ik toets vervolgens
op basis van advies van politie en OM op de noodzakelijkheid van deze
uitbreiding (noodzakelijkheidstoets).
Ik vertrouw erop dat de lokale driehoeken deze samenwerkingsafspraken
naar behoren invullen. Centrale toetsing van verzoeken voor capaciteitsuitbreiding van de gemeentelijke boa’s Openbare ruimte past daardoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

6

niet in het door mij voorgestane bestel. De beslissing op uitbreiding van
het aantal gemeentelijke boa’s Openbare ruimte zal in de driehoek
plaatsvinden, aangezien hier de afspraken over de lokaal noodzakelijke
inzet en capaciteitsverdeling het beste kunnen worden gemaakt. Deze
werkwijze ondersteunt mijn visie op de lokale verankering van het
nationale politiebestel, waarbinnen de driehoek gaat over de inzet en
afspraken maakt over aanpak van openbare orde-vraagstukken en
criminaliteit. Ik zal een wijziging van het Besluit buitengewoon
opsporingsambtenaar (art. 4 BBO) in procedure brengen. De toetsing op
de noodzaak van het toekennen van geweldsmiddelen (handboeien,
pepperspray en/of wapenstok) blijft ongewijzigd en zal dus door mij
blijven worden uitgevoerd na advisering door politie en OM.
Artikel 4 BBO wordt gewijzigd met het oog op het laten vervallen van
de landelijke toetsing op noodzaak van uitbreiding van het aantal
gemeentelijke boa’s Openbare ruimte. Deze toetsing zal in de
driehoek plaatsvinden.
3.3 Landelijke uitgangspunten voor operationele regie en informatieuitwisseling: versterken van structurele samenwerking
Een goede samenwerking in de openbare ruimte tussen politie en
gemeentelijke boa’s is cruciaal voor effectief toezicht en handhaving in de
openbare ruimte. Daar waar gemeenten op strategisch niveau de lokale
prioriteiten voor leefbaarheid en veiligheid bepalen, is het de politie die in
de dagelijkse uitvoering de operationele regie voert8, vanwege haar
informatiepositie, bevoegdheden en 24-uurs aanwezigheid in de openbare
ruimte.
Ik zie op dit moment nog te veel, deels willekeurige, verschillen in de
manier waarop politie en boa’s samenwerken en informatie uitwisselen. Ik
heb daarom de nationale politie gevraagd om, samen met de VNG
landelijke uitgangspunten op te stellen voor de operationele regie en
onderlinge samenwerking in de dagelijkse uitvoeringspraktijk. Meer
concreet zal het gaan om uitgangspunten over de dagelijkse operationele
inzet op straat en de ondersteuning daarbij (uiteraard onverlet het gezag
van de burgemeester en de Officier van Justitie), informatiedeling,
communicatiemiddelen, het verlenen van wederzijdse assistentie,
facilitaire ondersteuning, briefing en debriefing. Hierbinnen blijft
voldoende ruimte voor lokaal maatwerk. Dit is ook noodzakelijk omdat de
lokale toezichts- en handhavingspraktijken verschillen. Uitwerking van de
landelijke uitgangspunten dient daarom plaats te vinden in de driehoek en
in de teambriefings.
In de uitgangspunten voor de operationele regie moet bijzondere
aandacht uitgaan naar de informatiedeling, zowel qua gegevens als qua
hulpmiddelen (zoals onder andere neergelegd in het Gelieerdenbeleid
C2000). Daarbij gaat het om de uitwisseling van enerzijds politiële
informatie die boa’s nodig hebben voor hun taakuitoefening en anderzijds
de signalen die boa’s opvangen die voor de politie van belang kunnen
zijn. Er zijn in het land talrijke voorbeelden van adequate informatieuitwisseling tussen politie en boa’s. Deze lopen qua opzet echter nogal
uiteen en de meningen verschillen over wat er op basis van de Wet
politiegegevens en de Wet bescherming persoonsgegevens toegestaan is.
Vaak spelen ook cultuuraspecten en «koudwatervrees» een rol. De
landelijke uitgangspunten gaan helderheid verschaffen over wat er

8

De regelgeving hieromtrent, voortvloeiende uit artikel 10 lid 3 Politiewet 2012 wordt
voorbereid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

7

wettelijk is toegestaan en welke informatie ten minste moet worden
uitgewisseld.
Op termijn kan veel van wat geldt voor de samenwerking tussen politie en
boa’s en voor de operationele regie door de politie ook gaan gelden voor
de samenwerking met particuliere beveiligers, met name in publiekprivate samenwerkingsverbanden zoals bij winkelgebieden en bedrijventerreinen. Ik vind het belangrijk dat er ook voldoende informatieuitwisseling plaatsvindt tussen politie/boa’s en beveiligers. Omdat het hier
een particuliere organisatie betreft moeten er extra waarborgen worden
ingebouwd voor de uitwisseling van opsporingsinformatie. Initiatieven
voor pilots op het terrein van informatiedeling tussen politie/boa’s en
particuliere beveiligingsorganisaties zal ik in beginsel steunen.
Samenwerking met particuliere beveiligers vereist ook dat partijen
vertrouwen hebben in elkaars kwaliteit. Een keurmerk beveiliging biedt in
dat kader een goede waarborg. Een beveiligingsorganisatie die een
keurmerk heeft, zoals het keurmerk Particuliere Beveiliging dat is
ontwikkeld op initiatief van de Nederlandse Veiligheidsbranche, maakt
duidelijk dat zij haar dienstverlening serieus neemt. Ik doe dan ook een
beroep op de aanbestedende diensten van de rijksoverheid, de
gemeenten en andere overheden om bij de gunning van beveiligingswerkzaamheden het al dan niet beschikken over een keurmerk mee te
wegen.
–

–

–
–

De Nationale Politie komt in december 2013 met landelijke
uitgangspunten voor de uitvoering van de operationele regie,
met ruimte voor lokaal maatwerk, uit te werken in de driehoek en
de teambriefings van de politie.
Er komen eenduidige afspraken over de informatiedeling tussen
politie en boa’s - rekening houdend met de ruimte die de Wet
politiegegevens en de Wet bescherming persoonsgegevens
bieden.
De referentielijst van regionaal gelieerden wordt door de politie
geactualiseerd (bijlage 1 van het Gelieerdenbeleid C2000).
Vervolgens wordt bezien welke onderdelen van deze uitgangspunten ook gaan gelden voor de samenwerking tussen politie en
boa’s met particuliere beveiligers.

3.4 Verruiming bevoegdheden ingehuurde boa’s domein Openbare
ruimte: vergroten mogelijkheden voor flexibele boa-capaciteit
Naast de boa’s die een gemeente in vaste dienst heeft voor toezicht en
handhaving in de openbare ruimte, kan er behoefte zijn aan (tijdelijke)
extra capaciteit om piekmomenten en ziekte van eigen personeel op te
vangen. Gemeenten kunnen deze extra capaciteit realiseren met regionale
samenwerking, maar ook door het inhuren van particuliere boa’s.
Sinds 2004 kunnen gemeenten voor een deel van de bevoegdheden
binnen Domein I Openbare ruimte – te weten parkeren en APV – particuliere functionarissen aanstellen als boa. Deze worden ingehuurd door de
gemeente en aangesteld als onbezoldigd ambtenaar. In het kader van
direct en indirect toezicht (door respectievelijk politie en OM) worden ze
op dezelfde manier behandeld als een gemeentelijke boa in vaste dienst.
Ze kunnen echter niet beschikken over geweldsmiddelen als wapenstok
en pepperspray (wel over handboeien).
Met ingang van 1 januari 2014 zal ik – met het oog op de gewenste
flexibiliteit én de helderheid voor burgers waar het taken en bevoegdheden van boa’s die zij op straat tegenkomen betreft – toestaan dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

8

gemeenten particuliere boa’s inhuren voor het gehele Domein I Openbare
ruimte. Voor hun inzet gelden dezelfde strenge regels als nu al het geval is
voor de inhuur van particuliere boa’s9 voor parkeren en APV-feiten.
Daarnaast worden voorzieningen getroffen op het gebied van informatiedeling met het oog op de borging van politiegegevens.
Ingehuurde boa’s kunnen, net als nu het geval is, onder voorwaarden
beschikken over handboeien, maar niet over geweldsmiddelen zoals
pepperspray en wapenstok. Geweldsmiddelen dienen in handen van de
staat te blijven. De boa’s worden weliswaar ingehuurd onder openbaar
gezag, maar hiermee zou toch een grens worden overschreden. Dit
betekent dat in de driehoek een zorgvuldige afweging moet worden
gemaakt (en dit zal afhangen van de lokale situatie) op welke taken de
ingehuurde boa’s verantwoord en veilig kunnen worden ingezet
Gemeenten kunnen per 1 januari 2014, met inachtneming van weten regelgeving, particuliere boa’s inhuren voor uitvoering van taken
binnen het gehele Domein I, Openbare ruimte.
3.5 Toezichtfunctie Politie en OM op boa’s
Uit de evaluatie van het boa-bestel is gebleken dat de toezichtfunctie van
politie (direct toezicht) en OM (indirect toezicht) op het functioneren van
boa’s versterkt moet worden. Een goed uitgevoerd toezicht zorgt voor de
noodzakelijke «checks and balances» binnen het boa-stelsel. De basis is
een goedwerkende voorziening voor managementinformatie. Ik vraag
politie, OM en de boa-werkgevers om hier verdere stappen in te zetten.
Het OM heeft hier al deels gevolg aan gegeven door het ontwikkelen van
een informatiesysteem dat via een webapplicatie toegankelijk is.
Werkgevers zal op grond van artikel 41 lid 1 van het Besluit buitengewoon
opsporingsambtenaar gevraagd worden de benodigde gegevens in te
voeren en actueel te houden. Voorts onderzoek ik, tevens ter versterking
van de toezichtfunctie van de politie, of de betrouwbaarheidstoetsing van
boa’s aangepast moet worden. Hiervoor zal ik dit najaar een pilot starten
voor de boa’s werkzaam binnen de politie-eenheid Den Haag. Deze pilot
zal eind 2014 geëvalueerd worden om te bezien of landelijke uitrol nodig
en mogelijk is.
–

–

Er wordt een informatiesysteem in gebruik genomen om de
toezichtrol van politie en OM op boa’s te versterken en te
vereenvoudigen.
Er start een pilot om te onderzoeken of de betrouwbaarheidstoetsing van boa’s aangepast moet worden.

4. Toezicht en handhaving in de buitengebieden
Ik maak van de gelegenheid gebruik om in deze brief ook aandacht te
vragen voor een andere vorm van toezicht en handhaving, waarbij er
parallellen zijn met de aangekondigde verbeteringen ten aanzien van
onder meer de rol van de driehoek en de operationele regie door de
politie, maar die zich in plaats van op straat in buitengebieden afspeelt.
Ook in het buitengebied is de inzet van boa’s (boa’s in het Domein II
Milieu, welzijn en infrastructuur) onmisbaar. Zowel de boa’s in overheidsdienst als de boa’s in dienst van bijvoorbeeld particuliere landgoedeigenaren en wildbeheerseenheden dragen onmiskenbaar bij aan de
veiligheid en leefbaarheid en het natuurbehoud in de buitengebieden.
9

Circulaire Buitengewoon Opsporingsambtenaar, 22 januari 2011, Stcrt. 2011, 926, paragraaf
4.1.2.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

9

Dankzij deze inzet blijven onze buitengebieden uitstekende plaatsen voor
recreatie en ontspanning.
De inzet van boa’s door een particuliere werkgever geschiedt vanuit een
eigen verantwoordelijkheid voor de veiligheid en leefbaarheid op zijn
terrein. Dit betekent niet dat de politie zich daar niet verantwoordelijk voor
acht of zich terugtrekt uit de buitengebieden. Daarom is, net als op straat,
ook hier een goede samenwerking en afstemming noodzakelijk tussen de
politie, gemeenten, provincies en de boa’s van andere organisaties.
Toezicht en handhaving in de buitengebieden is een onderwerp voor de
lokale integrale veiligheidsplannen en handhavingsarrangementen. Dit
betekent dat er in de lokale driehoeken aandacht moet zijn voor de
handhavingsinzet in deze gebieden en dat de werkgevers van de boa’s in
de buitengebieden moeten worden betrokken bij overleg hierover.
Structureel overleg op lokaal niveau tussen gemeente, politie, OM en de
boa-werkgevers bevordert de samenwerking en draagt bij aan een
effectieve, lokale veiligheidszorg.
De operationele regie op de toezichthouders en handhavers in de
buitengebieden vindt in principe plaats vanuit de basisteams van de
politie, rekening houdend met de gemeentegrenzen of grenzen van
gemeentelijke samenwerkingsverbanden, vigerende veiligheids- en
uitvoeringsplannen en eventuele handhavingsarrangementen. De
verscheidenheid is groot, dus dient per situatie onder verantwoordelijkheid van de chef van de basiseenheid te worden bepaald wie binnen de
politie de operationele regie voert met betrekking tot deze toezichthouders
en boa’s. De landelijke uitgangspunten voor operationele regie gaan ook
gelden voor de samenwerking in de buitengebieden.
Gelet op de belangrijke rol van de boa’s in het buitengebied, is de kwaliteit
van de door hen geleverde opsporing en handhaving van groot belang.
Daarom is er sinds 2010 een aanvullende opleidingssystematiek voor
boa’s in het domein Milieu, welzijn en infrastructuur. Deze opleiding sluit
volgens een deel van de werkgevers van de boa’s in het buitengebied niet
goed aan op hun werkzaamheden. Ik heb begrip voor dit standpunt en zal
daarom onderzoeken of aangepaste lesvormen voor deze groep
voldoende bijdragen aan de gewenste kwaliteitsverbetering en tevens
tegemoet komen aan de vraag naar maatwerk. Hiervoor wordt een pilot
voorbereid.
5. Ten slotte
Ik vertrouw erop dat met de hier beschreven maatregelen het systeem van
toezicht en handhaving in de openbare ruimte zonder een grote stelselwijziging en zonder extra financiële middelen ook in de komende jaren nog
beter zal kunnen functioneren.
Ten slotte benadruk ik dat de door mij voorgestelde maatregelen slechts
kunnen slagen als ook de wil bestaat om de samenwerking te optimaliseren en actief met elkaar aan de slag te gaan. Ik ben ervan overtuigd dat
die wil bij alle partijen aanwezig is en dat het systeem zich de komende
jaren dan ook verder zal bewijzen.
De minister van Veiligheid en Justitie,
I.W. Opstelten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 28 684, nr. 387

10