Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1428
Vragen van het lid Helder (PVV) aan de Minister van Justitie en Veiligheid over
de berichten «Jonge agent uit de bocht» en «Rode kaart voor groentje»
(ingezonden 6 december 2021).
Antwoord van Minister Yeşilgöz-Zegerius (Justitie en Veiligheid) (ontvangen
24 januari 2022). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022,
nr. 1215.
Vraag 1
Kent u de berichten «Jonge agent uit de bocht» en «Rode kaart voor
groentje»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat is de oorzaak of wat zijn de oorzaken van de forse stijging van de
ernstige integriteitsschendingen?
Antwoord 2
Uit het onderzoek Georganiseerde Criminaliteit en Integriteit van Rechtshandhavingsorganisaties in opdracht van het Wetenschappelijk Onderzoek- en
Documentatiecentrum (WODC) van het Ministerie van Veiligheid en Justitie
van september 2017, blijkt dat het aantal interne onderzoeken naar aspiranten
in absolute aantallen toeneemt, maar dat deze toename gelijke tred houdt
met de toename van het aantal aspiranten in de onderzochte jaren. Procentueel is er dan ook geen sprake van een stijging en is het percentage van
onderzochte integriteitsschendingen onder aspiranten over de laatste vijf jaar
stabiel gebleven, namelijk rond de 1%. Daarnaast geldt hierbij de kanttekening dat het gaat om het aantal gestarte interne onderzoeken en daarmee
nog niet is vastgesteld dat er daadwerkelijk sprake is van een aangetoond
plichtsverzuim.

1

ah-tk-20212022-1428
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

De Telegraaf, 3 december 2021, «Jonge agent uit de bocht; «Ernstiger de fout in door normvervaging»» en «Rode kaart voor groentje; Meer ernstige integriteitsschendingen door jonge
agenten, politie ziet norm vervagen»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Vraag 3
Is sprake van incidenten of een trend?
Antwoord 3
Op basis van de resultaten blijkt er geen (stijgende of dalende) trend van het
aantal onderzoeken naar integriteitsschendingen over de onderzochte periode
2016–2020. Het percentage van onderzochte integriteitsschendingen onder
aspiranten is stabiel gebleven, rond de 1%. Het is desondanks belangrijk om
aandacht te houden voor deze ontoelaatbare incidenten en daarvan te leren
als organisatie. De onderzoeksresultaten laten bijvoorbeeld zien dat het
normoverschrijdend gedrag van aspiranten – overigens net als bij nietaspiranten – voornamelijk in privétijd plaatsvindt. Daarom is het nodig om
voorafgaand, tijdens en na de aanstelling van studenten voorlichting te geven
over de kernwaarden van de politie en de voorbeeldfunctie die politiemedewerkers – ook in de vrije tijd – hebben. Toch kan het voorkomen dat
aspiranten in de privétijd niet scherp hebben wat wel of niet is toegestaan.
Als dan middels onderzoek wordt vastgesteld dat er een fout is gemaakt, kan
de politie als werkgever een reactie geven op dit gedrag met als doel
herhaling in de toekomst te voorkomen.
Daarnaast besteden de Korpschef en de Politieacademie veel aandacht aan de
vorming van aspiranten tijdens de opleiding met daarbij speciale nadruk op
het (verder ontwikkelen van) normbesef en mentale weerbaarheid. Uit de
onderzochte integriteitsschendingen blijkt ook dat het aantal onderzochte
aspiranten integriteitsschendingen tijdens hun eerste opleidingsjaar het
hoogst is (54%), in het tweede opleidingsjaar afneemt (31%) en verder
afneemt naarmate de opleiding vordert.
Vraag 4 en 5
Waarom is, in tegenstelling tot 2017, de etniciteit niet onderzocht als één van
de (mogelijke) oorzaken?
Bent u het ermee eens dat dit een verwijtbaar manco is, gezien het feit dat uit
genoemd onderzoek door het WODC naar corruptie binnen onder andere de
politie is gebleken dat ambtenaren met een migratie-achtergrond vaker
betrokken zijn bij ernstige integriteitsschendingen?
Antwoord 4 en 5
Naar aanleiding van het onderzoek door het WODC is door de politie besloten
om geen maatregelen tegen groepen met een migratieachtergrond te nemen.
Daarnaast blijkt geen verschil in betrouwbaarheid tussen medewerkers met
een migratie-achtergrond en medewerkers zonder migratie-achtergrond. Om
te kunnen worden aangesteld als politieambtenaar moeten medewerkers
voldoen aan de wettelijk bepaalde ondergrens van selectienormen en
aanstellingseisen op het gebied van betrouwbaarheid en integriteit. De politie
hanteert hierbij een neutrale uitgangspositie.
Het onderzoek richtte zich op de vraag of er sprake is van een toename van
normafwijkend gedrag van aspiranten. Het is goed dat de politie door het
doen van onderzoek zicht houdt op het gedrag ten opzichte van de beroepscode van de politie en de mate waarin dat gedrag voorkomt. Belangrijk is
namelijk dat een goed beeld wordt verkregen van de beweegredenen van
deze aspiranten om over te gaan tot normoverschrijdend gedrag. Hierbij
wordt gekeken naar de drijfveren die het gedrag van individuele aspiranten
kunnen verklaren en niet naar de afkomst van groepen aspiranten.
De drijfveren van normoverschrijdend gedrag zijn desalniettemin niet
expliciet uit het onderzoek naar voren gekomen. De politie zal dan ook in lijn
met de aanbevelingen voortaan in elk disciplinair onderzoek meer expliciete
aandacht besteden aan de motieven van normoverschrijdend gedrag. Dit zal
met name zijn in de (disciplinaire) hoorgesprekken en (strafrechtelijke)
verhoren van de betrokken politieambtenaren. Daarnaast komt er meer
aandacht voor het detecteren van door de organisatie gemiste kansen om
normoverschrijdend gedrag te voorkomen.
Vraag 6
Is de reden hiervoor het feit dat de korpsleiding heeft bepaald dat de
komende jaren 35 procent van de instroom een niet-westerse achtergrond
moet hebben?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Nee, de korpsleiding staat voor een politieorganisatie waar diversiteit,
integriteit en kwaliteit hoog in het vaandel staan. Om verbinding te hebben
met diverse groepen in de samenleving hanteert de politie streefcijfers om de
diversiteit van de politieorganisatie te vergroten. Daarnaast streeft de politie
in de Randstedelijke politie-eenheden naar 35% van de instroom met een
niet-westerse achtergrond vanaf 1 januari 2025. Hoewel de politie met
diversiteit alle kenmerken bedoelt, is het maken van een inhaalslag op het
gebied van culturele diversiteit nodig om voldoende herkenbaar en benaderbaar te zijn voor alle groepen in de samenleving.
In de wervings- en selectieprocessen wordt echter niet getornd aan de eisen.
In deze procedure blijven selectiestappen, de wettelijk bepaalde ondergrens
van selectienormen en aanstellingseisen altijd voor alle kandidaten gelijk.
Iedereen die niet voldoet aan deze eisen wordt afgewezen, ongeacht hun
achtergrond.
Vraag 7
Gaat dit alsnog onderzocht worden en zo nee, waarom niet?
Antwoord 7
Zie het antwoord bij vraag 5.
Vraag 8 en 9
Waarom wordt niet veel beter aan de voorkant, ofwel bij de selectie gekeken
naar de achtergrond van de potentiële aspiranten?
Is het resultaat van het interne onderzoek geen reden om het huisbezoek bij
potentiële aspiranten weer in te stellen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 8 en 9
Tijdens de selectieprocedure moet de kandidaat voldoen aan de wettelijk
bepaalde ondergrens selectienormen en aanstellingseisen, ook op het gebied
van integriteit. Daarnaast wordt er bij de screening gekeken naar een
veelvoud aan indicatoren die de betrouwbaarheid en geschiktheid van de
kandidaat-aspirant raken alvorens zij kunnen worden aangesteld als politieambtenaar. Hierbij wordt onder meer gekeken naar de kandidaat en diens
waarden en normen. De politie hanteert hierbij een neutrale uitgangspositie
waarbij alle kandidaten gelijk worden behandeld.
In de wet en AMvB screening is geen verplichting opgenomen voor het doen
van een huisbezoek als vast onderdeel van het betrouwbaarheidsonderzoek.
Het afleggen van een huisbezoek is namelijk – zo is gebleken vanuit de
praktijk – in de regel niet noodzakelijk voor het verkrijgen van de gegevens
die nodig zijn voor het onderzoek naar de betrouwbaarheid van een
kandidaat. Het voeren van een gesprek op een politielocatie is doorgaans
voldoende om de betrouwbaarheid van de kandidaat te beoordelen. Een
verplicht huisbezoek heeft daarmee weinig toegevoegde waarde en levert een
onnodige inbreuk op de privacy van kandidaten op, hetgeen zich niet
verdraagt met het recht op respect voor het privéleven, vastgelegd in artikel 8
van het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens.
Om die reden vinden screenings-gesprekken in de regel op politiebureaus
plaats en indien daar dringende redenen voor zijn, zoals een gerede twijfel
aan de volledigheid of juistheid van de door de kandidaat verstrekte
gegevens, middels een (aanvullend) huisbezoek. Daarnaast wordt er met
instemming van de kandidaat gekeken naar de aanwezigheid en/of gebruik
van sociale media.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3