Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 XVI

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport (XVI) voor het jaar 2016

34 300 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2016

Nr. 172

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN VOLKSGEZONDHEID,
WELZIJN EN SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 14 september 2016
Met deze brief ontvangt u het rapport «Middelengebruik onder studenten
op het mbo en hbo 2015»1. Dit onderzoek heb ik toegezegd op 22 januari
2015 (Handelingen II 2014/15, nr. 45, item 10) tijdens de behandeling van
de wijziging van de tabakswet (verhoging strafmaximum voor overtreding
rookverbod en leeftijdsgrens verkoop tabaksproducten). In deze brief licht
ik kort de opzet van het onderzoek toe en geef ik mijn reactie op de
belangrijkste resultaten.
Opzet onderzoek
Het Trimbos-instituut heeft met dit rapport voor het eerst in beeld
gebracht wat het alcohol-, drugs- en tabaksgebruik is van de jongeren
tussen de 16 en 18 jaar in het middelbaar beroeps onderwijs (mbo) en het
hoger beroeps onderwijs (hbo). Dit onderzoek is een aanvulling op het
Peilstationsonderzoek dat representatief is voor jongeren tussen de 12 en
16 jaar in het voortgezet onderwijs (vo); dit onderzoek heeft u op 5 juli
ontvangen (Kamerstuk 34 300 en 34 300 VIII, nr 165).
Voor dit onderzoek zijn bijna 3200 studenten individueel geïnterviewd
over middelengebruik. Op basis van de cijfers van de 17-jarige respondenten zijn vervolgens de uitkomsten van vo, mbo en hbo vergeleken.
Tabaksgebruik
Uit de cijfers blijkt dat mbo-studenten van 17 jaar vaker roken dan hun
leeftijdsgenoten in het vo en hbo. Zo heeft 33% van hen de afgelopen
maand gerookt, in het vo is dat 25% en in het hbo 23%. Ook dagelijks
roken komt onder 17-jarigen in het mbo (20%) ruim twee keer zo veel voor
als in het vo (9%) en hbo (8%).
1

kst-34300-XVI-172
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 172

1

Bijna de helft van de mbo-studenten (47%) heeft wel eens een e-sigaret
gebruikt, tegenover een derde van hun leeftijdsgenoten in het vo en hbo.
Van de 17-jarige mbo-studenten heeft 51% ooit de waterpijp geprobeerd,
dat is ook meer dan hun leeftijdsgenoten in het vo (43%) en hbo (51%).
Een aanzienlijk deel (18%) heeft de waterpijp recent gerookt.
Alcoholgebruik
Ruim acht op de tien studenten hebben ooit alcohol gedronken en ruim
tweederde heeft dit in de afgelopen maand nog gedaan. Van de studenten
die alcohol drinken, drinkt 14 procent in het weekend meer dan 20 glazen
alcohol, jongens (21%) beduidend vaker dan meisjes (7%).
Van de 17-jarige hbo’ers heeft 80 procent de afgelopen maand alcohol
gedronken; dit is significant hoger dan in het mbo en vo, waar bijna
tweederde van de 17-jarigen de afgelopen maand alcohol heeft
gedronken.
Bij 17-jarige studenten is tussen de schoolniveaus (vo, mbo en hbo) geen
verschil in het aantal glazen dat in het weekend wordt gedronken.
Drugsgebruik
Drie op de tien studenten (31%) heeft ooit cannabis gebruikt en bijna een
op de acht (14%) deed dit nog in de afgelopen maand: twee keer zoveel
jongens als meisjes. Hierbij zijn er geen significante verschillen tussen vo,
mbo en hbo. Dit geldt ook voor het gebruik in de afgelopen maand.
Het percentage hbo-studenten dat ooit een harddrug (inclusief ecstasy)
heeft geprobeerd (6%) lijkt lager vergeleken met het vo en mbo (9%),
maar de verschillen zijn opnieuw niet significant.
Evenals bij roken en drinken zien we ook bij drugsgebruik een toename
van het gebruik met de leeftijd. Zo is het percentage jongeren dat weleens
ecstasy heeft geslikt op 18-jarige leeftijd bijna drie maal zo hoog als dat
van de 16-jarigen in het mbo en hbo.
Onder studenten van mbo en hbo is, evenals dat bij vo-scholieren het
geval is, de ervaring met het gebruik van lachgas opmerkelijk. Eén op de
vijf van alle 17-jarige studenten geeft aan dit middel wel eens gebruikt te
hebben. De verschillen in het gebruik in de afgelopen maand lijken groter,
met het laagste percentage op het hbo (3%), gevolgd door het vo (5%) en
het mbo (7%). De verschillen zijn echter niet significant.
Reactie
Het gebruik van genotmiddelen neemt in het vervolgonderwijs met de
leeftijd toe. Bij bijna alle middelen is er een stijging te zien in het gebruik
met de leeftijd. Bij jongens is dit fenomeen sterker dan bij meisjes. Voor
wat betreft roken blijkt opnieuw dat opleidingsniveau een belangrijke
risicofactor is om te gaan roken.
De cijfers bevestigen dat blijvende inzet op preventie nodig is om
studenten in het mbo en hbo, evenals alle scholieren in het vo, te
beschermen tegen roken, alcohol drinken en drugsgebruik. Het versterken
van de norm dat je onder de 18 niet rookt en drinkt, en het verbeteren van
de naleving door verstrekkers vormt daarbij de basis.
Daarbij is binnen het schoolprogramma De Gezonde School en Genotmiddelen in tegenstelling tot voorheen nu extra aandacht voor het mbo. Ook
heeft het Trimbos-instituut een preventiemodel alcohol, tabak en drugs
voor studenten in het hbo en in het wetenschappelijk onderwijs (wo)
ontwikkeld. Alle relevante stakeholders vinden hierin interventiemogelijkheden om (de gevolgen van) het (risicovol) gebruik van alcohol, tabak en
drugs onder studenten terug te dringen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 172

2

Om roken te denormaliseren bied ik scholen (ook mbo’s) met het
programma Gezonde School van de onderwijsraden, ondersteuning en
advies bij het rookvrij maken van alle schoolterreinen. Vanaf 2020 zal het
rookvrije schoolterrein bovendien verankerd zijn in wetgeving.
Voor wat betreft alcohol neem ik de uitkomsten van dit onderzoek mee in
de evaluatie van de Drank- en Horecawet die ik dit jaar uitvoer. Wat
drugsgebruik betreft is mijn primaire inzet gericht op het voorkomen dat
jongeren drugs gaan gebruiken. Wat ik op dat gebied doe heb ik
beschreven in mijn beleidsvisie Drugspreventie (Kamerstuk 24 077, nr.
357). Ik verwijs u verder naar mijn brief van 5 juli (Kamerstuk 34 300 XVI
en 34 300 VIII, nr. 165). Ik zal dit onderzoek in 2017 opnieuw laten
uitvoeren.
De Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 XVI, nr. 172

3