Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3140
Vragen van het lid Gijs van Dijk (PvdA) aan de Minister Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het artikel «Ruim 10.000 ontvangers bijstand de dupe
van fout bij gemeenten» (ingezonden 30 maart 2021).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 10 juni 2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2020–2021, nr. 2370.
Vraag 1
Bent u bekend met het artikel «Ruim 10.000 ontvangers bijstand de dupe van
fout bij gemeenten»?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u een verdere toelichting geven hoe deze fout met de beslagvrije voet
heeft kunnen plaatsvinden?
Antwoord 2
Voor de berekening van de beslagvrije voet wordt onder andere gebruik
gemaakt van gegevens uit de Polisadministratie van het UWV. Er is gebleken
dat ruim 200 gemeenten de vakantietoeslag van bijstandsgerechtigden niet
maandelijks maar in een ander ritme, doorgaans jaarlijks, doorgeven aan de
Polisadministratie. Binnen de systematiek van de loonaangifteketen is dit
toegestaan. Daarom benadruk ik dat er geen sprake is van een fout van de
betreffende gemeenten. De rekenmodules waarmee de beslagvrije voet wordt
berekend, gaan ervanuit dat inkomensverstrekkers de vakantietoeslag
maandelijks doorgeven aan de Polisadministratie. De beslagvrije voet
bedraagt bij inkomens rond het bijstandsniveau 95% van het inkomen
inclusief vakantietoeslag. Wanneer de vakantietoeslag niet elke maand aan de
Polisadministratie wordt doorgegeven, komt uit de rekenmodules voor de
beslagvrije voet een te lage beslagvrije voet (95% van het inkomen exclusief
vakantiegeld).

1

ah-tk-20202021-3140
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NOS, 29 maart 2021, Ruim 10.000 ontvangers bijstand de dupe van fout bij gemeenten (nos.nl/
artikel/2374538-ruim-10-000-ontvangers-bijstand-de-dupe-van-fout-bij-gemeenten.html).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

Vraag 3
Kunt u een overzicht geven bij welke gemeenten dit is misgegaan? Kunt u
daarbij ook aangeven welke maatregelen deze gemeenten gaan nemen om
het teveel geinde geld terug te geven? Op welke termijn gaat dat gebeuren?
Antwoord 3
Er is geen sprake van een fout van gemeenten. Zij mogen de vakantietoeslag
maandelijks dan wel in een ander ritme doorgeven aan de Polisadministratie.
In de bijlage2 is een lijst opgenomen met alle gemeenten, waarbij is
aangegeven of zij de vakantietoeslag maandelijks of in een ander ritme
doorgeven.
Gemeenten die de vakantietoeslag niet maandelijks doorgeven aan de
Polisadministratie verhogen de beslagvrije voet voorlopig handmatig tot 95%
van het inkomen. Gerechtsdeurwaarders zorgen op hun beurt voor een
herberekening (met terugwerkende kracht) van de beslagvrije voet op basis
van de juiste inkomensgegevens. De Koninklijke Beroepsorganisatie voor
Gerechtsdeurwaarders (KBvG) heeft alle gerechtsdeurwaarders verzocht om
de te veel ingehouden inkomsten door te storten naar de mensen zelf bij wie
te veel inkomsten zijn ingehouden. Als de gerechtsdeurwaarder geen
rekeningnummer heeft van de betrokkene, zal de gerechtsdeurwaarder het
geld terugstorten naar de gemeente die dit op haar beurt direct doorstort
naar de betreffende inwoner. Dit kan zolang dit geld nog op de derdengeldrekening van de gerechtsdeurwaarder staat. Wanneer de gerechtsdeurwaarder
het ingehouden bedrag al heeft doorgestort naar de schuldeiser, moet een
oplossing op maat worden gezocht. Hierbij kan bijvoorbeeld worden gedacht
aan een schuldeiser die het te veel ingehouden bedrag zelf terugstort aan de
schuldenaar of dat er afspraken worden gemaakt zodat er de navolgende
maanden minder op het inkomen wordt ingehouden.
Vraag 4
Klopt het dat dit probleem met de beslagvrije voet mogelijk groter is en dat
dit mogelijk ook bij UWV en werkgevers speelt? Bent u bereid om het, in het
artikel door u aangekondigde, onderzoek met de Kamer te delen? Gaat u in
dit onderzoek ook in op de zorg dat het probleem mogelijk ook speelt bij
mensen van wie wel de goede vakantietoeslag is doorgegeven maar die
bijvoorbeeld tijdelijk zijn gekort op hun bijstandsuitkering?
Antwoord 4
Het ketenbureau van het Ministerie van SZW bekijkt op dit moment welke
inkomensverstrekkers de vakantietoeslag anders dan maandelijks doorgeven
aan de Polisadministratie. Deze informatie wordt gebruikt bij het vinden van
een structurele oplossing teneinde gelijksoortige problemen te voorkomen in
de toekomst. Bij het uitwerken van deze structurele oplossing worden
mogelijke verkeerde berekeningen na een tijdelijke korting op de uitkering
ook meegenomen.
Vraag 5 en 6
Bent u van mening dat een dergelijke fout bij mensen in de schulden er toe
leidt dat mensen gewoonweg geen geld meer hebben voor de huur of
boodschappen en daarbovenop er een risico kan ontstaan op extra schulden
of wellicht zelfs huisuitzettingen?
Bent u daarom van mening dat dit zo spoedig mogelijk dient te worden
opgelost, om zodoende te voorkomen dat mensen in de schulden nog verder
in de problemen worden geholpen door fouten van de overheid?
Antwoord 5 en 6
Een te lage beslagvrije voet kan inderdaad ongewenste gevolgen hebben.
Daarom werken het ketenbureau en de ketenpartijen nauw samen om de
processen en systemen continu te monitoren en optimaliseren. Er is direct
actie ondernomen toen bekend werd dat de beslagvrije voet te laag werd
vastgesteld. Gemeenten die de vakantietoeslag niet maandelijks doorgeven
aan de Polisadministratie verhogen de beslagvrije voet voorlopig handmatig
tot 95% van het inkomen. Gerechtsdeurwaarders zorgen op hun beurt voor
2

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

een herberekening (met terugwerkende kracht) van de beslagvrije voet op
basis van de juiste inkomensgegevens.
Vraag 7
Welke aanvullende maatregelen gaat u nemen om er voor te zorgen dat deze
mensen gecompenseerd en geholpen worden?
Antwoord 7
Er is met de KBvG afgesproken dat de gerechtsdeurwaarders alle beslagen
die in de periode 1 januari–31 maart jl. zijn gelegd controleren. In die gevallen
waarin de beslagvrije voet te laag is vastgesteld wordt deze direct aangepast.
Mensen die dit betreft worden snel geholpen. Het ketenbureau heeft daartoe
samen met de KBvG en VNG een werkinstructie opgesteld voor gemeenten
en gerechtsdeurwaarders.
Vraag 8 en 9
Bent u tevens van mening dat de houding, zoals geschetst in het artikel, van
de deurwaarders kwalijk is? Vindt u daarom ook dat zij verantwoordelijk zijn
en daarom alles op alles dienen te zetten om de door hun teveel geinde
bedragen terug te geven aan de mensen waarbij teveel geld is geïnd?
Bent u ook van mening dat er een zorgplicht bij deurwaarders ligt om er
zeker van te zijn dat mensen in de schulden niet onnodig extra in de
problemen worden geholpen?
Antwoord 8 en 9
Ik vind dat iedereen de beslagvrije voet moet krijgen waar hij of zij recht op
heeft. Om de beslagvrije voet goed te kunnen berekenen is een rekenmodule
ontwikkeld waarmee alle gerechtsdeurwaarders de beslagvrije voet op
dezelfde manier kunnen berekenen, conform de regels die hiervoor in de wet
zijn opgenomen. Zoals ik bij het antwoord op vraag 2 heb uiteengezet,
berekent de rekenmodule de beslagvrije voet onder meer op basis van
gegevens uit de Polisadministratie. Gerechtsdeurwaarders gebruiken de
rekenmodule. Net zoals dat er in dit geval geen sprake is geweest van een
fout van gemeenten, is er ook geen sprake van een fout van gerechtsdeurwaarders.
De zorgplicht bij gerechtsdeurwaarders houdt in dat deze zowel de rechten
van de schuldeiser als de schuldenaar in ogenschouw neemt. Hij werkt
weliswaar in opdracht van een schuldeiser, maar tegelijkertijd is een
gerechtsdeurwaarder onafhankelijk en onpartijdig. Vanuit dat oogpunt
proberen zij zowel voor de schuldenaar als schuldeiser te voorkomen dat
onnodige kosten worden gemaakt. In dit specifieke geval heeft de KBvG mij
desgevraagd gemeld haar leden nadrukkelijk te hebben verzocht om gelden
die zij nog onder zich hebben door te storten naar de mensen of terug te
storten naar de gemeente. Daar waar dit niet meer mogelijk is, omdat de
gelden al zijn doorgestort naar de schuldeiser worden schuldeisers verzocht
om dit terug te storten. Het ketenbureau blijft hierover in gesprek met de
KBvG.
Vraag 10 en 11
Hoe kijkt u aan tegen de goede suggestie van de voorzitter van de Landelijke
Organisatie Sociaal Raadslieden dat gemeenten gewoon vijf procent van het
totaal inkomen dienen af te dragen in plaats van het huidige ingewikkelde
stelsel?
Bent u bereid om deze suggestie verder te onderzoeken en de resultaten
hierover naar de Kamer te sturen?
Antwoord 10 en 11
Ik vind dit een goede suggestie en onderzoek op dit moment of deze optie als
permanente oplossing kan dienen. Ik zal uw Kamer hierover nader informeren
bij de volgende voortgangsbrief over de implementatie van de Wet vereenvoudiging beslagvrije voet.
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen terzake van het lid Van
Kent (SP), ingezonden 30 maart 2021 (vraagnummer 2021Z05122).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3