MONITOR
VROUWELIJKE
HOOGLERAREN
2020

Een publicatie van het
Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren

MONITOR
VROUWELIJKE
HOOGLERAREN
2020

Een publicatie van het

Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren

OVER DE
MONITOR

Voor u ligt de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren 2020. Met deze Monitor geeft het Landelijk Netwerk Vrouwelijke
Hoogleraren (LNVH) in een vast aantal jaarlijks terugkerende hoofdstukken inzicht in de actuele man-vrouwverdeling in de wetenschap en de percentages vrouwelijke wetenschappers en bestuurders aan de Nederlandse
universiteiten, universitair medische centra en in andere wetenschappelijke organisaties.
In de Monitor 2020 presenteren we de nieuwe streefcijfers voor vrouwelijke hoogleraren, die de universiteiten
opstelden op verzoek van het LNVH. Zo zetten we samen stippen op de horizon en maken we een belangrijke
gezamenlijke vuist voor het verbeteren van de doorstroom van vrouwen in de wetenschap en het voorkomen
van uitstroom. Met deze nieuwe streefcijfers moeten we in 2025 het punt van de critical mass voorbij zijn en is
minstens één op de drie hoogleraren vrouw.

2

LNVH MONITOR 2020

Met 24,2% vrouwelijke hoogleraren ultimo 2019 is dat doel zeker niet zomaar bereikt. Er zijn grote verschillen
per universiteit en ook per vakgebied is er uiteenlopende inzet nodig. We lieten daarnaast in de vorige Monitor
al zien dat alleen met een externe impuls, zoals met de Westerdijk Talent Impuls in het Westerdijkjaar, de percentages daadwerkelijk significant harder stijgen (2,2 procentpunt), maar dat deze zonder verdere actie direct
terugzakken naar een schamele 1,1 procentpunt groei. Bovendien weten we dat wanneer de 30%-grens nadert,
ook de aandacht voor de problematiek verslapt en men terugschiet in oude patronen met negatieve gevolgen
van dien. Alle reden dus om ons de komende vijf jaar in kritisch bondgenootschap met de universiteiten, de
umc’s, onderzoeksinstituten en koepelorganisaties, te blijven inzetten voor een evenredige man-vrouwverdeling.
Dat er hierbij verder moet worden gekeken dan alleen de percentages hoogleraren spreekt voor zich. Voor
voldoende aanwas en een goede doorstroom zijn onder andere een inclusieve werkomgeving, gedegen loopbaanbeleid en uiteraard ook een adequate monitoring van de percentages vrouwelijke universitair docenten en
universitair hoofddocenten en de andere functiecategorieën van net zo groot belang.
Oog voor de toekomst dus, oog voor duurzame en structurele verandering, dat is de boodschap die we willen
meegeven. Wij wensen u veel leesplezier en maken graag van de gelegenheid gebruik eenieder – student, wetenschapper, bestuurder, beleidsmaker, ondersteuner, Diversity Officer, ambassadeur of anderszins - die bijdraagt,
of door het lezen is aangespoord bij te dragen, aan talentbehoud en gendergelijkheid in de wetenschap te bedanken. Daarnaast gaat er grote dank uit naar SoFoKles, sociaal fonds voor de kennissector, zonder wiens financiële
bijdrage deze Monitor niet gerealiseerd had kunnen worden.
Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren
HET BESTUUR

Prof. dr. Hanneke Takkenberg, voorzitter LNVH, hoogleraar Thoraxchirurgie, ErasmusMC
Prof. dr. Sandra Groeneveld, bestuurslid LNVH, hoogleraar Publiek Management, UL
Prof. dr. Sera Markoff, bestuurslid LNVH, hoogleraar Theoretische Hoge-energie Astrofysica, UvA
Prof. dr. Sandra Ponzanesi, bestuurslid LNVH, hoogleraar Gender and Postcolonial Studies, UU
Prof. dr. Henriëtte Prast, bestuurslid LNVH, hoogleraar Persoonlijke financiële planning, TiU
Prof. dr. Moniek Tromp, bestuurslid LNVH, hoogleraar Materiaalchemie, RUG

HET BUREAU

drs. Lidwien Poorthuis, senior policy officer | managing director
Tamar van der Wouden MA, beleidsondersteunend bureaumedewerker
Irma Scheer, secretariaat

LNVH MONITOR 2020

3

INHOUDSOPGAVE

Over de Monitor...........................................................................................................2
Inhoudsopgave............................................................................................................4

01

Het aandeel vrouwelijke hoogleraren aan de universiteiten.......................................6

02

Het aandeel vrouwelijke hoogleraren aan universitair medische centra..................19

03

De verdeling van vrouwelijke en mannelijke wetenschappers in Nederland.............23

04

Vrouwen in hoogste niveaus academisch management en bestuurders
in wetenschappelijke organisaties............................................................................39

05

Ondersteunend en beheerspersoneel en wetenschappelijk
personeel vergeleken................................................................................................49
Bijlage 1 — Brongegevens.........................................................................................51
Bijlage 2 — Samenwerkende partners.......................................................................53
Colofon......................................................................................................................56

—01—

HET AANDEEL
VROUWELIJKE
HOOGLERAREN AAN
DE UNIVERSITEITEN

6

LNVH MONITOR 2020

HET AANDEEL VROUWELIJKE HOOGLERAREN STIJGT BIJ 12 VAN DE 14 UNIVERSITEITEN
Ultimo 2019 is het percentage vrouwelijke hoogleraren dat werkzaam is aan een van de 14 universiteiten gemiddeld 24,2%. Dit houdt een groei van 1,1 procentpunt in ten opzichte van ultimo 2018, toen dat percentage
23,1% bedroeg.
Bij 12 van de 14 universiteiten is een stijging van het percentage vrouwelijke hoogleraren te zien. De Open Universiteit nadert met 39,9% de 40% vrouwelijke hoogleraren, Maastricht University doorkruist met 30,1% ultimo
2019 voor het eerst ook de grens van 30% vrouwelijke hoogleraren. De Radboud Universiteit en de Universiteit
Leiden zijn ruim over de 29% vrouwelijke hoogleraren heen.
Net als vorige jaren staat de Open Universiteit op de eerste plaats. Ten opzichte van vorig jaar is het percentage
vrouwelijke hoogleraren daar gestegen van 34,7 naar 39,9%. Een stijging van 5,2 procentpunt. We plaatsen
hierbij de kanttekening dat het bij de Open Universiteit in verhouding om zeer kleine aantallen gaat: ultimo 2019
betreft dat in fte 21,3 aan mannen en 14,1 aan vrouwen. Hierdoor veroorzaakt een kleine verandering in aantallen
een grote verandering in percentage.
Bij twee universiteiten zien we de percentages vrouwelijke hoogleraren licht afnemen. Het gaat hier om de Universiteit Leiden (29,7 naar 29,3%) en de Universiteit van Amsterdam (24,0 naar 23,8%).
Ultimo 2019 is de Technische Universiteit Delft (16,9%) hekkensluiter, samen met de Technische Universiteit
Eindhoven (18,3%) en Wageningen University (18,5%).

LNVH MONITOR 2020

7

FIGUUR 1.1.

fig1.1 Procentuele verdeling vrouwelijke en mannelijke hoogleraren bij universiteiten, in fte, ultimo 2018 en ultimo
2019. Hoog naar laag, naar percentage vrouwelijke hoogleraren ultimo 2019.
ranking
ranking
ultimo 2019 ultimo 2018
1

2

3

4

5

6

7

8

9

10

11

12

13

14

(1)

(3)

(4)

(2)

(5)

(6)

(7)

(9)

(8)

(14)

(11)

(10)

(13)

(12)

totaal 24,2% vrouw ultimo 2019
OPEN UNIVERSITEIT

39,9

60,1

34,7

65,3

30,1

69,9

29,7

70,3

29,6

70,4

29,3

70,7

29,3

70,7

29,7

70,3

28,0

72,0

27,6

72,4

VRIJE UNIVERSITEIT
AMSTERDAM

25,3

74,7

24,1

75,9

UNIVERSITEIT VAN
AMSTERDAM

23,8

76,2

24,0

76,0

RIJKSUNIVERSITEIT
GRONINGEN

23,1

76,9

21,7

78,3

UNIVERSITEIT VAN TILBURG

22,9

77,1

21,7

78,3

ERASMUS UNIVERSITEIT
ROTTERDAM

20,8

79,2

14,5

85,5

UNIVERSITEIT TWENTE

19,4

80,6

16,4

83,6

18,5

81,5

16,9

83,1

TECHNISCHE UNIVERSITEIT
EINDHOVEN

18,3

81,7

15,4

84,6

TECHNISCHE UNIVERSITEIT
DELFT

16,9

83,1

16,1

83,9

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

RADBOUD UNIVERSITEIT
NIJMEGEN

UNIVERSITEIT LEIDEN

UNIVERSITEIT UTRECHT

WAGENINGEN UNIVERSITEIT

0

20

40

Verandering ten opzichte van voorgaande jaar
stijging
gelijk
daling

60

ultimo 2019
ultimo 2018

80
vrouw
vrouw

100%
man
man

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2018 en ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

8

LNVH MONITOR 2020

Ook dit jaar onderstrepen we dat de plek in de ranking niet direct iets zegt over de vorderingen die er binnen de
universiteit zijn gemaakt. Er zijn dan ook een paar opvallende stijgingen, die we uitlichten:
Bij de Technische Universiteit Eindhoven steeg het percentage vrouwelijke hoogleraren in één jaar met 2,9 procentpunt van 15,4% naar 18,3%. Bij de Universiteit Twente zien we een stijging van 3 procentpunt van 16,4% naar
19,4% vrouwelijke hoogleraren ultimo 2019.
De grootste stijger is echter de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR), die de afgelopen jaren regelmatig onderaan
in de ranking te vinden was. Ultimo 2018 bevond de EUR zich met 14,5% vrouwelijke hoogleraren nog op de laatste
plaats, ultimo 2019 stijgen ze met 6,3 procentpunt naar 20,8% vrouwelijke hoogleraren, en dus naar een 10e plek1.
In tabel 1.1 (op pagina 10) zetten we nogmaals de percentages vrouwelijke hoogleraren ultimo 2018 en 2019 per
universiteit op een rijtje en laten we de groeipercentages zien.
Aan de Universiteit voor Humanistiek (UvH) waren ultimo 2019 in totaal 8 hoogleraren werkzaam, waarvan 6
vrouwen en 2 mannen. In termen van fte is dit 6,9 fte in totaal, waarvan 5,1 fte vrouwelijke hoogleraren en 1,8 fte
mannelijke hoogleraren. De Universiteit voor Humanistiek heeft daarmee 73,9% vrouwelijke hoogleraren (in fte)2.

1. Kanttekening hierbij is dat er binnen de Erasmus Universiteit Rotterdam (EUR) in het tijdsbestek ultimo 2018-ultimo 2019 een functieomkatting heeft plaatsgevonden waarbij vrouwelijke bijzonder hoogleraren in een UHD UFO profiel in een hoogleraar 2 UFO-profiel zijn
geplaatst. Dit heeft dus effect op het percentage vrouwelijke hoogleraren zoals dat in de monitor wordt weergegeven, maar niet op de
populatie vrouwelijke wetenschappers als geheel binnen de EUR.
2. Bron: opvraag College van Bestuur UvH, september 2020, peildatum 31-12-2019. De personeelsgegevens van de Universiteit voor
Humanistiek zijn niet opgenomen in de WOPI-data van de VSNU. Daarom kunnen zij niet worden meegenomen in de reguliere data-analyse
die ten grondslag ligt aan de weergaves in deze Monitor.

LNVH MONITOR 2020

9

TABEL 1.1

Percentages vrouwelijke hoogleraren per universiteit ultimo 2019 en ultimo 2018, in fte, en procentpunt groei
percentage vrouwelijke hoogleraren ultimo 2018 - ultimo 2019.

2019

2018

Procentpunt groei percentage vrouwelijke
hoogleraren ultimo '18 - ultimo '19

UNIVERSITEIT LEIDEN

29,3

29,7

-0,4

UNIVERSITEIT UTRECHT

28,0

27,6

0,4

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN

23,1

21,7

1,4

ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

20,8

14,5

6,2

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

30,1

29,7

0,5

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

23,8

24,0

-0,1

VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

25,3

24,1

1,2

RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

29,6

29,3

0,3

UNIVERSITEIT VAN TILBURG

22,9

21,7

1,3

TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT

16,9

16,1

0,8

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

18,3

15,4

3,0

UNIVERSITEIT TWENTE

19,4

16,4

3,0

WAGENINGEN UNIVERSITEIT

18,5

16,9

1,6

OPEN UNIVERSITEIT

39,9

34,7

5,2

TOTAAL

24,2

23,1

1,1

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2018 en ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

Uiteraard verschillen de universiteiten van elkaar als het gaat om omvang van het personeelsbestand. De volgende tabel geeft inzicht in de aantallen vrouwelijke en mannelijke hoogleraren (in personen) per universiteit ultimo
2018 en ultimo 2019 en de groei (in personen) in die jaren.
Het totaal aantal personen hoogleraar aan de Nederlandse universiteiten is in één jaar gestegen met 105, waarvan 36 bij de mannen en 69 bij de vrouwen3. De Erasmus Universiteit Rotterdam is voor het grootste deel verantwoordelijk voor deze groei: er kwamen daar 28 mannelijke en 21 vrouwelijke hoogleraren bij. Zie voetnoot 1 voor
een toelichting. Het aantal vrouwelijke hoogleraren (in personen) loopt uiteen van 16 aan de Open Universiteit
tot 110 aan de Universiteit Utrecht.

3. Met totaal wordt hier de som van de in-, door- en uitstroom bedoeld.

10

LNVH MONITOR 2020

TABEL 1.2

Aantal hoogleraren in 2018 en 2019 en groei ultimo 2018 – ultimo 2019, naar instelling en geslacht, in
personen.
V

M

Ultimo 2018 - Ultimo 2019

2019

2018

2019

2018

Groei V

Groei M

UNIVERSITEIT LEIDEN

92

93

228

228

-1

0

UNIVERSITEIT UTRECHT

110

103

278

277

7

1

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN

74

70

263

267

4

-4

ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

46

25

175

147

21

28

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

43

38

114

105

5

9

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

76

75

265

268

1

-3

VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

86

78

267

266

8

1

RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

76

75

186

184

1

2

UNIVERSITEIT VAN TILBURG

47

45

161

170

2

-9

TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT

52

50

265

266

2

-1

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

35

28

158

157

7

1

UNIVERSITEIT TWENTE

36

29

149

143

7

6

WAGENINGEN UNIVERSITEIT

21

18

96

88

3

8

OPEN UNIVERSITEIT

16

14

32

35

2

-3

TOTAAL

810

741

2.637

2.601

69

36

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2018 en ultimo 2019, in personen. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

LNVH MONITOR 2020

11

HET AANDEEL VROUWELIJKE WETENSCHAPPERS AAN DE UNIVERSITEITEN PER
FUNCTIECATEGORIE
In de inleiding werd al onderstreept dat een focus van de universiteiten op het omhoog brengen van de percentages vrouwelijke hoogleraren cruciaal is, maar dat aandacht voor en inzicht in de onderliggende functiecategorieën tevens van groot belang is. Hoe het bij de universiteiten zit met die verschillende functiecategorieën, wordt
in figuur 1.2 weergegeven.
Opvallend is daarbij dat bij alle instellingen het percentage vrouwelijke promovendi zeer veel hoger is dan het
percentage vrouwelijke hoogleraren. Gemiddeld zakt dat percentage van 43,6% vrouwelijke promovendi naar
24,2% vrouwelijke hoogleraren. Bij 8 van de 14 universiteiten zien we een aanzienlijk verschil van zelfs meer dan
25 procentpunt tussen het percentage vrouwelijke promovendi en vrouwelijke hoogleraren.
Bij iedere functieovergang van promovendus tot aan hoogleraar neemt het percentage vrouwen af, echter bij
welke functieovergang dit percentage het hardst zakt, verschilt per instelling. Zo vormen bijvoorbeeld de Technische Universiteit Eindhoven, de Universiteit Twente en de Open Universiteit een uitzondering, aangezien daar
het percentage vrouwelijke universitair hoofddocenten lager is dan het percentage vrouwelijke hoogleraren. Bij
de Erasmus Universiteit liggen de percentages vrouwelijke universitair docenten en universitair hoofddocenten
opvallend ver uiteen (respectievelijk 47,6 en 29,6%).

12

LNVH MONITOR 2020

fig1.2

FIGUUR 1.2

Percentage vrouwen naar functiecategorie per universiteit, in fte, ultimo 2019.

UNIVERSITEIT LEIDEN
UNIVERSITEIT UTRECHT
RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN
ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM
UNIVERSITEIT MAASTRICHT
UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM
RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN
UNIVERSITEIT VAN TILBURG
TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN
UNIVERSITEIT TWENTE
WAGENINGEN UNIVERSITEIT
OPEN UNIVERSITEIT
TOTAAL
0

10

20

30

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

40

50

60

70%

hoogleraren
universitair hoofddocenten
universitair docenten
promovendi

Als extra duiding bij figuur 1.2, laten we in tabel 1.3 per universiteit zien hoe de percentages in de functiecategorieën promovendus, universitair docent en universitair hoofddocent en het percentage vrouwelijke hoogleraren
procentueel van elkaar verschillen.

LNVH MONITOR 2020

13

TABEL 1.3

Verschil in percentage vrouwen tussen de functiecategorieën PROM-HGL, UD-HGL en UHD-HGL naar instelling,
in fte, ultimo 2019.
PROM - HGL

UD - HGL

UHD - HGL

UNIVERSITEIT LEIDEN

19,6

17,0

10,9

UNIVERSITEIT UTRECHT

20,0

17,6

10,4

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN

25,5

22,8

11,1

ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

30,7

26,8

8,8

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

25,3

13,9

2,0

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

25,1

20,0

5,7

VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

28,3

20,3

6,3

RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

19,6

13,0

0,6

UNIVERSITEIT VAN TILBURG

29,8

20,5

7,8

TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT

11,4

12,3

1,5

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

11,5

10,8

-4,0

UNIVERSITEIT TWENTE

12,8

11,3

-1,3

WAGENINGEN UNIVERSITEIT

35,2

20,7

13,5

OPEN UNIVERSITEIT

27,4

7,1

-7,9

TOTAAL

19,4

17,7

5,2

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

14

LNVH MONITOR 2020

Aan de Glazen Plafond Index (GPI) per instelling is te zien bij welke functieovergang bij die instelling de belemmeringen voor doorstroom naar het volgende functieniveau het grootst zijn. Hoe groter het getal, hoe dikker
het glazen plafond (zie kader).
TABEL 1.4

GPI voor vrouwen naar functieovergang per instelling, in fte, ultimo 2019.
PROM/UD

UD/UHD

UHD/HGL

UNIVERSITEIT LEIDEN

1,1

1,2

1,4

UNIVERSITEIT UTRECHT

1,1

1,2

1,4

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN

1,1

1,3

1,5

ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

1,1

1,6

1,4

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

1,3

1,4

1,1

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

1,1

1,5

1,2

VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

1,2

1,4

1,2

RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

1,2

1,4

1,0

UNIVERSITEIT VAN TILBURG

1,2

1,4

1,3

TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT

1,0

1,6

1,1

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

1,0

2,0

0,8

UNIVERSITEIT TWENTE

1,1

1,7

0,9

WAGENINGEN UNIVERSITEIT

1,4

1,2

1,7

OPEN UNIVERSITEIT

1,4

1,5

0,8

TOTAAL

1,0

1,4

1,2

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

De Glazen Plafond Index uitgelegd
De Glazen Plafond Index (GPI) is een indicator voor (belemmeringen in) de doorstroom van vrouwen naar hogere functiecategorieën. De GPI is groter dan 1,0 wanneer vrouwen minder sterk zijn vertegenwoordigd op het hoger liggende niveau, in vergelijking
met het niveau daaronder. Als in twee opeenvolgende functiecategorieën het aandeel vrouwen hetzelfde is, is de GPI gelijk aan
1,0.
GPI > 1,0 belemmerde doorstroom
GPI = 1,0 evenredige doorstroom
GPI < 1,0 makkelijke doorstroom
De GPI wordt berekend door het percentage vrouwen in
functiecategorie x-1 te delen door het percentage vrouwen in
functiecategorie x.

De GPI geeft geen informatie over de feitelijke doorstroming
en is niet hetzelfde als de doorstroomkans. De GPI werd door
onderzoeksbureau SEOR BV in 2002 ontwikkeld in opdracht
van het Ministerie van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
in het kader van het ontwikkelen van een benchmark voor
het vaststellen van de positie van vrouwen in hogere en
leidinggevende functies.
De GPI kan met dezelfde methodiek uiteraard ook voor
mannen worden berekend.

LNVH MONITOR 2020

15

DE STREEFCIJFERS: UNIVERSITEITEN ZETTEN NIEUWE STIP OP DE HORIZON VOOR 2025.
In 2015 formuleerden de universiteiten streefcijfers met betrekking tot het percentage vrouwelijke hoogleraren
dat zij in 2020 zouden moeten hebben behaald. Er zijn ultimo 2019 8 universiteiten die hun streefcijfer voor
ultimo 2020 al hebben behaald. 6 universiteiten hebben hun streefcijfer voor ultimo 2020 nog niet behaald. Het
streefcijfer wordt door 2 van deze 6 ultimo 2020 alsnog behaald als uitgegaan wordt van dezelfde groei in 20192020 als de groei van het percentage ultimo 2018-2019. Dat betekent dat op basis van het huidige groeitempo
Wageningen University, Tilburg University, Rijksuniversiteit Groningen en de Universiteit van Amsterdam hun
streefcijfers niet zullen gaan halen, maar met enige extra inspanning liggen ook hun streefcijfers zeker binnen
bereik.
De lichte daling in het percentage vrouwelijke hoogleraren ultimo 2018 - ultimo 2019 bij de Universiteit Leiden en
de Universiteit van Amsterdam levert in figuur 1.3 een negatieve prognose voor ultimo 2020 op.

16

LNVH MONITOR 2020

FIGUUR 1.3

fig1.3 Prognose en streefcijfers percentage vrouwelijke hoogleraren per universiteit in 2020.
De prognose ultimo 2020 is berekend op basis van de groei ultimo 2018 - ultimo 2019.
prognose 2020

Op basis van
het huidige
groeitempo behalen
WUR, TiU,
RUG en UvA
hun streefcijfers
niet

negatieve prognose door daling ultimo 2018 op ultimo 2019
streefcijfer 2020
UNIVERSITEIT LEIDEN
UNIVERSITEIT UTRECHT
RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN
ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM
UNIVERSITEIT MAASTRICHT
UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM
VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM
RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN
UNIVERSITEIT VAN TILBURG
TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT
TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN
UNIVERSITEIT TWENTE
WAGENINGEN UNIVERSITEIT*
OPEN UNIVERSITEIT

10

20

30

40

50%

Bron streefcijfers: VSNU brief 17 december 2015 aan minister Bussemaker OCW.
Bron personeel: VSNU/WOPI, ultimo 2018 en ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.
*Het streefcijfer van Wageningen Universiteit (24,95%) is inclusief persoonlijk hoogleraren. Deze persoonlijk hoogleraren vallen in het
UFO-profiel van universitair hoofddocent. Universitair hoofddocenten worden in de percentages vrouwelijke hoogleraren zoals weergegeven
in de Monitor logischerwijs niet meegenomen. Het streefcijfer is dus niet met het percentage vrouwelijke hoogleraren in WOPI te vergelijken.

Begin 2020 verzocht het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH) de universiteiten streefcijfers voor
vrouwelijke hoogleraren op te stellen voor de periode 2020-20254. Alle 14 universiteiten hebben hier gehoor aan
gegeven en nieuwe stippen op de horizon gezet. Deze zijn in tabel 1.5 te vinden.
Mochten de streefcijfers behaald worden, dan zal er in 2025 geen enkele universiteit meer een percentage
vrouwelijke hoogleraren onder de 25% hebben. Bovendien zal met 31,2% voor het eerst gemiddeld 1 op de 3
hoogleraren vrouw zijn.
4. Verzoek per brief van LNVH aan VSNU, 3 maart 2020.

LNVH MONITOR 2020

17

De vraag blijft of deze nieuwe streefcijfers ‘ambitieus’ genoeg zijn. In figuur 3.8 laten we zien dat, op basis van
het huidige groeitempo in 2024 de 30%-grens bereikt wordt. Met de 31,2% vrouwelijke hoogleraren in 2025 zetten
de universiteiten dus in op een realistische, weliswaar voorzichtige, groei en niet op een bijzondere versnelling.

TABEL 1.5

Percentage vrouw ultimo 2019, streefcijfers 2020 en streefcijfers 2025 vrouwelijke hoogleraren per universiteit.
Percentage vrouw ultimo 2019

Streefcijfer 2020

Streefcijfer 2025

UNIVERSITEIT LEIDEN

29,3

27,0

35,0

UNIVERSITEIT UTRECHT

28,0

25,0

35,0

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN

23,1

25,0

33,0

ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

20,8

20,0

25,0

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

30,1

22,0

37,0

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

23,8

25,0

30,0

VRIJE UNIVERSITEIT AMSTERDAM

25,3

25,0

35,0

RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

29,6

25,0

36,0

UNIVERSITEIT VAN TILBURG

22,9

25,0

28,0

TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT

16,9

15,0

25,0

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

18,3

20,0

25,0

UNIVERSITEIT TWENTE

19,4

20,0

25,0

WAGENINGEN UNIVERSITEIT

18,5

25,0

30,0

OPEN UNIVERSITEIT

39,9

35,0

35,0

TOTAAL

24,2

22,1

31,2

Bron streefcijfers 2020: VSNU brief 17 december 2015 aan minister Bussemaker OCW.
Bron streefcijfers 2025: bureau VSNU.
Bron percentages personeel: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

Het LNVH heeft tevens verzocht om streefcijfers voor vrouwelijke universitair docenten en universitair hoofddocenten en streefcijfers per faculteit. Deze zijn er bij veel universiteiten ook gekomen, en hiermee is bij elke
universiteit de aandacht voor de man-vrouwverdeling binnen deze functiecategorieën steviger op de kaart komen te staan.

18

LNVH MONITOR 2020

—02—

HET AANDEEL VROUWELIJKE
HOOGLERAREN AAN
UNIVERSITAIR MEDISCHE
CENTRA

LNVH MONITOR 2020

19

AAN 7 VAN DE 8 UMC’S STIJGT HET PERCENTAGE VROUWELIJKE HOOGLERAREN
Het percentage vrouwelijke hoogleraren aan umc’s is gestegen van 24,9% in 2019 naar 26,2% in 2020. Dat houdt
een groei in van 1,3 procentpunt ten opzichte van 2019. Alle umc’s laten een stijging zien in het percentage
vrouwelijke hoogleraren, behalve het LUMC. Daar is het percentage vrouwelijke hoogleraren iets gedaald van
22,4% in 2019 naar 22,2% in 2020.
Het VUmc passeert met 30,5% dit jaar voor het eerst de 30% vrouwelijke hoogleraren en voert samen met het

fig 2.1 UMCU (29,2%) en het AMC (27,4%) de lijst aan. Het Erasmusmc (24,4%) en het LUMC (22,2%) wisselen dit jaar
van plek als hekkensluiter.

FIGUUR 2.1

Procentuele verdeling vrouwelijke en mannelijke hoogleraren bij umc’s, in personen, in 2019 en 2020. Van hoog
naar laag naar percentage vrouwelijke hoogleraren in 2020.
ranking
2020
1

2

3

4

5

6

7

8

ranking
2019
(1)

(2)

(3)

(4)

(5)

(6)

(8)

(7)

totaal 26,2% vrouwen in 2020
30,5

69,5

29,7

70,3

UNIVERSITAIR MEDISCH
CENTRUM UTRECHT

29,2

70,8

27,6

72,4

ACADEMISCH MEDISCH
CENTRUM (UVA)

27,4

72,6

27,3

72,7

UNIVERSITAIR MEDISCH
CENTRUM GRONINGEN

25,7

74,3

25,6

74,4

RADBOUDUMC

25,3

74,7

23,1

76,9

25,2

74,8

23,0

77,0

24,4

75,6

20,7

79,3

22,2

77,8

VU MEDISCH CENTRUM

MAASTRICHT UMC+

ERASMUS MEDISCH CENTRUM

LEIDS UNIVERSITAIR
MEDISCH CENTRUM

22,4
0

Verandering ten opzichte van voorgaande jaar
stijging

gelijk

daling

77,6
20

40

60

80

100%

2020

vrouw

man

2019

vrouw

man

Bron: opgaaf afzonderlijke umc’s, peildata tussen 31-12-2018 en 01-07-2019 en tussen 31-12-2019 en 01-07-2020, in personen.

20

LNVH MONITOR 2020

AFDELINGSHOOFDEN HOOGLERAAR BIJ DE UNIVERSITAIR MEDISCHE CENTRA
Het percentage vrouwelijke afdelingshoofden hoogleraar is iets gestegen van 18,2 naar 18,5% in 2020. Er zijn
grote verschillen in de percentages per umc. Zo heeft het AMC met 12,5% het laagste percentage en is het
percentage aan het UMCU met 30,8% bijna tweeënhalf keer zo hoog.

TABEL 2.1

Aantal vrouwelijke en mannelijke afdelingshoofden hoogleraar en aandeel vrouwelijke afdelingshoofden
hoogleraar, naar umc, in 2020.
Afdelingshoofden hoogleraar
V

M

Totaal

Percentage vrouw

LEIDS UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM

5

30

35

14,3

UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM UTRECHT

12

27

39

30,8

UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN

6

35

41

14,6

ERASMUS MEDISCH CENTRUM

8

38

46

17,4

MAASTRICHT UMC+

7

41

48

14,6

ACADEMISCH MEDISCH CENTRUM (UVA)

4

28

32

12,5

VU MEDISCH CENTRUM

8

29

37

21,6

RADBOUDUMC

10

36

46

21,7

TOTAAL

60

264

324

18,5

Bron: opgaaf afzonderlijke umc’s, peildata tussen 31-12-2019 en 01-07-2020, in personen.

VROUWELIJKE UNIVERSITAIR HOOFDDOCENTEN, UNIVERSITAIR DOCENTEN EN PROMOVENDI
In de vorige monitor konden we voor het eerst iets zeggen over de man-vrouwverdeling onder universitair hoofddocenten en universitair docenten binnen de umc’s. Dit jaar kunnen we dat voor het eerst ook over de promovendi1. Net als bij de universiteiten, neemt bij de umc’s het percentage vrouwen af bij iedere opeenvolgende
functiecategorie.
Het percentage vrouwen zakt van 63,4% bij de promovendi, 52,9% bij de universitair docenten, 39,8% bij de
universitair hoofddocenten naar 26,2% bij de hoogleraren.

1. De data bij sommige umc’s kunnen afwijken ten opzichte van vorige jaren vanwege nauwkeurigere registraties en/of nieuwe systemen
bij de umc’s. Door verschillen in de registraties tussen umc’s dienen de data van de umc’s eerder indicatief dan als absoluut gelezen te
worden.

LNVH MONITOR 2020

21

Opvallend bij de umc’s zijn de zeer hoge percentages vrouwelijke promovendi. Zeker als je deze afzet tegen de

fig2.2 UMC
percentages vrouwelijke hoogleraren. VUmc valt op met 70% vrouwelijke promovendi. Het AMC valt op met een
hoger percentage vrouwelijke universitair hoofddocenten dan het percentage vrouwelijke universitair docenten.

FIGUUR 2.2

Percentage vrouwen naar functiecategorie per umc, in personen, in 2020.
LEIDS UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM
UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM UTRECHT
UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN
ERASMUS MEDISCH CENTRUM
MAASTRICHT UMC+
ACADEMISCH MEDISCH CENTRUM (UvA)
VU MEDISCH CENTRUM
RADBOUDUMC
TOTAAL
0

10

20

30

Bron: opgaaf afzonderlijke umc’s, peildata tussen 31-12-2019 en 01-07-2020, in personen.

40

50

60

70%

hoogleraren
universitair hoofddocenten
universitair docenten
promovendi

22

LNVH MONITOR 2020

—03—

DE VERDELING
VROUWELIJKE
EN MANNELIJKE
WETENSCHAPPERS
IN NEDERLAND

24,2% VROUWELIJKE HOOGLERAREN IN 2019
Eind 2019 is het gemiddelde percentage vrouwelijke hoogleraren aan de universiteiten in Nederland 24,2%. Dat is
een stijging van 1,1 procentpunt ten opzicht van 2018, toen het gemiddelde percentage 23,1 bedroeg.
Figuur 3.1 laat duidelijk zien dat de gemiddelde groei in procentpunt de afgelopen jaren steeds toenam, naar een
hoogtepunt van 2,2 procentpunt groei in 2018, toen er in het kader van de Westerdijk Talent Impuls middelen
beschikbaar werden gesteld voor de benoeming van 100 ‘extra’ vrouwelijke hoogleraren, bovenop de streefcijfers
die de universiteiten zelf opstelden. Ultimo 2019 zakt dit direct weer terug naar 1,1 procentpunt. Dit laat zien
dat specifieke acties buiten het reguliere benoemingsproces om nodig zijn om versnelling te creëren, en dat het
bovendien vervolgens ook nodig is aandacht voor doorstroom en benoeming via de reguliere processen zeer
hoog te houden, willen deze acties geen remmende invloed hebben in de jaren erop.

LNVH MONITOR 2020

23

fig 3.1
FIGUUR 3.1

Procentuele verdeling hoogleraren naar geslacht en groeipercentage vrouwelijke hoogleraren, ultimo 2015 t/m
ultimo 2019, in fte.

100%

vrouw

80

man

75,8

60

40

24,2
20

0

groei in procentpunt t.o.v. het voorgaande jaar
2,5
2,0
1,5

1,1

1,0
0,5
0,0
2015

2016

2017

2018

2019

Bron: VSNU, WOPI, peildatum 31-12, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

Het percentage vrouwelijke hoogleraren betreft regulier en persoonlijk hoogleraren met een bezoldigde arbeidsovereenkomst.
Voorheen kon het LNVH ook uitspraken doen over de man-vrouwverdeling onder bijzonder hoogleraren. Echter, sinds ultimo
2017 zijn via de VSNU data over bijzonder hoogleraren niet meer beschikbaar.

Op 10 februari 2017 was het 100 jaar geleden dat in Nederland de eerste vrouwelijke hoogleraar, prof. dr. Johanna Westerdijk,
werd benoemd. Als extra impuls besloot Jet Bussemaker, toenmalig minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap eenmalig
5 miljoen euro beschikbaar te stellen voor de benoeming van 100 vrouwelijke hoogleraren. Met deze extra investering in het
‘Westerdijkjaar’ werden universiteiten aangespoord om meer werk te maken van het vergroten van het aantal vrouwelijke hoogleraren, bovenop de streefcijfers die zij zich voor 2020 hebben gesteld. Het idee voor de 100 extra vrouwelijke hoogleraren in het
Westerdijkjaar kwam van Athena’s Angels. NWO voerde dit programma voor het ministerie uit.

24

LNVH MONITOR 2020

HOOGLERAREN IN FTE
Het totaal aantal fte hoogleraren ultimo 2019 is 2.918,7. Dat is een stijging van 97,6 fte ten opzichte van ultimo
2018. Van de totale stijging wordt 55,4 fte (56,7%) ingevuld door vrouwelijke hoogleraren.
Vorig jaar, over de periode ultimo 2017 tot ultimo 2018, nam het totaal aantal fte hoogleraren nog toe met 115,4
waarvan 86,5 fte (= 75%) bij vrouwen. De opvallende toename in dat jaar is te verklaren vanuit de Westerdijk
Talent Impuls.

HOOGLERAREN IN PERSONEN
Er zijn ultimo 2019 3.4471 hoogleraren werkzaam aan de Nederlandse universiteiten. Daarvan zijn er 2.637 man
en 810 vrouw. Kijken we naar het totale percentage vrouwelijke hoogleraren in personen dan komt dat op 23,5%.
Dit is een toename van 1,3 procentpunt ten opzichte van ultimo 2018. Ultimo 2018 – ultimo 2019 kwamen er in
personen per saldo 105 bij2. Daarvan zijn er 69 vrouw en 36 man. Dat betekent in percentage dat 65,7% van deze
toename bij de vrouwen terecht is gekomen.

ONTWIKKELING VAN GESLAAGDEN TOT EN MET HOOGLERAREN
Nog altijd daalt het aandeel vrouwen per functiecategorie. Nederland telt 53% vrouwelijke geslaagden, 43,6%
vrouwelijke promovendi en 41,9% vrouwelijke universitair docenten. Vervolgens daalt het percentage sterk naar
29,4% vrouwelijke universitair hoofddocenten en 24,2% vrouwelijke hoogleraren.
Kijken we naar de studenten dan zien we dat het percentage ingeschreven vrouwelijke studenten voor het eerst
gelijk is aan het percentage ingeschreven mannelijke studenten (exclusief HOOP-gebied Gezondheid). Het percentage vrouwelijke geslaagden is met 53,0% 0,9 procentpunt gezakt ten opzichte van vorig jaar, maar ligt nog
altijd ruim boven het percentage mannelijke geslaagden.

1. De oplettende lezer die de monitor 2019 erbij pakt, ziet dat we vorig jaar spraken over 3.350 hoogleraren. Met een groei van 105 zou
het totaal dan ultimo 2019 op 3.505 komen. Een verschil van 8 met 3.447. Dit is te verklaren door een correctie op de WOPI-data door de
VSNU die in de tweede helft van 2019 heeft plaatsgevonden op het totaal aantal personen hoogleraar ultimo 2018, waardoor het totaal
ultimo 2018 met 8 is afgenomen. Dit verklaart het verschil in aantal ultimo 2018 in monitor 2020 met aantal ultimo 2018 in monitor 2019.
2. Met totaal wordt hier de som van de in-, door- en uitstroom bedoeld.

LNVH MONITOR 2020

25

Hoewel het aandeel vrouwen per stap op de carrièreladder daalt, is er in alle functiecategorieën een stijging van
het percentage vrouwen te zien. Variërend van een minimale stijging van 0,1 procentpunt onder de vrouwelijke
universitair docenten tot en met een stijging van 1,1 procentpunt bij de vrouwelijke hoogleraren.

fig 3.5 (nu fig 3.2)

De eerdere daling van het percentage vrouwelijke universitair hoofddocenten van 28,6 naar 28,4% ultimo 2018 is
ultimo 2019 gekeerd. Er is sprake van een groei van 1,0 procentpunt van 28,4 naar 29,4% vrouwelijke universitair
hoofddocenten. We plaatsen daar wél als kanttekening bij dat als in 2017-2018 en 2018-2019 de gemiddelde
groei van het percentage vrouwelijke universitair hoofddocenten over de periode van 10 jaar daarvoor was opgetreden, het percentage vrouwelijke universitair hoofddocenten ultimo 2019 niet 29,4, maar 30,9% was geweest.
Dit achterblijven van het percentage vrouwelijke universitair hoofddocenten is, naar alle waarschijnlijkheid, een
bijkomend effect van de Westerdijk Talent Impuls, dat zonder inhaalslag nog jaren zichtbaar zal zijn in het aantal
en het percentage vrouwelijke universitair hoofddocenten.

FIGUUR 3.2

Percentage vrouwen en mannen van student tot hoogleraar, ultimo 2019.
vrouw

100%

man

90
80

75,8
70,6

70
60
50

50,0 50,0

58,1

56,4

53,0
47,0

43,6

41,9

40

29,4

30

24,2
20
10
0

STUDENTEN

GESLAAGDEN

PROMOVENDI

UNIVERSITAIR
DOCENTEN

UNIVERSITAIR
HOOFDDOCENTEN

HOOGLERAREN

Bron studenten en geslaagden: 1cHO2019, oktober 2019, in personen. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.
Bron personeel: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

26

LNVH MONITOR 2020

fig 3.4AANDEEL
(nu figVROUWEN
3.3) PER OPEENVOLGENDE FUNCTIECATEGORIE
FIGUUR 3.3

Aandeel vrouwelijke en mannelijke wetenschappers per functiecategorie, in fte en in personen, ultimo 2019.
Percentage in fte
Percentage in personen

100%

vrouw
vrouw

man
man

90
80
70
58,1 57,3

56,4 55,8

60
50

75,8 76,5

70,6 69,9

43,6 44,2

41,9 42,7

40
29,4 30,1

30

24,2 23,5

20
10
0
PROMOVENDI

UNIVERSITAIR
DOCENTEN

UNIVERSITAIR
HOOFDDOCENTEN

HOOGLERAREN

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

Het percentage van de totale groei in fte dat bij vrouwen terechtkomt schommelt ultimo 2019 gemiddeld genomen voor alle functies rond de 50%. Vooral bij die functies waarbij het aandeel vrouwen in de totale populatie ver
onder de 50% zit, is voor het snel bereiken van een evenredige man-vrouwverhouding uiteraard een substantieel
groter aandeel in de jaarlijkse toename dan 50% nodig.
Dit jaar groeit de totale populatie universitair hoofddocenten met 81,8 fte waarvan 47,1 fte (57,6%) bij de vrouwelijke universitair hoofddocenten. Een groei die, uitgezonderd 2018, redelijk in lijn ligt met de afgelopen 5 jaar.
Datzelfde geldt voor de groei van het aantal fte vrouwelijke hoogleraren.
De totale populatie universitair docenten is gegroeid met 201,7 fte. Die groei is vergelijkbaar met die in de jaren
‘15-‘16 en ‘16-‘17. Opvallend is de grote toename in fte bij de mannelijke universitair docenten in vergelijking met
voorgaande jaren. Het aandeel van de groei bij de vrouwelijke universitair docenten is dit jaar 43,8% waar dit
vorig jaar nog 86,9% was.

LNVH MONITOR 2020

27

Bij de promovendi valt dit jaar de grotere toename in fte dan in andere jaren op. Van de groei van 238,8 fte is
64,9% bij de vrouwelijke promovendi terechtgekomen.
In figuur 3.4 zien we de groei in fte en in personen in de periode 2015 tot 2019. We zien dan dat het plaatje in
fte en in personen veel op elkaar lijkt. Wat opvalt is dat het aandeel van de groei in personen dat bij vrouwen
terechtkomt voor alle functies groter is dan de groei in fte. Dat duidt op een gemiddeld kleinere contractomvang
in de toename bij vrouwen dan bij mannen. Zie tabel 3.1.

28

LNVH MONITOR 2020

FIGUUR 3.4

Toename (groei) per functiecategorie, ultimo 2015 – ultimo 2019, naar geslacht. En aandeel van de groei dat

fig 3.2 + 3.3 (nu fig 3.4)

bij vrouwen terechtkomt. In fte en in personen.
Groei in fte ultimo 2015 - ultimo 2019

vrouw

man

800

264,8

700
600

301,3

500

458,0

400

161,9

74,9

300
200

159,7

100
0

287,3

235,5

HOOGLERAREN

UNIVERSITAIR HOOFDDOCENTEN

UNIVERSITAIR DOCENTEN

PROMOVENDI

63,4%

48,8%

Percentage van totale groei dat bij vrouwen terechtkomt

75,9%

49,6%

Groei in personen ultimo 2015 - ultimo 2019
800

244

700
600

294

500

480

400
300

154

57
242

200

291

172

100
0

HOOGLERAREN

UNIVERSITAIR HOOFDDOCENTEN

UNIVERSITAIR DOCENTEN

PROMOVENDI

66,3%

49,7%

Percentage van totale groei dat bij vrouwen terechtkomt

80,9%

52,8%

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2015 – ultimo 2019, in fte en in personen. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

LNVH MONITOR 2020

29

CONTRACTOMVANG MANNELIJKE WETENSCHAPPERS GEMIDDELD IETS GROTER, BEHALVE
ONDER HOOGLERAREN
Om iets te kunnen zeggen over de contractomvang van vrouwelijke en mannelijke wetenschappers, zetten we
het aantal fte af tegen het aantal in personen. We zien dan het bekende beeld dat vrouwen gemiddeld een iets
kleinere contractomvang hebben dan de mannen, behalve bij de hoogleraren. Daar hebben de vrouwen een iets
grotere contractomvang. Dit jaar is de contractomvang in de totale populatie mannelijke hoogleraren iets gestegen van 0,83 ultimo 2018 naar 0,84 ultimo 2019, die van de vrouwen bleef gelijk: 0,87.

TABEL 3.1

Gemiddelde contractomvang naar functie en geslacht, ultimo 2019.
V

M

PROMOVENDI

0,96

0,98

UNIVERSITAIR DOCENTEN

0,89

0,91

UNIVERSITAIR HOOFDDOCENTEN

0,88

0,91

HOOGLERAREN

0,87

0,84

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte en in personen. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

GLAZEN PLAFOND INDEX VOOR VROUWEN EN VOOR MANNEN PER FUNCTIEOVERGANG
Sinds het verschijnen van de Monitor nemen we een paragraaf op over de Glazen Plafond Index (GPI). Zie pagina
14 voor een uitleg van en een toelichting op de berekening van de GPI.
De GPI’s bij de vrouwen zijn voor alle functieovergangen van 2018 op 2019 nagenoeg gelijk gebleven. De GPI
voor de stap van universitair docent naar universitair hoofddocent is net als vorig jaar hoger dan de GPI voor
de stap van universitair hoofddocent naar hoogleraar. Dat geeft aan dat de stap van universitair docent naar
universitair hoofddocent meer belemmeringen kent dan de stap van universitair hoofddocent naar hoogleraar.
De GPI voor de stap promovendus naar universitair docent is net als vorig jaar 1,0.
De GPI’s van de mannen zijn ultimo 2019 identiek aan die van 2017 en 2018. Ook voor de mannen geldt dat de
GPI voor de stap promovendus naar UD 1,0 is.

30

LNVH MONITOR 2020

fig3.6 (nu fig 3.5)
FIGUUR 3.5

Glazen Plafond Index (GPI) vrouwen en mannen naar functieovergang, in fte, 2015-2019.
GPI vrouwen
UHD-HGL

1,2

1,5
1,0
0,5
0,0
1,5
1,0
0,5
0,0
1,5
1,0
0,5
0,0

UD-UHD

1,4

PROM-UD

2015

1,0

2016

2017

2018

2019

GPI mannen
UHD-HGL
1,5
1,0
0,5
0,0
1,5
1,0
0,5
0,0
1,5
1,0
0,5
0,0

0,9

UD-UHD
0,8

PROM-UD

2015

1,0

2016

2017

2018

2019

Bron: VSNU, WOPI, peildatum 31-12, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

LNVH MONITOR 2020

31

VROUWELIJKE HOOGLERAREN LAGER INGESCHAALD DAN MANNELIJKE HOOGLERAREN
Bij de hoogleraren is ultimo 2019 een hoger percentage in de hoogste schaalgroepen ingedeeld dan ultimo
2018. Bij de mannen ging dat percentage van 39,6 naar 43,3% en bij de vrouwen van 23,5 naar 32,2%. Er is
echter nog steeds sprake van lagere inschaling van vrouwen. Dat geldt in geringere mate ook voor de andere
functiegroepen3.

FIGUUR 3.6

fig3.7
(nu fig 3.6)
Percentage vrouwelijke en mannelijke wetenschappers naar salarisgroepen, in fte, ultimo 2019.
schaal 17 en hoger

schaal 15-16

schaal 13-14

schaal 10-12

schaal 6-9

20 40 60 80%

20 40 60 80%

20 40 60 80%

20 40 60 80%

HOOGLERAREN

UNIVERSITAIR
HOOFDDOCENTEN

UNIVERSITAIR
DOCENTEN

PROMOVENDI

20 40 60 80%

vrouw

man

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

3. In de VSNU WOPI-data is door een beperktere aanlevering door universiteiten geen data meer beschikbaar op schaalniveau (11, 12, 13
et cetera), maar alleen op het niveau van een schaalgroep, waardoor uitspraken op detailniveau (bijvoorbeeld over de belangrijke functieovergangen UD1-2, UHD1-2 en HGL1-2) niet meer mogelijk zijn.

32

LNVH MONITOR 2020

VROUWELIJKE HOOGLERAREN GEMIDDELD JONGER DAN MANNELIJKE HOOGLERAREN
Kijken we naar de hoogleraren dan zien we het volgende:
Bij de mannen een aanwas (50) in de categorie 55 – 65 jaar, namelijk van 1.224 naar 1.274 personen en een
kleine afname (28) in de leeftijdscategorie tot 55 jaar, van 1.197 naar 1.169 personen.
Bij de vrouwen steeg het aantal in de leeftijdscategorie 55-65 met 26, van 238 naar 264 personen. In de leeftijdscategorie tot 55 jaar is een duidelijke stijging (45) te zien, van 478 naar 523 personen.
Er bevinden zich net als andere jaren beduidend meer mannen dan vrouwen in de categorie 65+: 194 ten opzichte van 23. De toename in die categorie zit vooral bij de mannen: 14 personen meer dan ultimo 2018. Bij de
vrouwen zijn dat slechts 2 personen meer.
Kijken we naar het overall beeld dan zien we dat vrouwelijke hoogleraren gemiddeld jonger zijn dan hun mannelijke collega’s.
Kijken we naar de universitair hoofddocenten dan zien we het volgende:
Bij de mannen is in de categorie tot 55 jaar sprake van een toename van 13 personen. In de categorie 55-65 jaar
is de toename 9 personen. De categorie 65+ is gegroeid met 12 personen. Kijken we naar de totale leeftijdscategorie tot 60 jaar dan zien we bij de mannen een toename in die groep van 33 personen.
Bij de vrouwen is in de categorie tot 55 jaar sprake van een toename van 33 personen. In de categorie 55-65 jaar
is de toename 12 personen. 65+ is gegroeid met 6 personen. Kijken we naar de totale leeftijdscategorie tot 60
jaar dan zien we in die groep een toename van 55 personen.
Zowel bij de mannen als bij de vrouwen valt de toename van het aantal universitair hoofddocenten in de leeftijdscategorie 40-45 jaar op: 24 vrouwen en 55 mannen.

LNVH MONITOR 2020

33

3.7
fig FIGUUR
3.8 (nu
fig 3.7)

Aantal hoogleraren en universitair hoofddocenten naar leeftijdscategorie en geslacht, ultimo 2018 en ultimo
2019, in personen.

HOOGLERAREN
2019

2018

700
600
500
400
300
200
100
0
25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64

>=65

25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64

>=65

UNIVERSITAIR HOOFDDOCENTEN
2019

2018

700
600
500
400
300
200
100
0
25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64

>=65

25-29 30-34 35-39 40-44 45-49 50-54 55-59 60-64

vrouw

>=65

man

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2018 en ultimo 2019, in personen. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

34

LNVH MONITOR 2020

VERVANGINGSPOTENTIEEL
Voor het vergroten van het aandeel vrouwen binnen de universiteiten is het zaak niet alleen te kijken naar de
vrouwen die kunnen doorstromen, maar ook naar de mannen en vrouwen die zullen uitstromen.
Voor het totale vervangingspotentieel aan universitair hoofddocenten kijken we naar de leeftijdscategorie tot
60 jaar. We zien dan bij de vrouwelijke universitair hoofddocenten ultimo 2019 in de leeftijdscategorie tot 60
jaar een toename van 55 personen in vergelijking met ultimo 2018. Bij de mannen is de ‘kweekvijver’ universitair
hoofddocenten tot 60 jaar toegenomen met 33 personen. Bij de hoogleraren beschouwen we de leeftijdscategorie vanaf 60 jaar als de categorie die de komende jaren met emeritaat gaat. Deze groep is bij de mannen
toegenomen met 42. Bij de vrouwen met 16.

TABEL 3.2

Aantal vrouwelijke en mannelijke hoogleraren en universitair hoofddocenten per leeftijdscategorie, ultimo
2018 en ultimo 2019, in personen.
2019
HGL V

2018
HGL M

HGL V

2019
HGL M

UHD V

2018
UHD M

UHD V

UHD M

1

25-29

2

2

14

24

8

20

35

56

124

236

128

241

200

98

188

222

389

198

334

398

183

404

176

292

173

314

191

511

162

547

116

306

113

325

55-59

151

642

139

620

98

295

76

275

60-64

113

632

99

604

56

272

66

283

>=65

23

194

21

180

10

86

4

74

TOTAAL

810

2.637

737

2.601

817

1.900

766

1.866

30-34
35-39

29

58

40-44

125

45-49

178

50-54

Bron: VSNU, WOPI, peildatum 31-12, in personen. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

Zonder onderscheid te maken naar wetenschapsgebied kan van de totale verwachte uitstroom van 962 personen hoogleraar (v/m) ruim driekwart (78,1%) vervangen worden door vrouwelijke universitair hoofddocenten.
Vorig jaar betrof dit vervangingspotentieel nog 77%.

LNVH MONITOR 2020

35

Dat er voldoende potentieel is, betekent niet dat er niet tevens moet worden opgelet op de doorstroom en aanwas vanuit de onderliggende functiecategorieën, zodat dit potentieel niet wordt uitgedund. Een fenomeen zoals
we bijvoorbeeld zagen bij de Westerdijk Talent Impuls waarbij er naast – of door - de stijging in het percentage
hoogleraren, een daling in het gemiddelde percentage vrouwelijke universitair hoofddocenten te zien was.

TABEL 3.3

Potentieel aan vrouwelijke universitair hoofddocenten dat de hoogleraren van 60 jaar en ouder zou kunnen
vervangen, in personen, ultimo 2019.
Totaal hoogleraren
>= 60

Hoogleraar >= 60
vrouwen

mannen

136

826

962

Percentage van de totale uitstroom dat door
vrouwelijke UHD's kan worden vervangen

UHD tot 60 jaar
vrouwen

mannen

751

1.542

78,1

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in personen. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

PERCENTAGES VROUWELIJKE HOOGLERAREN EN VROUWELIJKE STUDENTEN PER
WETENSCHAPSGEBIED
De percentages vrouwelijke hoogleraren verschillen per wetenschapsgebied. Dat geldt ook voor de percentages
vrouwelijke studenten per wetenschapsgebied. Hoe ver liggen de percentages vrouwelijke studenten en vrouwelijke hoogleraren per wetenschapsgebied uit elkaar?
Ultimo 2019 zien we een gunstiger verhouding in alle wetenschapsgebieden dan ultimo 2018, met uitzondering
van Recht en Natuur. Bij Recht is de verhouding met 2,0 hetzelfde gebleven (2,0 = het percentage vrouwelijke
studenten is tweemaal het percentage vrouwelijke hoogleraren). Bij Natuur blijft de verhouding 2,4.
Opvallend is het grote verschil tussen de percentages vrouwelijke studenten en vrouwelijke hoogleraren in wetenschapsgebied Landbouw en in iets mindere mate in wetenschapsgebied Economie en Natuur.

36

LNVH MONITOR 2020

TABEL 3.4

Percentage vrouwelijke studenten en vrouwelijke hoogleraren naar wetenschapsgebied en de verhouding
tussen het percentage vrouwelijke studenten en het percentage vrouwelijke hoogleraren binnen een
wetenschapsgebied, ultimo 2018 en ultimo 2019.

Vrouwelijke
studenten

Vrouwelijke
hoogleraren

Verhouding vrouwelijke
studenten en vrouwelijke
hoogleraren ultimo 2019

Verhouding vrouwelijke
studenten en vrouwelijke
hoogleraren ultimo 2018

LANDBOUW

55,9

18,7

3,0

3,3

NATUUR

39,4

16,2

2,4

2,4

TECHNIEK

26,6

17,1

1,6

1,7

ECONOMIE

36,4

13,9

2,6

3,0

RECHT

61,4

31,1

2,0

2,0

GEDRAG&MAATSCHAPPIJ

70,2

34,7

2,0

2,1

TAAL&CULTUUR

62,1

34,6

1,8

1,9

Bron: VSNU, WOPI, ultimo 2018 en ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.
Bron studenten: 1cHO2018 en 1cHO2019, oktober 2018 en oktober 2019, in personen. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

BLIJVEN WE WACHTEN TOT 2041?
Met 24,2% is bijna een kwart van de hoogleraren vrouw. Dit betekent dat we langzaam maar gestaag in de buurt
komen van de zogenaamde ‘critical mass’, het percentage van een ondervertegenwoordigde groep dat minimaal
nodig is om een omslagpunt te creëren in het gezien en erkend worden als onderdeel van het geheel4. We zijn
weliswaar op weg naar de 30%, maar nog ver van een evenredige verdeling. Op basis van het gemiddelde groeitempo van de afgelopen 10 jaar (2010-2019) zal de 30% grens worden bereikt in 2024 en de 50% in 2041. Beide
mijlpalen komen 1 jaar eerder in zicht dan vorig jaar.

4. Met kritische massa wordt hier eveneens bedoeld: een voldoende aantal adoptanten van een nieuw idee, technologie of innovatie in een
sociaal systeem, zodat de acceptatiegraad zichzelf in stand houdt en verdere groei creëert, en zo in het geval van ongelijke vertegenwoordiging niet meer leidt tot een isolement van de ondervertegenwoordigde groep.

LNVH MONITOR 2020

37

fig3.10FIGUUR
(nu3.8fig 3.8)
Percentage vrouwelijke hoogleraren, in fte (1990 – 2019) en prognose 2020 – 2041.
80%

70

Pas in 2041 gelijke
verdeling mannelijke en
vrouwelijke hoogleraren?

60

50

50%

30% vrouwelijke
hoogleraren in het
jaar 2024

40

30

30%

20

24,2% vrouwelijke
hoogleraren
ultimo 2019

10

0
1990

2000

2010

2020

2030

2041

Bron: VSNU, WOPI, peildatum 31-12, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

38

LNVH MONITOR 2020

—04—

VROUWEN IN HOOGSTE
NIVEAUS ACADEMISCH
MANAGEMENT EN
BESTUURDERS IN
WETENSCHAPPELIJKE
ORGANISATIES

LNVH MONITOR 2020

39

4.1

ACADEMISCH MANAGEMENT BIJ UNIVERSITEITEN
Door een beperktere beschikbaarheid van de VSNU WOPI data, heeft het LNVH in de afgelopen twee edities van
de Monitor minder uitgebreid kunnen rapporteren over het academisch management. Gegevens over decanen
en directeuren onderwijs- en onderzoeksinstituut ontbraken. Dit jaar kunnen we wel over deze onderdelen van
het academisch management rapporteren, dankzij een extra data-opvraag die wij deden bij twee universiteiten
die de data niet meer standaard meeleveren in WOPI.
Voor de Monitor 2017 waren de data met betrekking tot decanen nog beschikbaar via WOPI en betrof dit percentage 14,7%. In 2020 is aan de universiteiten 1 op de 5 decanen vrouw (20,3%). We kunnen dus over de periode
2016-2020 een stijging van 5,6 procentpunt constateren, waarmee de vrouwen echter nog altijd sterk in de
minderheid zijn.
Kijken we naar de directeuren van onderwijs- en onderzoeksinstituten, dan zien we bij de directeuren onderwijsinstituut bijna 40% vrouwen (39,9). Dit betrof in de Monitor 2017 nog 34,8%. Ook daar is dus een stijging te zien
(5,1 procentpunt). Bij de directeuren onderzoeksinstituut zien we een aanzienlijk minder groot aandeel vrouwen,
namelijk 17,6%. In de Monitor 2017 betrof dit zelfs slechts 7,5%.

FIGUUR 4.1

Aandeel vrouwen en mannen in academisch management aan de Nederlandse universiteiten, in fte. Ultimo 2019
(12 universiteiten) en oktober-november 2020 (2 universiteiten).
Decanen en directeuren onderwijs- en onderzoeksinstituut

vrouw

man

20,3% decanen is vrouw

39,9% directeuren
onderwijsinstituut is vrouw

17,6% directeuren
onderzoeksinstituut is vrouw

Bron 12 van de 14 universiteiten: VSNU, WOPI, ultimo 2019, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.
Bron 2 van de 14 universiteiten: Opgaaf individuele universiteiten oktober – november 2020, in fte.

40

LNVH MONITOR 2020

PERCENTAGES VROUWEN COLLEGES VAN BESTUUR EN RADEN VAN TOEZICHT UNIVERSITEITEN
Universiteiten
Colleges van Bestuur (CvB)
Aan de Nederlandse universiteiten zijn in totaal 41 bestuurlijke posities binnen de Colleges van Bestuur. Van de
41 posities worden er 14 door vrouwen bekleed en 27 door mannen. Het totale aantal posities nam ten opzichte
van vorig jaar met 1 af. Het aantal vrouwen is ten opzichte van 2019 gedaald met 3 (van 17 naar 14), het aantal
mannelijke leden in de Colleges van Bestuur is gestegen van 25 naar 27. Daarmee komt het gemiddelde percentage vrouwen in Colleges van Bestuur in 2020 op 34,2%. Dit is een daling van 6,3 procentpunt ten opzichte
van 2019. Er is slechts één college van bestuur met meer vrouwelijke collegeleden dan mannelijke (UvA), bij de
andere 13 universiteiten is de meerderheid van de collegeleden man.
Raden van Toezicht (RvT)
In de Raden van Toezicht zijn in totaal 72 bestuurlijke posities. Daarvan worden er in 2020 31 door vrouwen
bekleed en 41 door mannen. Het percentage vrouwen in Raden van Toezicht komt daarmee op 43,1%. Dit is een
stijging van 1,1 procentpunt ten opzichte van 2019. Bij 9 van de 14 Raden van Toezicht zijn er meer mannelijke
dan vrouwelijke leden.

fig 4.2
FIGUUR 4.2

Aantal vrouwen en mannen in Colleges van Bestuur en Raden van Toezicht van de Nederlandse universiteiten
in 2020.
Universiteiten

vrouw

man

14 van 41 posities in
universitaire Colleges van
Bestuur bekleed door vrouwen

31 van 72 posities in
universitaire Raden van
Toezicht bekleed door vrouwen
Bron: websites Nederlandse universiteiten, peildatum 31-08-2020, in personen.

LNVH MONITOR 2020

41

TABEL 4.1

Aantal vrouwen en mannen in Colleges van Bestuur en Raden van Toezicht van de Nederlandse universiteiten
in 2020.
College van Bestuur

Raad van Toezicht

V

M

V

M

UNIVERSITEIT LEIDEN

1

2

3

2

UNIVERSITEIT UTRECHT

1

2

3

2

RIJKSUNIVERSITEIT GRONINGEN

1

2

2

3

ERASMUS UNIVERSITEIT ROTTERDAM

1

2

2

3

UNIVERSITEIT MAASTRICHT

1

2

2

3

UNIVERSITEIT VAN AMSTERDAM

2

1

2

3

VRIJE UNIVERSITEIT

1

2

1

4

RADBOUD UNIVERSITEIT NIJMEGEN

1

2

3

3

UNIVERSITEIT VAN TILBURG

1

2

2

3

TECHNISCHE UNIVERSITEIT DELFT

1

2

2

3

TECHNISCHE UNIVERSITEIT EINDHOVEN

1

2

1

4

UNIVERSITEIT TWENTE

1

2

3

2

WAGENINGEN UNIVERSITEIT

1

2

3

3

OPEN UNIVERSITEIT

0

2

2

3

Bron: websites Nederlandse universiteiten, peildatum 31-08-2020, in personen.

42

LNVH MONITOR 2020

fig 4.3

UNIVERSITAIR MEDISCHE CENTRA
Raden van Bestuur (RvB)
Het totale aantal leden van de Raden van Bestuur van de Nederlandse umc’s daalde in 2020 met 2 van 29 naar
27. Van de 27 leden van de RvB zijn er 12 vrouw en 15 man. Dit komt neer op een percentage van 44,4. In 2019
bedroeg dat percentage 37,9, we kunnen dus een stijging constateren van 6,5 procentpunt. Bij 2 van de 7 Raden
van Bestuur zijn er meer vrouwelijke dan mannelijke leden.
Raden van Toezicht (RvT)
In totaal bedraagt het aantal leden van de Raden van Toezicht aan de Nederlandse umc’s 38. Dit aantal is gelijk
gebleven ten opzichte van vorig jaar. Het aantal vrouwen in de Raden van Toezicht is 16. Het percentage vrouwen is daarmee gedaald met 2,6 procentpunt, van 44,7% in 2019 naar 42,1% in 2020. Er is geen enkele Raad van
Toezicht met meer vrouwen dan mannen.

FIGUUR 4.3

Aantal vrouwen en mannen in Raden van Bestuur en Raden van Toezicht van de umc’s in 2020.
Universitair Medische Centra

vrouw

man

12 van 27 posities in Raden
van Bestuur van umc’s
bekleed door vrouwen

16 van 38 posities in Raden
van Toezicht van umc’s
bekleed door vrouwen
Bron: websites Nederlandse umc’s, in personen, peildatum 03-09-2020.

LNVH MONITOR 2020

43

TABEL 4.2

Aantal vrouwen en mannen in Raden van Bestuur en Raden van Toezicht van de umc’s in 2020.
Raad van Bestuur

Raad van Toezicht

V

M

V

M

LEIDS UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM

1

2

2

3

UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM UTRECHT

3

1

2

3

UNIVERSITAIR MEDISCH CENTRUM GRONINGEN

1

2

2

3

ERASMUS MEDISCH CENTRUM

1

3

2

3

MAASTRICHT UMC+

3

2

2

3

AMSTERDAM UMC1

2

3

3

4

RADBOUDUMC

1

2

3

3

Bron: websites Nederlandse umc’s, peildatum 03-09-2020, in personen.

KONINKLIJKE NEDERLANDSE ACADEMIE VAN WETENSCHAPPEN (KNAW)
Leden
De KNAW telt 109 vrouwen onder het totale aantal van 590 leden, dat komt neer op een aandeel van 18,5%. Dit is
een stijging van 1,5 procentpunt ten opzichte van de 17% in 2019. Het aantal leden onder de 65 jaar is 263, van
wie 81 vrouw (31%). Dit is een stijging van 1 procentpunt ten opzichte van vorig jaar.
Directie en bestuur
Het bestuur van de KNAW bestaat uit de president, twee vicepresidenten (waarvan een tevens algemeen secretaris) en vier bestuursleden die tevens domeinvoorzitters zijn. In het bestuur van de KNAW zijn in totaal 7
posities te bekleden. Daarvan worden er 3 (inclusief de president) bekleed door een vrouw, en 4 door een man.
Daarnaast heeft de KNAW een algemeen directeur. Die positie wordt bekleed door een vrouw.

1. Het Academisch Medisch Centrum en het VU Medisch Centrum zijn per 7 juni 2018 gefuseerd tot Amsterdam UMC en hebben een
gezamenlijke Raad van Bestuur.

44

LNVH MONITOR 2020

fig 4.4
FIGUUR 4.4

Aantal vrouwen en mannen in de directie, in het bestuur en onder de leden van de Koninklijke Academie van
Wetenschappen (KNAW) in 2020.
vrouw

Koninklijke Nederlandse Akademie van Wetenschappen (KNAW)

man

4 van 8 bestuursfuncties (incl.
directie) binnen KNAW worden
bezet door vrouwen

109 van de 590 leden van de
KNAW zijn vrouw

Bron: Bureau KNAW, peildatum 04-09-2020, in personen.

TABEL 4.3

Aantal vrouwen en mannen in de directie, het bestuur en de leden van de Koninklijke Academie van
Wetenschappen (KNAW) in 2020.
V

M

Algemeen directeur

1

0

Bestuur

3

4

President

1

0

Vicepresident

1

1

0

1

Algemeen secretaris

2

Leden

1

3

Leden

V

M

Geesteswetenschappen (GW)

16

112

Gedrags-, Maatschappij- en Rechtswetenschappen (GMRW)

36

98

Medische, Medisch-Biologische en Gezondheidswetenschappen (MMBG)

37

56

Natuur- en Technische Wetenschappen (NTW)

20

221

Bron: Bureau KNAW, peildatum 04-09-2020, in personen.

2. De algemeen secretaris van de KNAW is tevens vicepresident

LNVH MONITOR 2020

45

4.5

DE JONGE AKADEMIE (DJA)
Het bestuur van De Jonge Akademie (DJA) bestaat uit 3 vrouwen en 2 mannen. Het totaal aantal leden van De
Jonge Akademie bedraagt 603. Daarvan zijn er 31 vrouw en 29 man. Dat komt neer op een percentage vrouwen
van 52%. DJA telt 130 alumni, waarvan er 55 (42%) vrouw zijn en 75 (58%) man.

FIGUUR 4.5

Aantal vrouwelijke en mannelijke leden van De Jonge Akademie in 2020.
vrouw

De Jonge Akademie

man

89 van 195 leden
(incl. bestuur en alumni) van
De Jonge Akademie zijn vrouw

Bron: Bureau KNAW, peildatum 27-08-2020, in personen.

TABEL 4.4

Aantal vrouwelijke en mannelijke bestuursleden, leden en alumni van De Jonge Akademie in 2020.
V

M

Bestuur

3

2

Leden 2020

31

29

Alumni

55

75

Bron: Bureau KNAW, peildatum 27-08-2020, in personen.

3. Dit aantal bedraagt in reguliere jaren 50. Echter vanwege de COVID-19 pandemie is er besloten de 10 leden van vorig jaar nog enige tijd
als actief lid te behouden.

46

LNVH MONITOR 2020

NEDERLANDSE ORGANISATIE VOOR WETENSCHAPPELIJK ONDERZOEK (NWO)
De bestuurlijke structuur van NWO bestaat uit een Raad van Bestuur, een Raad van Toezicht en vier domeinbesturen. De man-vrouwsamenstelling van de Raad van Bestuur bestaat uit zes posities waarvan er 3 door
een man worden ingevuld en 3 door een vrouw. De voorzitter van NWO is een man. De Raad van Toezicht telt
eveneens 6 leden en de man-vrouwverdeling is ook hier 50/50. De voorzitter van de RvT is een man. Kijken we
naar de domeinbesturen dan zien we het volgende:
Domein Exacte en Natuurwetenschappen (ENW): 7 posities, waarvan 2 vrouwen en 5 mannen
Domen Sociale en Geesteswetenschappen (SGW): 9 posities, waarvan 4 vrouwen en 5 mannen
Domein Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW): 6 posities, 4 vrouwen en 2 mannen
Domeinbestuur Zorgonderzoek en Medische Wetenschappen (ZonMw): 9 posities, 5 vrouwen en 4 mannen
Let op: de domeinvoorzitters (2 vrouwen en 2 mannen) zijn zowel domeinvoorzitter als lid van de Raad van Bestuur. Het totaal is gebaseerd op de totalisering van functies, daarin zit een dubbeltelling van domeinvoorzitters.
NWO kent dus 37 bestuurlijke functies, die worden bezet door 33 personen.

fig 4.6
FIGUUR 4.6

Aantal vrouwen en mannen in het bestuur (exclusief RvT) van de Nederlandse organisatie voor
Wetenschappelijk Onderzoek in 2020.
Nederlandse Organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek (NWO)

vrouw

man

18 van 37 bestuursfuncties
binnen NWO (RvB en
domeinbesturen) worden
bezet door vrouwen

Bron: Bureau Raad van Bestuur NWO, peildatum 26-08-2020, in personen.

LNVH MONITOR 2020

47

TABEL 4.5

Aantal vrouwen en mannen in het bestuur van de Nederlandse organisatie voor Wetenschappelijk Onderzoek
in 2020.
V

M

Voorzitter

0

1

Portefeuillehouder Bedrijfsvoering

1

0

Domeinvoorzitters

2

2

Domeinbestuur Exacte en Natuurwetenschappen (ENW)

2

5

Domeinbestuur Sociale en Geesteswetenschappen (SGW)

4

5

Domeinbestuur Toegepaste en Technische Wetenschappen (TTW)

4

2

Domeinbestuur Zorgonderzoek en Medische Wetenschappen (ZonMw)

5

4

Raad van Bestuur

Domeinbesturen

Bron: Bureau Raad van Bestuur NWO, peildatum 26-08-2020, in personen.

48

LNVH MONITOR 2020

—05—

ONDERSTEUNEND EN
BEHEERSPERSONEEL
EN WETENSCHAPPELIJK
PERSONEEL VERGELEKEN

LNVH MONITOR 2020

49

TOTALE AANDEEL VROUWEN IN OBP EN WP NOG NOOIT ZO HOOG GEWEEST
Zowel bij het Ondersteunend en Beheerspersoneel (OBP) als bij het Wetenschappelijk Personeel (WP) is zowel
het totaal fte als het percentage vrouwen nog niet eerder zo hoog geweest.
De omvang van het OBP is tussen 2018 en 2019 gestegen van 18.817 naar 19.611 fte. Dit is een stijging van 794
fte waarvan 255 bij mannen en 539 fte bij vrouwen is terechtgekomen. Het percentage vrouwen onder het OBP
is daarmee gegroeid: van 55,2% ultimo 2018 naar 55,7% ultimo 2019.

TABEL 5.1

Aantallen OBP naar geslacht, en groei, ultimo 2017-2019, in fte.

Groei totaal

Percentage
vrouw

OBP V

OBP M

OBP totaal

Groei V

Groei M

2019

10.932

8.680

19.611

539

255

794

55,7

2018

10.393

8.425

18.817

409

72

481

55,2

2017

9.984

8.352

18.336

54,4

Bron: VSNU, WOPI, peildatum 31-12, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

Bij het Wetenschappelijk Personeel (WP) is het aantal fte ultimo 2019 27.005. Een stijging t.o.v. ultimo 2018 van
1.013 fte. Het percentage vrouwen onder het totale WP is ultimo 2019 39,8%.

TABEL 5.2

Aantallen WP naar geslacht, en groei, ultimo 2017-2019, in fte.

WP V

WP M

WP totaal

Groei V

Groei M

Groei totaal

Percentage
vrouw

2019

10.739

16.266

27.005

469

544

1.013

39,8

2018

10.270

15.721

25.991

330

181

511

39,5

2017

9.940

15.541

25.481

39,0

Bron: VSNU, WOPI, peildatum 31-12, in fte. Exclusief wetenschapsgebied Gezondheid.

50

LNVH MONITOR 2020

BIJLAGE 1 — BRONGEGEVENS
Universiteiten
Vanaf 1990 wordt door de universiteiten op een gestructureerde manier op peildatum (31/12) gegevens over het
personeel verzameld. Deze dataverzameling wordt vanaf 1999 door de VSNU gecoördineerd en vanaf die tijd
WOPI (Wetenschappelijk Onderwijs Personeelsinformatie) genoemd. De informatie uit deze Monitor is hierop
gebaseerd. De bestanden bevatten gegevens van het personeel in dienst van universiteiten, sinds 2003 gecategoriseerd in UFO-profielen (profielen uit het Universitair Functie Ordeningssysteem). In de WOPI-gegevens
worden gegevens over personeel zowel in personen als in fte, gebaseerd op de omvang van arbeidsrelatie(s)
verzameld. Fte staat voor fulltime-equivalent en is een rekeneenheid waarmee de omvang van een dienstverband kan worden uitgedrukt. Een volledige werkweek staat gelijk aan 1 fte.
Studenten en geslaagden
Gegevens over studenten en geslaagden komen uit het Centraal Register Inschrijvingen Hoger Onderwijs (CRIHO), waarin gegevens over instroom, inschrijving en examens zijn opgenomen. Bij studenten betreft het hoofdinschrijvingen op 1 oktober van het betreffende jaar, bij geslaagden betreft het master- en doctoraaldiploma’s naar
academisch jaar. Van de op peildatum 1 oktober 2019 ingeschreven studenten volgt 98,4% de studie in voltijd,
1,5% in deeltijd en 0,2% duaal.
Universitair Medische Centra
Door de overgang van bijna al het personeel van de medische faculteiten van de universiteiten naar de universitair medisch centra vanaf 1998 tot nu, is zicht op het totale wetenschapsgebied Gezondheid in WOPI verloren
gegaan. Gegevens over het overgrote deel van dat wetenschapsgebied in deze Monitor zijn door de afzonderlijke
universitair medische centra aangeleverd. De resterende gegevens van personeel in het HOOP-gebied Gezondheid in de WOPI-data worden in de Monitor buiten beschouwing gelaten.

LNVH MONITOR 2020

51

Wetenschapsgebieden
In het Hoger Onderwijs en Onderzoek Plan (HOOP) van het ministerie van OCW is een indeling opgenomen in
wetenschapsgebieden. Deze wetenschapsgebieden worden ook wel HOOP-gebieden genoemd. Het HOOP onderscheidt negen gebieden: Landbouw, Natuur, Techniek, Economie, Recht, Gezondheid, Gedrag & Maatschappij,
Taal & Cultuur en Onderwijs. De studenten en geslaagden zijn in de bronbestanden naar opleiding ingedeeld
in de negen gebieden. Het universitair personeel is in de WOPI-bestanden ingedeeld in acht gebieden en een
categorie ‘Divers’. Het gebied Onderwijs wordt voor de indeling van het universitair personeel niet gebruikt.
Waar in deze Monitor naar wetenschapsgebieden wordt verwezen, worden de HOOP-gebieden bedoeld. Voor de
analyses naar HOOP-gebied geldt: alleen die studenten en hoogleraren die toe te rekenen zijn aan een wetenschapsgebied zijn in de analyses meegenomen; bij de studenten is het gebied Onderwijs en bij de hoogleraren is
het gebied Divers buiten beschouwing gelaten, tenzij anders vermeld.
Academisch management en wetenschappelijke organisaties
Voor de gegevens van academisch management en wetenschappelijke organisaties is voor deze Monitor uitgegaan van gegevens gepubliceerd op de websites van de organisaties. Gegevens over de man-vrouwverdeling bij
decanen, directeuren onderzoeksinstituut en directeuren onderwijsinstituut worden niet meer standaard door
alle universiteiten meegeleverd in de WOPI-data. Voor de Monitor 2020 zijn de gegevens voor een deel van de
universiteiten uit de WOPI-data verkregen en voor een deel van de universiteiten via een losse data-opvraag.

52

LNVH MONITOR 2020

BIJLAGE 2 — SAMENWERKENDE PARTNERS
Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH)
www.lnvh.nl
De stichting LNVH, netwerk-, belangenbehartigers- en kennisorganisatie, heeft tot doel het bevorderen van een
evenredige vertegenwoordiging van vrouwen binnen de Nederlandse universitaire gemeenschap, door structureel en duurzaam bij te dragen aan het verbeteren van de positie van vrouwen in de wetenschap. Het LNVH tracht
dit doel onder meer te bereiken door het versterken van de band tussen vrouwelijke wetenschappers in Nederland en het bieden van advies en ondersteuning op het gebied van ontwikkeling van leiderschap, beleid, projecten en activiteiten die met de bevordering van de doorstroom en het voorkomen van de uitstroom van vrouwen in
de wetenschap samenhangen. Ten einde deze doelen te verwezenlijken houdt het LNVH zich bezig met:
•

Het monitoren van de doorstroom van vrouwelijke wetenschappers door publicatie van relevante cijfers
in de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren.

•

Het publiceren van onderzoeksrapporten over relevante thema’s gelieerd aan genderdiversiteit.

•

Beleidsontwikkeling en –beïnvloeding, o.a door opzet en ondersteuning van beleid en projecten met
betrekking tot de doorstroom en benoeming van vrouwelijke academici.

•

Adviesfunctie voor en relatiebeheer met nationale en internationale organisaties binnen en buiten de
academische wereld.

•

Voorzitten van het platform van adviseurs en beleidsmedewerkers gender/diversiteit/talentbeleid van
alle Nederlandse universiteiten en umc’s, NWO en de KNAW en lidmaatschap relevante andersoortige
platforms en gremia gelieerd aan D&I.

•

Het voordragen van vrouwelijke wetenschappers voor wetenschapsprijzen-, premies, grants en posities.

•

Initiëren van netwerken en het in kaart brengen van best practices.

•

Organiseren van mentoring, intervisie, workshops en congressen en symposia.

•

Vergroten van de zichtbaarheid van het eigen netwerk en de impact van de activiteiten.

Vereniging Van Universiteiten (VSNU)
www.vsnu.nl
De VSNU beheert en ontwikkelt informatie over onderwijs, onderzoek, personeel en financiën ten behoeve van
beleidsontwikkeling, verantwoording, benchmarking en kwaliteitszorg. Kengetallen op het gebied van personeel
zijn onderdeel van het bestand Wetenschappelijk Onderwijs Personeel Informatie (WOPI).

LNVH MONITOR 2020

53

Nederlandse Federatie Van Universitair Medische Centra (NFU)
www.nfu.nl
De Nederlandse Federatie van Universitair Medische Centra (NFU) vertegenwoordigt de acht samenwerkende
umc’s in Nederland, als belangenbehartiger en werkgever van 65.000 medewerkers. Daarmee zet de NFU zich in
voor de continuïteit van zorg en de veiligheid van patiënten met vaak ernstige, zeldzame en moeilijk behandelbare ziektes. Het samenwerkingsverband stelt de umc’s nog meer in staat om hun patiënten te behandelen naar de
laatste inzichten van de medische wetenschap, zorgverleners toekomstgericht op te leiden en wetenschappelijk
onderzoek te doen op wereldniveau. Leidende motieven daarbij zijn: verantwoordelijkheidsgevoel voor patiënten
en de ambitie om te innoveren.
SoFoKles
De Monitor 2020 werd medegefinancierd middels een bijdrage vanuit SoFoKles.
SoFoKleS, het Sociaal Fonds voor de Kennissector, voert projecten en onderzoek uit en subsidieert activiteiten
op het gebied van de academische arbeidsmarkt. Het fonds deelt zijn kennis met de Nederlandse universiteiten,
onderzoekinstellingen en universitair medische centra (umc's).
Stichting De Beauvoir – in herinnering
Sinds 2003 is de Monitor Vrouwelijke Hoogleraren elke drie jaar uitgebracht door Stichting de Beauvoir in samenwerking met het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren (LNVH). In 2015 heeft het LNVH de Stichting
de Beauvoir ingelijfd. De 'De Beauvoir Monitor' is daarmee 'LNVH Monitor Vrouwelijke Hoogleraren' geworden.
Het LNVH is Stichting de Beauvoir zeer erkentelijk voor alles wat de stichting en het stichtingsbestuur heeft
betekend voor de doorstroom van vrouwen naar de hogere echelons van de wetenschap.

54

LNVH MONITOR 2020

COLOFON
Samenstelling
Lidwien Poorthuis is sinds oktober 2013 werkzaam voor het Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren als
managing director en senior beleidsmedewerker.
Thea Verdonk was van 2007 t/m 2011 werkzaam bij de VSNU en was in die periode onder andere verantwoordelijk voor het beheer en de ontwikkeling van het WOPI-bestand, het voornaamste bronbestand voor de Monitor. Zij
is coach vanuit DPM-Coaching en richt zich op coaching bij hoogbegaafdheid en bij stressklachten en burn-out.
Datavisualisatie en vormgeving
Studio Lakmoes, Arnhem
Drukwerk
Libertas Pascal, Utrecht
Contactgegevens

LNVH – Landelijk Netwerk Vrouwelijke Hoogleraren
Postbus 3021
3502 GA Utrecht
info@lnvh.nl
www.lnvh.nl

56

LNVH MONITOR 2020