Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2363
Vragen van het lid Schouw (D66) aan de minister van Veiligheid en Justitie
over het preventief vastzetten van «gevaarlijke eenlingen» in verband met de
troonswisseling (ingezonden 2 mei 2013).
Antwoord van minister Opstelten (Veiligheid en Justitie) (ontvangen 22 mei
2013).
Vraag 1, 2 en 3
Kunt u aangeven hoeveel personen als zogeheten «gevaarlijke eenling» zijn
opgepakt dan wel in de gaten zijn gehouden in verband met de troonswisseling op 30 april 2013?
Kunt u toelichten welk beleid het Openbaar Ministerie (OM) en de politie in
de aanloop naar en tijdens nationale evenementen hanteren ten aanzien van
die zogeheten «gevaarlijke eenlingen»?
Kunt u toelichten welke categorieën personen (kunnen) worden aangemerkt
al zogeheten «gevaarlijke eenling»?
Antwoord 1, 2 en 3
Onder meer na Koninginnedag 2009 en Dodenherdenking 2010 is er in het
algemeen en specifiek rondom zogenaamde Nationale Evenementen meer
aandacht voor dreiging en risico dat kan uitgaan van eenlingen.
Met de term potentieel gewelddadige eenlingen wordt gedoeld op personen
die zonder medewerking van anderen een dreiging vormen in woord of
gedrag, als gevolg van een individueel doorlopen proces richting geweld. De
potentieel gewelddadige eenling kan zich manifesteren in vele gedaanten: als
een zogenoemde «straattaaldreiger1», als een verwarde of gefixeerde eenling,
als een zogenoemde «systeemhater» of als een ideologisch geradicaliseerde
eenling. De laatstgenoemde categorie valt onder de noemer terrorisme. Dat is
niet vanzelfsprekend voor de eerste drie categorieën, al hebben hun daden en
de effecten daarvan veel overeenkomsten met terrorisme.
Uitgangspunt is dat de politie zich richt op het zo spoedig mogelijk in beeld
krijgen van potentieel gewelddadige eenlingen om in te kunnen schatten of er
gevaar van deze personen uitgaat in relatie tot het specifieke evenement
en/of de personen die hier aanwezig zijn en om zo nodig snel te kunnen
interveniëren. Voor bekende potentieel gewelddadige eenlingen kan een plan
van aanpak worden opgesteld met de beste wijze van interveniëren. De

1

ah-tk-20122013-2363
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2013

Zie voor terminologie mijn brief aan de Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 29 754, nr. 191

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

aanpak is erop gericht deze personen tijdig te signaleren en door middel van
een persoonsgerichte aanpak de dreiging weg te nemen, te reduceren of
hanteerbaar te maken tot een aanvaardbaar laag risico. De aanpak kan
variëren van toeleiding tot zorg, een bezoek van de wijkagent en/of een
aandachtsvestiging voor politiemensen ten tijde van het evenement.
In de aanloop naar de troonswisseling zijn door het bevoegd gezag een
twintigtal personen in beeld gebracht en in een overzicht gezet. Op het
overzicht staan personen die als potentieel gewelddadige eenlingen kunnen
worden aangemerkt, aangevuld met personen die door hun gedrag in het
verleden een mogelijk risico vormden voor een ongestoord verloop van de
troonswisseling en/of daarbij gevaar konden veroorzaken in een menigte.
Tijdens de troonswisseling gold voor een deel van de personen op het
overzicht de afspraak dat zij binnen het voor het publiek vrij toegankelijke
gebied rondom de Dam (de zogenaamde ring 3) slechts geobserveerd
dienden te worden. Een eventuele opdracht tot interventie naar aanleiding
van de observatie was nadrukkelijk voorbehouden aan het bevoegd gezag in
het beleidscentrum.
Voor 11 personen op de lijst was de waarschijnlijkheid en ernst van een
verstoring dusdanig dat de politie door de burgemeester gemachtigd was,
zonder tussenkomst van het beleidscentrum, van die personen te vorderen
zich direct uit de ring 3 te verwijderen. Het niet voldoen aan deze vordering is
strafbaar. Afspraak was dat in dergelijke gevallen tot aanhouding kon worden
overgegaan.
Van een aantal personen bleek in de aanloop naar de troonswisseling dat de
waarschijnlijkheid op verstoring van het evenement laag was omdat deze
personen verbleven in een psychiatrische kliniek of detentiecentrum.
Met betrekking tot het verloop van de onterechte aanhouding van twee
demonstranten op de Dam ten tijde van de troonswisseling verwijs ik naar
mijn antwoorden op de vragen van de leden Kooiman (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 2361, ingezonden 3 mei 2013) en Schouw
(Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2012–2013, nr. 2357, ingezonden
6 mei 2013) van uw Kamer.
Vraag 4, 5 en 6
Kunt u toelichten welk concreet risico aanleiding kan zijn voor het OM en de
politie om zogeheten «gevaarlijke eenlingen» op te pakken en preventief vast
te houden gedurende evenementen?
Welke rechtsmiddelen staan deze «gevaarlijke eenlingen» ter beschikking
indien zij hun preventieve opsluiting dan wel opgelegde beperkingen willen
aanvechten?
Kunt u toelichten in hoeverre deze zogeheten «gevaarlijke eenlingen» de kans
lopen bij ieder nationaal evenement preventief te worden vastgehouden?
Antwoord 4, 5 en 6
De personen die als potentieel gevaarlijk bij de politie in beeld zijn rondom
nationale evenementen kunnen niet zomaar worden «opgepakt of vastgehouden». Individuen kunnen door de politie alleen worden aangehouden of in
verzekering worden gesteld als op dat moment tegen hen een verdenking
bestaat van (onder andere het voorbereiden van of het doen van een poging
tot het) het plegen van een strafbaar feit. Voor de regeling van de aanhouding en de inverzekeringstelling en de daartegen aan te wenden rechtsmiddelen verwijs ik naar Boek, titel IV, afdeling 1 van het Wetboek van Strafrecht. In
andere gevallen is er geen wettelijke grond voor strafvorderlijke vrijheidsbenemende of – beperkende maatregelen door politie of het openbaar
ministerie.
Ik verwijs verder naar mijn antwoord op vragen 2 en 3.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2