Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 397

Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in
verband met een kentekenplicht voor landbouwen bosbouwtrekkers, motorrijtuigen met
beperkte snelheid, mobiele machines en
daardoor voortbewogen aanhangwagens
alsmede het niet meer toelaten tot het verkeer
van nieuwe motorrijtuigen met beperkte
snelheid

Nr. 17

VERSLAG VAN EEN WETGEVINGSOVERLEG
Vastgesteld 12 juli 2016
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft op 27 juni 2016
overleg gevoerd met mevrouw Schultz van Haegen-Maas Geesteranus,
Minister van Infrastructuur en Milieu, over:
− het wetsvoorstel Wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in
verband met een kentekenplicht voor landbouw- en bosbouwtrekkers, motorrijtuigen met beperkte snelheid, mobiele
machines en daardoor voortbewogen aanhangwagens alsmede
het niet meer toelaten tot het verkeer van nieuwe motorrijtuigen met beperkte snelheid (Kamerstuk 34 397).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Van Dekken
De griffier van de commissie,
Tijdink

kst-34397-17
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

1

Voorzitter: Hoogland
Griffier: Israel
Aanwezig zijn vier leden der Kamer, te weten: Bisschop, Van Helvert,
Hoogland en Visser,
en mevrouw Schultz van Haegen-Maas Geesteranus, Minister van
Infrastructuur en Milieu.
Aanvang 10.04 uur.
De voorzitter:
Ik open dit wetgevingsoverleg over de wijziging van de Wegenverkeerswet 1994 in verband met de invoering van het trekkerkenteken. Er
zijn op dit moment drie sprekers namens de Kamer aanwezig; wellicht
schuift er nog iemand aan. Ik heet de Minister, alle aanwezigen en de
mensen die meekijken via de stream, welkom.
De indicatieve spreektijd is acht minuten, maar omdat dit een wetgevingsoverleg is, wordt daar niet op gehandhaafd.
De leden kunnen in tweede termijn moties indienen. Die kunnen in een
wetgevingsoverleg niet worden overgenomen, is mij zojuist gemeld. Dit is
zo bepaald in het Reglement van Orde. Daarover kunnen wij wellicht op
een ander moment verder spreken.
De heer Van Helvert (CDA):
Voorzitter. De wet kent een lange voorgeschiedenis. Er is al meer dan tien
jaar gewerkt aan de wettelijke plicht om ook op landbouwvoertuigen een
kenteken te hebben. Wij weten dat de Minister daar nooit een warm
voorstander van is geweest, ook niet toen zij nog geen Minister was of dit
in de portefeuille had. Door een motie is zij echter verplicht daarnaar te
kijken.
Het CDA heeft deze ontwikkeling vaak met frisse tegenzin bezien. Haar
kritiekpunten zijn consequent en kunnen als volgt worden samengevat. De
verkeersveiligheid wordt vooral bepaald door een verstandige en kundige
chauffeur en niet zozeer door een kenteken op een trekker. Fysieke
maatregelen zijn effectiever dan papieren maatregelen. Het CDA is tegen
een forse lastenverzwaring voor de agrarische sector. Het is bovendien
van mening dat je niet meer moet regelen dan per se van Europa moet.
Ik wijs erop dat het merendeel van de landbouwvoertuigen slechts
sporadisch op de openbare weg komt. Ze rijden van de stal naar het
weiland en verlaten het erf verder niet. Het is geen vervoermiddel voor de
agrarische familie. Zij vormen daarmee slechts een gering risico voor de
verkeersveiligheid.
De verkeersveiligheid is het belangrijkste argument van de Minister om
deze wet te wijzigen, tenminste dat zegt zij en zij moet dat natuurlijk
zeggen. Het argument is dat er jaarlijks gemiddeld 13 doden en 55
gewonden zouden vallen door tractoren. Die cijfers stammen uit 2009. Ik
heb namens het CDA gezocht naar recenter materiaal en navraag gedaan
bij de Stichting Wetenschappelijk Onderzoek Verkeersveiligheid (SWOV).
Immers, wij leven inmiddels in 2016 en het is misschien goed dat nog
even te zeggen, want de cijfers zijn dus zeven jaar oud. In de meest
recente cijfers van het Centraal Bureau voor de Statistiek (CBS) zijn de
tractorongelukken ondergebracht bij de zogenaamde overige deelname:
bestuurders en passagiers van bussen, trams en landbouwvoertuigen. Het
aantal ongevallen in die groep is gedaald van 31 in 1996 naar 2 ongevallen in 2015. Er vielen in 2015 621 doden in het verkeer; dat was een
teleurstellende stijging, maar die betreft het verkeer in het algemeen. Ik
zie dus een daling van het aantal dodelijke ongevallen met tractoren en
een stijging van het aantal dodelijke ongevallen in het algemeen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

2

Het is belangrijk zich te realiseren dat de meeste slachtoffers bij
ongevallen met landbouwvoertuigen niet vallen bij de bestuurders, maar
bij de tegenpartij en die moeten wij dus ook meenemen in het aantal
slachtoffers van ongevallen met landbouwvoertuigen. Dan zien wij dat het
gemiddelde in de afgelopen tien jaar gedaald naar elf geregistreerden. Dat
is natuurlijk nog altijd veel te veel, maar er is wel een daling te zien. Deze
maatregel ligt er nu terwijl zich allang een sterke daling van het aantal
ongevallen aftekent. Ik begrijp wel dat de Minister dat moet doen op
grond van de motie.
De Minister heeft zich dus gebaseerd op de cijfers van 2009. Gaan wij nu
een wet aannemen op basis van verouderde gegevens? Er is onmiskenbaar een dalende lijn te zien in de cijfers van de verkeersonveiligheid
van tractoren. Waarom wachten wij bijvoorbeeld niet tot de effecten van
het rijbewijs voor tractoren in beeld zijn? Dat is een veel betere maatregel,
want de veiligheid is afhankelijk van een kundige chauffeur en niet van
een kenteken.
Het is goed om de bieten- en aardappelrooiers, de maishakselaars,
maisdorsers en graafmachines te noemen, want zij vallen ook onder de
wet. Ook getrokken voertuigen zoals aanhangwagens, moeten zelfstandig
met een kenteken worden uitgevoerd.
De uitvoerbaarheid is ook nog wel een punt. Het kenteken moet zichtbaar
zijn op het voertuig en wij weten allemaal hoe een tractor of aanhanger er
na het werk uit ziet. Is het de bedoeling dat de boer iedere keer als hij op
weg gaat, een schrobbertje meeneemt om de kentekenplaat schoon te
maken als die een beetje vuil is? Dat lijkt mij niet echt werkzaam.
Het is in de motorrijtuigenbelasting zo geregeld dat de voertuigen die
onder de nieuwe kentekenplicht vallen, buiten de heffing in het kader van
de belasting voor personenauto’s, motorrijwielen en motorrijtuigen
blijven vallen. In de agrarische sector – en ook in de CDA-fractie – leeft
echter de angst dat met de invoering van de kentekenplicht een heffing
dichterbij komt. De Minister maakt nu alle kaders en randvoorwaarden
gereed om dat te doen. Dat is ook een reden om hiermee niet in te
stemmen.
De Minister schrijft in de brief aan de Kamer dat de totale kosten van de
invoering van het kenteken ongeveer 31,5 miljoen euro bedragen voor
70.000 bedrijven. 31,5 miljoen euro voor iets wat eigenlijk niet nodig is.
Wat zou je allemaal met dat geld kunnen doen? Gemiddeld is dat dus
€ 450 per bedrijf. Dat is een forse lastenverzwaring en een beetje flinke
boer zal hieraan veel geld kwijt zijn. Sommige fruittelers hebben wel
40 kleine tractoren vanwege specifieke seizoenswerkzaamheden en dan
weet je dus wat je kwijt bent.
De CDA-fractie maakt zich zorgen over het ontheffingssysteem voor
landbouwvoertuigen die breder en langer zijn dan standaard is toegestaan. Hoe staat het daarmee? De signalen die wij tot nu toe hebben
gekregen van bijvoorbeeld aspergetelers, zijn niet positief. Mijn fractie is
van mening dat fruittelers een uitzondering moeten krijgen voor kleinere
trekkers die alleen ten tijd van de oogst van appels en peren worden
gebruikt. Zij wil dat er een regeling komt voor zogenaamde smalpoorttrekkers of pluktreintjes in de fruitteelt. Dit zijn kleine langzaam rijdende
trekkers die nauwelijks op de openbare weg komen. De invoering van de
kentekenplicht voor deze categorie betekent een forse administratieve last
terwijl het voor de verkeersveiligheid niets uitmaakt.
Actal, het adviescollege voor regering en Kamer, heeft zich ook uitgesproken over deze plannen van de Minister. De noodzaak en de gevolgen
zijn niet helder. Hoe denkt de Minister hierover? Ik vermoed dat zij die
mening deelt, maar Actal heeft wel goede suggesties gedaan. Ook Actal
ziet graag dat de effecten van de invoering van het trekkerrijbewijs
worden bestudeerd voordat een kentekenplicht wordt ingevoerd. Die
opmerking heb ik ook al gemaakt. Ik ben met Actal van mening dat de
verkeersveiligheid vooral wordt bepaald door verstandige en kundige

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

3

chauffeurs en niet door een kentekenplaat. Ook Actal wijst erop dat het
aantal dodelijke slachtoffers als percentage van het gebruik van deze
voertuigen zou zijn afgenomen.
Wij hebben altijd gepleit voor een praktische en simpele invoeringsstructuur: voldoen aan de EU-eisen, maar geen aanvullende regels van
Nederland. De transitiekosten en invoeringskosten moeten zo laag
mogelijk worden gehouden en de administratieve rompslomp moet zo
veel mogelijk worden beperkt.
De Minister verweert zich in de stukken met de stelling dat er twee
EU-voorschriften zijn op grond waarvan deze wet wel moet worden
gewijzigd. Deze kentekenplicht volgt uit de Europese apk-plicht voor
tractoren met een maximum constructiesnelheid van meer dan 40 km/u.
De richtlijn moet op 20 mei 2017 zijn geïmplementeerd en de apk-plicht
gaat in op 20 mei 2018. Blijft de vraag of de kentekening nodig is voor de
apk-plicht, want er staat dat er een registratiesysteem moet zijn dat zich
beperkt tot snelle tractoren. Nu het wetsvoorstel daar alle tractoren onder
brengt, is er dus sprake van een kop op de Europese regels en dat is een
onnodige Nederlandse kop. Volgens het CDA verplicht EU-verordening
167/2013 inzake de goedkeuring van en het markttoezicht op land- en
bosbouwvoertuigen niet tot kentekening. In deze verordening staan regels
voor de goedkeuring van en het markttoezicht op land- en bosbouwvoertuigen. In deze verordening zijn regels opgenomen voor veiligheid en
milieubescherming als ook de administratieve procedures voor de
typegoedkeuring van trekkers en andere land- en bosbouwvoertuigen.
Nergens staat dat er een kenteken moet zijn. Is de Minister dit met mij
eens? Ik heb hierover een amendement opgesteld, maar als de Minister
het ermee eens is dat deze kentekenplicht niet voortvloeit uit deze
Europese verordening, dan kan ik dat gerust intrekken. Het zou dan wel
netjes zijn geweest om dit duidelijk in de toelichting te vermelden. Het
CDA wil die onnodige Nederlandse kop op de Europese regelgeving uit de
wet halen en heeft daartoe een amendement opgesteld. Overigens kwam
de VVD-fractie later met een amendement waarin de aanhangers worden
toegevoegd. Dat is natuurlijk hartstikke mooi.
Er is veel onduidelijkheid over de aantallen. In 2010 schatte de Onderzoeksraad voor Veiligheid op basis van cijfers van de branche het aantal
land- en bosbouwtractoren op 200.000, het aantal motorrijtuigen met
beperkte snelheid op 20.000 en het aantal aanhangers en verwisselbare
getrokken uitrustingsstukken op 50.000. In 2015 heeft de Rijksdienst voor
het Wegverkeer (RDW) het aantal voertuigen geschat op 270.000, 130.000
en 300.000. Op de site van de overheid lees ik weer andere getallen want
daar staat: naar schatting zijn er in totaal zo’n 430.000 voertuigen en
150.000 landbouwaanhangers. Dat zijn forse verschillen. We gaan nu uit
van 31,5 miljoen. Ik vraag de Minister dan ook welke verrassingen de
Kamer nog staan te wachten. Incidenteel is 31 miljoen voor de boeren
begroot en structureel is er bijna 1 miljoen begroot per jaar.
Ik kom op het draagvlak. Wij allen hebben brieven gekregen van transporteurs en loonwerkers die zeggen dat het hartstikke goed is dat deze wet er
komt, wat ik mij kan voorstellen vanuit het idee van de transportsector. De
boer wordt op deze manier immers afhankelijker van de loonwerker en de
transportsector. Overigens zijn er ook forse tegenstanders. De Nederlandse Melkveehouders Vakbond en de Nederlandse Akkerbouw Vakbond
zien deze verplichting als een ongefundeerde maatregel die geïnitieerd is
door de transport- en loonwerksector met het oogmerk het gewone
boerlandbouwverkeer te bemoeilijken ten gunste van de eigen sector.
De loonbedrijven staan in dit geval tegenover de gewone boer. Het CDA
wijst erop dat het voor agrarische ondernemers geen doel op zichzelf is
om op de weg te rijden, anders dan voor loonwerkers. Wat is de visie van
de Minister hierop?
Ik leg een aantal stellingen voor met het verzoek aan de Minister om
daarop te reflecteren. De eerste stelling is dat de 40 km/u ook door kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

4

gaan als het kenteken er niet komt. Wat vindt de Minister daarvan? Ook
wegbeheerders zien de huidige landbouwvoertuigen als volwaardige
verkeersdeelnemers. Als we dat weten, waarom is het dan nodig om dit te
doen? Ook zonder kenteken is er een gecentraliseerd ontheffingssysteem
mogelijk. Waarom zou je dan kiezen voor het kenteken? Ook zonder
kenteken kan de maximum constructiesnelheid van een landbouwvoertuig
worden vastgesteld. Waarom is een kenteken dan noodzakelijk? Een
landbouwvoertuig is met of zonder kenteken even gemakkelijk of moeilijk
te stelen of te verzekeren. Waarom is dus een kenteken met extra lasten
voor de agrarische sector noodzakelijk?
Het CDA is, zoals u hoort, kritisch. Wij zeggen dat, als het per se moet,
alleen datgene geregeld moet worden wat echt noodzakelijk is. Liever
niet, maar ga dan alleen voor die Europese richtlijn en dus niet voor de
Nederlandse kop. Verder pleiten wij ervoor om de veiligheid te vergroten
met kavelontsluiting en logistieke landbouwroutes. Wij pleiten dus niet
voor een kenteken, maar wij pleiten voor het deskundiger maken van de
bestuurder. Dat gebeurt overigens al via dat rijbewijs. En de fysieke
omstandigheden zijn van belang.
Verder pleiten wij voor maatregelen voor de tractor. De Nederlandse
Aardolie Maatschappij heeft met de brancheorganisatie voor loonbedrijven het initiatief genomen om afschermingsvoorzieningen aan de
voor-, zij- en achterkant van de tractor en de aanhangwagen te ontwikkelen. Die maatregelen beschouwen wij als veel nuttiger om iets aan de
verkeersveiligheid te doen dan de maatregel van een kentekenplaat. De
door ons ingediende amendementen die daarop betrekking hebben, zijn
inmiddels rondgedeeld.
De voorzitter:
Dat is correct; die zijn rondgedeeld. Ik dank u wel. Ik geef mevrouw Visser
het woord voor haar bijdrage.
Mevrouw Visser (VVD):
Voorzitter. Het is eigenlijk een beetje vreemd dat we aan de ene kant
praten over een kentekenplicht – wij spreken daar overigens al heel lang
over – en dat er aan de andere kant gesproken wordt over allerlei
noodoplossingen voor de agrarische sector in Limburg en Brabant
vanwege de hevige regenval. Het voelt een beetje gek om het hierover te
hebben, omdat juist dit volgens de VVD-fractie zal leiden tot een onnodige
lastendruk.
Het is misschien toch goed om terug te gaan. Niemand is tegen meer
verkeersveiligheid, wat de doelstelling is van de wet. Iedereen wil dat zijn
kind gemakkelijk naar school kan fietsen zonder dat het omver wordt
gereden door een auto, een vrachtwagen of een tractor. Het grote punt
van dit wetsvoorstel is dat wij er niet in geloven dat dit daaraan een
bijdrage zal leveren. Wij hebben bij de behandeling van het trekkerrijbewijs gezegd dat wij daarmee instemmen. Wij zouden het namelijk heel
erg gek vinden als je geen rijbewijs nodig hebt voor het op de openbare
weg rijden in een voertuig dat drie meter breed kan zijn, vier meter hoog
en twaalf meter lang. Dat vergt namelijk dat je je bewust bent van hoe je
met andere verkeersdeelnemers omgaat. Daarmee hebben wij dus
ingestemd. Dat neemt niet weg dat wij wat de kentekenplicht betreft altijd
grote twijfels hebben gehad. De eerste stelling was dat dit gebeurt
vanwege de verkeersveiligheid en de handhaving daarvan. Niets
weerhoudt een politieagent er echter van om aan de kant van de weg te
gaan staan, een chauffeur van een tractor aan te houden, aan te geven of
de tractor overbeladen is of niet en naar het rijbewijs te vragen. Wij
snappen dan ook nog steeds niet waarom het wetsvoorstel een bijdrage
aan de veiligheid en de handhaving zou leveren. Ik zal hierop nader
ingaan en daarover een aantal vragen stellen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

5

De Minister heeft er met haar voorstel voor gekozen de kentekenplicht op
de gehele sector van toepassing te verklaren. De heer Van Helvert begon
daar ook al over, de heer Bisschop heeft daartoe een specifiek
amendement ingediend en de VVD-fractie deed dat ook. De Minister kiest
er dus voor om de kentekenplicht op de gehele sector van toepassing te
verklaren, terwijl de Europese wet- en regelgeving daartoe volgens ons
niet een verplichting kent. De vraag is dus waarom de Minister ervoor
heeft gekozen om de Europese wet- en regelgeving in Nederland zo breed
in te voeren en waarom zij er niet voor heeft gekozen alleen maar de
verplichting, vanuit de apk-plicht – wij snappen dat daarvoor iets geregeld
moet worden – van toepassing te laten zijn op trekkers die harder kunnen
dan 40 km/u. Waarom kiest de Minister voor deze uitbreiding? Heeft zij
alsnog gekeken of er een andere vorm van registratie mogelijk is? In haar
beantwoording geeft de Minister aan dat dit niet het geval is. Juist omdat
Actal ook zo kritisch is en aangeeft dat het disproportioneel is en dat er
sprake is van een onnodige lastendruk vraag ik het volgende. Welke opties
zijn verkend en waarom zijn die afgevallen? Waarom wordt er ook onder
de 40 km/u gekozen voor een kentekenplicht in plaats van alleen voor
boven de 40 km/u? Het laatste wordt volgens ons door de Europese
verordening voorgeschreven.
Ik kom op de motorrijtuigenbelasting die net al werd genoemd. De zorg is
dat we hiermee de deur daartoe openzetten. Wij zouden graag een
uitspraak van de Minister daarover horen. Zal dat inderdaad zo zijn? Welke
waarborgen bevat het wetsvoorstel om een en ander niet te regelen? De
Minister geeft aan dat het kabinet niet voornemens is om dat te doen.
Volgens ons zijn echter wel alle mogelijkheden daartoe in deze wet
geschapen. Kan de Minister dus aangeven welke knoppen er nog aan
zitten of welke hekken er nog voor gezet kunnen worden om dit te
voorkomen? Wij vinden namelijk dat dit niet de bedoeling is van dit
wetsvoorstel. Laat ik dat heel helder uitspreken.
Er is al gevraagd of de wetgeving niet op minder soorten tractoren van
toepassing kan zijn. Daar sluit de VVD zich gemakshalve bij aan. Genoemd
zijn de plukfestijntjes. Er is een aantal van die categorieën genoemd. Wij
sluiten ons daar graag bij aan.
Een ander punt dat in het voortraject naar voren kwam, betrof de
discussie over de luchtremmers. Daarover is wat onduidelijkheid
ontstaan. In ieder geval in de media werd de suggestie gewekt dat de
luchtremtechniek – ik moet even op dat woord oefenen – ook van
toepassing zal zijn op bestaande voertuigen. Ik wil graag de bevestiging
van de Minister horen. In de media zei een vertegenwoordiger die in het
besloten overleg aan tafel zit dat ter uitwerking dient van dit wetsvoorstel,
dat dit niet de bedoeling was. Dat is één. Ik wil echter graag gewoon een
duidelijke uitspraak van de Minister hierover horen. Is het inderdaad niet
de bedoeling dat de luchtremtechniek ook van toepassing is, als dit alles
ingaat, op de huidige voertuigen? We hebben het dan over een gigantische lastentoename en dat is volgens ons niet de bedoeling van dit
wetsvoorstel.
Met dit wetsvoorstel is al eerder begonnen dan in 2006. Maar het was
onderdeel van een pakket van het T-rijbewijs, dus trekkerrijbewijs,
snelheidsverhoging en de kentekenplicht. In de Kamer zijn steeds
wisselende meerderheden geweest voor deze kentekenplicht. De heer
Helvert refereerde daar al aan en de Minister heeft uitgesproken dat zij
daar niet aan hecht en dat zij ook gelooft dat er andere mogelijkheden zijn
om de verkeersveiligheid te vergroten. En de VVD heeft altijd gezegd dat
het haar gaat om snelheidsverhoging. Daarmee zorg je er immers voor
dat mensen niet met 80 km/u aan komen rijden om vervolgens op de rem
te trappen vanwege een tractor die 15 tot 20 km/u rijdt waar ze niet langs
komen. Het T-rijbewijs hebben we in 2015 ingevoerd en de VVD heeft toen
heel bewust opgeroepen om binnen twee jaar te evalueren met als doel
na te gaan of dit bijdraagt aan de vergroting van de verkeersveiligheid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

6

Onze vraag is nog steeds of wij niet kunnen wachten met invoering van
dit wetsvoorstel met de kentekenplicht totdat wij de uitkomst hebben van
het onderzoek naar het T-rijbewijs? Wij geloven dat dit een heel goede
bijdrage kan leveren. Wij vragen de Minister dus om dit wetsvoorstel aan
te houden totdat de evaluatie van het T-rijbewijs inzichtelijk is en vooral de
resultaten over de verkeersveiligheid.
De heer Van Helvert refereerde er al aan dat alle onderzoeken die tot op
heden zijn gedaan met betrekking tot de kentekenplicht en de verkeersveiligheid gebaseerd zijn op cijfers tot 2009 of tot 2012. Het laatste onderzoek
waaraan de Minister in haar beantwoording refereert, is van de
Wageningen University met cijfers tot 2009. In de samenvatting van dat
onderzoek staat dat men geen onderzoek heeft gedaan naar de
meerwaarde van het T-rijbewijs. Dat is wat ons betreft de crux; zolang wij
die resultaten niet hebben, kunnen we volgens ons niet overgaan tot
invoering van de kentekenplicht. We krijgen plaatjes uitgereikt waar we zo
meteen naar gaan kijken.
Er moet me ook nog iets van het hart. In de beantwoording gaat de
Minister wel heel makkelijk over de lastendruk heen. Er wordt eigenlijk
gezegd: het valt allemaal wel mee; het gaat over € 55 per bestaand
voertuig en € 100 per nieuw voertuig, en de aanhangers en dergelijke
worden daar nog niet eens bij gedaan. De Minister drukt het uit in een
percentage van de aanschafprijs en dat vind ik een beetje flauw. Als je een
nieuw huis koopt en het gaat over de inrichting ervan, zeggen we ook niet:
weet u, de keukentafel kost ook maar een percentage van het huis, dus u
moet niet zo zeuren. Zo komt het heel erg over op de VVD-fractie. Dat is
volgens mij niet de bedoeling geweest, maar ik roep de Minister nadrukkelijk op om hierover na te denken. De sector staat onder druk. De vraag is
of wij denken dat de verkeersveiligheid wordt verbeterd met dit middel.
Daarop zegt de VVD-fractie nee. Dat is precies de reden waarom we een
amendement hebben ingediend. We krijgen hier graag nog een keer
reflectie op van de Minister, in combinatie met het T-rijbewijs, waarvan
nog geen evaluatieresultaten zijn. Ook vragen wij haar Actal erbij te
betrekken, dat aangeeft dat een en ander niet proportioneel is, en ook niet
nodig volgens de Europese wet- en regelgeving, die voorschrijft dat er
vanaf 40 km/u een APK-verplichting is.
Ik heb nog een ander punt, namelijk de lastendruk die überhaupt geldt
voor de agrarische sector. Dat is misschien een wat bredere discussie,
maar er komen steeds dingetjes bij. Er zijn al heel veel regels, waarover
mijn collega Lodders vaak spreekt in relatie tot de NVWA. Dit komt er nu
ook weer bij. De vraag aan deze Minister is welke verkeerswetgeving er
nog meer bij komt en wat dit betekent voor de lastendruk. Is de Minister
bereid om daar in de komende periode, samen met haar collega van EZ,
op toe te zien en dat te monitoren, om te voorkomen dat we een sector
waar we volgens mij allemaal trots op zijn nog verder onder druk zetten?
Ik wil nog op een specifiek punt ingaan, namelijk alcohol en drugs in het
verkeer, waarover de voorzitter namens de PvdA-fractie een amendement
heeft ingediend. Dat onderwerp hoort hier eigenlijk niet thuis, maar ik
snap het voorstel dat de indiener, de heer Hoogland, heeft gedaan. Ik denk
dat ik ook spreek namens mijn collega’s aan tafel, want we hebben het
heel vaak over de aanpak van alcohol en drugs in het verkeer gehad. Het
amendement kan absoluut op onze sympathie rekenen. Ik snap ook dat de
indiener daartoe overging, omdat dit de laatste kans is om de wet- en
regelgeving aan te passen. De indiener heeft mij ook op ideeën gebracht.
De VVD heeft al eerder, bijvoorbeeld bij de behandeling van het
wetsvoorstel voor de aanpak van drugs in het verkeer, gepleit voor
aanscherping van de recidiveregeling. Wij hebben toen een amendement
ingediend en dat aangehouden, omdat de Minister van Veiligheid en
Justitie zei zelf met een voorstel te komen. Inmiddels zijn we twee jaar
verder. Eerlijk gezegd geldt hetzelfde voor inbeslagname van de auto. De
VVD heeft gepleit om daar eerder toe over te gaan bij mensen die willens

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

7

en wetens iedere keer met te veel alcohol en drugs achter het stuur
kruipen. Wij zijn hier echt helemaal klaar mee. We moeten alles eraan
doen om dit soort mensen hun auto uit handen te nemen. Eerlijk gezegd
ben ik ertoe genegen om die amendementen weer in stemming te
brengen. De woordvoerder van de PvdA heeft er dus al een amendement
over ingediend, maar wellicht dat het goed is om deze discussie nog wat
breder te voeren. We hebben nog een VAO Verkeersveiligheid, waar we
ieder maar twee minuten hebben, maar ik wil wel benoemen dat wij
daarin meegaan als dit de laatste kans is om een aantal wetten en regels
nog dit jaar aan te kunnen scherpen. Misschien gaan wij er nog wat
scherper op zitten als het gaat om de recidiveregeling an sich, maar ook
als het gaat om de inbeslagname van auto’s.
Ik kom bijna tot een afronding. Handhaving is volgens ons de crux als het
gaat om de verkeersveiligheid. De vraag is welke afspraken er zijn
gemaakt met de Minister van V en J, in zijn rol voor de nationale politie,
om de verkeershandhaving op dit punt te verbeteren. Het is eigenlijk heel
simpel: als we weten dat dit een aandachtspunt is in de verkeersveiligheid, wat let dan de politie om op gerichte tijdstippen, in gerichte
gebieden en in bepaalde seizoenen veel meer te handhaven? We weten
immers allemaal dat het in het centrum van Amsterdam zal meevallen
maar dat we in bijvoorbeeld de provincie Friesland wel een probleem
hebben. Is de Minister bereid om daarover afspraken te maken? Als die
afspraken al zijn gemaakt, kan de Minister ons daar dan over informeren?
Als dat zo is, dan blijft de vraag overeind staan waarom er in vredesnaam
een kentekenplicht is. Wij zien daar nog steeds niet het nut en de
noodzaak van in.
Dat is vooralsnog voldoende voor mijn eerste termijn.
De voorzitter:
Het is niet anders dan dat ik mevrouw Visser als voorzitter dank voor haar
termijn, maar als Kamerlid nog een korte vraag stel als de commissie dat
toestaat. Zou zij nader kunnen toelichten op welk punt zij de recidiveregeling, waarover het lid Hoogland het amendement op stuk nr. 11 heeft
ingediend, nog scherper zou willen zien? Of doet het amendement ook
wat zij beoogt en kan het daarmee op haar goedkeuring rekenen?
Mevrouw Visser (VVD):
De VVD heeft in het verleden aangegeven dat een levenslange rijontzegging – voor zover je de term «levenslang» van toepassing kunt laten
zijn – tot de mogelijkheden behoort voor mensen die keer op keer achter
het stuur kruipen met te veel alcohol en drugs. Mijn oproep was dus niet
alleen gericht op het amendement van de heer Hoogland. De VVD heeft al
eerder uitgesproken het daarmee eens te zijn, dus wellicht dat zelfs de
naam van de VVD er nog onder zou kunnen. Mijn punt betrof ook de
recidiveregeling zelf. Die is nu van toepassing bij 1,3 promille. In haar
onderzoeken zegt de SWOV dat er bij 0,8 promille al een enorm risico is
voor de verkeersveiligheid. Wij hebben bij de behandeling van het
wetsvoorstel over drugs in het verkeer een amendement ingediend om de
recidiveregeling aan te passen en de termijn te verlengen van vijf naar
tien jaar, en het promillage van 1,3 naar 0,8 terug te draaien. Toen heeft de
Minister van V en J aangegeven: ik ben bezig met een evaluatie, dus beste
Kamer, houd het amendement nog even aan want ik kom er nog op terug.
Afgelopen voorjaar is een brief verschenen waaruit bleek dat er nog
allerlei uitvoeringsproblemen waren. Eén voordeel van meer samenwerking in de keten was dat men erachter kwam dat die uitvoeringsproblemen er waren. Dat was ook de reden om geen beleidsmatige
aanpassing te doen. Dat vinden wij een heel kromme redenatie. De
uitvoeringsproblemen moeten worden opgelost, maar dat is nog geen
reden om deze discussie niet beleidsmatig te voeren. We zouden het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

8

amendement dat we apart hebben ingediend, dus eigenlijk weer van stal
willen halen.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Ik stel voor dat we verdergaan met de termijn van de
Kamer. Het woord is aan de heer Bisschop van de SGP.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter. Bij de voorbereiding van dit onderwerp doemden allerlei
jeugdherinneringen op. Ik zie me nog als klein boerenjongetje op het erf
staan. Het paard werd afgevoerd en daar kwam een trekker voor in de
plaats. Dat moet in de eerste helft van de jaren zestig zijn geweest; zeg
maar 50 jaar geleden. Voor de kenners onder ons: het was een rode
McCormick. Daar heeft pa jarenlang plezier van gehad. Het duurde niet zo
lang – ik denk dat ik een jaar of 9, 10 was – tot ik op die trekker kroop en
rijoefeningen op het erf deed. Dat ging allemaal goed. Vervolgens moest
er vee «verkampt» worden, zoals dat werd genoemd. Er werd een wagen
achter de trekker gehangen en wij gingen de weg op. Ik zat achter het
stuur als jochie van een jaar of 11, 12. Dat waren tijden; dat kon toen nog.
Het was ook aanzienlijk minder druk in het verkeer dan tegenwoordig, en
de snelheid lag aanzienlijk lager. Voor op die trekker hing een bordje met
«16 km/u». Ik heb dat nooit gesnapt, want zelfs ik kon inschatten dat de
snelheid van die trekker boven de 16 km/u lag. Dat heeft de wetgever ook
gezien, want in 1990, dus zo’n 25 jaar later, kwam er een nieuwe
maximumsnelheidsbepaling en kwam er een bordje met «25 km/u» op de
tractoren. De wetgever liep weer achter de feiten aan, want inmiddels lag
de gemiddelde snelheid van tractoren alweer fors hoger. Dat is alleen
maar doorgegaan.
Dat er op een gegeven moment maatregelen worden genomen om de
verkeersveiligheid in deze sector te verbeteren, kunnen we dus alleszins
billijken. De boodschap van de Onderzoeksraad voor Veiligheid was in
2010 ook niet mis te verstaan: onveilig landbouwverkeer zorgt te vaak
voor ongelukken en het beleid inzake handhaving is te laks. Die zorg delen
wij. Het kan niet zo zijn dat de agrarisch ondernemer als een Koning op de
openbare weg rijdt en iedereen zich naar hem moet schikken, dus dat er
maatregelen worden genomen: akkoord. De SGP vindt alleen wel dat de
Minister te snel de kaart van een algehele, algemene en uitgebreide
kentekenplicht trekt. Een kentekent zorgt immers op zichzelf niet voor
meer veiligheid. Ik kijk daarvoor veel meer naar het trekkerrijbewijs dat
een paar jaar geleden is ingevoerd. We hebben er nog geen zicht op wat
voor effect dat heeft op de verkeersveiligheid. Mijn collega’s hebben
daaraan ook al gerefereerd. Ik neem aan dat er tijdens de opleiding voor
het behalen van een trekkerrijbewijs veel aandacht wordt besteed aan de
verkeersveiligheid, maar heeft de Minister daar voldoende zicht op?
De Minister stelt dat de kentekenplicht zorgt voor betere handhaving,
maar het helpt in ieder geval niet bij de flitskast, omdat auto’s sneller
mogen. Een kentekenplicht zal het voor de politie mogelijk eenvoudiger
maken om te handhaven bij snelle trekkers, maar bij langzame trekkers zie
ik helemaal geen doorslaggevend voordeel. De Minister geeft ook aan dat
het door de kentekenplicht niet meer nodig is om een trekker met een te
zwaar beladen aanhanger of een te brede zaaimachine op heterdaad te
betrappen. Dat is mij echter niet duidelijk, want je zult zo’n combinatie
toch eerst staande moeten houden om te kunnen bewijzen dat er
inderdaad sprake is van een overtreding, ongeacht het kenteken? Zit het
handhavingsprobleem niet veel meer in het feit dat er op het platteland te
weinig politie rondrijdt? Ik pleit overigens niet voor meer politie op het
platteland ten gunste van dat specifieke doel, want dan zou ik eerder
andere doeleinden noemen. Zoals gezegd, kan ik mij enigszins voorstellen
dat je een kentekenplicht nodig hebt om beter te kunnen handhaven bij
snelle trekkers. Volgens de onderzoeksraad is snelheid immers een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

9

belangrijk aspect voor de verkeersveiligheid. Ik zie daarom wel wat in een
uitzondering voor langzame trekkers, en daarvoor zijn reeds amendementen ingediend. De SGP pleit ook specifiek voor een uitzondering voor
smalspoortrekkers, die vooral gebruikt worden in de fruitteelt. Die trekkers
rijden niet hard en komen niet of nauwelijks op de openbare weg, dus die
maken geen deel uit van het probleem. De SGP heeft op dit punt, samen
met het CDA en de VVD, het amendement op stuk nr. 10 ingediend.
Ik kom op de kosten. Ik sluit mij aan bij de vorige sprekers als ik zeg dat ik
het te gemakkelijk vind om te stellen dat een kenteken maar weinig geld
kost en dat het niets betekent. We hebben even geteld, en we komen in
totaal uit op 430.000 trekkers en 150.000 aanhangwagens. Het totale
kostenplaatje bedraagt ongeveer 30 miljoen, dus dat is nogal wat. Een
gemiddeld bedrijf heeft toch al gauw een stuk of tien apparaten waarvoor
een kenteken verplicht is. Als je de kosten daarvoor omslaat per voertuig,
zoals een trekker, een aanhanger of andere mobiele apparatuur, kom je al
gauw uit op een paar honderd euro per voertuig, en dat betekent al gauw
een paar duizend euro per bedrijf. Het gaat ons te kort door de bocht om
daarover je schouders op te halen. Een deel van dat wagenpark komt
overigens ook nog eens heel weinig op de openbare weg. Agrarische
bedrijven krijgen van alle kanten regels opgelegd en kunnen de kosten
daarvan nauwelijks doorberekenen. Ook op dit punt gaat mijn boerenzonenhart weer spreken, want dit is niet eerlijk en billijk. Dit is niet terecht,
en het kabinet doet nog te weinig om deze regellast in te tomen en de
boeren in staat te stellen om de extra kosten terug te verdienen. Men doet
geen recht aan de problematiek door te stellen dat zo’n kenteken weinig
geld kost.
Binnen de agrarische sector leeft daarnaast de vrees dat de kentekenplicht
als een magneet allerlei rompslomp naar zich toe zal trekken, zoals
wegenbelasting, apk en meer van dat soort dingen. Ik ben bang dat die
vrees terecht is, en ik kan mij die huiver wel voorstellen. Hoe gaat de
Minister deze vrees in de agrarische sector wegnemen?
Ik kom op een punt waarop ik eigenlijk een beetje ben afgeknapt. De
Minister stelt dat de verkeersveiligheid zwaar weegt, en op dat punt vallen
wij haar bij. De SGP-fractie is volop bereid om te zoeken naar manieren
die de verkeersveiligheid kunnen bevorderen. Ik snap echter niet dat de
maximumsnelheid voor trekkers tegelijkertijd heel scheutig wordt
verhoogd. De SGP is zeer kritisch over de generieke snelheidsverhoging,
die de Minister wil koppelen aan de kentekenplicht. Ik zie daarin een veel
groter risico voor de verkeersveiligheid dan in het achterwege laten van
de kentekenplicht. Grote en snelle trekkers mogen op 50 kilometerwegen
binnen de bebouwde kom in principe 40 km/u rijden, mits er aan bepaalde
voorwaarden wordt voldaan. Die voorwaarden worden echter beperkt
ingevuld. Ik voel mij nog steeds een beetje een ervaringsdeskundige, en ik
vind dat niet verstandig. Ik vind dat ook niet in lijn met de motie-De
Rouwe uit 2013 (33 750 XII, nr. 36), waarin de regering werd verzocht om
de grens van 25 km/u los te laten voor ontsluitingswegen en rondwegen
zonder fietsers. Alleen op die manier wordt landbouwverkeer immers
ontmoedigd om door de bebouwde kom te rijden. Ik houd mijn hart vast
als een trekker van zes ton met een volle aanhanger met 40 km/u over een
druk dorpskruispunt raast. Ik pleit er daarom voor om binnen de
bebouwde kom een maximumsnelheid van 25 km/u te handhaven, met
uitzonderingen zoals die reeds aangegeven in de motie van voormalig
collega de heer De Rouwe.
De SGP-fractie is behoorlijk sceptisch over de nuttigheid van de invoering
van deze maatregel in deze omvang. Ik ken het platteland nog steeds
voldoende om te weten dat ook daar maatregelen nodig zijn, maar om de
verkeersveiligheid, die iedereen na aan het hart ligt, effectief te kunnen
dienen, denk ik dat we het op een andere manier moeten inrichten. Ik sluit
mij aan bij het pleidooi van mijn collega’s om de kentekenplicht minimaal
in te voeren om op die manier te voldoen aan de Europese regelgeving,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

10

maar om het daarnaast vooral te zoeken in aanvullende maatregelen. We
moeten er echter wel voor zorgen dat de administratieve rompslomp die
dit alles met zich mee zal brengen, zo mogelijk tot op het nulpunt wordt
teruggebracht. Ik zou het hier graag bij willen laten.
De voorzitter:
Ik dank de heer Bisschop, ook voor de inkijk in zijn eigen situatie, want dat
is altijd interessant om te horen. Ik zal nu starten met mijn inbreng
namens de PvdA.
Voorzitter: Bisschop
De heer Hoogland (PvdA):
Voorzitter. De PvdA is verheugd dat de regering middels deze wetswijziging gehoor geeft aan de motie-Kuiken (29 398, nr. 356), waarin de
regering verzocht wordt om over te gaan tot kentekening van de te
benoemen categorieën tractoren en landbouwvoertuigen. De kentekenplicht voor landbouwvoertuigen wordt als een belangrijk middel gezien
om de rijbewijsplicht, de maximumsnelheid en de technische staat van
het voertuig effectief te kunnen handhaven.
Wij hebben echter nog een aantal vragen over de maximumsnelheid. Wij
vragen ons allereerst af of het niet beter is om pas een besluit te nemen
over de maximumsnelheid nadat de apk-plicht voor kentekens is
ingevoerd. Met andere woorden: laten we de maximumsnelheid pas
verhogen na regulering en registratie. Dat was overigens ook de aanbeveling van de Onderzoeksraad Voor Veiligheid. Wij vragen ons ook af in
hoeverre de Kamer betrokken wordt bij de wijze waarop deze snelheidsverhoging wordt vormgegeven.
Hoe wordt er gehandhaafd op voertuigen die constructietechnisch slechts
25 km/u mogen rijden, maar wellicht toch 40 km/u rijden? Is het voor de
politie aan de buitenkant van een voertuig te zien hoe hard dat voertuig
mag? Of is dit in de interne administratie van de politie te zien, omdat het
gekoppeld is aan een kenteken? Kortom: hoe kan de handhaving vorm
krijgen?
De Minister heeft aangegeven dat reguliere handhavingsinstrumenten,
zoals flitsen, kunnen worden ingezet voor de snelheidshandhaving van
landbouwvoertuigen. Wij voorzien op dat punt echter problemen met de
automatische handhaving. Mijn collega’s hebben daar al een aantal
redenen voor genoemd. Het is allereerst van belang dat de technisch
toelaatbare maximumsnelheid van de verschillende voertuigen is
gekoppeld aan de maximumsnelheid. Er zijn daarnaast geen flitspalen die
onderscheid maken tussen 25 km/u of 40 km/u, maar wellicht zijn wij op
dit moment al ingehaald door de techniek. Reageren flitspalen überhaupt
wel op snelheidsovertredingen onder de 40 km/u of 50 km/u?
Als ik het goed zeg – want het gaat om een ander besluit – wordt de
beoogde snelheidsverhoging deze zomer voorgehangen. Is daar een
evaluatie in voorzien, zodat de positieve en negatieve effecten bijvoorbeeld drie jaar na de begroting in beeld kunnen worden gebracht?
Ik kom op een heel ander punt. Ik heb iets gedaan wat volgens wetgevingsjuristen niet fraai is. Ik heb een amendement ingediend dat over iets
heel anders gaat dan de voorliggende wetswijziging. De reden daarvoor is
al toegelicht. Het is op dit moment mogelijk om keer op keer in het
verkeer overtredingen te begaan met alcohol op, zonder dat daarop een
eventuele levenslange rijontzegging volgt. Een levenslange rijontzegging
is een heftig instrument, maar het gaat hier wel om mensen die vijf keer
met meer dan de toegestane limiet aan alcohol in hun bloed deelnemen
aan het verkeer. De PvdA vindt het, samen met andere partijen, op zo’n
moment rechtvaardig om tegen die mensen te zeggen: voor u niet meer,
want de auto is voor u helaas een wapen en geen vervoermiddel. Daarom

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

11

willen we een levenslange rijontzegging mogelijk maken. Of die levenslange rijontzegging ook wordt opgelegd, is uiteraard aan de rechter.
Er zit ook een herzieningsmogelijkheid in. Dat betekent dat mensen in
beroep kunnen gaan als zij vinden dat ze weer in de auto zouden kunnen
plaatsnemen. Dan is er een herbeoordelingsmoment. De kritiek op de
onherroepelijkheid is daarmee wat ons betreft gepareerd.
Wat mij betreft kunnen we er gewoon over stemmen en is het klaar, maar
ik kan mij voorstellen dat er enig advies nodig is. Dat zou betekenen dat er
wellicht uitstel van de stemmingen over dit wetsvoorstel plaatsvindt. De
vraag is in hoeverre het uitstel beperkt kan worden. Wat ons betreft
kunnen beide trajecten samenlopen en kunnen beide doorgaan. Dit was
mijn toelichting op het amendement op stuk nr. 11. Hiermee ben ik ook
klaar met mijn inbreng.
De heer Van Helvert (CDA):
Ik kom terug op het eerste deel van het betoog van de heer Hoogland over
het kenteken voor trekkers. De volgende vraag stel ik in het kader van de
vraag of de overheid er is om problemen op te lossen of om problemen te
bedenken. Welk probleem voor de samenleving wordt volgens de Partij
van de Arbeid opgelost met dit wetsvoorstel? Hoe denkt de heer Hoogland dat Eurocommissaris Timmermans, afkomstig uit Limburg, die juist is
ingehuurd om onnodige regels te schrappen, denkt over de Nederlandse
kop op de Europese regelgeving voor trekkers?
De heer Hoogland (PvdA):
Aan de laatste vraag zal ik mij niet wagen, maar de eerste vraag is helder.
Dat is ook een terechte vraag. Soms moet je je even verhullen achter de
sluier van onwetendheid en nadenken over de vraag wat rechtvaardig is.
Wat is rechtvaardig op het moment dat verschillende voertuigen
deelnemen aan het wegverkeer? Is het dan rechtvaardig dat die
voertuigen ook allemaal een kenteken hebben? Mijn antwoord is: ja, dat is
rechtvaardig. Voor een deel van de voertuigen waar we vandaag over
spreken, was er geen kentekenplicht. Wij vinden het rechtvaardig dat voor
die voertuigen ook een kentekenplicht wordt ingevoerd, maar er zijn een
aantal uitzonderingen. Je kunt ook over bepaalde situaties nadenken. Ik
vind dat we onder meer moeten nadenken over de situatie van de
smalspoortrekkers. Ik heb daar niet nu al een pasklaar antwoord op. Het
probleem van wetgeving is dat het nooit helemaal rechtvaardig is, omdat
er altijd gevallen zijn die tussen wal en schip vallen. Dat is de essentie van
wetgeving. Er is één regel en iedereen moet daaraan voldoen. Het lid
Kuiken heeft een motie ingediend (29 398, nr. 356) naar aanleiding van de
bevindingen dat er ook onder deze groep voertuigen verkeersongevallen
worden veroorzaakt en dat de handhaafbaarheid op het gebied van
techniek, snelheid en verkeersbewegingen beter wordt als er een kenteken
op zulke voertuigen zit.
De heer Van Helvert (CDA):
Ik begrijp dat er ook volgens de Partij van de Arbeid geen echt maatschappelijk probleem wordt opgelost met dit wetsvoorstel. We hebben al
aangetoond dat de verkeersveiligheid steeds beter wordt. Daar hebben we
het kenteken niet voor nodig; de cijfers wijzen dat ook uit. Begrijp ik het
goed dat de Partij van de Arbeid aan de ene kant zegt dat het rechtvaardiger is, maar dat zij aan de andere kant zegt dat er altijd een vorm van
onrechtvaardigheid in wetgeving zit? Als we er geen maatschappelijk
probleem mee oplossen, waarom zouden we dan een specifieke groep
ondernemers – het gaat om 70.000 bedrijven – opzadelen met extra lasten,
zowel financieel als organisatorisch? Blijkbaar nemen we daarmee maar
een deel van de onrechtvaardigheid weg die er toch altijd zal zijn.
De heer Hoogland (PvdA):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

12

In het eerste deel van zijn interruptie legt de heer Van Helvert mij woorden
in de mond die ik niet zou gebruiken. Er wordt wel degelijk een probleem
opgelost. Ook onder deze verkeersdeelnemers worden er ongelukken
veroorzaakt. Dan is het goed om in beeld te houden dat de Onderzoeksraad Voor Veiligheid heeft aanbevolen om hiermee door te gaan.
Ook de heer Van Helvert neemt regelmatig, sterker nog, altijd aanbevelingen van deze onderzoeksraad over. De OVV is niet de minste club. Om
dan te zeggen dat er geen sprake is van een maatschappelijk probleem {
Dat vind ik echt een verzinsel. Ik heb dat ook helemaal niet gezegd. Ik vind
het vreemd dat het mij voor de voeten wordt geworpen, terwijl zo’n
gezaghebbend instituut concludeert dat het noodzakelijk is om dit te doen.
Ik laat het hier maar even bij, want anders zou het mij te ver voeren. Er is
dus wel degelijk sprake van een maatschappelijk probleem.
Mevrouw Visser (VVD):
De heer Hoogland wees er al op dat de kentekenplicht een lange wetshistorie kent met heel veel onderzoeken en betrokken partijen. Is hij het met
mij eens dat, gelet op de verkeersveiligheid, de invoering van het
trekkerrijbewijs heel belangrijk is? Wil hij niet eerst het effect van de
invoering van het trekkerrijbewijs op de verkeersveiligheid afwachten
voordat er wordt overgegaan op de kentekenplicht?
De heer Hoogland (PvdA):
In antwoord op de eerste vraag zou ik ja zeggen. De invoering van het
trekkerrijbewijs is belangrijk voor de verkeersveiligheid. Op de vraag om
te wachten met de kentekenplicht zou ik nee zeggen, al is het maar omdat
op dit moment de situatie bij andere voertuigen dezelfde is: je moet zowel
een rijbewijs als een kenteken hebben. Beide dragen bij aan de verkeersveiligheid, ook gelet op de onderscheidende onderdelen.
Mevrouw Visser (VVD):
Laat ik het nog een keertje proberen. Er werd net al aan gerefereerd dat
het bij verkeersveiligheid uiteindelijk gaat om fysieke handhaving. Dat
geldt ook voor de tractor. De politieagent op straat is degene die
handhaaft. Hoe helpt een automatische kentekenhandhaving in
vredesnaam bij de verkeersveiligheid, als die voertuigen niet harder
kunnen en als de overbelading fysiek moet worden vastgesteld door een
handhaver? Kan de heer Hoogland dat nog een keer toelichten?
De heer Hoogland (PvdA):
Ja, dat kan ik. Mevrouw Visser noemt slechts één voorbeeld, namelijk het
geval van het overbeladen, maar er zijn natuurlijk veel meer verkeerssituaties waarin het kenteken een rol kan spelen, al is het maar om te kunnen
bepalen wie de houder is van het voertuig en om te kunnen bepalen of de
technische staat van het voertuig voldoet aan de in de wet gestelde eisen.
Al die zaken kunnen pas gekoppeld worden op het moment dat er
daadwerkelijk sprake is van een tenaamstelling gekoppeld aan een
kenteken. Dat is ook de essentie van dit wetsvoorstel. Het gaat dus over
meer dan alleen de zware belading.
Ik hoor dat links van mij, buiten de microfoon, «fietsers» wordt geroepen.
Misschien kunnen we de discussie daarover op een ander moment
voeren.
De heer Van Helvert (CDA):
Ik wil hier toch even op doorgaan. Los van het feit dat uit de cijfers over
verkeersveiligheid helemaal niet blijkt dat het probleem groeit – sterker
nog, het aantal ongevallen met tractoren is gedaald – begrijp ik wel dat de
heer Hoogland zegt: voor de overheid is het wel makkelijker om dit en dat
te doen. Maar wie is er nou voor wie? Is de overheid er om ervoor te
zorgen dat ondernemers, in dit geval agrarische ondernemers, in hun

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

13

sterkte komen te staan of zijn de ondernemers er om het voor de overheid
zo gemakkelijk mogelijk te maken om te controleren? Dat laatste is
volgens mij niet het geval, maar de Partij van de Arbeid denkt ook in dit
geval: dit is makkelijker voor de overheid, alles is hetzelfde en we gaan het
zo doen. Dat is echter niet in het belang van de ondernemer. Zou de Partij
van de Arbeid in het kader van de volgende vraag eens uit het oogpunt
van de ondernemer willen redeneren? Hoe denkt zij dit als een van de
grootste partijen van dit land op dit moment te kunnen organiseren?
De heer Hoogland (PvdA):
De heer Van Helvert vraagt mij om iets te doen wat helemaal past in de
wijze waarop hij politiek bedrijft, maar niet in de wijze waarop ik politiek
bedrijf. Hij vraagt mij om één uitgangspunt te nemen, namelijk dat van de
ondernemer, en op basis daarvan een redenering op te zetten. Vrij
vertaald vraagt hij: is de overheid er voor de ondernemers of zijn de
ondernemers er voor de overheid? Nee, ik zit hier om het algemeen
belang te dienen en ik denk dat het in het algemeen belang is dat een
kentekenplicht ook voor deze categorie voertuigen wordt ingevoerd. Dat
dat voor boeren vervelend is, begrijp ik, maar als de redenering is dat wij
één groep eruit moeten pikken en moeten dienen, dan kunnen wij nooit
goede wetgeving maken. Wetgeving draait altijd om het dienen van het
algemeen belang. Ik zou de heer Van Helvert willen wijzen op dat
algemeen belang. En dan moet je een belangenafweging maken. Ik denk
dat daar de essentie van deze discussie ligt. De heer Van Helvert kiest
daarbij voor het belang van de boer en wij kiezen voor het belang van de
verkeersveiligheid. Dat is een keuze die ieder voor zich moet maken.
De heer Van Helvert (CDA):
Dit is geen keuze voor de verkeersveiligheid, want die pakken wij juist aan
door dat trekkerrijbewijs. De verkeersveiligheid verbetert niet door een
kenteken, de verkeersveiligheid wordt beter met een betere bestuurder
van het voertuig. Dat is dus een onzinredenering. Wij hadden het over het
algemeen belang versus het boerenbelang. Ik begrijp dat wij allemaal het
algemeen belang moeten dienen, maar als de Partij van de Arbeid dan zo
aan het algemeen belang denkt en ervan overtuigd is dat dit het algemeen
belang zeer ten goede komt, dan moeten er toch buiten de Minister en de
ambtenaren nog andere mensen zijn die gelukkig worden van dit
voorstel? Ik kan niemand in Nederland bedenken die wij blij maken met
dit voorstel. Het gaat niet om de verkeersveiligheid, want die hebben wij
al geregeld met het kentekenrijbewijs. Wie in Nederland wordt er nou
gelukkig van als er voor een trekker, die bijna alleen maar op een erf of in
een kas rijdt, geld moet worden betaald voor een kenteken? Als het
algemeen belang daarmee gediend is, moeten er daarvan voorstanders te
vinden zijn.
De heer Hoogland (PvdA):
Een van de eerste lessen die ik leerde als Kamerlid, is dat je hier niet zit
om mensen gelukkig te maken. Dat is de rest van mijn Kamerperiode wel
gebleken. Dat de heer Van Helvert niet kan verzinnen wie hier gelukkig van
wordt, is zijn probleem. Het gaat wel degelijk om de verkeersveiligheid.
Stel je eens voor dat wij nu alle kentekens van alle auto’s en brommers
afhalen. Als de bewering blijft dat dat geen invloed heeft op de verkeersveiligheid, dan wordt echt bezijden de werkelijkheid geredeneerd. Ik denk
echt dat een kenteken wel degelijk ook kan bijdragen aan verkeersveiligheid. Uiteraard ligt dat ook aan de bestuurder, aan de manier waarop
hij met het voertuig omgaat etc., maar het zit wel degelijk ook in de
registratie van het voertuig.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

14

Namens de SGP-fractie wil ik nog even inzoomen op dat punt van de
verkeersveiligheid. Wat wij delen is de zoektocht naar een manier om het
algemeen belang te dienen. Voor ieder van ons staat die invalshoek. Hoe
kunnen wij deze sector zo benaderen dat ook daar het algemeen belang
geborgd wordt? Is daadwerkelijk dat kentekenbewijs daar een hulpmiddel
voor als tegelijkertijd de maximumsnelheid wordt opgehoogd? Ik wil deze
vraag nadrukkelijk voorleggen aan de heer Hoogland. Zijn wij dan echt
goed bezig? Ik heb daar echt grote twijfels bij.
De heer Hoogland (PvdA):
Dit is een lastige vraag. De heer Bisschop heeft gelijk als hij zegt dat die
verkeersveiligheid in meerdere componenten zit. Voor deze verhoging
geldt dat de Kamer via de motie-De Rouwe de opdracht heeft gegeven
om, zoals de heer Bisschop het formuleerde, de 25 km/u voor de
ontsluitingswegen en buiten de bebouwde kom los te laten. Ondanks dat
alle fracties behalve die van GroenLinks ervoor stemden, deel ik de vrees
dat dat kan leiden tot situaties waarin het verkeer binnen de bebouwde
kom wordt uitgenodigd om routes te nemen die niet wenselijk zijn. Ik
vraag mij alleen af of wij op dat punt hier nu stappen kunnen zetten. Dat
zit namelijk in het Wegenverkeersreglement. In hoeverre kunnen wij daar
regels voor maken die sturen binnen de bebouwde kom? Misschien zijn
daar ook de lokale overheden aan zet. Volgens mij is het zaak om daarin
vooral de vinger aan de pols te houden. Is het verstandig om nu direct
over te gaan tot die snelheidsverhoging? Misschien zouden wij het anders
moeten doen. Ik deel met de heer Bisschop de analyse dat dat niet zomaar
vanuit hier te regelen is, anders dan het punt van de kentekenplicht, waar
wij verschillend over denken. Ik ben dus bereid om hier verder over in
gesprek te gaan en ook te bekijken wat de effecten zouden kunnen zijn. Ik
kan daar nu geen hom of kuit over geven, om maar eens een Haags
gezegde te gebruiken. Ik geloof niet dat wij dat vanuit hier zomaar kunnen
regelen.
De voorzitter:
Ik wacht graag de beantwoording van de Minister af, zeg ik namens de
SGP-fractie. Een van de Haagse gewoonten is om cumulatief maatregelen
te nemen. Het punt is al aangeroerd en ik wil het graag nog eens onder de
aandacht brengen. Er is een verplichting tot een trekkerrijbewijs
ingevoerd. Daarbij is afgesproken om na twee jaar te evalueren. Wat wij
ondertussen doen, is niet afwachten, maar alvast de volgende maatregel
nemen. Ik dring er ook bij de PvdA nadrukkelijk op aan om zich te beraden
op de vraag of het bestuurlijk gezien een verstandig traject is om het één
bovenop het ander te stapelen. Het is een van de klachten die je heel
breed in de samenleving tegenkomt. Ik ben daarbij nogal eens betrokken
in het onderwijs. Ook hier zien wij de dadendrang van Den Haag die zich
verkeerd richt. Zo wordt het althans opgevat. De ene maatregel rolt over
de andere heen zonder dat er goed zicht is op de effectiviteit. Ik geef de
PvdA graag in overweging om het voorstel om de evaluatie af te wachten,
te steunen. Is de heer Hoogland daartoe bereid?
De heer Hoogland (PvdA):
Daartoe ben ik niet bereid. Het is een stapeling en ook wij horen de klacht
dat Den Haag zaken op elkaar stapelt, maar wat ons betreft is allebei
nodig. Het een sluit het ander zeker niet uit, sterker nog, het een regelt iets
anders dan het ander. Het T-rijbewijs regelt de bekwaamheid van de
bestuurder, en de kentekenplicht zorgt voor een zekere mate van controle
op de staat van het voertuig door middel van een apk, een typegoedkeuring etc. Die twee zijn niet in één beleidsmaatregel te vangen. Het zijn
onderscheiden problemen. Ik kan de heer Bisschop dus helaas niet bieden
wat hij zou willen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

15

Voorzitter: Hoogland
De voorzitter:
De Minister wil graag tien minuten schorsing om haar antwoord voor te
bereiden.
De vergadering wordt van 11.00 uur tot 11.10 uur geschorst.
De voorzitter:
Wij vervolgen dit wetgevingsoverleg met de termijn van de Minister.
Interrupties zijn volgens mij ongelimiteerd toegestaan in een wetgevingsoverleg en ik zie dat iedereen daar klaar voor is!
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Voorzitter. Ik moest, vanwege de ontstane situatie, wat langer overleggen.
Het wetsvoorstel heeft een wat vreemde aanloop gehad. Na lang wikken
en wegen heeft de Kamer een motie aangenomen om het toch op deze
manier te doen en nu zie ik eigenlijk bijna alleen maar tegenstanders in
plaats van voorstanders aan tafel zitten. Ik krijg dus opeens een ander
signaal en dat is lastig. Verder is er een amendement ingediend en is er
een amendement aangekondigd, die beide wezensvreemd zijn aan het
wetsvoorstel. Dat heeft ook grote consequenties en daarom moest ik even
over een paar dingen overleggen. Ik kom echter overal op terug, ook op
de dilemma’s die erin zitten. Ik hoop maar dat iedereen het aan het einde
van mijn betoog nog kan volgen.
Laat ik ingaan op het wetsvoorstel zelf, voordat ik iets zeg over de
complexiteit die ontstaat door de wijzigingsvoorstellen. Waarom ligt dit
wetsvoorstel voor? Er is inderdaad jarenlang gediscussieerd en uiteindelijk heeft dat geresulteerd in een motie die gesteund werd door een
meerderheid van de Kamer. In die motie staat: u zult in het kader van de
verkeersveiligheid moeten gaan kentekenen. Het heeft dus niets te maken
met de apk-richtlijn die in EU-verband is ingediend, maar alles met de
motie van de Tweede Kamer uit 2013. Daarom is het wetsvoorstel ook
breder dan je mag verwachten van een strikte uitvoering van de
EU-regelgeving.
Eigenlijk liggen er twee EU-regels voor. De verordening over de
landbouwtrekkers 167/2013 vraagt niet om centrale registratie, maar om
handhaving en ontheffing voor brede voertuigen. Die verordening zegt
eigenlijk dat centrale registratie nodig is als je handhaving en ontheffing
van brede voertuigen wilt. En dat willen we in Nederland. De andere is de
apk-richtlijn 2014/45, waarin gevraagd wordt om centrale registratie van
trekkers boven de 40 km/u. Er liggen dus twee regels voor, waarin wordt
gevraagd om een vorm van centrale registratie. De verordening over de
landbouwtrekkers zou, denk ik, ook een lokale of een nationale kunnen
zijn. Ik kijk even opzij om te zien of mijn ambtenaren weten of verordening
167/2013 een nationale of een Europese verordening is. Zij zeggen mij dat
beide Europees zijn. Die centrale registratie is niet voor alle trekkers
vereist. Het geldt dus ook niet alleen voor langzame trekkers, want men
richt zich bewust op alle trekkers die harder rijden dan 40 km/uur en
breder zijn dan 3 meter. Een en ander betekent dat ik niet vanwege
EU-regelgeving kom met dit wetsvoorstel en dat er inderdaad sprake van
een kop op de EU-regelgeving. Ik doe het niet omdat ik een kop op de
EU-regelgeving zou wensen, maar omdat er een motie ligt van de Kamer
uit 2013 waarin wordt gevraagd om het voor alle trekkers te regelen.
Kun je centrale registratie ook doen zonder een kentekenregister? Ja, dat
kan. Wat ons betreft is een kentekenregister de goedkoopste manier van
centrale registratie. Er is gezocht naar alternatieven. Gebleken is echter
dat die veel duurder zijn dan kentekenen. We hebben dat ook met de hele
branche besproken. De branche heeft uiteindelijk gezegd dat ze achter het
kentekenen staat. Het financiële voordeel is voor veel partijen reden om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

16

het zo te willen doen. Dat staat bijvoorbeeld ook in de brandbrief die dit
weekend naar buiten kwam.
Hoe hebben wij dit onderzocht? Het is eerder onderzocht door de markt
zelf, Fedecom. Fedecom heeft gezegd dat andere registratiesystemen op
twee punten niet goed werkbaar zijn. Om te beginnen zijn de registratiesystemen van bedrijven zelf niet verplicht en daardoor niet compleet.
Bovendien zijn ze heel erg duur, omdat ieder bedrijf zijn eigen registratie
heeft. Of de RDW het zelf zou kunnen doen, is ook onderzocht. Een
alternatieve registratiemethode zou zijn om het centraal bij de RDW te
doen, zoals dat vroeger voor aanhangers werd gedaan. Dat blijkt
goedkoper te zijn, want in plaats van € 18 plus € 12 voor het kenteken,
hoef je dan alleen die € 18 door te berekenen. Vervolgens kun je dat
echter niet handhaven, omdat je niet aan de buitenkant van zo’n tractor,
van zo’n trekker aan het kenteken kunt zien waaraan die trekker zou
moeten voldoen. Je kunt dan daardoor ook geen ontheffingen verlenen.
De snelheidsverhoging die we verder ook willen realiseren, kan dan
bovendien niet doorgaan omdat de wegbeheerders aan het kenteken
willen kunnen zien hoe hard zo’n tractor mag rijden. Het kan dus, want er
is een alternatief, maar dat heeft wel als nadeel dat je niet kunt
handhaven, dat je niet kunt ontheffen en dat je de snelheidsverhoging niet
kunt invoeren. Er is dus wel degelijk nagedacht over een alternatief om
het zo slim en zo eenvoudig mogelijk te doen voor de partijen die het
betreft.
Wat vinden de verschillende partijen ervan? Gaat het alleen om de
loonbedrijven of wil de akkerbouwsector het ook? Ik heb begrepen dat de
LTO in haar position paper heeft aangegeven dat zij opteert voor een
breed pakket maatregelen, waaronder de kentekenplicht, omdat zo een
veiligere maximumsnelheid kan worden geregeld en omdat het zo
makkelijker is om het voor de toegangswegen te regelen. De LTO heeft
niet om de kentekenplicht gevraagd, maar in de position paper, die ik bij
me heb, staat wel degelijk dat het wat de LTO betreft onderdeel moet zijn
van een pakket, waarin ook de snelheidsverhoging en de toegangswegen
worden geregeld.
Is het niet slimmer om te wachten op het T-rijbewijs? Dat is gevraagd,
omdat we er dan wat meer ervaring mee zouden hebben opgedaan en we
dan zouden kunnen zien of het veiligheidsvraagstuk dan nog aan de orde
is. De evaluatie van de gedragseffecten zullen niet eerder dan eind 2018
gereed zijn. De apk-richtlijn van Europa zal echter wel per mei 2018
geregeld moeten zijn. In ieder geval voor de trekkers boven de 40 km/per
uur zal er dan een vorm van registratie geregeld moeten zijn. Wij denken
dat het het makkelijkst is om dat via het kenteken te doen, omdat dat een
bestaand systeem is en het de minste kosten met zich meebrengt. Als we
met de discussie over kentekenen zouden wachten tot na de invoering van
het T-rijbewijs en de evaluatie daarvan, zijn we te laat.
De heer Bisschop (SGP):
Ik bedank de Minister voor de toelichting. Ik hoor haar nu eigenlijk zelf
zeggen dat het verstandig is om het nu te regelen voor de categorie
tractoren waarvoor het verplicht is om het per mei 2018 te regelen en om
voor de overige categorieën te wachten op de onderzoeken naar de
effecten van het trekkerrijbewijs. Het is de vraag of het zinvol is om nu een
grootschalige operatie op te zetten en alles onder dat regime te brengen,
aangezien we weten dat het maar voor één bepaalde categorie tracktoren
noodzakelijk is. Waarom regelen we het dan niet alleen voor die
categorie? Dat lijkt mij beter dan tegemoet te komen aan de wens om
alles dan maar onder hetzelfde regime te brengen. Kan de Minister deze
redenering volgen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

17

Ik kan de redenering heel goed volgen, maar het was de Kamer zelf die
mij in 2013 heeft gezegd om het voor alle trekkers in te voeren en niet
alleen voor de trekkers boven de 40 km/u. Dit is misschien een selecter
gezelschap dat er anders tegen aankijkt, maar dit is toch echt de reden
voor mij om te kiezen voor deze brede invoering. Er komen bovendien
steeds grotere en snellere voertuigen op de markt; het gaat nu echt een
beetje anders dan toen de heer Bisschop als 10-jarige op de tractor klom.
Er gebeurt ook wel het een en ander. De registratie is niet heel duidelijk,
maar er gebeurt nog steeds het een en ander. De door de Kamer
aangenomen motie is echt de reden waarom wij hiervoor hebben
gekozen. Er ligt nu een amendement voor om de kentekenplicht terug te
brengen tot voertuigen die sneller mogen dan 40 km/u. Ik zal dit
amendement natuurlijk ontraden op basis van de motie die is aangenomen. Wat de heer Bisschop vraagt, komt overeen met het amendement
van de VVD en het CDA.
De heer Bisschop (SGP):
Misschien kan ik de Minister een handreiking doen. Ik kan mij goed
voorstellen dat zij zegt dat zij een motie uitvoert. Ik krijg overigens graag
te horen om welke motie het precies gaat. Dat maakt het voor mij
makkelijker om daar eventueel op te reageren. De Minister kan de motie
ook gefaseerd uitvoeren. Dan houdt zij ook vast aan de uitspraak van de
Kamer, maar bestuurlijk gezien op een zorgvuldiger manier dan wanneer
zij alles in één keer regelt. Ik pleit ervoor dat de Minister de motie van de
Kamer uitvoert, maar dan wel op een bestuurlijk evenwichtiger manier.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik zal zo even kijken wat de nummers van de moties zijn. Ik denk dat de
motie over het verhogen van de maximumsnelheid voor u ook interessant
is. Die dingen hangen met elkaar samen. De Kamer heeft ook gezegd de
maximumsnelheid voor tractoren te willen verhogen. Als tractoren geen
kenteken hebben, willen de wegbeheerders die voertuigen geen 40 km/u
laten rijden. Dat betekent dat tractoren die nu niet sneller mogen dan 25
km/u van de wegbeheerders straks ook niet sneller zullen mogen rijden.
De wegbeheerders zijn daar klip-en-klaar over. Die motie is ook van
belang.
Normaal gesproken vindt de Kamer het altijd een schande als een
Minister een motie nog niet volledig heeft uitgevoerd en wordt de
Minister gemaand om daar snelheid mee te maken. Volgens mij zei
mevrouw Visser dat net over een motie of een amendement dat bij een
andere gelegenheid is ingediend. Ik voer de motie uit. Ik breng het totaal
in beeld. De heer Bisschop wil daar op een andere manier invulling aan
geven. Ik doe gewoon wat de Kamer vraagt en dat doe ik met enige
snelheid omdat er inmiddels een nieuw feit is gecreëerd doordat er een
Europese richtlijn voor de apk ligt waar wij ook aan moeten voldoen.
Men kent de historie wellicht niet, maar ik was niet degene die dit voorstel
heeft ingebracht. Ik heb mij daar door de Kamer toe laten dwingen. Als ik
dat doe, dan doe ik dat altijd met veel plezier zoals de Kamer weet. Ik pleit
daar inhoudelijk onderbouwd voor. Er is inmiddels echt een nieuwe
situatie ontstaan en daarom is het belang om nu niet te vertragen. In een
ander geval had ik wellicht mee kunnen gaan in de wens tot vertraging.
Als wij nu niet doorgaan, hebben wij straks aan twee kanten een
probleem. Dan ligt er niets om aan de Europese eisen te voldoen en dan
kan er een systeem komen dat veel onaantrekkelijker is voor de sector dan
waar nu voor gepleit wordt. Ik zal zo uitleggen waarom dat onaantrekkelijker is.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

18

Voor de goede orde: het gaat om de motie-Kuiken (29 398, nr. 356) en de
motie-De Rouwe (33 750 XII, nr. 36). Het lijkt mij goed om dit voor de
annalen op te merken.
Ik zag dat de heer Van Helvert zich eerder meldde voor een interruptie dan
mevrouw Visser. Het maakt de heer Van Helvert niet uit, zie ik. Dan gaan
vrouwen voor.
Mevrouw Visser (VVD):
Dank u, voorzitter, wat charmant en galant op deze maandagochtend. De
laatste keer dat wij het over het trekkerrijbewijs hadden, zaten wij met drie
partijen aan tafel. Dat aantal is iets gegroeid. We zijn nu met vier partijen.
Toen spraken de heer De Rouwe, mevrouw Kuiken en ik met de Minister in
de plenaire zaal. De VVD en het CDA hebben de Minister bij die
gelegenheid opgeroepen om de motie-Kuiken misschien maar een keer
niet uit te voeren. De Minister wilde dat niet. Inmiddels heb ik een
amendement ingediend om de evaluatie van het trekkerrijbewijs uit te
voeren voordat wij overgaan tot de kentekenplicht. Dat zou binnen twee
jaar gebeuren en dan hebben wij het over medio 2017. De Minister heeft
het nu over eind 2018. Dat is na de apk-plicht. Bij de invoering van het
T-rijbewijs hebben wij bewust gepleit voor een eerdere evaluatie. Als de
uitkomsten met het oog op de verkeersveiligheid bekend zijn, kunnen wij
beoordelen of een kentekenplicht eventueel meerwaarde heeft. Dat
amendement heeft de Minister aan het oordeel van de Kamer overgelaten
en dat is ook aangenomen. Kan de Minister daar nog een keer op
reflecteren?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
De procesevaluatie zou klaar zijn, maar de effectevaluatie nog niet, dus de
evaluatie van het gedrag. Er is enige tijd nodig om dat te kunnen volgen.
Er wordt voldaan aan het amendement, maar we kunnen nog niet echt de
gevolgen in beeld brengen en daar gaat het uiteindelijk om als je het
veilig gedrag in verband met eventuele verkeersongelukken hebt.
Mevrouw Visser (VVD):
Ik snap de moeilijkheid, maar wellicht snapt de Minister ook onze
gevoelens over dit wetsvoorstel. De kern is verkeersveiligheid en de
kernvraag is of dit een proportioneel middel is. De VVD heeft altijd gezegd
dat dit niet het geval is. Bij de invoering van het T-rijbewijs is dan ook heel
bewust gezegd dat wij dat eerst moeten evalueren voordat wij overgaan
tot de cumulatie, zoals die door de heer Bisschop is omschreven. Wat is er
voor nodig om de evaluatie van het T-rijbewijs, dus niet alleen het proces,
maar ook de inhoud, naar voren te halen? Is er een mogelijkheid om dat te
versnellen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Het T-rijbewijs is per 1 juli van het afgelopen jaar ingegaan. Voordat
mensen het kunnen gebruiken, zullen zij eerst het T-rijbewijs moeten
halen. Op basis van de nieuw aangeleerde vaardigheden zullen zij ander
gedrag vertonen. Ik wil kijken hoe snel wij dat in beeld kunnen brengen,
maar er moet wel enige ervaring mee zijn opgedaan. De groep moet ook
groot genoeg zijn om het onderzoek representatief te laten zijn. Ik kan die
vraag nu niet beantwoorden. Wellicht kan ik er in tweede termijn nog iets
over zeggen.
De heer Van Helvert (CDA):
Ik wil even doorgaan op dit punt. De Minister zei dat een motie van de
Kamer de reden hiervoor is. Zij gaf aan dat het vaker voorkomt dat zij
eigenlijk iets anders vindt, maar als de Kamer haar daartoe dwingt, gaat
zij heel enthousiast aan de slag; waarvoor alle respect. Los daarvan, vindt
de Minister er inhoudelijk ook wel iets van. Dat mag ook naar voren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

19

komen. Zij heeft het recht daartoe. De discussie waar mevrouw Visser aan
refereerde, werd gevoerd met mevrouw Visser, mevrouw Kuiken en de
heer De Rouwe. Ik was daar zelf niet bij, maar daar is wel een verslag van
dat je tot je kunt nemen. In de beantwoording maakt de Minister zelf ook
voorbehouden. Als ik mij het goed herinner, heeft zij positief geadviseerd
over het amendement-Visser om eerst naar de gevolgen van het rijbewijs
te kijken. De Minister heeft gezegd de motie te gaan uitvoeren. Dat doet zij
ook vaak met andere moties. Gelardeerd met een mooie knipoog zegt zij
dan: als ik de motie zo mag uitleggen dat ... Dat had zij ook gerust met
deze motie mogen doen. Ik kan mij niet voorstellen dat de Kamer daar niet
alle begrip voor zou hebben. Ik ken de Kamer tenslotte als zeer redelijk.
Hoe staat de Minister tegenover het verzoek om de motie zodanig uit te
leggen?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Gezien mijn achtergrond op dit dossier had ik op zich ook geen haast
gehad om tot uitvoering te komen, zoals ik zojuist heb gezegd. Als een
meerderheid van de Kamer had gezegd dat ik wat langer de tijd had
moeten nemen, zou ik dat doen. Hier zit echter een select gezelschap uit
de Kamer. Ik vind ook dat er een andere situatie is ontstaan. Ik kom terug
op de apk. In mei 2018 moeten wij een vorm van registratie hebben van
tractoren die sneller rijden dan 40 km/u. Ik vind het belangrijk om dit op
een zodanige wijze te doen dat dit aantrekkelijk en goed is voor de
branche. Met de branche hebben wij gekeken wat de mogelijkheden zijn.
Er zijn andere vormen van centrale registratie aan de orde geweest dan
het kenteken, maar uiteindelijk is er voor het kenteken gekozen. De
branche wilde dat wel, maar dan gekoppeld aan een verhoging van de
maximumsnelheid. Daarvoor is ook weer een kenteken nodig. Dit was de
beste manier om dat vorm te geven. Dus wij zijn nu een heleboel stappen
verder met elkaar. Het is nu 2016 en in 2013 heb ik deze opdracht
gekregen. Dat is niet zonder zuchten of steunen gegaan. Veel partijen
waren faliekant tegen, maar inmiddels ondersteunen zij dit en iedereen
werkt er naar toe.
Nu ligt het wetsvoorstel voor en zegt de Kamer: laten wij er nog maar iets
langer naar kijken. Zij zegt dit op verschillende manieren: zij spreekt over
het afwachten van de evaluatie en stelt amendementen voor die eigenlijk
over heel andere dingen gaan. Ik zie de beweging, maar ik zie ook echt
problemen. Uiteindelijk moeten wij in 2018 toch aan een vorm van
centrale registratie voldoen. Daarvoor moet iets nieuws of iets anders
worden opgezet waarvan de sector meent dat het complexer en duurder
is. Of het moet een variant worden zonder kenteken, maar dan gaat de
snelheid niet omhoog, want dat hangt met elkaar samen. De Kamer maakt
het nu wel erg complex. Ik zal aan het einde van dit overleg enige
bedenktijd vragen om te bekijken welke varianten mogelijk zijn. De leden
doen erg hun best om alles met alles te verknopen, ieder om zijn eigen
reden en tegen zijn eigen achtergrond, maar dit bemoeilijkt het in beeld
brengen van een oplossing.
Ik wil graag inhoudelijk verdergaan. Als ik die vragen heb beantwoord,
kunnen wij daarna misschien een procesafspraak maken.
De voorzitter:
Dat wilde ik net voorstellen, ware het niet dat de heer Van Helvert
gebruikmaakt van de mogelijkheid tot een interruptie in tweede instantie.
De heer Van Helvert (CDA):
Nu de Minister heeft gevraagd om verder te kunnen gaan en daarna een
procesafspraak te maken, zal ik daar later op terugkomen.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

20

Dan zullen wij nu eerst alle inhoud doornemen. Ik verzoek de leden nu
enige terughoudendheid te betrachten. Wij kunnen daarna bekijken of er
nog vragen resteren.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
De vraag is gesteld waarom er niet voor fasering is gekozen en dan te
beginnen met de tractoren die sneller kunnen rijden dan 40 km/u. De
niet-gekentekende tractoren zouden dan maximaal 25 km/u mogen blijven
rijden. Ik heb al gezegd dat wegbeheerders niet akkoord zullen gaan met
een snelheidsverhoging voor deze groep zonder kenteken. Bovendien zal
deze groep in de praktijk waarschijnlijk sneller willen rijden dan 25 km/u.
Dat is vergelijkbaar met de praktijk van 16 km/u in de tijd van de heer
Bisschop. De branchepartijen zijn daar ook erg op tegen. De brandbrief in
de position paper maakt duidelijk dat zij de kentekening nu snel willen.
Waarom is dit nodig, is onder anderen door mevrouw Visser gevraagd. Je
kunt toch ook voertuigen op straat aanhouden? De politie, het OM en de
wegbeheerders hebben laten weten dat handhaving door staande houden
bijna niet uitvoerbaar is. Dat vraagt veel capaciteit. Partijen pleiten dan
ook voor verbetering van de handhaafbaarheid door middel van kentekening. Dan kan er worden geflitst en kan de snelheid beter worden
gehandhaafd, ook door registratievergelijking.
Voor de handhaving van te brede voertuigen is staandehouding ...
De voorzitter:
Ik zie dat er van de zijde van de Kamer toch behoefte is aan interruptie van
de Minister. Ik vind het prima; ik heb sowieso de tijd. Het verzoek was
echter om de Minister de gelegenheid te geven op een aantal inhoudelijke
punten in te gaan. Vervolgens kunnen de leden nog vragen stellen. Wij
gaan zo eerst nog even verder.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik heb ook de tijd, het maakt mij niet uit.
De heer Bisschop heeft gesproken over de handhaving van te brede
voertuigen; hij heeft gevraagd of staandehouding dan nodig is. Met een
kenteken hoeft dat niet. Aan de hand van kentekenregistratie is staandehouding veel minder noodzakelijk. Via het systeem van de RDW kan
worden gecontroleerd op ontheffing. Een betere ontheffingsmogelijkheid
bij de RDW is ook voor LTO een belangrijk argument voor kentekening.
De heer Hoogland heeft gevraagd of de constructiesnelheid zichtbaar is
voor de politie. Na kentekening is dit te zien. De maximum constructiesnelheid wordt vastgelegd in de kentekenregistratie en in het kentekenregister. De politie kan dit verkeersregister eenvoudig raadplegen. Dat is ook
het belangrijke aspect van het kenteken: je kunt het aan de buitenkant
zien.
Er is gevraagd naar het aantal ongevallen met trekkers en met aanhangers. Het is inderdaad een onderzoek van enige tijd terug. Exacte
aantallen kennen we niet en die zijn ook niet te geven. Je kunt hiervoor
geen recente onderzoeken gebruiken omdat het allemaal inschattingen
zijn van de markt, van Actal en de RDW. Er bestaat namelijk geen
registratie specifiek op dit punt. Wij registreren ontzettend veel in
Nederland, maar we doen dat dus niet specifiek op dit punt. Dat maakt het
complex.
De daarmee samenhangende vraag had betrekking op administratieve
lasten. Het betrof de vraag of alles met betrekking tot de administratieve
lasten wel actueel genoeg in beeld is gebracht. Bij de berekening van de
administratieve lasten heeft men zich gehouden aan het hoogste aantal,
namelijk dat van de RDW. Er is uitgegaan van het worstcasescenario.
Gevraagd is naar het risico dat de motorrijtuigenbelasting alsnog
ingevoerd wordt voor tractoren. In de hoofdstukken 2 tot en met 4 is
geregeld dat deze niet opgelegd mag worden. Ik denk dat dit belangrijk is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

21

Als je dat in de toekomst alsnog zou willen doen, moet je de wet wijzigen.
Ik denk dat dit hiermee afdoende is dichtgemaakt.
De luchtdruktechniek is niet van toepassing op huidige en bestaande
aanhangwagens. De heer Bisschop wil liever niet een snelheidsverhoging
binnen de bebouwde kom. De AMvB over de snelheidsverhoging wordt
nog voorgehangen. Volgens mij heeft ook de heer Hoogland gevraagd
wanneer we daarover zullen praten. Dat komt dus aan de orde.
Ik kom op de flitspalen. Zowel de nieuwe flitspalen als de huidige
flitspalen kunnen ook lagere snelheden handhaven. Het is een kwestie van
instellen.
Tot slot kom ik op de specifieke problematiek met betrekking tot de
fruittreintjes. Er is een generieke uitzondering voor voertuigen die smaller
zijn dan 1.30 meter. Vindingrijke lieden kunnen allerlei smalle voertuigen
daaronder brengen, bijvoorbeeld de quad. In het verleden hebben we dat
ook gezien bij motorrijtuigen met beperkte snelheid. De Kamer heeft mij
er in het verleden op aangesproken dat dat soort vluchtgedrag moet
worden tegengegaan. Nu kunnen we dat tegengaan, bijvoorbeeld bij de
omgebouwde Mercedes. U kunt zich de discussie daarover ook nog wel
herinneren. Het lijkt mij nu niet wijs om voor andere voertuigen deze
uitzonderingen juist in te voeren. De uitzondering die wij hier als het ware
dicht hebben gemaakt, zou je met het amendement openbreken. Met het
amendement maak je een generiek geformuleerde uitzondering in de wet
waardoor dat misbruik in de toekomst ook weer dreigt.
De voorzitter:
De vraag van het lid Visser is welk amendement het betreft. Volgens mij
betreft dit het amendement-Bisschop.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik beantwoord de algemene vraag, maar dit komt inderdaad ook terug in
het kader van de bespreking van de amendementen.
De voorzitter:
Dan komt het nog terug. Nee, we zijn nog niet bij de bespreking van de
amendementen. Dit was een antwoord op een algemene vraag. U krijgt
nog de mogelijkheid om vragen te stellen.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Precies, want ik beantwoord nog één algemene vraag voordat ik overga
tot het geven van mijn oordeel over de amendementen.
Gevraagd is waarom een grote groep belast zou moeten worden, terwijl
daar juist geen sprake is van een probleem. De Kamer voert terecht altijd
de discussie over de lasten. Alles wat de overheid verzint aan extra
regelgeving, kost de ondernemer geld. Het is echter ons doel om de
administratieve lasten en de werkelijke lasten zo laag mogelijk te houden,
zeker voor sectoren die onder druk staan. Dit geldt eigenlijk voor alle
sectoren. Je wilt ervoor zorgen dat de lasten zo laag mogelijk zijn. Je moet
echter ook dingen regelen en daar hoort af en toe een last bij. In dit geval
is berekend of het je uiteindelijk ook iets oplevert. Dat staat ook in de
brandbrief van TLN, Bouwend Nederland, CUMELA en Fedecom BMWT:
de kentekening gaat uiteindelijk ook leiden tot voordelen. Denk aan
hogere verkoopwaarden van de voertuigen, snellere recall, gemakkelijkere
verzekerbaarheid en beperktere mogelijkheden voor diefstal. De eigenaar
van het voertuig legt zaken immers beter vast. Daardoor kunnen gestolen
voertuigen sneller worden geïdentificeerd en worden teruggegeven aan
de rechtmatige eigenaar. Ook kan de maximumsnelheid zonder kentekening niet worden vastgelegd. De eigenaar kan dan dus ook niet
aantonen dat het voertuig is uitgezonderd van de apk-plicht. De Kamer
heeft deze brief zelf ook gekregen. Er staat een reeks redenen in waardoor
verschillende partijen zeggen: er zitten kosten aan vast, maar we denken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

22

dat die wegvallen door de opbrengsten. Ik zeg dus niet dat het daardoor
een feestje is geworden en dat het niet lastig is voor de sector om die
kosten te dragen. Het is ook zo dat de kosten en baten niet altijd precies
op dezelfde plek terug zullen komen. Daar ben ik open in. Tegelijkertijd zijn
er redenen waardoor je kunt zeggen dat de nadelen gecompenseerd
worden door een aantal voordelen.
Daarmee heb ik de specifieke vragen beantwoord. Ik wil nu ingaan op de
amendementen, omdat die veel effect zullen hebben. Daarna wil ik
terugkomen op het proces.
De voorzitter:
Ik hoorde links en rechts buiten de microfoon om – dat horen we officieel
niet – dat leden op een aantal momenten de behoefte hadden om vragen
te stellen. Ik stel dat we dat nu even doen voor de algemene vragen.
Daarna kan de Minister vervolgen met de amendementen en kunnen we
daarover een discussie voeren. Tot slot komen we terug op het proces. Zo
hebben we een beetje een indeling. Volgens mij hadden alle drie de
woordvoerders de behoefte om vragen te stellen, dus dan beginnen we
gewoon weer bij de dames. Het woord is aan mevrouw Visser.
Mevrouw Visser (VVD):
De Minister heeft op tal van subonderwerpen antwoord gegeven. Ik heb
de behoefte om vragen te stellen over verschillende onderwerpen. Laat ik
beginnen met de handhaving; wellicht dat de collega’s een aantal andere
onderwerpen oppakken.
Ik pak het laatste officiële onderzoek naar de verkeersveiligheid erbij, waar
de Minister ook aan refereert in haar beantwoording. Ruim de helft van
alle slachtoffergevallen met betrokkenheid van landbouwvoertuigen
gebeurt in de provincies Gelderland, Noord-Brabant, Overijssel en
Zuid-Holland. Ongevallen in Friesland kennen een hoge ernst, aldus het
onderzoek van de Wageningen University. Ook zijn ongevallen met
betrokkenheid van landbouwvoertuigen seizoensafhankelijk. Volgens mij
zijn dit precies de redenen waarom je gericht moet handhaven. Ik hoor de
Minister aangeven dat de politie op dit moment niet kan handhaven op
basis van de huidige wet- en regelgeving. Volgens mij biedt de Wegenverkeerswet alle ruimte om te handhaven als er sprake is van verkeersonveilige situaties, ook als er sprake is van overbelading en dergelijke. Dat
moet altijd plaatsvinden door staandehoudingen. Kan de Minister nog een
keer toelichten waarom een automatische kentekenhandhaving een
meerwaarde heeft ten opzichte van de huidige handhavingspraktijk,
aangezien de tractoren niet harder kunnen rijden dan de toegestane
maximumsnelheid op bijvoorbeeld 50 kilometerwegen?
De voorzitter:
Dank u wel. Dat was zeer uitgebreid. Het woord is aan de Minister.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
De politie kan wel handhaven. Ik heb niet gezegd dat het niet kan. Ik heb
aangegeven dat het bijna niet uitvoerbaar is omdat het heel veel capaciteit
kost. Mevrouw Visser noemde net de gebieden waar het om gaat. Het is
ook gebonden aan seizoenen. Het gebeurt vaak niet binnen de bebouwde
kom. Het is niet zo dat daar continu politie rondrijdt. Dat heeft ermee te
maken dat deze Kamer, vaak in een andere commissie, de politie op
allerlei andere punten wil inzetten, waardoor die zich iets meer binnen
stedelijk gebied en de bebouwde kom begeeft. Ik kan me ook herinneren
dat in deze commissie is gezegd dat snelheidsboetes vooral binnen de
bebouwde kom moeten worden opgelegd in plaats van daarbuiten. Het is
dus heel complex voor de politie om en-en-en-en-en te doen, of het
budget zou tot in de hemel moet reiken, en dat is, zoals de Kamer weet,
ook niet het geval. Voor de politie is het dus makkelijker om te handhaven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

23

als er gekentekend is, omdat er dan gewoon geflitst kan worden. Dat is
een automatisch systeem, dus simpeler dan een staandehouding.
Mevrouw Visser (VVD):
Dit ging alleen maar over de snelheid, en niet over alle andere dingen die
de Minister benoemt in haar argumentatie voor kentekening, dus die gaan
niet op. Maar gaan we op alle landwegen nu flitspalen krijgen? Want dat is
nu de stellingname. De discussie over de politiecapaciteit, die ik herken, is
een aparte discussie. Maar de argumentatie voor handhaving gaat nu dus
blijkbaar worden dat we overal, bij alle bebouwde kommen die terugkomen in de ongevallenstatistieken, een flitspaal plaatsen, omdat we
denken dat we daarmee de verkeersveiligheid gaan verbeteren, op grond
van snelheid die er nog niet is en die je ook niet met een flitspaal gaat
registreren.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Er zullen inderdaad flitspalen geplaatst worden, maar niet op alle
landwegen. Er is een lokale driehoek die bepaalt waar flitspalen nodig zijn,
omdat men daar risico’s ziet. In de bebouwde kom ziet men al flitspalen,
en die gelden ook voor tractoren die daar te hard rijden. Er werd net
gezegd dat die flitspalen geen lagere snelheden kunnen registreren, maar
dat is wel degelijk het geval. Ik gaf dat net ook al aan toen ik de vraag van
de heer Van Helvert beantwoordde.
De heer Van Helvert (CDA):
Ik hoor de Minister zoeken naar argumenten waarom dit zou moeten, en ik
snap dat wel, want de Minister vindt natuurlijk eigenlijk hetzelfde als de
drie sprekers aan deze kant van de tafel. Als de Minister zoekt naar
argumenten, moet ze ook de brandbrief voorlezen die TLN hierover heeft
gestuurd, en dat heeft ze zojuist ook gedaan. Ik ken TLN als een organisatie die brandbrieven stuurt als zij vindt dat er sprake is van een
maatschappelijk probleem, net als alle andere maatschappelijke organisaties in Nederland. Ook EVO heeft dat laatst gedaan. Als wordt vastgesteld dat er sprake is van een maatschappelijk probleem, wordt daarover
een brandbrief gestuurd. Ik heb begrepen dat de loonwerkers deze brief
hebben laten opstellen door CUMELA Nederland. De Minister las de
argumenten voor uit de brief van TLN, maar daaruit blijkt dat het om
drogredenen gaat, zoals de redenatie dat een voertuig ineens beter
verzekerd zou kunnen worden. Noem één tractor die een boer niet
verzekerd heeft, omdat hij geen kenteken heeft. Dat is toch de grootste
onzin? Dat zijn toch gewoon nepargumenten? Men doet alsof het een
voordeel is dat een voertuig een kenteken heeft, omdat er dan ten minste
één loket komt voor de ontheffingsplicht voor landbouwvoertuigen, en er
op die manier sprake is van een efficiënte afgifte. Als de afgifte niet
efficiënt is, dan moeten we dat nu zeggen en moeten we ervoor zorgen
dat het bureau wel efficiënt afgeeft, maar daar gaan we toch geen
kenteken voor invoeren? Men zegt daarnaast dat het hebben van geen
kenteken diefstalbevinding belemmert. Wat een onzin! Noem tien
voorvallen uit het afgelopen jaar, waarin de trekker niet gevonden is. Alsof
die trekker opeens wel heel snel gevonden zou worden als die een
kenteken heeft. Volgens mij weet de Minister ook dat dit onzinredenen
zijn.
Het hoofdargument was de verkeersveiligheid, en die is ook door iedereen
benoemd. Ik meende daarnaast te horen dat we eigenlijk geen cijfers
hebben over de verkeersveiligheid. Erkent de Minister dat? En als de
Minister dat erkent, waarom stoppen we dan niet gewoon met dit
wetsvoorstel? Ik heb maar meteen mijn vervolgvraag gesteld, want dan
hoef ik dat niet meer in tweede instantie te doen.
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

24

Waarom stoppen we er niet gewoon mee? Die vraag mag de Minister
beantwoorden.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik hoef dat niet te erkennen, want ik gaf net al aan dat wij dat niet op die
manier registreren. We weten allemaal dat er ongevallen plaatsvinden
met tractoren, maar we kunnen niet vaststellen of er sprake is van een
vermindering of van een vermeerdering. We zien dat tractors groter en
sneller worden, en dat zich ongevallen voordoen. Dat probleem doet zich
zowel bij kleine als bij grotere trekkers voor. Dat was een van de redenen
waarom de Kamer mij per motie heeft gevraagd om dit te regelen.
Ik wil graag de amendementen behandelen.
De voorzitter:
De heer Van Helvert heeft nog een vervolgvraag, waarna de heer Bisschop
nog een interruptie wil plegen.
De heer Van Helvert (CDA):
De Minister zei dat er ongelukken gebeuren met tractoren, maar dat weet
ik natuurlijk zelf ook wel. In 2009 hebben we de laatste cijfers daarover
verzameld. Tijdens mijn eerste betoog ben ik zelf op zoek gegaan naar de
cijfers van het CBS, en daaruit blijkt dat ongevallen met tractoren vallen
onder de categorie «overige deelname». Onder die categorie vallen
bestuurders en passagiers van bussen, trams en landbouwvoertuigen. Het
aantal ongevallen dat valt onder die groep, is gedaald van 31 in 1996 naar
minder dan twee in 2015. Ik ben het er helemaal mee eens dat dit er twee
te veel zijn, maar als we van 31 naar twee dalen, kunnen we toch niet
zeggen dat de verkeersonveiligheid is gegroeid door het toegenomen
aantal ongevallen met tractoren? Dat wordt echter wel als hoofdargument
gebruikt, en daarom wil ik de Minister vragen om met die pet op te
bekijken of datgene wat we aan het doen zijn wel proportioneel is.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik ken de cijfers die de heer Van Helvert noemde niet. Ik kan daarom niet
oordelen of het aantal van twee ongelukken klopt. Het is van belang dat
wij met elkaar hebben geconstateerd dat er steeds meer tractoren zijn die
harder kunnen rijden, en dat een hogere snelheid in een gebied uiteindelijk kan leiden tot meer ongevallen. Aangezien tractoren sneller kunnen
rijden, en er ook een wens bestaat om meer tractoren sneller te laten
rijden, zullen we ze moeten kentekenen, zodat we ze ook kunnen
controleren en handhaven.
Ik krijg nu overigens een briefje waarop staat dat het in 2015 ging om
dertien ongevallen, waarvan twee in de bebouwde kom.
De voorzitter:
Dat zoeken we op.
De heer Bisschop (SGP):
Ik blijf grote vraagtekens zetten bij de stelling van de Minister dat er geen
staandehouding nodig is om vast te kunnen stellen of bijvoorbeeld een
aanhanger te zwaar beladen is. In het kader van handhaving is staandehouding absoluut noodzakelijk, want anders kun je een en ander fysiek al
niet vaststellen, maar daar gaat mijn vraag niet over.
Mijn vraag gaat over de twee moties waar de Minister aan refereert.
Misschien is het goed om de dicta van die moties te noemen. In de
motie-De Rouwe staat: «verzoekt de regering, een snelheidsverhoging tot
40 km/u alleen voor deze wegen mogelijk te maken». Met «deze wegen»
wordt gedoeld op gebiedsontsluitingswegen en rondwegen zonder
fietsers. In de motie-Kuiken staat: «verzoekt de regering, in het belang van
de verkeersveiligheid en gelijke concurrentieverhoudingen over te gaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

25

tot kentekening van te benoemen categorieën tractoren en landbouwvoertuigen». Deze dicta bieden de Minister mogelijkheden om op dit punt
maatwerk te leveren en ernaar toe te werken dat apparaten die boven de
40 km/u kunnen komen, uiterlijk in mei 2018 geregistreerd zijn. Ik zou
zeggen: Minister, alstublieft, grijp deze mogelijkheden! Ik denk een beetje
met de Minister mee.
De voorzitter:
Dank u zeer voor deze service, mijnheer Bisschop.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
De heer Bisschop had een paar vragen. De eerste vraag ging over de
staandehouding. Bij brede voertuigen is staandehouding niet noodzakelijk. De heer Bisschop vroeg zojuist naar zwaar beladen voertuigen. Die
moet je inderdaad fysiek controleren. Je moet kunnen meten of ze te
zwaar beladen zijn. Dat kun je niet op basis van een kenteken zien.
Daarnaast heeft de heer Bisschop gevraagd om te kijken naar de dicta van
de moties. Hij heeft gezegd dat met wat daarin staat, de mogelijkheid
wordt geboden om te variëren. Inderdaad wordt de mogelijkheid geboden
om te variëren. Uiteindelijk hebben we het op deze manier samen met de
sector voorbereid. We hebben het ook in brede zin voorbereid. Er is
gevraagd om een snelheidsverhoging tot 40 km/u alleen voor deze wegen.
Daar is discussie over. Wat willen de wegbeheerders eigenlijk? Zij willen
zo veel mogelijk duidelijkheid hebben. Zij zeggen: als het er komt, moet ik
op basis van het kenteken kunnen handhaven. Het punt van de te
benoemen tractoren en landbouwvoertuigen is hier ook aan de orde
geweest. Daarbij ging het om de vraag welke voertuigen we willen
uitzonderen en welke niet. We hebben discussies gevoerd over de
grasmaaiers en dergelijke: moet je daar wel of niet een rijbewijs voor
hebben? Wat betreft het kenteken hebben we naar dezelfde punten
gekeken.
Ik kom zo op het proces. Naar aanleiding van het proces moeten we maar
even kijken wat ik wel of niet met de amendementen kan doen. Met de
amendementen wordt immers een uitzonderingspositie voor de ene
groep versus de andere groep beoogd.
De voorzitter:
Wellicht heeft de heer Bisschop een vervolgvraag.
De heer Bisschop (SGP):
Ik heb niet zozeer een vervolgvraag. Ik onderstreep nadrukkelijk het
dictum van de motie-Kuiken. Met wat daarin staat, wordt de mogelijkheid
geboden om op dit punt een evenwichtig beleid te voeren. Tussen de
regels proef ik dat de Minister ook behoefte heeft aan een evenwichtig
beleid. Dat vind ik hartverwarmend. Ik denk dat de Minister hiervoor echt
handvatten heeft gekregen.
De voorzitter:
Dank u zeer voor dit warme pleidooi.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
De motie-Kuiken vraagt om het benoemen van categorieën. De heer
Bisschop benoemt vervolgens zijn eigen categorie alvast, namelijk een
snelheid hoger dan 40 km/u. Dat gaat om maximaal 7.000 voertuigen en
wijkt wel heel erg af van het hele voertuigenpark, dat zo’n 500.000
voertuigen omvat. Wij hebben er altijd voor gekozen om het hele areaal te
bekijken en een uitzondering te maken voor voertuigen waarvan wij
denken dat ze niet op de weg komen en waarvoor dat überhaupt niet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

26

mogelijk is. Het advies is ook door betrokkenen zo ondersteund: het moet
zowel voor voertuigen onder als voor voertuigen boven de 40 km/u
gelden.
Ik ga naar de amendementen. Het amendement op stuk nr. 7 is van de
heer Bisschop en gaat over de fruittreintjes. Een uitzonderingsbevoegdheid voor de fruittreintjes brengt je in problemen bij andere
voertuigen die wij net van uitzonderingsmogelijkheden ontsloten hebben,
zoals de ombouwbare mercedessen. Daar open je dan weer een
mogelijkheid voor. Ik heb de meeheftrucks kunnen uitzonderen, maar voor
fruittelers is dat niet echt mogelijk. Die smalspoortractoren zijn eigenlijk
gelijk aan andere tractoren, afgezien van het feit dat ze om bedrijfseconomische redenen smaller zijn: hoe dichter je bomen op elkaar kunt planten
hoe beter. Er moet een vorm van registratie plaatsvinden. Ook deze
voertuigen zullen als ze meer dan 40 km/u kunnen rijden, conform de
apk-richtlijn, geregistreerd moeten worden. Dan zou er voor deze
fruittreintjes nog een aparte vorm van registratie moeten komen. Ik weet
niet of dat nou erg aantrekkelijk is voor de sector, want nu kunnen ze
gewoon in de kentekenregistratie worden meegenomen. Het lijkt mij een
kostbare geschiedenis en die kosten komen uiteindelijk daar terecht.
Ik heb bij de fruittelers niet de zorg kunnen wegnemen over de motorrijtuigenbelasting. Met de invoering van de kentekenplicht wordt echt
geregeld dat die uitzondering op de mrb voor tractoren en mobiele
machines blijft bestaan. Voor het kentekenen zelf komt het uiteindelijk
neer op out of pocket € 120 per bedrijf, uitgaande van drie tractoren per
fruitbedrijf. Ja, dat is een bijdrage. Ja, het zijn weer kosten voor een sector
die het moeilijk heeft. Maar goed, ik zie dus eigenlijk geen mogelijkheid
voor deze uitzondering, omdat ik bang ben dat dat vervolgens ook voor
anderen gaat leiden tot uitzonderingsposities. Ze moeten uiteindelijk ook
geregistreerd worden, dus dan moeten er op een andere manier toch
kosten gemaakt worden. Ik ontraad dit amendement.
Ik kom op het amendement-Hoogland op stuk nr. 11, dat zich op heel
andere zaken richt, namelijk op het invoeren van een getrapte recidiveregeling voor rijontzegging wegens alcohol- en drugsgebruik in het verkeer.
De heer Hoogland zei het zelf al: hij heeft deze wet aangegrepen om dit
punt te maken. Ik weet dat hij er al geruime tijd mee zit. Het amendement
ligt puur op het terrein van het Ministerie van Veiligheid en Justitie. Het is
een heel vergaande aanpassing, waarover wij eerst advies moeten vragen
aan de Raad van State voordat wij het wetsvoorstel doorsturen naar de
Eerste Kamer. Anders vraagt die Kamer hoogstwaarschijnlijk zelf om dat
advies. Daarmee is de invoeringstermijn van 1 januari 2017 onhaalbaar
geworden. Los van de inhoud is dat een probleem dat ik met het
amendement heb. De conversietermijn waarom de sector vraagt om de
wet goed te kunnen invoeren, wordt dan ook onhaalbaar. Die sector zegt
eigenlijk dat er twee winterperiodes nodig zijn om de wet goed in te
kunnen voeren, omdat de winter de periode is waarin zij voldoende vrije
uren hebben om de kentekening en de bijbehorende administratie te
doen.
Inhoudelijk kan ik er wel iets over zeggen, maar ik zou ook graag mijn
collega van V en J er het een en ander over willen laten zeggen. De
periode van rijontzegging kan 5, 10, 20, 30 jaar of levenslang zijn en
gedurende die periode kan er volgens het amendement geen nieuw
rijbewijs worden afgegeven. Een levenslange rijontzegging is tot nu toe
nog nooit toegepast. Het zou uniek zijn en daarom denk ik dat V en J toch
wel een advies zou moeten geven over de proportionaliteit ervan. Dat kan
een positief of negatief advies zijn, maar het is natuurlijk van belang dat
dat advies kan worden meegenomen.
Mijn probleem is dus dat de beoogde invoeringsdatum van de kentekenplicht onhaalbaar wordt, omdat te voorzien is dat de Eerste Kamer om een
advies zal vragen als ik niet zelf de Raad van State om advies vraag.
Daardoor zal het niet lukken om voor 20 mei 2018 een vorm van regis-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

27

tratie te hebben in het kader van de apk-richtlijn. Dat staat los van de
motie van de Kamer, want daaraan is geen termijn verbonden. De
koppeling met de datum van 20 mei 2018 uit de apk-richtlijn maakt het
dus wel ingewikkeld. Bovendien ligt het amendement op het terrein van
mijn collega en moet hij er daarom op zijn minst een advies over kunnen
geven.
Mijn collega van V en J heeft begin dit jaar gezegd dat hij het WODC heeft
verzocht om in 2016 onderzoek te doen naar de straftoemeting in ernstige
verkeerszaken, waaronder het rijden onder invloed. Hij heeft verder
toegezegd dat hij de beleidsreactie aan de Kamer zal toezenden en dat hij
daarin zal ingaan op het verlengen van de termijn waarvoor een ontzegging van de rijbevoegdheid zal worden opgelegd. Hij komt nog met die
informatie, maar ik kan tegelijkertijd ook begrijpen waarom de heer
Hoogland zegt dat hij hier al heel lang op wacht en dat hij nu wel eens wil
weten hoe of wat. Ik moet dit amendement ten zeerste ontraden. Ik vraag
de commissie verder om mij de tijd te geven om te overleggen met mijn
collega van V en J en om daarna een procesvoorstel te doen.
Ik ga nu verder met het amendement van mevrouw Visser op stuk nr. 12
en dat van de heer Van Helvert op stuk nr. 13. Laat ik eerst inhoudelijk op
deze amendementen ingegaan. Ik verwacht dat slechts een beperkt aantal
eigenaren van tractoren zich zullen melden. Naar schatting zullen dat er
zo’n 7.000 zijn. Bovendien heeft kentekening niets te maken met die
eventuele kop op de Europese apk-plicht. Dat staat wel in het amendement van de heer Van Helvert, maar ik heb al aangegeven dat we dit
hebben gedaan naar aanleiding van de Kamermotie. De kentekening van
de tractoren is dus een nationale aangelegenheid en heeft te maken met
de betere handhaafbaarheid ten behoeve van de verkeersveiligheid. Niet
gekentekende tractoren mogen dan maximaal 25 km/u mogen rijden,
omdat de wegbeheerders dan een snelheidsverhoging niet zullen
accepteren. Ook dat wetsvoorstel komt dus in het gedrang door dit
amendement. Volgens mij ligt hier overigens een motie van de heer De
Rouwe van het CDA aan ten grondslag. Naar verwachting zullen
overigens trekkers gewoon sneller dan 25 km/u blijven rijden, alleen dan
niet gelegaliseerd. De heer Van Helvert kent verder ook de brandbrief; hij
heeft daarover net klip-en-klaar zijn mening gegeven. Hoe het ook zij, de
branche geeft aan het wetsvoorstel te steunen.
Ik kan niet anders dan het amendement van de heer Van Helvert ontraden.
Het laat weinig over van de motie van de Kamer en het gaat in tegen de
wens van de sector. Bovendien vergt het heel veel handhaving. Dat geldt
ook voor het amendement op stuk nr. 13, want de strekking van beide
amendementen komt min of meer overeen.
Voorzitter, daarbij wilde ik het laten.
De voorzitter:
Ik kijk even of er nog vragen zijn over de amendementen. Dat is het geval.
De heer Van Helvert (CDA):
De Minister zegt dat er geen kop op het Europees beleid zit, omdat dit
beleid het gevolg is van de motie. Het maakt niet uit of de Kamer dit via
een motie doet of dat de Minister het zelf doet. Hoe je het ook wendt of
keert, het is iets extra’s bovenop wat Europa van ons vraagt. Dat is een
kop. Als die kop het gevolg is van een motie, kunnen wij die er ook weer
van afhalen. Klopt dat?
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik zeg steeds dat het in het kader van de Europese verplichtingen niet
noodzakelijk is. Een kop is meer doen dan Europa van ons vraagt bij de
invulling van een Europese verplichting. Dan doen wij hier niet. Wij doen
dit omdat de Kamer mij hier bij motie om verzocht heeft. Daarom moet je
dit los van elkaar zien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

28

Dan het procesvoorstel. Het ingewikkelde zit niet in de inhoud van
sommige amendementen. Dat is een kwestie van wat de Kamer in
meerderheid wel of niet wil. Daarmee kan de wetgeving gewoon
doorgaan. Het ingewikkelde zit in het amendement van de heer Hoogland
over recidive en het aangekondigde amendement van mevrouw Visser dat
wij nog niet eens gezien hebben. Zij wil dingen regelen die niet met deze
wet te maken hebben. Dat maakt het ontzettend complex. Zeker met
alleen een aangekondigd amendement kan ik deze wetgeving niet naar
een volgende fase brengen, namelijk hier in stemming brengen en
vervolgens indienen bij de Eerste Kamer. Zoals ik aangaf, verwacht ik dat
dit zal moeten leiden tot een advies van de Raad van State. Ik wil eerst
met mijn collega van V en J spreken. Wellicht heeft hij een oplossing.
Misschien is het mogelijk om de amendementen van de heer Hoogland en
mevrouw Visser bij andere wetgeving op te pakken. In dat geval zou er
een splitsing gemaakt kunnen worden. Als dat niet kan, moet ik nadenken
wat ik met de wet voor het trekkerkenteken moet doen. Dan moet ik
nagaan hoeveel tijd wij nog hebben om het op een andere manier te
regelen. U begrijpt hoe ontzettend complex dit vraagstuk is geworden
door u allen. Geeft u mij even twee weken de tijd om een procesvoorstel
aan de Kamer voor te leggen.
De voorzitter:
Ik heb nog een vraag over het proces. Ik kan mij voorstellen dat u uit een
oogpunt van zorgvuldigheid advies wilt van de Raad van State. Ik mag het
niet zeggen, maar wij hebben daar misschien minder behoefte aan. Als de
wet in stemming komt, kan de Eerste Kamer om een advies van de Raad
van State vragen. Dat is dan de verantwoordelijkheid van een der Kamers.
Hoe kijkt de Minister tegen zo’n traject aan? In hoeverre deelt zij de
mening dat de verantwoordelijkheid van het kabinet niet meer bestaat
omdat de Raad van State erbij betrokken wordt? Ik kan mij overigens
voorstellen dat een verantwoordelijkheid van het kabinet in dezen wel
wenselijk is.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik kan mij verzetten tegen een amendement, maar als de Kamer erover
stemt, kan het worden aangenomen. Dat kan. Daarvoor hoef ik niet bij
voorbaat advies aan de Raad van State te vragen. Mijn politieke ervaring
tot nu toe is dat ik er bijna zeker van ben dat de Eerste Kamer vervolgens
met deze vraag zal komen. Zij zal dit zo’n wezensvreemde amendering
van deze wet vinden, dat zij daarover advies van de Raad van State wil. De
Tweede Kamer kan straks uitspreken of zij daar wel of niet op wil wachten.
Dat is aan de Kamer zelf. Zij kan besluiten om eerst het advies af wachten
of om de wet direct in stemming te brengen. Ik zal daar een voorstel voor
doen in mijn procesbrief.
Daarnaast wil ik graag mijn collega van V en J vragen wat hij ervan vindt.
Het is uiteindelijk zijn beleidsterrein. Hij maakt het totaal aan straffen met
betrekking tot verkeersmaatregelen. Als je voor het ene een straf van een
halfjaar kunt krijgen en je voor het andere 30 jaar je rijbewijs kwijt bent,
moet hij een uitspraak doen over proportionaliteit, handhaafbaarheid en
dergelijke.
Ik zal het Ministerie van V en J vragen of het daar meteen een inhoudelijk
antwoord op kan geven en anders of het een procesvoorstel kan doen.
Alle andere punten die zijn ingebracht, zijn een kwestie van willen of
kunnen. De vraag of de Kamer wel of niet wil overgaan tot alleen boven
de 40 km/u is een inhoudelijke discussie die echt met dit wetsvoorstel
heeft te maken. Daar zie ik niet zo veel problemen; dat is een verschil in
smaak. Dat verschil in smaak was er de afgelopen tien jaar al en het zal er
de komende tien jaar ook nog wel zijn.
Dan het amendement van mevrouw Visser; ik weet niet eens hoe het eruit
zal zien. Dat maakt het ingewikkeld. Als zij het nog snel kan indienen, kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

29

ik het betrekken bij mijn procesbrief. Ik heb nog nooit zo’n ingewikkelde
wetsbehandeling gehad van een voorstel waarvan ik dacht dat het simpel
zou zijn.
De voorzitter:
Dat zou een vervolgvraag zijn: kan de Minister aangeven wanneer zij dat
procesvoorstel laat zien? Als de Kamer wel kiest voor een traject waarin zij
hierover gaat stemmen, wat betekent het dan als de Eerste Kamer advies
vraagt aan de Raad van State? Wat betekent dit ook in tijd? Overigens
overtreden de Fransen al jaren de begrotingsregels van de EU. Die
vergelijking gaat een beetje mank, maar wat zijn de consequenties als
Nederland niet op tijd aan deze eis voldoet? Misschien kan de Minister dit
nog schetsen; dan kunnen wij beter een afweging maken.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Ik zal de Kamer binnen twee weken de brief toesturen. Zij kan dan tijdens
het reces lang nadenken over de vraag wat zij daarmee wil doen. Ik hoop
dat het onderwerp dan meteen na het reces kan worden geagendeerd
opdat wij ermee aan de slag kunnen gaan. Ik zal daarin beschrijven wat de
termijnen zijn van een advies van de Raad van State en wat dit zou
betekenen.
Ik doe maar net of ik het niet heb gehoord, maar ik had de indruk dat de
voorzitter mij verlokte tot onbetamelijk gedrag, namelijk niet voldoen aan
Europese regelgeving. Dat bedoelde hij vast niet. Als je niet voldoet aan
de afspraken die in Europees verband zijn gemaakt, komt er eerst een tik
op de vingers en vervolgens wordt gevraagd waarom een en ander nog
niet is geïmplementeerd. Je kunt dan nog wel iets uitleggen over een
ingewikkeld debat in je eigen parlement, maar op een gegeven moment
komt de ingebrekestelling. Als je dan nog niets doet, moet je gaan
betalen. Dat is zo’n beetje de weg die wordt gevolgd. Als de leden dat
willen, kan ik dit toevoegen aan de procesbrief.
Ik meen dat wij hierover inhoudelijk genoeg hebben gediscussieerd. Ik
kom graag op zo kort mogelijke termijn terug met een voorstel dat ik
samen met mijn collega van V en J heb kunnen afstemmen. De Kamer kan
zich dan beraden op de vraag of zij de amendementen alsnog op een
andere plek wil indienen of niet.
De voorzitter:
Die oproep tot bestuurlijke ongehoorzaamheid kwam van een lid van de
Partij van de Arbeid en niet van de voorzitter van dit overleg. Dit is een
kleine correctie voor het verslag.
Ik inventariseer of er nog vragen zijn. Dan doen wij een heel korte tweede
termijn.
De heer Van Helvert (CDA):
Voorzitter. Ik steun de amendementen die de heer Hoogland en mevrouw
Visser hebben voorgesteld. Overigens zijn dit sterke amendementen en
het is goed dat ze nu worden ingediend, omdat het nu nog kan. Ze hebben
natuurlijk wel gevolgen voor de hele Wegenverkeerswet. De Raad voor de
rechtspraak heeft nog geen gelegenheid gehad om te adviseren over de
wenselijkheid en de praktische uitvoerbaarheid. De levenslange rijontzegging met herbeoordeling is volgens mij ook nieuw. Ook daar komt de
Raad voor de rechtspraak nog aan bod evenals de Eerste Kamer.
Het procesvoorstel van de Minister is heel goed. Ik raad haar aan daar
rustig de tijd voor te nemen. Ik denk dat het goed is om er goed naar te
kijken. Het CDA kan leven met dit procesvoorstel. Ik voeg hieraan toe dat
zorgvuldigheid boven snelheid gaat.
Mevrouw Visser (VVD):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

30

Voorzitter. Ik dank de Minister en haar ondersteuning voor de antwoorden.
Ik ben het eens met het procesvoorstel. Het is goed dat de onduidelijkheid
over de mrb is weggenomen. De Minister heeft dit duidelijk toegelicht.
Hetzelfde geldt voor de luchtdrukremmen die voor bestaande voertuigen
zijn uitgesloten. Ik vraag de Minister ten behoeve van haar procesbrief
naar de discussie over de ongevallenregistratie. Daarover ontstond net
ook al een korte discussie tussen de Minister en de heer Van Helvert. De
vraag is op welke cijfers de Minister zich baseert. De cijfers die wij zien,
ook in de beantwoording, zijn tot en met 2012. Kan de Minister in een
brief een overzicht geven van de laatste cijfers met betrekking tot de
verkeersveiligheid: ongevallenregistratie met landbouwvoertuigen? Het is
namelijk goed om deze gegevens erbij te betrekken in de tweede termijn
na de zomer.
De voorzitter:
Een opmerking over de orde. Ik hoorde net de vraag of er een tweede
termijn wordt gehouden. In principe zijn wij bezig met het derde rondje
dat betrekking heeft op het proces. Daarover heb ik ook inbrengen
gehoord. Zo meteen volgt de tweede termijn waarin u moties kunt
indienen. De suggestie was dat we dit debat verder gaan voeren na het
reces. De vraag die nu rijst is of er vandaag een tweede termijn wordt
gehouden. In principe – het betreft nu louter de orde, die ik hier behoor te
handhaven – houden we vandaag een tweede termijn, waarna we het
debat sluiten. We kunnen dat altijd heropenen, maar voor de volledigheid
lijkt het me goed om die procedure te volgen. Op basis van de brief
nemen we een besluit over het heropenen van het debat. We moeten de
dingen wel ordentelijk doen en dus doen wat we vandaag zouden moeten
doen. Ik kijk naar de Kamerleden omdat hierover wat onduidelijkheid leek
te zijn.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter. Ook ik dank de Minister voor de beantwoording van de vragen.
Het is heel goed dat hierover een discussie ontstaat.
Ik vind de procesbrief van de Minister zo cruciaal dat ik er voorstander van
ben om het debat te parkeren en na het reces verder te discussiëren. Je
kunt nu formeel wel een tweede termijn houden, maar dit voegt niet zo
gek veel toe omdat heel veel afhangt van de inhoud van de moties. Ik kan
nu een motie indienen over snelheden of wat dan ook, maar ik zie eerlijk
gezegd niet de toegevoegde waarde van het op dit moment houden van
een tweede termijn. Wat mij betreft sluiten we het debat.
De voorzitter:
In dat geval sluit je nooit het debat, maar schors je dat volgens mij. Ik heb
dit van de vaste commissievoorzitter geleerd en zie dat mevrouw Visser
instemmend knikt. Als zij dat doet, is het goed en meestal is de
meerderheid het daar dan mee eens. Dit is een intern grapje. Ik zie dat de
heer Van Helvert het daarmee ook eens is. Ik kijk nu naar de Minister. Dit
zou betekenen dat we het debat vandaag schorsen in afwachting van de
brief van de Minister en dat we de tweede termijn na het reces houden.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Voorzitter. Ik weet dat het er niet gemakkelijker op wordt, maar ik zeg het
volgende. Als de voortzetting over het reces heen wordt getild, halen we
1 januari 2017 niet. We waren echter wel van plan om dat te doen. Ik hoor
meteen dat niet iedereen daarover ontevreden is, maar ik ben dat wel. We
hebben hieraan immers al heel lang met de sector gewerkt. Ik vind het
dan ook niet netjes om de termijn niet te halen. Als ik in staat ben om
binnen een week een brief bij de Kamer neer te leggen, is zij in ieder geval
in staat om dit punt, indien daarvoor een meerderheid is, binnen twee
weken te agenderen. Dan kunnen we in ieder geval nagaan of het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

31

mogelijk is om tijdig de discussie te voeren. Mocht de Kamer dan alsnog
besluiten om het over het reces heen te tillen – dat zou kunnen – dan is
dat zo. Dan heb ik echter mijn uiterste best gedaan om het op tijd te
realiseren.
Ik stuur dus binnen een week mijn procesbrief. De Kamer kan vervolgens
beoordelen of zij een en ander voor het reces wil afhandelen. Dat is mijn
voorstel. Daarna is een en ander in handen van de Eerste Kamer.
De voorzitter:
Op basis van de inbreng van de Minister stel ik vast dat dit geen afbreuk
doet aan datgene wat drie leden van de Kamer hebben gezegd, namelijk
dat de tweede termijn van vandaag vervalt en dat de mogelijkheid blijft
bestaan om op basis van de brief voor het zomerreces of daarna de
tweede termijn te houden. De vraag wanneer het vervolgdebat zal worden
ingepland, kunnen wij nu niet beantwoorden.
Minister Schultz van Haegen-Maas Geesteranus:
Dat klopt. Er blijft gewoon overeind staan wat de Kamerleden gezegd
hebben. Ik zal ook de ongevallenregistratie meenemen, zoals de VVD heeft
gevraagd. De Kamer zegt dat zorgvuldigheid boven snelheid gaat. Dat
vind ik andersom ook. Ik heb een intensief traject met de sector
doorlopen. Ik doe dit op basis van een vraag van de meerderheid van de
Kamer. Ik vind het heel belangrijk om ook zorgvuldig te zijn richting de
sector en niet allerlei rare capriolen uit te halen. Ik probeer de brief op tijd
naar de Kamer te sturen, zodat er de mogelijkheid is om het debat op tijd
te voeren. Ik hoop dat de Kamer dat wil honoreren, al zie ik zelf ook nog
niet helemaal in hoe dat qua tijd moet in de laatste week.
De voorzitter:
Ik heb nog niet gezegd wat ik er als Kamerlid van vind. De PvdA heeft,
zoals niet zal verbazen, de behoefte om dit voor de zomer af te handelen.
Elk Kamerlid heeft het recht om te verzoeken om een debat te heropenen.
De vraag is of dat reëel is en lukt voor het zomerreces. Ik praat nu als
Kamerlid en niet als voorzitter van dit overleg: het zou onze vurige wens
zijn om dat wel te doen. Maar goed, wij zullen dat verzoek aan de griffier
doen en zullen bezien of er een mogelijkheid is om dat in te plannen. We
komen elkaar wel weer tegen bij de regeling, zou ik zeggen.
Daarmee is de beraadslaging voor vandaag geschorst. Wij vervolgen de
wetsbehandeling naar aanleiding van de brief die de Minister stuurt.
Sluiting 12.26 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 397, nr. 17

32