Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 300 VIII

Vaststelling van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (VIII) voor het jaar 2016

Nr. 93

BRIEF VAN DE MINISTER EN STAATSSECRETARIS VAN
ONDERWIJS, CULTUUR EN WETENSCHAP
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 november 2015
Hierbij bieden wij u Education at a Glance 2015 aan1, waarin de onderwijsstelsels van 34 OESO-landen onderling worden vergeleken. De belangrijkste beelden hieruit zijn ook online te vinden op
www.trendsinbeeldocw.nl. Hierbij vergelijken we Nederland met
omringende landen en de twee grootste economieën van de OESO, de VS
en Japan. Nederland komt goed uit die vergelijking. Want onze investeringen liggen vrijwel op het OESO-gemiddelde, maar onze prestaties zijn
bovengemiddeld. Een punt van aandacht is het ICT-gebruik in het
voortgezet onderwijs. Dit gebeurt door Nederlandse leraren minder dan
gemiddeld in de OESO. Hieronder beschrijven wij een aantal opvallende
uitkomsten van het rapport.
Steeds meer jongeren in Nederland volgen onderwijs
Steeds meer Nederlandse jongeren in de leeftijd van 20 tot 29 jaar volgen
onderwijs (zie figuur 1). Dit is niet in alle landen het geval. In Zweden en
Finland daalt dit aandeel jongeren juist.

1

kst-34300-VIII-93
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2015

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 VIII, nr. 93

1

Figuur 1. Onderwijsdeelname van 20 tot 29 jarigen aan regulier bekostigd onderwijs,
2013

Nederlandse opleidingen populair bij buitenlandse studenten
Nederland is aantrekkelijk voor internationale studenten.2 Zowel bij
bachelor- als masteropleidingen scoort Nederland hoog, afgezet tegen
vergelijkbare landen.3 Zo’n 10 procent van de studenten in het hoger
onderwijs komt uit het buitenland. Meer specifiek geldt dit voor 8 procent
van de bachelorstudenten en voor 17 procent van de masterstudenten.
Van deze studenten in het hoger onderwijs komt slechts 15 procent uit
Azië. De meesten (36 procent) komen uit Duitsland. Dat er zoveel
internationale studenten in Nederland zijn, draagt bij aan onze
kenniseconomie.
Figuur 2. Diplomamobiliteit van internationale studenten in het tertiair onderwijs:
percentage van de ho-studenten afkomstig uit het buitenland, 2013

2

3

Dit zijn studenten die hun vooropleiding in het buitenland volgden en voor een diploma naar
Nederland komen.
De opsplitsing naar bachelor- en masterstudenten is in Education at a Glance 2015 voor het
eerst mogelijk dankzij de invoering van de nieuwe internationale onderwijsclassificatie (ISCED,
2011)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 VIII, nr. 93

2

Meer internet en digitale leermiddelen
Nieuw in deze publicatie van Education at a Glance is de indicator over
het gebruik van internet en digitale leermiddelen in het hoger onderwijs.
In de onderbouw van het voortgezet onderwijs maakt 35 procent van de
leraren meer dan 10 uur per week gebruik van digitale leermiddelen.4 Het
OESO-gemiddelde ligt hier op 40 procent. Voor Nederland betekent dit dat
er nog voldoende ruimte mogelijk is voor vernieuwing en verbetering op
dit gebied. Met de afspraken in de sectorakkoorden zet het kabinet samen
met de sectorraden in op toekomstbestendig en uitdagend onderwijs met
moderne leermiddelen.5 Een slimme inzet van ICT maakt meer maatwerk
mogelijk. Leraren kunnen hierdoor goed inspelen op de verschillen tussen
leerlingen. Het streven is dat alle po- en vo-scholen in 2020 meer digitale
leermiddelen in de lessen gebruiken en dat leraren over de juiste
vaardigheden beschikken om deze middelen didactisch in te zetten.
Uitgaven aan onderwijsinstellingen op OESO-gemiddelde
Het investeren in onderwijs helpt de economische groei, verbetert de
productiviteit, draagt bij aan persoonlijke en sociale ontwikkeling en
vermindert sociale ongelijkheid. De vraag naar onderwijs van hoge
kwaliteit kan zich vertalen in hogere kosten, maar ook hogere maatschappelijke baten. De Nederlandse uitgaven aan onderwijsinstellingen zijn al
sinds 2010 redelijk constant. Onze uitgaven lagen met 5,5 procent van het
bbp in 2012 iets boven het OESO-gemiddelde van 5,3 procent. Het
Verenigd Koninkrijk en de Verenigde Staten gaven toen ruim 6 procent
van het bbp uit aan onderwijsinstellingen (figuur 3).
Figuur 3. Uitgaven aan onderwijsinstellingen als percentage van het bbp1, 2012

1

Zichtbaar zijn publieke en private uitgaven aan instellingen, dus exclusief studiefinanciering.

Nederland heeft goede aansluiting met de arbeidsmarkt
De overgang vanuit het onderwijs naar de arbeidsmarkt wordt niet alleen
beïnvloed door de lengte en kwaliteit van het genoten onderwijs, maar
ook door de toestand van de arbeidsmarkt, de economische omstandigheden en de demografische ontwikkeling. In alle OESO-landen geldt: hoe
hoger het opleidingsniveau, hoe hoger de deelname aan de arbeidsmarkt.
Van de Nederlandse hoger opgeleiden had in 2013 88 procent werk. Het
4
5

TALIS: Teaching and Learning International Survey
Kamerstuk 31 293, nr. 272

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 VIII, nr. 93

3

gemiddelde van de OESO-landen lag 5 procentpunten lager. In de groep
zonder startkwalificatie had in 2013 59 procent werk.6 Het
OESO-gemiddelde was toen 56 procent.
Internationaal gezien nemen de Nederlandse middelbare beroepsopleidingen een unieke positie in. De afstemming van het opleidingsaanbod is
gericht op vraag en aanbod van de arbeidsmarkt. Hierdoor kan er op
gepaste wijze ingegaan worden op actuele veranderingen op sociaaleconomisch gebied. Nederland loopt hierin voorop door veel aandacht te
besteden aan het optimaliseren van de samenwerking tussen het
bedrijfsleven en het middelbaar beroepsonderwijs.
Figuur 4. Werkgelegenheidscijfers naar opleidingsniveau (25–64 jarigen), 2013

EU-monitoring
Ook de EU gebruikt voor haar monitoring, naast andere data, de gegevens
uit Education at a Glance.7 Op de realisatie van de EU-doelstellingen voor
onderwijs scoort Nederland goed.
OESO-review
Ondanks de goede resultaten blijven we scherp op wat er beter kan in
Nederland. We hebben de OESO daarom gevraagd een uitgebreide
analyse te doen van het Nederlandse onderwijsstelsel. Het rapport
hierover verschijnt in het voorjaar van 2016. We zullen uw Kamer dan
informeren over de bevindingen en onze reacties daarop.
De Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
M. Bussemaker
De Staatssecretaris van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap,
S. Dekker

6
7

Een startkwalificatie is een diploma havo, vwo, mbo 2 of hoger.
Education and Training Monitor 2015, EU, http://www.ec.europa/education/monitor.nl gepubliceerd op 12 november 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 300 VIII, nr. 93

4