Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2017–2018

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1284
Vragen van het lid Westerveld (GroenLinks) aan de Minister voor Basis- en
Voortgezet Onderwijs en Media en aan de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap over de daling van het aantal leerlingen op het vmbo en mbo
(ingezonden 26 januari 2018).
Antwoord van MinisterVan Engelshoven (Onderwijs, Cultuur en Wetenschap)
en Slob (Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media) (ontvangen 27 februari
2018).
Vraag 1
Kent u het artikel «duizenden leerlingen minder op vmbo?»1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat zijn volgens u de oorzaken van de daling van het aantal leerlingen dat
naar het vmbo gaat?
Antwoord 2
De oorzaak voor de daling van het aantal leerlingen dat naar het vmbo gaat,
ligt in de demografische ontwikkelingen. Tussen 2015 en 2030 verwachten we
een leerlingendaling van 12 procent in het voortgezet onderwijs. Het vmbo
heeft bovenop deze demografische ontwikkelingen ook te maken met de
effecten van opstroom naar hogere leerwegen en schoolsoorten.
Vraag 3
Wat is uw mening over de constatering van de voorzitter van de MBO Raad
die in het artikel stelt dat mbo-instellingen zich voorbereiden op de komst van
meer havisten die hun school niet afmaken en op het mbo terecht komen?
Bent u bereid om deze ontwikkeling de komende jaren goed te monitoren?
Antwoord 3
Mbo-instellingen hebben te maken met heterogene groepen studenten. Dat
mbo-instellingen gericht aandacht hebben voor die verschillen lijkt mij een
goede zaak. Landelijke doorstroomcijfers laten geen toename zien van

1

ah-tk-20172018-1284
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

https://www.ad.nl/binnenland/duizenden-leerlingen-minder-naar-vmbo~a0b3cc65/

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

1

havisten die zonder havo-diploma overstappen naar het mbo. De komende
jaren zullen wij de ontwikkelingen rond deze groep volgen, mede als
onderdeel van de monitoring van het doorstroomrecht vmbo-havo.
Vraag 4
Hoe gaat u concreet de passage in het regeerakkoord vormgeven, waarin
staat dat de opleidingseisen voor leerkrachten op het vmbo omhoog gaan,
leraren een betere beloning krijgen en ruimte om door te groeien en er meer
middelen voor het vmbo ter ondersteuning van de lessen komen?
Antwoord 4
De door u benoemde maatregelen staan niet in het regeerakkoord. We delen
wel het belang van goed toegeruste vmbo-docenten. Dit is extra van belang
vanwege de recente invoering van de profielen in het vmbo. Om dit te
realiseren zijn en worden verschillende maatregelen uitgevoerd. Hieraan
wordt gewerkt door middel van bij- en nascholingstrajecten voor de
beroepsgerichte docenten in het vmbo, enerzijds om ervoor te zorgen dat
docenten hun bekwaamheid op peil houden en anderzijds om te realiseren
dat docenten bevoegd worden voor nieuwe vmbo-profielvakken.
Vraag 5
Wat is de stand van zaken van de experimenten over de doorlopende
leerroutes in het vmbo en mbo?2 Hoeveel aanvragen zijn er gedaan voor
2017?
Antwoord 5
Uit de derde (jaarlijkse) monitorrapportage3 die SEO uitvoert in opdracht van
het Ministerie van OCW blijkt dat scholen aangeven dat de implementatie van
de routes voorspoedig verloopt. In het afgelopen schooljaar 2016–2017 is het
aantal lopende vakmanschap-, technologie- en beroepsroutes bijna verdubbeld ten opzichte van het jaar ervoor (202 versus 109). Zowel na één als na
twee jaar in een technologieroute blijkt er minder voortijdig schoolverlaten
(vsv) plaats te vinden dan buiten de route. Bij de vakmanschaproute zijn de
resultaten minder eenduidig.
Het aandeel leerlingen dat doorstroomt naar het mbo (de beroepskolom) is
vanuit de vakmanschap- en technologieroute significant groter dan zonder
doorlopende leerlijn. Voor de vakmanschaproute geldt bovendien dat een
significant groter aandeel leerlingen in het mbo voor dezelfde opleidingsrichting kiest als in het vmbo.
Voor 2017 zijn alle aanvragen gehonoreerd hetgeen heeft geresulteerd in de
start van 14 nieuwe vakmanschaproutes en 10 beroepsroutes, waaronder
twee routes zorg en welzijn. 2017 was het laatste jaar dat experimentele
routes naar mbo niveau 4 van start konden gaan. De meest recente aanvraagronde in 2018 stond enkel open voor vakmanschaproutes. Er zijn 19
aanvragen ingediend. Dit aantal hangt waarschijnlijk samen met het feit dat
het experiment halverwege de looptijd (2014–2022) is en daarmee minder
aantrekkelijk is om nu nog in te stappen. Bovendien is met de brief sterk
beroepsonderwijs4 aangekondigd dat werk gemaakt wordt van een wetsvoorstel voor de structurele verankering van samenwerking vmbo-mbo inclusief
doorlopende leerroutes vmbo tot en met het mbo.
Vraag 6
Bent u bereid om samen met de vertegenwoordigers van scholieren en
studentenorganisaties, onderwijsbonden en -raden in gesprek te gaan om te
kijken wat de overheid met hen kan doen om de waardering voor praktische
opleidingen te verbeteren?

2

https://www.dus-i.nl/subsidies/d/doorlopende-leerlijnen
SEO, Implementatie doorlopende leerlijnen vmbo-mbo (1 november 2017) https://
www.rijksoverheid.nl/documenten/rapporten/2017/11/01/implementatie-doorlopende-leerlijnenvmbo-mbo---derde-monitor-vakmanschap--technologie--en-beroepsroutes
4
Ministerie van OCW, Kamerbrief over versterken vmbo, (20 februari 2017) https://
www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2017/02/20/kamerbrief-over-versterken-vmbo
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Het is belangrijk dat praktisch talent wordt herkend en erkend en dat
praktijkgericht onderwijs gelijkwaardig wordt gewaardeerd ten opzichte van
algemeen vormend onderwijs. Daarom werken we continu samen met het
onderwijs en arbeidsmarktpartijen aan de beeldvorming ervan, zodat het
toekomstperspectief van jongeren zichtbaar wordt.
Beroepsonderwijs is een stevige poot binnen het Nederlandse onderwijssysteem. Dat moeten we koesteren en gaan we de komende jaren dan ook
versterken. Door enerzijds direct en minder direct betrokkenen doorlopend te
informeren over het beroepsonderwijs en de mogelijkheden die hieruit
voortkomen. Daarnaast wordt meer aandacht aan praktijkgericht onderwijs in
het funderend onderwijs gegeven, onder andere door via een wetswijziging
het onderscheid tussen de gemengde en theoretische leerweg op te heffen.
We gaan ervoor zorgen dat alle leerlingen in deze leerweg praktijkgericht
onderwijs volgen.
Daarnaast lopen er verschillende initiatieven om de waardering en herkenbaarheid van (v)mbo-vakmanschap te verbeteren. Initiatieven als de MBO
Uitblinkers en SKILLS wedstrijden tonen het praktisch vakmanschap van het
(v)mbo en dragen daarmee bij aan de herkenbaarheid van en waardering
voor het (v)mbo.
Er gebeurt al veel om de waardering voor praktische opleidingen te verbeteren. Maar dat betekent niet dat we achterover kunnen gaan zitten. We zullen
hier dan ook doorlopend aandacht voor vragen tijdens onze gesprekken met
(vertegenwoordigers van) scholieren en studentenorganisaties, onderwijsbonden en -raden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, Aanhangsel

3