Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

170
Vragen van het lid Den Haan (Fractie Den Haan) aan de Minister van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport over het bericht dat mensen met dementie
na de lockdown nog steeds thuiszitten. (ingezonden 9 september 2021).
Antwoord van Minister De Jonge (Volksgezondheid, Welzijn en Sport)
(ontvangen 5 oktober 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met de uitzending van EenVandaag van donderdag 2 september 2021 over mensen met dementie die ook ná de lockdown nog thuis
zitten?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Wat vindt u van het feit dat mantelzorgers op dit moment nog te weinig
ontlast worden vanwege het verminderde aanbod van dagbesteding?
Antwoord 2
De coronacrisis heeft ook gevolgen voor mantelzorgers in de thuissituatie.
Zeker als de dagbesteding is weggevallen of er sprake is van intensieve zorg
zoals bijvoorbeeld voor een naaste met dementie. Het is daarom belangrijk
dat gemeenten samen met aanbieders in zorg en welzijn nauw samenwerken
om bij kwetsbare mensen thuis zo lang als mogelijk in te zetten op ondersteuning in de thuissituatie. Dagbesteding kan daar een belangrijke rol in
spelen. Op het moment dat de dagbesteding niet in zijn oorspronkelijk vorm
aangeboden kan worden, moeten gemeenten en aanbieders alternatieven
aanbieden. Zij worden daarvoor ook financieel gecompenseerd door het Rijk.
Vraag 3
Hoe gaat u mantelzorgers geruststellen om, ondanks de aanwezigheid van
corona, weer te beginnen met de ondersteuning in de vorm van dagbesteding? Welke communicatiemiddelen zet u in?

1

ah-tk-20212022-170
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

EenVandaag, 2 september 2021, «Mensen met dementie zitten ook ná de lockdown nog thuis:
«Veel groter gevaar dan het coronavirus»» Mensen met dementie zitten ook ná de lockdown
nog thuis: «Veel groter gevaar dan het coronavirus» – EenVandaag (avrotros.nl)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 3
Uit de peiling van Alzheimer Nederland blijkt dat het overgrote deel (91%)
van de mensen met dementie is gevaccineerd tegen corona. Dit betekent dat
zij goed zijn beschermd tegen de ernstige gevolgen van corona. Ik onderschrijf de stelling van Alzheimer Nederland dat het extra gevaar van
besmetting met corona door bezoek aan de dagbesteding voor mensen met
dementie die gevaccineerd zijn, beperkter is dan de nadelige gevolgen van
het niet bezoeken van de dagbesteding.
In het periodiek overleg dat VWS heeft met de VNG, de bij de dagbesteding
betrokken aanbieders en enkele cliëntorganisaties, is de oproep gedaan om
actief in gesprek te gaan met cliënten en mantelzorgers die de dagbesteding
nog niet durven bezoeken en deze te overtuigen van het belang ervan.
Verder heeft MantelzorgNL op basis van het amendement van Kamerlid
Bergkamp3 extra middelen ontvangen voor de uitbreiding van de mantelzorglijn. Deze lijn adviseert en informeert mantelzorgers ten aanzien van hun
ondersteuning. Zo zijn met deze middelen de openingstijden van de
mantelzorglijn verruimd en is extra menskracht ingezet om mantelzorgers zo
goed als mogelijk te kunnen adviseren.
Vraag 4
Is het vervoer naar de dagbesteding op dit moment goed geregeld?
Antwoord 4
Er zijn specifieke richtlijnen opgesteld om veilig zorgvervoer, waaronder
vervoer naar dagbesteding, ten tijde van corona te organiseren. Koninklijk
Nederlands Vervoer, de landelijke branchevereniging voor ondernemers in
het zorg- en taxivervoer, heeft op basis van OMT- en RIVM-adviezen een
protocol opgesteld voor vervoersbedrijven dat ook handvatten biedt voor
zorgorganisaties die het vervoer zelf organiseren. Aanvankelijk gold, op
advies van het OMT en RIVM, een maximering van de bezetting van de auto,
maar per 25 september 20214 geldt dat alle zitplaatsen in een voertuig weer
mogen worden bezet. Reizigers en chauffeurs dragen, indien mogelijk5, een
medisch mondneusmasker. Ik verwacht dat deze versoepeling de organisatie
van het vervoer naar de dagbesteding faciliteert.
Vraag 5
Heeft u zicht op de ondersteuning van mantelzorgers door gemeenten na
corona? Wat zijn de cijfers?
Antwoord 5
Gemeenten voeren de regie voor het beschikbaar stellen van mantelzorgondersteuning en zij hebben tijdens en de coronacrisis extra aandacht aan
mantelzorgers besteed. Zo heeft bijna iedere gemeente een mantelzorgsteunpunt. MantelzorgNL heeft recent een uitvraag onder mantelzorgsteunpunten
binnen gemeenten gedaan om zicht te krijgen op hoe mantelzorgers lokaal
ondersteund worden. De belangrijkste uitkomsten hiervan zijn:
– Er is meer contact dan voorheen met mantelzorgers
– Er is meer oog voor intensieve mantelzorg
– Er is meer samenwerking tussen lokale mantelzorg- en welzijnspartijen.
Vraag 6
Heeft u een beeld hoe het met de dagbesteding staat nu gemeenten steeds
meer aangeven te moeten bezuinigen binnen het Wet maatschappelijke
ondersteuning (Wmo)-beleid? Wat zal volgens u het effect zijn van deze
voorgenomen bezuinigingen? Kunnen gemeenten rekenen op uw steun bij
het openhouden van de dagbesteding en het verder opschalen hiervan?

3

https://zoek.officielebekendmakingen.nl/kst-35570-XVI-58.html
Zie het 126e OMT-advies van 13 september 2021: Advies na 126e OMT COVID-19 met
aanpassing | Brief | Rijksoverheid.nl en de Kamerbrief naar aanleiding van dit advies: Kamerbrief met stand van zaken COVID-19 (september 2021) | Kamerstuk | Rijksoverheid.nl
5
Voor personen die vanwege hun beperkingen niet in staat zijn om een mondneusmasker te
dragen blijven de geldende regels rondom uitzondering van de mondneusmaskerplicht van
toepassing. Zie voor meer informatie: Mondkapjesplicht voor mensen met een beperking of
ziekte | Coronavirus COVID-19 | Rijksoverheid.nl
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Dagbesteding op basis van de Wmo 2015 vindt in het overgrote deel van de
gevallen plaats op basis van een maatwerkvoorziening. Dit betekent dat
voorafgaand aan het afgeven van de maatwerkvoorziening onder meer een
onderzoek heeft plaatsvonden waaruit is gebleken dat de cliënt de dagbesteding nodig heeft voor zijn zelfredzaamheid of participatie. Indien uit het
onderzoek de noodzaak van een maatwerkvoorziening blijkt, is het college
gehouden een voor de cliënt passende maatwerkvoorziening te verstrekken.
Eventuele financiële problemen op gemeentelijk niveau kunnen en mogen
daarbij geen rol spelen. Indien een cliënt of zijn vertegenwoordiger van
mening is dat de door de gemeente verstrekte maatwerkvoorziening niet
passend is, is bezwaar en beroep mogelijk en kan de passendheid van de
voorziening in rechte worden getoetst.
Vraag 7
Kunt u aangeven hoe u innovatie binnen de dagbesteding stimuleert, zodat
deze beter toegankelijk wordt en waardoor meer gebruik van de dagbesteding zal worden gemaakt, zodat mantelzorgers meer ontlast gaan en kunnen
worden?
Antwoord 7
Aanbod van zinvolle activiteiten aan mensen met dementie is een belangrijk
thema binnen de Nationale Dementiestrategie. Ik ben met de VNG in gesprek
over passende manieren om gemeenten hierin te faciliteren. Dit jaar geef ik
dit vorm door een inspiratiewijzer te laten ontwikkelen die inzicht geeft in
effectieve interventies en goede voorbeelden, onderlinge kennisuitwisseling
tussen gemeenten te faciliteren en aan meer dan 30 gemeenten een
incidenteel budget beschikbaar te stellen om lokaal aan de slag te gaan met
de versterking van aanbod voor thuiswonende mensen met dementie. Voor
2022 ben ik met ZonMw in gesprek over het opzetten van een regeling om
initiatieven gericht op het versterken van aanbod voor thuiswonende mensen
met dementie financieel te ondersteunen. De voorwaarden en invulling
hiervan worden dit jaar verder uitgewerkt
Vraag 8
Op welke wijze monitort u de inzet van dagbesteding, zowel lokaal als
regionaal?
Antwoord 8
Vanuit VWS monitoren we de inzet van dagbesteding niet op lokaal – of
regionaal niveau. Op de website «waar staat je gemeente.nl» (https://
www.waarstaatjegemeente.nl/) zijn wel gegevens over dagbesteding
opgenomen. Deze gegevens zijn echter bedoeld om de beleidsontwikkeling
op gemeentelijk en niet op landelijk niveau te ondersteunen. Dat is ook
logisch, omdat de beleidsontwikkeling en de uitvoering van de Wmo is
gedecentraliseerd.
Het uitbreken van corona is wel aanleiding geweest om op landelijk niveau
de ontwikkeling van de dagbesteding in algemene zin te volgen. Dit gebeurt
door middel van het periodiek overleg met VNG, aanbieders en een aantal
cliëntorganisaties.
Vraag 9
Wordt de casemanager dementie actief ingezet bij het zoeken naar oplossingen om dagbesteding ook daadwerkelijk verder te verruimen? Erkent u
hiermee ook de meerwaarde van de casemanager?
Antwoord 9
Een casemanager is een onafhankelijke en vaste begeleider voor mensen met
dementie en hun naasten. Een casemanager informeert, begeleidt, denkt
mee, adviseert en regelt zorg en ondersteuning. Een casemanager heeft
vanzelfsprekend ook een rol in het meedenken over het bezoeken en mogelijk
maken van dagbesteding, juist ook met het oog op geldende maatregelen. Ik
erken dan ook zeker de meerwaarde van een casemanager voor mensen met
dementie en hun naasten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3