Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2021–2022

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2727
Vragen van de leden Klaver, Van der Lee (beiden GroenLinks) en Omtzigt
(Omtzigt) aan de Ministers van Buitenlandse Zaken en van Financiën over de
stroperige implementatie van sancties in Nederland (ingezonden 11 april
2022).
Antwoord van Minister Hoekstra (Buitenlandse Zaken), mede namens de
Ministers van Financiën en van Infrastructuur en Waterstaat en van de
Staatssecretaris van Financiën (Fiscaliteit en Belastingdienst) (ontvangen
12 mei 2022).
Vraag 1
Is er één Minister eindverantwoordelijk voor de implementatie en handhaving
van het totale sanctiebeleid in Nederland? Zo nee, draagt dat juist niet bij aan
de stroperigheid en onduidelijkheid waarmee Nederland dit oppakt? Bent u
bereid dit anders te organiseren?
Antwoord 1
Nee. De Minister van Buitenlandse Zaken heeft een coördinerende rol op
basis van de Sanctiewet 1977 en stelt de sanctieregelingen vast in overeenstemming met de Minister die het mede aangaat. De ministers die verantwoordelijk zijn voor de onderwerpen die de sancties betreffen hebben tevens
verantwoordelijkheid voor de uitvoering en naleving van sancties. Per
sanctieregeling wordt de bevoegde autoriteit voor specifieke sanctiemaatregelen aangewezen. De handhaving van sancties is de verantwoordelijkheid
van het OM. Hiervoor is de Minister van Justitie en Veiligheid verantwoordelijk.
De nationaal coördinator is bezig met een rapport met aanbevelingen dat
medio mei zal worden aangeboden en met uw Kamer zal worden gedeeld.
Hierin zal aandacht worden besteed zijn voor aan eventuele aanpassingen
aan wet- en regelgeving omtrent naleving en toezicht, evenals de organisatorische verankering van het sanctiebeleid in de rijksoverheid.
Vraag 2
Hoe kan het dat het kabinet pas ruim een maand na de oorlog een ontheffing
heeft verleend voor de fiscale geheimhoudingsplicht uit art. 67AWR?

ah-tk-20212022-2727
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

1

Antwoord 2
Het handhaven van en het toezicht houden op de Sanctiewet 1977 in het
algemeen en de Sanctieregeling territoriale integriteit Oekraïne 2014 en de
Sanctieregeling Belarus 2006 in het bijzonder is geen taak van de Belastingdienst. Vanzelfsprekend kan de Belastingdienst over informatie beschikken die
van belang is voor de bestuursorganen die wel belast zijn met de handhaving
en het toezicht. Deze informatie kan de Belastingdienst alleen op verzoek
verstrekken mits de fiscale geheimhoudingsplicht daaraan niet in de weg
staat. Om in de gevallen waarin om informatie verzocht wordt de fiscale
geheimhoudingsplicht geen beletsel te laten zijn, is door de Staatssecretaris
van Financiën een ontheffing verleend vooruitlopend op een nadere wettelijke
regeling, nadat er eerst advies is gevraagd aan de Landsadvocaat (zie ook
antwoord vraag 8). Bovendien zijn met ingang van 5 april jl. de Sanctieregeling territoriale integriteit Oekraïne 2014 en de Sanctieregeling Belarus 2006
aangepast zodat de Belastingdienst desgevraagd ook informatie aan het
Kadaster kan verstrekken.
Vraag 3
Kunt u het besluit sturen waarmee u een uitzondering gemaakt heeft op art.
67 AWR?
Antwoord 3
Ja, in de bijlage bij de beantwoording treft u de verleende ontheffing.1
Ontheffing van de geheimhoudingsplicht wordt vrijwel altijd verleend aan de
inspecteur of ontvanger. De onderhavige ontheffing van de geheimhoudingsplicht is verleend aan de algemene directeuren van vier organisatieonderdelen van de Belastingdienst, die op grond van artikel 5, eerste lid, van de
Uitvoeringsregeling Belastingdienst 2003 zijn aangewezen als inspecteur en
ontvanger.
Vraag 4
Hoeveel Advance pricing agreements (APA’s) en Advance tax rulings (ATR’s)
zijn er gevonden die een relatie hebben met de personen die op de sanctielijst staan? Zijn al die APA’s en ATR’s overhandigd aan de autoriteiten die de
sancties opleggen en uitvoeren? Kunt u dit toelichten?
Antwoord 4
Alle APA- en ATR-verzoeken vanaf 2014 zijn bekeken. Dit zijn er ruim 6000.
Het leverde naar de stand van 9 mei 2022 zes signalen op van mogelijke
verbondenheid van vennootschappen met personen die op de EU-sanctielijst
staan. Hiervan bleek dat er in vijf gevallen geen sprake is van een uiteindelijk
verbonden persoon in de zin van EU-sanctielijst en één geval wordt nog
onderzocht. Bij de beoordeling van deze dossiers vindt een analyse plaats
naar de omvang van de belangen in relatie tot het verbondenheidscriterium
zoals de EU-sanctielijst die kent. Daarbij is getoetst of er sprake is van een
aandeelhouderschap van 50% of meer of van doorslaggevende zeggenschap.
Dit vergt een handmatige beoordeling.
Om fiscale gegevens aan andere overheidsinstanties te kunnen verstrekken
moet de verzoekende instantie een rechtsgrond hebben om de gegevens te
kunnen vorderen. Inmiddels is er één verzoek tot verstrekking van gegevens
door de Belastingdienst ontvangen en deze verstrekking heeft op 11 april jl.
plaatsgevonden. De rechtsgrond voor deze informatieverstrekking is de
Sanctieregeling territoriale integriteit Oekraïne 2014 en de Sanctieregeling
Belarus 2006.
Vraag 5
Kunt u ook verder gaan en zoeken naar alle APA’s en ATR’s die nog van
kracht zijn en deze naast de sanctielijst leggen?
Antwoord 5
Zoals in het antwoord op vraag 4 aangegeven zijn inmiddels alle APA- en
ATR-verzoeken vanaf 2014 onderzocht. De kans dat er rulings van vóór 2014
zijn waarbij er én sprake is van een verbonden persoon in de zin van de
1

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

2

EU-sanctielijst én de ruling nog van kracht is, is nagenoeg verwaarloosbaar.
Nagenoeg alle rulings kennen een looptijd van vier tot vijf jaar.
Vraag 6
Betekent het feit dat er vanaf juli 2017 een beëindigingsgrond is in de rulings
op het moment dat de tegenpartij op de sanctielijst komt te staan, dat er nog
actieve rulings zijn van voor 2017 waarin die beëindigingsgrond niet
ingebouwd is? Waarom worden deze dan juist niet nu al onderzocht? Bent u
daartoe alsnog bereid?
Antwoord 6
Er zijn inderdaad actieve APA- en ATR-rulings van voor juli 2017 waarin niet
een beëindigingsgrond is opgenomen in relatie tot de vennootschap of haar
bestuurders die op de EU-sanctielijst staan. Mede daarom is de Belastingdienst in zijn onderzoek verder in de tijd teruggegaan en zijn alle desbetreffende verzoeken vanaf 2014 onderzocht. De Belastingdienst is alert op de
aanvullingen op de EU-sanctielijst en de signalen uit de media en zal blijven
bezien of informatie uit de APA- en ATR-dossiers beschikbaar is. De uitgevoerde acties en opgedane ervaring in de afgelopen weken vormen daartoe
een goede basis.
Vraag 7
Zijn er presentaties gegeven door de Nederlandse overheid over het
Nederlandse vestigingsklimaat aan Russische bedrijven, personen en/of
overheden, bijvoorbeeld door het Netherlands Foreign Investment Agency
(NFIA) of door Nederlandse ambassades? Zijn er dergelijke presentaties
gegeven door Nederlandse advieskantoren, gefaciliteerd door de Nederlandse
overheid, via ambassades ofwel NFIA ofwel anderszins?
Antwoord 7
Er zijn verschillende presentatie gegeven, zowel door (onderdelen van) de
Nederlandse overheid alsook gefaciliteerd door de Nederlandse overheid (ook
via private partijen) over het Nederlandse vestigingsklimaat.
Vraag 8
Hoe kan het dat de Belastingdienst eerst nog twee weken heeft moeten
wachten op een advies van de Landsadvocaat over de vraag of gegevensdeling over Russische oligarchen wel in lijn is met de Algemene verordening
gegevensbescherming (AVG), terwijl gegevensdeling essentieel is in de
opsporing? Hoe kunt u dit totale gebrek aan urgentie uitleggen?
Antwoord 8
De informatie van de Belastingdienst wordt beschermd door de fiscale
geheimhoudingsplicht, die slechts in een beperkt aantal situaties doorbroken
kan worden. Voor het verwerken van deze informatie, waaronder ook het
verstrekken van die informatie valt, moeten de eisen en voorwaarden van de
AVG in acht worden genomen. Schending van de fiscale geheimhoudingsplicht is bovendien een strafbaar feit. De Belastingdienst hecht er bijzonder
aan zorgvuldig met zijn informatie om te gaan, ook in urgente situaties en
juist omdat het verstrekken van de voor de uitvoering van de sancties
relevante informatie vergaande gevolgen voor betrokkenen kan hebben.
Onderdeel van die zorgvuldige omgang met informatie is geweest dat de
Belastingdienst de Landsadvocaat gevraagd heeft of de toen bestaande
kaders voldoende waren om de fiscale geheimhoudingsplicht te doorbreken
en desgevraagd informatie te verstrekken. Dit zijn complexe vragen waarover
de Landsadvocaat zo snel mogelijk advies uitgebracht heeft. Naar aanleiding
van dit advies zijn direct aanvullende stappen ondernomen in de vorm van
een ontheffing van de fiscale geheimhoudingsplicht en aanpassing van de
Sanctieregeling territoriale integriteit Oekraïne 2014 en de Sanctieregeling
Belarus 2006.
Vraag 9
Kunt u de conceptwijziging voor het uitvoeringsbesluit over de Algemene
verordening gegevensbescherming opsturen, inclusief het advies van de
Autoriteit Persoonsgegevens?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

3

Antwoord 9
De conceptwijziging van de Uitvoeringsregeling Algemene wet inzake
rijksbelastingen 1994 ziet op een aanpassing van artikel 43c waarmee het
voor de Belastingdienst (de inspecteur en ontvanger) mogelijk wordt om aan
de bestuursorganen die in de Sanctieregeling territoriale integriteit Oekraïne
2014 en de Sanctieregeling Belarus 2006 worden genoemd de gegevens en
inlichtingen te verstrekken die nodig zijn voor het uitvoeren van, het
handhaven van en het toezicht houden op de sanctieregelgeving. Eerder zijn
in dit kader en vooruitlopend op deze regeling reeds ontheffingen verleend
van de geheimhoudingsplicht van artikel 67 van de Algemene wet inzake
rijksbelastingen en artikel 67 van de Invorderingswet 1990. Met de conceptwijzigingsregeling worden deze ontheffingen bestendigd en verduidelijkt. De
conceptwijzigingsregeling ligt op dit moment ter advisering bij de Autoriteit
Persoonsgegevens (AP). De AP heeft haar advies nog niet uitgebracht. Zodra
het advies is ontvangen, zal de Staatssecretaris van Financiën dit onmiddellijk
verwerken en de regeling, inclusief het advies van de AP, zo snel mogelijk
publiceren. De Staatssecretaris voor Fiscaliteit en Belastingdienst zal u dan
een kopie van de regeling sturen.
Vraag 10
Wat bekent het precies dat het toezicht en de handhaving van sancties op de
terreinen van vastgoed, kunst en erfgoed, het eigendom van bedrijven en
niet-financiële dienstverlening op dit moment «nog niet is geregeld», aldus
de kabinetsbrief van 1 april2? Vindt hier nu überhaupt geen toezicht en
handhaving plaats? Wanneer gaat dit geregeld worden?
Antwoord 10
In de Sanctiewet 1977 zijn voor de financiële sector toezichthouders
aangewezen om toezicht te houden of de administratieve organisatie en
interne controles binnen financiële ondernemingen de vereiste waarborgen
bevatten die nodig zijn voor de naleving van de Sanctiewet. Voor de
genoemde sectoren is dit nog niet het geval. Dat houdt in dat er geen
instantie is aangewezen die belast is met het toezicht op naleving van
sancties in deze sectoren. In algemene zin geldt de Sanctiewet 1977 echter
voor iedereen en is overtreding daarvan een economisch delict. Datzelfde
geldt voor het gebod om alle tegoeden en economische middelen van
gesanctioneerden te bevriezen en het verbod om alle tegoeden en economische middelen ter beschikking te stellen aan gesanctioneerden in de
Europese sanctieverordening. De FIOD en het OM doen onderzoek bij
vermoedens van overtreding.
De nationaal coördinator zal medio mei een rapport met aanbevelingen
aanbieden dat ook met uw Kamer zal worden gedeeld. Dit zal ook ingaan op
mogelijke verbeteringen en wijzigingen omtrent naleving en het toezicht
daarop en eventuele wijzigingen in wet- en regelgeving die daarvoor nodig
zijn.
Overigens is voor de uitvoering van het toezicht door het Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat (EZK) ten aanzien van het eigendom van
niet-beursgenoteerde ondernemingen is het Bureau Toezicht Investeringen
(BTI) sinds 5 april 2022 aangewezen als toezichthouder.
Vraag 11
Waarom kijkt Nederland in de vergelijking met andere landen alleen naar
tegoeden bij de financiële sector, terwijl er bijvoorbeeld in Italië al voor bijna
een miljard aan goederen is bevroren?
Antwoord 11
Financiële instellingen hebben de plicht bij de toezichthouders te melden
wanneer zij overgaan tot bevriezing. Hierdoor zijn deze cijfers snel inzichtelijk.
In de berichtgeving aan uw Kamer wordt eveneens aangegeven wat de
resultaten zijn van overig optreden door marktpartijen en overheidsinstanties
met betrekking tot de naleving van sancties. Deze resultaten zijn echter niet
altijd goed uit te drukken in een monetaire waarde en laten zich dus minder
makkelijk vergelijken.
2

Kamerstuk 36 045, nr. 59

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

4

Vraag 12
Heeft u überhaupt wel zicht op de sancties ten aanzien van niet-financiële
activa? Hoeveel niet-financiële activa zijn er op dit moment in Nederland
bevroren door niet-financiële instellingen?
Antwoord 12
In de kabinetsbrief van 22 april, nr. Min-BuZa.2022.387 is een totaaloverzicht
opgenomen van de tot dan toe bevroren tegoeden. Dit geldt voor zowel
financiële als niet-financiële activa.
Vraag 13
Hoe wordt de naleving van sancties bij niet-financiële instellingen voor
niet-financiële activa gewaarborgd?
Antwoord 13
Voor de uitvoering van het toezicht op de naleving van de sanctieregeling
door het Ministerie van Economische Zaken en Klimaat (EZK) ten aanzien van
het eigendom van niet-beursgenoteerde ondernemingen is het Bureau
Toezicht Investeringen (BTI) sinds 5 april 2022 aangewezen als toezichthouder.
Het kan zijn dat een bedrijf of aanbestedende dienst, al dan niet ergens in de
keten, te maken krijgt met de Europese sanctieregelgeving en stappen moet
ondernemen. Bedrijven dienen bijvoorbeeld rechten verbonden aan het
aandelenbelang te bevriezen of contracten op te zeggen. Dat betekent dat
informatierechten, vergaderrechten, agenderingsrecht, stemrecht en recht op
dividend en uitkering uit de reserves verbonden aan deze aandelenbelangen
moeten worden bevroren. Ook mag het bestuur van een Nederlandse
onderneming geen gevolg geven aan instructies of verzoeken van de
aandeelhouder of eigenaar van de onderneming over de vermogensbestanddelen of tegoeden van deze Nederlandse ondernemingen.
Benadrukt moet worden dat bedrijven zelf verantwoordelijk zijn voor het
naleven van de sancties. Dat betekent dat zij altijd zelf moeten kijken of zich
ergens in hun bedrijf een gesanctioneerde persoon of entiteit bevindt en zelf
vervolgens de juiste stappen moeten zetten.
Vraag 14
Kan de bevriezing van niet-financiële tegoeden voortaan worden meegenomen in het overzicht? Zo niet, waarom kan dit in andere landen dan wel?
Antwoord 14
Ja, dit is in de Kamerbrief van 22 april jl. meegenomen in het overzicht.
Vraag 15
Hoe kan het dat, hoewel trustkantoren doorgaans niet direct tegoeden
aanhouden, in de eerste overzichtstabel van in Nederland bevroren tegoeden
(van 14 maart jl.) gemeld werd dat er door trustkantoren geen tegoeden
bevroren zijn, terwijl op 31 maart is gemeld dat «trustkantoren [...] circa EUR
227 miljoen hebben bevroren»? Waarom is de bevriezing van vermogensbestanddelen van een doelvennootschap eerst niet en nu wel meegerekend?
Antwoord 15
Indien er een gesanctioneerde persoon of entiteit geïdentificeerd is moet een
trustkantoor tot passende acties overgaan, zoals de sanctiewet voorschrijft.
Dat kan bijvoorbeeld betekenen dat een trustkantoor tegoeden of economische middelen moet bevriezen. Het is afhankelijk van het type dienstverlening
en de contracten met de zakelijke relatie of er tegoeden en/of economische
middelen vatbaar zijn voor bevriezing. Onder «economische middelen» wordt
verstaan: activa van enigerlei aard, materieel of immaterieel, roerend of
onroerend, die geen tegoeden zijn, maar kunnen worden gebruikt om
tegoeden, goederen of diensten te verkrijgen. Voorbeelden zijn het niet
meewerken aan acties ten aanzien van pandrechten, het bevriezen van
tegoeden op de bankrekening of investeringen bevriezen.
Trustkantoren moeten de bedrijfsvoering zo inrichten dat zij in staat zijn om
tijdig na te gaan of er gesanctioneerde personen en/of entiteiten voorkomen
in de klantenportefeuille of in de structuren (doelvennootschappen) die ze
bedienen. Trustkantoren zijn verplicht het te melden aan DNB als ze een
gesanctioneerde persoon of entiteit identificeren. Bij de eerst aangehaalde

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

5

brief van 14 maart betroffen de meldingen enkel geconstateerde relaties met
gesanctioneerde personen en werden er nog geen tegoeden gevonden die
vatbaar waren voor bevriezing. Dat was later wel het geval.
Vraag 16
Hoeveel vermogen was er op 14 maart al bevroren, doordat trustkantoren als
bestuurder van een doelvennootschap vermogensbestanddelen bevroren
hadden?
Antwoord 16
Op 14 maart waren er nog geen meldingen gedaan van bevroren tegoeden
door trustkantoren. Indien er een gesanctioneerde persoon of entiteit
geïdentificeerd is moet een trustkantoor dit melden. De gesanctioneerde
relatie en de eventueel bevroren tegoeden worden gemeld bij DNB, die
vervolgens door meldt aan het Ministerie van financiën. Op basis van deze
meldingen worden de periodieke overzichten voor de Kamer opgesteld.
Vraag 17
Hoe kan een trustkantoor als bestuurder van een doelvennootschap vermogen van die doelvennootschap bevriezen? Hoe kan voorkomen worden dat dit
niet gewoon voorkomen wordt door aandeelhouders en/of uiteindelijke
belanghebbenden, bijvoorbeeld door de bestuurder te verwijderen?
Antwoord 17
In hoeverre een trustkantoor tegoeden en/of economische middelen kan
bevriezen is afhankelijk van het type dienstverlening en de contracten met de
zakelijke relatie. Voortdurende monitoring is een wettelijke verplichting. Vaak
zijn bestuurders bevoegd op de bankrekening zodat men beter in staat is om
transacties te monitoren. In dat geval kunnen tegoeden op bankrekeningen
ook bevroren worden.
Wat betreft de mogelijkheid om een trustkantoor als bestuurder te verwijderen, geldt volgens rechtspraak in algemene zin dat een bestuurder van een
gesanctioneerde doelvennootschap niet verwijderd mag worden door
aandeelhouders en/of uiteindelijke belanghebbenden.
Vraag 18
In hoeverre zorgt het afscheid nemen van Russische klanten door trustkantoren ervoor dat deze trustkantoren niet langer in staat zijn om als bestuurder
van de doelvennootschap vermogensbestanddelen te bevriezen? Hoe gaat u
dit mogelijke probleem ondervangen in de aanstaande spoedwetgeving?
Antwoord 18
Indien een trustkantoor afscheid neemt van een Russische klant wordt de
zakelijke relatie beëindigd. Het trustkantoor zal niet meer optreden als
bestuurder. Het trustkantoor kan nadat afscheid is genomen van een
Russische klant dus geen tegoeden meer bevriezen. Het bevriezen van
tegoeden geldt alleen voor personen en entiteiten die op de sanctielijst zijn
geplaatst. Daar waar het gaat om Russische klanten die niet op de sanctielijst
staan, kan het vermogen niet worden bevroren. Bij Russische klanten die wel
op de sanctielijst staan, moeten de tegoeden waar het trustkantoor over
beschikt worden bevroren. In dat geval mag de zakelijke relatie niet worden
beëindigd. Pas als de sanctie op de betrokken persoon wordt opgeheven, is
er sprake van een nieuwe situatie en kan het beëindigen van de zakelijke
relatie aan de orde zijn.
Vraag 19
Welke termijn stelt de sanctiewet om tegoeden te bevriezen? Betekent het feit
dat het totaaloverzicht van bevroren tegoeden nog kan wijzigen, dat tegoeden
die nu nog niet bevroren zijn maar dat straks wel zijn, en dus voor een
wijziging in het totaaloverzicht zorgen, eigenlijk nu direct al en niet pas op
een later moment bevroren moeten worden? Wanneer is een dergelijke
vertraging een overtreding van de sanctiewet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

6

Antwoord 19
Er wordt in de sanctiewet geen termijn genoemd om tegoeden te bevriezen.
Europese (sanctie)verordeningen hebben directe werking in de lidstaten van
de EU. Bevriezing kan vanaf het moment van inwerkingtreding van de
Europese verordening plaatsvinden. Een overtreding van een gebodsbepaling
uit de Europese verordening is strafbaar op het moment dat de nationale
sanctieregeling de overtreding van die gebodsbepaling strafbaar stelt. Na de
inwerkingtreding van sancties halen financiële instellingen de nieuwe lijst
namen door het eigen systeem. Dit kan hits opleveren die nader moeten
worden onderzocht, vanwege vermoedens van verbondenheid met een
persoon of entiteit op de lijst. Bij nader onderzoek kan blijken dat een
bevriezing terecht is, maar ook dat het vermoeden van verbondenheid
ongegrond blijkt. Dit kan fluctuaties in de hoogte van het totale aantal
bevroren tegoeden teweegbrengen. Het feit dat een melding later plaatsvindt
is dus niet direct een overtreding van de sanctiewet. Wel worden gedurende
een onderzoek de middelen vastgehouden totdat het onderzoek is afgerond
en definitief vaststaat of bevriezing aan de orde is.
Vraag 20
Staat de Russische Federatie zelf ook op de sanctielijst? Zo ja, betekent dit dat
diensten aan de Russische Federatie zelf, zoals door advocatenkantoren aan
de Zuidas, ook verboden worden? Zo nee, bent u bereid ervoor te pleiten ook
Rusland zelf op de lijst te zetten?
Antwoord 20
Het plaatsen van de Russische Federatie als geheel op de EU-sanctielijst zou
hoogstwaarschijnlijk tot onvoorziene gevolgen leiden. Dit komt doordat de
reikwijdte van een dergelijke maatregel zeer breed is en niet met zekerheid
valt te zeggen wat er wel en niet onder valt. Plaatsing van de Russische
Federatie als geheel op de sanctielijst zou bovendien tot een de facto
totaalembargo leiden en zeer verstrekkende economische en humanitaire
gevolgen hebben voor zowel de lokale bevolking als EU-lidstaten en -burgers.
Daarmee staat het op gespannen voet met het uitgangspunt van Nederland
en de EU dat sancties proportioneel dienen te zijn en de bevolking zoveel
mogelijk dienen te ontzien. Als kernelement van de aangenomen sanctiepakketten tegen Rusland zijn concrete onderdelen van de Russische staat, zoals
staatsbedrijven, evenals aan de Russische staat verbonden personen zoals
politici, ambtenaren, militairen en oligarchen op de sanctielijst geplaatst.
Nederland pleit ervoor dat dergelijke maatregelen ook deel uitmaken van
aanvullende sanctiepakketten.
Vraag 21 en 22
Erkent u dat het vorige kabinet, in tegenstelling tot wat u beweert in de
beantwoording op Kamervragen van de leden Klaver en Van der Lee3 geen
reactie heeft gegeven op het rapport van de Commissie doorstroomvennootschappen, maar enkel een samenvatting van het rapport, en daarbij aangegeven heeft dat een reactie juist aan dit kabinet is? Welke deadline geeft u
zichzelf om de Kamer te informeren over hoe u wilt omgaan met de adviezen
van de Commissie Doorstroomvennootschappen?
Ziet u aanleiding om het proces om tot een inzet te komen ten aanzien van
hoe om te gaan met de aanbevelingen van de Commissie Doorstroomvennootschappen, te versnellen? Zo ja, hoe wordt deze deadline dan naar voren
gehaald? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 21 en 22
Het rapport van de Commissie doorstroomvennootschappen is aan het vorige
kabinet aangeboden terwijl het kabinet demissionair was. In de kabinetsreactie van het vorige kabinet worden de bevindingen van het rapport daarom
enkel bezien in het licht van de reeds genomen maatregelen. De aanbevelingen van de Commissie Doorstroomvennootschappen worden op dit moment
bestudeerd in samenhang met internationale ontwikkelingen op dit vlak,
waaronder het Europese richtlijnvoorstel om misbruik van doorstroomven-

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2021–2022, nr. 2258

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

7

nootschappen tegen te gaan.4 In de fiscale beleids- en uitvoeringsagenda
wordt uitgebreid ingegaan op de beleidsinzet op het gebied van belastingontwijking. Hierin wordt inhoudelijk op de aanbevelingen van de Commissie
Doorstroomvennootschappen gereageerd. De fiscale beleids- en uitvoeringsagenda zal later dit voorjaar met uw Kamer worden gedeeld.
Vraag 23
Kunt u aangeven of u bereid bent om te pleiten voor een «global asset
registry»? Heeft u hier zelf ook een mening over, los van het feitelijke
gegeven dat de Europese Commissie op dit moment een onderzoek doet naar
de haalbaarheid? Bent u bereid om los van die haalbaarheid te zeggen, dat
als dit inderdaad haalbaar blijkt te zijn, dit iets is dat u steunt?
Antwoord 23
Het kabinet heeft nog geen mening gevormd over een eventueel Global Asset
Registry. Het kabinet zal zich hierover buigen op het moment dat de
resultaten van de haalbaarheidsstudie bekend worden.
Vraag 24
Op welke manier wordt het faciliteren van geldstromen van geopolitieke
opponenten, zoals Rusland, als separate dimensie van de onwenselijkheid
van de trustsector in Nederland, meegenomen in het onderzoek naar de vooren nadelen van de trustsector? Bent u het met ons eens dat deze geopolitieke
dimensie een uiterst relevante is in de beoordeling van de wenselijkheid van
een verbod op trustdienstverlening?
Antwoord 24
In het onderzoek naar de toekomst van de trustsector wordt gekeken naar de
integriteitsrisico’s die spelen bij trustdienstverlening. Het faciliteren van
onwenselijke geldstromen zal in dit kader zeker aan de orde komen in het
onderzoek. De geopolitieke dimensie is relevant voor het faciliteren van
onwenselijke geldstromen door trustkantoren.
Overigens wil het kabinet niet wachten op het onderzoek als het gaat om
maatregelen aan cliënten gevestigd of woonachtig in Rusland. Daarom heeft
het kabinet op 14 april jl. een wetsvoorstel bij uw Kamer ingediend om
trustdienstverlening aan cliënten gevestigd of woonachtig in Rusland te
verbieden.
Vraag 25
Vindt u het wenselijk dat anderen dan financiële instellingen die kunnen
beschikken over vermogen van gesanctioneerden, bevriezingen niet hoeven
te melden? Maakt dit het niet zeer moeilijk, zo niet onmogelijk, om de
naleving van de sanctiewet in die gevallen te controleren? En bent u bereid
om anderen dan financiële instellingen alsnog op te roepen bevriezingen te
melden, ook om de alertheid te vergroten?
Antwoord 25
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 10 zal de nationaal coördinator
medio mei een rapport met aanbevelingen aanbieden dat ook met uw Kamer
zal worden gedeeld. Dit zal ook ingaan op mogelijke verbeteringen en
wijzigingen omtrent naleving en het toezicht daarop en eventuele wijzigingen
in wet- en regelgeving die daarvoor nodig zijn. Daarbij moet ook oog worden
gehouden voor de administratieve last die een meldplicht kan meebrengen
voor ondernemers in het MKB.
Vraag 26
Wat gaat u, ook in Europees verband, doen om het sanctielek te dichten als
twee of meer gesanctioneerden samen meer dan 50% van de aandelen
hebben in een vennootschap, omdat deze aandelenbelangen niet opgeteld
mogen worden?

4

Voor meer informatie zover het Unshell voorstel, zie: https://ec.europa.eu/taxation_customs/
taxation-1/unshell_en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

8

Antwoord 26
Naar aanleiding van navraag door lidstaten heeft de Europese Commissie
nieuwe guidance uitgebracht waarin wordt gesteld dat opgeteld vermogen
van gesanctioneerden dat gezamenlijk uitkomt boven de 50% ook valt onder
de reikwijdte van EU-sancties.
Vraag 27
Kunt u aangeven waarom het nog langer wenselijk is dat Russische oligarchen die (nog) niet op de sanctielijst staan, onbelast vermogen kunnen
wegsluizen naar Saoedi-Arabië en/of de Verenigde Arabische Emiraten?
Waarom ziet Nederland hier eenzijdig af van de heffing van dividendbelasting?
Antwoord 27
Uit de vraagstelling blijkt niet duidelijk op welke situatie wordt gedoeld.
Daarom zal de beantwoording van deze vraag in het algemeen ingaan op de
heffing van Nederlandse dividendbelasting. Dividendbelasting wordt geheven
van aandeelhouders over de opbrengsten die zij behalen uit aandelen in een
lichaam dat in Nederland is gevestigd. De dividendbelasting wordt ingehouden door het in Nederland gevestigde lichaam. Het tarief is 15%.
Ook op dividenden die worden uitgekeerd aan een buitenlandse aandeelhouder die een portfoliobelang5 heeft in een Nederlandse vennootschap wordt
Nederlandse dividendbelasting geheven. Deze buitenlandse aandeelhouder
kan zowel een buitenlandse natuurlijke persoon als een buitenlands lichaam
zijn. Een andere vraag is of de Nederlandse dividendbelasting bij de
(uiteindelijke) buitenlandse portfoliobelegger als last neerslaat. Dit hangt af
van verschillende factoren, zoals de belastingwetgeving in het woon- of
vestigingsland van de aandeelhouder, de regelingen in een eventueel
belastingverdrag tussen Nederland en het woon- of vestigingsland van de
aandeelhouder, en of de aandeelhouder de Nederlandse aandelen rechtstreeks houdt dan wel dat een belegger participeert in een beleggingsfonds
dat Nederlandse aandelen houdt. Ook speelt een rol dat de buitenlandse
aandeelhouder in bepaalde gevallen aanspraak kan maken op een teruggaaf
van Nederlandse dividendbelasting.6 Indien geen mitigerende regeling van
toepassing is, geldt dat de ingehouden dividendbelasting (15%) voor de
buitenlandse portfoliobelegger als een eindheffing fungeert. Dit zal vaak het
geval zijn voor buitenlandse portfoliobeleggers.
Voor dividenduitkeringen binnen concernverband (deelnemingsdividenden7)
geldt over het algemeen een inhoudingsvrijstelling. Een dergelijke vrijstelling
is internationaal geaccepteerd en gebruikelijk om dubbele belasting te
voorkomen. Deze inhoudingsvrijstelling is niet onverkort van toepassing en
geldt – naast puur nationale situaties – alleen in relatie tot EU/EER-landen of
verdragslanden. Met Rusland is er op dit moment geen geldend belastingverdrag. Dit betekent dat deelnemingsdividenden die stromen van Nederland
naar Rusland altijd onderworpen zijn aan Nederlandse dividendbelasting.
Maar ook in de situatie dat wel sprake is van deelnemingsdividenden naar
een EU/EER- of verdragsland (bijvoorbeeld Verenigde Arabische Emiraten en
Saudi-Arabië), kan de toepassing van de inhoudingsvrijstelling worden
beperkt. Dit is bijvoorbeeld het geval bij misbruiksituaties. Daarvan is sprake
als de buitenlandse aandeelhouder het belang in de Nederlandse lichaam
houdt met als hoofddoel of een van de hoofddoelen om de heffing van
belasting bij een ander te ontgaan en er sprake is van een kunstmatige
constructie of transactie.
Vraag 28
Kunt u toelichten op welke manier het belastingverdrag tussen Nederland en
Cyprus dat op 1 juni 2021 gesloten is, de mogelijkheden voor vermogende
Russen, die veel van Cyprus als doorvoerhaven van geld gebruikmaken, om
via belastingontwijkingsconstructies geld vanuit en naar Nederland toe te
schuiven, vergroot?
5

In dat geval houdt de aandeelhouder minder dan 5% van de aandelen in de Nederlandse
vennootschap.
6
Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2017–2018, nr. 1563, antwoord op vragen 5 en 6.
7
In dat geval houdt de aandeelhouder meer dan 5% van de aandelen in de Nederlandse
vennootschap.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

9

Antwoord 28
Het belastingverdrag dat op 1 juni 2021 tussen Nederland en Cyprus is
gesloten, leidt er niet toe dat de mogelijkheden voor vermogende Russen om
via belastingontwijkingsconstructies geld vanuit en naar Nederland te
schuiven, worden vergroot.
Het belastingverdrag tussen Nederland en Cyprus (hierna: «het Verdrag») is
gebaseerd op het Nederlands verdragsbeleid zoals uiteengezet in de Notitie
Fiscaal Verdragsbeleid 20118 (hierna: «NFV 2011»). Tijdens de onderhandelingen heeft Nederland steeds ingezet op het tegengaan van oneigenlijk gebruik
en misbruik van het Verdrag. Het Verdrag bevat dan ook de maatregelen
waarvan in de BEPS-rapporten is geconcludeerd dat deze minimaal nodig zijn
om verdragsmisbruik op een adequate manier te bestrijden (onderdeel van
de zogenoemde «minimumstandaard»). Belastingontwijkingsconstructies
worden in het Verdrag voorkomen o.a. doordat een algemene bepaling is
opgenomen die verdragsmisbruik beoogt te bestrijden. Op grond van deze
bepaling worden verdragsvoordelen in beginsel niet toegekend wanneer het
verkrijgen van het verdragsvoordeel één van de voornaamste redenen was
voor een constructie of transactie die tot dit voordeel heeft geleid.
Vraag 29
Wat zijn de overwegingen om enkel een inspanningsverplichting voor
cliëntenonderzoek in de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren
van terrorisme (Wwft) te hebben, en geen resultaatverplichting? Bent u bereid
in het licht van de acute crisis te onderzoeken of de Wwft op dit punt
aangescherpt kan worden?
Antwoord 29
De Wet ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme(Wwft)
verplicht banken en andere Wwft-instellingen o.a. tot het verrichten van
cliëntenonderzoek. Deze verplichting dient ertoe te voorkomen dat de
dienstverlening van een Wwft-instelling wordt gebruikt voor witwassen of
terrorismefinanciering en houdt in dat Wwft-instellingen bepaalde cliëntenonderzoeksmaatregelen dienen te treffen. Een Wwft-instelling dient het
cliëntenonderzoek risicogebaseerd in te richten. Het cliëntenonderzoek moet
zijn afgestemd op het risico op witwassen en terrorismefinanciering, welk
risico o.a. afhangt van de te leveren dienst of het gevraagde product, zodat
het cliëntenonderzoek per geval kan verschillen. De Wwft schrijft dan ook niet
(per geval) voor hoe het cliëntenonderzoek moet worden verricht, maar wel
dat het tot bepaalde, in de Wwft genoemde, resultaten dient te leiden,
waaronder de identificatie van de cliënt, de identificatie van de uiteindelijk
belanghebbende van de cliënt en de vaststelling van het doel en de beoogde
aard van de zakelijke relatie. De resultaten van het cliëntonderzoek en de
documentatie die daarbij gebruikt wordt moeten worden vastgelegd. Indien
die resultaten niet worden behaald mag een Wwft-instelling een zakelijke
relatie niet aangaan c.q. een transactie niet uitvoeren voor een cliënt. Er is
dus wel degelijk sprake van een resultaatsverplichting.
Vraag 30
Op basis waarvan schat u in dat er slechts in een beperkt aantal gevallen
bestuurders of hun vennootschappen later dan 2017 op de sanctielijst gezet
zijn? Is dat aantal juist door de recente sanctiegolf niet vrij groot? En is in
deze gevallen de automatische beëindigingsgrond niet getriggerd? Kan dat
niet anders?
Antwoord 30
De verwachting was gebaseerd op de inschatting van experts op het gebied
van de rulings bij de Belastingdienst. Uit feitelijk onderzoek in de dossiers is
dit ook naar voren gekomen. Zoals ook in antwoord 4 is aangeven, zijn
inmiddels alle APA’s en ATR’s vanaf 2014 onderzocht. Dit leverde 6 signalen
op, waarvan bij 3 gevallen geen verbondenheid conform de
EU-sanctieregelgeving is geconstateerd en er 3 dossiers nog in onderzoek
zijn. Desgewenst kan de Belastingdienst in een technische briefing aan uw

8

Bijlage bij Kamerstuk 25 087, nr. 7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

10

Kamer een nadere toelichting geven over relevante beschikbare informatie bij
de Belastingdienst voor de uitvoering van de sanctieregelgeving.
Vraag 31
Hoe kan het dat de Belastingdienst informatie over fiscale aangelegenheden
van gesanctioneerde personen lang niet altijd paraat heeft, of dat deze
informatie achterhaald is?
Antwoord 31
De Belastingdienst beschikt over informatie die voor de belastingheffing van
belang is. Deze informatie is grotendeels afkomstig uit belastingaangiften,
renseignementen en onderzoeken. De informatie wordt meestal ruim na
afloop van een belastingjaar ingediend en is daarom bijna per definitie niet
actueel. Daarnaast wordt opgemerkt dat de aangiften vennootschapsbelasting
meestal geen gedetailleerde informatie over bezittingen van de betreffende
rechtspersoon bevatten. De aangiften bevatten weliswaar informatie over de
directe aandeelhouders van een vennootschap maar niet over de uiteindelijke
gerechtigde, de ultimate beneficial owner (UBO). De verbondenheid van
Nederlandse rechtspersonen met personen op de EU-sanctielijst kan daarom
vaak niet of niet eenvoudig worden vastgesteld, zeker als gebruik wordt
gemaakt van verhullende structuren. De Belastingdienst heeft doorgaans
geen informatie over veranderingen in de juridische structuur in de periode
tussen het einde van het belastingjaar en het indienen van de aangifte, tenzij
dit onderdeel is geweest van recent vooroverleg. Het handhaven van en het
toezicht houden in het kader van de Sanctiewet 1977 is geen taak van de
Belastingdienst. De Belastingdienst heeft dan ook geen bevoegdheden om
met het oog hierop informatie op te vragen.
Vraag 32
Wat is het verschil tussen de taakgroep, de stuurgroep en de sanctieeenheid?
Antwoord 32
De sanctie-eenheid komt voort uit de extra financiering die is vrijgemaakt
voor sanctiecapaciteit bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken met een
amendement op de begroting van dat ministerie tijdens de meest recente
begrotingsbehandeling. Dit betreft een structurele uitbreiding van de
capaciteit bij het Ministerie van Buitenlandse Zaken en is bedoeld voor de
ontwikkeling van nieuwe sanctiemaatregelen. Hiervoor wordt momenteel
geworven, dus deze is nog niet operationeel.
De stuurgroep is een wekelijks hoog-ambtelijk overleg van alle bij sanctienaleving betrokken departementen en instanties. De taakgroep brengt alle
betrokken departementen en instanties op werkniveau bij elkaar en brengt
knelpunten in kaart, identificeert verbeterpunten en voert deze uit.
Vraag 33
Kunt u een organogram toesturen met de relatie tussen de Nationaal
Coördinator, de stuurgroep, de taakgroep, de sanctie-eenheid, en andere
relevante entiteiten in de governance van het uitvoeren/implementeren/
handhaven van de sancties, wie hierin vertegenwoordigd zijn, en hoe deze
organen zich in de verantwoordelijkheid tot elkaar verhouden?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

11

Antwoord 33

Vraag 34
Kunt u de wettelijke bevoegdheden en verantwoordelijkheden (inclusief
vindplaats) geven voor de Nationaal Coördinator sanctiebeleid, de stuurgroep, de taskforce en de sanctie-eenheid? Kunt u heel precies aangeven wie
voor welk besluit verantwoordelijk is?
Antwoord 34
De nationaal coördinator is een ambtenaar van het Ministerie van Buitenlandse Zaken met een tijdelijk contract en een taak. Zijn taken zijn vastgelegd
in een Terms of Reference document dat geen wettelijke bevoegdheden
toekent. De belangrijkste taken zijn het oplossen van knelpunten, monitoring
van communicatie over de voortgang van naleving en handhaving van
sancties, zorgdragen voor betere coördinatie en informatie-uitwisseling,
bevorderen van actieve opsporing en handhaving, het voorzitten van de
rijksbrede stuurgroep, het leiden van de taakgroep en deelname aan
internationale overleggen.
In het antwoord op vraag 32 wordt ingegaan op de verschillende verantwoordelijkheden van de taakgroep en de stuurgroep. De sanctie-eenheid wordt
zoals gezegd nog gevormd. Besluitvormingsbevoegdheid berust bij de
Minister van Buitenlandse Zaken.
Vraag 35
Kunt u een precies overzicht geven van alle ministeries, agentschappen,
ZBO’s, etc. die een taak hebben bij het uitvoeren, opleggen en afdwingen van
sancties?
Antwoord 35
Zoals ook aangegeven in het antwoord op vraag 13 is de naleving van
sancties in verschillende sectoren en het toezicht daarop weergegeven in de
kabinetsbrief van 22 april, nr. Min-BuZa.2022.387.
Vraag 36
Wat heeft de nationaal coördinator sinds zijn komst strakgetrokken in de
operationele uitvoering van de implementatie van de sancties?
Antwoord 36
Door een nieuwe sanctieregeling is gegevensuitwisseling mogelijk gemaakt
tussen Belastingdienst, KvK, Kadaster, EZK (Bureau Toetsing Investeringen).
Met terugwerkende kracht (sinds het instellen van de sancties) is daarmee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

12

geverifieerd dat er met huidige informatie geen zaken gemist zijn in
sanctienaleving.
Ook zijn de eerste bijeenkomsten van het Datateam sancties georganiseerd
met 20+ organisaties om bovenstaande mogelijk te maken.
Ten slotte hebben de inspanningen geleid tot een scherper beeld van
langere-termijntaken voor behoeftes en verbeterpunten omtrent toezicht,
handhaving en eventuele nieuwe regelgeving. De coördinator biedt medio
mei zijn rapport aan, dat ook met uw Kamer zal worden gedeeld.
Vraag 37
Kunt u aangeven in het internationale overzicht dat u naar de Kamer gaat
sturen over het vergelijk van het succes van de implementatie van sancties,
hoeveel procent van het totale gesanctioneerde vermogen dat in landen
gestald staat, en het totale gesanctioneerde vermogen dat in landen bevroren
is, daadwerkelijk bevroren is?
Antwoord 37
Deze informatie is helaas niet beschikbaar.
Vraag 38
Wat wordt bedoeld met «Met betrekking tot het toezicht op de naleving van
de sanctieregelgeving door advocaten en notarissen wordt in samenwerking
met de Minister voor Rechtsbescherming gewerkt aan een noodzakelijke
wettelijke regeling» uit de brief van 6 april9? Welke wettelijke grondslag is er
nu niet en waarom was die er niet? Wat gaat daardoor nu mis? Wordt er in
de tussentijd al verzocht dat notarissen en advocaten handelen in lijn met wat
later geborgd zal worden door de noodzakelijke wettelijke regeling?
Antwoord 38
De Europese sanctieverordeningen hebben na inwerkingtreding rechtstreekse
werking binnen Nederland en zijn daardoor op iedereen in Nederland van
toepassing, ook op advocaten en notarissen. Advocaten en notarissen zijn
dus verplicht de afkondigde sancties na te leven. De Sanctiewet 1977 geeft de
bevoegdheid om voor de naleving van de Europese sanctieverordening
nationale regels te stellen bij ministeriële regeling in zogeheten sanctieregelingen. De Sanctiewet 1977 en de daarop gebaseerde sanctieregelingen
bepalen dat het niet naleven daarvan, inclusief omzeiling, een strafbaar feit is.
Het OM kan dan besluiten tot opsporing en vervolging. Daarnaast geldt dat
advocaten en notarissen geen medewerking mogen verlenen aan het
ontduiken van sancties door cliënten op grond van artikel 7.3 van de
Verordening op de advocatuur (Voda) en artikel 21 van de Wet op het
notarisambt (Wna). Op de naleving van laatstgenoemde regelingen wordt
toezicht uitgeoefend conform de Advocatenwet en de Wna. Daarnaast is de
advocaat of notaris tuchtrechtelijk aanspreekbaar.
Zowel de Nederlandse orde van advocaten (NOvA) als de Koninklijke
Notariële Beroepsorganisatie (KNB) hebben de afgelopen weken hun leden
geattendeerd op het naleven van de Sanctieregelgeving.
Er is dus geen enkele twijfel mogelijk over het feit dat alle geboden en
verboden in de Europese en nationale sanctieregels ook gelden voor
advocaten en notarissen. Op dit moment is er echter geen wettelijke
grondslag voor advocaten en notarissen om te melden dat zij tegoeden van
gesanctioneerde (rechts)personen en entiteiten hebben bevroren. Die
wettelijke grondslag is noodzakelijk omdat bij het melden van bevroren
tegoeden advocaten en notarissen hun geheimhoudingsplicht moeten
doorbreken (artikel 11a van de Advocatenwet respectievelijk artikel 22 van de
Wet op het notarisambt). Ook in de EU-Verordening 269/2014 is voor
wettelijke geheimhouders, zoals advocaten en notarissen, een uitzondering
gemaakt op de verplichting om alle informatie die de naleving van de
sancties vergemakkelijkt, waaronder rekeningen en bedragen, te melden bij
de bevoegde autoriteit in een lidstaat.10 Doordat advocaten en notarissen nu
geen melding kunnen doen van bevroren tegoeden is het op dit moment niet

9
10

Kamerstuk 36 045, nr. 61
Zie artikel 8 van de Verordening 269/2014 (https://eur-lex.europa.eu/legal-content/NL/ALL/
?uri=CELEX:32014R0269).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

13

bekend of, en zo ja hoeveel, tegoeden zij hebben bevroren. Dat inzicht vindt
het kabinet noodzakelijk en wenselijk en om die reden is afgelopen week een
verzoek naar Brussel gestuurd om de uitzondering in die EU-verordening te
laten vervallen. In dat geval kan de meldplicht in een sanctieregeling worden
geregeld. Los daarvan wil ik samen met de Minister voor Rechtsbescherming
bezien of ook in een Nederlandse wet een plicht wordt opgenomen voor
advocaten en notarissen om melding te maken van bevroren tegoeden.
Vraag 39
Bent u ervan overtuigd dat er genoeg FTE’s zijn vrijgemaakt voor de
coördinatie van de implementatie van sancties? Is 1 FTE per relevant
departement genoeg? Waarom?
Antwoord 39
Voor coördinatie is één aanspreekpunt per relevant departement voldoende.
Met de uitvoering en naleving van sancties zijn meer FTE’s gemoeid. Het is
niet de bedoeling van de taakgroep om het werk dat al gedaan wordt binnen
de betrokken departementen en instanties te dupliceren.
Vraag 40
In hoeverre zijn er de afgelopen tijd overschrijvingen geweest van de
nationaliteit van boten en vliegtuigen in het Koninkrijk, bijvoorbeeld van de
Russische of Cypriotische vlag naar de vlag van de Marshall-eilanden? Erkent
u dat dit een mogelijke «loophole» is, waarmee sancties ontweken kunnen
worden?
Antwoord 40
In de afgelopen maanden is er geen luchtvaartuig waarop de sancties van
toepassing zijn uit een van de luchtvaartregisters van het Koninkrijk uitgeschreven. Het omvlaggen van schepen van de ene naar de andere vlaggenstaat vindt veelvuldig plaats volgens internationale afspraken. Het omvlaggen
wordt niet op een centrale plek bijgehouden. In het kader van het vijfde
sanctiepakket brengt de Kustwacht samen met een aantal andere Europese
landen in kaart welke schepen op het moment van het begin van het conflict
in Oekraïne onder Russische vlag voeren. Schepen die op en vanaf 24 februari onder de Russische vlag varen zijn namelijk onder het havenverbod
komen te vallen en mogen niet worden toegelaten tot Europese havens. Het
omvlaggen van een schip is daardoor met terugwerkende kracht geen
aantrekkelijke manier om de sancties te ontwijken.
Vraag 41
Bent u bereid financiële instellingen op te roepen in het naleven van de
sancties grote voorzichtigheid en terughoudendheid te betrachten? Bent u het
met ons eens dat het onwenselijk zou zijn als er financiële instellingen zijn die
hier opportunistisch in zouden opereren?
Antwoord 41
Het is van belang dat de sanctiewetgeving adequaat wordt nageleefd. Dit
betekent dat de reikwijdte van de sanctiewet goed wordt toegepast. Sancties
worden gericht ingezet en hebben verstrekkende gevolgen voor de betrokkenen. Het is van belang dat financiële instellingen niet meer doen dan de
sanctiewet eist. Dat zou geen doel treffen. Van financiële instellingen en
trustkantoren wordt verwacht dat zij na uitvaardiging van sancties hun
klantenbestand screenen en in geval een signaal over een gesanctioneerde
persoon of entiteit naar boven komt, zorgvuldig onderzoek doen of daadwerkelijk sprake is van een relatie met een gesanctioneerde en vervolgens zo
nodig tegoeden bevriezen.
Over de wijze van toepassing van de Europese verordening en het beoordelen of bijvoorbeeld een entiteit onder controle staat van gesanctioneerde
personen, heeft de Europese Commissie guidance gepubliceerd. Ook gaat de
Commissie in op verschillende manieren waarop bevroren kan worden. Het
Ministerie van Financiën werkt daarnaast aan updates van de leidraad over
toepassing van de sanctieregelgeving.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

14

Vraag 42
Waarop is de verwachting gebaseerd dat de goederenstroom met Rusland in
de loop van de tijd weer zal toenemen, zeker als nog hevigere sancties
bepaald niet uit de sluiten zijn?
Antwoord 42
Het is te vroeg om vooruit te lopen op hoe de goederenstroom naar Rusland
zich zal gaan ontwikkelen. De ervaringen van eerder ingestelde sancties leert
dat direct na het instellen van sancties de omvang van de goederenstroom
daalt en dat bedrijven op termijn weer gaan kijken naar de mogelijkheden
binnen de kaders van de geldende sancties.
Vraag 43
Kunt u meer zeggen over de 137 miljoen euro die de FIOD in beslag heeft
genomen, omdat overtreding van de sanctiewet dreigde?
Antwoord 43
Op vrijdag 18 maart 2022 heeft er een snelle interventie plaatsgevonden door
de FIOD en het Openbaar Ministerie (OM) vanwege het mogelijk overtreden
van de Sanctiewet. Op meerdere bankrekeningen toebehorend aan een
rechtspersoon gelieerd aan een natuurlijk persoon die recentelijk is gesanctioneerd (i.v.m. de oorlog tussen Rusland en Oekraïne) is strafvorderlijk beslag
gelegd. Ook zijn op die dag tegoeden op een aantal andere bankrekeningen
door de betrokken financiële instelling bevroren. Het strafvorderlijk beslag
behelst een bedrag van 137 miljoen euro. Aanleiding voor het leggen van het
beslag is een melding van de Financial Intelligence Unit (FIU).
Vraag 44
Kunt u deze vragen één voor één en binnen twee weken beantwoorden?
Antwoord 44
Binnen twee weken is helaas niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, Aanhangsel

15