Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

31 089

Urgentieprogramma Randstad

Nr. 99

LIJST VAN VRAGEN EN ANTWOORDEN
Vastgesteld 26 april 2013
De vaste commissie voor Infrastructuur en Milieu heeft een aantal vragen
voorgelegd aan de minister voor Infrastructuur en Milieu over de brief van
28 februari 2013 inzake de vierde voortgangsrapportage PRAAM
(Kamerstuk 31 089, nr. 98).
De minister heeft deze vragen beantwoord bij brief van 25 april 2013.
Vragen en antwoorden zijn hierna afgedrukt.
De voorzitter van de commissie,
Paulus Jansen
De griffier van de commissie,
Sneep

kst-31089-99
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

1

Vraag 1
Bestaat er voldoende draagvlak bij alle betrokken overheden voor de
verdere doorontwikkeling van RRAAM volgens de lijn die bestuurlijk is
gekozen?
Antwoord 1
Ja. De ontwerp-Rijksstructuurvisie voor Amsterdam-Almere-Markermeer
geeft de toekomstvisie op de opgaven in dit gebied en de daaraan
gekoppelde keuzes en aanpak. Deze structuurvisie is het resultaat van een
gezamenlijk door het Rijk en de overheden van de Noordvleugel
doorlopen verkenningsprocedure in het kader van het Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT). Op 25 maart jl. heeft
hiervoor een bestuurlijk overleg plaatsgevonden met de Provincies
Flevoland, Noord-Holland en Utrecht, de gemeenten Almere en
Amsterdam en de Stadregio Amsterdam. Uit dit overleg kwam naar voren
dat er draagvlak is voor de ontwerp-Rijksstructuurvisie. Tevens zijn
bestuurlijke afspraken vastgesteld. Beide documenten heeft u gelijktijdig
met deze Kamervragen ontvangen.
Vraag 2
Is het aannemelijk om te veronderstellen dat de ontwerp Rijksstructuurvisie voor het RRAAM-gebied op korte termijn ruimte biedt voor opwaardering van de bestaande Hollandse Brug en een definitief besluit over
aanleg van de IJmeerverbinding op de lange baan schuift? Zal de ontwerp
structuurvisie op de lange termijn wel de mogelijkheid bieden voor de
aanleg van een IJmeerverbinding?
Antwoord 2
Het toekomstperspectief voor Almere, zoals beschreven in de ontwerp
Rijksstructuurvisie, is een westelijk georiënteerde stad. Een IJmeerverbinding is hierbij de stip op de horizon, gekoppeld aan de ontwikkeling
van Almere Pampus. In het vervolgonderzoek worden meerdere alternatieven meegenomen (zowel een alternatief met als zonder IJmeerverbinding). Ter verbetering van de bereikbaarheid binnen de Noordvleugel
wordt de komende jaren gewerkt aan de capaciteitsvergroting van de
bestaande rijkswegen en spoorlijnen in de corridor Schiphol-AmsterdamAlmere-Lelystad, waarin de Hollandse Brug een belangrijke schakel is.
Vraag 3
Hebben alle betrokken overheden een voorkeur voor het op de lange baan
schuiven van het besluit over de IJmeerverbinding?
Antwoord 3
Het Rijk en de regio hebben gezamenlijk gekozen voor een organische
ontwikkeling met een gefaseerde aanpak. Dit betekent dat er geen
vaststaand eindbeeld of einddatum voor de ontwikkeling wordt
vastgelegd, maar dat op adaptieve wijze, stap na stap, naar het toekomstperspectief wordt toegewerkt. Indachtig deze strategie ben ik samen met
de regio tot de conclusie gekomen dat een definitieve keuze voor een
IJmeerverbinding nu niet aan de orde is.
Vraag 4
Op welke wijze zal de onzekerheid over de besluitvorming over de
IJmeerverbinding, die optreedt doordat deze wordt gekoppeld aan de
feitelijke groei van Almere, invloed hebben op de realisatie van de
groeidoelstelling van Almere?
Antwoord 4
Om goed om te kunnen gaan met de onzekerheden van de toekomst kies
ik samen met de regio voor een gefaseerde aanpak. Daarbij groeit Almere

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

2

in fases aansluitend op de marktvraag. Allereerst op de locaties langs de
bestaande vervoersassen (A6, A27 en Flevolijn) volgens het bestaande
meerkernige stadsconcept. De locaties Almere Poort, Nobelhorst,
Centrum Weerwater en Oosterwold bieden ruimte aan een aanzienlijk
aantal woningen, voorzieningen en aan bedrijvigheid. Op het moment dat
deze locaties zijn benut kan worden gestart met de locatie Almere Pampus
en is een besluit over de IJmeerverbinding nodig. Ik verwijs u hiervoor
ook naar het spoorboekje dat in Hoofdstuk 4 van de Rijksstructuurvisie is
opgenomen.
Vraag 5
Op welke termijn komt het moment in beeld dat tot besluitvorming inzake
de aanleg van een IJmeerverbinding kan worden overgegaan en aan
welke factoren moet worden voldaan om tot positieve besluitvorming
over de IJmeerverbinding te komen?
Antwoord 5
Vervolgonderzoek (MIRT-verkenning) naar verdere infrastructuurmaatregelen tussen Amsterdam en Almere ten behoeve van de ontsluiting van
Almere Pampus wordt gestart als er in Almere ten opzichte van 2010 circa
25.000 woningen zijn gebouwd en er zicht is op afronding van de
realisatie van Amsterdam IJburg tweede fase. Naar verwachting is dit op
zijn vroegst rond het jaar 2025.
Bij de uiteindelijke keuze over de ontsluiting spelen naast de budgettaire
inpasbaarheid en regionaal draagvlak, bereikbaarheids-, ruimtelijke,
economische (waaronder maatschappelijke kosten-batenanalyse) en
leefbaarheidsargumenten een rol.
Vraag 6
Wat zouden de maatschappelijke kosten batenverhoudingen van de vier
infrastructuuralternatieven zijn als het Programma Hoogfrequent
Spoorvervoer geen onderdeel van het Hollandse Brugalternatief is,
uitgaande van de scenario’s Global Economy en Regional Communities?
Antwoord 6
Dat is niet bekend. In de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA)
RRAAM is voor alle alternatieven uitgegaan van hoogfrequent spoorvervoer. Op het moment van uitvoering van de MKBA waren voor de
invulling van het project Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad (OV SAAL)
twee kansrijke varianten geïdentificeerd voor de invulling van een
hoogfrequente dienstregeling. Voor de invulling van het pakket OV SAAL
zijn in de MKBA daarom twee situaties onderzocht.
Vraag 7
Wat is de waarde van andere factoren dan reistijd (zoals comfort en
integratie van Amsterdam en Almere) in de maatschappelijke kostenbatenanalyse voor de IJmeerverbinding?
Antwoord 7
In de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA) RRAAM zijn de
welvaartseffecten van circa 30 factoren op het gebied van verstedelijking,
bereikbaarheid en natuur in beeld gebracht. Waar mogelijk zijn deze
effecten in geld uitgedrukt. De effecten die niet in geld zijn uit te drukken,
zijn kwalitatief gescoord. De waarden van de verschillende factoren zijn
terug te vinden in de tabel op pagina 11 van de samenvatting van het
MKBA-eindrapport (bijlage bij Kamerstuk 31 089 nr. 97).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

3

Vraag 8
Welke andere kanttekeningen, naast de drie belangrijkste die in de
voortgangsrapportage worden genoemd, heeft het Centraal Planbureau
geplaatst?
Antwoord 8
Indien de alternatieven in de MKBA zouden zijn afgezet tegen het
nulalternatief «Geen Schaalsprong Almere», dan zouden volgens het
Centraal Planbureau en het Planbureau voor de Leefomgeving daarmee
ook de effecten van de Schaalsprong Almere zelf in beeld zijn gekomen.
Hier is niet voor gekozen, omdat het besluit over grootschalige
woningbouw in Almere eerder al is genomen en uitgangspunt is van de
MIRT-verkenning RRAAM (zie Basisrapportage Groot Project RRAAM,
bijlage bij Kamerstuk 31 089 nr. 83). Ook geven de planbureaus in hun
Second Opinion op de maatschappelijke kosten-batenanalyse (MKBA)
RRAAM aan dat de welvaartseffecten van het realiseren van een
Toekomstbestendig Ecologisch Systeem nauwelijks kwantitatief zijn
onderzocht. Verder heeft het CPB/PBL nog enkele kleine technische
opmerkingen gemaakt (zie de bijlage bij Kamerstuk 31 089 nr. 97).
Overigens stellen de planbureaus in hun Second Opinion dat de MKBA in
grote lijnen adequaat is uitgevoerd en onderschrijven zij op hoofdlijnen de
conclusies over de welvaartseffecten van de projectalternatieven.
Vraag 9
Wat wordt gedaan met de adviezen, opmerkingen en aanbevelingen van
het Advies College van Rijksadviseurs?
Antwoord 9
Het College van Rijksadviseurs heeft op 19 december 2012 een advies
uitgebracht op de Consultatienotitie van RRAAM. Het advies is net als alle
andere adviezen en reacties meegewogen in de besluitvorming en sluit
goed aan bij de visie en strategie die in de Rijksstructuurvisie is verwoord.
Gelet op de onzekerheden over de toekomst is ook het College van
mening dat de ontwikkelingen gefaseerd moeten worden waarbij eerst de
locaties rondom bestaande vervoersassen worden benut. Net als ik geven
zij aan dat de plannen zodanig flexibel moeten zijn dat er later een goede
keuze gemaakt kan worden over een nieuwe verbinding. De relatie tussen
het tempo van de woningbouw en de toename van werkgelegenheid vindt
het College daarbij cruciaal. Op deze punten is het advies van het CRA dan
ook overgenomen.
Vraag 10
Kan worden verondersteld dat in de ontwerp Rijksstructuurvisie voor het
RRAAM-gebied de bouw van 60.000 woningen wordt opgenomen en dat
die opgave zal worden gerealiseerd door middel van een organische en
op vraag gerichte aanpak?
Antwoord 10
Ja. In de ontwerp-Rijksstructuurvisie kunt u lezen dat het toekomstperspectief voor Almere een westelijk georiënteerde stad is met circa 60.000
nieuwe woningen ten opzichte van 2010 als richtpunt. Hiervoor wordt
uitgegaan van een organische ontwikkeling met een gefaseerde aanpak.
Er wordt op adaptieve wijze, stap na stap, naar dit toekomstperspectief
toegewerkt. De marktvraag naar woningen is hierbij leidend.
Vraag 11
Kan worden verondersteld dat er wordt begonnen met het ontwikkelen
vanuit het centrum van Almere en in de bestaande gebieden rondom de
vervoers-as (A6 en spoor), alvorens nieuwe gebieden worden ontwikkeld?
Zo ja, kan de gemeente Almere instemmen met deze keuze?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

4

Antwoord 11
Ja (zie ook het antwoord op vraag 4). De gemeente Almere heeft in het
bestuurlijk overleg van 25 maart 2013 ingestemd met deze keuze.
Vraag 12
Welke woningbouwprojecten zullen deel uitmaken van de eerste fase van
RRAAM en welke woningbouwprojecten zullen pas op lange termijn (na
2025) worden gerealiseerd?
Antwoord 12
Almere groeit in fases, waarbij de vraag het tempo bepaalt. Allereerst op
locaties langs de bestaande vervoersassen (A6, A27 en Flevo-spoorlijn).
De locaties Almere Poort, Nobelhorst, Centrum Weerwater en Oosterwold
bieden ruimte aan een aanzienlijk aantal woningen, voorzieningen en aan
bedrijvigheid. Op het moment dat deze locaties zijn benut kan worden
gestart met de locatie Almere Pampus.
Vraag 13
Is het uw uitgangspunt dat Amsterdam en Almere dienen te integreren tot
een samenhangend stedelijk gebied?
Antwoord 13
Ja. Met de ontwerp-Rijksstructuurvisie wordt ingezet op versterking van
de agglomeratiekracht van de Noordvleugel en daarmee op verbetering
van de internationale concurrentiepositie van de Randstad als geheel. De
ontwikkeling van Almere draagt hieraan bij. Almere wordt een volwaardig
onderdeel van het regionale (mobiliteits)netwerk van de Noordvleugel.
Vraag 14
Wanneer wordt door het RRAAM-werk een voorkeur uitgesproken voor
één van de onderzochte alternatieven?
Antwoord 14
Het RRAAM-werk heeft op 12 maart 2013 hun meest recente advies
uitgebracht. Dit advies is als bijlage opgenomen bij de Rijksstructuurvisie.
De maatschappelijke partijen hebben er in deze fase bewust voor gekozen
om geen voorkeur uit te spreken voor één van de alternatieven. Dit past
naar hun mening niet bij een organische strategie en een adaptieve
aanpak.
Vraag 15
a. Kan, gezien het vermelde dat de nadruk op «het publieke» van
publiek-private samenwerking zou moeten liggen omdat er geen
positieve business case te maken valt én dat het niet verstandig is de
infra- en projectontwikkeling in één contract te combineren, er wel
een positieve business case worden gemaakt als die contracten wel
worden gecombineerd?
b. Waarom is het niet verstandig om de infra- en projectontwikkeling in
één contract te combineren?
Antwoord 15
a. Nee, zie het antwoord op vraag b.
b. Uit de marktscan IJmeerverbinding is naar voren gekomen dat de
aanlegkosten van de IJmeerverbinding niet kunnen worden betaald
uit de opbrengsten van de exploitaties en/of baatbelastingen. Zonder
dekking van de kosten door de overheid zullen marktpartijen niet zelf
tot aanleg van de IJmeerverbinding overgaan. De marktsector ziet
wel mogelijkheden om de exploitatie van het openbaar vervoer en de
projectontwikkeling op te pakken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

5

Vraag 16
Is het mogelijk om vooruitlopend op een getemporiseerd besluit over een
IJmeerverbinding, met de aanleg te starten van een nieuwe
OV-verbinding naar IJburg die later kan worden doorgetrokken naar
Almere?
Antwoord 16
Fasering van de aanleg van een IJmeerverbinding is technisch mogelijk.
In het eindrapport van de Werkmaatschappij Amsterdam-Almere «Het
IJmeeralternatief» (juli 2012) is aangegeven dat de IJmeerverbinding kan
worden aangelegd in twee of drie verschillende fases:
– Fase 1: deeltracé Diemen Zuid -Amsterdam IJburg;
– Fase 2: deeltracé IJmeer brug of tunnel (al dan niet gecombineerd met
fase 3);
– Fase 3: deeltracé Almere Pampus – Almere Centrum.
Een andere optie is het doortrekken van de IJtram tussen Amsterdam
Centraal en IJburg naar Almere.
In de ontwerp-Rijksstructuurvisie Amsterdam-Almere-Markermeer worden
geen definitieve keuzes gemaakt voor de toekomstige ontsluiting van
Almere met Amsterdam. Een vervolgonderzoek naar verdere infrastructuurmaatregelen tussen Almere en Amsterdam wordt gestart als er in
Almere ten opzichte van 2010 circa 25.000 woningen zijn gebouwd en er
zicht is op afronding van de tweede fase van IJburg. Na het vervolgonderzoek wordt een go/no go-besluit genomen over de volledige aanleg
van een eventuele IJmeerverbinding.
Na een eventueel go-besluit kan met de gefaseerde aanleg worden
gestart.
Vraag 17
a. Zijn er stappen genomen op het gebied van de Marker Wadden?
b. Zo ja, welke stappen zijn dat?
c. Zo nee, wanneer worden stappen hierin verwacht en hoe wordt de
Kamer daarin betrokken?
Antwoord 17
a. Ja
b. De staatssecretaris van Economische Zaken en ik hebben, onder
voorwaarden, € 30 miljoen toegezegd aan het project Marker
Wadden (Kamerstuk TK 30 825, nr. 189). Vervolgens is er een
intentieovereenkomst opgesteld tussen mijn Ministerie, het
Rijksvastgoed- en ontwikkelbedrijf en Natuurmonumenten. Deze
heeft als doel het vastleggen van afspraken tussen partijen over hoe
op korte termijn te komen tot een samenwerkingsoverkomst gericht
op het ontwikkelen en beheren van de eerste fase Marker Wadden en
het vastleggen van afspraken over hoe op korte termijn te komen tot
een afdoende regeling met betrekking tot de zeggenschap van
Natuurmonumenten en Rijkswaterstaat over het projectgebied
Marker Wadden. Deze intentieovereenkomst wordt gepubliceerd in
de Staatscourant. Op dit moment wordt door mijn Ministerie, het
ministerie van Economische Zaken, het Rijksvastgoed- en ontwikkelbedrijf en Natuurmonumenten uitwerking gegeven aan de intentieovereenkomst ter voorbereiding van een vast te stellen samenwerkingsovereenkomst.
c. Niet van toepassing
Vraag 18
Kan er een meer concrete onderbouwing worden gegeven van de wijze
waarop de organische groeistrategie gecombineerd kan worden met de
ambitie van een gezonde, duurzame en evenwichtige groei?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

6

Antwoord 18
Voor RRAAM staat een adaptieve aanpak centraal omdat niet zeker is hoe
de toekomst er uit zal komen te zien, mede in het licht van de huidige
crisis. De aanpak is gericht op de toekomst, flexibel, duurzaam en robuust.
Op deze manier wordt een ontwikkeling in gang gezet die rekening houdt
met onzekerheden, mogelijke kansen en risico’s in de toekomst. Daarbij is
de marktvraag naar woningen en bedrijfslocaties leidend. In de ontwerpRijksstructuurvisie ga ik hier in de hoofdstukken 2 en 3 verder op in.
Vraag 19
Wat zijn de implicaties van de keus voor de aanleg van de Marker Wadden
voor de drie verschillende alternatieven voor de oplossing van de
ecologische problemen in het Markermeer en IJmeer?
Antwoord 19
De Werkmaatschappij Markermeer-IJmeer heeft in haar eindrapport drie
mogelijke oplossingsrichtingen gepresenteerd voor de inrichting van het
Markermeer-IJmeer. De oplossingsrichting Behoedzaam Marker Wadden
past inhoudelijk goed bij de ambitie en kent regionaal groot draagvlak.
Daarom heb ik samen met mijn collega van EZ onder voorwaarden € 30
miljoen ter beschikking gesteld voor de eerste fase. Dit wil niet zeggen dat
nu is besloten tot de aanleg van de gehele Marker Wadden. Welke
natuurmaatregelen wanneer noodzakelijk zijn, wordt bepaald op basis van
monitoring en de resultaten van de onderzoeken. De vervolgstappen
richting het robuuste systeem in het Markermeer-IJmeer zijn gekoppeld
aan Natura 2000/KaderRichtlijn Water (KRW), aan toekomstige ruimtelijke
ontwikkelingen zoals bijvoorbeeld recreatie en een eventuele IJmeerverbinding en aan de budgettaire mogelijkheden.
Vraag 20
Wat zijn de voor- en nadelen van de verschillende varianten voor de
ecologische kwaliteitsimpuls en aan de hand van welke criteria worden
deze afgewogen?
Antwoord 20
Voor een uitgebreid overzicht van de voor- en nadelen van de verschillende varianten verwijs ik naar het eindrapport van de Werkmaatschappij
Markermeer-IJmeer, dat als bijlage bij de vierde voortgangsrapportage is
aangeboden (zie TK 31 089 nr. 98). In dit rapport zijn de marktvisies
getoetst en zijn drie kansrijke oplossingsrichtingen gepresenteerd. In de
stuurgroep RRAAM is op basis van de geschetste voor- en nadelen door
de regio de voorkeur uitgesproken voor de variant Behoedzaam Marker
Wadden. Met name de criteria draagvlak, kosten en innovatie in zowel
aanleg als in organisatie waren doorslaggevende criteria. Daarnaast is het
voor het kabinet van belang dat Marker Wadden een voorbeeldfunctie
vervult: het is een project waarbij Rijk en regio gezamenlijke doelstellingen hebben bepaald, waarbij de markt is ingeschakeld en waarbij zowel
publieke als private middelen worden aangewend.
Vraag 21
Is er inmiddels al zicht op de aanvullende financiering door regionale en
private partijen die nodig is om de ontwikkeling van de Marker Wadden
mogelijk te maken?
Antwoord 21
De primaire verantwoordelijkheid voor het aantrekken van de aanvullende
financiering ligt bij Natuurmonumenten. Natuurmonumenten is in overleg
met regionale overheden en bedrijfsleven over aanvullende financiering.
Over de stand van zaken van dit traject voor aanvullende financiering kan
ik geen uitspraken doen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

7

Vraag 22
Kan er worden verondersteld dat ook het aspect recreatie een integraal
onderdeel vormt van de structuurvisie RRAAM?
Antwoord 22
Ja. Het toekomstperspectief voor de Noordvleugel is een sterke internationaal concurrerende regio, waarin naast een aantrekkelijk vestigingsklimaat en een goede bereikbaarheid ook natuur- en recreatiegebieden in
en rond het Markermeer-IJmeer worden gecreëerd. Door te investeren in
de natuur van het Markermeer-IJmeer wordt ontwikkelruimte gecreëerd
voor onder andere recreatieve ontwikkelingen. In de projecten luwtemaatregelen Hoornse Hop en Marker Wadden wordt waar mogelijk synergie
tussen natuur en recreatie nagestreefd. Ook voor de stad Almere gaat het
perspectief uit van een stad waar men prettig kan wonen, werken én
recreëren. Daarmee vormt recreatie een integraal onderdeel van de
Rijksstructuurvisie.
Vraag 23
Welke gevolgen heeft de toewijzing van de Floriade aan Almere exact
voor RRAAM?
Antwoord 23
Het houden van de Floriade in 2022 en het voorbereidingstraject daar
naartoe is een belangrijke kans voor Almere en de regio om het imago
van de stad als aantrekkelijke suburbane stad een internationale impuls te
geven. Deze kans sluit goed aan bij de strategie die voor de locatie
Centrum Weerwater is ontwikkeld en ertoe moet leiden dat dit een locatie
wordt met (boven-) regionale centrumfuncties. Almere doet dat door de
agenda’s van de Nederlandse tuinbouwsector – Growing Green – en haar
eigen agenda – Green City – samen te voegen. Met «Growing Green
Cities» als leidend thema nodigt Almere de tuinbouwsector, bestuurders,
bedrijven en bewoners uit voor een tien jaar durende samenwerking om
te komen tot een ideale Green City als inspiratiebron voor de verdere
stedelijke ontwikkeling van Almere. Uiteindelijk zal de locatie Centrum
Weerwater zich ontwikkelen tot een hoogwaardig stedelijk woon- en
werkmilieu.
De Floriade is ook een belangrijke publiekstrekker. Dit vraag ook een
goede bereikbaarheid. Daarom zal de benodigde hoofdinfrastructuur, de
rijksweg A6, gereed zijn bij aanvang van de Floriade in 2022.
Vraag 24
Wat zijn de implicaties van het temporiseren van het project Openbaar
Vervoer Schiphol Amsterdam Almere Lelystad middellange termijn op het
project RRAAM?
Antwoord 24
Uit de recente actualisatie van het onderzoek naar de SAAL-corridor voor
de middellange termijn is gebleken dat de vervoersgroei in de
SAAL-corridor, die gekoppeld is aan onder meer het woningbouwtempo
in Almere, vertraagd is ten opzichte van de inzichten uit 2010/2011.
Derhalve wordt voor de middellange termijn ingezet op een kwalitatief
goede kwartierdienst met 12 treinen per uur tussen Almere en
Amsterdam. De ambitie voor hogere frequenties in de toekomst blijft
gehandhaafd. Het moment waarop dit aan de orde komt, is echter
gekoppeld aan de werkelijke ontwikkeling van de vervoersvraag en de
beschikbaarheid van budgetten. Met de binnen SAAL reeds in uitvoering
zijnde en nog te nemen maatregelen kan voldoende capaciteit worden
geboden om de vervoervraag te faciliteren. Het temporiseren van OV
SAAL middellange termijn heeft dan ook geen effect op het project
RRAAM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

8

Vraag 25
Is het mogelijk om een koppeling te realiseren tussen de departementale
begroting en het project RRAAM, zodat de financiële implicaties van het
project inzichtelijk worden?
Antwoord 25
Voor de in de ontwerp-Rijksstructuurvisie Amsterdam-AlmereMarkermeer beschreven korte en middellange termijnmaatregelen,
waarvoor het ministerie van Infrastructuur en Milieu (mede) verantwoordelijkheid draagt, zijn in de begroting middelen gereserveerd. Op de
begroting is geen budget gereserveerd voor maatregelen op de lange
termijn. Bijgaand het financieel overzicht van de rijksbijdragen aan korte
en middellange termijnmaatregelen, zoals opgenomen in de ontwerpRijksstructuurvisie:
Rijksbijdrage maatregelen in € mln. (prijspeil 2012)
Verstedelijking
Almere Weerwaterzone
Bereikbaarheid
Weguitbreiding Schiphol-AmsterdamAlmere (SAA)
Openbaar vervoer Schiphol-AmsterdamAlmere-Lelystad korte en middellange
termijn
Stedelijke Bereikbaarheid Almere
Natuur
Luwtemaatregelen Hoornse Hop
Pilot Moeras
Vispassages
Marker Wadden

1

met rijksbijdrage van € 46,1 mln.1
€ 4.118 mln.
€ 1.425 mln.
met rijksbijdrage van € 47,5 mln.
met rijksbijdrage van € 6 mln.
€ 6 mln.
€ 1,2 mln.
met rijksbijdrage van € 30 mln onder
voorwaarden (Ministeries EZ en IenM)

Onderdeel weguitbreiding SAA (€ 4.118 mln.)

In het MIRT projectblad van RRAAM wordt een totaal overzicht
opgenomen van de beschikbare budgetten.
Vraag 26
In welke maand van 2013 kan Kamer de ontwerp Rijksstructuurvisie voor
het RRAAM-gebied verwachten?
Antwoord 26
De ontwerp-Rijksstructuurvisie is tegelijkertijd met de beantwoording van
deze vragen aan uw Kamer aangeboden.
Vraag 27
Zijn de toprisico’s ook in kosten uit te drukken, zowel voor het nemen van
beheersmaatregelen als na het nemen van beheersmaatregelen?
Antwoord 27
De in de vierde voortgangsrapportage Groot Project RRAAM benoemde
toprisico’s betreffen met name risico’s van politiek-bestuurlijke aard,
gerelateerd aan de totstandkoming van de ontwerp-Rijksstructuurvisie
Amsterdam-Almere-Markermeer. Deze risico’s zijn gekoppeld aan de korte
termijn doelstelling van het programma RRAAM en uitgedrukt in
mogelijke vertraging voor de besluitvorming. De kosten van deze
planningsrisico’s op de korte termijn zijn beperkt.
Vraag 28
Wat zijn de mogelijkheden voor gebiedsontwikkeling en woningbouwontwikkeling in gemeenten direct rond het RRAAM-gebied?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

9

Antwoord 28
Woningbehoefteonderzoek (Kamerstukken 31 089 nr. 88) laat zien dat,
ondanks de huidige situatie op de woningmarkt, de vraag naar woningen
in de Noordvleugel tot 2040 zeer groot zal zijn: circa 440.000 extra
woningen. Om deze groeiende behoefte te faciliteren zullen de (bouw)locaties uit de gebiedsagenda’s zoveel mogelijk benut moeten worden,
inclusief de ambities voor Almere. Hiermee wordt een oplopende krapte
op de woningmarkt voorkomen. Ook met de ontwikkeling in Almere blijft
het voor de omringende gemeenten van belang om bij te dragen aan het
accommoderen van de woningbehoefte. De vraag naar woningen blijft op
termijn namelijk groot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 31 089, nr. 99

10