Toekomstgericht besturen

Recent heeft een evaluatie plaatsgevonden van de Wet versterking bestuur
pensioenfondsen. Minister Koolmees heeft deze evaluatie op 8 maart 2018
naar het parlement gezonden. De VKC-SZW heeft naar aanleiding hiervan
besloten een hoorzitting te organiseren waarvoor ook DNB is uitgenodigd.
In dit position paper treft u de aandachtspunten aan die DNB ziet met
betrekking tot de governance bij pensioenfondsen.

1.

Verandervermogen is voor pensioenfondsen van groot belang

De omgeving van pensioenfondsen verandert snel. Wet- en regelgeving
zijn flink in beweging, waardoor fondsbesturen voortdurend aanpassingen
moeten doorvoeren. Ook de ontwikkelingen in de financiële technologie
volgen elkaar in rap tempo op, met alle kansen en uitdagingen van dien
voor pensioenfondsen. En last but not least is een grootschalige
vernieuwing van het pensioenstelsel in de maak: ook dit vraagt veel van
het verandervermogen van pensioenfondsbesturen. Deze ontwikkelingen
maken dat er steeds meer van pensioenfondsbestuurders wordt verwacht.
Dit vraagt om wendbaarheid op de korte en de langere termijn. Daarvoor is
verandervermogen cruciaal. Het bestuur moet opletten dat het niet alleen
aandacht heeft voor korte termijn problematiek; gevaar is dan dat er
onvoldoende aandacht wordt geschonken aan meer strategische
vraagstukken.

2.

Een goede governance is daarbij essentieel

Mede dankzij de Wet versterking bestuur pensioenfondsen is governance
bij pensioenfondsen echt een belangrijk onderwerp aan de bestuurstafel
geworden. Deze wet heeft fondsen gedwongen de eigen organisatie onder
de loep te nemen en keuzes te maken, bijvoorbeeld over het
bestuursmodel. DNB juicht dit toe. Deze aandacht voor governance zet aan
tot een beter functionerend pensioenfondsbestuur en tot een heldere en
doeltreffende organisatiestructuur. Dat is een onontbeerlijke
randvoorwaarde voor het goed functioneren van pensioenfondsen.
Pensioenfondsen beschikken over enorme vermogens om hun wezenlijke
maatschappelijke taak te vervullen, het verzorgen van pensioenuitkeringen
aan huidige en toekomstige gepensioneerden. Het vergt uitstekende
bestuurlijke kwaliteiten, stuurmanskunst en communicatievermogen om de
belangen van alle rechthebbenden naar behoren te dienen, en ervoor te
zorgen dat iedereen zich op een evenwichtige wijze vertegenwoordigd
voelt.

2

3.

Kwaliteit pensioenfondsbestuur is verbeterd, maar er zijn nog
aandachtspunten

DNB ziet dat de kwaliteit van het pensioenfondsbestuur de afgelopen
jaren is verbeterd. Dit is gestimuleerd door de Wet versterking bestuur
pensioenfondsen, bijvoorbeeld door gebruik te maken van de
mogelijkheid om (onafhankelijke) deskundigen in het bestuur op te
nemen. Ook initiatieven uit het veld (de Code Pensioenfondsen, de intern
toezichtcode van de VITP) en de aangescherpte geschiktheidseisen van
DNB hebben bijgedragen. Toch blijft de kwaliteit van het bestuur een
aandachtspunt. In dat kader vraagt DNB aandacht voor de volgende drie
punten:
1.
Het aantal bestuurders in de sector dat de DNB-toets niet
doorstaat is nog relatief groot (3% voor bestuursfuncties en 11,8% voor
beleggingscommissies) vergeleken met banken en
verzekeringsmaatschappijen. Gegeven het sociaal maatschappelijke belang
van een adequaat beheer van het pensioenvermogen zal DNB aandacht
blijven geven aan het verbeteren van de kwaliteit van
pensioenfondsbestuurders.
2.
Een tweede aandachtspunt is de naleving van de gedragsnormen die de
sector zelf heeft opgesteld in de Code Pensioenfondsen. DNB zou
bijvoorbeeld graag zien dat alle fondsbesturen jaarlijks een zelfevaluatie
doen. De Code Pensioenfondsen roept daartoe op, maar lang niet alle
fondsen houden zich aan deze norm.
3.
Pensioenfondsbesturen moeten meer divers worden samengesteld. De
sector zal meer initiatieven moeten ontplooien en meer moeite moeten
doen om dit te verbeteren. Minister Koolmees en de Monitoringcommissie
Code Pensioenfondsen hebben de sector opgeroepen om werk te maken
van diversiteit. DNB sluit zich hierbij aan. De evaluatie van de Wet
versterking bestuur pensioenfondsen laat zien dat de sector de eigen
streefnormen lang niet altijd haalt. Circa 40% van de pensioenfondsen
heeft geen vrouw in het bestuur en circa 65% van de pensioenfondsen
heeft geen bestuurder jonger dan 40 jaar. Meer diversiteit is van belang
voor een goede aansluiting met de achterban, maar ook voor de kwaliteit
van het bestuur. Diversiteit in een bestuur verbetert doorgaans het
functioneren van besturen omdat het leidt tot verschillende invalshoeken
en meer beschikbare informatie.

3