Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2830
Vragen van de leden Van der Laan en Smeets (beiden D66) aan de Ministers
voor Medische Zorg en voor Rechtsbescherming over het fixen van
matchfixing (ingezonden 9 april 2021).
Antwoord van Minister Dekker (Rechtsbescherming) (ontvangen 20 mei
2021). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 2598.
Vraag 1
Hoe beoordeelt u het bericht «Fout in nieuwe gokwet zorgt voor «meer risico
op matchfixing», sportbonden boos»?1
Antwoord 1
Ik ken het bericht. Voor het overige verwijs ik naar de antwoorden op de
gestelde vragen.
Vraag 2
Kunt u, in aanvulling op de schriftelijke vragen van 1 april jongstleden van
het lid Van der Laan, schematisch een overzicht geven van de taken,
verantwoordelijkheden en bevoegdheden van alle partijen binnen het
aanpakken van matchfixing, zoals sportbonden, de Fiscale Inlichtingen en
OpsporingsDienst (FIOD), het Instituut Sportrechtspraak (ISR), de internationale integriteitsorganisatie van gokkantoren (IBIA), de politie, het openbaar
ministerie, de Financial Intelligence Unit (FIU), de Kansspelautoriteit, het
Functioneel Parket (FP) en de Belastingdienst?
Antwoord 2
Voor een effectieve aanpak van matchfixing is het noodzakelijk dat alle
betrokken partners vanuit hun eigen taken en verantwoordelijkheden een
bijdrage leveren aan het voorkomen en bestrijden van sportfraude, waaronder matchfixing, en dat zij de handen ineenslaan. Dit laatste gebeurt op drie
niveaus: operationeel in het Signalenoverleg Sportfraude, beleidsmatig in het
Nationaal Platform Matchfixing (NPM) en strategisch in het Strategisch
Beraad Matchfixing (SBM). Alle betrokken partners hebben een verantwoor-

1

ah-tk-20202021-2830
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

NOS, 8 april 2021, «Fout in nieuwe gokwet zorgt voor «meer risico op matchfixing», sportbonden boos» (https://nos.nl/collectie/13862/artikel/2375850-fout-in-nieuwe-gokwet-zorgt-voormeer-risico-op-matchfixing-sportbonden-boos)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

delijkheid om die samenwerking naar beste vermogen in te vullen. Daarbij is
de verdeling van specifieke verantwoordelijkheden als volgt.
– Het Openbaar Ministerie (Functioneel Parket) is verantwoordelijk voor de
opsporing en vervolging van strafbare feiten. Signalen van matchfixing
worden onderzocht op aanknopingspunten voor strafrechtelijk onderzoek
in Nederland. Matchfixing is niet apart strafbaar gesteld in Nederland.
Voor de strafrechtelijke aanpak van matchfixing komen vooral oplichting
(art. 326 WvSr), niet-ambtelijke corruptie (art. 328 ter WvSr), witwassen
(art. 420bis e.v. WvSr) en bedreiging met geweld (art. 285 WvSr) in beeld.
Het OM onderzoekt in voorkomend geval ook of het strafrecht een rol kan
spelen bij signalen over het aanbieden van illegale gokmogelijkheden en
van niet transparante geldstromen rondom sportclubs.
– De politie en daarbinnen de afdeling Landelijke Informatie (ALI) van de
Dienst Landelijke Informatieorganisatie is het centrale punt in Nederland
waar de signalen en informatie vanuit het Signalenoverleg bij elkaar
komen. ALI analyseert, weegt en veredelt de ontvangen signalen/
informatie en zij werkt de informatie op. Indien dit leidt tot bruikbare
«harde» opsporingsinformatie geleidt ALI deze door. In nauwe samenwerking met het (lokale) gezag wordt opvolging gegeven aan de signalen en
voert de betreffende eenheid het onderzoek uit én levert hiervoor de
benodigde capaciteit/inzet.
– De FIOD heeft een belangrijke verantwoordelijkheid bij de strafrechtelijke
aanpak van fiscale fraude, witwassen en (niet ambtelijke) corruptie. Vanuit
die algemene taakopdracht neemt de FIOD deel aan het genoemde
Signalenoverleg Sportfraude.
– Het Instituut Sportrechtspraak (ISR) kan binnen de kaders van het
tuchtrecht onderzoek doen en betrokkenen in de sport die zich schuldig
maken aan matchfixing tuchtrechtelijk vervolgen.
– De Belastingdienst heeft buiten het heffen en innen van rijksbelastingen
geen specifieke taak, verantwoordelijkheid of bevoegdheid bij het
aanpakken van matchfixing.
– De Kansspelautoriteit (Ksa) houdt er toezicht op dat vergunninghouders
zich houden aan de regelgeving op het terrein van kansspelen. Aanbieders van sportweddenschappen behoren voor, tijdens en na de wedstrijd
alert te zijn op de integriteit van de weddenschap, die door matchfixing
kan worden aangetast, alsmede maatregelen nemen als dat aan de orde is
(bijv. een weddenschap intrekken). Deze toezichtstaak is conform de
wettelijke taak die de Kansspelautoriteit er sinds de inwerkingtreding van
de Wet kansspelen op afstand bij heeft gekregen, namelijk: het tegengaan
en beperken van manipulatie met sportwedstrijden, voor zover deze
betrekking heeft op sportwedstrijden waarvoor op grond van titel III, titel
IV dan wel titel Vb van de wet op de Kansspelen vergunning is verleend
tot het organiseren van kansspelen (artikel 33b van de Wet op de
Kansspelen). Ook houdt de Ksa toezicht op de naleving van de Wet ter
voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme (Wwft), voor
zover het de aanbieders van kansspelen betreft die onder de reikwijdte
vallen van die wet.
– De sportbonden onderscheiden drie deelgebieden in de bestrijding van
matchfixing: preventie, detectie, correctie. Op alle drie de deelgebieden
zijn zij actief. In het kader van preventie vindt er onder meer voorlichting
en begeleiding plaats van spelers, scheidsrechters, trainers etc. In het
kader van detectie hebben sportbonden onder meer meldpunten ingericht
en vindt er informatie-uitwisseling plaats op internationaal niveau.
Correctief optreden bestaat uit tuchtrechtelijk optreden en handhaven van
sancties.
– De taken, verantwoordelijkheden en bevoegdheden van de FIU-Nederland
zijn vastgelegd in Hoofdstuk 3.1 van de Wwft en onderliggende wet- en
regelgeving. Hoe gemelde ongebruikelijke transacties door verschillende
meldingsplichtige instellingen worden opgepakt bij de FIU-Nederland is in
het antwoord op vraag 4 toegelicht.
– De International Betting Integrity Association (IBIA) is een not-for-profit
organisatie opgericht door de grootste aanbieders van (online) sportweddenschappen. IBIA zet zich in voor integriteit in de gereguleerde weddenschapsbranche. IBIA heeft een Monitoring & Alert Platform dat verdachte
activiteiten op de wedmarkten van haar leden opspoort en rapporteert. Op
basis van partnerschappen deelt IBIA ook informatie met onder meer

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

FIFA, UEFA, de Tennis Integrity Unit (TIU) en het Internationaal Olympisch
Comité (IOC). Een andere relevante organisatie is de Global Lottery
Monitoring System (GLMS), met een vergelijkbaar systeem om verdachte
wedactiviteiten op te sporen. GLMS is een samenwerkingsverband van
loterijen. Onder meer de Nederlandse Loterij Organisatie (NLO/Toto) is
hier aan verbonden.
Vraag 3
Klopt het dat de wet Kansspelen op afstand (Koa) beoogt om sneller signalen
van matchfixing op te vangen en door te spelen naar sportbonden? Zo ja,
hoe snel dient een online bookmaker (met vergunning in Nederland) na een
constatering van matchfixing een melding te doen en hoe snel komt deze
melding vervolgens terecht bij de sportbond?
Antwoord 3
De Wet kansspelen op afstand beoogt de integriteit van de (sport)weddenschap zo goed mogelijk te borgen. Dat is belangrijk omdat uit onderzoek blijkt
dat een deel van de matchfixing gokgerelateerd is.2 Met de inwerkingtreding
van de wet- en regelgeving met betrekking tot kansspelen op afstand zijn
aanbieders van sportweddenschappen verplicht om informatie over ongebruikelijke gokpatronen op event-niveau (die niet te herleiden zijn naar ongebruikelijke transacties van personen) onverwijld te melden aan de SBIU en de
betrokken sportorganisaties. Dat kan bijvoorbeeld het geval zijn als een
aanbieder, die verplicht is aangesloten bij een internationaal samenwerkingsverband opgericht om de risico’s van matchfixing zoveel mogelijk te beperken
(GLMS, IBIA), ziet dat disproportioneel vaak wordt gewed op een onbelangrijke wedstrijd of dat odds waartegen wordt gewed opeens wijzigen. Een
aanbieder dient ingevolge artikel 4.8 lid 4 Besluit kansspelen op afstand
informatie over ongebruikelijke gokpatronen op event-niveau onverwijld, dus
zonder uitstel, aan de SBIU en de betrokken sportorganisaties te melden.
Informatie die herleidbaar is naar een ongebruikelijke transactie van een
persoon, dient ingevolge de Wwft onverwijld te worden gemeld aan
FIU-Nederland. Zie ter zake ook het antwoord op vraag 4.
Vraag 4
Wordt het proces van constateren door bookmakers tot het melden bij
sportbonden inderdaad vertraagd door de Wet ter voorkoming van witwassen
en financieren van terrorisme (Wwft) en de regels bij de FIU? Zo ja, hoe gaat
dit in zijn werk en hoe erg is deze vertraging?
Antwoord 4
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 3 dienen aanbieders informatie
over ongebruikelijke gokpatronen op event-niveau (die niet te herleiden zijn
naar ongebruikelijke transacties van personen) onverwijld te melden aan de
betrokken sportorganisaties. Voor zover het gaat om ongebruikelijke
transacties van personen in de zin van de Wwft geldt dat de FIU-Nederland in
deze wet is aangewezen als de autoriteit waar verrichte en voorgenomen
ongebruikelijke transacties onverwijld dienen te worden gemeld door
verschillende meldingsplichtige instellingen, waaronder online kansspelaanbieders. De FIU-Nederland analyseert deze meldingen en brengt transacties
en geldstromen in kaart die in verband kunnen worden gebracht met
witwassen en onderliggende basisdelicten alsmede financieren van terrorisme. Ongebruikelijke transacties die door het hoofd van de FIU-Nederland
verdacht zijn verklaard, worden ter beschikking gesteld aan de diverse
(bijzondere) opsporingsdiensten en inlichtingen- en veiligheidsdiensten. Deze
verdacht verklaarde transacties zijn derhalve reeds verrijkt met informatie uit
openbare en gesloten bronnen. De opsporingsdiensten kunnen vervolgens
binnen de bestaande wettelijke kaders besluiten om deze transacties te delen
met de sportbonden, met name in de samenwerkingsoverleggen die reeds
2

A.C.M. Papens, M. Olfers, Matchfixing in Nederland, Universiteit Tilburg, 2013; Universiteit
Gent: In sport wordt bijna 1 op 5 (on)rechtstreeks geconfronteerd met matchfixing voorstellen –
Universiteit Gent (ugent.be) dd 30 maart 2021. Bij dit laatste onderzoek gaf bijna 70% van de
benaderde deelnemers aan dat het laatste of enige matchfixing voorstel dat ze kregen,
uitsluitend een sportgerelateerd doel had (promotie, specifieke tegenstander volgende ronde
etc.) en 10% een uitsluitend gokgerelateerd doel.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

zijn opgericht met als doel mogelijke matchfixing gezamenlijk effectief aan te
pakken. Ongebruikelijke transacties die in het kader van de Wwft zijn gemeld,
kunnen met zich brengen dat signalen van mogelijke matchfixing vertraagd
bij de sportbonden terecht komen. Dit hangt samen met de geheimhoudingsverplichting voor zowel meldingsplichtige instellingen als FIU. Deze verplichting vloeit voort uit de standaarden van de Financial Action Task Force (FATF)
en de Europese anti-witwasrichtlijn. Hiervan kan niet worden afgeweken. Om
mogelijke vertraging te voorkomen is speciaal voor signalen van mogelijke
matchfixing met de sportbonden afgesproken dat bij de FIU-Nederland een
zogeheten fast lane zal worden vorm gegeven, waarbij verdacht verklaarde
transacties onverwijld onder de aandacht worden gebracht van de FIOD en de
politie. Zij melden deze signalen zo snel mogelijk aan de sport, waarbij alleen
als sprake is van een opsporingsbelang enige vertraging kan optreden. Dit
traject zal verder worden uitgewerkt binnen het Strategisch Beraad Matchfixing, waaraan de relevante partners deelnemen. Na een jaar zal een
evaluatie ervan plaatsvinden.
Vraag 5
Wat is de definitie van «voldoende grond», zodat de FIU een transactie
verdacht kan verklaren en vervolgens alsnog kan melden bij de sportbonden?
Antwoord 5
De FIU-Nederland kan gegevens die zij vanuit haar Wwft-taak verwerkt
verstrekken aan (bijzondere) opsporingsdiensten, voor zover zij die behoeven
voor de uitvoering van hun taak. Artikel 2:13, tweede lid, Besluit politiegegevens vermeldt wanneer persoonsgegevens door de FIU-Nederland kunnen
worden verstrekt. Dit kan de FIU-Nederland doen als kort gezegd uit haar
analyse is gebleken dat er een redelijk vermoeden is dat een misdrijf is
begaan of ter voorkoming of opsporing van misdrijven die een ernstige
bedreiging van de rechtsorde opleveren. Zoals gemeld in het antwoord op
vraag 4 kunnen de opsporingsdiensten dit dan vervolgens delen met de
sportbonden.
Vraag 6
Wordt er binnen de Wwft en de FIU onderscheid gemaakt in de hoogte van
de gemoeide bedragen en in hoeverre meldingen geheim moeten blijven? Zo
ja, hoe gaat dit in zijn werk?
Antwoord 6
Op grond van artikel 15, eerste lid, Wwft zijn in het Uitvoeringsbesluit Wwft
2018 per meldingsplichtige instelling de indicatoren vastgesteld op grond
waarvan een transactie dient te worden aangemerkt als een ongebruikelijke
transactie. Voor kansspelen op afstand geldt de subjectieve indicator dat een
transactie voor de instelling aanleiding geeft om te veronderstellen dat deze
verband kan houden met witwassen of financieren van terrorisme. Een
vermoeden van mogelijke matchfixing is op zichzelf al voldoende om te
veronderstellen dat de transactie verband kan houden met witwassen en
daarom onder de subjectieve indicator gemeld moet worden. De reden
hiervoor is dat matchfixing vaak samenhangt met witwassen. Daarbij is de
hoogte van het gemoeide bedrag van de transactie niet relevant. Daarnaast is
er de objectieve indicator dat een girale betalingstransactie voor een bedrag
van € 15.000 of meer als een ongebruikelijke transactie geldt. Op alle
ongebruikelijke transacties van alle meldingsplichtige instellingen bestaat een
verplichting tot geheimhouding richting de cliënt en derden (artikel 23, eerste
lid, onderdeel a, Wwft). In artikel 22, eerste lid, Wwft is de geheimhoudingsverplichting voor onder meer de FIU-Nederland neergelegd. De geheimhoudingsverplichting voor zowel meldingsplichtige instellingen als FIU vloeit
voort uit de standaarden van de Financial Action Task Force (FATF) en de
Europese anti-witwasrichtlijn. Hoe gemelde ongebruikelijke transacties
worden opgepakt bij de FIU-Nederland is in het antwoord op vraag 4
toegelicht.
Vraag 7
Welke wettelijke oplossingsrichtingen zijn er binnen de Wwft en de Koa om
alsnog zo snel als mogelijk matchfixing op te sporen en aan te pakken?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4

Antwoord 7
Voor zover het gaat om het acteren op signalen van matchfixing is van
belang dat het merendeel van matchfixing niet-gokgerelateerde matchfixing
betreft. Voor deze signalen geldt de geheimhouding van de Wwft niet, zodat
aanbieders deze net als elke burger kunnen melden bij sportorganisaties.
Gaat het om matchfixing in relatie tot sportweddenschappen, dan geldt dat
aanbieders van deze weddenschappen signalen van ongebruikelijk gokpatronen op event niveau, onverwijld met de sportbonden en de SBIU moeten
delen. Het melden van ongebruikelijk transacties die te herleiden zijn tot een
persoon of een account, loopt via de FIU-Nederland met – wanneer dat aan
de orde is – gebruikmaking van een fast lane bij FIU-Nederland. Zie ook de
beantwoording van vraag 4.
Vraag 8
Speelt de Algemene verordening gegevensbescherming (AVG) een rol bij het
al dan niet melden van matchfixing bij sportbonden?
Antwoord 8
De AVG is van toepassing op gegevens die tot een persoon te herleiden zijn.
Als er geen wetgeving is die bepaalt dat verzamelen van gegevens en
gegevensuitwisseling gegrond is, moet iedere gegevensverwerking en
-uitwisseling voldoen aan de voorwaarden van de AVG. Voor matchfixing die
gokgerelateerd is, is er sprake van niet-tot-persoon-herleidbare signalen (de
informatie op event-niveau) en wél-tot-persoon-herleidbare signalen. Op deze
laatste categorie signalen zijn de Wwft en de Wet politiegegevens van
toepassing. Voor de gegevensverwerking bij matchfixing die alleen sportgerelateerd is, speelt de AVG een rol omdat hiervoor geen andere specifieke
wettelijke bepalingen van kracht zijn. Hierbij moet altijd getoetst worden of
persoonsgegevens binnen de kaders van de AVG worden verwerkt.
Vraag 9
Bent u bereid een afschrift van uw reactie op de brandbrief van NOC*NSF,
KNVB en KNLTB de Kamer te doen toekomen?
Antwoord 9
Naar aanleiding van de brief van NOC*NSF, KNVB en KNLTB zijn we in
overleg getreden met de betreffende sportbonden. De uitkomst van dit
gesprek is in de antwoorden op de verschillende sets Kamervragen verwerkt.
Vraag 10
Kunt u deze vragen ieder afzonderlijk beantwoorden?
Antwoord 10
Ja
Toelichting:
Deze vragen dienen ter aanvulling op eerdere vragen ter zake van de leden
Bikker (ChristenUnie) en Van Nispen (SP), ingezonden 8 april 2021 (vraagnummer 2021Z05548) en van de leden Kuik (CDA) en Van der Staaij (SGP),
ingezonden 9 april 2021 (vraagnummer 2021Z05632)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

5