Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 568

Staatkundig proces Nederlandse Antillen

Nr. 34

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN BINNENLANDSE ZAKEN
EN KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 april 2009
Van 23 tot en met 27 maart jongstleden heb ik een werkbezoek gebracht
aan Aruba en Curaçao. Op Aruba heb ik verschillende gesprekken gevoerd
over goed bestuur en economische ontwikkeling, en heb ik projecten
bezocht waaraan Nederland financieel bijdraagt. Op Curaçao heb ik deelgenomen aan de Politieke Stuurgroep Staatkundige Veranderingen (de
besluitenlijst is bijgesloten),1 waarin het land Nederlandse Antillen, Nederland, Aruba, Curaçao en Sint Maarten zijn vertegenwoordigd. Met deze
brief informeer ik u, mede namens de minister van Justitie, hierover.
Mijn bezoek aan Aruba heeft in de eerste plaats gediend om de relaties
tussen Nederland en Aruba te verbeteren. Ik heb met minister-president
Oduber gesprekken gevoerd over onder andere goed bestuur. Daarnaast
heb ik op Aruba projecten bezocht gericht op de jeugd en op maatschappelijke en economische ontwikkeling van Aruba. Deze projecten worden
medegefinancierd door Nederland. Ik heb mij tevens door vertegenwoordigers van het bedrijfsleven laten voorlichten over de gevolgen van de
wereldwijde economisch crisis voor Aruba.
Op Curaçao heb ik met de minister van Justitie van de Nederlandse
Antillen overleg gevoerd over de voortgang van het verbetertraject Politie
en de toekomstige werkwijze voor het Plan Veiligheid Nederlandse
Antillen. Hierover zijn in de Politieke Stuurgroep nadere afspraken
gemaakt met name met het oog op een betere betrokkenheid van Curaçao
en Sint Maarten. Zonder de eindverantwoordelijkheid van de minister van
Justitie van de Nederlandse Antillen te beperken zal bij de invulling van
projecten een hogere mate van verantwoordelijkheid voor het eilandgebied zelf worden gerealiseerd. Hiermee zullen Curaçao en Sint Maarten in
toenemende mate hun verantwoordelijkheid kunnen waarmaken op het
terrein van de opbouw van een eigen politieapparaat.

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Ook is besloten tot de start van een kwaliteitstraject. Dit houdt in het kort
in dat er een groep deskundigen van de Nederlandse politie voor een

KST130313
0809tkkst31568-34
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 568, nr. 34

1

1

bepaalde periode ondersteuning zal bieden aan de korpsen Curaçao en
Sint Maarten en het korps voor Bonaire, Saba en Sint Eustatius. Samen
met de Antilliaanse collega’s zullen de Nederlandse politiemensen werken
aan de implementatie van de nieuwe structuur. Hierbij zal vanaf het begin
aandacht zijn voor kwaliteit en een ontwikkeltraject gericht op leiderschap,
vakmanschap, bedrijfsvoering en cultuuraspecten. Dit traject zal ook na de
transitie doorlopen zodat de kwaliteitsontwikkeling en de werkwijzen van
de nieuwe korpsen voldoende ingebed en gewaarborgd worden. Ook is er
gesproken over de «Bon Futuro» gevangenis, zoals toegezegd aan uw
Kamer. Enkele uitkomsten van dit gesprek heeft zijn weerslag gevonden in
de antwoorden op schriftelijke vragen die ik u reeds gestuurd heb
(2009Z03735 d.d. 9 april 2009). IK zal u over deze kwestie voor 1 juni
aanstaande uitgebreid verslag doen.
Behalve de reeds genoemde afspraken op het gebied van de politie zijn er
in de Politieke Stuurgroep de volgende afspraken gemaakt. Op het terrein
van het vreemdelingenbeleid zal intensief worden samengewerkt ten
behoeve van een goede en effectieve uitvoering om ondermeer illegale
immigratie, mensenhandel en mensensmokkel tegen te gaan. Hiervoor is
een Onderlinge Regeling Vreemdelingenketen overeengekomen. Ten
behoeve van het Gemeenschappelijk Hof van Justitie zijn nadere afspraken gemaakt over de financiering en het beheer na de transitie en inwerkingtreding van de Rijkswet Gemeenschappelijk Hof van Justitie. Tevens is
hierbij afgesproken om in aanloop naar de toekomstige situatie een
aanvang te maken met de nieuwe financieringsgrondslag.
Naar aanleiding van het advies van de Raad van State van het Koninkrijk
over het concept van de consensusrijkswet openbare ministeries van
Curaçao, van Sint Maarten en van Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(consensusrijkswet OM) en het hiertoe gezamenlijk voor te bereiden nader
rapport, is in de Politieke Stuurgroep opnieuw gesproken over de zogenaamde aanwijzingsbevoegdheid voor de Nederlandse minister van
Justitie. Bij de gezamenlijke adviesaanvraag aan de Raad van State was
specifiek aandacht gevraagd voor deze aanwijzingsbevoegdheid. De Raad
van State van het Koninkrijk bracht hierover een zeer kritisch advies uit
waarna op dit punt niet langer overeenstemming bestond.
Het advies van de Raad van State was aanleiding te bezien of het doel dat
met de aanwijzingsbevoegdheid werd beoogd ook op een andere manier
kon worden bereikt. Doel was het creëren van een extra waarborg voor
voldoende afstand tussen lokale politiek en openbaar ministerie en voor
voldoende eenheid in het opsporings- en vervolgingsbeleid in het gebied
dat nu de Nederlandse Antillen vormt. Tijdens de Politieke Stuurgroep is
overeenstemming bereikt over het vervallen van de aanwijzingsbevoegdheid. Daar voor in de plaats wordt de samenwerking op het terrein van de
criminaliteitsbestrijding structureel versterkt door toevoeging van een
nieuw element aan de consensusrijkswet OM. In het jaarlijks overleg
tussen de ministers van Justitie en de procureur-generaal zullen afspraken
gemaakt worden over het beleid voor opsporing en vervolging. Ook moet
afstemming plaatsvinden van het beleid inzake de bestrijding van de
georganiseerde en zware criminaliteit tussen de drie ministers van Justitie
en de procureur-generaal. Omdat de Nederlandse minister van Justitie
deelneemt aan dit overleg (ten behoeve van Bonaire, Sint Eustatius en
Saba) is betrokkenheid bij het opsporingsbeleid gewaarborgd en wordt de
positie van de procureur-generaal die deelneemt aan dit overleg,
versterkt. Met betrekking tot de aanwijzingsbevoegdheid van de drie
afzonderlijke ministers op landsniveau is overeengekomen dat deze
slechts kan worden gegeven nadat het Gemeenschappelijk Hof heeft
geconstateerd dat deze in overeenstemming is met het recht. Hiermee is
de afstand tussen de procureur-generaal en de lokale politiek vergroot.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 568, nr. 34

2

Voorts is door de Politieke Stuurgroep vastgesteld dat het Statuut van het
Koninkrijk het Koninkrijk voldoende mogelijkheden biedt om te kunnen
optreden als dat nodig is ter bescherming van de grondbeginselen van de
democratische rechtsstraat, als een land daar onvoldoende voor zorgt.
Deze afspraken zijn in lijn met het advies van de Raad van State van het
Koninkrijk over de consensusrijkswet OM. De nieuwe afspraken versterken
de positie van de gezamenlijke procureur-generaal. De afstand tussen de
procureur-generaal en de lokale politiek is vergroot en de lokale ministers
dienen hun beleid op elkaar af te stemmen. Met die waarborgen acht ik
deze aanwijzingsbevoegdheid overbodig geworden. Met de gemaakte
afspraken is sprake van een evenwichtige regeling die een goede rechtshandhaving in het Koninkrijk ondersteunen.
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
A. Th. B. Bijleveld-Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 568, nr. 34

3