2008-2009

Operationalisatie & Implementatie
Méér dan gesloten Jeugdzorg

Méér dan gesloten Jeugdzorg

1

1.
Achtergrond van het programma
2.
Doel van het programma
3.
Uitgangspunten
4.
Aanpak van het Programma
5.
Planning
5.1.
Doorlooptijd Programma 2008 – 2012
5.2.
Fasering programma
6.
Activiteiten en resultaten
6.1.
Sectorbrede themaontwikkeling
6.2.
Lokale implementatie door de individuele instellingen
6.3.
Randvoorwaarden om te waarborgen dat de uitvoering in de praktijk kan slagen
6.4.
Ondersteunende structuur
7.
Organisatie van het programma
8.
Kwaliteit van het Implementatieprogramma
9.
Randvoorwaarden
9.1.
Inhoudelijke randvoorwaarden
9.2.
Beheersmatige randvoorwaarden
10.
Risico’s
11.
Communicatie
12.
Beheersing van het programma
12.1.
Voortgang
12.2.
Financiën: begroting & verantwoording
12.3.
Verankering in de instellingen
Bijlage 1: Kalender uitvoering Implementatieplan 2008-2011
Bijlage 2: Portefeuillehouders per thema

2

3
4
4
5
6
6
6
10
10
11
12
12
13
14
14		
14
14
15
16
17
17
18
19
20
23

1. Achtergrond van het programma

In januari 2008 hebben de JeugdzorgPlus-instellingen in hun Streefbeeld JeugdzorgPlus beschreven dat uiterlijk in 2012 alle jongeren met zeer
ernstige gedragsproblemen adequaat geholpen
moeten worden. Vervolgens hebben ze de ambities, uitgangspunten en de ontwikkelingsrichting
van de instellingen die gesloten jeugdzorg aanbieden, verwoord.
De kern van het programma is dat de instellingen
samen de voorwaarden kunnen creëren om de
kinderen zo goed mogelijk te kunnen behandelen: wat is nodig om een goede kwaliteit te kunnen garanderen?
Het Streefbeeld benoemt doelen en resultaten
voor de periode 2008-2012.
In 2010 moet het voorgestane model kunnen werken voor een deel van de instellingen, in 2012 voor
alle instellingen. Een belangrijke reden hiervoor is
het tijdschema waarin de instellingen overgaan
van Justitie naar Jeugd & Gezin.
De eerste vijf instellingen zijn overgegaan per 1-12008, de overige instellingen zullen overgaan per
1-1-2009, respectievelijk 1-1-2010.

Méér dan gesloten Jeugdzorg

Om de doelen te kunnen bereiken is een programma gestart om de samenhang in de activiteiten
en doelen te bewaken. Instellingen zijn deels al
gestart met de lokale implementatie (door Transitieplannen op te stellen en uit te werken).
In dit Implementatieplan wordt het programma
uiteengezet voor 2008 en 2009, de periode waarin
alle voorbereidingen moeten worden getroffen
om het model uit het Streefbeeld te laten werken
met ingang van 2010.

3

2. Doel van het programma
Het doel van dit programma is te organiseren dat de resultaten worden
bereikt, die de JeugdzorgPlus-instellingen in hun Streefbeeld benoemen.
Dit Implementatieplan richt zich op de resultaten voor 2008 en 2009.
Het is de bedoeling dat dit naast de benoemde resultaten eind 2009 ook
een helder beeld oplevert van de activiteiten die (vervolgens) ter hand
moeten worden genomen om de resultaten ultimo 2012 te bereiken.

Het Tijdpad in het Streefbeeld noemt voor 2008
en 2009 de volgende doelen:
1Er wordt een stuurgroep ingesteld om het proces
aan te jagen en te coördineren.
2 In 2008 worden afspraken gemaakt over het
aanwijzen van zorggebieden: een werkverdeling, die aansluit op de landelijke en regionale
behoeftecijfers. In het verlengde hiervan ligt het
opstellen van convenanten met ketenpartners,
dat gepland is in 2009.
3 De Instellingen operationaliseren het Streefbeeld
voor hun eigen organisatie.
4 Er wordt in 2008 een HKZ-schema Jeugdzorg
opgesteld. Vervolgens kan dit schema worden
uitgevoerd.
5 Er wordt in 2008 een systeem opgezet voor effectmeting. In 2009 kan worden gestart met de
meting.
6 Er worden normen ontwikkeld voor verantwoorde zorg onder auspiciën van de Inspectie Jeugdzorg.

Voor het eerste doel geldt dat de stuurgroep ondertussen is ingesteld en dat er een programmamanager beschikbaar is sinds 15 juli 2008. Daarnaast
is het belangrijk om snel een aantal praktische problemen op te lossen, zoals het zorgaanbod of de
prijs per plaats in de gesloten jeugdzorg, vervoer,
het gebruik van het registratiesysteem Tulp en van
de shared service centra van DJI.

3. Uitgangspunten
De JeugdzorgPlus-instellingen zijn gezamenlijk
verantwoordelijk voor de uitvoering van het programma. De Stuurgroep bereidt de besluiten voor
het Instellingenoverleg voor.
Er wordt zoveel mogelijk aangesloten bij bestaande plannen, inventarisaties, enzovoort. Behoefte
aan aanvullende informatie kan niet worden uitgesloten. De informatie is vergelijkbaar, of wordt
vergelijkbaar gemaakt.
Er wordt zoveel mogelijk gebruik gemaakt van bestaande gremia, werkwijzen, activiteiten en kanalen.
Er wordt gebruik gemaakt van bestaande deskundigheid in de instellingen en ministeries. Daarbij wordt ook de kennis aangesproken van NJi,
Zon/Mw, inspecties en overige relevante partijen,
zoals onderzoeksinstituten.

4

Het Tijdpad in het Streefbeeld is zeer ambitieus.
Binnen dit Tijdpad zijn nadere prioriteiten gesteld:

• Binnen de uitvoering van het programma krijgen

het thema Normontwikkeling (‘kwaliteit van de
behandeling’) en de voorbereiding van de lokale
implementatie van het Streefbeeld prioriteit.
Deze twee leveren samen belangrijke input voor
de andere activiteiten (zie het overzicht in paragraaf 5).

• De Stuurgroep hakt knopen door tijdens de
uitvoering en legt daarover achteraf verantwoording af.

Voor de uitwerking van het Streefbeeld is samenwerking met (keten)partners noodzakelijk. Deze
partners zijn dan ook betrokken bij de verdere uitwerking.

4. Aanpak van het Programma
Uit het Streefbeeld is een groot aantal activiteiten
af te leiden. In de volgende paragraaf worden alle
activiteiten opgesomd en voorzien van een resultaat.
De activiteiten vertonen een sterke samenhang.
Het is belangrijk om te voorkomen dat we op elkaar gaan zitten wachten. Per activiteit heeft het
Instellingenoverleg een portefeuillehouder benoemd voor inhoud, voortgang en resultaat. Deze
portefeuillehouders maken afspraken over de onderlinge samenhang. In de bijeenkomsten van de
Stuurgroep komt de voortgang van de activiteiten
standaard aan de orde.
Binnen de activiteiten zijn prioriteiten gesteld (zie
voorgaande paragraaf en de uitwerking hiervan in
de paragrafen 5 en 6).

beeld? Waar zijn welke specialisaties? Welke mogelijkheden zijn er voor regionalisering? Waar
vallen mogelijk lacunes? Welke acties kunnen
de instellingen samen en met hun ketenpartners
nemen om tot een ‘landelijk dekkend beeld’ te
komen? Welke samenwerking en inhoudelijke
ontwikkeling kan een nog groter beroep op
JeugdzorgPlus -instellingen voorkomen?

• Wisselwerking tussen de gezamenlijke visie, de

inhoudelijke landelijke thema’s en de operationaliseringen per instelling. Welke acties zijn nodig per instelling?

• Het geheel zal een zodanige presentatie krijgen

dat helder is waarover de JeugdzorgPlus-instellingen verantwoording willen en kunnen aﬂeggen.

De resultaten van de verschillende activiteiten
worden (tussentijds) geïntegreerd:

• Samenvoeging van de beelden per instelling tot

een landelijk totaalbeeld: hoe sluiten deze beelden aan bij de gezamenlijke visie uit het Streef-

Méér dan gesloten Jeugdzorg

5

5. Planning
Het Streefbeeld gaat uit van een implementatietraject van 2½ jaar.
Het Tijdpad in het Streefbeeld plant een belangrijk deel van de resultaten al in de eerste helft van
2008. Deze resultaten vormen vervolgens de basis voor de vervolgactiviteiten, die tot 2009 tot resultaten moeten leiden (start HKZ-certificering, opstellen convenanten met ketenpartners, start gestructureerde effectmeting). De laatste activiteiten zijn gepland in 2012.
In bijlage 1 is een Kalender voor de implementatie opgenomen.
Het tijdpad is hieronder weergegeven in een overzicht van de totale doorlooptijd van het programma
(2008-2012) en een overzicht van de invulling van de zes fasen waarin het programma is verdeeld.

5.1 Doorlooptijd Programma 2008 – 2012

1
2
3
4
5
6

Tijd
Fase
Initiatief
Definitie
Ontwerp
Voorbereiding
Realisatie
Nazorg

2008		

2009			

2

1

3

4

2

3

2010			
4

1

2

3

2011			
4

1

2

3

2012
4

Dit overzicht laat zien dat in het tweede kwartaal van 2008 drie fasen lopen.

5.2 Fasering Programma

1

Periode

januari–1 mei

2008

Resultaat

INITIATIEFFASE
• Goedgekeurd projectvoorstel
• Financiering programmamanager ad interim geregeld

Beslisdocumenten		 Projectvoorstel
Status fase 1		 Afgerond

6

1

2

3

4

2

Periode

1 mei–2 juni

2008

DEFINITIEFASE

Beoogd resultaat
• Goedgekeurd project/ implementatieplan (inclusief werkafspraken)
		 door instellingen		
• Acceptatie plan door Ministerie J&G
Inhoudelijke activiteiten

• Opstellen en afstemmen Implementatieplan
• Draagvlak creëren bij bestuurlijke en inhoudelijke partijen
• Onderzoek bij instellingen naar prijs/ kosten

Beheersmatige activiteiten • Beheersaspecten nauwkeurig uitwerken
• Projectstructuur opstellen en vaststellen
• Contacten leggen met instellingen
• Kwartiermaken: organiseren dat programma gaat lopen
• Implementatieplan 2008 – 2009
• Goedkeuringsdocument door J&G
• Afspraken over financiering plan vastgelegd

Beslisdocumenten

Status fase 2		 Afgerond

Periode
1 juni – eind

2009

3

ONTWERPFASE

Beoogd resultaat		 Programma om Streefbeeld volledig te implementeren
		 bij JeugdzorgPlus-instellingen:
1 Medio/ loop 2008
• Normen voor verantwoorde zorg, i.o.m. Inspectie Jeugdzorg (sept. 2008)
2 Eind 2008
• Afspraken zorggebieden (2008) en convenanten met ketenpartners (2009)
• Opstellen HKZ-schema Jeugdzorg (2008)
• Toets effectmeting ontwikkelen (2008) en uitvoeren (start 2009)
• Afspraken over toeleiding en de plaats van de instellingen in de keten
		 (voor- en natrajecten) – afronden voor 1 januari 2010
• Individuele streefbeelden per instelling, in samenhang met de
		 inhoudelijke thema’s
3 Begin 2009 (of: zoveel sneller als mogelijk)
• Afspraken over Onderwijs en Arbeidstoeleiding
		 (samenhang met voor- en natraject)
• Voorbereiding wetenschappelijk onderzoek (eind 2009)
• HKZ-certificering (als sluitstuk uiterlijk 2011 alle instellingen gecertificeerd)
Inhoudelijke activiteiten		 Inhoudelijke werkgroepen (zie paragraaf Activiteiten)
Beheersmatige activiteiten • Organisatie randvoorwaarden uitvoering instellingen: systemen, vervoer,
		 prijs per plaats, enzovoort (zie paragraaf 6.3)
• Organisatie inhoudelijke thema’s

Méér dan gesloten Jeugdzorg

7

3

Periode
1 juni – eind

2009

ONTWERPFASE
• Thematische resultaten, individuele streefbeelden
• Geïntegreerde beelden specialisatie/ regionalisering
• Plan van Aanpak invoering

Beslisdocumenten

Status		 Gestart

4

Periode
4e kwartaal

2008
2009

Periode
eind

2009
2010/2011

VOORBEREIDINGSFASE

Beoogd resultaat

Eind 2008 zijn de beheersmatige randvoorwaarden aanwezig voor
de realisatie (inhoudelijk en beheersmatig); waar mogelijk ook
inhoudelijke randvoorwaarden (normstelling/ meetbaarheid,
operationalisering per instelling).
Begin 2009: duidelijk welke verschuivingen mogelijk nodig zijn en
organisatie plaatsing als onderdeel van een jeugdzorgketen.

Inhoudelijke activiteiten

Totaalbeeld van de JeugdzorgPlus-instellingen neerzetten en uitdragen
(‘communicabel’)

Beheersmatige
activiteiten

Zonodig bijstellen; opstellen Implementatieplan 2010-2012
Beheersaspecten (tijd, geld, kwaliteit, kennis, communicatie, organisatie)
nauwkeurig uitwerken.

Beslisdocumenten

Realisatieprogramma

Status

Nog niet in ontwikkeling

5

REALISATIEFASE

Beoogd resultaat
• Streefbeeld ingevoerd bij eerste tranche JeugdzorgPlus (eind 2009) bij de
		 tweede tranche (najaar 2010) bij de derde tranche medio 2011
• Alle instellingen HKZ-gecertificeerd (eind 2011)
• Congres start internationale kennisuitwisseling
Inhoudelijke activiteiten		 Nader in te vullen
Beheersmatige 		 Evaluatie programmabeheersing
activiteiten 		 Zonodig bijstellen
		 Beheersaspecten (tijd, geld, kwaliteit, kennis, communicatie, organisatie)
		 nauwkeurig uitwerken.
Beslisdocumenten		 Nazorgprogramma? Evaluatie?
Status		 Nog niet in ontwikkeling

8

6

Periode

2010-2012

NAZORGFASE

Beoogd resultaat
Inhoudelijke activiteiten

Nazorg invoering Streefbeeld bij alle instellingen
Evaluatie en bijstelling

Beheersmatige aspecten

Afronding programma

Beslisdocumenten
Status

Méér dan gesloten Jeugdzorg

Nog niet in ontwikkeling

9

6. Activiteiten en resultaten
De volgende activiteiten zijn nodig om de afgesproken resultaten te bereiken, genoemd in het Streefbeeld. Per activiteit wordt uiterlijk medio 2008 een (project)plan opgesteld met onder meer resultaten,
opleverdatum en portefeuillehouder.

6.1 Sectorbrede
themaontwikkeling
1. Normontwikkeling verantwoorde zorg
De Wet op de jeugdzorg (Wjz) bepaalt dat een
zorgaanbieder “verantwoorde zorg” levert: “van
goed niveau, doeltreffend, doelmatig en cliëntgericht en afgestemd op de behoefte van de cliënt.” De nadere invulling van deze begrippen is
bepalend voor de lokale implementatie van het
Streefbeeld, het toetsingskader, de onderstaande
thema’s en de plaats in de keten.
Dit thema wordt ingevuld in nauw overleg met de
Inspectie Jeugdzorg1.
Resultaat: een normenkader dat eenduidig en
meetbaar is, in samenwerking met de Inspectie
Jeugdzorg, en dat de basis vormt voor financiering per programma door het Rijk en voor verantwoording door de instellingen (‘Wat is een goede
behandeling?’).

4. Effectmeting
Opzetten van een systeem om de effectiviteit van
behandeling vast te stellen: wat is het niveau van
de individuele jongere? Hoe functioneert de instelling? Is de nazorg geregeld? Wat is er met de jongere na vertrek gebeurd? Hier ligt een verbinding
met het Effectiviteitonderzoek van het nieuwe
zorgaanbod van Zon/Mw.
Resultaat: een samenhangende set van prestatieindicatoren, die de effectiviteit van de behandelingen meet.

2. Capaciteit/zorggebieden/specialisatie
Op grond van normontwikkeling en een normenkader ontwikkelen de instellingen een zorgaanbod
dat past in de jeugdzorgketen.
Hierbij zijn de klanten van de instellingen (jongeren
en hun ouders) en de partners van de instellingen
betrokken (indicatieorganen, LVG, GGZ, provinciale besturen, drie grote gemeenten, ministeries).
Ministeries hebben de zorggebieden vastgesteld.

5. Toeleiding/ plaatsingsprotocol
Welke verbindingen werken tussen de JeugdzorgPlus
-instellingen en de toeleidings- en indicatieorganen als bureaus jeugdzorg en Inspectie Jeugdzorg?

Resultaat: een – voor zover mogelijk – regionaal
zorgaanbod, dat past in de jeugdzorgketen en beantwoordt aan de behoeften van de jongeren.

6. Onderwijs
Voor een goed programma is er zowel een kwaliteits- als een kwantiteitsverbetering nodig, uit
gaande van één kind – één plan en een heldere
bekostiging.

3. Certificering/ HKZ: opstellen schema
Certificering van de instellingen is een onderdeel
van de kwaliteitszorg.

10

Resultaat: een dekkend certificatieschema voor
alle instellingen.
De normen worden vastgesteld in 2008 en de
instellingen ronden de certificering uiterlijk af in
2011.

Resultaat: voor 1 januari 2010 helderheid over de
samenhang tussen indicatiestelling, specialisatie
en regionale plaatsing.

1
De minister van Jeugd & Gezin heeft de Tweede Kamer toegezegd dat deze normen eind september beschikbaar zijn voor
gebruik.

Resultaat: handhaving van de plaatsbekostiging
(zoals bij de JJI’s), automatische indicatie voor
jongeren in de JeugdzorgPlus en een integrale visie
op behandeling en op onderwijs en arbeidstoeleiding, gevolgd door een plan van aanpak om een
en ander te organiseren.
7. Arbeidstoeleiding
Ieder kind krijgt na de behandeling in JeugdzorgPlus
een vervolgaanbod waarin ook de relatie met
arbeid en onderwijs is vastgelegd.
Resultaat: versterking verbinding gesloten jeugdzorg en arbeidstoeleiding, in samenhang met Onderwijs; voorzetting inzet Work-Wise bij de JeugdzorgPlus-instellingen.
8. Wetenschappelijk onderzoek
Samen met het NJi en Zon/Mw onderzoeken de
JeugdzorgPlus-instellingen op welke wijze wetenschappelijke kennis een rol kan spelen in JeugdzorgPlus. Een van de mogelijkheden is de instelling
van een platform kennisontwikkeling om de ontwikkeling van kennis te initiëren, kennis te verzamelen en te verspreiden.
Resultaat: toepassing van de beschikbare wetenschappelijke kennis (inclusief internationale oriëntatie) in de gesloten zorg, uitwisseling van informatie en ervaring.
9. Personeel
Om het Streefbeeld te kunnen implementeren zijn
de medewerkers van de JeugdzorgPlus-instellingen
cruciaal. Daarom is kennis van de arbeidsmarkt
nodig, samen met goede arbeidsvoorwaarden en
opleidingen voor de medewerkers. Ook de aansluiting op de wetenschap is daarbij van belang
(relatie universiteiten, hbo en mbo-instellingen).
Resultaat: een breed en samenhangend pakket
mogelijkheden voor de medewerkers in de JeugdzorgPlus.
10. Wet- en regelgeving
Bij de implementatie van het Streefbeeld spelen
verschillende wetten regels een rol (bijvoorbeeld
privacy). Het is belangrijk om de mogelijkheden en
beperkingen goed in beeld hebben.

Méér dan gesloten Jeugdzorg

Resultaat: een actueel overzicht van de relevante
wet- en regelgeving voor de implementatie van
het Streefbeeld.
11. Cliëntenbeleid
Een adequaat cliëntenbeleid, dat past binnen de
Wjz en binnen de implementatie van het Streefbeeld.
Resultaat: cliëntenbeleid geïmplementeerd bij
alle instellingen.
12. Huisvesting
Beoordeling van het advies van het College Bouw
aan de minister van J&G.
Resultaat: inhoudelijke keuzes voor de instellingen op grond van de geadviseerde normen.
13. Diversiteit
Hoe kunnen de JeugdzorgPlus-instellingen zo goed
mogelijk omgaan met de verschillende groepen
jongeren? Hoe kunnen ze de multiculturele verschillen zo goed mogelijk benutten? Daarom willen de instellingen een plan ontwikkelen voor een
betere aansluiting van het aanbod op de vraag,
vooral de vraag van de groeiende groep etnische
minderheden binnen de JeugdzorgPlus, in samenwerking met jeugdzorgpartners.
Resultaat: geïmplementeerd diversiteitbeleid bij
alle instellingen.

6.2 Lokale implementatie door
de individuele instellingen
Alle instellingen vertalen het algemene streefbeeld naar hun eigen situatie (prioriteit).
Ze voeren daarvoor in elk geval de volgende activiteiten uit:
a Interne analyse: doorlichten bestaande beleid instelling op effectiviteit en efficiency.
b Externe analyse: inventariseren zorgbehoefte in
de omgeving.

11

6.3 Randvoorwaarden om te
waarborgen dat de uitvoering
in de praktijk kan slagen
c Identificeren sterkten en zwakten, kansen en bedreigingen.
d Benoemen missie en kernspecialisaties (zorgprogramma).
e De lokale toepassing van de gezamenlijke visie
op gesloten jeugdzorg (Streefbeeld): vanuit de
gezamenlijke visie op gesloten jeugdzorg beoordelen de instellingen op lokaal niveau hoe hun
aanbod daarin past.
f Uitwerken strategie.
g Vaststellen van het zorgbeleid.
h Afspraken met regionale partners.
De JJI-instellingen die overkomen naar Jeugd &
Gezin2 werken deze activiteiten uit in hun Transitieplannen. Voor de vergelijkbaarheid van de instellingen en om een beeld te kunnen vaststellen
van de spreiding over Nederland en de verschillende specialisaties, kiezen alle instellingen dezelfde werkwijze. Dit gebeurt vanuit de gezamenlijke
visie op de JeugdzorgPlus (Streefbeeld).
Resultaat: individuele vertalingen van het Streefbeeld, die onderling kunnen worden vergeleken
en dan een ‘totaalbeeld’ JeugdzorgPlus opleveren.
Op grond van deze lokale uitwerkingen kan een
landelijk beeld worden samengesteld met ondermeer specialisaties, lacunes en regionalisering.

2
1e tranche: Fentrop Stichting (Jongerenhuis Harreveld, sector
Alexandra), Stichting Jeugdzorg St. Joseph (Icarus), OGH, Het
Poortje (locatie De Waterpoort) en Rentray (locatie Eefde).
2e tranche: Den Engh en De Heuvelrug (locatie De Lindenhorst).
3e tranche: De Sprengen (locatie Wapenveld).

12

Naast de inhoudelijke thema’s en de uitwerking
van het Streefbeeld voor de individuele instellingen moeten de randvoorwaarden zijn georganiseerd om de uitvoering in de praktijk ook mogelijk
te maken. Daarvoor zijn de volgende onderwerpen genoemd:
1 Systemen (van plaatsing tot inkoop, ICT en verantwoording)
2 Prijs per plaats (Differentiatie naar soort? Wat
bepaalt de prijs? Waar is sturing mogelijk?)
3 Inrichting administratie
4 Vervoer
5 Huisvesting
Deze onderwerpen worden nader uitgewerkt.
Resultaten: op korte termijn praktische oplossingen concretiseren om te zorgen dat de instellingen hun primaire taken zo goed mogelijk kunnen
uitvoeren.

6.4 Ondersteunende structuur
Sinds het verschijnen van het Streefbeeld zijn er
al afspraken gemaakt over een ondersteunende
structuur. De Stuurgroep is ingesteld, er zal zoveel mogelijk gebruik worden gemaakt van de
bestaande kanalen en gremia. De programmamanager is gestart per 15 juli 2008. Tot die tijd was er
een programmamanager ad interim.
Het is nu belangrijk dat de uitvoering van het programma echt gaat lopen, dat de thema’s resultaten opleveren.

7. Organisatie
van het programma
Bestuurlijk overleg
Dit is het overleg tussen alle bestuurders van de instellingen voor gesloten jeugdzorg met het Ministerie voor Jeugd & Gezin (tenminste) op het niveau
van de directeur Jeugdbeleid.

STREEFBEELD
Operationalisering Implementatie

Inspectie JZ

Instellingenoverleg
Het Instellingenoverleg neemt de besluiten over
de uitvoering van het programma, voorbereid
door de programmamanager en volgt de voortgang. Bovendien bereidt het Instellingenoverleg
het Bestuurlijk overleg voor.
Agendaoverleg
Overleg tussen een beperkte delegatie van de bestuurders met de directeur Jeugdbeleid ter vaststelling van de agenda voor het Bestuurlijk overleg.
De Stuurgroep
De Stuurgroep stimuleert het uitvoeringsproces,
ondersteund door programmamanager en programmabureau. De Stuurgroep en de programmamanager zorgen dat de uitvoering vaart houdt
en leggen achteraf verantwoording af aan het Instellingenoverleg.
Inhoudelijke Adviesgroep
Deze groep werkt op verzoek van het Instellingenoverleg en de betreffende portefeuillehouder een
aantal thema’s uit.
De Instellingen operationaliseren het streefbeeld
voor de eigen instelling.
De rol van de programmamanager in deze uitwerking is coördinatie, bewaking voortgang, aansturing van werkgroepen, ondersteuning van de
stuurgroep en instellingen, zodat de resultaten
van de instellingen en de werkgroepen bijeen
kunnen worden gebracht.

Bestuurlijk overleg

Ministerie J&G

Instellingen overleg
Stuurgroep
MO
groep
Agenda
overleg

Stuurgroep
toeleiding
Personele
unie

(BJZ)

Bestuurlijke
ontwikkelingen
(Provincies)

(CBZ)

Programma
Manager,
tevens Secretaris
Stuurgroep
+
Programma Bureau

Inhoudelijke Adviesgroep

Méér dan gesloten Jeugdzorg

13

8. Kwaliteit van
het Implementatieprogramma
Per activiteit zijn in de werkomschrijvingen kwaliteitseisen gesteld.
Op hoofdlijnen gelden voor het programma de volgende kwaliteitseisen:
1 Voldoen aan de eisen van de Wjz.
2 Resultaatgericht: de kern van dit programma is
dat de jongeren er beter van worden. Het gaat
hierbij om een combinatie van factoren, zoals organiseren dat de jongere scholing krijgt, of naar
werk wordt geleid, om behandeling en om nazorg. Deze combinatie leidt tot (meetbare) resultaten. Zichtbaar moet worden dat de inbedding
van de JeugdzorgPlus-instellingen in het regionale
aanbod effect sorteert en dat daardoor een beter
aanbod voor ouders en jongeren is gerealiseerd.
3 Vaststellen wie waarvoor verantwoordelijk is, en
hoe deze hun verantwoordelijkheden kunnen
waarmaken.
4 De effecten van het programma zijn meetbaar:
we weten waar we beginnen en hoe we ‘het verschil’ maken.

9. Randvoorwaarden
9.1. Inhoudelijke randvoorwaarden
De inhoudelijke randvoorwaarden voor een optimale uitvoering van het programma betreffen
vooral de organisatie van een breed draagvlak
voor het normenkader en de werkwijze. De (keten)
partners zullen betrokken zijn bij de ontwikkeling
ervan, evenals NJi, Zon/Mw, inspecties en overige
relevante partijen.
Voor een succesvolle implementatie van het
Streefbeeld is de verbinding (samenhang) tussen
de thema’s, de lokale uitwerking en de kernactiviteiten in de staande organisaties belangrijk.
9.2. Beheersmatige randvoorwaarden
De beheersmatige randvoorwaarden betreffen
vooral de planning van tijd, geld, kwaliteit en communicatie, waarbij tijd en geld maximale aandacht

14

vragen.
De betrokkenheid van veel instellingen en (keten)
partners vereist een tijdige inschatting van de
haalbaarheid van de planning. Een slechte organisatie van planning van werkzaamheden kan het
draagvlak voor het programma beschadigen. Ook
geld en menskracht zijn niet te verwaarlozen voorwaarden.
De verantwoordelijkheden voor de uitvoering
van het programma zijn duidelijk belegd:
• Het Instellingenberaad is verantwoordelijk voor
de uitvoering van het totale programma. De
Stuurgroep draagt de ‘dagelijkse verantwoordelijkheid’ voor de uitvoering, in nauw overleg
met de Programmamanager. De programmamanager bewaakt namens de Stuurgroep de
voortgang van de uitvoering en informeert het
Instellingenoverleg regelmatig over voortgang
en inhoud van de uitvoering. Het programmabureau beschikt over voldoende menskracht om
zijn ondersteunende taken uit te voeren.
• Per thema is er een portefeuillehouder verantwoordelijk voor uitvoering, tijdpad en resultaat
van dat thema. Per instelling is er een aanspreekpunt voor de lokale implementatie. De portefeuillehouders en aanspreekpunten hebben geregeld contact met de programmamanager en/
of het programmabureau.
Overige beheersmatige randvoorwaarden zijn:
• De instellingen werken volgens dezelfde uitgangspunten en stemmen hun resultaten onderling af. Op deze manier is het mogelijk om een
totaalbeeld voor de gesloten jeugdzorg in Nederland vast te stellen (specialisaties, differentiatie, zorgaanbod, prijs per plaats).
• Waar nodig leveren de betrokken ministeries informatie.

2010
2011

• Er is open uitwisseling van informatie en er is
capaciteit op de instellingen om informatie te
leveren.
• Als niet aan deze voorwaarden is voldaan, wordt
de planning bijgesteld.

10. Risico’s
Een risico dat bij elk programma of project kan
dreigen, is dat alle aandacht uitgaat naar de organisatie van dat programma of project en dat
de vraag ‘Wie wordt hier beter van?’ op de achtergrond raakt.

1

Interne risico’s programma

Nr

Risico

Kans

Impact

1

Onvoldoende prioritering binnen de activiteiten

midden

stagnatie

2

Onvoldoende handelingsruimte programmamanager

midden

stagnatie

3

Moeilijk om ‘logische’ plaats te vinden voor programmamanager

midden

stagnatie

4

Zwakke/onvoldoende ondersteuning programmabureau

midden

stagnatie

5

Programmabureau niet op sterkte

midden

stagnatie

2

Risico’s binnen de organisaties van de JeudzorgPlus-instellingen

Nr

Risico

Kans

Impact

6 Portefeuillehouders voor thema’s en lokale implementatie
hoog
		 krijgen onvoldoende tijd/ ruimte			
					

stagnatie
geloofwaardigheid

7 Veel tijd nodig om portefeuillehouders/ aanspreekpunten
hoog
		 aan te wijzen voor de thema’s en de lokale implementatie			
					
					

stagnatie
geloofwaardigheid
vermindert

8

De informatie van de verschillende instellingen is niet vergelijkbaar

hoog

vertraging

9

Activiteiten wachten op elkaar

hoog

vertraging

10

Relatie programma en instellingen niet helder

midden

vertraging

11 Besluitvorming duurt lang
midden
					
					

Méér dan gesloten Jeugdzorg

vertraging
geloofwaardigheid

15

3

Risico’s buiten de organisatie van de instellingen

Nr

Risico

Kans

Impact

12

Externe financiering blijft uit

midden

stagnatie

13

Juiste kennispartners ontbreken of werken onvoldoende mee

midden

vertraging

14

Relatie met partners (ministeries, IPO, grote gemeenten,
ketenpartners) niet helder of besluitvorming verloopt traag

midden

vertraging

15

Randvoorwaarden (b.v. vervoer en systemen) worden niet geregeld
omdat ze nu nog in geen enkele systematiek passen

hoog

stagnatie

Maatregelen ter beheersing van risico's
Nr

Maatregel

Risico

1

Definitiefase krijgt alle aandacht van de instellingen

1,2,4,5,6,7

2

De stuurgroep (en afgeleid daarvan: de projectmanager) is
resultaatverantwoordelijk

1,2,4,5,8,9, 10,11,14,15

3

Hoge eisen stellen aan secretariaat en externe ondersteuning

4,5

4

In ontwerpfase snel (kleine) resultaten boeken

1,6,7,8

5

Intern relatiebeheer (programmamanager, stuurgroep, instellingen)

1,2,6,7,10,11

6

Extern relatiebeheer / actief netwerken

7–15

11. Communicatie
• Binnen programma, met de Stuurgroep en
portefeuillehouders. De informatie-uitwisseling
binnen het programma zal zo veel mogelijk digitaal worden ondersteund, bijvoorbeeld met een
extranet voor het programma met een centrale
werkmap en een eigen mailadres.
• Met de instellingen
Het is belangrijk dat informatie over het programma voldoende doordringt in de instellingen
en dat het risico van tegenstrijdige, onvolledige
of onjuiste informatie tot een minimum wordt
beperkt.
• Met de ministeries
Het is belangrijk dat betrokkenen binnen Jeugd
& Gezin worden geïnformeerd over de inhoudelijke voortgang van het project, evenals DJI.
• Met andere betrokkenen: keten- en netwerk-

16

partners, IPO en gemeenten.
Ook de andere betrokkenen zullen worden geinformeerd over de voortgang van het programma. Er wordt een communicatieplan opgesteld
waarin –waar mogelijk– gebruik wordt gemaakt
van bestaande informatiedragers.

12. Beheersing van het programma
12.1 Voortgang
De voortgang van de implementatie van het programma wordt op de volgende manieren gewaarborgd:
Vergaderingen
• Bestuurlijk overleg:
Jaarlijks tussen de betrokken bewindslieden en
alle JeugdzorgPlus-instellingen.
Vier keer per jaar tussen het ministerie van Jeugd
& Gezin (tenminste met de directeur Jeugdzorg)
en alle JeugdzorgPlus-instellingen.
• De Stuurgroep vergadert iedere zes weken. De
programmamanager informeert de Stuurgroep
over voortgang; waar nodig stuurt de Stuurgroep
tussentijds bij.
•H
 et Instellingenoverleg is verantwoordelijk voor
het programma (zie paragraaf 7). Het Instellingenoverleg vergadert circa vier keer per jaar.

• Na de vaststelling van het Implementatieplan
wordt een detailplanning opgesteld voor de
voortgang van het programma, met beslismomenten voor Stuurgroep en Instellingenoverleg.
Deze worden voor de gehele programmaperiode
gepland.
• Afstemming tussen portefeuillehouders geschiedt zoveel mogelijk digitaal.
• Elk kwartaal stelt het programmabureau voortgangsrapportages op over alle onderdelen,
gebaseerd op de informatie van de portefeuillehouders en de instellingen (‘uitzonderingsrapportages’ – hebben tevens communicatiefunctie). Zo nodig leidt dit tot aanpassing van het
Implementatieprogramma.

•B
 ovendien worden er twee keer per jaar JeugdzorgPlus-Themasessies georganiseerd voor alle
bestuurders en de inhoudelijke betrokkenen
over voortgang (planning en inhoud), om knopen door te hakken en te praten over verdere
gang van zaken: een aanvulling op het Instellingenoverleg. Deze overleggen zijn voor de hele
programmaperiode gepland.
Rapportages, afstemming
• Het instellingenoverleg legt de verantwoordelijkheden van de portefeuillehouders (thema’s,
enzovoort) vast bij de vaststelling van het Implementatieplan. Er wordt gebruik gemaakt van de
bestaande overlegstructuur met werkgroepen.
De portefeuillehouders opereren zoveel mogelijk
in deze structuur. De portefeuillehouders rapporteren over de voortgang en inhoud aan het
Instellingenoverleg via de programmamanager.

Méér dan gesloten Jeugdzorg

17

Het programma gaat uit van de volgende begroting:

2008

2009

2010

2011

Personeel/programmabureau
218
260
260
260
					
Vergaderkosten
100
48
48
48
					
Communicatie (digitaal
30
30
30
30
kantoor, vormgeving, enzovoort)					
Inzet instellingen:
225
225
225
225
uitwerking thema's en lokale					
implementatie
Conferentie 2011		
10
40
100
					
Kennisontwikkeling
30
30
20
20
(Zon/Mw, NJi)					
TOTAAL
bedragen x 1000 Euro

603

603

623

Toelichting
Programmamanager (inclusief interim),
full time ondersteuner, werkplekken.
8 Bijeenkomsten bestuurders en themabijeenkomsten.
Aantal bijeenkomsten o.l.v. externe.
Stelpost voor communicatie & ICT/ extranet: informatieuitwisseling & communicatie, samenwerking & snelheid.
Stelpost. De instellingen leveren deze bijdragen vooral
via de producten.
Conferentie, inclusief voorbereiding. Indien zware
internationale component: waarschijnlijk + 50.000.
Bijdragen aan effectmeting en wetenschappelijk
onderzoek.

683

12.2 Financiën:
begroting & verantwoording
De programmamanager is verantwoordelijk voor
een deugdelijke financiële administratie. Zij zal op
vastgestelde rapportagemomenten of op verzoek
inzicht geven in de besteding van de programmamiddelen.
De inhoudelijke en financiële verantwoording van
het programma, zowel aan instellingen als aan de
minister van J&G zal vooral geschieden via (tussen)
rapportages en aansluiten bij bestaande informatiestromen.
Hieraan liggen enkele aannames ten grondslag:
• Voor personeel is gerekend met een opslag voor
huisvesting, automatisering en brede overhead.
Daarom zijn deze kosten niet apart in de begroting opgenomen.
• Een uitzondering hierop is de raming voor ICT:
voor een goede en snelle informatie-uitwisseling
denken we aan de inrichting van een gezamenlijk extranet waarvan alle instellingen gebruik
kunnen maken. Dit wordt nader uitgewerkt.

18

• Het uitgangspunt voor de onderlinge verrekening van de programmakosten is de feitelijke
inzet van personeel en het te declareren bedrag
is gebaseerd op de feitelijke salariskosten van de
medewerker.
• De bijdrage van de afzonderlijke instelling is een
stelpost van gemiddeld e15.000 per instelling
per jaar. De instellingen leveren hun bijdragen
vooral in de vorm van de afgesproken producten,
of inzet van mensen of middelen. Jeugd & Gezin
draagt 50% van de kosten van het programma.
De instellingen zijn gezamenlijk verantwoordelijk voor de dekking van de andere 50% (inclusief
de hiervoor genoemde bijdrage).
• De raming voor kennisontwikkeling is een schatting. Deze bedragen kunnen worden gepreciseerd
als de afzonderlijke thema’s verder zijn uitgewerkt.
Kennisontwikkeling Jeugdzorg wordt onderdeel
van de onderzoeksprogrammering van (in elk geval) de ministeries van J&G en OC&W.

12.3 Verankering in
de instellingen
De effecten van het programma zullen worden
verankerd in de organisaties:

• Door de ketenpartners te betrekken en betrokken te houden;

• Door de bijdragen van de individuele instellingen
aan de implementatie, de keuze voor dezelfde
werkwijze (gebaseerd op de gezamenlijke visie
uit het Streefbeeld) en de intensieve uitwisseling
tijdens het implementatieproces;

• Door de communicatie intern en extern;
Bovendien blijft gedurende de looptijd van het
programma de verankering een aandachtspunt
voor Stuurgroep en bijeenkomsten bestuurders.

Méér dan gesloten Jeugdzorg

19

Bijlage 1: Kalender uitvoering Implementatieplan 2008-2011

2008
Maand Fase

Product/ activiteit

Verantwoordelijk

Rapportage

Mei Definitie
Implementatieplan
Programmamanager en Stuurgroep
Instellingenoverleg, 23 mei		
Juni Definitie
Implementatieplan
JeugdzorgPlus
Directeur Jeugdzorg, 2 juni		
		 Definitie
Opdracht/ werkomschrijvingen
Programmamanager i.o.m.
Instellingen
				
Instellingen & portefeuillehouders			
Juli Ontwerp
Start Capaciteit/ specialisaties
Frank Candel
Instellingen
		 Ontwerp
Thema’s uitwerken in projectplannen
Portefeuillehouders/
Instellingenoverleg
				
Inhoudelijke Adviesgroep
		 Ontwerp
Voortgang en afronding definitiefase
Programmamanager
Stuurgroep (vergadering 1 juli)
		 (en Definitie)
		 Ontwerp
Start organisatie Streefbeelddag november Programmamanager
Instellingen
		 Ontwerp
Concept prijs per plaats
Programmamanager
Instellingen
Augustus Ontwerp
Vaststelling Normen Jeugdzorg (thema 1) Inspectie JZ en Instellingen;
Aan minister J&G (voor 30 sep.)
				
Portefeuillehouder J. Venmans
		 Ontwerp
Regionaal zorgaanbod/
Stuurgroep/ F. Candel
Instellingen
			
afspraken over zorggebieden
September Ontwerp
Vaststelling zorggebieden
Minister J&G
Aan de instellingen
		 Ontwerp
Overige thema’s uitgewerkt
Portefeuillehouders/
Instellingenoverleg
			
in projectplannen
Inhoudelijke Adviesgroep
		 Ontwerp
Voortgang thema’s, individuele
Portefeuillehouders, instellingen
Instellingenoverleg
			
streefbeelden en randvoorwaarden
en programmamanager
12 september
Oktober Ontwerp
Beeld/ overzicht specialisaties,
Individuele instellingen
Aan Stuurgroep
			
regionalisering enzovoort
November Ontwerp
Toets effectmeting beschikbaar
Inhoudelijke Adviesgroep
Instellingen
		 Ontwerp
HKZ-normen en -schema beschikbaar
Inhoudelijke Adviesgroep
Instellingen
		 Ontwerp
Totaalbeeld JeugdzorgPlus in NL + actieplan Programmanager
Instellingen
		 Ontwerp
Overleg over toeleiding,
Portefeuillehouder J. v.d. Vlugt
Instellingen
			
voor- en natrajecten/ keten
		 Ontwerp
Vaststelling Toets effectmeting,
Instellingen en portefeuillehouders;
Instellingenoverleg 27 november
			
HKZ-schema, Totaalbeeld JeugdzorgPlus
Programmamanager en -bureau stellen
				
voortgangsrapportage op
		 Ontwerp
Cliëntenbeleid
J. Krist
Instellingen
		 Ontwerp
‘Streefbeelddag’ op 27 november voor
Programmabureau i.o.m. instellingen
			
een ieder die aan Implementatieplan werkt
			
(Themabijeenkomst)
December Voorbereiding Oplossingen voor vervoer,
Ministeries van J&G en Justitie,
			
administratie en systemen, huisvesting
Programmanager i.o.m. de instellingen
Januari Voorbereiding Start gestructureerde effectmeting
Individuele instellingen, evaluatie met
				
zorgpartners en opdrachtgevers
		 Voorbereiding Stuurgroep 20 januari		
Februari Voorbereiding Instellingenoverleg 3 februari		
		 Voorbereiding Start uitvoering HKZ-schema
Individuele instellingen
				
bepalen eigen tempo.
Maart Voorbereiding Convenanten met ketenpartners, LVG, GGZ		
		 Voorbereiding Voortgang thema’s
Programmamanager
Instellingenoverleg
			
Implementatieplan 2010-2012

2009
20

Maand Fase

Product/ activiteit

Verantwoordelijk

Rapportage

April Voorbereiding Stuurgroep 21 april		
Mei Voorbereiding Instellingenoverleg 12 mei		
Juni 			
Juli Ontwerp
Afronding Ontwerpfase
Voorstel Stuurgroep/
Instellingenoverleg
				
Programmamanager
Augustus Ontwerp
Afronding Ontwerpfase
Instellingen
Aanbieden aan minister J&G
September Realisatie
Stuurgroep 1 september		
		 Realisatie
Instellingenoverleg 15 september		
		 Realisatie
Organisatie congres (start)
Programmamanager,
				
communicatiemedew. i.o.m. instellingen
Oktober Voorbereiding Opstellen Realisatieprogramma
Programmamanager i.o.m. instellingen
November Voorbereiding Stuurgroep 17 november		
		 Voorbereiding Afronding fase: 		
Instellingenoverleg
			
alle randvoorwaarden zijn gerealiseerd.
			
Realisatieprogramma		
December Voorbereiding Instellingenoverleg 1 december		
		 Voorbereiding Realisatieprogramma
Instellingen
Aanbieden aan minister J&G
		 Voorbereiding Toeleidingsprotocol i.o.m. ketenpartners
Portefeuillehouder J. v.d. Vlugt
		 Realisatie
Streefbeeld ingevoerd bij instellingen
Instellingen 1e tranche
Minister J&G
			
1e tranche
		 Realisatie
Start voorbereiding evaluatie model 		
			
JeugdzorgPlus
Januari Nazorg
Ontwikkeling audits (pilot)		
		 Realisatie/
Stuurgroep 19 januari		
		 Nazorg
Februari Realisatie
Voortgang (congres, uitvoering
Programmamanager,
Instellingenoverleg
			
realisatieprogramma, lopende thema’s)
portefeuillehouders, instellingen
		 Realisatie/
Instellingenoverleg 2 februari		
		 Nazorg
Maart 			
April Realisatie
Stuurgroep 20 april		
Mei Realisatie
Internationale benchmarking en
Werkgroep Inhoud
Instellingen, minister J&G en
			
wetenschappelijk onderzoek; 		
alle andere betrokkenen
			
instelling Kenniscentrum
		 Realisatie
Instellingenoverleg 18 mei		
Juni				
Juli				
Augustus Realisatie
Resultaten Evaluatie model JeugdzorgPlus 		
Instellingenoverleg
		 Realisatie
Stuurgroep 31 augustus		
September Realisatie
Resultaten Evaluatie model JeugdzorgPlus Instellingen
Minister J&G
		 Realisatie
Instellingenoverleg 14 september		
Oktober Nazorg
Opstellen onderzoeksprogramma
Kenniscentrum
Instellingen
November Nazorg/
Resultaten pilot-audits doelstellingen
Pilot-instellingen
Instellingenoverleg
		 Realisatie
Streefbeeld Invoering Streefbeeld
		 Nazorg/
Stuurgroep 9 november		
		 Realisatie
		 Nazorg/
Instellingenoverleg 30 november		
		 Realisatie

2010
Méér dan gesloten Jeugdzorg

21

Maand Fase

Product/ activiteit

Verantwoordelijk

December Realisatie
Streefbeeld ingevoerd bij
Instellingen 2e tranche
			
instellingen 2e tranche
Januari Realisatie/
Stuurgroep 18 januari		
		 Nazorg
Februari Realisatie/
Voortgang
Programmamanager
		 Nazorg
		 Realisatie/
Instellingenoverleg 1 februari		
		 Nazorg
Maart			
April Nazorg/
Stuurgroep 19 april		
		 Realisatie
Mei Nazorg/
Instellingenoverleg 10 mei		
		 Realisatie
		 Realisatie
Congres JeugdzorgPlus: bewezen
Werkgroep Inhoud,
			
effectiviteit en benchmark
programmamanager
			
Juni
Juli Realisatie
Voortgang
Programmamanager
		 Realisatie
Streefbeeld ingevoerd bij
Instellingen 3e tranche
			
instellingen 3e tranche
Augustus
September Nazorg
Stuurgroep 6 september		
		 Nazorg
Instellingenoverleg 20 september		
Oktober
November Nazorg
Stuurgroep 8 november		
		 Nazorg
Instellingenoverleg 29 november		
		 Nazorg
Evaluatie realisatie
Instellingen
			
Streefbeeld JeugdzorgPlus
			
Overzicht certificatie en toetsing
December Realisatie
Alle instellingen HKZ-gecertificeerd
Instellingen
		 Realisatie
Afsluiten fase
Instellingen
		 Nazorg
Afspraken evt. hertoetsing instellingen		

2011

22

Rapportage
Minister J&G

Instellingenoverleg

Instellingen

Instellingenoverleg
Minister J&G

Minister J&G

Minister J&G
Instellingenoverleg

Bijlage 2: Portefeuillehouders per thema
		
1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13

Thema

Portefeuillehouder

Normontwikkeling verantwoorde zorg
Capaciteit/ zorggebieden/ specialisatie
Certificering/ HKZ
Effectmeting
Toeleiding/ Plaatsingsprotocol
Onderwijs
Arbeidstoeleiding
Wetenschappelijk Onderzoek
Personeel
Wet- en regelgeving
Cliëntenbeleid/ stakeholders
Huisvesting
Diversiteit in het aanbod

Julichska Venmans
Frank Candel/ Stuurgroep
Inhoudelijke Adviesgroep
Inhoudelijke Adviesgroep
Joop van der Vlugt
Fred Meijer
Inhoudelijke Adviesgroep
Inhoudelijke Adviesgroep
Herman Geerdink
Martijn Tubbergen
Johan Krist
Els Rienstra
Inhoudelijke Adviesgroep

De portefeuillehouders voor de Inhoudelijke Adviesgroep zijn Julichska Venmans en Jan-Willem Bedeaux.

Méér dan gesloten Jeugdzorg

23

24
24