Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

31 839

Jeugdzorg

Nr. 404

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 6 augustus 2014
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft op
11 juni 2014 overleg gevoerd met Staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en
Justitie over jeugdzorg.
(De volledige agenda is opgenomen aan het einde van het verslag).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Neppérus
De griffier van de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en
Sport,
Teunissen

kst-31839-404
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

1

Voorzitter: Van der Burg
Griffier: Sjerp
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Bergkamp, Keijzer, Ypma,
Siderius, Van der Burg, Van der Staaij,
en Staatssecretaris Van Rijn van Volksgezondheid, Welzijn en Sport en
Staatssecretaris Teeven van Veiligheid en Justitie die vergezeld zijn van
enkele ambtenaren van hun ministerie.
Aanvang 10.02 uur.
De voorzitter: Ik open dit algemeen overleg van de vaste commissie voor
Volksgezondheid, Welzijn en Sport. Het betreft een verzameloverleg over
de jeugdzorg. Ik heet de bewindslieden van harte welkom, evenals hun
staf en de Kamerleden. Mevrouw Bergkamp en mevrouw Keijzer zijn iets
verlaat vanwege het openbaar vervoer. Zij sluiten zo meteen nog aan. De
inbreng van de Kamer in eerste termijn is maximaal vijf minuten per
fractie. Als eerste geef ik graag het woord aan mevrouw Ypma van de
PvdA.
Mevrouw Ypma (PvdA): Voorzitter. Iedereen, alle gemeenten en instellingen, is hard bezig met de transitie en de transformatie van de
jeugdzorg. Dat is hard nodig, want kinderen moeten op tijd de juiste zorg
krijgen, ouders moeten de regie krijgen en professionals moeten het
vertrouwen krijgen dat zij verdienen. Daar wordt op dit moment hard aan
gewerkt. Kinderen verdienen nu en in de toekomst de juiste zorg.
Ik heb echter een aantal zorgen. Ik begin met de werkgelegenheid. Als ik
de krant lees, word ik bezorgd dat er te veel ontslagen vallen, meer dan
gezien de bezuinigingen strikt noodzakelijk zijn. Aan de andere kant lees ik
allerlei rapporten waaruit blijkt dat er goede afspraken worden gemaakt in
de transitiearrangementen tussen gemeenten en instellingen. Het is een
groot nadeel dat er op het moment veel onrust bestaat onder goede
jeugdzorgwerkers. Wij willen deze mensen immers niet kwijtraken. De
transitie-arrangementen, de Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd
(TSJ), de Transitie Autoriteit Jeugd (TAJ): er zijn allerlei juiste maatregelen
genomen om ervoor te zorgen dat professionals straks op een goede
wijze in het getransformeerde stelsel weer aan het werk kunnen. Ik vraag
de Staatssecretarissen of zij een brede strategie hebben om mensen te
behouden, want ervaren hulpverleners zijn ook straks hard nodig in de
jeugdzorg.
De hulpverleners moeten echter wel op een nieuwe manier aan het werk
gaan. Gelukkig zie ik instellingen die hier op een prachtige manier mee
bezig zijn. Een voorbeeld hiervan is WIJeindhoven. Daar werken mensen
die een vast contract hebben bij een instelling, vanuit het principe «nieuw
voor oud» en die om niet gedetacheerd worden. Ook wordt daar
omgebouwd. Het werk wordt op een volstrekt andere wijze ingevoerd en
men gaat er op een andere manier met elkaar werken. Op die manier
ontstaat ruimte voor vakmanschap, kunnen professionals eerder
ingrijpen, hebben zij minder afvinklijstjes en hoeven ze minder langs
elkaar heen te werken. Dat is waar we zo op zitten te wachten in de
jeugdzorg.
Mijn tweede punt van zorg betreft kindermishandeling. We hebben veel
kinderen in beeld waar het kindermishandeling betreft, maar uit een
recent onderzoek bij de G-4 blijkt dat 59% van de kinderen die te maken
hebben gehad met mishandeling geen hulp krijgt. Als we kinderen zo
graag in beeld willen krijgen, moeten we er ook voor zorgen dat zij de
juiste hulp krijgen. Een derde van deze kinderen heeft een klinisch
psychotrauma, zo blijkt uit het onderzoek van de G-4. Eigenlijk zou je al
deze kinderen goed moeten screenen om te weten te komen wat er aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

2

hand is en wat ze nodig hebben om te herstellen en om veilig te kunnen
wonen. Gelukkig staat er in de nieuwe protocollen voor het Advies- en
Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling (AMHK) dat er een
veiligheidsplan en een herstelplan moeten worden opgesteld. Het is
echter geen rocket science om bij deze kinderen vast te stellen wat er aan
de hand is. Met een lijst van veertien vragen die zelfs door de ggd kan
worden afgenomen, kun je voor ieder kind in kaart brengen wat er aan de
hand is en of het psychotraumabegeleiding nodig heeft.
Dit is een verzamel-AO, dus ik spring lekker van de hak op de tak. Mijn
derde punt van zorg betreft de waarheidsvinding. Jeugdzorgprofessionals
moeten in het spanningsveld tussen weten en vermoeden ingrijpende
afwegingen maken tussen voor het kind schadelijke situaties: het kind in
een mogelijk onveilige opvoedsituatie laten dan wel het kind bij de ouders
weghalen. Tijdens de behandeling van de Jeugdwet heeft de PvdA een
amendement ingediend om inhuisplaatsing bij kinderen te bevorderen,
door bijvoorbeeld de school te betrekken of een wijkpleegzorgadres te
vinden, voor zover de veiligheid dat toelaat, zodat kinderen vaker kunnen
blijven wonen in hun eigen omgeving, bij hun vriendjes in de buurt, op de
school vlak bij waar ze wonen. Hoe staat het met het inhuisplaatsten?
Wordt er op dit moment al mee gewerkt? De wet gaat immers pas in per
1 januari 2015, maar ieder kind dat niet uit huis geplaatst hoeft te worden
en met wie samen met de school wordt gezocht naar een oplossing
waardoor de situatie minder ingrijpend is, is er één.
Binnen het huidige jeugdzorgstelsel is de onderzoeksfunctie versnipperd.
Deze kent meerdere schakels. Hierdoor verdwijnen het overzicht en de
regie over het onderzoek. Kan de onderzoeksfunctie op één plek terechtkomen? Hoe zorgen we ervoor dat deze onderzoeksfunctie zo goed
mogelijk wordt ingericht, zodat de adviezen van de Kinderombudsman
worden opgevolgd? Hoe zorgen we ervoor dat ze wordt belegd en minder
versnipperd gaat plaatsvinden? Ik neem aan dat collega Bergkamp hier zo
meteen uitgebreid over zal praten.
Mevrouw Siderius (SP): Voorzitter. Het is chaos in de jeugdzorg. Dagelijks
krijgen we berichten over massaontslagen, ontoereikende budgetten,
hulpverleners en jongeren die uit elkaar worden getrokken en zorginstellingen die op hun kop staan. De SP maakt zich grote zorgen, want we
hebben het hier over kinderen met problemen. Wij zijn bang dat deze
kinderen het kind van de rekening worden.
Een van de reacties die wij binnenkregen, luidde als volgt. «Ik vind het
schrijnend dat landelijke politici roepen dat er een einde moet komen aan
de chaos in de jeugdzorg, want ik denk dat er gewoon een nieuwe chaos
gaat ontstaan, niet meer met 5 financiers maar met 41. De landelijke
politiek zou juist de regie moeten willen behouden, niet op incidenten
maar wel op gelijke structuren, want ieder kind heeft dezelfde rechten op
zorg.» Dit is een van de 1.000 reacties die we kregen op ons onderzoek
naar werkgelegenheid en de stand van zaken in de jeugdzorg. De
overheveling naar gemeenten gaat dan ook veel te snel. Dit gaat ten koste
van jongeren en personeel, en zorgt voor grote onzekerheid. Door de
bezuinigingen in de jeugdzorg worden er bijna 9.000 banen geschrapt.
Jeugdhulpverlener was altijd een vak waar je trots op kon zijn, een beroep
waarmee je je brood kon verdienen en je gezin kon onderhouden. Dit
kabinet zet echter het mes in de werkgelegenheid in de jeugdzorg.
Wij waren blij dat ons voorstel om jeugdhulpverleners van werk naar werk
te begeleiden was aangenomen. Maar we zijn teleurgesteld over de
uitvoering ervan door het kabinet. Er zullen 9.000 ontslagen vallen, maar
het kabinet gaat slechts 3.000 werknemers bij- of omscholen of een traject
aanbieden om hun positie op de arbeidsmarkt te verbeteren. Wat gaat de
Staatssecretaris doen voor de 6.000 andere jeugdhulpverleners die
ontslagen worden? Of mogen zij van dit kabinet na de WW en de bijstand
hun werk op vrijwillige basis in een sociaal wijkteam gaan doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

3

Het valt op dat vooral personeel van Bureau Jeugdzorg de dupe is. Er zijn
gemeenten die de taken van Bureau Jeugdzorg gaan onderbrengen bij
welzijnsorganisaties of bij het maatschappelijk werk. Jeugdhulpverleners
mogen dan solliciteren op hun eigen baan, tegen een lager salaris en
slechtere arbeidsvoorwaarden. Zo wordt stilletjes, achter de schermen, de
race naar de bodem ingezet als het gaat om arbeidsvoorwaarden van
jeugdhulpverleners. Door de kaasschaaf te halen over het loon en de
arbeidsvoorwaarden wordt er op kwaliteit bezuinigd in plaats van op
bureaucratie en overhead. Naast de vele gezinnen die hierdoor zonder
zorg komen te zitten, komt het personeel zonder inkomen en zonder
zekerheid te zitten. Bij de behandeling van de Jeugdwet sprak de
Staatssecretaris nog over «transitiearrangementen»« en «gedifferentieerde benaderingen» om het massaontslag op te lossen. Het waren mooie
woorden, maar het blijken vooral ook loze woorden te zijn. Ik vraag de
Staatssecretaris hoe hij deze kapitaalvernietiging gaat stoppen en
wanneer volgens hem de grens is bereikt. De SP stelt voor dat wanneer
jeugdhulpverleners worden overgenomen door een nieuwe organisatie,
zij minimaal hun oude salaris en arbeidsvoorwaarden, de oude rechten en
plichten, behouden. Ik krijg graag een reactie van de Staatssecretaris op
dit voorstel.
Bureau Jeugdzorg is inmiddels de speelbal geworden van de gemeenten.
Het zit in de wurggreep van aanbestedingen en wordt totaal afhankelijk
gemaakt van de genegenheid van gemeenten voor de jeugdzorg. Dat
wordt een lastige puzzel, want de eerste berichten van gemeenten over
geldtekort komen al bij ons binnen. Zo schreef een gemeente: «De
meicirculaire is bij ons ingeslagen als een bom. Wij dachten de overheveling goed in kaart te hebben, maar een te fors deel van ons budget
wordt geschrapt. Wij kunnen de zorg gewoon niet meer garanderen». Ik
vraag aan de Staatssecretaris wat ik hierop moet antwoorden aan die
gemeente. Zegt de Staatssecretaris: jammer dan, dikke pech? Of gaat hij
zich houden aan zijn uitspraak dat hij geen Staatssecretaris is die zegt: ik
maak een wet en daarna is het de verantwoordelijkheid van gemeenten?
Gisteren kregen we van de Staatssecretaris nog twee A4’tjes toegestuurd
over de privatisering van de gesloten jeugdzorg. Lindenhorst-Almata en
Almata Ossendrecht worden overgeleverd aan de private markt en aan
organisaties die streven naar winstmaximalisatie. De brief van de
Staatssecretaris ademt vooral tevredenheid uit. Vol vertrouwen is de
Staatssecretaris, want de overname is ruimschoots gelukt per 1 januari.
De Kamer zou rustig moeten kunnen gaan slapen. Is deze ontwikkeling
echter niet in strijd met de uitspraak van de Tweede Kamer in 2012 dat
jeugdzorginstellingen geen winstoogmerk mogen hebben?
Bovendien werden wij deze week opgeschrikt door het bericht dat
Intermetzo, de nieuwe eigenaar van een van de instellingen, 190 arbeidsplaatsen op de tocht zet. Lekker begin van de overname! Wekt dat nou
vertrouwen? Wij vinden dit schrijnend, want Almata was lange tijd de
enige jeugdzorginstelling waar uitsluitend meisjes verbleven. Nu worden
de slachtoffers van loverboys dus in dezelfde jeugdzorginstelling
geplaatst als de daders. Wat ons betreft kan dit niet. Wij zijn dan ook niet
tevreden over deze privatisering van de jeugdzorg. Wij vinden het niet
goed dat er geld verdiend wordt over rug van de kwetsbare jongeren.
De voorzitter: U moet nu echt afsluiten.
Mevrouw Siderius (SP): Tot slot vraag ik de Staatssecretaris: is dit wat
Diederik Samsom bedoelde in 2012, toen hij zei dat hij minder marktwerking in de zorg wilde?
Mevrouw Bergkamp (D66): Voorzitter. Ik sprak onlangs met een jongere
over een traumatische uithuisplaatsing. Het is voor een kind natuurlijk
heftig als de politie het bij zijn ouders weghaalt, hoe noodzakelijk dat

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

4

soms ook is. Daar hoort goede begeleiding en nazorg bij. Ik krijg echter
signalen dat het niet altijd goed gaat. Wat zijn de voorschriften als de
politie een kind of jongere uit huis komt plaatsen? Is er altijd maatschappelijke opvang bij aanwezig? Hoe en wanneer wordt aan het kind
uitgelegd wat er precies aan de hand is? Is er ooit onderzocht of de
aanpak kindvriendelijk is?
Een belangrijk onderwerp vandaag is de waarheidsvinding. Ik ben blij met
het rapport van de Kinderombudsman dat aangeeft hoe lastig het werk
van de gezinsvoogd is en welke dilemma’s er daarbij zijn. De beslissing
om een kind uit huis te plaatsen of een gezin onder toezicht te stellen, is
natuurlijk zeer ingrijpend. De rapportages die aan deze beslissingen ten
grondslag liggen, moeten dan ook goed onderbouwd en objectief zijn. Ik
ben daarom blij dat het amendement van mijzelf en mevrouw Van der
Burg over waarheidsvinding verankerd is in de Jeugdwet.
De Kinderombudsman stelt in zijn onderzoek naar waarheidsvinding dat
fouten helaas met enige regelmaat voorkomen. Hij zegt dat dit niet hoeft
te betekenen dat de uitkomst slecht is; het gaat over de rapportages. Ik
vind het goed dat het kabinet met het veld aan de slag gaat om de
aanbevelingen van de Kinderombudsman over te nemen. Wij zouden daar
heel graag een rapportage over krijgen, om de voortgang te kunnen zien
op dit belangrijke onderwerp. Ik verzoek beide bewindspersonen dus om
daarover aan de Kamer te rapporteren.
In dit kader wil ik ook expliciet aandacht vragen voor bij- en nascholing
van jeugdzorgmedewerkers op het gebied van waarheidsvinding. Ik krijg
de indruk dat het erg lastig is om waarheidsvinding geïmplementeerd te
krijgen. Het lijkt mij daarom goed als er in de opleiding aandacht aan
wordt besteed. Bovendien wil de fractie van D66 graag dat in het
jaarprogramma van de inspectie ook aandacht wordt besteed aan
waarheidsvinding.
Dan kom ik te spreken over een dilemma. Ik merk dat ouders zich vaak
niet goed behandeld voelen door met name Bureau Jeugdzorg. Ik wil niet
treden in het formele oordeel van de instanties, maar het valt mij
regelmatig op dat ouders vaak niet het gevoel hebben dat er onafhankelijk
naar hun klachten wordt gekeken. Dat leidt vaak tot ongewenste,
langdurig frustraties en soms tot eindeloze frustraties. Daarnaast stelt de
Kinderombudsman in zijn rapport dat er met enige regelmaat fouten
worden gemaakt in de rapportages. Ik vraag mij af hoe we met deze twee
zaken kunnen omgaan. Ik vind het heel erg lastig. Je kunt niet alle zaken
overdoen waarbij er problemen zijn en waarbij de ouders ontevreden zijn,
maar ik wil wel wát doen. Het rapport van de Kinderombudsman laat zien
dat er niet heel veel klachten zijn. Laten we eens goed inzoomen op die
klachten middels een kwalitatief onderzoek, om er zo lering uit te kunnen
trekken. Hoe je hier op een goede manier mee moet omgaan, is een
dilemma dat mij al bezighoudt sinds ik Kamerlid ben. Ik weet zeker dat
mevrouw Keijzer, die ik deze week hierover een aantal keer gesproken
heb, hetzelfde dilemma voelt.
Een ander waardevol rapport betreft dat van het COC over LHBTI-kinderen
(lesbische, homoseksuele, biseksuele en transgender kinderen en
kinderen met een intersekseconditie). We kunnen daarin lezen dat
kinderen het vaak extra moeilijk hebben als zij worstelen met hun
voorkeur of genderidentiteit. We zien dat ook terug in de cijfers: drie kwart
van deze jongeren is ooit gepest en zelfmoord komt vier- tot vijfmaal zo
vaak voor als bij heterojongeren. Wij maken ons daar zorgen over.
Daarom hebben we de Staatssecretaris gevraagd om een reactie op dit
rapport. Die reactie hebben we ondertussen ontvangen, maar ik vind die
wel heel erg summier. Wij zouden graag een aanvullende reactie willen
ontvangen op de aanbevelingen die worden gedaan in het rapport.
Een van de conclusies in het rapport is dat de jeugdzorg de problematiek
van de LHBTI-kinderen niet op het netvlies heeft. D66 wil daarom dat de
overheid de ontwikkeling van kennis en expertise over deze groep binnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

5

de jeugdzorg stimuleert. We horen graag hoe de Staatssecretaris
daartegen aankijkt en of er meer handvatten ontwikkeld kunnen worden.
Een ander onderwerp dat ons sinds de decentralisatie bezighoudt betreft
privacy. Privacy is een belangrijk recht, zeker voor kwetsbare kinderen. We
moeten daarom voorkomen dat bij de gegevensoverdracht bij de
decentralisatie persoonlijke gegevens op straat komen te liggen. Er is een
Privacy Impact Assessment geweest en er komt een privacycommissie. Ik
hoop dat de Staatssecretarissen kunnen aangeven wat die privacycommissie gaat doen en dat zij duidelijk kunnen maken dat de zorgen die
steeds vaker naar buiten komen, onterecht zijn.
Tot slot wil ik graag weten wat er is gebeurd met de motie van mijzelf en
de heer Otwin van Dijk over privacy bij de pilots voor de ontwikkeling van
de sociale wijkteams (33841, stuk nr. 133).
De heer Van der Staaij (SGP): Mevrouw de voorzitter. Ik hoorde
mevrouw Siderius net zeggen dat er chaos dreigt in de jeugdzorg. Ik dacht
even: ja, dat is waar, daar heb ik een tijdje geleden ook al iets over
gelezen. Ik ging even googelen en het viel mij op dat de afgelopen vier-vijf
jaar elk jaar rapporten zijn verschenen of uitspraken zijn gedaan in de
trant van: chaos dreigt in de jeugdzorg. Mijn conclusie is daarom dat er
een veranderingsproces gaande is, dat dat best ingewikkeld is en dat niet
alles precies volgens het boekje gaat, maar dat we daar nou ook weer niet
al te zenuwachtig van moeten worden. Er komt nu eenmaal heel veel af
op de mensen in de praktijk, op gemeenten en op mensen die in de
jeugdzorg werken. Ik bedoel niet te zeggen dat bij een overgang nu
eenmaal hoort dat er van alles misgaat. Nee, we moeten het nauwgezet
volgen en de vinger aan de pols houden om te bezien waar bijsturing
nodig is. Eerlijk gezegd is mijn gevoel hierbij, maar ik luister goed naar
collega’s, ook in andere debatten, dat er alles aan gedaan wordt om de
grote veranderingen op een zo rustig mogelijke manier te laten landen in
de praktijk.
We hebben gesproken over de Jeugdwet en de manier waarop het stelsel
in elkaar zit. Echter, naast al die wettelijke waarborgen is ook de praktijk in
instellingen van groot belang. Als er inbreuk wordt gemaakt op het
ouderlijk gezag, moet dat met grote zorgvuldigheid gebeuren. Daarom
vond mijn fractie het heel nuttig om het onderzoek van de Kinderombudsman te lezen, juist om te zien dat het weliswaar mooi op papier is
gezet in de wet en dat er allerlei klachtprocedures en rechtszaken zijn,
maar dat dit niet altijd helpt om snel een beeld te krijgen van wat er goed
gaat en wat er misloopt. Ik vond het buitengewoon waardevol dat er in de
rapportage van de Kinderombudsman een flink aantal dossiers onder de
loep genomen wordt. Daarvan kunnen we leren wat er goed gaat en wat
er beter moet.
Ik ben blij dat het beeld laat zien dat instellingen als het Advies- en
Meldpunt Kindermishandeling (AMK) en de Raad voor de Kinderbescherming over het algemeen professioneel en deskundig te werk gaan.
Aan de andere kant is het zorgelijk dat er met enige regelmaat fouten
voorkomen in onderzoeken en rapportages en dat waarborgen om het
aantal fouten tot een minimum te beperken, nog onvoldoende aanwezig
zijn.
Er is een aantal verbeteracties genoemd. Het kabinet heeft er een brief
over gestuurd. Wij vinden het een goede benadering, maar ik val graag
mevrouw Bergkamp bij dat het van belang is om de vingen aan de pols te
houden. Hoe worden wij daarover gerapporteerd? Kan er na een tijdje
opnieuw worden bekeken wat er van alle acties terecht is gekomen, in het
bijzonder als het gaat om fouten die in de keten van instellingen kunnen
blijven hangen, zodat een gemaakte fout een eigen leven blijft leiden,
zonder gecorrigeerd te worden? Eerder was er zelfs kritiek van een
raadsheer dat fouten in de rapportages blijven staan nadát de instellingen
erop zijn gewezen. Wij horen graag of de verbeteracties hier voldoende

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

6

aandacht voor hebben. Het gaat dus niet alleen om de vraag of instellingen op zichzelf aan de verbeterplannen werken, maar ook om de vraag
of voorkomen wordt dat fouten worden overgedragen en om de vraag of
fouten hersteld worden als dat gebeurd is.
De bewindslieden rapporteren ook over de naleving van rechterlijke
uitspraken door Bureau Jeugdzorg. Het beeld is dat in alle gevallen waarin
sprake is van een opgelegde ondertoezichtstelling of uithuisplaatsing,
deze maatregel wordt uitgevoerd. Graag hoor ik of dit beeld ook opgaat
voor bijvoorbeeld het nakomen van omgangsregelingen. Ik liep er in een
concrete zaak namelijk tegenaan dat Bureau Jeugdzorg vanwege zijn
eigen visie op de zaak, geen uitvoering gaf aan een door de rechter
toegewezen regeling.
Het is ook belangrijk dat jeugdzorginstellingen voldoende ruimte hebben
om het juiste personeel op de juiste plaats in te zetten. We zien dat in het
kwaliteitskader alle werknemers geregistreerd zijn die werkzaamheden
aan dat kwaliteitskader verrichten. Is er echter ook voldoende praktische
ruimte voor bijzondere omstandigheden, bijvoorbeeld mbo’ers die mentor
zijn van een groep jeugdigen? Of is het verboden omdat dit als deelactiviteit in het kwaliteitskader is opgenomen? In het algemeen vinden wij het
prima dat je via het kwaliteitskader eisen stelt aan registratie en dergelijke
zaken, maar biedt dit voor de praktijk niet een te strak kader? Is er nog wel
voldoende ruimte voor flexibiliteit?
Mijn laatste punt betreft de positie van gezinshuizen in verhouding tot
pleegzorg. Voor de pleegzorg bestaat een landelijke vergoeding, in
tegenstelling tot gezinshuizen. We kregen het signaal dat bepaalde
gemeenten om financiële redenen liever gebruikmaken van gezinshuizen
dan van pleegzorg, omdat de vergoeding voor gezinshuizen op basis van
de cao lager zou zijn. Is dat niet een ongewenste prikkel?
Mevrouw Keijzer (CDA): Voorzitter. Ik wil het over een paar onderwerpen
hebben vandaag: waarheidsvinding, de norm van verantwoorde werktoedeling, de chaos in de jeugdzorg, zoals dat inmiddels hier al tweemaal
genoemd is, en het rapport over LHBTI-kinderen, oftewel kinderen met
een andere seksuele voorkeur of genderverhaal dan heterokinderen.
Ik ben blij dat collega Bergkamp over de LHBTI-kinderen is begonnen,
want de kinderen die het betreft, gaan door een heel moeilijke tijd. Er is
vaak sprake van een grote worsteling en soms worden dan extreme
daden gesteld, zoals zelfdoding. Toen wij spraken over het rapport van de
commissie-Samson over misbruik in de jeugdzorg, werd één ding heel
duidelijk, namelijk hoe moeilijk hulpverleners in de jeugdzorg het vinden
om te spreken over seksuele ontwikkeling bij kinderen. De vraag aan de
Staatssecretaris is dan ook hoe het inmiddels gaat met de aanbeveling uit
het rapport van de commissie-Samson om dit onderwerp onderdeel te
laten zijn van de opleiding van mensen in de jeugdzorg. Wordt in die
opleiding met name ook de ontwikkeling meegenomen van kinderen die
homoseksueel zijn of die problemen hebben met hun gender?
Ik kom te spreken over het rapport over de waarheidsvinding. Is de zorg
gegrond die daarin wordt geuit? Ik doel op situaties waarin kinderen
onder toezicht gesteld worden of uit huis geplaatst worden en waarvan nu
ook de Kinderombudsman zegt dat het hem niet helemaal lekker zit,
gezien de rapporten, de meningen en de overwegingen die daaraan ten
grondslag liggen. Te vaak wordt er een mening geponeerd. Die wordt dan
in de verschillende rapporten herhaald, terwijl niet duidelijk getoetst
wordt of die mening wel terecht is. Er staat dan bijvoorbeeld: «moeder
heeft kenmerken van borderline», of: «vader heeft problemen met
alcohol». Dat wordt vervolgens herhaald in rapport op rapport, zonder dat
deze mening getoetst wordt en vaak ook zonder dat er überhaupt een
echte diagnose aan ten grondslag ligt.
Net als mevrouw Bergkamp worstel ik met de vraag wat wij hiermee
moeten. Je kunt niet alle dossiers van de afgelopen tien, twintig jaar tegen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

7

het licht houden, maar ik hoor graag van de Staatssecretaris of er een
manier is om toch te bekijken wat er aan de hand is. Daarbij kun je denken
aan gevallen waarin mensen zo boos waren dat zij een klacht hebben
ingediend bij Bureau Jeugdzorg. Met name de klachten die gegrond
verklaard zijn, zou je kunnen toetsen, maar misschien ook wel de klachten
die niet gegrond zijn verklaard, want als er echt sprake is van tunnelvisie,
kan dat leiden tot vasthouden aan het idee dat er iets mis is, terwijl het
zeer de vraag is of dat ook echt het geval is.
Dit onderwerp raakt aan gevoelens van rechtvaardigheid, maar ook aan
een goede positie van het zware instrument van de uithuisplaatsing. We
moeten erop kunnen vertrouwen dat als een kind uit huis wordt geplaatst,
er echt iets aan de hand is. Ik denk dat Staatssecretaris Teeven hier een
antwoord op zou kunnen geven. Graag hoor ik of hij met ons mee wil
denken over de vraag wat we kunnen doen om de mensen die het betreft
het gevoel te geven dat er sprake is van toetsing, om zo de acceptatie van
dit middel weer grond te geven in onze samenleving.
In de brief van de Staatssecretaris op dit punt staat dat Bureau Jeugdzorg
zich houdt aan rechterlijke uitspraken. Toch krijgen wij hier allemaal
geregeld e-mails waarin staat: «Er is een rechterlijke uitspraak maar wat
doet Bureau Jeugdzorg? Pats, ze gooien er weer een nieuwe maatregel
bovenop en we staan weer voor de rechter.» Herkent de Staatssecretaris
dit? Hoe verhoudt dit zich tot de zin in zijn brief dat Bureau Jeugdzorg zich
altijd houdt aan rechterlijke uitspraken? Mij bekruipt namelijk af en toe
een ander gevoel. Bureau Jeugdzorg houdt zich wel aan de uitspraak,
maar begint gewoon een nieuwe procedure.
Dan kom ik te spreken over de norm van verantwoorde werktoedeling. In
welke zin is de verstandelijk-gehandicaptensector hierbij betrokken? Ik
lees dat daar soms mensen werken met een mbo-opleiding. Dat is precies
de groep waarvoor ik in het debat aandacht heb gevraagd. Zijn zij erbij
betrokken en betreft die zinsnede dus «de» verstandelijkgehandicaptensector?
Mijn laatste punt betreft de veronderstelde chaos in de jeugdzorg. Ik
hoorde collega Van der Staaij zeggen dat het ieder jaar chaos is, maar
volgens mij is er nu wel iets bijzonders aan de hand: per 1 januari
aanstaande moet de jeugdzorg over naar de gemeente. In een vorig AO
heb ik vrij indringend gevraagd hoe het zit met de contractvorming. Als
iemand op 2 januari belt met een zorginstelling, wordt daar dan de
telefoon opgenomen? Gemeenten sluiten geen contracten. Daardoor is er
geen zicht op werk per 1 januari. Dan is er op een gegeven moment geen
andere optie dan het ontslaan van mensen. In de regeling van werkzaamheden heb ik gevraagd om een reactie op het idee van de vakbond om
een banenpool in te stellen om hier iets aan te gaan doen. Het betreft
namelijk allemaal mensen die ook op 1 januari nog gewoon nodig zijn. Ik
heb in de regeling gevraagd om een reactie. Het staat de Staatssecretaris
vandaag uiteraard vrij om tegen de CDA-fractie te zeggen: topidee, we
gaan kijken of we in de jeugdzorg kunnen komen tot een banenpool.
Daarmee voorkomen we onnodige ontslagen en blijven mensen met
deskundigheid beschikbaar voor de sector.
Ten slotte. Ik heb begrepen dat er op dit moment onderhandelingen
gaande zijn over een cao in de gggz. Daar valt ook de jeugd-ggz onder.
Daar zitten afspraken in waarbij 63 maanden doorbetaald moet gaan
worden. Dan komen we echt in een financieel debacle terecht. Eeuwig
zonde, want het komt uiteindelijk niet die kwetsbare kinderen ten goede.
Voorzitter: Ypma
Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Dit is een verzamel-AO, dus er
staan heel veel onderwerpen op de agenda. Ik wil me vandaag beperken
tot drie à vier onderwerpen: outcomecriteria, waarheidsvinding en
privacy. Wat betreft de LHBTI-kinderen sluit ik mij graag aan bij collega’s

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

8

Bergkamp en Keijzer, die daar een aantal vragen over hebben gesteld.
Laten wij wel wezen: deze kinderen verdienen bijzondere aandacht. Mijn
collega Van Ark heeft samen met mevrouw Pia Dijkstra ook diverse moties
op dit punt ingediend.
Ik heb heel lang aangedrongen op outcomecriteria. De bewindslieden
verdienen dan ook een compliment dat deze criteria er nu zijn. Ik had
gevraagd om outcomecriteria per 1 juni. Ze zijn uiteindelijk gisteren
gepubliceerd op de websites en in een brief naar de Kamer gestuurd.
Dank daarvoor. Het staat de gemeenten uiteraard vrij om ermee te gaan
werken of niet. Deze outcomecriteria kunnen ervoor zorgen dat
aanbieders van jeugdhulp, mensen werkzaam in de preventieve sfeer en
mensen werkzaam in de jeugdreclassering en de jeugdbescherming er
zicht op krijgen waar zij hun kwaliteit en effectiviteit kunnen verbeteren,
zodat kinderen weer kunnen meedoen in de samenleving en niet steeds
terugvallen op ondersteuning. Dank daarvoor.
De outcomecriteria zijn ook heel belangrijk voor de wethouders en de
ambtenaren. Ze helpen hen te sturen op kwalitatief goede inkoop. Het is
natuurlijk een proces dat we met elkaar ingaan; het is nog niet klaar. Ook
zijn de criteria belangrijk voor de raadsleden om hun controlerende taak
uit te voeren. Daarmee krijgen ze inzicht in wie er wordt gecontracteerd en
wie zijn werk goed doet voor ouders en kinderen. Ook voor de ouders en
kinderen zijn de outcomecriteria goed. Ze kunnen hen helpen bij het
bepalen bij wie zij het liefste ondersteuning inkopen, als er keuze in is, en
die is er. Het is dus een heel belangrijke mijlpaal. Dank dat deze criteria er
nu zijn. Het is een work in progress. Ik heb er wel nog één opmerking
over. De doelstelling demedicalisatie zie ik nog niet goed terug in een
outcomecriterium. Daar vraag ik dus bijzondere aandacht voor van de
Staatssecretaris. Kan daar verder naar worden gekeken?
Ik kom te spreken over de waarheidsvinding. Ik heb bij de behandeling
van de Jeugdwet samen met mevrouw Bergkamp een amendement
ingediend om voor eens en voor altijd feiten en meningen gescheiden te
krijgen, zodat de rechter echt zijn werk kan doen en op basis van de feiten
tot een oordeel kan komen. Dat er dan meningen bij staan van Bureau
Jeugdzorgmedewerkers en van de Raad voor de Kinderbescherming is
prachtig, maar het is belangrijk dat de feiten gescheiden worden van de
meningen.
We hebben dit nu keurig in de wet geregeld, maar daarmee zijn we er niet.
Het is niet voor niets dat het nu allemaal door elkaar loopt. Het is kennelijk
de cultuur dat men op die manier rapportages maakt. Het verbaasde mij
dan ook hogelijk dat de Inspectie Jeugdzorg in het jaarprogramma niets
heeft opgenomen over toezicht op dit belangrijke amendement. Ik ben het
namelijk eens met de collega’s die zeggen dat wij heel veel klachten
ontvangen van ouders over waarheidsvinding. We moeten dit nu eindelijk
goed regelen. Ik krijg dus van de Staatssecretaris graag de toezegging dat
de inspectie op dit vlak extra inspanning gaat plegen, dat zij er heel goed
toezicht op gaat houden en ons daarover rapporteert. Dit gaat namelijk
niet vanzelf lukken en we weten uit voorbeelden uit het verleden dat als
de inspectie zich op een goede manier tot iets zet, dat op een gegeven
moment tot resultaat leidt.
Mijn andere punt betreffende de waarheidsvinding gaat over de rechters.
Wij proberen die nu in een positie te zetten waarin zij echt onafhankelijk
tot een oordeel kunnen komen. Zijn er gesprekken geweest met de Raad
voor de rechtspraak over de manier waarop zij hier verder mee omgaan,
gegeven dit amendement? Is er aandacht voor dat zij tegengas moeten
geven op het moment dat zo’n rapportage niet voldoet, zodat ook daar
weer het signaal komt dat als een organisatie te vaak niet-goede rapportages levert, er maatregelen genomen kunnen worden, bijvoorbeeld door
de inspectie? Ik hoor graag wat de Staatssecretarissen daarop kunnen
toezeggen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

9

Dan kom ik te spreken over de Privacy Impact Assessment (PIA). In januari
is er een PIA uitgevoerd over de overdracht van gegevens. Hoe staat het
daarmee? Welke concrete acties zijn er ondernomen om de privacy van
jeugdigen in het overgangstraject en de gegevens te beschermen?
Volgens mij is er ook toegezegd dat de gemeenten zelf een Privacy Impact
Analysis zullen uitvoeren naar de manier waarop zij de gegevens gaan
opslaan, verwerken, bewerken etc. Hoe staat het daarmee?
Voorzitter: Van der Burg
De voorzitter: De Staatssecretarissen hebben om tien minuten schorsing
gevraagd.
De vergadering wordt van 10.36 uur tot 10.52 uur geschorst.
De voorzitter: Ik geef het woord aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport voor zijn beantwoording in eerste termijn.
Staatssecretaris Van Rijn: Dank, voorzitter en dank aan de leden voor hun
inbreng. Ik zal een aantal onderwerpen behandelen betreffende de stand
van zaken van de transitie en de werkgelegenheid. Ook ga ik in op een
aantal specifieke vragen. De collega van Veiligheid en Justitie zal met
name ingaan op de punten waarheidsvinding en privacy, tuchtrecht en de
vraag waar ouders terechtkunnen met klachten.
In de eerste plaats kom ik te spreken over de transitie. Dit is een verzameloverleg, dus wij praten over heel veel onderwerpen, waaronder de
transitie. Ik wijs er echter wel op dat we op 25 juni een apart algemeen
overleg hebben over de transitie, waarin we de voortgang bespreken. Als
het kan, doen we dat aan de hand van het volgende rapport van de
Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd, die de voortgang in de
gemeenten volgt. Ik verwacht dit rapport binnenkort. De Staatssecretaris
van Veiligheid en Justitie en ik zullen dat dan zo spoedig mogelijk aan de
Kamer sturen, voorzien van ons standpunt. Tijdens dat AO bespreken we,
denk ik, ook de brief die wij hebben gestuurd aan de gemeenten, de
meicirculaire, waarin we de gemeenten budgettaire duidelijkheid geven.
Gelet op de vragen die zijn gesteld, kan ik het niet nalaten om toch alvast
een paar dingen over de budgetten te zeggen. We kunnen constateren dat
de gemeenten echt heel hard aan de slag zijn gegaan. Nu er financiële
duidelijkheid is, helpt dat om te kunnen zeggen: dit is het budget
waarvoor we het gaan doen. Ik constateer ook dat er af en toe discussies
zijn. Zo sprak mevrouw Siderius over een gemeente die zegt veel minder
te krijgen dan gedacht. Ik wijs erop dat dit vaak wordt gezegd, omdat de
aanbieders zeggen dat het minder is dan gedacht. Echter, de budgetten
worden verdeeld op basis van historische gegevens, en we geven alle
budgetten uit. Het budget is dus gebaseerd op datgene wat tot nu toe is
uitgegeven.
Wij zien ook dat er af en toe een discussie is omdat een gemeente zegt
andere cijfers te hebben. Mevrouw Siderius vroeg wat zij in dat geval
moet zeggen tegen zo’n gemeente. Stuur die maar naar ons, want wij
hebben de TSJ. We gaan dan om de tafel zitten met die gemeente. In veel
gevallen blijkt vervolgens dat als je die cijfers echt op tafel legt en heel
goed met elkaar vergelijkt, je heel dicht bij elkaar komt. In heel veel
gevallen wordt dan geconstateerd: o, zit het zo. Dat kan ook bijna niet
anders, want er is sprake van een korting van zo’n 3% wat betreft de
budgetten voor 2015. Dat zou in zijn algemeenheid moeten betekenen dat
gemeenten en zorgaanbieders in het belang van cliënten, medewerkers en
organisatie in alle redelijkheid tot goede afspraken zouden moeten
kunnen komen. Het is belangrijk om dat vast te houden en om een beetje
op te passen met het gebruik van grote woorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

10

De voorzitter: Mevrouw Siderius wil hier graag een vraag over stellen. Ik
wijs erop dat interrupties in tweeën gaan en vragen zijn, en dus geen hele
betogen.
Gaat uw gang.
Mevrouw Siderius (SP): Prima voorzitter.
Eigenlijk zegt de Staatssecretaris dat er procentueel maar heel weinig van
het budget wordt afgehaald en dat het allemaal wel goed komt. Mijn
fractie schrikt echter wel degelijk als een gemeente schrijft dat de hoogte
van het nieuwe budget inslaat als een bom terwijl ze toch heel zorgvuldig
bezig is met de overheveling. Beluister ik de Staatssecretaris goed dat hij
zegt dat er nog wel ruimte zit en dat als de verschillen zo groot zijn, hij
daar zeker naar wil kijken en een dergelijke gemeente tegemoet wil
komen?
Staatssecretaris Van Rijn: Nee, dat zeg ik niet. De budgetten zijn nu
vastgesteld op basis van de historische uitgaven in alle gemeenten. Als er
af en toe discussie is over de vraag hoe het zit met de cijfers, gaan we bij
elkaar zitten en dan blijkt vaak dat de gemeente toch een beetje anders
naar die cijfers kijkt. Tot mijn genoegen las ik gisteren in de NRC dat een
wethouder van de partij van mevrouw Siderius constateerde: volgens mij
zijn we op een heel goede manier bezig en kunnen we het op een heel
goede manier doen. Mevrouw Siderius zal mij niet euvel duiden dat ik de
uitspraak van die wethouder onderschrijf.
Laten we echter ook de andere kant belichten. Dit is een grote operatie. Er
was sprake van versnippering in het hulpverleningsaanbod. Te veel
hulpverleners waren met dezelfde problemen bezig. Er was discussie over
de toegang tot de hulpverlening. Dat zijn we nu allemaal aan het
veranderen. De heer Van der Staaij merkte al op dat het om een groot
veranderingsproces gaat, waarbij zorgaanbieders moeten nadenken over
de vraag hoe zij anders kunnen gaan werken en waarbij gemeenten voor
keuzes komen te staan betreffende de organisatie van de toegang. Dat is
allemaal inherent aan de verandering die we met elkaar willen doorvoeren. Ik zal dus niet zeggen dat er niets verandert. Natuurlijk gaat er iets
veranderen. Het werk wordt anders, de toegang wordt soms anders, het
wordt anders georganiseerd, er komt minder versnippering. Er zijn dus
effecten, laten we daar niet voor weglopen.
We willen die effecten echter zo zorgvuldig mogelijk begeleiden. Ik wijs
erop dat we hebben afgesproken dat cliënten hun bestaande zorgtrajecten
kunnen afmaken. Verder is er een heel stevig overgangsrecht voor
bestaande cliënten. Bovendien hebben we een sectorplan voor de zorg
gemaakt en hebben we een aantal verzachtingen aangebracht in het
begrotingsakkoord. Ook is er nu budgettaire zekerheid. Het gaat dus om
een grote operatie waarbij wij nogal wat vangrails hebben aangebracht.
Het leidt inderdaad tot veranderingen, ook tot veranderingen in de
werkgelegenheid, maar als ik met de gemeenten spreek, zeggen zij dat zij
wel degelijk veel oog hebben voor de kwaliteit en kunde van de jeugdzorgmedewerkers en -medewerksters die nu in de sector werkzaam zijn,
en dat zij bij de inrichting van bijvoorbeeld hun toegangspoort heel
nadrukkelijk kijken naar de aanwezige kennis en kunde. Dat vind ik goed.
Naast alle vangnetten die er al zijn, ben ik ook voornemens om in de
komende periode samen met het departement van SZW en de VNG nog
veel scherper te bekijken wat er in de praktijk precies gebeurt, of we
bepaalde ontwikkelingen voor kunnen zijn, of er extra vragen gesteld
kunnen worden, of we nog meer kunnen doen aan de begeleiding van
werk naar werk en of we de gemeenten nog verder kunnen helpen bij het
inrichten van de toegang, door gebruik te maken van de kennis en kunde
die er is. We zullen daar alles aan doen.
Het gaat om een grote operatie die ongetwijfeld tot verschuivingen zal
leiden. We moeten proberen om een en ander zo goed mogelijk te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

11

begeleiden. We hebben een groot aantal vangnetten, zowel voor cliënten
als voor zorgmedewerkers als voor aanbieders. De enige manier om dit
goed te begeleiden is door niet te zeggen «dit wordt allemaal niks», maar
door aan tafel te gaan zitten en alle problemen die er zijn of die zullen
opdoemen, te bespreken en waar nodig proberen bij te sturen. Als ik
ernaar kijk met een macro-oog en zie wat er in 2015 allemaal voor ons
staat, zowel budgettair als qua vangrails, moet het mogelijk zijn om tot
redelijke afspraken te komen.
Mevrouw Ypma (PvdA): Ik onderschrijf het betoog van de Staatssecretaris
volledig. Ik heb er wel een vraag over. De Staatssecretaris zegt dat er nog
gekeken wordt naar de sectorplannen; het kabinet en de VNG zijn
daarmee bezig. De PvdA vindt het heel belangrijk om professionals te
behouden voor de jeugdzorg. Is de Staatssecretaris bereid om de Kamer
hierover te blijven infomeren? Als hij dat is, wanneer kunnen we hier dan
informatie over tegemoetzien? Er bestaat namelijk op het moment veel
onrust over.
Staatssecretaris Van Rijn: Die bereidheid is er ten volle. We hebben al
afgesproken dat er regelmatig voortgangsrapportages zullen verschijnen,
en ik wil dit punt daarin zo veel mogelijk meenemen. Echter, als het tot
verdere afspraken komt, of tot constateringen over wat we nog meer
zouden kunnen doen, of als er ontwikkelingen zijn, wil ik de Kamer
daarover proactief informeren. Het is een punt dat heel hoog op mijn
agenda staat.
Voorzitter. Ik kom te spreken over de LHBTI-kinderen in Nederland. Een
aantal Kamerleden heeft dit onderwerp genoemd als een specifiek
aandachtspunt.
De voorzitter: Ik ben heel ruim in het toestaan van interrupties, maar ik
wil nu toch dat de Staatssecretaris even de kans krijgt al om onze vragen
te beantwoorden.
Mevrouw Siderius geeft aan dat ze nog vragen heeft op het punt van de
werkgelegenheid. Bent u daarover uitgesproken, Staatssecretaris?
Staatssecretaris Van Rijn: Ja.
Mevrouw Siderius (SP): Ik heb nog een aantal vragen gesteld over de
werkgelegenheid, namelijk over begeleiding van werk naar werk en wat
de Staatssecretaris gaat doen voor de 6.000 mensen die wél op straat
komen te staan. Ik heb ook het voorstel gedaan om als een jeugdhulpverlener wordt overgenomen door een nieuwe organisatie, zijn loon en
arbeidsvoorwaarden minimaal op hetzelfde niveau te houden. Op dat
punt kunnen namelijk nogal wat verschuivingen optreden. Een jeugdhulpverlener is vaak op hbo-niveau geschoold. Als hij in dienst komt van een
welzijnsinstelling of maatschappelijk werk gaat het vaak om werk op
mbo-niveau. Daar zit dus een salarisgat. Hoe gaat de Staatssecretaris dit
oplossen?
Staatssecretaris Van Rijn: Zoals bekend, is er in de Jeugdwet een
bepaling opgenomen, een beetje vergelijkbaar met een bepaling in de
Wmo, waarin staat dat bij een overname gekeken moet worden naar de
overnamecondities. Het is echter niet zo dat je in alle gevallen kunt zeggen
dat het een-op-een overgaat, want soms verandert het werk. Neem
bijvoorbeeld de toegang. Als die bij Bureau Jeugdzorg zit en op een
andere manier georganiseerd wordt, met andere functies en andere taken,
worden er ook andere afspraken gemaakt. Maar in de Jeugdwet is
geregeld dat er specifiek naar dit onderwerp wordt gekeken en dat
aanbieders met elkaar moeten overleggen. We kunnen echter uiteraard in
de wet niet regelen dat als iemand naar een andere baan gaat en er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

12

sprake is van andere taken en andere functies, de arbeidsvoorwaarden
een-op-een blijven zoals zij waren. Er is echter ook in de Jeugdwet een
zorgvuldigheidsbepaling opgenomen die ertoe leidt dat daar expliciet
naar gekeken wordt.
Dan het sectorplan voor de zorg. Mevrouw Siderius zegt terecht dat we
daarin aan begeleiding van werk naar werk doen. Daar houden we niet
mee op. Dat betekent bijvoorbeeld dat we van de gemeente vragen om bij
de inrichting van de toegang vooral ook te kijken naar beschikbare
deskundigheid, bijvoorbeeld bij de medewerkers en medewerksters van
Bureau Jeugdzorg. Ik heb en houd daar nauw contact over, ook met de
VNG. Ik krijg signalen dat gemeenten in het algemeen allemaal aangeven
bij het inrichten van de toegang primair te kijken naar de beschikbaarheid
van mensen die er nu al verstand van hebben. Echter, het kan natuurlijk
niet zo zijn dat dit automatisch betekent dat iedereen automatisch in
aanmerking komt voor een functie met dezelfde arbeidsvoorwaarden als
het echt een andere functie bij een andere organisatie betreft. Dat zou ook
niet goed zijn, dat zou namelijk betekenen dat we zeggen «we gaan van
alles veranderen maar er verandert niets.»
Mevrouw Siderius (SP): Dit is gewoon een degradatie van het beroep van
jeugdhulpverlener. De Staatssecretaris zegt dat het niet kán, maar hij wíl
het niet. Bijvoorbeeld in het geval van de medewerkers bij de sociale
werkplaats, heeft zijn collega, Staatssecretaris Klijnsma, gewoon gezegd:
rechten en plichten worden behouden; mensen behouden deze cao, met
het bijbehorende salaris en de bijbehorende arbeidsvoorwaarden. Ik kan
mij daarom niet voorstellen dat deze Staatssecretaris een dergelijke
afspraak niet kan maken of niet wettelijk kan vastleggen. Blijkbaar is er
dus onwil.
Bovendien heb ik nog steeds geen antwoord gekregen op mijn vraag wat
de Staatssecretaris gaat doen voor de 6.000 jeugdhulpverleners die op
straat komen te staan. Werk naar werk geldt namelijk maar voor een heel
beperkte groep van nog geen 3.000 werknemers. Wat gebeurt er met het
overige personeel? Dit is totale kapitaalvernietiging.
Staatssecretaris Van Rijn: Dan toch iets scherper. We zetten deze
verandering in om meer aan de voorkant werkzaam te zijn en meer aan
preventie te doen. Dat leidt tot een verandering van de werkwijze. We
vinden dat de situatie waarin meerdere hulpverleners in een gezin komen,
efficiënter geregeld moet worden. Sterker nog, we willen het voor de
cliënten efficiënter regelen. Dat zal werkgelegenheidseffecten hebben.
Daar gaan we heel zorgvuldig mee om. We kijken naar de bestaande
kennis en kunde, vooral bij het inrichten van de toeleiding. We doen aan
sectorplanen. We kijken of we de kennis en kunde kunnen gebruiken die
aanwezig zijn bij de medewerkers, hetzij in een andere organisatie, hetzij
in een andere functie, hetzij op een andere manier. Dat proces moeten we
zo goed mogelijk begeleiden.
Laat ik overigens expliciet zeggen dat ik ongelofelijk veel waardering heb
voor deze medewerkers. Zij worden met heel veel veranderingen
geconfronteerd. Soms zal er sprake zijn van een overgang van taken,
waarbij er eigenlijk sprake is van een soort van werk naar werk: de taken
veranderen niet en de functies veranderen ook niet. In die gevallen zal er
voor de mensen ook niet veel veranderen. Soms gaat het echter om een
andere taak in een andere organisatie op een andere manier. Dan zal er
sprake zijn van een andere functie en andere voorwaarden. Maar als je
naar het hele scala kijkt, gevoegd bij de budgettaire ruimte die er is,
moeten er in redelijkheid afspraken kunnen komen. Het klopt niet dat er
helemaal niets gaat veranderen. Er gaat wel degelijk heel veel veranderen,
maar ik heb geprobeerd met dit betoog aan te tonen dat we dat heel goed
gaan begeleiden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

13

Voorzitter. Dan kom ik te spreken over de positie van de LHBTI-kinderen in
Nederland. Het is uitermate waardevol dat het COC een rapport over
LHBTI-kinderen in Nederland heeft uitgebracht. Ik heb dit rapport met
plezier in ontvangst genomen, omdat het een extra prikkel is om dit
onderwerp heel goed op de agenda te zetten. Ik geloof dat Nederland het
eerste land is dat specifiek voor deze doelgroep een rapport heeft laten
ontwikkelen, dus dat is ook heel mooi. Ik hoop dat het rapport ook
internationaal inspireert tot acties. Het staat op mijn agenda om dit te
stimuleren.
Het klopt dat nog steeds heel veel jongeren moeite hebben met homoseksualiteit. Zij worstelen met de vraag hoe geaccepteerd zij zijn en met de
moeilijkheden waarmee zij geconfronteerd worden in familie- en
vriendenkring. Mevrouw Keijzer wees er al even op. Dit is de reden dat er
de afgelopen jaren al flink geïnvesteerd is in bijvoorbeeld een samenhangende aanpak voor het onderwijs. Het is goed dat de Tweede Kamer met
overgrote meerderheid het voorstel van mevrouw Bergkamp heeft
aanvaard. Scholen mogen homoseksuele leerlingen niet weigeren of
wegsturen vanwege hun seksuele voorkeur.
Kunnen we nog meer onderzoek doen? Het is misschien goed om aan te
geven wat we op dit punt al doen of van plan zijn te doen. Elke twee jaar
wordt de sociale veiligheid van LHB-leerlingen in vergelijking met
niet-LHB-leerlingen op scholen gemonitord. Ook aan het einde van dit jaar
komt deze veiligheidsmonitor uit. Dit jaar worden ook transgenderjongeren daarin meegenomen. Daarnaast verschijnt er dit najaar een groot
onderzoek van het Sociaal en Cultureel Planbureau naar het welbevinden
van LHBT-jongeren. Het SCP combineert dat met een eigen survey. Het
onderzoek zal inzicht geven in acceptatie, psychische problemen,
waaronder de suïcideproblemen die zich soms voordoen, en eventueel
risicogedrag. Wat mij betreft, kan dit onderzoek een goede basis bieden
voor het vormgeven van verder emancipatiebeleid.
Daarnaast heeft VWS aan het Nederlands Jeugdinstituut en Movisie
opdracht gegeven tot het project Jong en anders, waarin onderzoek naar
LHBTI-jeugdigen in de jeugdwelzijnssector, de jeugdzorg en de lvg-sector
in beeld wordt gebracht. De uitkomsten hiervan zal ik samen met de VNG
en Jeugdzorg Nederland bespreken. Ik verwacht die uitkomsten in oktober
2014. Half juni verschijnt de SCP-verkenning in opdracht van OCW naar de
maatschappelijke knelpunten van mensen met een interseks conditie.
Naar aanleiding daarvan organiseert OCW op 18 juni een expertmeeting
over dit onderwerp. In dat verband is het goed om te melden dat de
polikliniek voor de nieuwe genderpatiënten van het VUmc onlangs is
heropend. Bij de bespreking van de vierde rapportage van het Kinderrechtenverdrag in Genève zal de Nationale Jeugdraad in een jongerenrapportage ook nadrukkelijk aandacht vragen voor deze doelgroep. Ik ben
verder bezig om te bekijken of we een jeugdige afgevaardigde als
ervaringsdeskundige in de delegatie kunnen opnemen.
Ik onderschrijf dat er extra aandacht nodig is. Ik denk dat ik heb aangegeven dat we met een aantal acties en onderzoeken dit probleem nog veel
verder op de agenda kunnen krijgen. Dit is een belangrijk punt van
aandacht voor mij en zal dat ook blijven.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik ben blij met de reactie van de Staatssecretaris. Naast hem zit bovendien nog een andere Staatssecretaris, die op dit
vlak al heel veel heeft gedaan. Daar ben ik ook zeer erkentelijk voor. Er
vinden inderdaad heel veel onderzoeken en expertmeetings plaats. Dat
vind ik heel erg goed. Kunnen we die vertalen naar gerichte handvatten
voor de jeugzorgsector? Ik sluit me namelijk aan bij de mooie woorden
van mevrouw Keijzer daarover: het is nog steeds een taboe in de
jeugdhulpverlening om te spreken over seksualiteit. Het rapport van de
commissie-Samson bevestigt dat. Hoe kunnen we ervoor zorgen dat al die
waardevolle onderzoeken zich vertalen in de praktijk van de jeugdzorg?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

14

Staatssecretaris Van Rijn: Het onderzoek samen met Movisie is erop
gericht om die handvatten te ontwikkelen. Het moet zich wat mij betreft
richten – zo zijn ook de afspraken – op de vraag hoe het in de praktijk gaat.
Ik vind het prima om als we het onderzoek bespreken, te bekijken hoe
Movisie en wij het kunnen vertalen in concrete handvatten voor de
dagelijkse praktijk. Dat is inderdaad belangrijk; meer kennis en kunde is
één ding, maar het gaat er natuurlijk om dat je die kunt toepassen bij je
dagelijkse handelen in de jeugdhulp en de jeugdzorg. Daar ben ik het zeer
mee eens.
De voorzitter: Kunt u wellicht aangeven wanneer het onderzoek van
Movisie verwacht wordt? U noemde een hele rij onderzoeken en ik weet
niet meer welke het was.
Staatssecretaris Van Rijn: In oktober van dit jaar.
Voorzitter. Ik kom nu op een aantal specifieke vragen
De voorzitter: mevrouw Bergkamp heeft in tweede instantie nog een
vraag.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik weet niet of het onderwerp LHBTI-jongeren
is afgerond?
Staatssecretaris Van Rijn: Dat was wel mijn plan.
Mevrouw Bergkamp (D66): Oké. Dan is mijn keuze voor een vervolgvraag
een goede. Er is een reactie gekomen van de Staatssecretaris op het
rapport. Ik vond dat een vrij algemene reactie. Kan de Staatssecretaris er
nog een concretere reactie op geven, kijkend naar de aanbevelingen in het
rapport? Het is inderdaad heel erg mooi dat Nederland het eerste land is
met een dergelijke rapportage, maar ik vind de reactie wel een beetje
algemeen, als ik heel eerlijk ben.
Staatssecretaris Van Rijn: Ik heb nu een vrij uitgebreide reactie gegeven.
Als het helpt om die ook nog op te schrijven, kan ik dat natuurlijk doen,
maar er komt een verslag van dit AO.
De voorzitter: Als een grote uitzondering en heel concreet, mevrouw
Bergkamp.
Mevrouw Bergkamp (D66): Heel concreet en kijkend naar de aanbevelingen zou ik graag een gerichte reactie willen, omdat de reactie in de brief
vrij algemeen was. Kijkend naar de aanbevelingen zou ik dat zeer op prijs
stellen.
Staatssecretaris Van Rijn: Gaan we doen, voorzitter.
Voorzitter. Mevrouw Ypma heeft aandacht gevraagd voor wat zij de
inhuisplaatsing noemt. We kunnen in de praktijk waarnemen dat naast de
pleegzorg het fenomeen gezinshuizen steeds vaker voorkomt. Gemeenten
hebben daar ook steeds meer aandacht voor. Het nieuwe stelsel biedt de
grote kans, doordat gemeenten meer zicht krijgen op problemen van
kinderen in de wijk, om te bezien of de problemen heel lokaal kunnen
worden opgevangen. Dit ben ik zeer eens met mevrouw Ypma. Ik wil
graag samen met de VNG bespreken of we dit nog veel meer aandacht
kunnen geven. Ik merk dat er al aandacht voor is. Ik zal het TransitieBureau en Jeugdwerk Nederland samen aan een brochure op dit punt
laten werken om te bezien of we de aandacht van de gemeenten nog
meer kunnen focussen. Dat is dus in bewerking.
De heer Van der Staaij vroeg of er verkeerde prikkels zijn. Dat zou ik
moeten uitzoeken. Ik heb die signalen niet gekregen. Sterker nog: ik merk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

15

juist het omgekeerde, namelijk dat de aandacht voor de gezinshuizen
toeneemt. Dat duidt op een andere richting dan hetgeen de heer Van der
Staaij suggereert. Dat is mijn beeld tenminste, maar ik zeg graag toe dat
het TransitieBureau zal bekijken hoe met de brochure de voorlichting aan
de gemeenten nog verder kan worden versterkt.
Mevrouw Siderius heeft naast haar punten betreffende transitie en
werkgelegenheid ook gevraagd hoe het zit met de gesloten jeugdzorg. De
twee instellingen voor JeugdzorgPlus worden geprivatiseerd. Zo heet dat;
het betekent gewoon dat ze in handen komen van bestaande aanbieders
van JeugdzorgPlus. Dat zijn stichtingen zonder winstoogmerk die nu al
gewoon werken in de JeugdzorgPlus. Daar zit geen bijzonder grote
verandering van werkzaamheden in; het zijn gewoon reguliere aanbieders
van JeugdzorgPlus. Het is heel goed dat we niet langer een situatie
hebben met twee heel verschillend gefinancierde instellingen. Dat zou
bovendien zeer verstorend zijn voor de andere instellingen die in de
JeugdzorgPlus werken en die worden overgenomen door twee reguliere
stichtingen voor JeugdzorgPlus zonder winstoogmerk. In die zin denk en
hoop ik dit misverstand te hebben opgelost. Het is niet de bedoeling om
er een totaal andere context voor te maken. Integendeel, het kan nu juist
in de reguliere sector terechtkomen.
Het is natuurlijk nooit de bedoeling dat slachtoffers van loverboys en de
daders bij elkaar gezet worden. Daar wordt natuurlijk op gelet. Het is heel
erg maatwerk. Soms is het heel goed om aparte voorzieningen te treffen
voor meisjes die slachtoffer zijn van loverboys. Soms kunnen er
gemengde groepen zijn, maar natuurlijk nooit met de daders. In die zin is
het zeker niet de bedoeling dat dit leidt tot een andere situatie ten aanzien
van de opvang van slachtoffers van loverboys.
De heer Van der Staaij wil weten of het kwaliteitskader voldoende ruimte
biedt. Het korte antwoord is «ja». De norm voor verantwoorde werktoedeling wordt door de betrokkenen in de sector zelf ingevuld, zodat een en
ander toetsbaar is. Dat betekent inderdaad dat niet voorgeschreven is dat
je het op een vooraf bepaalde manier moet doen, maar dat de instelling
aantoont welke afspraken er zijn gemaakt, zodat die toetsbaar zijn,
bijvoorbeeld voor de inspectie. Zo kan de inspectie bekijken of het tot een
verantwoorde manier van zorgverlening leidt.
In antwoord op de vraag van mevrouw Keijzer of de verstandelijk
gehandicapten erbij betrokken zijn, het volgende. Het kwaliteitskader dat
nu geagendeerd staat, is voor de provinciale jeugdzorg. Met de andere
sectoren wordt dat nu verbreed. Daarbij is de gehandicaptensector
betrokken, zodat die voor de eigen situatie de norm voor verantwoorde
werktoedeling kan invullen. De gehandicaptensector heeft aangegeven
dat wat ontwikkeld was, niet een-op-een op die sector van toepassing kon
worden verklaard. Daar had zij groot gelijk in. Ook die sector moet voor
zijn situatie en werkwijze kijken wat een norm voor verantwoorde
werktoedeling is. Dat kan verschillen van het stuk dat er nu ligt. Dat is juist
de verbreding die nu plaatsvindt.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Ik zal als eerste het onderwerp
waarheidsvinding behandelen. Daarover zijn heel veel opmerkingen
gemaakt en vragen gesteld. Ik zal vervolgens op het onderwerp privacy
ingaan en dan zijn er ten slotte nog enkele losse onderwerpen.
Zonder iets af te doen aan de waarde van het rapport van de Kinderombudsman, stel ik vast dat dat zich heeft uitgestrekt over de jaren
2011–2013, dat dat betrekking had op vier regio’s, dat er 300 klachten
waren ingediend bij de ombudsman, dat er 55 dossiers zijn bekeken en
dat er 70 interviews zijn gehouden. Er is onder anderen met tien jongeren
gesproken. Dat is dan het onderzoek. Het is niet minder, maar het is ook
niet meer.
Mevrouw Ypma heeft gevraagd hoe de waarheidsvinding een plaats krijgt
binnen de transitie. Dat is al aan de orde geweest. Via het amendement-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

16

Van der Burg/Bergkamp is die waarheidsvinding ook in het nieuwe
jeugdstelsel verankerd, namelijk in artikel 3.3. Bij de Raad voor de
Kinderbescherming heeft kwalitatief feitenonderzoek, mede door dit
rapport, voortdurend aandacht gekregen. Dat verandert ook niet door de
stelselwijziging jeugd. Dat blijft bij de Raad voor de Kinderbescherming
verankerd.
Door de stelselwijziging jeugd dienen instellingen die jeugdbescherming
en/of jeugdreclassering uitvoeren gecertificeerd te worden. Een voorwaarde hierbij is dat de organisaties doorgaan met deskundigheidsbevordering en dat het werken met de vastgestelde methode en het zorgen
voor participatie van de jeugdigen en hun gezinnen ook steeds worden
gefaciliteerd. Wij denken dat op die manier de kwaliteit van het werk van
de gecertificeerde instelling wordt gewaarborgd.
Vanaf 2015 worden de gemeenten verantwoordelijk voor de inrichting van
het Advies- en Meldpunt Huiselijk Geweld en Kindermishandeling
(AMHK). De VNG is gestart met een ondersteuningsprogramma AMHK,
dat gemeenten helpt met de totstandkoming van de nieuwe inrichting van
het AMHK. Binnen dat ondersteuningsprogramma wordt ook een
model-handelingsprotocol opgesteld. De Inspectie Jeugdzorg blijft
toezicht houden op de kwaliteit van het feitenonderzoek en de rapportage.
De inspectie zal naar aanleiding van het rapport van de Kinderombudsman en het amendement-Van der Burg/Bergkamp het algemene
toetsingskader uitbreiden, zodat ook een waarheidsgetrouwe verslaglegging er expliciet onderdeel van uitmaakt. Wij hebben hierover in een
algemeen overleg overigens ook al eerder met elkaar gesproken.
Mevrouw Van der Burg heeft daar ook al een aantal keren aandacht voor
gevraagd.
Mevrouw Ypma heeft gevraagd of de onderzoeksfunctie bij één instantie
of bij meerdere instanties moet worden neergelegd. De Kinderombudsman concludeert dat de Raad voor de Kinderbescherming, het
Bureau Jeugdzorg en het AMHK over het algemeen professioneel en
deskundig te werk gaan. De aanbevelingen van de Kinderombudsman zijn
ook opgepakt. Ik zie dus eigenlijk geen noodzaak voor het beleggen van
die onderzoeksfunctie bij één instantie. Het AMHK en de Raad voor de
Kinderbescherming doen bovendien ook wezenlijk andere onderzoeken.
Het AMHK onderzoekt of er sprake is van kindermishandeling en welke
hulp een gezin nodig heeft, en de Raad voor de Kinderbescherming
functioneert eigenlijk als voorportaal voor de rechter in civiele zaken. De
raad onderzoekt of er gronden zijn voor een rechterlijke maatregel. Bureau
Jeugdzorg is natuurlijk belast met de uitvoering van de maatregel.
Uit het onderzoek naar de overlap in onderzoekstaken van het AMK en de
Raad voor de Kinderbescherming uit 2010 komt naar voren dat een
beperkt aandeel van de meldingen die het AMK in onderzoek neemt, leidt
tot onderzoek door de Raad voor de Kinderbescherming. Dat is bij
ongeveer 12% van de meldingen het geval. In de meeste gevallen kan de
hulpverlening in vrijwillig kader opgestart worden en kan gedwongen
ingrijpen in het gezin achterwege blijven. Ik ben van mening dat het
huidige systeem zorgt voor goede checks-and-balances. Ik zal later nog
enkele specifieke vragen daarover beantwoorden. Voor de Raad voor de
Kinderbescherming vormt het onderzoeksrapport van het AMK ook het
uitgangspunt. De raad start het onderzoek door vast te stellen of de
onderzoeksgegevens van het AMK feitelijk, volledig, actueel en
betrouwbaar zijn. De uitvoering van de maatregel vindt plaats door
Bureau Jeugdzorg, dat in het kader van die uitvoering dan ook een
rapportage opstelt.
Mevrouw Bergkamp heeft gevraagd, hoe ervoor zal worden gezorgd dat
in de opleidingen aandacht wordt besteed aan het belang van de
waarheidsvinding en het ontwikkelen van vaardigheden op dat vlak. Ik
heb in antwoord op vragen van mevrouw Ypma al aangegeven dat we dat
structureel blijven doen in het kader van de certificering. Dat vraagt die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

17

certificering immers ook van de instanties die bezig zijn met de uitvoering
van jeugdbescherming en jeugdreclassering. Het trainen van professionals in rapportagevaardigheden is een structurele activiteit van de
Bureaus Jeugdzorg en de Raad voor de Kinderbescherming. Dat betekent
heel nadrukkelijk ook het leren onderscheiden van meningen en feiten en
het doen van feitenonderzoek. Naast de opleiding is het ook belangrijk dat
professionals in de praktijk worden aangesproken op hun vaardigheden,
zoals de kwaliteit van de rapportages en de mate waarin er binnen de
mogelijkheden feitenonderzoek is verricht. Het is van belang dat dit ook
feitelijk gebeurt, want als je alleen maar traint en opleidt en er niet voor
zorgt dat het in de praktijk ook gebeurt, dan ebt die kennis snel weer weg.
Dat zou dan een beetje het paard achter de wagen spannen zijn. Mede
door het rapport van de Kinderombudsman is dit gebeurd. Zo is het
onderwerp op de agenda gekomen bij gesprekken tussen leidinggevenden en medewerkers.
Mevrouw Bergkamp en mevrouw Van der Burg hebben gevraagd waarom
de waarheidsvinding geen onderdeel uitmaakt van het jaarprogramma
van de inspectie. De inspectie besteedt binnen haar reguliere toezichtstaak
aandacht aan de kwaliteit van feitenonderzoek. Mede naar aanleiding van
de stelselwijziging jeugd wordt het toetsingskader van de Inspectie
Jeugdzorg op dit moment geactualiseerd. Als gevolg van het amendement en het rapport wordt het toetsingskader van de inspectie uitgebreid,
waardoor een waarheidsgetrouwe verslaglegging daar ook expliciet
onderdeel van uitmaakt. Mevrouw Van der Burg heeft daarover een jaar
geleden ook al vragen gesteld. Wij verwachten dat een en ander na de
zomer gereed is. In dat toetsingskader zal de waarheidsvinding bij het
reguliere toezicht op de instellingen ook worden meegenomen. Op pagina
11 van het Jaarwerkprogramma staat onder het kopje «verantwoorde hulp
voor jeugd» overigens meer informatie over dat toetsingskader. We
hebben daar dus ook rekening mee gehouden.
Mevrouw Bergkamp vroeg waar ouders en kinderen terechtkunnen als zij
klachten hebben over de Inspectie Jeugdzorg, het AMK of de Raad voor
de Kinderbescherming. Er kan een klacht worden ingediend als een cliënt
niet tevreden is over de bejegening. Na het indienen van een klacht kan er
eerst een intern bemiddelend gesprek plaatsvinden om tot een oplossing
te komen. Indien dat gesprek niet tot een bevredigend resultaat leidt, kan
men naar de externe klachtencommissie gaan. Iedere jeugdzorgorganisatie heeft op dit moment een externe klachtencommissie, bestaande uit
drie leden. Bij de zitting in de klachtencommissie kan de klager zich ook
laten bijstaan door een advocaat of een vertrouwenspersoon. Daarbij kan
ook een beroep worden gedaan op een onafhankelijke vertrouwenspersoon van het Advies- en Klachtenbureau Jeugdzorg.
De heer Van der Staaij vroeg waar ouders van wie het kind uit huis is
geplaatst op basis van in hun ogen verkeerde rapporten, terechtkunnen.
Hoe kunnen die rapporten nu worden geactualiseerd of getoetst? Het
overnemen van informatie uit oude rapportages heeft ook de aandacht
binnen de jeugdzorg. Jeugdzorg Nederland heeft aangegeven dat
rapporten in de praktijk zullen worden beoordeeld op het ongewenst
overnemen van teksten uit voorgaande rapportages. De oudere rapportages zullen worden getoetst op relevantie en gedragswetenschappers en
leidinggevenden zullen daar ook op letten.
Mevrouw Ypma (PvdA): Ik heb even gewacht met mijn interruptie, omdat
ik de Staatssecretaris de gelegenheid wilde geven om zijn betoog rustig af
te ronden. Het is duidelijk dat de Staatssecretaris zich geen zorgen maakt
over de onderzoeksfunctie. Die kan blijven zoals die is. Ik maak me wel
zorgen over het feit dat verschillende instanties – het AMHK, de Raad voor
de Kinderbescherming en de Bureaus Jeugdzorg – onderzoeken doen,
maar dat eigenlijk niemand verantwoordelijk is voor het blijven volgen
van dat kind. Er is niemand verantwoordelijk voor die monitoring. Ik heb

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

18

in eerste termijn al gevraagd, wie verantwoordelijk is voor die monitoring.
Als we eenmaal gesignaleerd hebben dat kinderen zijn mishandeld,
moeten we ze ook in beeld houden. Er zijn immers veel risicofactoren dat
zij zelf later weer een slachtoffer of een dader van kindermishandeling
worden. Als we kindermishandeling willen stoppen, moeten we daar veel
meer mee doen. Wie is nu verantwoordelijk voor die monitoring?
Staatssecretaris Teeven: De gezinsvoogd volgt natuurlijk het kind. Dat is
vrij logisch. Zolang het kind onder toezicht staat, volgt de gezinsvoogd
dat. Er is op dit moment ook een mogelijkheid van vrijwillige hulpverlening. Een kind kan vrijwillig onder toezicht staan. Het is de taak van de
gezinsvoogd om dit in de gaten te houden. De gezinsvoogd is bij uitstek
degene die het kind continu kan monitoren, die contactmomenten heeft
met het kind en spreekt met de ouders. Het is zijn of haar taak om dat te
doen. Ik zou dat niet willen weghalen bij de gezinsvoogd.
Mevrouw Ypma (PvdA): Natuurlijk, de gezinsvoogd. Maar niet ieder kind
krijgt een gezinsvoogd toegewezen. Er is onderzoek gedaan naar de
meldingen bij het AMHK in Den Haag. Bij 40% van de kinderen is sprake
van hermeldingen. Ergens gaat daar dus iets niet goed. Ergens grijpen we
niet op tijd in. Wie is dan verantwoordelijk voor de kinderen aan wie geen
voogd is toegewezen?
Staatssecretaris Teeven: Soms is er wel een voogd toegewezen, maar is
de ondertoezichtstelling op een gegeven moment beëindigd. Die cijfers
waar mevrouw Ypma aan refereert, hebben ook betrekking op de situaties
waarin iemand in oude fouten vervalt. Het is mogelijk dat een ots is
beëindigd en dat daarna toch weer iets gebeurt. Als het op een gegeven
moment goed gaat, wordt de ots beëindigd. De Kamer heeft er bij de
behandeling van de Kinderbeschermingswet ook op aangedrongen dat
een ots niet oneindig duurt. Die discussie hebben we twee jaar geleden
uitgebreid gevoerd.
Mevrouw Keijzer (CDA): Is de Staatssecretaris klaar met zijn beantwoording over de waarheidsvinding? Als dat niet het geval is, dan wacht
ik nog even met mijn interruptie.
Staatssecretaris Teeven: Nee, ik ben zeker nog niet klaar met mijn
beantwoording over de waarheidsvinding. Ik kom nu op de vragen van de
heer Van der Staaij en mevrouw Keijzer. Welke consequenties zijn
verbonden aan een situatie waarin een jeugdzorgmedewerker zich niet
aan de wet houdt? Ik heb daar al iets over gezegd. Door het tuchtrecht dat
in het kader van de nieuwe Wet professionalisering jeugdzorg wordt
ingevoerd voor geregistreerde jeugdzorgprofessionals, wordt het
beroepsmatig handelen ook door de eigen beroepsgroep getoetst.
Cliënten krijgen met tuchtrechtspraak ook een betere bescherming tegen
onprofessioneel handelen. Jeugdzorgprofessionals kunnen ook leren van
complexe zaken. Dat gebeurt op dit moment al. In het uiterste geval kan
het tuchtcollege een geregistreerde professional ook uit het register
schrappen. Als het gaat om de consequentie voor de medewerker zelf, kan
het niet spreken van de waarheid ook aanleiding zijn voor een instelling
om interne maatregelen te nemen. Dat gebeurt ook regelmatig. Als blijkt
dat de essentiële feiten op basis waarvan tot een maatregel wordt
verzocht, niet kloppen, dan zal dit voor de rechter reden kunnen zijn om
de maatregel niet op te leggen. We hebben even gekeken hoe vaak het
gebeurt dat om een maatregel wordt verzocht, maar dat de rechter dat
verzoek niet volgt. De rechter volgt slechts in 4% van de gevallen niet het
advies om iets op te leggen. Daaruit zou je iets kunnen afleiden over de
kwaliteit van de adviezen om een ots op te leggen. Die adviezen worden
immers maar in 4% van de gevallen niet gevolgd. Als je zegt «ik ga niet uit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

19

van het oordeelsvermogen van de rechter», dan zegt dat iets over de
kwaliteit van de rechter, maar niet over de kwaliteit van de adviezen in
eerste instantie. Kinderrechters zijn nu juist bij uitstek aangesteld om die
beoordeling over een individuele situatie te kunnen maken.
Mevrouw Van der Burg heeft in dit verband ook nog een vraag gesteld.
Zijn er naar aanleiding van het amendement over de kwaliteit van de
rapportages nog gesprekken gevoerd met rechters? De Staatssecretaris
van VWS en ik hebben naar aanleiding van het rapport van de Kinderombudsman en het amendement-Van der Burg/Bergkamp een gesprek
gevoerd met een aantal kinderrechters. Zij bevestigen het beeld van de
Kinderombudsman en zijn over het algemeen tevreden over de kwaliteit
van de rapportages. Als zij niet tevreden zijn, kunnen zij vragen om een
aanvullende rapportage. Dat gebeurt ook soms. Voordat een beslissing
wordt genomen, wordt om een aanvullende rapportage gevraagd. Dat kan
dan de reden zijn om de maatregel af te wijzen. Ik heb al gezegd dat die
steekproef in 4% van de gevallen leidt tot het niet volgen van een
opgelegde maatregel.
Mevrouw Keijzer heeft opgemerkt dat lang niet alle Bureaus Jeugdzorg de
instructies en de bevelen van de rechters zouden opvolgen. Zij heeft ook
een voorbeeld gegeven. Ook dat hebben we nagevraagd bij Jeugdzorg
Nederland. Jeugdzorg Nederland heeft aangegeven dat in alle gevallen
waarin sprake is van een rechterlijke uitspraak als een ondertoezichtstelling of een uithuisplaatsing, die maatregel door Bureau Jeugdzorg ook
wordt uitgevoerd. Ik geef mevrouw Keijzer echter wel toe dat er soms
slordig wordt gewerkt. Dat zijn uitzonderingen. Jeugdzorginstanties gaan
over het algemeen deskundig en professioneel te werk. Dat geeft de
Kinderombudsman ook aan. We moeten die uitzonderingen wel verder
beperken, want het is belangrijk dat door professionals wordt gedaan wat
in protocol en werkwijze is afgesproken en wat ook geleerd wordt in de
trainingen en de opleidingen waar mevrouw Bergkamp aan refereerde.
Het kabinet heeft er wel vertrouwen in dat de kwaliteit van het feitenonderzoek door jeugdzorginstanties verder wordt geoptimaliseerd. Dat is
echter iets anders dan de twijfel waar mevrouw Keijzer over sprak. Zij
worstelt daarmee. Moeten we dat nu opnieuw gaan beoordelen? Als we
even uitgaan van het feit dat de Kinderombudsman zich bij zijn onderzoek
heeft gebaseerd op vier regio’s, moeten we dan een aantal dossiers
waarin klachten zijn voorgekomen, opnieuw bekijken? Het is wel van
tweeën een. Of je vindt met mevrouw Siderius dat het een chaos is in
jeugdzorgland, zoals zij dat verwoordde. Dan moet je vooral geen pilots
gaan uitvoeren in een periode van decentralisatie, want dan maak je de
chaos alleen maar groter. Ik geloof daar niet in. Dat geldt ook voor de
Staatssecretaris van VWS. Wij denken niet dat het een chaos is. Wij
denken wel dat er hier en daar onzekerheid is. Dan zou er wellicht ruimte
zijn om aan het eind van dit jaar een pilot uit te voeren. Daar wil ik wel
onderzoek naar doen. We kunnen dan kijken naar één Bureau Jeugdzorg
waar in het kader van de decentralisatie de contracten zijn gesloten met
de gemeenten, waardoor er allerlei vormen van zekerheid zijn. Dan
kunnen we kijken hoeveel klachten er zijn geweest. We kunnen dan een
pilot doen waarin we die klachten opnieuw bekijken.
Ik denk daarbij niet het eerst aan de regio’s waarin nog veel discussie is,
zoals Gelderland, Noord-Brabant en Zuid-Holland. We hebben daar al met
elkaar over gesproken en we zullen daar op 25 juni mee doorgaan. Dat zijn
dan niet de regio’s waar ik het eerst aan denk om die pilot te doen. Dat
lijkt me ook logisch. Ik denk dan meer aan een regio die al gestabiliseerd
is in de sfeer van decentralisatie. De collega en ik zullen erover spreken.
We zullen de Kamer dan wellicht op 25 juni kunnen informeren over de
ruimte die er is voor zo’n pilot. Ik hoop dat ik hiermee voldoende inga op
de zorgen van mevrouw Keijzer. Ik heb ook wel eens mijn twijfels als ik
zaken zie van uithuisplaatsing en ots.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

20

Mevrouw Bergkamp (D66): Wat ik een beetje mis in het verhaal van de
Staatssecretaris, is de veronderstelling dat dingen niet altijd goed zijn
gegaan. Ik mis eigenlijk een beetje de ambitie bij de Staatssecretaris om te
onderkennen dat er met enige regelmaat in de rapportages dingen niet
goed gaan en dat we op basis daarvan moeten gaan kijken wat we eraan
kunnen doen. Het idee van de pilot waar mevrouw Keijzer ook om vroeg,
is op zich een mooie handreiking. Dat is heel goed, daar kunnen we ook
van leren. Maar ik mis gewoon bij de Staatssecretaris het gevoel dat er de
afgelopen jaren wel degelijk iets gebeurd is. Het gaat hier over ingrijpende
maatregelen. Ik wijs op de manier waarop het onderzoek werd getypeerd.
Hij zei: het is wat het is, er is geen beter onderzoek. Ik kan me voorstellen
dat ik als Staatssecretaris zou zeggen: dit vraagt om meer onderzoek,
want het is maar een klein onderdeel van de werkelijkheid die we nu
uiteindelijk wat meer in onze vingers krijgen.
Staatssecretaris Teeven: Daarom ben ik ook begonnen met het rapport
van de Kinderombudsman. Hoe zwaar wil je dat laten wegen? Is dat een
tipje van de sluier dat wordt opgelicht en is er sprake van een veel groter
probleem? Of heeft de Kinderombudsman een onderzoek gedaan op basis
van 55 dossiers en 70 gesprekken, waardoor de problematiek niet in zijn
volle omvang te beoordelen is en het ook niet zo veel zegt over de volle
breedte? Dat is de discussie die we moeten voeren. Daarom zeg ik: ik ben
niet bereid om dat onderzoek in de volle breedte te doen, zeker niet in de
fase van decentralisatie. We hebben al een sector die in onzekerheid
verkeert. Daar gaan we de 25ste over spreken. Dat moet je er dan niet nog
eens bovenop leggen. Maar ik ben op dat punt ook niet overtuigd. Ik ben
er niet van overtuigd dat het overal zo structureel misgaat. Dat lijkt
mevrouw Bergkamp nu te suggereren. Daarom voel ik meer voor het idee
van mevrouw Keijzer. Zij zegt: je kunt ergens beginnen. Je kunt dat een
keer doen. Ik stel dan voor om dat te doen bij een Bureau Jeugdzorg, bij
een instelling die al in enige mate is gestabiliseerd. Daar zijn in het
verleden ook klachten binnengekomen. Dan bekijk je die dossiers nog
eens grondig. Je moet niet te snel afgaan op het bericht van de ene of de
andere ouder. Jeugdzorgwerk is mensenwerk. De waarheid ligt soms ook
echt in het midden. Al lijkt dat niet altijd zo te zijn.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik suggereer niets, ik hoor alleen dat het
onderzoek van de Kinderombudsman door de Staatssecretaris wordt
gerelativeerd. Daarvoor kunnen redenen zijn. Ik zeg alleen maar: er is
geen beter en uitgebreider onderzoek. We kunnen er dus van alles van
vinden, maar feit is dat uit het onderzoek bepaalde twijfels blijken. Ik vind
het een heel goede suggestie om een onderzoek te doen en ik snap dat de
Bureaus Jeugdzorg in het kader van decentralisatie druk bezig zijn met
andere dingen. Daarvoor heb ik begrip. Als de Staatssecretaris twijfelt aan
de ernst van de situatie of de conclusies in het rapport van de Kinderombudsman, dan mis ik bij hem een eigen behoefte om te doen aan
waarheidsvinding. Het gaat om zeer ingrijpende beslissingen voor
kinderen en ouders. Laat de Staatssecretaris dan zelf met een beter
voorstel komen!
Staatssecretaris Teeven: Nogmaals, de Kinderombudsman geeft aan dat
er professioneel wordt gehandeld. De Kamer twijfelt. Dat geldt althans
voor een aantal fracties. Dat is de feitelijke situatie. Ik kom die twijfel
enigszins tegemoet, omdat je niet kunt zeggen dat die twijfel helemaal
nergens op slaat. Dat zeg ik dus ook niet. Maar ik heb een heel ander
beeld dan mevrouw Bergkamp. Ik heb niet zo vreselijk veel twijfel. Ik
constateer alleen dat er bij sommige woordvoerders twijfels zijn. Ik
constateer voorts dat de Kinderombudsman zegt dat de taken over het
algemeen professioneel worden uitgevoerd. Ik ben echter best bereid om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

21

in een regio die gestabiliseerd is, dossiers te lichten om te kijken of er
daadwerkelijk reden is voor die twijfel. Ik heb die twijfel nog niet.
Mevrouw Keijzer (CDA): Ik ben wel blij met wat de Staatssecretaris zegt.
Op pagina 100 van het rapport van de Kinderombudsman staat: concluderend kan worden gesteld dat het AMK, BJZ en de raad over het
algemeen professioneel en deskundig te werk gaan. De volgende zin luidt
echter: «desondanks komen er fouten in onderzoeksprocesrapportages
voor. Die kunnen er uiteindelijk toe leiden dat een kind uit huis wordt
geplaatst of onder toezicht wordt gesteld.» Ik begrijp dat de Staatssecretaris bereid is om als straks in een bepaalde regio het stof is neergedaald
en dingen beginnen te lopen, een aantal dossiers waarover discussie is
geweest, te lichten om nog eens heel precies te kijken wat daar gebeurd
is. Als de Staatssecretaris inderdaad bereid is om dat doen, dan ben ik
daar heel erg blij mee. Klopt dat inderdaad? Dat zijn we, wat mij betreft,
rond.
Staatssecretaris Teeven: Dat wil ik nadrukkelijk doen. Ik wil in een regio
waar de zaken gestabiliseerd zijn, kijken naar de klachten die daar zijn
ingediend. Ik wil opnieuw laten kijken naar de desbetreffende dossiers.
Dat moet dan wel gebeuren in een regio waar het niet meer zo staat te
schudden dat de situatie alleen maar zal verergeren als je dat erbovenop
doet. Volgens mij is dat wel verenigbaar.
De heer Van der Staaij (SGP): Ik had even het idee dat er een soort
tegenstelling werd gesuggereerd die niet echt bestaat. Volgens mij
hebben wij allemaal hetzelfde beeld dat het in zijn algemeenheid
professioneel en goed gaat, maar dat er toch wel met enige regelmaat
fouten worden gemaakt. De conclusie van de Kinderombudsman is dat de
foutmarges omlaag moeten. Dat is toch in feite ook wat het kabinet zegt?
Er wordt met enige urgentie gezegd: laten we wel ons best doen om die
foutmarges omlaag te brengen. Heb ik de Staatssecretaris zo goed
begrepen?
Staatssecretaris Teeven: Ik heb het rapport van de Kinderombudsman
ook goed gelezen. Volgens mij wordt daarin aangegeven dat een
onterechte opgelegde kinderbeschermingsmaatregel een uiterste
consequentie zou kunnen zijn. De Kinderombudsman constateert echter
niet dat dat ook daadwerkelijk gebeurt. Ik vond dat mevrouw Keijzer het
heel goed onder woorden bracht. Ik heb die twijfel immers ook wel eens
als ik kijk naar een individuele casus. Die twijfel heeft de Kinderombudsman aan de hand van die 55 dossiers en die 70 gesprekken
waarschijnlijk ook gehad. Hij constateert echter tegelijkertijd dat er
professioneel wordt gewerkt. Dat credit moeten we de beroepsgroep wel
geven. Ik bespeurde bij een aantal leden van de commissie sterke twijfels
over het werk dat wordt gedaan. Die twijfels heb ik niet. Daarover
verschillen we dan wel van mening. Daar moeten we gewoon eerlijk over
zijn.
De heer Van der Staaij (SGP): Ik lees op pagina 100 van het rapport:
«ook concluderend kan worden gesteld dat het AMK, BJZ en de raad over
het algemeen professioneel en deskundig te werk gaan. Desondanks
komen fouten in onderzoeksprocesrapportages zoals hierboven geschetst
met enige regelmaat voor.» Het is dan toch gewoon allebei waar? Ik
begrijp niet zo goed waarom we moeten kiezen. Over het algemeen gaat
men professioneel en deskundig te werk, maar we moeten de dingen die
nog niet goed gaan, wel serieus nemen. De manier waarop de Staatssecretaris nu reageert, leidt tot de gedachte: kennelijk is er niet zo veel
behoefte om te zeggen dat er nog te vaak dingen verkeerd gaan en dat die
foutmarge omlaag moet.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

22

Staatssecretaris Teeven: Als er een foutmarge is, dan is het duidelijk dat
die foutmarge omlaag moet. Daarom neem ik het idee van mevrouw
Keijzer ook over. We gaan in een bepaalde regio kijken hoe het nu echt zit
met de dossiers waarbij klachten aan de orde zijn geweest. We gaan
daarbij wellicht een slagje dieper dan de Kinderombudsman. Dat lijkt me
dan de beste manier om vast te stellen hoeveel fouten er daadwerkelijk
gemaakt zijn. Je kunt op basis van 55 dossiers en 70 gesprekken een
conclusie trekken. Maar misschien kan dat ook niet. We moeten dat even
goed bekijken.
De voorzitter: Ik zie dat mevrouw Bergkamp wederom wil interrumperen. Zij heeft al het een en ander over dit onderwerp gezegd. Ik geef
haar de gelegenheid, maar verzoek haar wel om het kort te houden.
Mevrouw Bergkamp (D66): Op het moment dat er een aantal keer iets
wordt gezegd over Kamerleden, voel ik me wel uitgenodigd om daar iets
over te zeggen. Ik ben het helemaal eens met de heer Van der Staaij. Er is
geen tegenstelling. Als de Staatssecretaris die gehoord heeft, dan is die
niet terecht. Mensen werken keihard in de jeugdzorg, er zit heel veel
professionaliteit en er worden ook fouten gemaakt in de rapportages. Ik
ben blij met de pilot en met het voornemen om de klachten te onderzoeken, maar ik blijf me afvragen of de Staatssecretaris dit eigenlijk
gewoon wel wil. Ik heb het gevoel dat het een beetje een moetje is. Als we
echt iets willen doen aan waarheidsvinding, dan wil ik ook een Staatssecretaris die zegt: ik heb ook gerede twijfel; ik heb een interesse of een
behoefte om dat verder te onderzoeken. In alle oprechtheid, dat mis ik
gewoon.
Staatssecretaris Teeven: Ik heb nog niet zo lang geleden – volgens mij
was het gisteren – schriftelijke vragen beantwoord over de wijze waarop
internationale kinderontvoeringszaken worden afgedaan. Als ik zo’n
individuele zaak bekijk, denk ik ook wel eens: goh, moest dat nu zo? Maar
als je dan een slagje dieper gaat en echt zo’n dossier leest, dan blijft die
twijfel soms bestaan maar soms ook niet. De twijfel die ik na een eerste
beoordeling heb, kan dus soms worden weggenomen. Mevrouw
Bergkamp wil van mij horen dat ik ook veel twijfels heb. Ik ben zeer bereid
om daarnaar te kijken. Ik volg dus de suggestie van mevrouw Bergkamp
en mevrouw Keijzer. Ik doe die toezegging. Dan zal straks blijken of het
een terechte constatering was van de Kinderombudsman. Ik kan het niet
anders maken.
Mevrouw Bergkamp (D66): Ik constateer dat dit het meest haalbare is. Ik
wil de Staatssecretaris niet de woorden in de mond leggen dat er veel
twijfels zijn, maar ik wil dat hij de interesse heeft om uit te zoeken of er
reden is om twijfels te hebben. Wij hebben een waardevol rapport van de
Kinderombudsman. De Kamer heeft uitgesproken dat het een waardevolle
rapportage is. Dat heb ik willen betogen met mijn pleidooi. Ik ben blij dat
dit zal leiden tot in ieder geval een onderzoek, een pilot, in een regio of
een omgeving die daar klaar voor is.
Staatssecretaris Teeven: Ik heb in een eerdere reactie ook al gezegd dat
het een waardevol rapport is, maar ik heb daarbij ook aangegeven op
basis waarvan het een waardevol rapport was. Nu gaan we die pilot doen
om een verdiepingsslag aan te brengen. Ik denk dat dat een goede zaak is.
Ik kom te spreken over de privacy. De Kamer kent terecht een groot
gewicht toe aan de privacy. In de motie-Franken uit 2011 staan de criteria
waaraan de wetsvoorstellen getoetst moeten worden. Dat zijn de Privacy
Impact Assessments (PIA’s). Mevrouw Bergkamp heeft gevraagd naar de
stand van zaken met betrekking tot de informatievoorziening en de
gegevensverwerking binnen het nieuwe stelsel. Voldoen die aan alle

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

23

privacy-eisen? Er is de afgelopen maanden inmiddels een aantal
maatregelen en stappen genomen. De VNG gaat vijf à zes scenario’s voor
gegevensuitwisseling ontwikkelen waarop een PIA wordt uitgevoerd. De
resultaten van de PIA’s zijn in de nazomer bekend. De schema’s uit de
memorie van antwoord en de nadere memorie van antwoord over de
gegevensverwerking zullen vervolmaakt worden. Die zijn ook bijna gereed
en zullen ter beschikking worden gesteld van het TransitieBureau. Dan
komen ze ook op de website te staan. Er is straks een informatiefolder
over privacy beschikbaar, die ook kan dienen als kader voor wat wel en
niet mag bij gegevensuitwisseling. Er worden door de Transitiecommissie
audits uitgevoerd op de toepassing van de modellen bij de gemeenten.
Indien nodig, als gemeenten de aanbevelingen niet goed oppakken, komt
er nog een aanwijzing in de nazomer. Na 1 januari 2015 vinden er audits
plaats door een onafhankelijke toezichtcommissie en over drie jaar zal de
vraag of de werking van de informatievoorziening en de gegevensverwerking binnen het nieuwe stelsel aan de privacy-eisen voldoet, worden
meegenomen in de evaluatie van de totale Jeugdwet.
Mevrouw Bergkamp vroeg hoe gemeenten moeten voldoen aan
aantoonbaar veilig omgaan met de eenmalige overdracht van de
verkregen persoonsgegeven. Er is een beperkte bewaartermijn. Hierover
heeft ook een discussie in de Eerste Kamer plaatsgevonden. Cliëntgegevens worden uiterlijk op 28 februari 2016 vernietigd. Er is een informatieplicht aan betrokkenen over de gegevensoverdracht. Persoonsgegevens
mogen niet worden verwerkt als het buiten de doeleinden valt waarvoor
de gegevens worden verkregen. Er wordt ook gebruikgemaakt van
informatiebeveiligingsstandaarden en de erkende normen.
Er is gevraagd naar de uitvoering van de motie over de pilot naar privacy.
Er loopt op dit moment een VISD-traject van het KING. In dat traject wordt
ook aandacht besteed aan de privacy in de wijkteams. Er is met de pilots
gestart in vijf steden. Ze worden daarin de Living Labs genoemd. Tijdens
de experimenten zal ook worden gekeken wat nodig is om de privacy te
waarborgen.
De heer Van der Staaij heeft gevraagd of het klopt dat het Bureau
Jeugdzorg omgangsregelingen niet nakomt. Gaat BJZ anders om met
omgangsregelingen dan de rechter heeft aangegeven? Kinderen worden
onder toezicht gesteld als er bijvoorbeeld sprake is van een vechtscheiding. Daarover hebben de Staatssecretaris van VWS en ik onlangs de
Kamer geïnformeerd. BJZ krijgt dan soms de opdracht mee om de
omgang weer op gang te brengen. Dat zijn uitermate lastige situaties.
Daarom ontwikkelt Jeugdzorg Nederland ook een speciale methodiek
voor de ots in het kader van de vechtscheidingen. Wij hopen dat er op die
manier ook meer expertise zal komen voor deze complexe problematiek.
Juist voor de heel lastige situaties moet een afweging worden gemaakt
tussen de belangen en de veiligheid van het kind enerzijds en het recht op
omgang van de ouders anderzijds. Ik kan me situaties voorstellen waarin
een gezinsvoogd afweegt om in het belang van het kind de omgang op te
schorten. Dit kan gebeuren, ondanks het feit dat de rechter in eerste
instantie heeft uitgesproken dat er omgang moet zijn.
Mevrouw Siderius heeft gevraagd of medewerkers van Bureau Jeugdzorg
moeten solliciteren op hun eigen baan. Die vraag is al door mijn collega
beantwoord.
Mevrouw Bergkamp heeft ten slotte een vraag gesteld over de traumatische uithuisplaatsingen. Hoe kan de aanpak bij uithuisplaatsing beter en
kindvriendelijker worden? Ik wil allereerst benadrukken dat een uithuisplaatsing onder politiebegeleiding zeer uitzonderlijk is. Mocht het nodig
zijn om een uithuisplaatsing onder begeleiding van de politie te laten
plaatsvinden, dan gaat er altijd een medewerker van Bureau Jeugdzorg
mee, die de kinderen al kent. Zij licht toe wat er gaat gebeuren en
begeleidt de kinderen ook zo goed mogelijk. Soms kan die begeleiding
spaaklopen omdat een ouder zeer emotioneel wordt. Dat is ook niet heel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

24

verwonderlijk. Ook politieagenten die bij dit soort situaties worden
betrokken, krijgen training hoe zij moeten omgaan met kinderen en
ouders die overstuur zijn. Over de afhandeling van een speciale IKO-zaak,
waarbij het ook ging om de omgangsregeling van een vader die in het
gedrang kwam door het optreden van de moeder, heb ik de Kamer al een
schriftelijk antwoord gegeven. Dat was bij uitstek een zaak waarover ik
twijfels had. Ik heb vervolgens een nadere toelichting gekregen. Dat blijkt
ook uit de antwoorden op de Kamervragen. En dan lijkt het soms net weer
een slag anders te zijn dan een van de ouders heeft doen voorkomen.
Mevrouw Keijzer (CDA): Ik heb geen reactie gehad op mijn vraag over
het voorstel van de Abvakabo voor een banenpool. Wellicht kan de
Staatssecretaris daar nu nog geen antwoord op geven. Ik heb daarover
tijdens de regeling ook een brief gevraagd. Ik hoor vandaag wel graag iets
over de stand van zaken.
Staatssecretaris Van Rijn: Dat is een van de onderwerpen waarover ik wil
spreken met Jeugdzorg en de VNG. De vraag is: hoe kun je werknemers
en werkneemsters zo goed mogelijk van werk naar werk begeleiden en is
het instrument van een banenpool daarvoor een goed instrument? Daar
wordt een beetje verschillend over gedacht. Gemeenten maken met de
jeugdzorgaanbieders in hun regio nu al vaak afspraken en zijn op een
goede manier bezig. Het is wel een van de onderwerpen waarover ik in
gesprek ben met de VNG en Jeugdzorg Nederland.
Mevrouw Keijzer (CDA): Kunnen wij een brief verwachten voor het
algemeen overleg over de transitie van de jeugdzorg op 25 juni? Dan kan
dit onderwerp daarin meegenomen worden. Wat mij betreft, hoort het
onderwerp ook eigenlijk meer thuis in dat AO.
Staatssecretaris Van Rijn: Ik zit even te schakelen. We krijgen er nog een
rapport over. Dan weet ik misschien ook wel iets meer over wat er
allemaal gebeurt op het gebied van de werkgelegenheid. Ik wil daar wel
een poging toe wagen.
Voorzitter. Ik ben nog een reactie op een opmerking vergeten. Dat komt
misschien, doordat er een compliment werd gemaakt over de outcomecriteria. Dat ben ik niet zo gewend. Vandaar dat ik daar een beetje van
schrok. Ik wil er toch wel even op reageren. Het is heel goed en belangrijk
dat die outcomecriteria er nu zijn. Die moeten natuurlijk in de praktijk
vertaald worden. Misschien is de meest handige manier om met het
compliment om te gaan, het retourneren van dat compliment. Mevrouw
Van der Burg heeft niet nagelaten om in bijna elk overleg op de ontwikkeling van die outcomecriteria aan te dringen. Nu zijn ze er. Complimenten aan mevrouw Van der Burg voor haar vasthoudendheid!
Zij heeft nog een vraag gesteld over de demedicalisering. Ik moet daar
even over nadenken. Ik onderschrijf de doelstelling zeer, maar dat is
natuurlijk niet een outcomecriterium dat je op een individueel traject plakt.
Het doel van de behandeling is natuurlijk niet om ervoor te zorgen dat er
demedicalisering is. Als er medicatie nodig is, dan is dat zo. Je hoopt dat
je tot demedicalisering komt door een bepaalde aanpak en door meer aan
de voorkant van de behandeling te gaan zitten. Het lijkt me echter geen
doelstelling die op een individueel traject moet worden geplakt. Ik zeg
graag toe dat ik in het kader van het voortgaande overleg over de
outcomecriteria samen met de sector zal kijken hoe dat in kaart kan
worden gebracht. Dat is dan immers meer overkoepelend beleid dan
beleid per traject.
De voorzitter: We zijn aan het einde gekomen van de eerste termijn van
de Kamer en de bewindspersonen. We gaan verder met de tweede
termijn. Ik hanteer daarbij een spreektijd van maximaal twee minuten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

25

Mevrouw Ypma (PvdA): Voorzitter. Ik bedank de Staatssecretarissen voor
hun heldere beantwoording. Ik blijf eigenlijk nog met één punt zitten: de
regierol van gemeenten. Er is onlangs een rapport van de inspectie
verschenen, waaruit blijkt dat gemeenten nog onvoldoende zicht hebben
op gezinnen die een integrale aanpak nodig hebben. Dat is nu juist een
van de mogelijke verbeterpunten. Hoe komt het dat de gemeenten deze
cijfers over multiproblemgezinnen nog niet paraat hebben? Hoe wordt
ervoor gezorgd dat gemeenten daar wel zicht op krijgen? Kunnen de
bewindslieden in het gesprek met de VNG ook aandringen op stappen die
gemeenten nu zelf al kunnen zetten? Gemeenten hebben zelf namelijk ook
vaak meerdere personen in gezinnen rondlopen. Ik noem een leerplichtambtenaar, een werkconsulent, een Wmo-consulent en een schuldhulpverlener. Gemeenten dragen dus ook zelf bij aan de verkokerde en
versnipperde hulpverlening aan die gezinnen en het grote aantal
hulpverleners dat daar rondloopt. We hoeven het komende halfjaar niet af
te wachten, want gemeenten kunnen daar nu al mee aan de slag. Ze
kunnen het aantal hulpverleners dat vanuit de gemeente in een gezin
actief is, verminderen en veel integraler, met één plan en één regisseur
per gezin, gaan werken.
Minister Dijsselbloem heeft vorige week toegezegd dat er één grote
transitiecommissie komt, die zal toezien op de integrale uitvoering van de
verschillende transities. Kunnen deze twee Staatssecretarissen erop
aandringen dat er geen zaken dubbel gebeuren? We hebben immers al de
commissie-Geluk. Deze bewindslieden hebben de zaken goed op orde,
met de transitiearrangementen, de Transitiecommissie Stelselherziening
Jeugd en de Transitie Autoriteit Jeugd. Ik ben daar erg tevreden over. Ik
wil graag voorkomen dat zaken dubbel gebeuren. Misschien kunnen de
taken die nu door Jeugdzorg worden gedaan, worden uitgebreid met de
andere twee transities?
Mevrouw Siderius (SP): Voorzitter. Aan de overkant van de tafel wordt
vooral heel hard geroepen dat er geen chaos is in de jeugdzorg, maar de
Staatssecretaris zegt wel dat de jeugdzorg in bepaalde regio’s staat te
schudden. Ik vind dat wel opvallend. Dat klinkt op z’n minst niet erg
stabiel. Je hoeft ook maar naar een Bureau Jeugdzorg te gaan om te
merken dat er onzekerheid is. Er was vanochtend nog een hulpverlener
die zei: ik word ontslagen, ik laat straks een aantal gezinnen achter en er is
niemand aan wie ik die kan overdragen. Daardoor wordt er gestopt met
trajecten en worden instrumenten niet meer ingezet. Dat stemt weinig
hoopvol. De andere Staatssecretaris heeft gezegd dat een wethouder van
de SP in de krant heeft laten optekenen dat de budgetten voldoende zijn.
Het is mooi dat het bij die ene gemeente goed geregeld is, maar er zijn
ook andere gemeenten. Daar heb ik de Staatssecretaris ook mee geconfronteerd. Ik vind het dan gemakkelijk om te zeggen: er is een wethouder
die zegt dat het goed gaat in zijn gemeente, dus dan zal dat wel gelden
voor heel Nederland. Volgens mij is het niet verstandig om zo gemakkelijk
weg te kijken van de problemen die zullen ontstaan als de gemeenten de
jeugdzorg overnemen.
Als je de jeugdzorg beter en professioneler wilt maken, moet je er
expertise in stoppen, en die er niet juist uit halen. Dan moet je niet gaan
voor een grootschalig ontslag. Wij hebben daarover van gedachten
gewisseld. De SP zal dit nauwgezet volgen en zal de regering blijven
confronteren met de voorbeelden die zij elke dag weer opnieuw in haar
mailbox krijgt. Wij wachten de brief over de banenpools af. Wij zijn weinig
hoopvol en zullen het in ieder geval nauwgezet volgen.
Voorzitter: Ypma
Mevrouw Van der Burg (VVD): We zijn het natuurlijk eens dat dit
zorgvuldig moet gebeuren. Het is een heel grote en ingewikkelde transitie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

26

Ik verbaas me echter wel een beetje over de ontkenning van de situatie
waar we nu in zitten. Heel veel gezinnen hebben met wel veertien
hulpverleners in één gezin te maken. Ik hoor mevrouw Siderius niets over
die situatie zeggen. Ik hoor haar ook niets zeggen over het feit dat uit
pilots blijkt dat we tot wel 50% van de uithuisplaatsingen kunnen
voorkomen als we op de nieuwe manier gaan werken. Ik had het op prijs
gesteld als zij ook dat aspect had genoemd.
Mevrouw Siderius (SP): Bij de behandeling van de Jeugdwet heeft
mevrouw Van der Burg kunnen horen dat de SP niet tegen de overheveling naar gemeenten is, maar zij is wel tegen de manier waarop dat nu
gebeurt, met zulke forse bezuinigingen. Ook door de snelheid waarmee de
overheveling gepaard gaat, komen gezinnen, Bureau Jeugdzorg en het
personeel in de problemen. Iedereen waarschuwt daarvoor, maar de
landelijke politiek kijkt gewoon weg. Daar wil de SP wel voor waarschuwen. We zien nu al dat jongeren tussen wal en schip vallen. Ik ben
nieuw op dit dossier, ik lees de stukken en het gaat alleen maar over
transitiedocumenten, over pilots, over budgetten en over gedifferentieerde benaderingen. Ik hoor helemaal niets over jongeren die hun
toekomst weer op de rol moeten krijgen, die moeten worden ondersteund
om wat te kunnen maken van hun leven in de toekomst. Dat vind ik
opvallend.
Mevrouw Van der Burg (VVD): Ik vind het opvallend dat mevrouw
Siderius niets zegt over de dingen die niet goed gingen en waarvoor we
nu maatregelen nemen. We doen dat juist bij uitstek om jongeren thuis te
kunnen laten wonen. Zij zegt helemaal niets over het probleem dat zich nu
voordoet, dat jongeren wellicht onnodig uit huis geplaatst worden omdat
ze veel te laat hulp krijgen. Dat stelt mij teleur. De SP zegt altijd voor de
bühne dat zij voor de transitie is, maar in de praktijk wordt er altijd
gezegd: het gaat te snel en het is niet genoeg. De Kamer is in 2010
begonnen met deze transitie. Daar was de SP ook voor. We zitten nu in
2014 en het gaat in 2015 om een bezuiniging van 3%. Ik weet niet wat
mevrouw Siderius dan «te veel» noemt! Het spijt me wel, maar ik vind dit
geen constructieve bijdrage. Ik hoop dat de SP ook die kant van de
problemen wil benoemen.
Mevrouw Siderius (SP): De SP-fractie ziet gewoon problemen. Zij ziet
gewoon dat jongeren tussen wal en schip vallen. Elk voorbeeld van een
jongere met wie het niet goed gaat en die door deze overheveling in de
problemen komt, is er één te veel. Daar maakt de SP zich zorgen over. Dat
hebben we al langere tijd opgemerkt. Wij vinden het gewoon pijnlijk dat
hier een liberale partij zit die het allemaal prima vindt dat er 9.000
jeugdhulpverleners op straat worden gezet, die straks mogen gaan
solliciteren op hun eigen baan, tegen een lager loon en tegen slechtere
arbeidsvoorwaarden. Daar kijkt mevrouw Van der Burg van weg. Dan gaat
zo’n overheveling gewoon te snel. Dat is heel erg pijnlijk. We zetten een
hele beroepsgroep aan de kant. De jongeren die juist de hulp nodig
hebben, hebben hier helemaal geen baat bij. Die worden hier absoluut
niet mee geholpen.
Voorzitter: Van der Burg
Mevrouw Bergkamp (D66): Voorzitter. Ik bedank de Staatssecretarissen
voor hun reactie. Ik bedank de Staatssecretaris van VWS voor zijn
toezegging om naar aanleiding van de aanbevelingen uit het rapport
«LHBTI-kinderen in Nederland» een notitie naar de Kamer te sturen.
We hebben uitgebreid van gedachten gewisseld over het onderwerp
waarheidsvinding. Ik vind het heel goed dat waarheidsvinding nu
onderdeel uitmaakt van de opleiding. Het maakt ook onderdeel uit van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

27

certificering en het zit ook in het toetsingskader. Voorts is het natuurlijk
ook goed dat er een pilot komt. Dat is op dit moment het meest haalbare,
maar ik vind het wel een positief gebaar. Het is een gevoelig onderwerp.
In de rapportage van de Kinderombudsman staat ook dat het even heeft
geduurd voordat waarheidsvinding ook echt een begrip in de sector was.
Ik waardeer dus zeer dat de Staatssecretaris een pilot zal laten doen.
Wanneer kan de Kamer meer informatie krijgen over de opzet, de
uitvoering en het tijdpad van de pilot? De Staatssecretaris heeft kunnen
merken dat er vanuit de Kamer veel interesse is voor het onderwerp.
De Staatssecretaris heeft aangegeven dat er veel gebeurt op het gebied
van privacy. Ik noem de informatieoverdracht, waar ook in de motie-Van
Dijk/Bergkamp expliciet aandacht aan wordt besteed. Ik noem voorts de
Living Labs. Dat is toch wel een sexy term voor een vrij technisch
onderwerp. Ik ben blij dat dit gaat gebeuren, maar vraag me af of het
College Bescherming Persoonsgegevens, dat het afgelopen weekend nog
zorgen heeft geuit over dit onderwerp, daar ook nauw bij betrokken is. Is
het college tevreden over de voortgang die op dit gebied wordt geboekt?
Het is een beetje raar dat de bewindspersonen zeggen dat het goed gaat
en dat het allemaal onder controle is, terwijl het CBP vervolgens zegt dat
er sprake is van een groot alarm. Dat vind ik verwarrend.
Het is ten slotte goed om van de Staatssecretaris te horen dat de
aanwezigheid van politie bij uithuisplaatsingen zeer uitzonderlijk is. En als
dat gebeurt, dan is er altijd iemand van Bureau Jeugdzorg bij aanwezig.
Het is voorts goed dat in de training van politie uitgebreid aandacht wordt
besteed aan dergelijke situaties. Ik kan dan ook de conclusie trekken dat
de aanpak kindvriendelijk is. Mocht ik daar andere signalen over
ontvangen, dan zal ik die ook met de Staatssecretaris communiceren.
De heer Van der Staaij (SGP): Voorzitter. Ik bedank beide Staatssecretarissen voor de beantwoording. Wij zullen op een later tijdstip nog apart
over de transitie spreken. De SGP-fractie vindt het in ieder geval van groot
belang dat steeds zo snel mogelijk duidelijkheid wordt geboden en vaart
wordt gemaakt. Die twee voorwaarden zijn van belang om ongelukken te
voorkomen. We hebben in het verleden gezien dat heel veel onduidelijkheid en het op zijn beloop laten van zaken in ieder geval niet helpen.
We komen daar nader over te spreken in het algemeen overleg dat
daarover zal worden gehouden.
Ik dank beide bewindslieden voor hun toezeggingen. Ik heb het idee dat
we elkaar uiteindelijk wel hebben begrepen op het punt van de waarheidsvinding. Instellingen gaan over het algemeen professioneel en deskundig
te werk, maar er komen ook fouten voor en het is zaak om die foutenmarge omlaag te brengen. Ik heb me afgevraagd waarom de Staatssecretaris toch zo snel en zo sterk wil beklemtonen dat het in zijn algemeenheid
goed gaat. Ik snap dat wel. Als je heel sterk de suggestie wekt dat het
wemelt van de fouten, kan dat het draagvlak voor de uitspraken ondermijnen. Dan ontstaat het idee dat er maar allemaal ingrijpende maatregelen worden genomen, die uiteindelijk toch niet blijken te kloppen. Dat
staat inderdaad ook niet in het rapport. Het is echter wel van belang om
de kritische opmerkingen serieus te nemen. Zo wordt gezegd dat er in de
rapporten soms sprake is van een te eenduidige duiding van incidenten.
Er wordt ook gesproken over het vermengen van feiten en meningen en
over onzorgvuldige bronvermeldingen. Het is van belang om daar actie op
te ondernemen, omdat juist ook dat het draagvlak voor rechterlijke
beslissingen enorm kan ondermijnen. Je hoort mensen soms later nog
over dat ene zinnetje wat hun zo ontzettend gestoken heeft. Ik ben dus blij
met de acties die in de brief en in de beantwoording van vandaag in het
vooruitzicht zijn gesteld.
Ik vind het type onderzoek dat de Kinderombudsman heeft verricht, heel
waardevol. De Kinderombudsman heeft zelf ook aangegeven dat het geen
proefschrift is, dat het niet in alle opzichten representatief is, maar dat het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

28

indicatief is. Gelukkig hoeven we niet altijd te wachten op een uitgebreid
proefschrift, dat aan alle eisen voldoet en in alle opzichten representatief
is. Sommige zaken die voor verbetering vatbaar zijn, kun je al opsporen
met een indicatief onderzoek. Laten we daar ook met vaart actie op
ondernemen! Daar zijn we allemaal mee geholpen.
Mevrouw Keijzer (CDA): Voorzitter. Ik bedank de Staatssecretarissen voor
de beantwoording en voor de toezegging om in het najaar te komen met
een kwalitatief onderzoek in één regio naar de dossiers waarbij sprake is
van klachten over ondertoezichtstellingen of uithuisplaatsingen. Ik bedank
de Staatssecretaris van VWS dat hij nog voor het overleg van 25 juni zal
reageren op het idee van de Abvakabo voor een banenpool en dan ook zal
aangeven wat de stand van zaken is.
Voor het overige zijn al mijn vragen beantwoord.
Voorzitter: Ypma
Mevrouw Van der Burg (VVD): Voorzitter. Ook ik bedank beide Staatssecretarissen voor de antwoorden en de toezeggingen. Het stemt mij zeer
tevreden dat de waarheidsvinding ook bij de inspectie een belangrijke
plek krijgt. Dat was niet te lezen in het jaarbericht. Vandaar dat ik er op
aansloeg. Ik ben blij om te horen dat dit geregeld wordt, want er is wel
wat nodig om dit op een goede manier geregeld te krijgen. Alleen het
verankeren in de wet is onvoldoende. Ik vind het dus ook heel belangrijk
dat de inspectie daar een belangrijk thema van zal maken.
Ik heb nog wel een vraag over de privacykant en de beveiliging van de
gegevens. Daarover is het een en ander gezegd. Ik vraag me af in
hoeverre de antwoorden van de Staatssecretaris zich verhouden tot het
alarm dat we gisteren kregen. Het gaat daarbij vooral om de beveiliging
van de gegevens. De privacy is één kant, maar de beveiliging is natuurlijk
ook buitengewoon belangrijk. Dat zijn twee kanten van dezelfde medaille.
We weten dat overheidsinstanties daar nog wel eens moeite mee hebben.
Ik hoor op dat punt dus graag een wat uitgebreider antwoord.
Ik ben zeer content met de outcomecriteria. Hoe wordt het belang daarvan
onder de aandacht van de gemeenten gebracht? Dat spreekt immers niet
altijd vanzelf. Ik weet dat ze op www.voordejeugd.nl zijn gepresenteerd,
ook met de bijlage die erbij hoort, maar hoe worden de outcomecriteria
nog verder onder de aandacht gebracht? We moeten met elkaar meters
kunnen maken. Ik onderschrijf de woorden van de Staatssecretaris dat het
best lastig is om een outcomecriterium te maken voor de demedicaliseringskant. Ik weet ook niet zeker of dat kan, maar ik zou dat traject wel
graag met elkaar in willen gaan. Dit is geen eindstation. We moeten ook
met elkaar verder leren om zo scherp mogelijk in outcometermen, in
maatschappelijke output voor jeugdigen en ouders, neer te zetten wat
interventies voor een gezin betekenen, zodat zij daadwerkelijk weer op
eigen benen kunnen staan en verder kunnen met hun leven, ook al is er
een bepaalde problematiek of zijn er in het verleden bepaalde nare dingen
gebeurd.
Ik bedank de Staatssecretarissen nogmaals voor hun inbreng. We spreken
elkaar vast op 25 juni weer.
Voorzitter: Van der Burg
Staatssecretaris Van Rijn: Voorzitter. Ik heb nog een paar reacties op de
opmerkingen die zijn gemaakt. Mevrouw Ypma heeft een vraag gesteld
over de regierol van gemeenten. Ik neem aan dat haar vraag ook
gebaseerd is op het inspectierapport, waarin een soort oproep aan de
gemeenten wordt gedaan om op basis van gegevens van lokale organisaties de multiproblemgezinnen veel beter in beeld te brengen. Ik ben het
daarmee eens. Ik denk dat het nieuwe jeugdstelsel bij uitstek een kans

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

29

biedt om de signalen vanuit onderwijs, de schuldhulpverlening, de
jeugdzorg en de ggz met elkaar te combineren. Daar moeten de
gemeenten niet mee wachten, want dat is een van de grootste kansen die
de decentralisatie biedt. Op dat gebied gebeurt overigens al het nodige. Ik
wijs op het project «Samen DOEN» in Amsterdam, waarin teams juist dit
soort gegevens in beeld brengen. Voorts loopt er al een aantal jaren een
project om samen met 40 gemeenten methoden voor de aanpak voor
multiproblemgezinnen in beeld te brengen. Dat heeft bijvoorbeeld in
Amsterdam geleid tot, wat wordt genoemd, de top-600. Ik ben het dus
zeer eens met de constatering dat de problematiek van multiproblemgezinnen beter in beeld moeten worden gebracht. Er gebeurt inmiddels dus
al het nodige, maar ik zal ervoor zorgen dat we dit onderwerp samen met
de VNG zullen beschouwen als een van de kernpunten van de transformatie. We moeten niet gaan afwachten.
Mevrouw Siderius heeft nogmaals gesproken over de budgetten en de
stand van zaken. Toen we het debat over de nieuwe Jeugdwet voerden,
waren we het heel erg met elkaar eens over de doelstellingen van beleid.
We moesten de verantwoordelijkheden helder krijgen, we moesten juist
niet aan de gang met een versnipperde jeugdhulp- en jeugdzorgverlening,
maar we wilden, ook aan de hand van de uitkomsten van de parlementaire werkgroep, meer aan de voorkant van de hulpverlening terechtkomen. We wilden dat er minder hulpverleners bij een gezin over de vloer
zouden komen. Dat zijn de grote uitgangspunten van het beleid die, wat
mij betreft, staan als een huis. Dat is de reden voor decentralisatie.
Decentralisatie is nooit een doel op zich, maar zij is een middel om een
aantal zaken te bereiken en betere zorg voor kwetsbare jongeren en hun
ouders te realiseren. Dat staat voorop.
Als je wilt dat de zorg minder versnipperd is, dat die meer aan de
voorkant plaatsvindt en dat er sprake is van een meer integrale aanpak,
dan moet er anders worden gewerkt dan nu het geval is. Dat is echt een
grote operatie. We moeten nadenken over de toegang. Dat verschuift dan
van de Bureaus Jeugdzorg meer in de richting van de gemeenten.
Jeugd-ggz en jeugdhulp en jeugdzorg moeten meer met elkaar samenwerken. Voorts zullen de functies en de taken veranderen. Dat bagatelliseer ik niet. Dat is juist een heel grote operatie die we zo goed mogelijk
begeleiden.
Ik bestrijd zeer dat we dan zouden wegkijken van al die vraagstukken die
dat met zich meebrengt. Dat leidt inderdaad tot allerlei woorden. We
zeggen tegen de gemeenten welke zaken ze op 1 januari 2015 geregeld
moeten hebben. Dat is de zogenaamde focuslijst. We hebben een
Transitiecommissie Stelselherziening Jeugd ingesteld om bij voortduring
te volgen of dat proces goed verloopt en om ons op dat punt scherp te
houden. We maken sectorplannen om mensen van werk naar werk te
begeleiden. We hebben een discussie gevoerd over de frictiekosten om te
voorkomen dat instellingen onnodig zouden omvallen op het moment dat
we ze morgen weer nodig hebben. We hebben een Transitie Autoriteit
Jeugd gemaakt. We hebben omzetafspraken gemaakt met de Bureaus
Jeugdzorg om te voorkomen dat er verkeerde «landingsbanen» ontstaan.
In die zin bestrijd ik dat we zouden wegkijken van alle veranderingen die
dat met zich mee zal brengen. Wij zijn hard bezig. De gemeenten klagen
misschien zelfs wel een beetje over de vangrails die we aan het monteren
zijn om ervoor te zorgen dat we het proces in goede banen leiden. Gaan
er dan geen dingen mis? Vast wel! Maar de kern is dat als we deze
verandering willen in het belang van kwetsbare jongeren en hun ouders,
we anders moeten gaan werken en we dat proces goed en zorgvuldig
moeten begeleiden.
Ik constateer voorts, gebaseerd op historische cijfers, dat het met een
korting van 3% in 2015 mogelijk moet zijn om afspraken te maken, mits
men dat een beetje verstandig met elkaar doet. Ik haal op dit punt een
voorbeeld aan. Collega Teeven en ik maken ons wat zorgen over de vraag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

30

hoe het nu precies in Brabant gaat. We hebben alle partijen aan tafel
gevraagd: de provincie, alle wethouders, Bureau Jeugdzorg. Zij hebben
tegen ons gezegd: wij zien dit ook en wij zullen ervoor zorgen dat we voor
1 juli laten weten hoe we dit probleem met elkaar hebben opgelost. Ik
vond dat een goed teken. Als het op die manier loopt, dan kun je je zorgen
maken over bepaalde dingen, dan moet je actie ondernemen wanneer er
problemen zijn en dan kun je partijen erop aanspreken die vervolgens ook
hun verantwoordelijkheid nemen. Dat vind ik dan alleen maar mooi. Als
dat de weg is die we moeten gaan, komen we ongetwijfeld allerlei
problemen tegen, maar dan zijn we wel met elkaar aan het werk en
kunnen we elkaar ook een beetje vasthouden als die problemen optreden.
Ik ben het met mevrouw Van der Burg eens dat het van belang is om de
outcomecriteria onder de aandacht van de gemeenten te brengen. We
doen al het nodig op dat punt. Voor een deel zijn de outcomecriteria al in
gebruik. Het is natuurlijk werk in uitvoering. VNG/KING, het Nederlands
Jeugdinstituut, Veiligheid en Justitie en VWS blijven in dit traject
samenwerken. Dat is heel essentieel. Het project gaat nu over naar de
volgende fase en er zullen in vijf regio’s pilots worden gestart. De keuze
van de regio’s vindt plaats op grond van inhoudelijke en pragmatische
overwegingen. Het gaat om de vraag, hoe praktijk en beleid bij elkaar
kunnen worden gebracht. We moeten niet alleen maar de criteria
vaststellen, maar we moeten ook een plan van aanpak maken om de
outcomecriteria daadwerkelijk in de praktijk in te voeren. Dat zullen we
ook doen. We zullen de Kamer daarover regelmatig informeren in de
voortgangsrapportages.
Staatssecretaris Teeven: Voorzitter. Mevrouw Siderius wees erop dat ik
het woord «schudden» heb gebruikt. Ja, er gebeurt wel eens wat en soms
moet het iets gerichter plaatsvinden. Dat is de discussie die we hebben
gevoerd. We hopen daar eind juni meer duidelijkheid over te krijgen.
Mevrouw Keijzer en mevrouw Bergkamp hebben nog even gesproken
over de pilot inzake de waarheidsvinding. Ik zeg toe dat ik de Kamer na de
zomer een brief stuur, waarin ik aangeef wat de pilot exact inhoudt, wat
we gaan doen, in welke regio we het gaan doen, wanneer de pilot begint
en hoeveel klachten we gaan onderzoeken. Ik streef naar het vierde
kwartaal, maar ik moet dat uiteraard even met de desbetreffende regio
opnemen.
De heer Van der Staaij heeft gelijk. Ook ik beschouw het rapport van de
Kinderombudsman als waardevol en indicatief. We zullen nu een
diepgaander onderzoek doen en bekijken welke verschillen er zijn.
Ik dank mevrouw Keijzer voor haar constructieve opstelling in dit debat en
haar waardevolle ideeën die overname verdienen.
Mevrouw Keijzer (CDA): Ik wil wel even melden dat het idee niet alleen
uit mijn koker komt maar ook uit die van mevrouw Bergkamp.
Staatssecretaris Teeven: Ik vergat het, maar mijn dank betreft ook
mevrouw Bergkamp. Het gaat om waardevolle ideeën van de fracties van
D66 en het CDA.
Mevrouw Van der Burg heeft gesproken over de privacy. Zij vroeg in het
kader van de bescherming van de persoonsgegevens naar de beveiliging
bij de gemeenten. We hebben vanmiddag de Regietafel met betrekking tot
de drie decentralisaties. Daarbij is ook een delegatie van de VNG
aanwezig met een vertegenwoordiger die vooral kijkt naar de privacyaspecten van de drie decentralisaties. We zullen dat punt dus vanmiddag
meteen ter sprake brengen. Het speelt natuurlijk in andere onderdelen.
Mevrouw Van der Burg heeft voorts gesproken over het College Bescherming Persoonsgegevens. Dat heeft nog een toezicht- en adviesrol. Het
heeft informeel gekeken hoe het er op dit moment uitziet bij de uitwisseling van de gegevens en doelbinding. Het CBP heeft ook geconstateerd

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

31

dat aanpassing van de Wet bescherming persoonsgegevens niet
noodzakelijk is. Het gaat echt om de uitvoering. We hebben de negen
aanbevelingen die uit de PIA’s kwamen, ook doorgevoerd. We zullen de
Kamer informeren over de stand van zaken bij de volgende rapportage
rondom de privacy. We moeten dan bezien of dat effect sorteert.
Voorzitter: Ypma
Mevrouw Van der Burg (VVD): Het is een heel belangrijk onderwerp voor
ouders en kinderen. Komt er nog nadere informatie over de Regietafel
voor 25 juni of komt die voortgangsrapportage later?
Staatssecretaris Teeven: Ik weet dat op dit moment niet. Dat hangt een
beetje van BZK af. De beveiliging van de automatisering bij de gemeenten
speelt al wat langer. Als we het vanmiddag weten, zullen we de Kamer
daarover informeren.
Voorzitter: Van der Burg
De voorzitter: Hiermee zijn we gekomen aan het einde van dit debat. Ik
heb begrepen dat het in deze commissie niet gebruikelijk is om de
toezeggingen op te noemen. Ik bedank beide bewindslieden en hun staf,
alle leden voor hun inbreng en de mensen die dit debat gevolgd hebben
voor hun interesse.
Sluiting 12.20 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

32

Volledige agenda
1. Jaarwerkprogramma 2014 Inspectie Jeugdzorg
Kamerstuk 31 839, nr. 339 – Brief regering d.d. 16-01-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
2. Rapporten van de Inspectie Jeugdzorg over het behandeltraject voor
jongeren bij drie instellingen voor jeugdzorgplus: De Hoenderloo Groep
(locatie Kop van Deelen), LSG Entry (locatie Eefde) en Almata Ossendrecht
Kamerstuk 31 839, nr. 338 – Brief regering d.d. 14-01-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
3. Reactie op het rapport van de Kinderombudsman «Is de zorg gegrond?»
Kamerstuk 31 839, nr. 347 – Brief regering d.d. 24-02-2014
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie, F. Teeven
4. Aanvaarding verzoekonderzoeken onafhankelijke toetsen macrobudget
Jeugd en WMO
Kamerstuk 31 839, nr. 349 – Rapport/brief Algemene Rekenkamer d.d.
28-02-2014
president van de Algemene Rekenkamer, S.J. Stuiveling
5. Reactie op verzoek van het lid Bruins Slot over muziekles en jeugdhulp
Kamerstuk 32 820, nr. 104 – Brief regering d.d. 18-03-2014
Minister van Onderwijs, Cultuur en Wetenschap, M. Bussemaker
6. Beantwoording vragen commissie over Privacy Impact Assessment
(PIA)
Kamerstuk 31 839, nr. 355 – Brief regering d.d. 26-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
7. Inspectierapporten gesloten jeugdzorg
Kamerstuk 31 839, nr. 353 – Brief regering d.d. 25-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
8. Reactie op het rapport «LHBTI-kinderen in Nederland» van het COC
Kamerstuk 32 793, nr. 142 – Brief regering d.d. 17-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
9. Rapport toezicht bij jeugdzorg plusinstelling Horizon
Kamerstuk 31 839, nr. 360 – Brief regering d.d. 07-04-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
10. Aanbieding Kwaliteitskader jeugdzorg
Kamerstuk 33 619, nr. 15 – Brief regering d.d. 28-03-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
11. Aanbieding Jaarbericht 2013 van de Inspectie Jeugdzorg
Kamerstuk 31 839, nr. 376 – Brief regering d.d. 13-05-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
12. Outcomecriteria voor de jeugdhulp
Kamerstuk 31 839, nr. 383 – Brief regering d.d. 10-06-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn
13. Reactie op het jaarbericht 2013 van de Inspectie Jeugdzorg alsmede
reactie over het toenemend aantal klachten in de jeugdzorg
Kamerstuk 31 839, nr. 385 – Brief regering d.d. 10-06-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

33

14. Privatisering rijksinstellingen gesloten jeugdzorg
Kamerstuk 31 839, nr. 386 – Brief regering d.d. 10-06-2014
Staatssecretaris van Volksgezondheid, Welzijn en Sport, M.J. van Rijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 31 839, nr. 404

34