2020D38144

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
Binnen de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport
hebben de onderstaande fracties de behoefte vragen en opmerkingen
voor te leggen aan de Minister voor Medische Zorg over de Houtskoolschets acute zorg (Kamerstuk 29 247, nr. 314).
De voorzitter van de commissie,
Lodders
De adjunct-griffier van de commissie,
Bakker

nds-tk-2020D38144

1

Inhoudsopgave
I

II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
GroenLinks-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
ChristenUnie-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de
50PLUS-fractie

2
2
3
4
6
11
13

Antwoord/Reactie van de Minister

20

15
17
19

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de Houtskoolschets acute zorg. Zij hebben hierbij nog enkele vragen.
De leden van de VVD-fractie lezen dat de nieuwe inrichting van de acute
zorg met name gericht zal zijn op zes pijlers. Waren deze zes pijlers
vastgesteld voorafgaand aan de gesprekken over de houtskoolschets en
moeten deze nu verder ingevuld worden, of zijn deze ontstaan naar
aanleiding van deze gesprekken? Waren de personen en partijen die
hebben meegedacht over de houtskoolschets het unaniem eens dat de
acute zorg rondom die zes pijlers ingericht moet gaan worden? Zo nee,
kan de Minister aangeven over welke pijler(s) geen overeenstemming
was? Kan de Minister aangeven hoe het verdere proces er nu uit zal gaan
zien en wanneer de definitieve, uitgewerkte versie gereed zal zijn?
De vernieuwde inrichting en financiering van de acute zorg moeten nog
verder uitgezocht en onderbouwd worden. Welke partijen is de Minister
van plan daarbij (structureel) te betrekken, vragen de leden van de
VVD-fractie, aangezien deze leden in de houtskoolschets vele potentiële
partijen zien die in de toekomst bij de financiering en inrichting van de
acute zorg betrokken zullen zijn.
De leden van de VVD-fractie vinden het belangrijk dat nagedacht is over
de toegankelijkheid van de acute zorg in relatie tot de krapte op de
arbeidsmarkt. Deze leden lezen dat ondanks de kostendekkende financiering van het Ministerie van VWS gezien wordt dat ziekenhuizen de
afgelopen jaren niet voldoende gespecialiseerde verpleegkundigen en
medisch ondersteunend personeel hebben opgeleid. Kan de Minister
aangeven wat de oorzaak hiervan is? Is de financiering wel steevast
volledig ingezet, en waar is dit geld terechtgekomen? Daarnaast vragen
deze leden of er bij het uitwerken ook nieuwe plannen worden gemaakt
om de arbeidsmarktproblematiek in de acute zorg op te lossen. Of
vertrouwt de Minister op de resultaten van bestaande actieprogramma’s,
zoals Werken in de Zorg?

2

Voorts lezen de leden van de VVD-fractie dat het nu voor patiënten niet
altijd duidelijk is waar zij terecht kunnen met een acute zorgvraag die niet
levensbedreigend is. Deze leden zijn het eens met de stelling dat in
stressvolle situaties verschillende «loketten» verwarring op kunnen
leveren. Zij hebben echter hun vraagtekens bij het instellen van één nieuw
landelijk nummer naast 112 voor patiënten met een niet-levensbedreigende acute zorgvraag. Hoe bepalen patiënten of overige betrokkenen of
er sprake is van een levensbedreigende of niet-levensbedreigende acute
zorgvraag? Brengt het instellen van een nieuw landelijk telefoonnummer
niet juist meer verwarring voor de patiënt met zich mee?
De leden van de VVD-fractie lezen dat per regio bepaald zal moeten
worden hoeveel spoedposten er komen, waar de spoedposten gaan
komen, welke spoedposten er wel en niet de hele nacht open zijn en welke
zorgprofessionals er standaard aanwezig zijn of op afstand mee kunnen
kijken. Kan de Minister aangeven of al nagedacht is op basis van welke
gegevens bepaald wordt waar de spoedposten in de toekomst komen te
staan? Hoe wordt voorkomen dat er witte vlekken in Nederland ontstaan
waardoor de tijdsafstand tot spoedzorg langer wordt dan de 45-minutennorm?
De Minister stelt in de houtskoolschets dat het ministerie de regie neemt
in de transformatie naar een nieuw acuut zorglandschap. Elektronische
gegevensuitwisseling wordt versneld door het bij wet afdwingen van
eenheid van taal en techniek, zodat iedereen meedoet op dezelfde manier.
Kan de Minister aangeven of hiermee alle knelpunten van gegevensuitwisseling in de acute zorg worden opgelost? Zo nee, welke knelpunten
blijven er nog bestaan? Kan de Minister aangeven waar in het proces de
wet nu staat? Wanneer kan de Kamer de wet verwachten? De leden van de
VVD-fractie lezen dat naast het beschikbaar hebben van patiëntinformatie,
er binnen het Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ) een werkend
systeem moet zijn dat 24/7 realtime inzicht biedt in de actueel beschikbare
capaciteit aan acute zorg (inclusief intensive care (IC)-bedden) in de regio,
zodat de Regionale ambulancevoorziening weet waar op een concreet
moment naartoe moet worden gereden met een patiënt en ook de
huisarts weet waar hij de patiënt naartoe kan verwijzen. Is de Minister
voornemens om eenzelfde soort structuur op te zetten zoals het landelijk
coördinatiecentrum patiëntenspreiding dat tijdens de COVID-19-pandemie
is opgezet? In hoeverre zijn de door de zorgverzekeraars opgestelde
regiobeelden ten behoeve van de nog te ontvangen contourennota
betrokken bij het opstellen van de houtskoolschets?
De leden van de VVD-fractie lezen over aardig wat actieprogramma’s en
andere adviezen die van invloed zullen zijn bij de uitwerking van het
«nieuwe» acute zorglandschap. Hoe houdt de Minister de samenhang van
die adviezen, programma’s en de houtskoolschets – en daarmee dus ook
de voortgang van de uitwerking daarvan – in de gaten?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben met teleurstelling kennisgenomen
van de Houtskoolschets acute zorg. De acute zorg staat onder druk, niet
alleen door de huidige coronacrisis maar zeker ook door het beleid over
de afgelopen jaren van deze regering. Het is daarom goed dat we met alle
partijen bekijken hoe we de acute zorg opnieuw kunnen inrichten. Deze
leden zien in de voorliggende houtskoolschets echter geen verbetering
van het acute zorglandschap en hebben daarom de volgende vragen en
opmerkingen.

3

De leden van de PVV-fractie zien de lessen die we kunnen leren van de
coronacrisis niet terug in deze houtskoolschets. Komt er een hernieuwde
versie? Want het opnieuw inrichten van het acute zorglandschap zonder
aandacht voor uitbreiding van IC-capaciteit, uitbreiding van zorgpersoneel, uitbreiding van laboratoria en testmogelijkheden et cetera heeft
geen zin, aldus deze leden.
De leden van de PVV-fractie begrijpen niet waarom er in de houtskoolschets klakkeloos van uit gegaan wordt dat het aantal spoedeisende hulp
(SEH)-posten geconcentreerd moet worden. Als dit de visie is die ten
grondslag ligt aan deze houtskoolschets, dan kan de schets gelijk de
prullenbak in. Immers, door concentratie verdwijnen er ziekenhuizen met
een eigen SEH en IC-afdeling. In plaats van volwaardige SEH-posten
komen er nu regionale spoedhulpposten met minder diagnostische
mogelijkheden. Volgens deze leden komen patiënten met complexe
klachten en meervoudige aandoeningen hierdoor in de knel. Deze zullen
op de regionale spoedhulpposten niet volledig behandeld kunnen worden
of moeten alsnog doorgestuurd worden naar een volwaardige SEH bij een
ziekenhuis dat vele kilometers verder ligt. Deze leden vinden dat een heel
verkeerde ontwikkeling en kunnen daar niet mee instemmen.
De leden van de PVV-fractie missen in de houtskoolschets nadrukkelijk
aandacht voor (oudere) patiënten met een of meerdere chronische
aandoeningen. Een gebroken heup kan immers naast een acuut trauma
ook onderliggende oorzaken hebben, zoals kanker, botontkalking,
evenwichtsstoornissen et cetera. Deze leden vinden het daarom essentieel
dat de acute zorg zo wordt ingericht dat een trauma niet op zichzelf wordt
behandeld, maar dat er altijd rekening wordt gehouden met meervoudige
onderliggende chronische ziektes. Is de Minister het met deze leden eens?
De leden van de PVV-fractie vragen zich daarnaast af wat de rol van de
huisartsenpost wordt bij het invoeren van een regionale zorgmeldkamer
bij niet acute zorg. Deze leden hebben ook twijfels wat nu het voordeel is
voor de patiënt om te bellen met een regionale zorgmeldkamer boven de
nu bestaande praktijk, namelijk bellen met de huisarts. De inrichting van
regionale zorgmeldkamers komt op deze leden nogal bureaucratisch over,
een papieren oplossing voor een niet-bestaand probleem. Welke
onderzoeken zijn gebruikt voor dit idee? Deze leden missen hier een
gedegen analyse en onderbouwing, graag krijgen zij deze alsnog.
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de houtskoolschets acute zorg. Deze leden onderschrijven de doelstelling om de
kwaliteit, toegankelijkheid en betaalbaarheid van acute zorg in de
toekomst te behouden. De houtskoolschets heeft in haar huidige vorm
echter veel elementen van een landelijke blauwdruk en centralisatie. De
houtskoolschets schetst een concentratie van SEH-locaties, met als gevolg
een reductie van het aantal ziekenhuizen met een eigen SEH en IC.
Hiervoor in de plaats komen spoedhulpposten in de regio die de toegang
tot spoedzorg moeten waarborgen, maar die slechts beperkte diagnostische mogelijkheden krijgen. Een patiënt komt echter niet binnen bij een
SEH met een diagnose, maar met een klacht. Voor het stellen van een
goede diagnose is een bepaalde expertise nodig. En als patiënten op basis
van de diagnose hoogcomplexe zorg nodig blijken te hebben, dan moet
naar de mening van deze leden geborgd zijn dat deze tijdig beschikbaar
en bereikbaar is. Iedereen in Nederland verdient immers goede zorg, het
zou niet moeten uitmaken waar je woont. Deze leden hebben daarom de
volgende vragen over deze houtskoolschets.

4

De leden van de CDA-fractie vragen ten eerste welk probleem de Minister
met de herinrichting van de acute zorg wil oplossen. Is het niet beter om
de problemen in de acute zorg zoals beschreven in de schets (voorkomen
van acute zorg, het is niet altijd duidelijk waar je naartoe moet, de
integrale samenwerking kan beter, personeelstekort) aan te pakken in het
huidige systeem in plaats van het systeem opnieuw in te richten? Is het
bijvoorbeeld mogelijk om aan de hand van regiobeelden de acute zorg
door te ontwikkelen om regionaal de acute zorg patiëntgericht en
toekomstbestendig te organiseren, en hierbij geen landelijke blauwdrukken, maar juist regionaal maatwerk in te bouwen en afstemming die
daadwerkelijk beantwoordt aan de behoefte van de patiënt in de regio? Is
het niet beter om hierbij rekening te houden met de regio-indelingen?
De Minister schrijft dat hij het versturen van deze houtskoolschets als een
startpunt ziet en dat hij het belangrijk vindt dat de uiteindelijke inrichting
en bekostiging van het acute zorglandschap kan rekenen op draagvlak bij
de partijen die bij de acute zorg betrokken zijn. De leden van de
CDA-fractie vragen hoe de regionale partijen en de burgers in het vervolg
worden betrokken bij de uítdagingen die er zijn in het toegankelijk houden
van de spoedzorg en bevallingszorg in Nederland.
De leden van de CDA-fractie vragen hoeveel informele bijeenkomsten er
zijn geweest. Klopt het dat er slechts een enkele grote bijeenkomst is
geweest met veel organisaties tegelijkertijd?
De leden van de CDA-fractie vragen hoe de Minister de spoedzorg en
bevallingszorg toegankelijk denkt te houden voor burgers in de meer
rurale gebieden van Nederland. Hoe voorkomt de Minister dat er door de
gesuggereerde verdere concentratie van spoedzorg en vooral ook de
verloskunde «witte vlekken» in Nederland ontstaan, waar de afstand tot
spoedzorg en bevallingszorg (die niet opgevangen kan worden in een
spoedhulppost) langer wordt dan de 45-minutennorm? Hoe wordt
geborgd dat met concentratie van hoogcomplexe acute zorg rijtijden niet
te lang worden voor patiënten met acute hart- en vaataandoeningen? In
hoeverre zijn er risicoanalyses gemaakt voor behandelingen waarbij tijd
een belangrijke factor is, zoals voor een herseninfarct?
De leden van de CDA-fractie vragen welke SEH-posten straks nog voldoen
aan de nieuwe definitie. Wat betekent dit voor aanrijtijden en bereikbaarheid van zorg in de regio? Dat er bijvoorbeeld in Rotterdam meerdere
ziekenhuizen zijn die naar de buren kunnen doorverwijzen, geldt immers
niet voor Zuidwest-Nederland.
De leden van de CDA-fractie constateren al langer dat sommige spoedposten al overvol zijn en meerdere keren per week stops moeten instellen.
Deze leden vragen daarom opnieuw om het aantal stops per ziekenhuis in
kaart te brengen.
Als er veel minder locaties komen, moeten zorgmedewerkers steeds
verder reizen naar hun werk dan wel stroomt de regio leeg. De leden van
de CDA-fractie vragen wat de voorstellen betekenen voor leefbaarheid van
regio’s en voor de arbeidsmarkt. Deze leden vragen tevens hoe de
Minister het verlies van werkgelegenheid en kwaliteít van de leefomgeving compenseert, mochten er in de regio ziekenhuizen verdwijnen.
Op dit moment worden in heel Nederland via de ROAZ-structuur
afspraken gemaakt om de IC-capaciteit te vergroten. De leden van de
CDA-fractie vragen of de Minister kan uitleggen waarom er enerzijds in
Nederland via de bestaande ROAZ-structuur wordt opgeschaald en
tegelijkertijd door de Minister wordt voorgesteld om in Nederland de

5

spoedzorg juist weer te concentreren. Neemt de Minister hiermee niet
hele grote risico’s?
De houtskoolschets gaat uit van het opzetten van spoedhulpposten en het
reduceren van het aantal ziekenhuizen met een SEH en IC. De leden van
de CDA-fractie vragen of voor een dergelijk scenario is nagedacht over de
financiële consequenties voor het vastgoed van de ziekenhuizen die
moeten afschalen en de kosten die moeten worden gemaakt om de
spoedhulpposten in de regio op te zetten en bij andere ziekenhuizen de
IC-capaciteit uit te breiden. Deze leden vragen tevens op welke manier de
houtskoolschets het huidige mandaat en de huidige afspraken over de
governance in de ziekenhuissector bewaakt. Wordt er een scenario
uitgewerkt waarbij de transformatie van de acute zorg plaatsvindt vanuit
een integrale benadering en regionale samenwerking?
In de integrale spoedhulpposten die in de houtskoolschets worden
voorgesteld zouden huisartsen en ziekenhuisspecialisten moeten gaan
samenwerken. De leden van de CDA-fractie stellen juist dat de duidelijke
scheiding tussen die twee goed werkt. Een huisarts handelt immers
terughoudend totdat duidelijk is dat er echt iets met een patiënt aan de
hand is, een medisch specialist doet juist onderzoek totdat hij medische
problemen bij een patiënt kan uitsluiten. Deze leden vragen of de Minister
met hen van mening is dat hiermee mogelijk de ziekenhuiszorg de
huisartsenzorg zal gaan verdringen en dat dit zowel de kwaliteit als de
betaalbaarheid niet ten goede zal komen.
Mensen kunnen wel omgaan met verandering als ze comfort krijgen dat
het anders maar nog steeds goed wordt georganiseerd. Een spoedpost
betekent echter dat er minder expertise aanwezig is. De leden van de
CDA-fractie vragen hoe wordt geborgd dat mensen adequaat worden
opgevangen, gediagnosticeerd en gestabiliseerd.
De leden van de CDA-fractie constateren wel met tevredenheid dat de
motie van het lid Van den Berg over één nationaal spoednummer voor
niet levensbedreigende acute zorgvragen (Kamerstuk 35 300-XVI, nr. 46) in
de houtskoolschets wordt overgenomen. Deze leden vragen echter wel
welke maatregelen worden genomen om te voorkomen dat er meer
zelfverwijzers komen door invoering van dit centrale nummer. Hoe wordt
de triage hierbij vormgegeven? Wordt overigens ook overwogen om de
meldcentra hun triagedata te laten delen, zodat met behulp van ervaringen en kunstmatige intelligentie de triage in de toekomst nog veel
scherper te krijgen is?
De leden van de CDA-fractie vragen ten slotte welke aanpassingen er aan
de houtskoolschets zijn gemaakt naar aanleiding van alle ervaringen uit
de coronacrisis.
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
De leden van de D66-fractie hebben met interesse kennisgenomen van de
Houtskoolschets acute zorg, waar voormalig Minister voor Medische Zorg
Bruins veelvuldig naar verwees. Deze leden ontvangen graag op diverse
punten nadere onderbouwing van denkrichtingen, voorgenomen keuzes
of punten waarop de houtskoolschets nu eigenlijk nog erg op de vlakte
blijft. Zij hebben in dit verband nog verschillende vragen. Hopelijk worden
met de beantwoording de precieze contouren en implicaties van de
houtskoolschets helderder.

6

De leden van de D66-fractie lezen dat de Minister een aantal vraagstukken
ziet voor het acute zorglandschap, bijvoorbeeld dat de acute zorg thuis
niet groots wordt opgepakt. Wat bedoelt de Minister hiermee? Kan zij
aangeven op welke onderdelen zij vindt dat de acute zorg thuis niet groots
wordt opgepakt? Wie is daar in haar optiek verantwoordelijk voor?
De leden van de D66-fractie hebben voorts vragen over de opzet van de
houtskoolschets. Deze leden lezen dat ervoor is gekozen «eigenlijk
andersom» te werken, waarbij met de houtkoolschets eerst een toekomstbeeld wordt geschetst en vervolgens gaat worden uitgewerkt hoe het
ministerie daar, met betrokkenen, gaat komen. Deze leden lezen tevens:
«De vernieuwde inrichting en financiering van de acute zorg die we in dit
stuk beschrijven zullen we verder moeten uitzoeken en onderbouwen.
Simpel gezegd: we hebben meer feiten en cijfers nodig en meer inzicht in
de daadwerkelijk effecten in de praktijk». Vooropgesteld: deze leden
onderschrijven dat het waardevol is dat er een schets ligt voor de acute
zorg, die als vertrekpunt kan dienen voor de discussie over een toekomstbestendige acute zorg. Maar dit heeft wel lang geduurd. Bij het lezen van
deze aanpak vragen deze leden zich dan ook af: wat waren de nadelen
geweest van de gebruikelijke route, waarbij je eerst mede aan de hand
van data de precieze problemen analyseert om vervolgens tot een visie te
komen? Was dit niet mogelijk in hetzelfde tijdsbestek? In hoeverre is de
voorgestelde inrichting van de acute zorg nu onderbouwd aan de hand
van data, zowel met betrekking tot de probleemschets als de oplossingsrichtingen? In hoeverre is er rekening gehouden met de financiële en
juridische implicaties van voorstellen? Bestaat door de gekozen aanpak
niet het risico dat straks bij de nadere uitwerking zich onoverkomelijke
knelpunten voordoen, die tot ingrijpende aanpassing van de nu
geschetste visie leiden? Hoe wordt de Kamer betrokken in het verdere
proces van visieontwikkeling op dit punt? Deze leden vragen dat mede
omdat ingrijpende onderdelen zoals de financiering en regie nu nog
nagenoeg niet zijn uitgewerkt, zoals ook blijkt uit de verhouding ten
opzichte van de rest van de schets. Kan de Minister tevens toelichten met
welke externe partijen is gesproken voor het opstellen van de houtskoolschets?
De leden van de D66-fractie constateren dat de geestelijke gezondheidszorg (ggz) is meegenomen in deze houtskoolschets. Kan de Minister
schematisch weergeven hoe de bestaande crisisstructuur en acute zorg
van de ggz aansluiten op deze houtskoolschets? Zijn er voornemens om
naar aanleiding van deze houtskoolschets aanpassingen te doen in de
bestaande structuur van acute zorgverlening in de ggz? Zo ja, is dit
wenselijk en hoe zien deze aanpassingen er vervolgens uit? De Staatssecretaris voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft tijdens een
algemeen overleg van 8 juni jl.1 over de ggz gemeld dat hij bezig is met
een visie op de ggz. Hoe verhoudt deze visie zich tot de houtskoolschets
acute zorg?
De leden van de D66-fractie lezen in paragraaf 2.2. dat het in de avond- en
nachturen op veel spoedeisende hulplocaties en huisartsenposten te stil
is, waar het op andere momenten erg druk is en ook steeds vaker «stops»
nodig zijn. Door de krapte op de arbeidsmarkt kunnen we dit ook niet zo
blijven organiseren, lezen deze leden. Zij zien zelf ook graag dat waar
mogelijk beide voorkomen worden. Maar in hoeverre is het mogelijk wat
aan die stilte te doen, zo vragen zij. Is het niet zo dat het, ongeacht de
vormgeving, inherent is aan de acute zorg dat de toestroom van patiënten
onregelmatig is? En dat het in de avond rustig kan zijn, maar voor
levensbedreigende gevallen toch expertise in huis aanwezig moet zijn?
1

Kamerstuk II, vergaderjaar 2019/2020, 25 424, nr. 547

7

Juist om deze reden wordt toch door de Minister en de Raad voor
Volksgezondheid en Samenleving nagedacht over een bekostiging op
basis van beschikbaarheid? In hoeverre kan de (op hoofdlijnen) voorgestelde inrichting van het acute zorglandschap bijdragen aan het verkleinen
van de verschillen in toestroom van patiënten?
De leden van de D66-fractie zien voorts graag een reflectie op de
beschreven krapte op de arbeidsmarkt in de acute zorg. Deze leden
constateren dat ondanks het advies van het Capaciteitsorgaan om flink
meer op te leiden en ondanks de kostendekkende financiering vanuit het
ministerie, ziekenhuizen de afgelopen jaren niet voldoende gespecialiseerde verpleegkundigen en medisch ondersteunend personeel hebben
opgeleid. Kan de Minister nader ingaan op de oorzaken daarvan? Wat
draagt deze schets bij aan het verhelpen of verkleinen van het arbeidsmarktprobleem in de acute zorg? Wanneer komt de Minister met concrete
maatregelen, specifiek toegesneden op de acute zorg? Kan de Minister
een parallel trekken met het bestaande brede Actieprogramma Werken in
de Zorg? En kan de Minister ingaan op de onverminderd hoge uitstroom
van medewerkers ondanks dit programma? Vooralsnog lezen deze leden
slecht een abstracte analyse over mogelijke oplossingen zoals het «anders
beleggen van de verantwoordelijkheden, het inzetten op meer en anders
opleiden». Graag ontvangen zij concretere actiepunten.
De leden van de D66-fractie kunnen zich goed vinden in het geschetste
beeld in hoofdstuk 3 over het zo veel mogelijk voorkomen van acute zorg.
Voorkomen is beter dan genezen. Voor deze leden is dit een leidend
uitgangspunt, ook in het zorg-hoofdstuk van hun verkiezingsprogramma.
Als we willen voorkomen dat mensen een beroep moeten doen op de
acute zorg, is het van groot belang dat wordt ingezet op zaken als
valpreventie, respijtzorg en een goede samenwerking tussen het sociale
en medische domein. Wel vragen deze leden zich na het lezen van dit
hoofdstuk af: welke rol ziet de Minister daarbij voor zichzelf weggelegd?
Hoe wil de Minister de verschillende elementen die worden genoemd in
dit hoofdstuk concreet mogelijk maken, ondersteunen of aanjagen? Hoe
staat de Minister tegenover het idee om valpreventie landelijk op te
schalen, ook naar plekken waar dit nu nog niet wordt aangeboden?
De leden van de D66-fractie hebben bij het lezen van hoofdstuk 4 over de
inrichting van het nieuwe acute zorglandschap de nodige vragen,
allereerst over meer acute zorg thuis. Deze leden lezen onder meer: «Of
denk aan ambulancepersoneel dat thuis langskomt, de patiënt behandelt
en weer terugrijdt naar de standplaats.» Is een dergelijke suggestie reëel,
gelet op de arbeidsmarktproblematiek en de aanrijtijden die nu in
sommige regio’s al behoorlijk onder druk staan? Hoe verhoudt het
geschetste beeld over meer acute zorg thuis zich in algemene zin tot de
arbeidsmarktproblematiek in de acute zorg? Voorts lezen deze leden dat
het een nieuwe en gewenste ontwikkeling zou zijn dat er naast acute
intramurale crisisplekken ook acute crisisteams komen die hulp of zorg bij
ouderen thuis kunnen opschalen als de oudere niet zonder toezicht thuis
kan blijven wonen. Is dit een taakverzwaring, of vraagt dit om het
aantrekken van nieuw personeel?
De leden van de D66-fractie hebben tevens vragen over de regionale
zorgmeldkamers voor niet levensbedreigende acute zorgvragen. Het
geschetste beeld dat mensen nu vaak niet weten waar ze heen moeten
voor een (semi-)acute zorgvraag, wie dat bepaalt, hoe het financieel
geregeld is en welk nummer ze moeten bellen, is deze leden niet
onbekend. De regionale zorgmeldkamer voor niet levensbedreigende
acute zorgvragen zou in dat opzicht wellicht uitkomst kunnen bieden. Deze
leden vragen zich alleen af hoe de Minister er zorg voor zou willen dragen

8

dat dit nummer goed landelijk bekend wordt. En vooral: hoe wil de
Minister zorgen dat mensen dit nummer daadwerkelijk gaan gebruiken?
Bestaat niet het risico dat mensen toch gewoon 112 bellen voor een
ambulance als iemand bijvoorbeeld zijn of haar been heeft gebroken?
Denkt de Minister in dit kader aan een campagne? Hoe denkt de Minister
het gewenste gedragseffect te stimuleren om een dergelijke zorgmeldkamer daadwerkelijk tot een succes te maken? Voorts zijn deze leden
benieuwd hoe de zorgmeldkamers praktisch te realiseren zijn. Aan
hoeveel meldkamers denkt de Minister, is hier nieuw personeel voor
nodig en hoe wil de Minister dit bewerkstelligen, gelet op de arbeidsmarkttekorten? Wil de Minister het aantal fte voor de 112-meldkamer
afschalen? Verwacht de Minister dat triagisten en ander personeel
interesse hebben in deze meldkamers, ten opzichte van hun huidige werk
dat ziet op levensbedreigende acute zorgvragen? Deze leden steunen het
idee om bij de mogelijk op te richten regionale zorgmeldkamers ook ggz
zorgprofessionals te betrekken. Zij willen benadrukken dat het belangrijk
is om integraal te kijken naar de problemen die niet altijd duidelijk
psychisch of somatisch van aard zijn. Hoe verhouden de regionale
zorgmeldkamers zich tot de meldkamers die aanwezig zijn bij crisisdiensten? Zou triage voor ggz daadwerkelijk gaan plaatsvinden in de
regionale meldkamer of worden mensen direct doorverbonden met een
lokale crisisdienst? Niet alle spoedvragen vragen direct hulp van een
crisisdienst, maar de reguliere ggz is niet altijd tijdens de avond-, nachten weekenduren (ANW) beschikbaar. Toch stelt de houtskoolschets dat de
regionale meldkamer ggz-professionals ambulant kan inzetten. Hoe zou
ervoor worden gezorgd dat ambulante ggz-professionals kunnen worden
ingezet tijdens de ANW-uren en wat is daarbij de rol van de meldkamer?
De leden van de D66-fractie hebben voorts verschillende vragen over het
voorstel voor een goede spreiding van integrale spoedposten en de
verhouding tot het onlangs verschenen advies van de Gezondheidsraad
over de 45-minutennorm in de spoedzorg. Deze leden begrijpen dat er,
zeker met de toenemende kwaliteitseisen, een transitie gaande is in het
medisch zorglandschap voor wat betreft spoedeisende hulpen en
spoedposten. Zorgkwaliteit is leidend. Het dichtstbijzijnde ziekenhuis biedt
bij een levensbedreigende situatie niet altijd de beste overlevingskansen
en wordt daarom in de praktijk ook al geregeld voorbij gereden, bijvoorbeeld omdat in een ander ziekenhuis specifieke expertise aanwezig is. Het
advies van de Gezondheidsraad over de 45-minutennorm onderstreept
dit. Kan de Minister reflecteren op het advies van de Gezondheidsraad en
de implicaties die dit heeft voor de nadere uitwerking van de Houtskoolschets? De Gezondheidsraad concludeert dat er geen medisch-wetenschappelijke argumenten zijn voor het aanhouden van deze norm voor
ziekenhuisspreiding ten behoeve van acute zorg. Er is eerder sprake van
kritieke tijdsintervallen dan een eenduidige limiet. Bevestigt dit volgens de
Minister dat niet ieder ziekenhuis over een spoedeisende hulp zou hoeven
te beschikken, maar dat een spoedpost soms ook kan volstaan? Is de
Minister voornemens de 45-minutennorm los te laten op basis van dit
advies? Komt hier een nieuwe norm of nieuwe normen voor in de plaats?
Geven de kritieke tijdsintervallen die de Gezondheidsraad benoemt
anderzijds niet ook aan dat afstand enige rol blijft spelen? Deelt de
Minister in het licht van het advies van de Gezondheidsraad de mening
dat de aanrijtijd van ambulances en de zorg ter plekke belangrijker is dan
de precieze afstand en rijtijd tot aan het dichtstbijzijnde ziekenhuis? Zo ja,
hoe wil de Minister concreet inzetten op een verbetering van de aanrijtijden van ambulances? Welke mogelijkheden ziet de Minister daarnaast
om meer hoogwaardige zorgverlening op locatie mogelijk te maken?

9

De leden van de D66-fractie ontvangen verder graag een nadere concretisering van het idee voor een goede spreiding van integrale spoedposten.
Hoeveel spoedposten heeft de Minister ruwweg voor ogen? Op hoeveel
plekken zou de Minister willen dat een spoedeisende hulp op termijn een
spoedpost wordt? En binnen welke termijn heeft zij de geschetste transitie
voor ogen? Deze leden begrijpen dat de spoedpost ergens tussen een
huisartsenpost en spoedeisende hulp zit qua faciliteiten. Wat betekent dit
voor de bekostiging en het benodigde personeel? Welke schotten zouden
concreet moeten worden weggenomen? Hoe denkt de Minister verder tot
overeenstemming te kunnen komen met veldpartijen over de vraag waar
een spoedeisende hulp komt of mag blijven, en waar een spoedpost?
Deze leden lezen dat dit per regio zal moeten worden bepaald. Is de
Minister voornemens dit zelf te bepalen en af te dwingen of over te laten
aan het veld? En wie dan binnen het veld? Kortom, wie krijgt de regie voor
nadere uitwerking van deze plannen? Kan de Minister tevens ingaan op de
financiële consequenties die een overstap van spoedeisende hulp naar
spoedpost teweegbrengt voor ziekenhuizen? Kan dit in sommige gevallen
aanzienlijke positieve of negatieve financiële gevolgen hebben?
De leden van de D66-fractie vinden het positief dat in de schets van de
Minister ook mensen met psychische klachten terecht kunnen bij integrale
spoedposten. Deze leden zien wel een risico voor deze patiënten als de
spoedposten geïntegreerd zijn met ziekenhuizen. Er bestaat dan immers
een kans dat mensen met psychische klachten worden doorverwezen naar
een spoedeisende hulp in plaats van adequate zorg vanuit een crisisdienst. Soms is deze doorverwijzing gelegitimeerd en deze leden zijn het
eens met de Minister dat de samenwerking kan zorgen voor minder
stigmatisering en het verbeteren van samenwerking tussen verschillende
disciplines. Denkbaar is echter wel dat er situaties zijn waarin patiënten
met psychische klachten teveel prikkels ervaren op een spoedeisende hulp
en dat er belastende en overbodige somatische diagnostiek wordt
verricht. Hoe wordt voorkomen dat deze patiënten onterecht op een
spoedeisende hulp van een ziekenhuis komen? Wat zijn de verhoudingen
tussen de crisisdienst en de spoedeisende hulp in deze situatie?
De leden van de D66-fractie constateren dat hoofdstuk 5 over de randvoorwaarden van de transformatie naar een nieuw acuut zorglandschap
tamelijk abstract is. Op het punt van gegevensuitwisseling lezen deze
leden niets anders dan reeds is afgesproken door de Kamer en Minister. Is
zij nog van plan de bakens te verzetten op het punt van gegevensuitwisseling in de acute zorg. Zo ja, hoe? Daarnaast delen deze leden het
uitgangspunt dat er glasheldere en handhaafbare normen moeten komen.
Wat betekent dit in de praktijk? Komen er nieuwe normen op het gebied
van bereikbaarheid en beschikbaarheid? En hoe zit het met de bestaande
kwaliteitskaders in de acute zorg? Wil de Minister dat deze worden
herzien?
De leden van de D66-fractie constateren dat de Minister hint op een
belangrijke rol voor de grootste of grootste twee verzekeraars en het
ROAZ. Welke rol ziet de Minister voor zichzelf weggelegd? Wie zou
volgens de Minister in de lead moeten zijn? Hoe voorkomen we dat het bij
een schets voor de acute zorg blijft en er de komende jaren uiteindelijk te
weinig werkelijke stappen naar een toekomstbestendige acute zorgketen
worden gezet? Naast de vraag wie de regie krijgt, is het deze leden ook
nog niet duidelijk hoe de financiering zou moeten worden vormgegeven
en welke financiële impact de plannen (ruwweg) hebben. Kan de Minister
dit nader toelichten? Deze leden lezen dat uit een aantal gesprekken met
mensen uit de praktijk naar voren kwam dat betalen voor beschikbaarheid
en integrale financiering draagvlak heeft. Welke mensen zijn dit?

10

De leden van de D66-fractie vragen de Minister voorts in te gaan op de
relatie van de houtskoolschets met het advies van de Raad voor Volksgezondheid en Samenleving (RVS) getiteld «Van deelbelangen naar gedeeld
belang. Een handreiking voor regie op toegankelijke acute zorg». Waar
zitten de raakvlakken en op welk punt wijkt deze schets juist af van het
advies van de RVS? Kan de Minister tevens aangeven hoe zij tegenover de
uitwerking van een betaling op basis van beschikbaarheid in dit advies
kijkt? Deze leden lezen in de schets dat er oog moet blijven voor prikkels
om de zorg doelmatig te leveren. Hoe wil de Minister dit borgen? Deze
leden zien als potentieel risico van financiering op basis van beschikbaarheid dat het financieel lonend wordt om patiënten sneller door te
geleiden naar een afdeling in het ziekenhuis waar niet op basis van
beschikbaarheid maar op basis van behandeling wordt gefinancierd. Deelt
de Minister dit?
Vragen en opmerkingen van de leden van de GroenLinks-fractie
De leden van de GroenLinks-fractie hebben met interesse kennisgenomen
van de door de Minister voor Medische Zorg gemaakte houtskoolschets
over de toekomstige inrichting en bekostiging van de acute zorg. Deze
leden zijn verheugd nu voor het eerst van gedachten te kunnen wisselen
over het gepresenteerde discussiestuk.
De eerste analyse, ook wel de noodzaak voor de houtskoolschets, is
volgens de leden van de GroenLinks-fractie symptomatisch voor het
doorgeslagen marktdenken in de zorg: het is vaak te druk of te stil op de
spoedeisende hulp. Het voordeel van marktwerking zou toch moeten zijn
dat vraag en aanbod zo efficiënt mogelijk verdeeld zouden worden, als het
ware gestuurd door een onzichtbare hand? Als het regelmatig te druk of
juist te stil is, dan kan wel geconcludeerd worden dat, ten minste voor de
acute zorg, marktwerking niet het beste sturingsprincipe is. Om wel goed
te kunnen sturen, eenduidig te kunnen financieren en samenwerking te
stimuleren moeten er strakke afspraken worden gemaakt in de regio
tussen alle partijen en een of twee zorgverzekeraars. Klopt het dat
daarmee eigenlijk regionale acute zorgtafels worden gerealiseerd? Zou
dat niet ook een goed systeem zijn voor planbare zorg? Veel van de
problemen binnen de acute zorgketen, zoals een tekort aan werknemers,
weinig slimme zorg thuis en samenwerking binnen de keten, spelen toch
ook binnen de rest van de zorg?
De leden van de GroenLinks-fractie lezen in de houtskoolschets dat er een
of twee verzekeraars aan de regionale acute zorgtafels komen te zitten en
dat er van de rest van de verzekeraars congruent gedrag wordt verwacht.
Op welke manieren kan dat congruent gedrag worden afgedwongen? Ook
vragen deze leden wat in de ogen van de Minister de voor- en tegenargumenten zijn van een systeem met één verzekeraar en van een systeem
met twee verzekeraars. Tevens vragen zij hoe de Minister zich de
contractering en verdeling van de budgetten voor zich ziet. Worden de
budgetten verdeeld aan dezelfde tafel waar strakke afspraken worden
gemaakt over de organisatie van de acute zorg of moeten de verschillende
aanbieders van acute zorg individueel afspraken maken met de grootste
verzekeraar (of grootste twee verzekeraars)?
Met betrekking tot de financiering op basis van beschikbaarheid hebben
de leden van de GroenLinks-fractie nog een enkele vraag. Op zich lijkt het
logisch om de financiering in de hele acute keten in bepaalde mate te
harmoniseren, waarbij de acute zorg dus net zoals de ambulancezorg op
basis van beschikbaarheid wordt betaald. Deze leden vragen zich wel af
hoe de budgetten dan worden bepaald. Worden de tarieven dan door de
Nederlandse Zorgautoriteit (NZa) bepaald of moeten de zorgaanbieders

11

en verzekeraars daar onderling uit komen? Als de tarieven door de NZa
worden bepaald, wat wordt dan precies de rol van de verzekeraars? Of
wordt het net zoals bij de ambulancevoorziening, waar deels op basis van
productie en deels op basis van beschikbaarheid wordt betaald?
De leden van de GroenLinks-fractie zouden ook graag zien dat de
financiële schotten binnen de zorg worden afgebroken en zien ook wel de
potentie van strakke afspraken binnen het ROAZ met een of twee
verzekeraars. Toch maken deze leden zich zorgen over een potentieel
nieuw schot. Binnen de houtskoolschets lijken de acute zorg en de
electieve zorg nu gescheiden, waarbij de afspraken binnen de regio alleen
worden gemaakt door partners binnen het ROAZ. Toch zijn de meeste
partijen in het ROAZ ook zorgaanbieders die andere zorg verlenen. Is er
met het huidige systeem dan niet de mogelijkheid dat er een nieuw schot
wordt gecreëerd tussen planbare en acute zorg? In hoeverre kan dat
volgens de Minister schadelijk zijn, aangezien de acute en planbare zorg
toch ook vaak in elkaars verlengde liggen?
De leden van de GroenLinks-fractie hebben ook nog een vraag over de
verhouding tussen ziekenhuizen en integrale spoedposten. Het zijn vaak
mensen met chronische aandoeningen die acuut zorg nodig hebben.
Zolang spoedposten verbonden zijn aan ziekenhuizen, zijn er ook
specialisten in huis die specifieke expertise hebben en de acute zorgvraag
in het perspectief van het langere behandeltraject van de zorgvrager
kunnen plaatsen. Hoe blijven de integrale spoedposten verbonden met de
ziekenhuizen? Of zijn deze in principe altijd gevestigd in een ziekenhuis?
De leden van de GroenLinks-fractie vragen zich ook af hoe de verdeling
van integrale spoedposten zich verhoudt tot het ziekenhuislandschap. Er
zijn nu ruwweg twee manieren om in een ziekenhuis opgenomen te
worden. De eerste is via een verwijzing van de huisarts voor niet-acute
zorg en de tweede is via de spoedeisende hulp. Op het moment dat
ziekenhuizen hun spoedeisende hulp verliezen, kan dat grote gevolgen
hebben voor de financiële gezondheid van zo’n ziekenhuis. Hoe wordt de
koppeling gemaakt binnen het systeem in de houtskoolschets en het
ziekenhuislandschap en blijven de ziekenhuizen in de regio behouden? In
de houtskoolschets wordt ook een concentratie van SEH-locaties
geschetst, met een reductie van het aantal ziekenhuizen met een SEH en
een IC. Kunnen al deze ziekenhuizen in de regio wel blijven bestaan als ze
mogelijk hun SEH en IC verliezen? Welke waarborgen kunnen hiervoor
worden ingebouwd?
In de houtskoolschets acute zorg valt te lezen dat er ook meer acute zorg
thuis verleend moet worden. Hierbij moet worden gedacht aan een
wijkverpleegkundige en een verloskundige die bij de cliënt thuis komen.
De leden van de GroenLinks-fractie onderschrijven dat het fijn kan zijn
voor de zorgvrager als de zorgverlener naar zijn of haar huis komt. Toch
vragen deze leden zich af in hoeverre dit haalbaar is. Zoals ook in de
houtskoolschets staat beschreven, is de arbeidsmarktproblematiek een
van de knelpunten binnen de acute zorg. Zijn er wel voldoende zorgverleners en hebben die wel voldoende tijd om bij zorgvragers thuis langs te
gaan? Wat is er extra nodig aan verloskundigen en wijkverpleegkundigen
om deze functie binnen het voorgespiegelde acute zorglandschap te
kunnen vervullen? Hoe verhoudt zich acute zorg thuis qua kosten tot acute
zorg op een spoedpost? Op een spoedpost zijn er natuurlijk extra
materiële kosten, maar kan wel efficiënter met personeel omgegaan
worden.

12

Een belangrijk deel van de Houtskoolschets acute zorg gaat over het
voorkomen van acute zorg. De leden van de GroenLinks-fractie vinden het
sowieso een goed idee om in te zetten op het voorkomen van acute zorg.
In de houtskoolschets staat dat de samenwerking tussen het sociaal
domein en het medische domein goed moet zijn om een deel van de
acute zorg te voorkomen. Nu valt alleen de planbare zorg vanuit het
medische domein, langdurige zorg en maatschappelijke ondersteuning
niet onder de acute zorg. Op welke wijze zullen deze aanbieders van zorg
wel betrokken worden bij de overleggen van het ROAZ en hoe wordt deze
samenwerking gefinancierd? Of worden er bij het ROAZ ook afspraken
gemaakt om acute zorg te voorkomen met partijen die daar dan een rol in
spelen?
Mocht acute zorg niet voorkomen kunnen worden, dan is goede triage
belangrijk, zo valt te lezen in de houtskoolschets. Hierover hebben de
leden van de GroenLinks-fractie nog wel een aantal vragen. Hoewel één
landelijk nummer een hoop onduidelijkheid kan voorkomen, kan het ook
in de weg staan voor ouderen die al weten welke zorgverlener ze moeten
hebben. Kunnen bijvoorbeeld ouderen in dat nieuwe systeem ook nog
direct contact opnemen met zorgverleners, of is het de bedoeling dat er
altijd naar het ene nummer wordt gebeld?
In de houtskoolschets staat dat de werkzaamheden van de zorgverleners
kunnen veranderen bij de voorgestelde wijzigingen. De leden van de
GroenLinks-fractie vragen zich daarom af in hoeverre zorgverleners zelf
zijn betrokken bij het maken van de houtskoolschets. Specifiek: zijn
vertegenwoordigers van huisartsen, verpleegkundigen, verpleegkundig
specialisten, spoedeisendehulpartsen, psychologen, specialisten
ouderengeneeskunde en geriaters geraadpleegd? Zo ja, hoe keken zij
tegen de voorgestelde veranderingen aan? In andere woorden, als acute
zorg wordt georganiseerd zoals in het houtskoolschets is voorgesteld,
worden zorgverleners dan beter in staat gesteld om goede zorg te
verlenen of voorzien zorgverleners zelf nu al knelpunten en hoe wordt dan
aan deze knelpunten tegemoetgekomen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen van
de Houtskoolschets acute zorg. Deze leden hebben naar aanleiding van
deze houtskoolschets alvast onderstaande opmerkingen en vragen.
Samenvatting
De leden van de SP-fractie vinden het een goede stap dat er serieus
nagedacht wordt over de toekomst van de acute zorg qua inrichting en
financiering. Wel vragen deze leden wat er precies gedaan wordt met de
ontvangen reacties in de consultaties. Hoe worden deze reacties precies
gewogen? Wie neemt de uiteindelijke beslissing? Is het een vorm van «de
meeste stemmen winnen»? Zijn bepaalde mogelijke veranderingen/
suggesties al bij voorbaat uitgesloten/geen optie?
Betalen voor beschikbaarheid in de regio
In de houtskoolschets wordt aangegeven: «We vinden dat acute zorg een
cruciale voorziening is en hechten veel waarde aan de beschikbaarheid en
toegankelijkheid van de acute zorg, daarom kijken we of betalen voor
beschikbaarheid van bepaalde acute zorgvoorzieningen een logische
route is». Wordt dit dan een onderwerp in de consultatie of wordt hierbij
een ander pad belopen, zo vragen de leden van de SP-fractie. Welke partij
wordt hier precies bedoeld met «we»?

13

1.1 De houtskoolschets is een discussiestuk
Op een aantal plaatsen in de houtskoolschets wordt verwezen naar de
geleerde lessen van de coronacrisis. Welke COVID-19-lessen zijn of
worden meegenomen in de uitwerking, zo vragen de leden van de
SP-fractie.
2.1 We kunnen niet niks doen
Er worden verschillende belangrijke randvoorwaarden benoemd. De zorg
moet bijvoorbeeld kwalitatief goed én betaalbaar zijn. De leden van de
SP-fractie zijn in dit kader benieuwd welke weging tussen deze twee
randvoorwaarden gemaakt zal worden. Hoe krijgt deze weging vorm?
3.2 Samenwerking tussen het sociaal en het medisch domein
In deze paragraaf wordt de «wijkkliniek» geopperd. Graag ontvangen de
leden van de SP-fractie een nadere toelichting op dit idee. Komt er dan in
iedere wijk een dergelijke wijkkliniek? Wie werken er in de wijkkliniek? Hoe
wordt in dit kader gedacht over het oprichten van Zorgbuurthuizen (zoals
door de SP voorgesteld)? Wordt deze optie expliciet meegenomen in de
verdere uitwerkingen? Wat is op dit onderwerp trouwens de voortgang?
Zitten er als Zorgbuurthuizen in de pijpleiding? En hoe zit het bijvoorbeeld
met wetswijzigingen die nodig worden geacht?
4.3 Regionale zorgmeldkamers voor niet-levensbedreigende acute
zorgvragen
Als één van de pijlers voor de inrichting van het acute zorglandschap
wordt genoemd de «regionale zorgmeldkamers voor niet levensbedreigende acute zorg». De leden van de SP-fractie vragen zich af of dit een
wenselijke ontwikkeling is wanneer er één centraal nummer komt voor
alle niet-levensbedreigende acute zorgvragen in plaats van alle nu
bestaande nummers. We hebben nu immers de huisarts en huisartsenposten om de ernst te beoordelen als iets in eerste instantie minder
spoedeisend is naast 112. Gaat er geen nieuwe verwarring ontstaan voor
gebruikers van respectievelijk dit nummer en 112? Is het niet wenselijker
meer te investeren in de bereikbaarheid van de huisartsen en huisartsenposten dan weer iets nieuws te bedenken? Wat vinden de hulpverleners
die de zorg moeten leveren en de patiënten die de zorg moeten
ontvangen nu van al deze plannen?
4.4 Een goede spreiding van integrale spoedposten
In deze paragraaf wordt beschreven dat veel meer acute zorg voorkomen
kan worden of thuis kan plaatsvinden. Kan het verwachte «veel meer»
nader gespecificeerd/gekwantificeerd worden, zo vragen de leden van de
SP-fractie. Welk deel van de acute zorg kan voorkomen dan wel naar thuis
verplaatst worden?
Er worden veel plannen beschreven rondom de spoedposten en de
spoedeisende hulp. Aangegeven wordt dat de huisartsenpost zoals die nu
bestaat zal verdwijnen, maar dat de zorg die daar geleverd niet zal
verdwijnen. Waarom precies is het idee om de huisartsenposten geheel te
schrappen in plaats van een betere samenwerking? De leden van de
SP-fractie vragen wat de gevolgen hiervan zijn als het gaat om aantallen,
beschikbaarheid en bereikbaarheid van spoedeisende hulpposten.

14

Begrijpen de leden van de SP-fractie het goed dat tussen locaties/regio’s
verschillende afspraken kunnen gelden qua aantallen spoedeisende
hulpposten, reisafstanden of reistijden? Er zal toch wel een minimale
landelijke eis gaan gelden? Kan in ieder geval gegarandeerd worden dat
er niet meer spoedeisende hulpposten gesloten worden?
4.10 De zorgprofessional in het acute zorglandschap
Alle wijzigingen zoals beschreven in de houtskoolschets zullen zonder
twijfel leiden tot een veranderende rol voor de zorgprofessionals, zo
menen de leden van de SP-fractie. Aangegeven wordt dat nog niet goed
ingeschat kan worden wat de invloed is van de wijzigingen op de vraag
naar personeel. Kan er al wel iets gezegd worden over de verwachte
veranderingen met betrekking tot de druk op personeel (de werkdruk)?
5.2 Data moet stromen
Een punt dat de coronacrisis ons heeft geleerd is dat er weinig inzicht is in
de (beschikbare) capaciteit van verschillende ziekenhuizen. Voor de ideeën
uit de houtskoolschets is een goed inzicht hierin erg belangrijk. De leden
van de SP-fractie vragen hoe dit brede inzicht in beschikbare capaciteit
vergroot wordt.
5.3 Glasheldere en handhaafbare normen
De leden van de SP-fractie zijn zeer benieuwd naar de uitkomsten van het
onderzoek van de Gezondheidsraad naar de vraag of er een relatie bestaat
tussen gezondheidsuitkomsten en de tijd die nodig is. De leden vragen
om een uitgebreide aparte reflectie op dit rapport, waarin ook de analyses
van de SP op dit punt worden meegenomen2.
5.5 Strakke afspraken in de regio
De leden van de SP-fractie delen de opvatting dat de zorgvraag per regio
kan verschillen en het aanbod daarop aangepast moet worden. Wel
vragen deze leden in hoeverre de zorg tussen de verschillende regio’s kan
en mag verschillen. Zijn hier reeds ideeën over?
Aangegeven wordt dat zorgverzekeraars via de contractering een
stuwende rol kunnen spelen. De leden van de SP-fractie vragen zich af of,
nu de hele toekomst van de acute zorg vormgegeven dient te worden en
onderwerp is van discussie, ook de rol van de zorgverzekeraars onderwerp van discussie is en of de zorgverzekeraar kan veranderen of zelfs
verdwijnen. Is in deze discussie ook de rol van de zorgverzekeraar
onderwerp van gesprek of wordt die als vast gegeven gezien?
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de Houtskoolschets acute zorg. Deze leden onderschrijven het doel van de houtskoolschets, namelijk het toegankelijk en betaalbaar houden van kwalitatief
hoogwaardige acute zorg. Zij hebben een aantal vragen die zij graag
beantwoord zien.
De voorstellen in de houtskoolschets beogen problemen als onnodig
gebruik van acute zorg, onduidelijkheid over het juiste loket, personeelstekort en verbetering van samenwerking op te lossen. Heeft herinrichting
2

SP, 20 januari 2020, «Een ziekenhuis dichtbij in 20 minuten» (https://www.sp.nl/rapport/2020/
ziekenhuis-dichtbij-in-20-minuten).

15

de voorkeur ten opzichte van het aanpakken van deze problemen binnen
het huidige systeem? Is onderzocht hoe het instellen van één landelijk
noodnummer in Nederland zal gaan werken? Is daarbij rekening
gehouden met de ervaringen in Denemarken, waarbij het instellen van
een noodnummer leidde tot een toename van SEH-bezoek, of in het
Verenigd Koninkrijk, waar het aantal zelfverwijzers is gestegen? Wat is de
verwachting voor Nederland? In hoeverre draagt deze herinrichting van
het systeem van acute zorg bij aan het oplossen van personeelstekorten in
de acute zorg? Op welke wijze zullen de voorgestelde veranderingen
hieraan bijdrage? Welke cijfers liggen hieraan ten grondslag? Welke
impact zullen de voorgestelde ontwikkelingen hebben op het aantal
benodigde gespecialiseerde verpleegkundigen, triagisten en huisartsen?
In hoeverre maken de voorgestelde ontwikkelingen het werken in de zorg
aantrekkelijker? In hoeverre hebben zorgmedewerkers input geleverd voor
de voorliggende schets? In hoeverre kunnen zorgmedewerkers meepraten
over de verdere uitwerking van de houtskoolschets?
In de houtskoolschets wordt meerdere malen de belangrijke taak van
triagisten benoemd. Hoe zal de regionale zorgmeldkamer worden
ingericht? Kan precies worden aangegeven hoe de triagisten te werk
gaan? Is het de bedoeling dat de Nederlandse Triage Standaard (NTS)
wordt gebruikt? Hoe wordt rekening gehouden met het feit dat de
kwaliteit van deze standaard niet altijd even goed is? Hoe zal worden
voorkomen dat overtriage plaatsvindt, met hogere patiëntaantallen en
overbelasting van huisartsenposten, of dat bij oudere patiënten die
klachten vaak atypisch presenteren, juist ondertriage plaats vindt? Zal nog
worden onderzocht welke wijze van triage optimaal is en welke zorgprofessionals het beste kunnen worden ingezet? Zo nee, waarom niet?
In hoeverre zijn de ervaringen van de corona-crisis meegenomen in de
totstandkoming van de houtskoolschets?
In de houtskoolschets wordt voorgesteld om acute zorg verder te
concentreren in spoedposten en SEH-posten. Acute zorg zal in minder
ziekenhuizen plaats vinden. Wat zullen de gevolgen zijn voor patiënten in
rurale gebieden en krimpregio’s? In hoeverre wordt hier prioriteit gegeven
aan de doelmatigheid en efficiënte van de acute zorg in plaats van aan de
beschikbaarheid van acute zorg? Hoe zal worden voorkomen dat een
toenemende concentratie van spoedzorg leidt tot «witte vlekken» in
Nederland, plekken waar de afstand tot spoedzorg langer wordt dan de
norm van 45 minuten? In de houtskoolschets staat omschreven dat nog
moet worden bepaald waar spoedposten komen, hoeveel per regio, met
welke openingstijden en hoe zij worden ingericht. Hoe zal dit worden
bepaald? Betekent verdere concentratie van spoedposten dat meer
mensen een langere afstand moeten afleggen naar de dichtstbijzijnde
spoedpost? Hoe zal dit bijdragen aan de patiënttevredenheid? Hebben
patiënten kunnen bijdragen aan de houtskoolschets? Zo ja, op welke
wijze?
In hoeverre zal een verdere concentratie van de bevallingszorg eraan
bijdragen dat er «witte vlekken» ontstaan met betrekking tot bevallingszorg? Hoe denkt de Minister bevallingszorg toegankelijk te houden
voor vrouwen in dunbevolkte regio’s? Zal een verdere concentratie van
bevallingszorg ertoe leiden dat de keuzevrijheid van vrouwen om zelf te
bepalen hoe en waar zij willen bevallen in het geding komt? In de schets
staat benoemd dat wanneer eigen bijdrage voor bevallen in het ziekenhuis
of in een geboortecentrum deze beweging in de weg staat, gekeken moet
worden naar een oplossing. Wat voor een oplossing wordt hier bedoeld?

16

Is bij de totstandkoming van de houtskoolschets voldoende rekening
gehouden met het feit dat acute zorg ook chronische zorg is die niet enkel
via de SEH, huisartsenpraktijk of spoedpost wordt behandeld? In hoeverre
wordt rekening gehouden met het feit dat het merendeel van de patiënten
op de SEH een onderliggende chronische ziekte heeft en dat de acute
klachten gezien kunnen worden als een verslechtering van de chronische
ziekte? De leden van de PvdA-fractie zijn van mening dat het voor een
toekomstbestendige zorgstelsel essentieel is dat dit zo wordt ingericht dat
een acute zorgvraag niet op zichzelf wordt behandeld, maar altijd wordt
bezien binnen het behandeltraject van een chronische patiënt. In hoeverre
wordt hier rekening mee gehouden?
Hoe wordt de rol van regiebehandelaar gezien binnen deze houtkoolschets? Er kan een toename verwacht worden van oudere patiënten met
multimorbiditeit en polyfarmacie, die soms ook met een combinatie van
sociale factoren of psychische problemen te maken hebben. Een
regiebehandelaar zou voordelen kunnen hebben als aanspreekpunt. In
hoeverre zou deze regietaak ook bij medisch specialisten kunnen worden
neergelegd? Hoe zal worden gezorgd voor duidelijke regie en een
duidelijk aanspreekpunt bij deze groep patiënten?
Momenteel zijn er 83 SEH’s in Nederland. Welk deel hiervan dreigt te
verdwijnen op basis van de voorstellen gedaan in de houtskoolschets? Op
basis van kwaliteitsoverwegingen zal het aantal SEH-locaties worden
bepaald, zo staat in de schets. Om welke overwegingen gaat het? Hoeveel
ziekenhuizen zullen mogelijk als gevolg van verdere concentratie van
SEH-voorzieningen hun SEH-afdeling kwijtraken? Welke impact heeft dat
op deze ziekenhuizen? Voorziet de Minister sluiting van regionale
ziekenhuizen als gevolg van een verdere concentratie van spoedzorg?
In hoeverre zal bij de doorontwikkeling van de houtskoolschets acute zorg
rekening gehouden worden met regiobeelden en de behoefte van de
patiënt in de regio? Hoe zal de input geleverd tijdens de consultatie
worden meegewogen bij verdere uitwerking van de houtskoolschets?
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben kennisgenomen van de
Houtskoolschets acute zorg en hebben hierbij een aantal opmerkingen en
vragen.
De leden van de ChristenUnie-fractie vinden het van groot belang dat er in
heel Nederland goede acute zorg beschikbaar is. De afgelopen jaren zijn
er steeds meer spoedeisende hulpposten gesloten, waardoor de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de acute zorg in de regio onder druk
staat. Bovendien kan het wegvallen van spoedeisende hulpposten ertoe
leiden dat ziekenhuizen niet meer zelfstandig kunnen voortbestaan. Het is
daarom belangrijk dat er wordt nagedacht over de organisatie van de
acute zorg voor de toekomst, ook met het oog op de toegankelijkheid en
bereikbaarheid van de medisch-specialistische zorg in brede zin.
Deze leden hebben hierbij specifieke zorgen over de toegankelijkheid en
de bereikbaarheid van de acute (geboorte)zorg voor burgers in rurale
gebieden in de regio. Kan de Minister schetsen hoe zij de acute zorg in de
regio in de toekomst voor zich ziet?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister naar de effecten
die zij verwacht van het anders organiseren van de acute zorg voor de
regionale ziekenhuizen. Verwacht zij dat ziekenhuizen zullen moeten
sluiten als gevolg van een verdere concentratie van de spoedeisende

17

hulpposten? En kan de Minister aangeven waarmee zij rekening houdt als
het gaat om het vermindering van het aantal spoedeisende hulpposten in
Nederland?
De leden van de ChristenUnie-fractie constateren dat er momenteel in
heel Nederland via de ROAZ’en afspraken gemaakt worden om de
lC-capaciteit te vergroten. Deze leden vragen de Minister of deze
opschaling via de bestaande ROAZ-structuur niet op gespannen voet staat
met het plan om de acute zorg in Nederland meer en meer te concentreren. In hoeverre wordt de actuele corona-aanpak meegenomen bij de
uitwerking van de houtskoolschets?
Genoemde leden zijn verheugd te horen dat er één landelijk telefoonnummer komt voor niet-levensbedreigende acute zorg. Dit betekent echter
dat zorgvuldige triage nóg belangrijker wordt. Kan de Minister toelichten
op welke wijze de triagist te werk gaat, hoe de kwaliteit wordt geborgd en
hoe wordt voorkomen dat er sprake is van overtriage, die leidt tot hogere
patiëntaantallen en overbelasting, of van ondertriage, bijvoorbeeld
doordat oudere patiënten hun klachten vaak op atypische wijze presenteren?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister hoe zij wil
voorkomen dat het landelijke telefoonnummer ertoe zal leiden dat de
afstand tussen patiënt en de eigen zorgverleners groter wordt, aangezien
er een nieuwe tussenlaag wordt gecreëerd waarbij de zorgverleners niet
meer altijd rechtstreeks bereikbaar zijn.
Deze leden vragen hoe burgers worden geïnformeerd over het verschil
tussen een spoedpost en een spoedeisende hulppost en over wanneer ze
welk telefoonnummer moeten bellen. Komt er een voorlichtingscampagne?
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen de Minister nader in te gaan
op de locatie van de spoedposten. Zal dit altijd in een ziekenhuis zijn of is
het ook mogelijk om spoedposten in te richten in gezondheidscentra? Zij
vragen of er straks uniforme eisen zullen komen waaraan elke spoedpost
of een spoedeisende hulppost moet voldoen. Of is hierin differentiatie
mogelijk?
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben met instemming kennisgenomen van het feit dat ook de acute zorg integraal wordt meegenomen in
het acute zorglandschap. Deze leden vragen of hierbij ook de link met de
crisisdienst ggz wordt gelegd en of er altijd zal worden geborgd dat er
voldoende mogelijkheden zijn voor een crisisopname.
Deze leden vragen hoe de inzet van burgerhulpverleners en de beschikbaarheid van automatische externe defibrillatoren (AED’s) worden
meegenomen bij de uitwerking van de houtskoolschets.
De leden van de ChristenUnie-fractie vragen hoe de Minister regionale
partijen en burgers wil betrekken bij het oplossen van de dilemma’s bij het
toegankelijk houden van de acute zorg in de regio.
Tot slot vragen de leden van de ChristenUnie-fractie de Minister om bij
de uitwerking in ieder geval ook oog te houden voor de waardering,
betrokkenheid en zeggenschap van zorgprofessionals, met name
verpleegkundigen. Hoe worden zij concreet betrokken bij de uitwerking
en welke ruimte hebben zij daarbij om nog input te geven?

18

Vragen en opmerkingen van de leden van de 50PLUS-fractie
Voor ons ligt een houtskoolschets – en dat klopt, want het is hier en daar
nog heel vaag. Het is jammer dat de internetconsultatie nog niet is
afgerond. De leden van de 50PLUS-fractie zijn heel benieuwd hoe er in het
veld over wordt gedacht.
De leden van de 50PLUS-fractie zijn te spreken over de gedachte van de
integrale spoedposten zodat niet-levensbedreigende acute zorg dichterbij
komt. Dit kan alleen werken wanneer er voldoende spreiding is zodat de
spoedpost ook goed bereikbaar is, ook in landelijke gebieden. De integrale
spoedposten zijn ook overdag open. Hoe verhoudt zich dat tot de
huisartsenposten, die ook overdag bereikbaar zijn? Wat is de rol van de
huisarts en de huisartspraktijk in de acute zorg overdag? Hoe is het
duidelijk voor de gebruiker waar hij of zij naartoe moet met zijn of haar
zorgvraag? Op basis van welke criteria wordt bepaald waar een spoedpost
komt te liggen en welke spoedposten in de nacht open zijn? Kan de
Minister daar al iets over zeggen? Er zullen volumenormen worden
bepaald. Is dat geen risico voor minder dichtbevolkte gebieden? Ook daar
moet de acute zorg goed bereikbaar zijn. Voor de huisarts betaal je geen
eigen bijdrage, bij het ziekenhuis wel. Hoe gaat dat straks bij de spoedposten? Moet daar wel of geen eigen bijdrage worden betaald? In de
schets staat dat de spoedposten ook zwangerschappen begeleiden.
Betekent dat ook dat je daar kunt bevallen?
De leden van de 50PLUS-fractie zien de voordelen van één landelijk
nummer voor niet-acute zorgvragen, maar hebben daarover nog een
aantal vragen. In andere landen waar een landelijk nummer werd
opgericht, was een flinke toename te zien van het aantal SEH-bezoeken.
Ook is het de vraag of een landelijk nummer niet een extra laag creëert en
zorgverleners minder toegankelijk maakt. Gaat de Minister eerst onderzoeken of een landelijk nummer daadwerkelijk bijdraagt aan een verbetering van de huidige situatie?
Om de keten vloeiend te laten verlopen is informatieoverdracht van
essentieel belang. Dat levert nog steeds problemen op, onder andere
omdat ICT-systemen niet op elkaar zijn afgestemd. ICT-bedrijven houden
dat soms bewust tegen. Wanneer gaat de Minister hier iets aan doen?
Een aangenomen motie van het lid Geleijnse (50PLUS) uit 2018 vroeg om
ziekenhuizen informatie over actuele beddencapaciteit met elkaar uit te
laten wisselen (Kamerstuk 31 016, nr. 181). Tijdens de coronacrisis werd
nog eens benadrukt hoe essentieel dat is en is een systeem geïntroduceerd dat dat mogelijk maakte. Kan er voortgeborduurd worden op dat
systeem en kunnen andere betrokken partijen daarop aansluiten? Welke
lessen zijn er geleerd tijdens de coronacrisis die meegenomen kunnen
worden in het verder ontwikkelen van dat systeem?
In de houtskoolschets wordt een groot beroep gedaan op de gemeenten
als het gaat om het voorkomen van acute zorg en de zorg na een
spoedopname. Er wordt steeds meer op het bord van de gemeenten
gelegd. Worden zij hiervoor gecompenseerd? De leden van de 50PLUSfractie zijn benieuwd naar de reactie van de Vereniging van Nederlandse
Gemeenten (VNG).
Toenmalig Minister voor Medische Zorg Bruins heeft in functie besloten
de ambulancevoorziening een niet-economische dienst van algemeen
belang (NEDAB) te maken. In de Houtskoolschets acute zorg zou daar
nader op ingegaan worden en bekeken worden of de NEDAB-aanwijzing
voor meer onderdelen van de acute zorg zou kunnen gelden. Daar lezen

19

de leden van de 50PLUS-fractie niets over. Zou de huidige Minister voor
Medische Zorg daar meer duidelijkheid over kunnen geven?
Ambulances zullen uitgebreid moeten worden als er, zoals in de schets
vermeld staat, al meer onderzoek gaat plaatsvinden in de ambulance zelf.
Daar zijn kosten aan verbonden en van ambulancepersoneel wordt meer
verwacht. Zijn zij daartoe opgeleid en wat vindt het ambulancepersoneel
zelf van deze richting?
De houtskoolschets vraagt om nauwe samenwerking over domeinen
heen. In hoeverre zijn de schotten tussen die verschillende domeinen een
belemmering?
De leden van de 50PLUS-fractie juichen het concept van de wijkkliniek toe,
maar vragen zich af hoe dat in de praktijk wordt vormgegeven. Zijn
voldoende huidige verpleeghuis-, verzorgingshuis- en thuiszorginstellingen hiervoor geschikt? Wat zijn de voorwaarden bij het bepalen van de
spreiding van die wijkklinieken in de gemeenten?
Ten slotte vinden de leden van de 50PLUS-fractie het belangrijk dat
iedereen in Nederland toegang tot spoedzorg heeft binnen de
45-minutennorm. Wordt dat met deze houtskoolschets voldoende
gewaarborgd?
II Antwoord/Reactie van de Minister

20