Wageningen Food & Biobased Research

D e missie van Wageningen University & Research is ‘ To ex plore the potential of

Bornse Weilanden 9

nature to improve the q uality of life’ . Binnen Wageningen University & Research

6708 WG Wageningen

bundelen Wageningen University en gespecialiseerde onderzoeksinstituten van

www.wur.nl/wfbr

Stichting Wageningen Research hun krachten om bij te dragen aan de oplossing

info.wfbr@wur.nl

van belangrij ke vragen in het domein van gezonde voeding en leefomgeving.

Verkenning effect verschuiven meetpunt
recycling kunststofverpakkingen

Met ongeveer 30 vestigingen, 5 .000 medewerkers en 10.000 studenten behoort
Rapport 1923

Wageningen University & Research wereldwij d tot de aansprekende kennisinstellingen binnen haar domein. D e integrale benadering van de vraagstukken
en de samenwerking tussen verschillende disciplines vormen het hart van de
unieke Wageningen aanpak.

M.T. Brouwer, I.W. Smeding en E.U. Thoden van Velzen

Verkenning effect verschuiven meetpunt
recycling kunststofverpakkingen

Auteurs: M.T. Brouwer, I.W. Smeding en E.U. Thoden van Velzen

Instituut: Wageningen Food and Biobased Research

Dit onderzoek is uitgevoerd door Wageningen Food & Biobased Research in opdracht van en gefinancierd door het
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (projectnummer 6229085900).

Wageningen Food & Biobased Research
Wageningen, maart 2019

Openbaar
Rapport 1923
ISBN 978-94-6343-927-5

Versie: definitief
Reviewer: Wouter Post
Goedgekeurd door: Arie van der Bent
Opdrachtgever: het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat
Financier: het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat

Dit rapport is gratis te downloaden op https://doi.org/10.18174/474139/ of op www.wur.nl/wfbr
(onder publicaties).

© 2019 Wageningen Food & Biobased Research, instituut binnen de rechtspersoon Stichting
Wageningen Research.
Het is de opdrachtgever toegestaan dit rapport integraal openbaar te maken en ter inzage te geven
aan derden. Zonder voorafgaande schriftelijke toestemming van Wageningen Food & Biobased
Research is het niet toegestaan:
a.

dit door Wageningen Food & Biobased Research uitgebrachte rapport gedeeltelijk te publiceren of

b.

dit door Wageningen Food & Biobased Research uitgebrachte rapport, c.q. de naam van het

op andere wijze gedeeltelijk openbaar te maken;
rapport of Wageningen Food & Biobased Research, geheel of gedeeltelijk te doen gebruiken ten
behoeve van het instellen van claims, voor het voeren van gerechtelijke procedures, voor
reclame of antireclame en ten behoeve van werving in meer algemene zin;
c.

de naam van Wageningen Food & Biobased Research te gebruiken in andere zin dan als auteur
van dit rapport.

Postbus 17, 6700 AA Wageningen, T 0317 48 00 84, E info.wfbr@wur.nl, www.wur.nl/wfbr.
Wageningen Food & Biobased Research is onderdeel van Wageningen University & Research.
Alle rechten voorbehouden. Niets uit deze uitgave mag worden verveelvoudigd, opgeslagen in een
geautomatiseerd gegevensbestand of openbaar gemaakt in enige vorm of op enige wijze, hetzij
elektronisch, hetzij mechanisch, door fotokopieën, opnamen of enige andere manier, zonder
voorafgaande schriftelijke toestemming van de uitgever. De uitgever aanvaardt geen
aansprakelijkheid voor eventuele fouten of onvolkomenheden.

|2

Inhoud

1

Inleiding

6

2

Methode

7

3

2.1

Huidige berekening van het recyclingrendement

8

2.2

Nieuwe berekening van het recyclingrendement

8

2.3

Het rekenmodel

12

2.4

Data verzameling

12

2.4.1

Op de markt gebrachte kunststofverpakkingen

12

2.4.2

Gerecyclede kunststofverpakkingen

12

Resultaten
3.1

Gewassen maalgoed uit huishoudelijk ingezamelde kunststofverpakkingen
3.1.1

4

5

14
14

Gemodelleerde hoeveelheid gewassen maalgoed uit huishoudelijke
kunststofverpakkingen

14

3.1.2

Uitvoeringwijzen mechanisch recyclingproces

15

3.1.3

Het ontstaan van fijngoed

16

3.1.4

Hoeveelheid gewassen maalgoed uit huishoudelijke kunststofverpakkingen

17

3.2

Gewassen maalgoed uit via statiegeld ingezamelde kunststofverpakkingen

17

3.3

Gewassen maalgoed uit bedrijfsmatig ingezameld kunststofverpakkingsafval

18

3.4

Recyclingrendement

18

Discussie

19

4.1

Uitvoeringswijze recyclingprocessen

19

4.2

Van meetpunt naar berekenpunt

20

4.3

PET schalen recycling

22

Conclusie

23

Woordenlijst

24

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

|3

Samenvatting
EU richtlijn 94/62/EG beschrijft welke doelstellingen moeten worden bereikt door de lidstaten met
betrekking tot de terugwinning en recycling van verpakkingsafval. De richtlijn voor het bepalen van dit
recyclingrendement wordt gewijzigd, deze wijziging is beschreven in EU richtlijn 2018/852. Door deze
wijziging verschuift het meetmoment in de recyclingketen voor de bepaling van de hoeveelheid
gerecycled kunststofverpakkingsafval. In de huidige regelgeving wordt de hoeveelheid sorteerproduct
gemeten en (na enkele correcties) gerapporteerd. In de nieuwe regelgeving geldt als de hoeveelheid
gerecycled kunststof het gewassen maalgoed, een product dat zich later in de keten bevindt. De
nieuwe richtlijn zal dus effect hebben op het door Nederland gerapporteerde recyclingrendement. In
opdracht van het Ministerie Infrastructuur en Waterstaat heeft Wageningen Food & Biobased Research
onderzocht wat de effecten zijn van de nieuwe EU richtlijn 2018/852 op het door Nederland
gerapporteerde recyclingrendement van kunststofverpakkingsafval.
Het recyclingrendement wordt bepaald op basis van onderstaande vergelijking. Waarbij het
recyclingrendement (𝑅𝑅𝑚𝑚 ) wordt berekend op basis van het gewicht gerecycled
kunststofverpakkingsafval (𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 ) en het gewicht op de markt gebrachte kunststofverpakkingen

(𝑀𝑀𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚 ).

𝑅𝑅𝑚𝑚 =

𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔
𝑀𝑀𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚

Berekening van het recyclingrendement
De hoeveelheid op de markt gebrachte kunststofverpakkingen zal met de invoer van de nieuwe
richtlijn niet veranderen. De hoeveelheid te rapporteren gerecyclede kunststofverpakkingen zal echter
wel anders worden. Als gevolg van de nieuwe wetgeving, zal later in het recycling proces gemeten
worden, waardoor materiaalverliezen die optreden tijdens mechanische recycling van
kunststofverpakkingen en het gewicht aan vocht en vuil in de verpakkingen niet meer meegenomen
worden in het te rapporteren gewicht gerecyclede kunststoffen. Bij een gelijkblijvende situatie zal het
te rapporteren percentage dus dalen. Het meetpunt verschuift van het sorteerproduct naar gewassen
maalgoed, zoals weergegeven in de figuur hieronder.

Schematische weergave van het rekenpunt voor de hoeveelheid gerecyclede
kunststofverpakkingen volgens de huidige en de nieuwe richtlijn

In 2017 werd in Nederland 512 kton aan kunststofverpakkingen op de markt gebracht. Deze
verpakkingen worden gebruikt en afgedankt, waarna vervolgens een deel wordt gerecycled. Drie
soorten gerecyclede kunststoffen worden onderscheiden: gewassen maalgoed uit huishoudelijk
kunststofverpakkingsafval, uit statiegeldflessen en uit bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval. De

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

|4

hoeveelheid gewassen maalgoederen in deze verschillende categorieën kan worden opgeteld tot een
totale hoeveelheid gerecycled kunststofverpakkingsafval, waarmee het recyclingrendement kan
worden berekend. Voor 2017 is berekend dat de volgende hoeveelheden gewassen maalgoederen zijn
geproduceerd:
•

Uit huishoudelijk kunststofverpakkingsafval: tussen 82 en 94 kton

•

Uit statiegeld: tussen 19 en 22 kton

•

Uit bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval: tussen 77 en 82 kton.

Totaal wordt er in Nederland dus tussen 178 en 198 kton gerecycled kunststof uit verpakkingen
opgeleverd. Het recyclingrendement van 2017 ligt op basis van het nieuwe meetpunt tussen de 35 en
39%.
Dit is lager dan het recyclingrendement zoals berekend op basis van de huidige richtlijn, dat rond de
50% ligt. In het huidige Uitvoerings- en monitoringprotocol verpakkingen worden de gewichten van de
sorteerproducten bepaald voorafgaand aan het mechanisch recyclingproces. De som van deze
gemeten hoeveelheden is, na enkele correcties voor de sorteerproducten uit huishoudelijk
ingezamelde kunststofverpakkingen, de totale massa gerecycled kunststof. De correcties die in
Nederland op dit moment plaatsvinden, zijn al een goede stap in de richting van wat in de nieuwe
richtlijn gevraagd wordt, toch gaat de nieuwe richtlijn verder. De daling van 50% naar 35-39% wordt
veroorzaakt omdat later in het recycling proces wordt gemeten. Hierdoor worden materiaalverliezen
die optreden tijdens mechanische recycling van kunststofverpakkingen niet meegeteld en wordt het
gewicht aan vocht en vuil in de verpakkingen en het meekomende restafval (ook onder de DKR norm),
niet meer meegenomen in het gewicht gerecyclede kunststoffen.
In 2017 werden PET schalen niet gerecycled. Het recyclingrendement zal hoger komen te liggen als
deze verpakkingen in de toekomst wel worden gerecycled.
De keuze van het recyclingproces bepaalt het uiteindelijke recyclingrendement. Er zijn processen met
hogere rendementen en processen met lagere rendementen. En ook processen met een betere
kwaliteit eindproduct en processen met een lagere kwaliteit eindproduct. De keuze voor een andere
uitvoeringswijze van het recyclingproces kan dus andere recyclaten opleveren, die anders worden
toegepast. Het is onduidelijk of álle recyclaten die worden verwerkt in een product kunnen worden
meegeteld in de hoeveelheid gerecycled materiaal, of dat er onderscheid moet worden gemaakt in het
type toepassing van de recyclaten. Voornamelijk bij de recyclaten van lagere kwaliteit is dit de vraag.
De in dit rapport gerapporteerde hoeveelheid gerecycled kunststof kan dus in de praktijk afwijken. Dit
zal afhangen van de uitvoeringswijzen van de recyclingprocessen, de toepassing die gekozen wordt
voor de recyclaten en de exacte definitie van herbewerking tot producten, materialen of stoffen.
Opgemerkt moet worden dat deze voorbehouden over de ‘kwaliteit van de recycling’ voor de
Nederlandse en Duitse kunststofrecyclers in steeds mindere mate spelen. Onze kunststofmarkt
tendeert toch steeds meer naar de productie van meer zuivere gerecyclede kunststoffen met een
bredere toepasbaarheid. In deze gevallen zal het dus vooral gaan om het al dan niet meetellen van de
bijproducten uit deze recyclingprocessen in de hoeveelheid gerecycled kunststof.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

|5

1

Inleiding

Dit project is uitgevoerd in opdracht van het Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat (IenW),
tevens financier. Aanleiding voor het onderzoek is de nieuwe EU richtlijn 2018/852. Deze richtlijn geeft
aan dat de Europese commissie van plan is om het meetmoment in de recyclingketen voor
kunststofverpakkingen te verplaatsen. Wageningen Food & Biobased Research (WFBR) is gevraagd om
antwoord te geven op de volgende onderzoeksvraag: “Wat is het effect van deze nieuwe richtlijn op de
recyclingketen en de door Nederland gerapporteerde hoeveelheid gerecycled
kunststofverpakkingsafval?” Om de onderzoeksvraag te beantwoorden is gebruik gemaakt van reeds
bij WFBR beschikbare kennis. Daarnaast is overleg geweest met Stichting Afvalfonds Verpakkingen en
een aantal recyclers om verdere informatie te verzamelen die nodig was voor het onderzoek. Dit
rapport beschrijft de resultaten van dit onafhankelijke onderzoek.
Het Ministerie IenW moet de veranderingen die de richtlijn voorschrijft implementeren in de
Nederlandse wetgeving, om precies te zijn in het Besluit Beheer Verpakkingen. Alvorens het Besluit
aan te passen, wil het Ministerie inventariseren wat de effecten zijn van het verschuiven van het
meetmoment in de recyclingketen ten aanzien van de door Nederland gerapporteerde hoeveelheid
gerecycled kunststofverpakkingsafval.
Het Ministerie streeft naar een circulaire economie middels haar Circulaire economie beleid (Van Afval
Naar Grondstof), hierin heeft het verduurzamen van de kunststofketen een prominente plaats. WFBR
onderzoekt sinds 2008 het recyclingnetwerk voor - voornamelijk huishoudelijke –
kunststofverpakkingen en publiceert hier regelmatig over.
Dit rapport is in eerste instantie bedoeld voor de opdrachtgever, het Ministerie van IenW. De
definitieve versie van dit rapport zal openbaar gemaakt worden en het is dan dus inzichtelijk voor alle
geïnteresseerden.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

|6

2

Methode

EU richtlijn 94/62/EG regelt het beheer van verpakkingen en verpakkingsafval, met als doel dit te
harmoniseren. “Deze richtlijn heeft tot doel de nationale maatregelen betreffende het beheer van
verpakking en verpakkingsafval te harmoniseren, enerzijds om elk effect daarvan op het milieu van de
Lid-Staten en derde landen te voorkomen of te beperken en aldus een hoog milieubeschermingsniveau
te waarborgen, en anderzijds om de werking van de interne markt te garanderen en
handelsbelemmeringen, concurrentieverstoring en concurrentiebeperking in de Gemeenschap te
voorkomen” [Richtlijn 94/62/EG]. In artikel 6 van deze richtlijn staat beschreven welke doelstellingen
moeten worden bereikt door de lidstaten m.b.t. de terugwinning en recycling van verpakkingsafval. De
richtlijn voor het bepalen van dit recyclingrendement wordt gewijzigd, deze wijziging is beschreven in
EU richtlijn 2018/852. Door deze wijziging verschuift het meetmoment in de recyclingketen voor de
bepaling van de hoeveelheid gerecycled kunststofverpakkingsafval en dit zal dus effect hebben op het
door Nederland gerapporteerde recyclingrendement om aan de EU-doelstellingen te voldoen.
Het recyclingrendement wordt bepaald op basis van Vergelijking 1. Waarbij het recyclingrendement
(𝑅𝑅𝑚𝑚 ) wordt berekend op basis van het gewicht gerecycled kunststofverpakkingsafval (𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 ) en het
gewicht op de markt gebrachte kunststofverpakkingen (𝑀𝑀𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚 ).

𝑅𝑅𝑚𝑚 =

𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔
𝑀𝑀𝑚𝑚𝑎𝑎𝑟𝑟𝑟𝑟𝑟𝑟

Vergelijking 1 Berekening van het recyclingrendement
De hoeveelheid op de markt gebrachte kunststofverpakkingen (𝑀𝑀𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚 ) zal niet veranderen door de

nieuwe richtlijn. Wel verschuift de locatie in de keten waarop de hoeveelheid gerecycled

kunststofverpakkingsafval wordt bepaald: van het sorteerproduct (met enkele correcties) naar het
gewassen maalgoed, dus van het ingangsmateriaal voor mechanische recycling naar het gewassen
maalgoed na mechanische recycling, zie Figuur 1. De manier waarop de hoeveelheid gerecyclede
kunststoffen (𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 ) wordt bepaald, verschuift dus van het sorteerproduct naar het gewassen

maalgoed. In de volgende paragrafen wordt toegelicht wat hier precies mee bedoeld wordt.

Let op: in de EU richtlijn wordt gesproken over materiaal dat “de recyclingoperatie ingaat”. Hiermee
wordt de laatste stap in figuur 1 bedoeld. In dit rapport worden de voorbereidende stappen na
sorteren tot aan de recycling operatie (zoals malen, wassen, drijf-zink scheiden, drogen) aangeduid
als “mechanische recycling”. Dit is een gangbare term in de recycling wereld.

Figuur 1

Schematische weergave van het rekenpunt voor de hoeveelheid gerecyclede
kunststofverpakkingen volgens de huidige en de nieuwe richtlijn

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

|7

2.1

Huidige berekening van het recyclingrendement

Het huidige meetpunt voor de hoeveelheid gerecyclede kunststofverpakkingen ligt bij de ingang van
het de recycler (weegbrug). Dit zijn dus de sorteerproducten (output van sortering): balen gesorteerd
product uit de sorteerinstallaties die moeten voldoen aan de DKR-specificaties 1. Deze
sorteerproducten, die worden aangeleverd voor recycling, worden gewogen en deze hoeveelheid
bepaalt de hoeveelheid gerecyclede kunststofverpakkingen [Nedvang en VNG]. Kortom, op dit
moment is het meetpunt de sorteerproducten vóór verdere verwerking.
Voor de rapportage van het Nederlandse recyclingrendement voor kunststofverpakkingsafval wordt
het totale gewicht aan sorteerproducten van huishoudelijk en bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval
gemonitord. Vervolgens wordt de hoeveelheid huishoudelijk kunststofverpakkingsafval gecorrigeerd
met 9,8% aan niet-verpakkingen en 4,3% voor de afwijking van deze sorteerproducten boven de
gestelde DKR-normen voor vervuiling in het gesorteerde materiaal. In totaal komt Stichting Afvalfonds
Verpakkingen dan op een gewicht voor 𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 van 258 kton, en daarmee met een

recyclingrendement van 50% [Stichting Afvalfonds Verpakkingen, 2018].

Deze huidige manier van meten en corrigeren gebeurt conform nationale afspraken en wetgeving. In
de huidige EU situatie wordt voorgeschreven dat “significante verliezen” moeten worden afgetrokken,
maar dat is niet uitgewerkt met als gevolg dat alle lidstaten dit anders doen. Doel van de nieuwe
richtlijn is de rapportage van het recyclingrendement te harmoniseren.

2.2

Nieuwe berekening van het recyclingrendement

In EU richtlijn 2018/852 wordt de wijziging van richtlijn 94/62/EG beschreven. Hierin wordt onder
andere in artikel 6 bis beschreven wat de berekeningsregels zijn voor het bepalen van de hoeveelheid
gerecyclede kunststofverpakkingen. Met name in artikel 6 bis, 1b wordt weergegeven wat de nieuwe
berekeningswijze zal worden:
‘... wordt het gewicht van gerecycled verpakkingsafval berekend als het gewicht van verpakkingen die
afval zijn geworden dat, na alle nodige controle-, sorteer- of andere voorbereidende behandelingen te
hebben ondergaan om afvalstoffen te verwijderen waarop de verdere herverwerking niet gericht is en om
recycling van hoge kwaliteit te waarborgen, wordt ingebracht in het recyclingproces waarbij
afvalmaterialen daadwerkelijk worden herbewerkt tot producten, materialen of stoffen.’
[Richtlijn 94/62/EG]

De Europese Commissie heeft in de verpakkingen-richtlijn de opdracht gekregen de berekeningsregels
verder uit te werken in zogenaamde uitvoeringshandelingen. Dit separate handelingsdocument
(beschikbaar als finaal concept), geeft nadere uitleg over hoe de regels in richtlijn 94/62/EG precies
moeten worden toegepast zodat de doelstellingen berekend kunnen worden. Deze handeling (een
geamendeerde versie van Decision 2005/270/EC) geeft onder andere meer duidelijkheid over een
aantal definities en over welke materialen wel en niet meegerekend moeten worden. De versie van de
handeling zoals WFBR die op 15 februari 2019 van opdrachtgever heeft ontvangen is leidend voor dit
rapport [European Commission, 2019]. Eventuele wijzigingen na die tijd zijn niet meegenomen.
Hieronder volgt een aantal relevante citaten uit de genoemde handeling.

1

DKR Specificaties: PET-flessen DKR 328-1, PET-schalen KIDV 05/2016, PE DKR 329, PP DKR 324, Films DKR 310 en Mixed
plastics DKR 350.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

|8

Citaten uit de handeling bij richtlijn 94/62/EG van toepassing op deze
studie
Artikel 2
‘(d) ‘calculation point’ means the point where waste materials enter the recycling operation whereby
waste is reprocessed into products, materials or substances that are not waste, or the point where waste
materials cease to be waste following preliminary treatment;’
Artikel 6c 1.
‘(a) The amount of packaging waste recycled shall be the amount of waste at the calculation point. The
amount of waste entering the recycling operation shall include targeted materials. It may include nontargeted materials only to the extent that their presence is permissible for the specific recycling
operation.’
‘(b) Where the measurement point relates to the output of a facility that sends waste for recycling without
further preliminary treatment, or to the input of a facility where waste enters the recycling operation
without further preliminary treatment, the amount of sorted waste that is rejected by the recycling facility
shall not be included in the amount of recycled waste.’
‘(c) Where a facility carries out preliminary treatment prior to the calculation point in that facility, the
waste removed during the preliminary treatment shall not be included in the amount of recycled waste
reported by that facility.’
‘(e) Where the humidity rate of packaging waste at the measurement point differs from that of packaging
placed on the market, the amount of packaging at the measurement point shall be corrected in order to
reflect the natural humidity rate of the packaging waste comparable to the humidity of equivalent
packaging placed on the market. Existing European standards may be used to define the humidity rate in
packaging waste.’
‘(f) The amount of recycled packaging waste shall exclude non-packaging materials collected together
with the packaging waste, such as waste of the same material that does not originate from packaging,
and residues from products that the packaging used to contain.’
ANNEX II (Calculation points referred to in Article 6c(1)(a))
Plastics:
‘Plastic separated by polymer that does not undergo further processing before entering pelletisation,
extrusion, or moulding operations;
Plastic flakes that do not undergo further processing before their use in a final product.’

Op basis van deze citaten wordt in dit onderzoek voor het gewicht gerecyclede kunststofverpakkingen
het gewicht van het gewassen maalgoed gehanteerd. Gewassen maalgoed is het eerste product na
mechanische recycling. Met (nat-)mechanische recycling worden de volgende basis-processtappen
bedoeld: malen, wassen, drijf-zink scheiden, drogen. Het resultaat hiervan is een schoon en droog
gewassen maalgoed. Voor sommige bedrijven is dit een eindproduct dat ze verhandelen met andere
bedrijven, voor andere recyclingbedrijven is dit een halffabricaat dat ze in het eigen bedrijf verder
verwerken tot granulaten of eindproducten. Met gewassen maalgoederen wordt dus bedoeld
versnipperd, gewassen en gedroogd kunststofmateriaal. In de nieuwe richtlijn zal het rekenpunt
waarop de hoeveelheid gerecyclede kunststoffen bepaald wordt, dus verschuiven van het
ingangsmateriaal voor mechanische recycling (het sorteerproduct: balen plastic als output van
sorteerbedrijf) naar het gewassen maalgoed, na mechanische recycling.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

|9

Daarnaast geeft de handeling duidelijkheid over welke materialen wel en niet mogen worden
meegeteld in het gewicht gerecyclede kunststofverpakkingen. Zo worden de kunststoffen uit nietverpakkingen niet meegeteld en wordt dus alleen gerekend met de kunststoffen die voortkomen uit
verpakkingen [Handeling bij richtlijn 94/62/EG, artikel 6c 1.(f)]. In Nederland wordt in de huidige
situatie ook al voor niet-verpakkingen gecorrigeerd.
Ook wordt in de handeling gesproken over het natuurlijk vochtgehalte van de gerecyclede
verpakkingen [Handeling bij richtlijn 94/62/EG, artikel 6c 1.(e)]. Gewassen maalgoederen bevatten, in
tegenstelling tot de sorteerproducten, nauwelijks vocht en/of vuil. Daarom wordt in deze studie geen
extra correctie voor vocht en vuil gemaakt op het gewicht van het gewassen maalgoed. Hetzelfde
geldt voor het overige ongewenste materiaal in het sorteerproduct [Handeling bij richtlijn 94/62/EG,
artikel 6c 1.(b) en (c)].
Kortom, voor de berekening van het gewicht gerecyclede kunststof volgens de regels in de nieuwe
richtlijn wordt in deze studie uitgegaan van het gewicht van uit kunststof verpakkingsafval afkomstig
gewassen maalgoed na mechanische recycling, exclusief het gewichtsaandeel niet-verpakkingen.
Figuur 2 toont ter illustratie een foto van het sorteerproduct (baal plastic als output van sorteerbedrijf)
en figuur 3 toont een aantal foto’s van gewassen maalgoed.

Figuur 2

Foto van het sorteerproduct: een PE sorteerbaal, output van een
sorteerbedrijf

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 10

a.

b.

c.
Figuur 3

Foto’s van gewassen maalgoed, a. PET gewassen maalgoed, b. PP gewassen
maalgoed, c. PE gewassen maalgoed

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 11

2.3

Het rekenmodel

De gevolgen van de nieuwe richtlijn op het recyclingrendement zijn voor de huishoudelijke
kunststofverpakkingen doorgerekend met het door WFBR ontwikkelde model 2 van de recyclingketen
van kunststofverpakkingsafval [Brouwer et al., 2018; Thoden van Velzen et al., 2018a; Brouwer, et al.
under review], hierna te noemen “het model”. Dit model is gebaseerd op gegevens van 2017 en bevat
een gedetailleerde beschrijving van de Nederlandse recyclingketen van huishoudelijk
kunststofverpakkingsafval. Daarnaast is data van bedrijfsmatig ingezamelde kunststofverpakkingen en
statiegeldflessen met aparte berekeningen toegevoegd.
Het model rekent de verschillende stappen van de recyclingketen door. Het start met de aanwezige
verpakkingen bij huishoudens en bekijkt per stap wat er met de kunststoffen gebeurt in het sorteeren recycling-proces, tot het gewassen maalgoed is. Binnen het model is gedetailleerde informatie
aanwezig over de samenstelling van materialen en de oorsprong daarvan (bijvoorbeeld of het van een
verpakking of niet-verpakking afkomstig is). Het model is een versimpelde weergave van de
recyclingketen voor huishoudelijke kunststofverpakkingen in Nederland, en maakt geen onderscheid
tussen de verschillende sorteer- en recyclingbedrijven. In het model wordt uitgegaan van een
gemiddeld sorteerproces voor Nederlandse kunststofverpakkingen, welke door middel van
steekproeven en data reconciliatie is bepaald [Brouwer et al., 2018]. Daarnaast wordt in het model
uitgegaan van een basis proces voor nat-mechanische recycling om tot gewassen maalgoed te komen.
Dit is vertaald naar overdrachtscoëfficiënten die experimenteel (in lab-situatie) zijn bepaald, en
vervolgens zijn geverifieerd door een vergelijking met gewassen maalgoederen uit de praktijk
[Brouwer et al., 2018]. De overdrachtscoëfficiënten geven aan hoeveel procent van een bepaald
materiaal bij drijf-zink scheiding in de zinkfractie of in de drijffractie terecht komt. Bijvoorbeeld, bij
PET zinkt 99% van het materiaal en zal zo’n 1% blijven drijven.
Naast het basis nat-mechanische recycling proces zijn inschattingen gemaakt voor het gebruik van
extra scheidingsstappen in recyclingprocessen, zoals deze nu in de industrie plaatsvinden. Dit heeft
geresulteerd in een bandbreedte voor de hoeveelheid gerecycled kunststof. Dit wordt nader uitgelegd
in paragraaf 3.1.

2.4

Data verzameling

Om het recyclingrendement te berekenen moet de exacte definitie van de parameters 𝑀𝑀𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚 en
𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 duidelijk zijn. Hierna kunnen de waarden van deze parameters worden bepaald en de

berekening worden uitgevoerd.

2.4.1

Op de markt gebrachte kunststofverpakkingen

De definitie van de parameter 𝑀𝑀𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚 is het totaalgewicht van op de markt gebrachte

kunststofverpakkingen. Deze parameter is niet veranderd ten opzichte van de huidige berekening van
het recyclingrendement. In 2017 is 512 kton kunststofverpakkingen op de markt gebracht, inclusief
logistieke hulpmiddelen [Stichting Afvalfonds Verpakkingen, 2017].

2.4.2

Gerecyclede kunststofverpakkingen

De definitie van parameter 𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 is afhankelijk van de regelgeving voor het bepalen van het

gewicht gerecyclede kunststof. De waarde van deze parameter zal dus met de invoer van de nieuwe
EU richtlijn veranderen. Met de nieuwe regelgeving is 𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 gedefinieerd als het gewicht van de
gewassen maalgoederen, exclusief het gewichtsaandeel niet-verpakkingen hierin, zoals uitgelegd in
paragraaf 2.1. Dit zijn dus netto waarden, die geen vocht, productresten of andere vervuiling
bevatten.

2

Het model is ontwikkeld binnen het project Sustainable Packages, gefinancierd door KIDV, TiFN en WFBR.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 12

Het gewicht gerecycled kunststof (𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 ) is een som van drie hoofd componenten: de hoeveelheid
gewassen maalgoed uit huishoudelijk kunststofverpakkingsafval, uit statiegeldflessen en uit

bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval. Beknopt wordt hieronder beschreven welke brondata zijn
gebruikt om tot deze drie componenten te komen. In hoofdstuk 3 wordt vervolgens in meer detail
uitgelegd hoe de exacte berekeningen hebben plaatsgevonden om tot de resultaten te komen.
Gewassen maalgoed uit huishoudelijk kunststofverpakkingsafval
De hoeveelheid gewassen maalgoederen uit huishoudelijk kunststofverpakkingsafval is gemodelleerd
in voorgaand onderzoek [Brouwer et al., 2018; Brouwer et al., under review]. De meest recente data
voor gewassen maalgoed uit huishoudelijk kunststofverpakkingsafval is beschikbaar voor 2017.
Gewassen maalgoed uit statiegeldflessen
De hoeveelheid gewassen maalgoed uit statiegeldflessen kan worden berekend op basis van de voor
recycling afgeleverde hoeveelheid statiegeldflessen en het vocht-vuilgehalte van deze flessen.
Daarnaast is verondersteld dat de gehele fles geschikt is voor recycling, dus dat zowel het PET als het
PE en PP van de doppen en labels kunnen worden verwerkt in nieuwe producten of zelfs
verpakkingsonderdelen. De bruto hoeveelheid voor recycling afgeleverde statiegeldflessen is
aangeleverd door Stichting Afvalfonds Verpakkingen [Stichting Afvalfonds Verpakkingen, 2019].
Gewassen maalgoed uit bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval
De hoeveelheid gewassen maalgoed uit bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval kan worden berekend
op basis van de bruto voor recycling afgeleverde hoeveelheid, zoals gemonitord door Stichting
Afvalfonds Verpakkingen, en een ingeschat verliespercentage van het proces om tot gewassen
maalgoed te komen (mechanische recycling).

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 13

3

Resultaten

De hoeveelheid gerecycled kunststofverpakkingsafval bestaat uit drie hoofdcomponenten die hieronder
verder uitgewerkt worden: gewassen maalgoed uit huishoudelijk kunststofverpakkingsafval, uit
statiegeldflessen en uit bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval. Vervolgens kan de totale hoeveelheid
gerecycled kunststof uit de drie componenten worden opgeteld, en daaruit kan het
recyclingrendement worden berekend.

3.1

Gewassen maalgoed uit huishoudelijk ingezamelde
kunststofverpakkingen

3.1.1

Gemodelleerde hoeveelheid gewassen maalgoed uit huishoudelijke
kunststofverpakkingen

WFBR heeft in voorgaand onderzoek tot in detail huishoudelijk kunststofverpakkingsafval geanalyseerd
en gemodelleerd [Brouwer et al., 2018; Brouwer et al., under review]. De meest recente data hiervan
is beschikbaar voor 2017.
In het model wordt gerekend op basis van een basis nat-mechanisch recycling proces om tot
gewassen maalgoed te komen met de volgende processtappen: malen, wassen, drijf/zink-scheiden en
drogen. Uit de sorteerproducten PP, PE, Folie en Mix worden de drijfproducten verwerkt tot een
recyclaat en uit het sorteerproduct PET worden zowel het drijf- als het zink-product verwerkt tot een
recyclaat. Deze producten tellen dus mee in het gewicht gerecycled kunststof. De zinkproducten van
PP, PE, Folie en Mix zijn op dit moment niet geschikt voor verdere recycling vanwege het grote
aandeel PVC en andere verontreinigingen in deze producten [Thoden van Velzen et al., 2018a],
daarom tellen deze producten niet mee in het gewicht gerecycled kunststof.
De gemodelleerde totale hoeveelheid gewassen maalgoed geproduceerd uit het huishoudelijk
ingezamelde kunststofverpakkingsafval (dus van zowel afkomstig van bron- en nascheiding) bedraagt
92 kton, zie Tabel 1 [Brouwer et al., 2018; Brouwer et al., under review]. Deze hoeveelheid is
gebaseerd op de informatie in het model voor de recyclingketen van huishoudelijk
kunststofverpakkingsafval. In dit model is de totale hoeveelheid geproduceerd gewassen maalgoed uit
de Nederlandse sorteerproducten en de samenstelling van dit maalgoed beschreven. Voor deze studie
is alleen het deel gewassen maalgoed afkomstig van verpakkingen meegenomen. Het materiaal uit
niet-verpakkingen en andere objecten in het sorteerproduct zijn dus niet meegenomen. Wel is ál het
materiaal afkomstig uit verpakkingen in het gewassen maalgoed meegenomen, dus bijvoorbeeld ook
het PP materiaal dat terecht is gekomen in het PE gewassen maalgoed. Dit is immers een (kunststof)
onderdeel van een verpakking geweest, en wordt verder verwerkt in het recyclaat.
Tabel 1

Gewassen maalgoed uit huishoudelijk kunststofverpakkingsafval.

Sorteerproduct ter oorsprong van

Drijf- / zink-fractie

Hoeveelheid [netto kton, exclusief

gewassen maalgoed

(hoofd-/bijproduct)

aandeel kunststof uit niet-

PET flessen

Zink (hoofdproduct)

12,4

PE

Drijf (hoofdproduct)

12,8

PP

Drijf (hoofdproduct)

12,9

Folie

Drijf (hoofdproduct)

18,3

Mix

Drijf (hoofdproduct)

33,9

PET flessen

Drijf (bijproduct)

1,6

verpakkingen]

Totaal

92

Bron: Brouwer, et al. under review, (ketenmodel 2017)

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 14

3.1.2

Uitvoeringwijzen mechanisch recyclingproces

De hoeveelheden gewassen maalgoed die zijn geproduceerd uit sorteerproducten van huishoudelijke
kunststofverpakkingen (zowel uit gescheiden inzameling als uit nascheiding) zijn in het model
berekend met behulp van overdrachtscoëfficiënten van een basis nat-mechanisch recyclingproces om
tot gewassen maalgoed te komen. Hoewel dit een goede inschatting geeft van de hoeveelheid
gewassen maalgoed die er in Nederland uit deze sorteerproducten van kunststofverpakkingen wordt
geproduceerd, is de werkelijkheid ingewikkelder. Er zijn namelijk verschillende mechanische
recyclingprocessen met verschillende uitvoeringswijzen, waardoor zowel de hoeveelheid maalgoed als
de kwaliteit hiervan kan variëren. De invloed hiervan wordt besproken in paragraaf 3.1.4 en 4.1.
De uitvoeringswijze van het mechanische recyclingproces, en het wel of niet toevoegen van extra
scheidingsstappen heeft invloed op de totale hoeveelheid gerecycled kunststof uit verpakkingen. Een
duidelijk voorbeeld hiervan is de recycling van het sorteerproduct Folie (DKR 310). In het
onderstaande tekstvak worden twee verschillende uitvoeringswijzen van het mechanisch
recyclingproces voor folies uitgelegd. De hoeveelheid gerecycled kunststof volgens de nieuwe richtlijn
wordt vervolgens voor beide voorbeelden besproken.
Voorbeelden van verschillende uitvoeringswijzen van het recyclingproces van folies
Voorbeeld 1: ‘Ouderwets droog-mechanisch opwerkproces’. Het DKR 310 materiaal wordt losgemaakt en
vervolgens langs een schudzeef, een magneet en een wervelstroomscheider geleid om oppervlakkige
vervuiling en metalen af te scheiden. Vervolgens wordt het materiaal grof gemalen en weer over een
schudzeef geleid, waarbij papier, zand en vocht deels wordt afgescheiden. Hierna wordt dit materiaal
geagglomereerd. Dat wil zeggen tot ruwe plukjes half gesmolten materiaal gekneed onder verhitting. Het
product heet ‘agglomeraat’ en de losse stukjes folies zijn er nog in te onderscheiden. Tijdens de
agglomeratie van de foliesnippers verdampt er veel vocht. Dit agglomeraat is geschikt voor minder
toepassingsmogelijkheden en kan alleen gebruikt worden als binnenlaag in dikwandige objecten zoals
tuinmeubelen. Dit recyclingbedrijf heeft dus één inputstroom (DKR 310), een product (agglomeraat) en
enkele nevenstromen: fijngoed van de schudzeven dat wordt verbrand en metalen die worden verkocht
en grotendeels gerecycled.
Voorbeeld 2: ‘Modern folie-opwerkproces’. Het DKR 310 materiaal wordt losgemaakt en vervolgens langs
een schudzeef, magneet en wervelstroomscheider geleid, om daarna te worden ontdaan van PP-folies en
laminaat-folies met NIR-sorteermachines. Hierna wordt het materiaal gemalen, gewassen en op dichtheid
gescheiden. Hierbij wordt een drijvend hoofdproduct verkregen, dat eerst wordt geagglomereerd en
vervolgens geëxtrudeerd tot granulaat. Vanuit één grondstof (DKR 310) wordt één hoofdproduct
(granulaat) gemaakt en verschillende bijproducten (fijngoed van zeef, PP-folie, laminaatfolie, zinkgoed en
slib). Daarnaast is vocht tijdens het proces verdwenen en is vuil van het folie afgewassen en als opgeloste
stof naar de waterzuivering gebracht. Het geproduceerde granulaat heeft meer veeleisende toepassingen
en kan bijvoorbeeld gebruikt worden om nieuwe vuilniszakken van te maken. De meeste bijproducten
(met uitzondering van het metaal en wellicht de PP-folie) zijn niet geschikt voor verdere recycling.

Volgens de oude richtlijn zal voor beide uitvoeringswijzen het ingaand gewicht van het sorteerproduct
Folie (DKR 310) met enkele correcties, zoals beschreven in paragraaf 2.1, gelden als het gewicht van
het gerecycled product.
Volgens de nieuwe richtlijn geldt voor Voorbeeld 1 dat het afgescheiden fijngoed, afgedampt vocht en
afgescheiden metaal ook moet worden afgetrokken van het ingaande gewicht. De
restafvalcomponenten die niet worden afgescheiden en integraal onderdeel worden van het
agglomeraat zullen echter wel worden meegeteld als gerecycled product. In Voorbeeld 2 wordt naast
de hiervoor genoemde verontreinigingen ook het PP folie, laminaten en afgewassen vuil afgescheiden.
De bijproducten die niet verder gerecycled worden moeten dus worden afgetrokken van het ingaande
gewicht. Dit verschil resulteert in een lagere hoeveelheid gerecycled kunststof bij Voorbeeld 2 en dus
een lager recyclingrendement. Dit proces levert wel een gerecycled product op dat polymeer-zuiverder
is, geschikt is voor meer veeleisende toepassingen.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 15

In het model is voor het folie-product gerekend met hetzelfde basis nat-mechanisch recyclingproces
als voor andere kunststoffen. Dit betekent dat het materiaal wel wordt gewassen en drijf/zinkgescheiden, maar niet verder wordt gesorteerd met NIR-machines voor de verwijdering van laminaten
en PP-folies. De hoeveelheid gewassen maalgoed kan dus hoger (zoals bij voorbeeld 1) en lager (zoals
bij voorbeeld 2) uitvallen, afhankelijk van de uitvoeringswijze van het recyclingproces. Voor een droog
mechanisch recyclingproces zoals in voorbeeld 1 kan het gewicht van het gewassen maalgoed uit het
model worden bepaald door het netto gewicht van de verpakkingen in het sorteerproduct Folie op te
tellen. Wanneer alle folie-sorteerproducten droog-mechanisch worden opgewerkt zal dit 20,8 kton
gewassen maalgoed opleveren. Uitgaande van een basis nat-mechanisch recyclingproces is dit 18,3
kton (zie tabel 1).
Ook voor andere sorteerproducten dan Folie, zoals PE vormvast (DKR 329) en PP vormvast (DKR 324)
kunnen verschillende recyclingprocessen worden gevolgd en heeft die keuze invloed op het
recyclingrendement. Met het basis recyclingproces worden van beide sorteerproducten gewassen
maalgoederen gemaakt met een polymeerzuiverheid van rond de 90% [Brouwer et al. 2018, Brouwer
et al., under review]. In de berekening van 𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 wordt de aanwezige polymere verontreiniging uit

verpakkingen meegeteld in de totale hoeveelheid gerecycled product; deze recyclingproducten zijn

vanwege hun beperkte zuiverheid ook beperkt toepasbaar. Daarom worden er door sommige recyclers
extra scheidingsstappen toegevoegd aan het recyclingproces, om een polymeer-zuiverder recyclaat te
kunnen produceren. Deze meer geavanceerde recyclingprocessen kunnen op verschillende manieren
worden uitgevoerd. Een voorbeeld hiervan is een proces waarbij gewassen maalgoed nog
onderworpen wordt aan series NIR-sorteermachines waarmee de polymeerzuiverheid naar 97% en
hoger kan worden gebracht. Deze recyclingproducten kunnen ook gebruikt worden in meer
veeleisende toepassingen (bijvoorbeeld de productie van flacons). Om dit recyclaat met een hogere
polymeerzuiverheid te maken, moeten dus wel de verontreinigingen worden afgescheiden. Dit levert
massaverlies op en ook een polymeer-onzuiver bijproduct met beperkte toepasbaarheid. Het
massaverlies dat optreedt zal afhangen van de exacte uitvoeringswijze van het recyclingproces, en
kan in de praktijk dus enorm variëren. Door extra scheidingsstappen is een massarendement van 80 90% te verwachten 3 [Langen, 2018]. Het gemodelleerde mechanisch recyclingproces wordt gezien als
een basisproces dat kan worden uitgebreid met extra scheidingstechnieken. Dit kan op verschillende
manieren worden uitgevoerd, waarbij een verlies van maximaal 20% wordt ingeschat. Voor sommige
processen zal dit verlies dus lager liggen. De hoeveelheid gerecycled PE, PP en folie zal bij
uitgebreidere recyclingprocessen dus maximaal zo’n 20% minder zijn dan de gemodelleerde
hoeveelheid. Daarentegen wordt er een polymeer-onzuiver bijproduct geproduceerd, dat wellicht kan
worden gerecycled in dikwandige producten, en dus zou mogen worden meegeteld in de hoeveelheid
gerecycled kunststof uit verpakkingen.

3.1.3

Het ontstaan van fijngoed

Naast de extra verliezen die kunnen ontstaan door extra scheidingsstappen in het recyclingproces,
zullen er voor een aantal kunststoffen ook extra verliezen optreden tijdens het mechanische
recyclingproces die niet zijn meegenomen in de gemodelleerde hoeveelheid gewassen maalgoed. De
reden hiervoor zijn de experimenteel bepaalde overdrachtscoëfficiënten. Met deze
overdrachtscoëfficiënten eindigen de kunststof materialen altijd in het drijvend ofwel het zinkend
product en nooit in het procesafval. In de praktijk zal een deel van de kunststoffen wel als procesafval
worden afgescheiden, meestal in de vorm van fijngoed. Dit fijngoed ontstaat bij het malen van de
kunststofverpakking en bestaat uit hele kleine stukjes kunststof. Na het wassen van het maalgoed zal
dit fijngoed door de zeven vallen, worden verwijderd uit het recyclingproces en worden verbrand. De
hoeveelheid fijngoed die ontstaat tijdens mechanische recycling is afhankelijk van het type materiaal
dat wordt gerecycled (PET, PP, PE, etc.), en ook afhankelijk van de uitvoeringswijze van het
mechanisch recyclingproces (maalgrootte, zeefgrootte, etc.). Voornamelijk bij PET en PP recycling
kunnen verliezen van fijngoed ontstaan. Deze verliezen kunnen rond de 5% liggen 4.

3
4

Informatie op basis van persoonlijke communicatie met recyclers.
Afgerond ingeschat op basis van persoonlijke communicatie met recyclers.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 16

3.1.4

Hoeveelheid gewassen maalgoed uit huishoudelijke kunststofverpakkingen

De hoeveelheid gewassen maalgoed uit huishoudelijke kunststofverpakkingen kan dus variëren door
verschillende uitvoeringswijzen van het mechanisch recyclingproces en eventuele extra verliezen die
optreden door het verlies van fijngoed. In Tabel 2 is een overzicht opgenomen van de hoeveelheden
gewassen maalgoed per product, gebaseerd op de data uit het model en de hierboven beschreven
inschattingen die de bandbreedte aangeven. De totale hoeveelheid gerecycled kunststof uit
verpakkingen zal dus tussen de 82 en 94 kton liggen.
Tabel 2

Gewassen maalgoed uit huishoudelijk kunststofverpakkingsafval.

Sorteerproduct

Drijf- / zink-

ter oorsprong

fractie

van gewassen

(hoofd-

maalgoed

/bijproduct)

PET

Zink

Hoeveelheid bij

Hoeveelheid bij

Verlies

Maximaal verlies

basis nat-

droog-

fijngoed

door extra

(PET, PP)

scheidingsstappen

mechanisch

mechanisch

recyclingproces

recyclingproces

[kton]

[kton] (folie)

12,4

Bovengrens

Ondergrens

bandbreedte bandbreedte

(PE, PP, Folie)

5%

12,4

11,8

20%

12,8

10,2

20%

12,9

9,8

20%

20,8

14,7

33,9

33,9

33,9

1,6

1,6

1,6

92

94

82

(hoofdproduct)
PE

Drijf

12,8

(hoofdproduct)
PP

Drijf

12,9

5%

(hoofdproduct)
Film

Drijf

18,3

20,8

(hoofdproduct)
Mix

Drijf
(hoofdproduct)

PET

Drijf
(bijproduct)

Totaal

3.2

Gewassen maalgoed uit via statiegeld ingezamelde
kunststofverpakkingen

De bruto hoeveelheid voor recycling afgeleverde statiegeldflessen is aangeleverd door Stichting
Afvalfonds Verpakkingen. In 2017 is 23 bruto kton statiegeldflessen voor recycling afgeleverd
[Stichting Afvalfonds Verpakkingen, 2019]. Vervolgens is deze hoeveelheid voor dit onderzoek
gecorrigeerd voor het vocht-vuilgehalte aan de flessen, dat levert een netto hoeveelheid
statiegeldflessen op. Het vochtvuilgehalte van statiegeldflessen in geperste balen die worden
aangeleverd aan de recycler is in eerder onderzoek bepaald en is 8 ± 2% [Thoden van Velzen et al.,
2016]. De netto hoeveelheid voor recycling afgeleverde statiegeldflessen is dus gemiddeld 21 kton.
De gemiddelde PET fles die wordt ingezameld via het statiegeldsysteem bestaat uit 91% PET, 7% PE
of PP uit de dop en nek-ring van de flessen en 2% voor het label 5. De meeste labels zijn van PP
gemaakt, maar ook andere materialen komen voor zoals PS, papier, etc. In het model gaan we uit van
standaard overdrachtscoëfficiënten voor nat-mechanische recycling, waarbij de kunststoffen ofwel
eindigen in het drijvend product ofwel in het zinkend product en dus nooit in het procesafval. In de
praktijk worden de labels vaak voorafgaand aan het wassen afgescheiden middels windziften. De
labels komen dus in het windziftproduct, dat kan worden verwerkt als kunststofmix in dikwandige
producten. Eventuele papieren labels worden tijdens het wasproces afgewassen en met het slib
verwerkt. De doppen en nekringen (PE of PP) worden van het PET gescheiden middels drijf/zinkscheiding; zowel het zinkproduct, als het drijfproduct worden gerecycled. Volgens de theoretische
berekening met de overdrachtscoëfficiënten zal er dus geen materiaalverlies optreden tijdens de
mechanische recycling van de PET flessen. Dit is echter een benadering van de werkelijkheid,
aangezien in de praktijk wel (beperkte) materiaalverliezen zullen optreden tijdens dit proces.

5

Deze inschatting is op gebaseerd bij WFBR beschikbare data van PET flessen [Thoden van Velzen et al., 2016].

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 17

Er ontstaat namelijk, net als bij PET recycling uit huishoudens zo’n 5% fijngoed (zie paragraaf 3.1.3).
Daarnaast bestaan niet alle PET flessen in het statiegeld volledig uit PET in combinatie met PE en/of
PP, dus er zullen ook verpakkingsonderdelen worden afgescheiden tijdens het recyclingproces.
De totale hoeveelheid gewassen maalgoed geproduceerd uit statiegeldflessen zal dus tussen de 19 en
22 kton liggen, afhankelijk van het daadwerkelijke vochtgehalte en de hoeveelheid fijngoed en ander
materiaal dat wordt afgescheiden in het recycling proces.

3.3

Gewassen maalgoed uit bedrijfsmatig ingezameld
kunststofverpakkingsafval

Het bedrijfsmatig ingezamelde kunststofverpakkingsafval bestaat op dit moment voornamelijk uit
logistieke hulpmiddelen en folie-materiaal. Bij logistieke hulpmiddelen moet bijvoorbeeld gedacht
worden aan kunststof kratten, jerrycans en IBC’s (Intermediate Bulk Containers) voor vloeistoffen. De
hoeveelheid gewassen maalgoed uit bedrijfsmatig ingezameld kunststofverpakkingsafval kan worden
berekend op basis van de bruto voor recycling afgeleverde hoeveelheid, zoals gemonitord door
Stichting Afvalfonds Verpakkingen. In 2017 is 114 bruto kton bedrijfsafval voor recycling afgeleverd
[Stichting Afvalfonds Verpakkingen, 2018], waarvan 23 kton uit statiegeldflessen bestaat. Er blijft dan
91 bruto kton bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval over.
Dit bruto getal wordt gecorrigeerd voor de verliezen tijdens het mechanische recycling proces van dit
materiaal. Stichting Afvalfonds Verpakkingen heeft gesprekken met recyclingbedrijven gevoerd. Deze
bedrijven schatten het verliespercentage voor bedrijfsafval in op 10 tot 15%. Betere informatie dan
een eerste inschatting van dit verlies is op dit moment niet beschikbaar. Voor een beter inzicht in deze
verliezen is aanvullend onderzoek nodig. De verliezen worden veroorzaakt door het vocht-vuilgehalte
van de ingezamelde verpakkingen, andere materialen op deze verpakkingen (zoals stickers) en
procesafval dat optreedt tijdens het recyclingproces van verpakking tot gewassen maalgoed.
De totale hoeveelheid gewassen maalgoed geproduceerd uit het bedrijfsmatig
kunststofverpakkingsafval wordt hiermee ingeschat op 77 tot 82 kton.

3.4

Recyclingrendement

Het recyclingrendement kan berekend worden met vergelijking 1 (zie hoofdstuk 2) door het gewicht
gerecycled kunststofverpakkingsafval (𝑀𝑀𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔𝑔 ) te delen door het gewicht op de markt gebrachte

kunststofverpakkingen (𝑀𝑀𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚𝑚 ).

De totale hoeveelheden gewassen maalgoed zijn weergeven in Tabel 3. Op basis van de drie
hoofdcomponenten van kunststofverpakkingsafval (huishoudelijk, statiegeld, bedrijfsafval), kan het
totaal berekend worden. Dit komt uit op een totale hoeveelheid van tussen de 178 en 198 kton op
basis van de nieuwe richtlijn.
Tabel 3

Gerecyclede kunststofverpakkingen.
Hoeveelheid [kton]

Gewassen maalgoed uit huishoudelijk ingezamelde kunststofverpakkingen

Tussen de 82 en 94

Gewassen maalgoed uit statiegeldflessen

Tussen de 19 en 22

Gewassen maalgoed uit bedrijfsmatig ingezamelde kunststofverpakkingen

Tussen de 77 en 82

Totale hoeveelheid gewassen maalgoed uit kunststofverpakkingen

Tussen de 178 en 198

In combinatie met de op de markt gebrachte hoeveelheid van 512 kton resulteert dit in een
recyclingrendement – volgens de nieuwe EU richtlijn – van tussen de 35 en 39%.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 18

4

Discussie

4.1

Uitvoeringswijze recyclingprocessen

In paragraaf 3.1.2 is uitgelegd dat er verschillende uitvoeringswijzen voor recyclingprocessen bestaan.
De keuze van het recyclingproces bepaalt het uiteindelijke recyclingrendement. Er zijn processen met
hogere rendementen en processen met lagere rendementen. En ook processen met een betere
kwaliteit eindproduct en processen met een lagere kwaliteit eindproduct. De keuze voor een andere
uitvoeringswijze van het recyclingproces kan dus andere recyclaten opleveren, die anders worden
toegepast.
Maar wat wordt nu eigenlijk nog onder ‘gerecycled product’ geschaard en wat niet? In de nieuwe
richtlijn is het gewicht gerecycled verpakkingsafval als volgt gedefinieerd: “het gewicht van
verpakkingen die afval zijn geworden dat, na alle nodige controle-, sorteer- of andere voorbereidende
behandelingen te hebben ondergaan om afvalstoffen te verwijderen waarop de verdere herverwerking
niet gericht is en om recycling van hoge kwaliteit te waarborgen, wordt ingebracht in het
recyclingproces waarbij afvalmaterialen daadwerkelijk worden herbewerkt tot producten, materialen of
stoffen.”
Daarnaast wordt recycling door de EU als volgt gedefinieerd: “Recycling is elke nuttige toepassing
waardoor afvalstoffen opnieuw worden bewerkt tot producten, materialen of stoffen, voor het
oorspronkelijke doel of voor een ander doel. Dit omvat het opnieuw bewerken van organisch afval,
maar het omvat niet energieterugwinning, noch het opnieuw bewerken tot materialen die bestemd zijn
om te worden gebruikt als brandstof of als opvulmateriaal” [Europees Parlement, 2008].
Opvulmateriaal wordt dus niet gezien als recycling. Opvulmateriaal/opvulling is volgens dezelfde
richtlijn gedefinieerd als: “handeling voor nuttige toepassing waarbij niet- gevaarlijk afval wordt
gebruikt voor het herstel van uitgegraven terreinen of voor civieltechnische toepassingen bij de
landschapsaanleg. Afval dat wordt gebruikt voor opvulling moet dienen ter vervanging van nietafvalmaterialen, geschikt zijn voor de voornoemde doelen en worden beperkt tot de hoeveelheid die
strikt noodzakelijk is om deze doelen te bereiken”.
Recyclaten van lage kwaliteit kunnen doorgaans alleen gebruikt worden als binnenlaag in dikwandige
producten, bijvoorbeeld bermpaaltjes of parkbankjes. Het materiaal dat wordt toegevoegd als
binnenlaag van een dikwandig product, is als opvulling bedoeld, terwijl de buitenlaag voor de
uiteindelijke mechanische eigenschappen zorgt die noodzakelijk zijn voor de toepassing. De vraag is of
dit dan als gerecycled materiaal telt of niet? Volgens de hierboven genoemde definitie is het geen
opvulmiddel, want het wordt niet gebruikt voor het herstel van uitgegraven terreinen of voor
civieltechnische toepassingen. Daarentegen bevat het materiaal niet de materiaaleigenschappen die
voor het product waarin ze worden toegepast nodig zijn, en lijkt deze vorm van verwerking dus meer
op opvulmateriaal dan op de toepassing in een product. Dit roept de vraag op of hier sprake is van
een nuttige toepassing? Daarnaast is de vraag of de toepassing van lagere kwaliteiten recyclaat, zoals
de toepassing als binnenlaag in dikwandige producten, een vorm van recycling is waarmee recycling
van hoge kwaliteit wordt gewaarborgd, zoals de richtlijn verlangt. Dit leidt tot de vraag: vallen álle
toepassingen van recyclaat in producten onder de definitie “daadwerkelijk worden herbewerkt tot
producten, materialen of stoffen” of zijn er uitzonderingen?
Daarnaast zijn er in het verleden ook voorbeelden geweest van toepassingen van lage kwaliteit
recyclaten uit kunststofverpakkingsafval als opvulmateriaal in bijvoorbeeld asfalt. Bij deze toepassing
is het duidelijk dat dit wordt gerekend als een opvulmateriaal: “voor civieltechnische toepassingen bij
de landschapsaanleg” en dus niet kan worden meegenomen in de hoeveelheid gerecycled kunststof.
Ook zijn er voorbeelden van blends van kunststoffen, bijvoorbeeld een PE/PP mix, die wel kunnen
worden gebruikt in dikwandige producten en hiervoor de benodigde mechanische eigenschappen
bevatten.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 19

De markt voor recyclaten uit kunststofverpakkingsafval is aan allerlei invloeden onderhevig, en het is
dus moeilijk te bepalen hoeveel kunststofverpakkingsafval op de verschillende manieren toegepast
wordt. Er zijn veel verschillende toepassingsmogelijkheden van recyclaat denkbaar, waarvan er
hierboven een aantal voorbeelden genoemd zijn. Deze verscheidenheid van toepassingsmogelijkheden
maakt het moeilijk om te bepalen hoeveel gerecycled kunststof dat voldoet aan de definitie er
daadwerkelijk zal worden opgeleverd.
In het geval dat geen onderscheid wordt gemaakt in het type toepasbaarheid van recyclaten, zouden
recyclingprocessen met minder scheidingsstappen die dus resulteren in een recyclaat dat alleen
geschikt is voor minder veeleisende toepassingen (voornamelijk als binnenlaag in dikwandige
producten) zorgen voor een hoger recyclingrendement. De vraag is dan wel of hier altijd sprake is van
nuttige toepassing en of deze recyclaten kunnen worden meegeteld als gerecycled kunststof. Bij de
productie van recyclaten die geschikt zijn voor meer veeleisende toepassingen zijn een aantal
verliezen ingeschat (zie tabel 2) waardoor het recyclingrendement lager uitvalt. Sommige bijproducten
die nu als verliezen zijn genoteerd, zouden wellicht als vulmiddel kunnen worden toegepast in een
product. Hiermee zou het recyclingrendement van deze recyclingprocessen weer wat hoger uitkomen.
Maar ook daarbij is het de vraag is of deze meegeteld kunnen worden als gerecycled.
Kortom, het is onduidelijk of álle recyclaten die worden verwerkt kunnen worden meegeteld in de
hoeveelheid gerecycled materiaal. De in dit rapport gerapporteerde hoeveelheid gerecycleerd
kunststof kan dus in de praktijk afwijken. Dit zal afhangen van de uitvoeringswijzen van de
recyclingprocessen, de toepassing die gekozen wordt voor de recyclaten en de exacte definitie van
herbewerking tot producten, materialen of stoffen.
Opgemerkt moet worden dat deze voorbehouden over de ‘kwaliteit van de recycling’ voor de
Nederlandse en Duitse kunststofrecyclers in steeds mindere mate spelen. Onze kunststofmarkt
tendeert toch steeds meer naar de productie van meer zuivere gerecyclede kunststoffen met een
bredere toepasbaarheid. In deze gevallen zal het dus vooral gaan om het al dan niet meetellen van de
bijproducten uit deze recyclingprocessen in de hoeveelheid gerecycled kunststof.

4.2

Van meetpunt naar berekenpunt

Met de nieuwe Europese richtlijn wordt de berekeningswijze van het recyclingrendement veranderd.
Het te rapporteren recyclingrendement zal na invoering van de nieuwe EU richtlijn dalen van 50%
naar zo’n 35 tot 39%, uitgaande van dezelfde situatie in de praktijk. Dit komt omdat het rekenpunt
later in de keten wordt gelegd, waardoor vocht en vuil niet meer worden meegeteld en er meer
materiaalverliezen hebben plaatsgevonden.
De huidige systematiek is vastgesteld in het Uitvoerings- en monitoringprotocol verpakkingen. Dit
protocol is het resultaat van overleg tussen Nedvang/Afvalfonds en VNG en is mede vastgesteld door
het Ministerie IenW [Nedvang en VNG]. In het huidige protocol worden de gewichten van de
sorteerproducten bepaald voorafgaand aan het mechanisch recyclingproces. De som van deze
gemeten hoeveelheden is, na enkele correcties voor de sorteerproducten uit huishoudelijk
ingezamelde kunststofverpakkingen, de totale massa gerecycled kunststof. De correcties die in
Nederland op dit moment plaatsvinden, zijn al een goede stap in de richting van wat in de nieuwe
richtlijn gevraagd wordt.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 20

In de toekomstige systematiek, zoals beschreven in de nieuwe richtlijn, zal het recyclingrendement
worden vastgesteld op basis van de gewichten aan gerecyclede producten die zijn voortgekomen uit
kunststofverpakkingen en waaruit niks meer wordt verwijderd als afvalstof. In deze studie is de
interpretatie van dit meetpunt gehanteerd als de massa geproduceerde gewassen maalgoederen,
zoals beschreven in paragraaf 2.2. Echter is aan maalgoed niet meer te zien of het afkomstig is van
een verpakking of niet. Daarbij is het ook moeilijk dit materiaal te wegen aangezien dit materiaal niet
altijd een verhandeld product is (zoals bij de sorteerproducten het geval is), maar vaak het
tussenproduct van een recycler die dit verwerkt tot een granulaat of eindproduct. Dit maakt het
waarschijnlijk dat voor de nieuwe systematiek het meetpunt nog steeds de gewogen hoeveelheid
sorteerproducten is, maar waarvan dan verschillende stelposten moeten worden afgetrokken. Dit
levert dan een berekende hoeveelheid gerecycled kunststof op, waarmee dan vervolgens het nieuwe
recyclingrendement kan worden berekend. De EU werkt nog aan aanvullende handvatten om ‘average
loss rates’ te bepalen waarmee de hoeveelheid gerecycled materiaal en dus het recyclingrendement
berekend kan worden. .
Hiermee verandert de aard van de vaststelling steeds meer van een meting met een minimale
berekening naar een meting met aanzienlijke berekeningen, vandaar dat er in de oude systematiek
nog van een ‘meetpunt’ wordt gesproken en in de toekomstige systematiek onderscheid wordt
gemaakt tussen het ‘meetpunt’ en het ‘rekenpunt’. Dit wordt ook op deze manier verwoord in de EU
wetgeving.
De cruciale vragen voor de nieuwe systematiek is wat die aftrekposten zijn en op welke wijze deze in
de toekomst betrouwbaar zijn in te schatten. Hoe dit te organiseren, is aan de betrokken partijen,
desalniettemin geeft de berekeningswijze in deze studie een beeld van de correcties die zullen moeten
plaatsvinden om van het meetpunt naar het rekenpunt te komen.
De berekeningswijze is op te delen in twee rekenstappen. Als eerste moet het bruto gewicht van het
sorteerproduct worden omgerekend naar een netto-materiaalgewicht van de verpakkingen in het
sorteerproduct. Ten tweede zullen de materiaalverliezen tijdens mechanische recycling – dus van
sorteerproduct naar gewassen maalgoed – moeten worden bepaald.
Om het bruto gewicht van het sorteerproduct om te rekenen naar een netto-materiaalgewicht van de
verpakkingen in het sorteerproduct moeten een aantal componenten worden afgetrokken van het
bruto gewicht van het sorteerproduct:
a)

Het gehalte aan kunststof niet-verpakkingen gemeten als losse objecten in het sorteerproduct.
Deze correctie wordt al gemaakt bij de rapportage van het huidige recyclingrendement. Op dit
moment wordt gecorrigeerd voor 9,8% niet-verpakkingen in het sorteerproduct [Stichting
Afvalfonds Verpakkingen, 2018].

b)

Het gehalte aan andere materialen (papier & karton, metaal, glas, textiel, organisch materiaal,
etc.) gemeten als losse objecten in het sorteerproduct. Op dit moment wordt gecorrigeerd voor de
overmatige vervuiling in het sorteerproduct ten opzichte van de DKR norm. Deze correctie staat
momenteel op 4,3% [Stichting Afvalfonds Verpakkingen, 2018]. Volgens de nieuwe richtlijn zal
dus voor álle vervuiling moeten worden gecorrigeerd.

c)

Het gehalte aan aanhangend vocht- en vuil aan de kunststofverpakkingen die aanwezig zijn in het
sorteerproduct. De in het model gebruikte vocht-vuilgehaltes zijn bepaald per sorteerproduct,
volgens de methode zoals beschreven in het WFBR sorteerprotocol [Thoden van Velzen et al.,
2018b].

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 21

Om het netto gewicht van de verpakkingen in het sorteerproduct om te rekenen naar een verwachte
hoeveelheid gewassen maalgoed is voor de huishoudelijke kunststofverpakkingen gebruik gemaakt
van het rekenmodel. Voor de andere stromen (statiegeld en bedrijfsmatig kunststofverpakkingsafval)
zijn inschattingen van de materiaalverliezen tijdens mechanische recycling gebruikt. In het
rekenmodel wordt de omzetting van sorteerproduct naar gewassen maalgoed berekend met behulp
van de volgende parameters:
a)

De verpakkingstypen die aanwezig zijn in het sorteerproduct.

b)

De materiaalsamenstelling van deze verpakkingstypen. Uit de combinatie van verpakkingstypen in
het sorteerproduct en hun materiaalsamenstelling wordt een gemiddelde materiaalsamenstelling
van het vuile maalgoed berekend.

c)

De verwachte overdrachtscoëfficiënten van de verschillende materialen in het sorteerproduct, na
malen, tijdens drijf/zink-scheiding. Zoals beschreven in paragraaf 3.1.2. kunnen deze verliezen
sterk verschillen per systeem-herkomst (bron- of nascheiding, bedrijfsmatig, etc.), sorteerproces
en recyclingproces. Met de overdrachtscoëfficiënten wordt berekend welk deel van het vuile
maalgoed uiteindelijk in het hoofdproduct gewassen maalgoed terecht zal komen en welk deel zal
worden afgescheiden.

4.3

PET schalen recycling

In 2017 werden PET schalen apart gesorteerd in het PET schalen sorteerproduct, maar nog niet
gerecycled [Brouwer et al., under review]. Daarom is de recycling van deze verpakkingen nog niet
meegenomen in de hoeveelheid gewassen maalgoed geproduceerd uit huishoudelijke
kunststofverpakkingen. Wanneer deze PET-schalen met een basis nat-mechanisch recyclingproces
zouden worden gerecycled, dan zou dat zo’n 16 kton extra gewassen maalgoed opleveren.
Het is echter zeer onwaarschijnlijk dat PET schalen worden verwerkt met alleen een basismechanische recyclingproces [Thoden van Velzen, 2017]. Het recyclingbedrijf 4PET is bezig met het
opzetten van een recyclingproces voor PET schalen. Dit recyclingproces kent meer processtappen dan
het basis nat-mechanisch recyclingproces waarmee gerekend wordt in het model. Voorafgaand aan
het malen worden de PET schalen gewassen in een voorwas, en vindt er een windziftstap plaats om de
folies en etiketten te verwijderen 6. Vervolgens worden de PET schalen nat gemalen, worden ze
gespoeld en gewassen met heet water, en daarna vindt een drijf/zink-scheidingstap plaats. Ook bij de
recycling van PET schalen treden er fijngoedverliezen op.
De totale hoeveelheid gewassen maalgoed geproduceerd uit huishoudelijk ingezamelde PET schalen
wordt rekening houdend met de aanvullende processtappen die nodig zullen zijn voor PET schalen
recycling voorlopig ingeschat op 14 tot 16 kton. Het potentiële recyclingrendement zal dan stijgen van
35 tot 39% naar 38% tot 42%.

6

Beschreven op basis van persoonlijke communicatie met recyclers.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 22

5

Conclusie

EU richtlijn 94/62/EG regelt het beheer van verpakkingen en verpakkingsafval, en bevat doelstellingen
voor het recyclingrendement van de lidstaten. Deze richtlijn wordt gewijzigd, en deze wijziging is
beschreven in EU richtlijn 2018/852. Door deze wijziging verschuift het meetmoment in de
recyclingketen voor de bepaling van de hoeveelheid gerecycled kunststofverpakkingsafval van
sorteerproduct naar gewassen maalgoed. Dit heeft effect op het door Nederland gerapporteerde
recyclingrendement.
Op basis van modelberekeningen is ingeschat dat het gerapporteerde recyclingrendement van
kunststofverpakkingsafval na invoering van de nieuwe EU richtlijn zal dalen van de huidige 50% naar
zo’n 35 tot 39%, uitgaande van gelijkblijvende omstandigheden. Deze daling wordt veroorzaakt
doordat later in het recyclingproces wordt gemeten. Hierdoor worden materiaalverliezen die optreden
tijdens mechanische recycling van kunststofverpakkingen en het gewicht aan vocht en vuil in de
verpakkingen niet meer meegenomen in het gewicht gerecyclede kunststoffen. Er wordt dus alleen
meegenomen welke kunststoffen daadwerkelijk worden gerecycled naar nieuwe producten en daarmee
is het dus een zuiverder manier van meten, die als effect heeft dat het recyclingrendement lager
uitvalt. Er moeten dus meer kunststofverpakkingen worden gerecycled om de doelstellingen te
behalen.
De keuze van het recyclingproces bepaalt het uiteindelijke recyclingrendement. Er zijn processen met
hogere rendementen en processen met lagere rendementen. En ook processen met een betere
kwaliteit eindproduct en processen met een lagere kwaliteit eindproduct. De keuze voor een andere
uitvoeringswijze van het recyclingproces kan dus andere recyclaten opleveren, die anders worden
toegepast. Het is onduidelijk of álle recyclaten die worden verwerkt in een product kunnen worden
meegeteld in de hoeveelheid gerecycled materiaal, of dat er onderscheid moet worden gemaakt in het
type toepassing van de recyclaten. Voornamelijk bij de recyclaten van lagere kwaliteit is dit de vraag.
De in dit rapport gerapporteerde hoeveelheid gerecycled kunststof kan dus in de praktijk afwijken. Dit
zal afhangen van de uitvoeringswijzen van de recyclingprocessen, de toepassing die gekozen wordt
voor de recyclaten en de exacte definitie van herbewerking tot producten, materialen of stoffen.
Opgemerkt moet worden dat deze voorbehouden over de ‘kwaliteit van de recycling’ voor de
Nederlandse en Duitse kunststofrecyclers in steeds mindere mate spelen. Onze kunststofmarkt
tendeert toch steeds meer naar de productie van meer zuivere gerecyclede kunststoffen met een
bredere toepasbaarheid. In deze gevallen zal het dus vooral gaan om het al dan niet meetellen van de
bijproducten uit deze recyclingprocessen in de hoeveelheid gerecycled kunststof.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 23

Woordenlijst
DKR specificaties: door DKR vastgestelde normen voor de kwaliteit en zuiverheid van de
sorteerproducten. https://www.gruener-punkt.de/de/downloads.html
Drijvend product/drijffractie: De fractie van het maalgoed dat tijdens drijf/zink-scheiden zal
drijven.
Gewassen maalgoed: Versnipperd, gewassen en gedroogd kunststofmateriaal uit mechanische
recycling. Voor sommige bedrijven is dit een eindproduct dat ze verhandelen met andere bedrijven,
voor andere recyclingbedrijven is dit een halffabricaat dat ze in het eigen bedrijf verder verwerken tot
granulaten of eindproducten.
Ingezameld product: De kunststofverpakkingen die door gemeenten worden ingezameld.
Afhankelijk van het inzamelportfolio van de gemeente kan er worden beoogd: alleen
kunststofverpakkingen, of kunststofverpakkingen en drankenkartons of kunststofverpakkingen,
drankenkartons en metaalverpakkingen.
Nat-mechanische recycling: Met nat-mechanische recycling worden de volgende processtappen
bedoeld: malen, wassen, drijf-zink scheiden, drogen. Het resultaat hiervan is schoon en droog
gewassen maalgoed.
NIR-sorteermachines: Sorteermachines die worden gebruikt in het sorteerbedrijf om
kunststofverpakkingen op materiaalsoort te sorteren.
Overdrachtscoëfficiënten: Het percentage van een materiaal dat bij een processtap in een bepaald
product terecht gaat komen. Bijvoorbeeld voor de processtap drijf/zink-scheiding is het het
materiaalgehalte dat zal zinken en/of drijven. Deze coëfficiënten worden experimenteel bepaald.
Sorteerproduct: De gesorteerde kunststofverpakkingen in balen opgeleverd door het sorteerbedrijf.
Deze sorteerproducten moeten voldoen aan de DKR-specificaties en worden verhandeld met recyclers
die dit materiaal verder verwerken.
Zinkend product/zinkfractie: De fractie van het maalgoed dat tijdens drijf/zink-scheiden zal
zinken.

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 24

Referenties
Brouwer MT, Thoden van Velzen EU, Augustinus A, Soethoudt H, DeMeester S, Ragaert K. 2018
“Predictive model for the Dutch post-consumer plastic packaging recycling system and implications
for the circular economy” Waste management 71, 62-85.
https://doi.org/10.1016/j.wasman.2017.10.034
Brouwer, et al., under review. Predictive model for the Dutch post-consumer lightweight packaging
collection & recycling system in 2017: impact of collection portfolio expansion. NOT YET
PUBLISHED
Europees Parlement, 1994, Raad van de Europese Unie, Richtlijn 94/62/EG van het Europees
Parlement en de Raad van 20 december 1994 betreffende verpakking en verpakkingsafval, ELI:
http://data.europa.eu/eli/dir/1994/62/oj
Europees Parlement, 2008, RICHTLIJN 2008/98/EG VAN HET EUROPEES PARLEMENT EN DE RAAD
van 19 november 2008 betreffende afvalstoffen en tot intrekking van een aantal richtlijnen, ELI:
http://data.europa.eu/eli/dir/2008/98/oj
European Commission, 2019, Commission implementing decision, Handeling bij richtlijn 94/62/EG,
conceptversie ontvangen op 15 februari 2019 van Tjeerd Meester. Document LS _ ACT
final_CLEAN.docx met annex ANNEX finalbisCLEAN.docx
Langen, M., 2018. Red flag design – ein software tool zur Auslegung und Bewertung von
Recyclingprozessen. Conference presentation, VDI Fachkonferenz „Recycling von Kunststoffen und
Verbundwerkstoffen“, Wien 12-13 September 2018.
Nedvang en VNG, Uitvoerings- en monitoringprotocol verpakkingen 3.0,
http://www.umpverpakkingen.nl/ump-verpakkingen, geraadpleegd op 1-3-2019
Stichting Afvalfonds Verpakkingen, 2018, Monitoring Verpakkingen Resultaten inzameling en recycling
2017
Stichting Afvalfonds Verpakkingen, 2019, data ontvangen van Stichting Afvalfonds Verpakkingen, per
mail op 23-1-2019
Thoden van Velzen, E.U., Brouwer, M.T., Molenveld, K., 2016, Technical quality of rPET that can be
obtained from Dutch PET bottles that have been collected, sorted and mechanically recycled in
different manners. ISBN: 978-94-6257-723-7,
http://library.wur.nl/WebQuery/wurpubs/fulltext/392306
Thoden van Velzen, E.U., 2017, Recyclingopties voor PET schalen, DOI:
https://doi.org/10.18174/419818
Thoden van Velzen, E.U., Brouwer, M.T., Picuno, C., 2018a. Verbeteropties voor de recycling van
huishoudelijke kunststof-verpakkingen, WFBR report 1823, May 31st 2018,
http://edepot.wur.nl/450447
Thoden van Velzen, E.U., Brouwer, M.T., Huremovic, D., 2018b, Sorting protocol for packaging wastes

Openbaar Wageningen Food & Biobased Research-Rapport 1923

| 25

Wageningen Food & Biobased Research

D e missie van Wageningen University & Research is ‘ To ex plore the potential of

Bornse Weilanden 9

nature to improve the q uality of life’ . Binnen Wageningen University & Research

6708 WG Wageningen

bundelen Wageningen University en gespecialiseerde onderzoeksinstituten van

www.wur.nl/wfbr

Stichting Wageningen Research hun krachten om bij te dragen aan de oplossing

info.wfbr@wur.nl

van belangrij ke vragen in het domein van gezonde voeding en leefomgeving.

Verkenning effect verschuiven meetpunt
recycling kunststofverpakkingen

Met ongeveer 30 vestigingen, 5 .000 medewerkers en 10.000 studenten behoort
Rapport 1923

Wageningen University & Research wereldwij d tot de aansprekende kennisinstellingen binnen haar domein. D e integrale benadering van de vraagstukken
en de samenwerking tussen verschillende disciplines vormen het hart van de
unieke Wageningen aanpak.

M.T. Brouwer, I.W. Smeding en E.U. Thoden van Velzen