Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2017–2018

21 501-32

Landbouw- en Visserijraad

Nr. 1068

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 november 2017
Met deze brief informeer ik u over de uitkomsten van de Landbouw- en
Visserijraad die 6 november jl. plaatsvond in Brussel.
Rapportage over duurzaam gebruik van gewasbeschermingsmiddelen
Presentatie van de Europese Commissie en gedachtewisseling
De Europese Commissie heeft de Raad geïnformeerd over haar rapport
over de voortgang van het verduurzamen van het gebruik van gewasbeschermingsmiddelen in lidstaten (doc. 13438/17). Het rapport richt zich in
het bijzonder op de Nationale Actieplannen van de lidstaten (NAP’s) en de
voortgang in de implementatie van de Richtlijn Duurzaam Gebruik
Pesticiden (2009/128/EC). In het rapport wordt onderkend dat de lidstaten
aanzienlijke vooruitgang hebben geboekt, vooral wat betreft de opleiding
van de gebruikers van gewasbeschermingsmiddelen, de controle op het
spuiten vanuit de lucht, het controleren van de hantering en opslag van
gewasbeschermingsmiddelen en het terugdringen van het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen in specifieke gebieden. Het rapport maakt
echter ook duidelijk dat de NAP’s verder moeten worden verbeterd. Voor
dit laatste punt onderstreepte Commissaris Hogan de noodzaak van het
opnemen van concrete en meetbare doelen in de NAP’s ter vermindering
van de risico’s voor mens, dier en milieu. De in het rapport opgenomen
goede praktijken moeten volgens de Commissaris worden uitgewisseld.
Commissaris Hogan merkte op dat het rapport op een goed moment komt
zodat daarvan gebruik kan worden gemaakt bij de herziening van het
Gemeenschappelijk Landbouwbeleid (GLB).
Het rapport werd door de Raad verwelkomd. Als belangrijkste maatregelen om de doelen van de richtlijn te kunnen bereiken, noemden
verschillende lidstaten onder meer een goede training en opleiding van de
gebruikers van gewasbeschermingsmiddelen, goede informatieuitwisseling en het regelmatig testen van de installaties. Ik heb aange-

kst-21501-32-1068
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2017

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1068

1

geven dat in Nederland maatregelen zijn getroffen om het gebruik van
gewasbeschermingsmiddelen buiten de landbouw terug te dringen en dat
nu meer prioriteit gegeven moet worden aan het bevorderen van
duurzaam gebruik van gewasbescherming binnen de landbouw. Ter
bevordering van geïntegreerde gewasbescherming gaven de lidstaten,
waaronder Nederland, aan dat het streven naar een duurzamer middelenen maatregelenpakket met meer niet-chemische alternatieven en meer
laag-risicomiddelen essentieel is. In dat kader werd ook het belang
benadrukt van professioneel advies aan de boeren, onderzoek naar
alternatieven en het ontwikkelen van gemeenschappelijke risicoindicatoren.
Internationale handel in landbouwproducten
Presentatie van de Europese Commissie
De Raad heeft van gedachten gewisseld over internationale handel in
landbouwproducten (doc. 13693/17). Commissaris Hogan benadrukte de
goede exportresultaten voor agro-foodproducten in de afgelopen drie
jaar. Het afgelopen jaar (in de periode van september 2016 tot en met
augustus 2017) was deze EU-export goed voor € 136,3 miljard, een
stijging van 5% ten opzichte van dezelfde periode vorig jaar. De Commissaris gaf aan zich te blijven inzetten voor de wereldwijde promotie van
hoogwaardige voedingsmiddelen en dranken uit de Europese Unie met
gebruikmaking van economische diplomatie. Daarnaast heeft de Europese
Commissie een ambitieuze agenda voor de handelsbesprekingen. Daarbij
moeten garanties worden verkregen voor de gevoelige sectoren en
moeten de offensieve en defensieve belangen in evenwicht zijn. Als
belangrijke mijlpaal noemde de Commissaris het principeakkoord met
Japan dat op 6 juli jl. is gesloten. Daarmee kan de EU de belangrijkste
handelspartner van Japan worden op het gebied van landbouwproducten.
De Commissaris meldde dat het handelsakkoord met Canada (CETA) sinds
21 september jl. voorlopig wordt toegepast en een succes is. De richtsnoeren voor de onderhandelingen met Australië en Nieuw-Zeeland
worden momenteel besproken met de Raad. Commissaris Hogan sprak de
hoop uit om voor het eind van het jaar een akkoord te bereiken met zowel
Mercosur als Mexico. In de onderhandelingen met Mercosur komt de
Europese Commissie met een markttoegangsaanbod waarin gevoelige
producten zoals ethanol en rundvlees zijn opgenomen. In ruil zal er meer
toegang voor EU-producten moeten komen en zullen geografische
aanduidingen moeten worden beschermd. Wat betreft de 11e Ministeriële
Conferentie van de Wereldhandelsorganisatie (World Trade Organization,
WTO) die van 10 tot 3 december a.s. in Argentinië zal plaatsvinden, gaf de
Commissaris aan dat het ongewis is wat de uitkomsten zullen zijn. Er zijn
nog veel meningsverschillen, bijvoorbeeld over de mate waarin landen
subsidie verlenen aan de boeren, de zogeheten binnenlandse
landbouwsteun.
Vrijwel alle lidstaten, waaronder Nederland, verwelkomden de inzet op het
openen van markten middels ambitieuze handelsakkoorden en het
principeakkoord met Japan. Hierbij werd veelvuldig aangegeven dat
handelsakkoorden gebalanceerd moeten zijn en dat rekening moet
worden gehouden met de EU-standaarden.
Ik heb gepleit voor behoud van een gelijk speelveld en werd daarin
gesteund door andere lidstaten. Veel lidstaten vroegen vooral in het kader
van Mercosur aandacht voor gevoelige sectoren en gaven aan het te
vroeg te vinden om concessies te doen op producten als rundvlees,
ethanol en suiker. In reactie hierop stelde Commissaris Hogan dat
rekening wordt gehouden met gevoelige producten evenals met de
cumulatieve effecten van akkoorden. Hij onderstreepte dat een akkoord

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1068

2

met Mercosur het exportpotentieel van de EU aanzienlijk vergroot en gaf
aan dat het principeakkoord met Japan positief is voor rundvlees.
De Raad kon over het algemeen de aanpak van de Europese Commissie in
de WTO steunen. Veel lidstaten pleitten echter voor een voorzichtige
aanpak, waarbij voldoende marge blijft bestaan voor onderhandelingen
over het nieuwe GLB. In dit kader vond een non-paper opgesteld door
Frankrijk en mede ingediend door tien andere lidstaten (doc 13812/1/17
REV1) steun. Commissaris Hogan gaf aan dat het voorstel van de EU en
Brazilië niet zal leiden tot wijzigingen in het huidige GLB en dat voldoende
beleidsruimte zal worden behouden voor discussies over het nieuwe GLB.
Duurzaam bodembeheer
Gedachtewisseling
Het Estse voorzitterschap heeft een terugkoppeling gegeven van de
high-level conferentie «Soil for sustainable food production and
ecosystem services» die van 4 tot en met 6 oktober jl. heeft plaatsgevonden in Tallinn, Estland (doc. 13314/1/17). De conferentie was gericht op
mogelijke beleidsmaatregelen, gevolgen van klimaatverandering,
bodemgegevens, communicatie en stimuleren van de bewustwording
over de rol van duurzaam bodembeheer. Op de conferentie is het verband
tussen duurzaam bodembeheer en landbouwproductie benadrukt.
Commissaris Hogan bevestigde dat de kwaliteit van de bodem essentieel
is voor de kwaliteit van de landbouwproductie. Door de vergroeningsmaatregelen en de agro-milieumaatregelen draagt het GLB al bij aan de
bodemkwaliteit. Zo is de bodemerosie aantoonbaar afgenomen. Het kan
echter altijd beter en dat wordt meegenomen bij de herziening van het
GLB.
Veel lidstaten, waaronder Nederland, benadrukten het belang van een
goede bodemkwaliteit en duurzaam bodembeheer voor het handhaven
van het hoge productieniveau in de landbouw in relatie tot voedselzekerheid. Dit onderwerp zou binnen het nieuwe GLB aandacht moeten
krijgen. De meeste lidstaten spraken zich uit tegen het ontwikkelen van
nieuwe instrumenten op EU-niveau. Ik heb aangegeven dat Nederland
zich richt op kennisontwikkeling met handelingsperspectieven voor
boeren om bodembeheer te verduurzamen. Ik heb daarom – net als
verschillende lidstaten en de Commissie – het Franse «quatre pour mille»
initiatief gesteund. Dit initiatief heeft als doel wereldwijd het gehalte aan
bodemorganische stof, en daarmee de opslag van koolstof in landbouwgronden te verhogen met 4‰ per jaar.
De lidstaten onderschreven de noodzaak om waardevolle landbouwgronden te beschermen en afsluiting van bodems door bijvoorbeeld
bebouwing en infrastructuur te voorkomen.
Oplossingen zullen volgens de meeste lidstaten voornamelijk gevonden
moeten worden op nationaal en regionaal niveau vanwege de verschillende bodemproblematiek in de lidstaten. Ook ik heb aangegeven dat
maatwerk noodzakelijk is. Veel lidstaten gaven aan op nationaal niveau al
maatregelen te hebben getroffen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1068

3

Diversen: uitkomsten van de top over gelijke kwaliteit van voedselproducten voor iedereen
Informatie van de Slowaakse en Tsjechische delegaties
De Slowaakse en Tsjechische delegaties hebben de Raad geïnformeerd
over de uitkomsten van de «Summit Equal Quality of Products for All» die
heeft plaatsgevonden op 13 oktober 2017 in Bratislava, Slowakije (doc.
13474/17).
De bijeenkomst had als onderwerp dubbele voedselstandaarden,
waarmee bedoeld wordt dat sommige producenten producten op de
Europese markt brengen met hetzelfde handelsmerk en dezelfde
verpakking maar met verschillen in kwaliteit en ingrediënten in verschillende landen.
Verschillende lidstaten onderstreepten het belang van de bijeenkomst en
de uitkomsten en deelden de door de Slowaakse en Tsjechische delegaties
geuite zorgen over het verminderde consumentenvertrouwen. Commissaris Hogan legde in zijn reactie de nadruk op een voortdurende dialoog
met de industrie en op het ondersteunen van de nationale overheden van
de lidstaten in de strijd tegen oneerlijke commerciële praktijken.
Diversen: bijeenkomst van de landbouwministers van de Visegrád-groep
en Bulgarije, Kroatië, Roemenië en Slovenië over Richtlijn Hernieuwbare
Energie na 2020 en de bio-economie
Informatie van de Hongaarse delegatie
De Hongaarse delegatie heeft als voorzitter van de Visegrád-groep en
mede namens Bulgarije en Roemenië de Raad geïnformeerd over de
zorgen die deze lidstaten hebben over de gevolgen van de Richtlijn
Hernieuwbare Energie na 2020 (doc. 6456/17). Over deze richtlijn wordt
momenteel onderhandeld door de Europese Commissie, de Raad en het
Europees Parlement. In het voorstel wordt de inzet van conventionele
biobrandstoffen die zijn gemaakt van landbouwgewassen gelimiteerd. De
Hongaarse delegatie benadrukte dat rekening moet worden gehouden
met de belangen van de landbouwsector in voornoemde landen en drong
er bij de Europese Commissie op aan dat de huidige voorschriften in
stand blijven.
De Hongaarse delegatie heeft als voorzitter van de Visegrád-groep en
mede namens Bulgarije, Kroatië, Roemenië en Slovenië, een verklaring
over het «Central Eastern European Initiative for Knowledge-based
Agriculture, Aquaculture and Forestry in the Bio-economy» (BioEast)
gepresenteerd (doc. 8169/17). De genoemde landen zullen een gezamenlijke onderzoeks- en innovatieagenda maken om tot een betere benutting
te komen van het Europese kaderprogramma voor onderzoek en innovatie
Horizon 2020.
De Minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
C.J. Schouten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2017–2018, 21 501-32, nr. 1068

4