Mederiandse
Zorgautoriteit

Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport
Mevrouw drs. E.I. Schippers

Postbus 20350

2500 EJ 'S-GRAVENHAGE

Behandeld door

Telefoonnummer

E-mailadres

Kenmerk

H. Hettinga/ebes

088 770 87 70

info@nza.nl

0200346/0273877

Onderwerp

Datum

Voortgangsrapportage doorontwikkeling ggz/fz

22 augustus 2016

Geachte mevrouw Schippers,
Hierbij ontvangt u de eerste voortgangsrapportage van het programma
'doorontwikkeling productstructuur ggz/fz'. In deze brief staan we eerst
stil bij het vertrekpunt van dit programma. Vervolgens lichten we de
vorderingen met betrekking tot de zorginhoudelijke kant en random de
bekostiging van de nieuwe prestaties toe. Daarna gaan we in op de
planning in hoofdlijnen en de bijbehorende mijlpalen.
Doe/ van de doorontwikkeling
Belangrijk doel van de doorontwikkeling is - kort samengevat - het
verkrijgen van een betere relatie tussen de zorgvraag en probiematiek
van de patient enerzijds en de bijbehorende kosten anderzijds. Met dit
uitgangspunt in gedachten zijn in het verleden verschillende modellen als
alternatief voor de huidige productstructuur onderzocht. Eind 2014 is
door de betrokken veldpartijen besloten om het "Engelse model" verder
te verkennen, omdat dit model het meest lijkt te passen bij de
doelstellingen en randvoorwaarden. Verderop in deze brief gaan we op
deze randvoorwaarden in.

In oktober 2015 is door alle partijen unaniem commitment uitgesproken
om in de komende jaren toe te werken naar een nieuwe productstructuur
die geent is op het hiervoor genoemde model, die past binnen de
randvoorwaarden en waarbij werd uitgegaan van 2019 als
invoeringsjaar. Op 13 november 2015 hebben de bij dit programma
betrokken partijen u hierover geadviseerd, in uw brief aan de Tweede
Kamer van 26 november 2015 bent u nader ingegaan op dit advies. U
heeft het advies overgenomen en vervolgens uw criteria benoemd
waaraan de nieuwe productstructuur en de daaruit volgende bekostiging
te zijner tijd in voldoende mate moet voldoen.1
1 Deze zijn opgenomen in bijlage 2 van de kamerbrief over de agenda voor gepast
gebruik en transparantie in de ggz:
https://www.riiksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2015/ll/26/kamerbrief-overaaenda-voor-QeDast-aebruik-en-transDarantie-in-de-ggz.

Nederlandse Zorgautoriteit

Bij deze criteria gaat het om aspecten die betrekking hebben op de
productstructuur (bijvoorbeeld de vraag om klinisch herkenbare
producten, het feit dat deze moeten bijdragen aan een verbetering van
de prikkels voor het leveren van kwalitatief goede en doelmatige zorg en
de daarvoor benodigde sturingsinformatie moet geven) en de
bekostigingswijze (bijvoorbeeld de noodzaak van macro-budgettaire
beheersbaarheid en het feit dat de invoering niet mag leiden tot een
grotere fout- en fraudegevoeligheid van het bekostigingssysteem).
Al deze criteria zijn vanzelfsprekend bepalend voor de insteek van de
doorontwikkeling en geven aan waar de pilots op gericht moeten worden.
Om de toetsing aan deze criteria goed en gestructureerd vorm en
richting te geven, hebben de bij het programma betrokken partijen een
aantal daarvan bestempeld als'must-haves'. Het gaan dan om i) het

verbeteren van de klinische herkenbaarheid van de productstructuur,
ii) de mogelijkheid tot vervroegde declaratiemogelijkheden voor
zorgaanbieders zodat versneld informatie beschikbaar komt over de
zorgkosten, iii) het bijdragen aan een verlaging van de ervaren
administratieve lastendruk en iv) het voldoen aan de wet- en regelgeving
met betrekking tot privacybescherming. Verderop in deze brief gaan we
nader in op de toetsing aan de criteria.
In voornoemde brief heeft u aangegeven op basis van toetsing aan deze
criteria te zijner tijd een definitief besluit te zullen nemen over de
invoering van de productstructuur en bekostiging. Met het oog daarop
wilt u 'go/no go-momenten' inlassen om te toetsen in hoeverre aan de

criteria wordt voldaan. Ten behoeve daarvan zullen we verderop in deze
brief de planning op hoofdlijnen schetsen.
1. Zorginhoud
Omdat de doorontwikkeling betrekking heeft op een fundamentele
verandering die belangrijke consequenties heeft voor alle professionals,
patienten en werk- en ICT-processen bij zorgaanbieders en
zorgverzekeraars, is gekozen voor een zorgvuldige ontwikkel- en testfase

alvorens tot invoering over kan worden gegaan. In de afgelopen periode
is met name gewerkt aan de zorginhoudelijke ontwikkel- en testfase.
In de periode november 2015 tot en met april 2016 heeft een werkgroep
die bestaat uit zorginhoudelijke experts, een voor de Nederlandse
situatie bruikbaar 'prototype' van het model ontwikkeld (hierna te
noemen: het Zorgclustermodel). Het gaat hierbij concreet om de
belangrijkste elementen van de nieuwe zorgprestaties, waaronder de
indelingscriteria en de zorgclusters. Door de werkgroep is eveneens een
handleiding met beschrijving van de Yegistratieregels' voor de pilots
opgeleverd.

Het inhoudelijk ontwerp wordt op dit moment getoetst in deze eerste
pilotfase. Doel van deze pilotfase is te toetsen in hoeverre het model
volgens behandelaren in de praktijk (voldoende) volledig is en de
gehanteerde (zorgcluster)omschrijvingen klinisch herkenbaar zijn. Ten
behoeve van deze toets is een webapplicatie gebouwd. Met deze
applicatie kunnen behandelaren het model toepassen in een individuele
casus. Op dit moment zijn in deze pilotfase meer dan 1000 individuele
patienten gescoord aan de hand van dit model. Deze patienten zijn
afkomstig vanuit de diverse segmenten van het ggz- en fz-veld.

Kenmerk

0200346/0273877
Pagina

2 van 6

Nederlandse Zorgautoriteit

De betrokken behandelaren zijn gevraagd om op de verschillende Kenmerk

onderdelen van het model feedback te geven. 0200346/0273877
Pagina

De hiervoor genoemde werkgroep buigt zich op dit moment over de 3 van 6
feedback met daarbij de vraag of deze aanleiding geeft om het model
aan te passen. Het is de bedoeling om in September dit jaar een tweede
versie van het model op te leveren (met een plan met verbeteracties
voor de komende periode) om in een volgende fase te kunnen toetsen.
Dit aangepaste model wordt voorgelegd aan de bij het programma
betrokken partijen tijdens een bestuurlijk overleg. We gaan daar
hieronder bij de planning nog nader op in. Deze tweede pilot zal
overigens omvangrijker zijn dan die van fase 1: omdat we gegevens van
beduidend meer patienten nodig hebben, zullen ook meer
zorgaanbieders nodig zijn in deze fase.
2. Bekostiging
Bij de doorontwikkeling van de productstructuur hanteren we als
uitgangspunt dat de zorginhoud voorop staat. De hierboven genoemde
pilots zijn dan ook specifiek gericht op het toetsen van de
zorginhoudelijke aspecten van het model (klinische herkenbaarheid en
volledigheid). Vervolgens is van groot belang op welke wijze het model
gebruikt kan worden in de bekostiging van deze zorg.
Binnen het programma is door een werkgroep met (financieel) experts
op het gebied van controle, zorginkoop en -verkoop gekeken naar de
eerste stappen binnen de zoektocht naar een passende bekostigingswijze
van het Zorgclustermodel. De werkgroep heeft allereerst breed de
verschillende bekostigingsvormen verkend, varierend van bekostiging op
populatieniveau tot die op het niveau van bekostiging van losse
activiteiten.
Een van de doelen van de komende periode is het verder concretiseren
van de criteria en in kaart brengen hoe deze zich onderling met elkaar
verhouden. Het niveau van het zorgcluster als zodanig is
vanzelfsprekend van groot belang bij het (kunnen) maken van
inkoopafepra/een op geaggregeerd niveau. Het bekostigen ofwel het
afrekenen van dit zorgcluster kan, zoals hierboven benoemd, op

verschillende manieren vormgegeven worden. Op dit moment hebben we
een aantal aannames ten aanzien van deze modellen die in de volgende
pilotfase verder onderzocht moeten worden.

Zo verwachten we dat een bekostigingswijze waarbij betaald wordt per
zorgc/uster beter aansluit bij het hanteren van prestaties die (klinisch)
herkenbaar zijn. Tegelijk veronderstellen we op dit moment dat de totale
kosten die gemaakt worden bij deze clusters niet altijd voldoende
homogeen verdeeld zijn. Kostenhomogeniteit is - zoals ook opgenomen
in uw criteria - van belang om passende tarieven vast te stellen. Voor
een model waarbij bekostigd wordt op basis van zorgactiviteiten geldt
een omgekeerde verwachting: bij een dergelijke bekostigingsvorm zal de
kostenhomogeniteit minder zorgen geven maar vergt de borging van de
samenhang tussen de te deciareren prestaties en de zorgclusters meer
aandacht. Een dergelijke 'uitruil' geldt voor meerdere criteria.

Nederlandse Zorgautoriteit

Als programma zullen we zoals hierboven benoemd in de komende
periode dan ook de criteria verder concretiseren, de mogelijke modellen
toetsen aan deze criteria en vooral gegevens verzamelen die nodig zijn
om deze toetsing stap voor stap verder vorm te geven.

3. Planning
Het programma voor de doorontwikkeling is eind vorig jaar gestart en
heeft als stip op de horizon invoering van de nieuwe productstructuur
1 januari 2019. Gegeven de benodigde voorbereidingen in het veld die
voorafgaand aan deze invoering moeten plaatsvinden, betekent dit dat
eind 2017 een 'go/no go- besluit' genomen moet worden. De pilots
waarmee het nieuwe model in alle facetten in de praktijk zorgvuldig
getoetst en verder ontwikkeld moet worden, behoren dan ook in deze
periode 2016-2017 plaats te vinden. Deze planning wordt binnen het
programma als ambitieus gezien en vraagt allereerst een heldere duiding
van de betrokken mijlpalen en daarnaast ook voldoende inzet van en
draagvlak bij de betrokken organisaties en het veld. Zo zullen - zoals
hiervoor benoemd - gezien de doelstellingen in de volgende pilotfase
meer aanbieders mee moeten doen dan nu het geval is, terwijl tegelijk
duidelijk is dat deze pilot ook meer vergt van de deelnemers. Ook blijkt
uit de huidige pilot dat veel van de betrokken behandelaren een goede
instructie vooraf nodig hebben om het Zorgclustermodel in de praktijk
goed toe te passen. Deze factoren zullen invloed hebben op de planning
zoals deze hierna is weergegeven.

De pilots zijn - zoals hierboven toegelicht - gestart in mei van dit jaar.
Het geheel van de pilots valt in drie doelen en fases uiteen:
De eerste zorginhoudelijke toets: in deze fase gaat het erom te
testen of het model daadwerkelijk verbeteringen realiseert met
betrekking tot de klinische herkenbaarheid en of het voldoende
volledig de verschillende doelgroepen binnen de ggz en de fz
beschrijft.
De reg/strat/e-pilots: in een volgende fase gaat het erom in beeld
te brengen welke behandeling daadwerkelijk geleverd wordt bij
de zorgclusters en dus ook welke kosten gemaakt worden. Doel
is niet alleen het zorginhoudelijke model verder te verbeteren
met deze praktijkinformatie, maar ook de hierboven genoemde
vraagstukken met betrekking tot kostenhomogeniteit van de
relevante gegevens te voorzien.

De praktijk-toets: in deze derde fase wordt weer een stap verder
gezet richting de werking van het model in de praktijk en worden
de implicates met betrekking tot onder meer de ICT,
contractering en bijbehorende onderhandelingen in de praktijk,
administratieve lasten en de betrokkenheid van de patient
getoetst.

Kenmerk

0200346/0273877
Pagina

4 van 6

Nederlandse Zorgautoriteit

Deze pilotdoelen en -fases brengen de volgende mijlpalen met zich mee: Kenmerk
0200346/0273877
Wanneer
Omschrijving
April 2016
1.
Vaststelling eerste versie Zorgclustermodel
+ start van pilot-fase 1
2.

Juli 2016

Start van de uitvraag van bestaande

3.

September 2016

4.

Eind 2016/begin
2017

Vaststelling tweede versie Zorgclustermodel
+ start van pilot-fase 2
Vaststelling derde versie Zorgclustermodel

5.

Maart 2017

6.

Medio 2017

Keuze bekostigingsvorm en start van de
pilot-fase 3

7.

December 2017

'Go/no qo' voor invoerinq per 2019

HoNOS-qeqevens

Optionee/: typeringselementen van het
zorgclustermodel opnemen in de release

20182

Onze volgende voortgangsrapportages zullen gebaseerd zijn op
bovenstaande planning: voorafgaand aan elke mijlpaal zullen we u
informeren over de ontwikkelingen. Elke mijlpaal vraagt ook een
zorgvuldige voorbereiding. Zo betekent het felt dat medio 2017
duidelijkheid moet komen over de bekostigingswijze dat vooraf de
hierboven beschreven concretisering plaats moet vinden. De criteria die
u noemt ten aanzien van de bekostigingswijze zullen in deze periode dan
ook stapsgewijs aan bod komen. We hechten er als programma aan om
in de aanloop naar dit moment niet alleen via de registratie-pilots de
daarvoor benodigde gegevens te verzamelen maar ook op bestuurlijk
niveau goed en tijdig door te spreken over de mogelijke modellen en de
vraag hoe deze zich verhouden tot de criteria. We starten daar in
September mee en zullen u in onze volgende rapportage berichten welke
concrete stappen we daarna voor ogen zien tot aan het keuzemoment

medio 2017.
Bij de planning hebben we tot slot ook te maken met andere
(beleids)trajecten. Zo zal door het programma onderzocht worden of we
zorgstandaarden en richtlijnen kunnen integreren in het model en er
aansluiting kan worden gezocht met uitkomstmaten, eveneens een
belangrijk aspect met het oog op de gestelde criteria. Vanuit het
programma is daarvoor een overlegcyclus gestart met het NKO en SBG.
Ook de verbinding met het Kwaliteitsstatuut is van belang. Verderop in
het traject zal eveneens de relatie van het Zorgclustermodel met de
zorgaanspraken van belang zijn. Ten behoeve van deze raakvlakken is
het Zorginstituut Nederland betrokken. Deze andere (ontwikkel)trajecten
zullen ook invloed hebben op haalbaarheid van de planning zoals deze
hierboven is weergegeven.

2 Op deze wijze kunnen breder dan alleen via de pilots clustergegevens gegenereerd
worden.

Nederlandse Zorgautoriteit

4. Generalistische basis-ggz Kenmerk

Het programma 'doorontwikkeling productstructuur ggz/fz' is gestart met 0200346/0273877
de focus op de DB(B)C-structuur van de gespecialiseerde ggz en de fz. pagma
Tegelijk is vanaf het begin van het traject door verschillende partijen de 6 van 6
wens geuit om de mogelijkheid van het meenemen van de zorg geleverd
in de generalistische basis-ggz tijdig te onderzoeken. Om die reden
wordt de generalistische basis-ggz nu al betrokken in de huidige pilotfase. De vraag die daarbij centraal staat is of en in hoeverre deze zorg
past in het Zorgclustermodel. In onze volgende rapportage zullen we
ingaan op deze resultaten.

Tot slot
We kunnen tevreden terugkijken op het afgelopen half jaar. In deze
periode is de eerste versie van het Zorgclustermodel opgeleverd, zijn de
pilots gestart voor zowel de gespecialiseerde ggz, generalistische basisggz en fz en krijgen we zo de feedback vanuit het veld om het
Zorgclustermodel te verbeteren.

De doorontwikkeling waar partijen gezamenlijk aan werken is
fundamenteel en heeft zowel bij de pilots als bij de uiteindelijke
implementatie veel impact op de betrokkenen in het veld. De uitdaging
voor de komende periode is dan ook de balans vast te houden tussen het
belang van een tijdige invoering enerzijds en een zorgvuldig ontwikkelen testtraject anderzijds. We hechten er als programma dan ook aan om
u in de komende periode goed op de hoogte te houden van de
ontwikkelingen.
Met vlriendelijke groet,
Nederlandse Zorgaoterlteit
¦

'

I

' [.A"' ,

/ vf / /
fctaljofiw ./

vo|i)rzitter Ra^d van Bestuur