Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 475 IX

Jaarverslag en slotwet Ministerie van Financiën
en Nationale Schuld 2015

Nr. 4

MEMORIE VAN TOELICHTING
A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikelen 1 tot en met 3
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet 2001 elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het
onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om voor het jaar 2015 wijzigingen
aan te brengen in:
1. de departementale begrotingsstaat van het Ministerie van Financiën
(IXB)
2. de begrotingsstaat van Nationale Schuld (IXA)
De in de begrotingsstaten opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht.
De Minister van Financiën,
J.R.V.A. Dijsselbloem

kst-34475-IX-4
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IX, nr. 4

1

B. ARTIKELGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN (SLOTWETMUTATIES)
Toelichting
Slotwetmutaties worden toegelicht voor zover deze op artikelniveau
groter zijn dan 5% van het beschikbare bedrag na de suppletoire
begroting samenhangend met de Najaarsnota en daarnaast groter zijn
dan € 2,5 mln.
Per artikel wordt op de belangrijkste onderdelen een toelichting gegeven
(waardoor de som van de afzonderlijke artikelonderdelen kan afwijken van
het artikeltotaal).
BELEIDSARTIKELEN MINISTERIE VAN FINANCIËN (IXB)
Beleidsartikel 1 Belastingen
Verplichtingen (+ € 70,8 mln.)
Voor een toelichting op de verplichtingen wordt verwezen naar de
toelichting op de uitgaven.
Het verschil tussen het totaal van de gerealiseerde verplichtingen en de
gerealiseerde uitgaven wordt verklaard door een hogere stand van de
openstaande betaling- en garantieverplichtingen ultimo 2015 dan ultimo
2014.
Uitgaven (+ € 1,6 mln.)
Apparaatuitgaven (– € 4,4 mln.)
De realisatie op de apparaatuitgaven betreft een saldo van de mutaties op
de onderliggende personele en materiële posten. Per saldo is € 4,4 mln.
minder gerealiseerd dan begroot door strakke sturing op de uitgaven.
Belasting- en invorderingsrente (+ € 6,3 mln.)
De uitgaven aan belasting- en invorderingsrente zijn € 6,3 mln. hoger dan
de raming. Deze extra uitgaven zijn het gevolg van hoger dan geraamde
rente-uitgaven in de laatste maanden van 2015. De ontvangsten laten een
meevaller zien. Per saldo is er sprake van een meevaller van € 11,4 mln.
Ontvangsten (+ € 1,0 mld.)
Belastingontvangsten (+ € 1,0 mld.)
De belastingontvangsten worden toegelicht in de Voorjaarsnota,
Najaarsnota en het Financieel Jaarverslag van het Rijk. Voor een
toelichting op de mutaties in de afdracht van het Gemeente- en Provinciefonds, het BTW-compensatiefonds en het BES-fonds wordt verwezen naar
de slotwetten van de betreffende fondsen.
De aansluiting met de bedragen in het jaarverslag IX 2015 (beleidsartikel
1, tabel budgettaire gevolgen van beleid) is als volgt:

Totaal belastingontvangsten
–/– Afdracht Gemeentefonds
–/– Afdracht Provinciefonds
–/– Afdracht BTWCompensatiefonds

Stand ontwerpbegroting
(NVW) 2015

Stand 1ste
suppletoire
begroting

Stand 2de
suppletoire
begroting

Mutaties
slotwet

Realisatie 2015

145.707.872
27.272.721
952.181

145.876.356
26.656.481
1.003.126

146.540.472
27.307.896
1.114.594

998.750
– 40.710
– 53

147.539.222
27.267.186
1.114.541

2.901.122

2.901.122

2.862.444

7.805

2.870.249

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IX, nr. 4

2

–/– Afdracht BES-fonds
Belastingontvangsten IX

Stand ontwerpbegroting
(NVW) 2015

Stand 1ste
suppletoire
begroting

Stand 2de
suppletoire
begroting

Mutaties
slotwet

Realisatie 2015

31.938
114.549.910

33.640
115.281.987

42.478
115.213.060

4.107
1.027.601

46.585
116.240.661

Niet-belastingontvangsten (+ € 17,2 mln.)
De ontvangsten vallen € 17,2 mln. hoger uit ten opzichte van 2de
suppletoire begroting 2015. Dit bestaat met name uit hogere ontvangsten
belasting- en invorderingsrente (€ 17,7 mln.) en boetes en schikkingen
(€ 3,6 mln.).
De meerontvangsten bij de belasting- en invorderingsrente zijn het gevolg
van hoger dan geraamde renteontvangsten in de laatste maanden van
2015. Gesaldeerd met de rente-uitgaven is er sprake van een meevaller
van € 11,4 mln.
Bij de ontvangsten uit boetes en schikkingen leverden de verzuimboetes
voor het te laat betalen van motorrijtuigenbelasting meer op dan
oorspronkelijk geraamd.
Beleidsartikel 2 Financiële markten
Uitgaven (– € 4,1 mln.)
Muntcirculatie (– € 3,1 mln.)
Er zijn minder munten aangemaakt dan begroot, waardoor er ook minder
muntmetaal aangekocht is.
Ontvangsten (+ € 6,7 mln.)
Toename munten in circulatie (+ € 6,5 mln.)
Er zijn meer munten in omloop gebracht dan dat er uit omloop terugkwamen, waardoor het aantal munten in circulatie is toegenomen. Deze
toename heeft geleid tot netto inkomsten gelijk aan de nominale waarde
van de munten.
Beleidsartikel 3 Financieringsactiviteiten publiek-private sector
Verplichtingen (– € 1,0 mld.)
Garantie SNS Propertize (– € 1,0 mld.)
De Staat garandeert de door Propertize aangetrokken schuld. In 2015 heeft
Propertize een deel van deze schuld afgelost. De financiering met
staatsgarantie is daardoor gedaald tot € 2,6 miljard per 31 december
2015.
Uitgaven (– € 6,4 mln.)
Uitvoeringskosten staatsdeelnemingen (– € 6,4 mln.)
Er zijn minder kosten gemaakt voor het inhuren van externe ondersteuning dan begroot.
Ontvangsten (+ € 496,0 mln.)
Verkoop ABN Amro (+ € 495,7 mln.)
De totale omvang van de eerste plaatsing van ABN AMRO is uiteindelijk
uitgekomen op 23% van de certificaten, nadat in december 2015 de
zogenoemde greenshoe-optie is uitgeoefend. Bij de raming was geen
rekening gehouden met de uitoefening van deze optie. Dit heeft tot extra
inkomsten geleid.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IX, nr. 4

3

Beleidsartikel 4 Internationale financiële betrekkingen
Verplichtingen (+ € 2,4 mld.)
Garanties IFI’s (+ € 2,6 mld.)
Vanwege wisselkoerseffecten zijn de garanties in verschillende IFI’s,
waaronder met name het IMF en de Wereldbank, in waarde toegenomen
Uitgaven (– € 107,6 mln.)
Uitkering rente Griekenland (– € 107,3 mln.)
In 2015 is er geen voortgangsmissie van de instituties afgerond, waardoor
Griekenland niet in aanmerking kwam voor de uitkering van de ANFA- en
SMP-winsten over 2015. Deze winsten zijn daarom niet uitgekeerd in 2015.
Beleidsartikel 5 Exportkredietverzekering en investeringsgaranties
Verplichtingen (– € 8,1 mld.)
Garantieverplichting exportkredietverzekering (– € 7,5 mld.)
In 2015 is er voor € 9,5 mld. aan nieuwe verplichtingen aangegaan en is
€ 7,1 mld. aan verplichtingen vervallen. Over 2015 bedraagt het saldo van
nieuwe en vervallen garanties € 2,5 mld. Deze mutatie betreft het
afboeken van het resterende deel van het verplichtingenplafond.
Garantieverplichting Regeling Investeringen (– € 464,0 mln.)
In 2015 zijn er geen nieuwe verplichtingen aangegaan en is € 10,2 mln.
aan verplichtingen vervallen. Over 2015 bedraagt het saldo van nieuwe en
vervallen garanties – € 10,2 mln. Deze mutatie betreft het afboeken van
het resterende deel van het verplichtingenplafond.
Garantieverplichting Multilateral Investment Guarantee Agency (MIGA)
(– € 150,0 mln.)
Het jaarlijkse plafond voor de MIGA bedraagt € 150,0 mln. In 2015 is er
geen beroep gedaan op de MIGA-faciliteit.
Uitgaven (+ € 17,7 mln.)
Schade-uitkering EKV (– € 4,3 mln.)
De schade-uitkeringen zijn lager uitgevallen dan de raming. De schadedreigingen hebben zich in 2015 in mindere mate dan begroot gematerialiseerd.
Begrotingsreserve EKV (+ € 21,5 mln.)
In de begroting 2015 is gemeld dat er een begrotingsreserve wordt
opgericht voor de Exportkredietverzekering (EKV). Dit is in lijn met het
aangescherpte garantiekader. In de reserve worden onder andere de
hoger dan geraamde premies gereserveerd voor toekomstige schadeuitgaven. Zoals aangegeven bij Najaarsnota wordt de realisatie van de
EKV pas aan het eind van het jaar bekend. In 2015 is er € 21,5 mln. gestort
in de begrotingsreserve van EKV.
Ontvangsten (+ € 18,3 mln.)
Premies EKV (+ € 12,3 mln.)
In 2015 zijn de premieontvangsten van de exportkredietverzekeringen
hoger uitgevallen dan begroot. Er is een aantal omvangrijke verzekeringen
afgesloten waarvan ten tijde van de begroting nog geen zicht op was.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IX, nr. 4

4

Schaderestituties EKV (+ € 4,5 mln.)
De schaderestituties zijn in 2015 hoger uitgekomen dan geraamd. Met
name de terugbetalingsregeling met Argentinië heeft hieraan een grote
bijdrage geleverd.
Beleidsartikel 6 BTW-compensatiefonds
Verplichtingen en Uitgaven (+ € 7,8 mln.)
Uit de realisatiecijfers blijkt dat gemeenten in 2015 meer hebben
gedeclareerd dan afgelopen najaar bij Najaarsnota werd geraamd. Dit
verschil wordt met name veroorzaakt door een toename van investeringen in diverse projecten.
Beleidsartikel 7 Beheer materiële activa
In 2015 zijn de ontvangsten en uitgaven inzake inbeslaggenomen
goederen verantwoord op de begroting van Veiligheid & Justitie in plaats
van de begroting van Financiën.
Niet-beleidsartikel 21 Centraal Apparaat
Uitgaven (– € 8,1 mln.)
Materieel kerndepartement (– € 7,4 mln.)
Er is in 2015 minder uitgegeven aan materieel door vertraging van
ICT-projecten, overgang van kosten naar SSO’s en onderuitputting van het
communicatiebudget.
Ontvangsten (+ € 4,9 mln.)
De ontvangsten zijn hoger door extra ontvangsten van de Auditdienst Rijk.
Daarnaast zijn de ontvangsten hoger door het afromen van het eigen
vermogen van Domeinen Roerende Zaken (DRZ) en door opheffing van de
agentschapsstatus van DRZ.
BELEIDSARTIKELEN NATIONALE SCHULD (IXA)
Beleidsartikel 11 Financiering Staatsschuld
Verplichtingen en Uitgaven (+ € 6,2 mld.)
Uitgifte en aflossing niet-reguliere vaste schuld (+ € 2,3 mld.)
De aflossing van vaste schuld is € 2,3 mld. hoger uitgevallen dan in de
Najaarsnota werd verwacht doordat per saldo meer leningen vervroegd
zijn afgelost.
Mutatie vlottende schuld (+ € 3,5 mld.)
De mutatie vlottende schuld is per saldo hoger uitgevallen dan verwacht
vanwege een significante meevaller in het kassaldo.
Beleidsartikel 12 Kasbeheer
Verplichtingen en Uitgaven (– € 1,3 mld.)
Leningen baten-lastendiensten, RWT’s en derden (– € 0,7 mld.)
Er zijn minder leningen aan met name de baten-lastendiensten verstrekt
dan verwacht werd bij najaarsnota.
Mutaties in rekening-courant en deposito (– € 0,6 mld.)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IX, nr. 4

5

Bij Najaarsnota werd nog verwacht dat de rekeningcourantstanden van de
baten-lastendiensten en de sociale fondsen zouden afnemen. De standen
zijn echter toegenomen waardoor de mutatie rekening-courant voor het
Rijk nu aan de ontvangstenkant staat.
Ontvangsten (+ € 1,5 mld.)
Mutaties in rekening-courant en deposito (+ € 1,6 mld.)
Voor alle categorieën deelnemers aan het schatkistbankieren geldt dat de
rekening-courantstanden zijn toegenomen, per saldo € 1,6 mld. meer dan
bij najaarsnota werd voorzien.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 475 IX, nr. 4

6