Wordt aan gewerkt.nl

Amsterdam, augustus 2015
In opdracht van het ministerie van SZW

Wordt aan gewerkt.nl

Prestaties van digitale dienstverlening door UWV

Marloes Lammers
Mark Imandt
Arjan Heyma

SEO Economisch Onderzoek - Roetersstraat 29 - 1018 WB Amsterdam - T (+31) 20 525 1630 - www.seo.nl - secretariaat@seo.nl
ABN-AMRO IBAN: NL14ABNA0411744356 BIC: ABNANL2A - ING: IBAN: NL96INGB0004641100 BIC: INGBNL2A
KvK Amsterdam 41197444 - BTW NL 003023965 B01

“De wetenschap dat het goed is”
SEO Economisch Onderzoek doet onafhankelijk toegepast onderzoek in opdracht van overheid en bedrijfsleven. Ons
onderzoek helpt onze opdrachtgevers bij het nemen van beslissingen. SEO Economisch Onderzoek is gelieerd aan de
Universiteit van Amsterdam. Dat geeft ons zicht op de nieuwste wetenschappelijke methoden. We hebben geen
winstoogmerk en investeren continu in het intellectueel kapitaal van de medewerkers via promotietrajecten, het
uitbrengen van wetenschappelijke publicaties, kennisnetwerken en congresbezoek.

SEO-rapport nr. 2015-54
ISBN 978-90-6733-795-3
Copyright © 2015 SEO Amsterdam. Alle rechten voorbehouden. Het is geoorloofd gegevens uit dit rapport te gebruiken in artikelen,
onderzoeken en collegesyllabi, mits daarbij de bron duidelijk en nauwkeurig wordt vermeld. Gegevens uit dit rapport mogen niet voor
commerciële doeleinden gebruikt worden zonder voorafgaande toestemming van de auteur(s). Toestemming kan worden verkregen via
secretariaat@seo.nl

i

Samenvatting
Conclusie: de digitale dienstverlening aan WW’ers is vanaf 2012 sterk doorontwikkeld. Onder andere als gevolg
van de digitalisering neemt de klanttevredenheid van werkzoekenden met de dienstverlening van UWV
WERKbedrijf tussen 2010 en 2012 af, om zich vervolgens in 2013 en 2014 weer gedeeltelijk te herstellen.
Persoonlijk contact met de adviseur werk in aanvulling op e-dienstverlening leidt tot meer uitstroom naar werk dan
alleen e-dienstverlening.
Vraagstelling
De hoofdvraag van het deelonderzoek naar digitale dienstverlening luidt als volgt: Hoe presteert
digitale dienstverlening in termen van effectiviteit, klantgerichtheid en doelmatigheid, in
vergelijking tot face-to-face dienstverlening? Deze hoofdvraag valt uiteen in een vijftal deelvragen
die hieronder worden beantwoord.
Achtergrond
Consequentie van afspraken die voortvloeiden uit het regeerakkoord Rutte I (2010) is dat het
WERKbedrijf de financiële taakstelling kreeg om per 2015 € 155 miljoen te besparen op
uitvoeringskosten. Deze politieke besluitvorming leidde tot Wijziging van de Wet SUWI 2012.
Kern van deze wetswijziging was dat UWV sterk zou inzetten op versnelde doorontwikkeling van
de digitale dienstverlening aan werkzoekenden. UWV heeft hieraan invulling gegeven met het
Programma Redesign.
Doorontwikkeling van de digitale dienstverlening 2012-2015
Wat zijn de ontwikkelingen in de (digitale) dienstverlening aan WW’ers?
De digitale dienstverlening aan WW’ers is vanaf 2012 sterk en versneld doorontwikkeld. In 2011
bestond de online dienstverlening uit een basisversie van de Werkmap, en was het mogelijk om
vacatures te zoeken op werk.nl. Tussen 2012 en 2015 zijn de functionaliteiten van de Werkmap
uitgebreid. Ook het aantal digitale ondersteuningsmiddelen is in de periode 2012-2015 flink
uitgebreid: tijdens deze periode introduceerde UWV onder andere diverse (interactieve) online
trainingen, video’s en testen. De kwaliteit en het aantal diagnose-instrumenten dat UWV digitaal
aanbiedt is toegenomen, 1 en er is vorm gegeven aan de digitale handhaving. Het versturen van
verantwoordingsberichten wanneer een WW’er zijn sollicitatieplicht onvoldoende nakomt, vindt
nog niet volledig automatisch plaats. Het automatisch versturen van verantwoordingsberichten
wordt wel getest door UWV en wordt landelijk uitgerold indien de ervaringen met deze pilot
positief zijn.
In 2015 is in het budget voor de uitvoeringskosten van UWV een besparing van € 155 miljoen
ingeboekt. Hiervan is € 139 miljoen ingevuld met het Programma Redesign. Met het Programma
Redesign zet UWV in op modernisering van de dienstverlening, onder meer door het uitbouwen
van de digitale dienstverlening. De overige € 16 miljoen is in 2015 verwerkt binnen de financiële

1

Met behulp van diagnose-instrumenten geeft UWV een werknemer inzicht in zijn kansen op de
arbeidsmarkt.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

ii

kaders van UWV als geheel. Daarmee is de financiële taakstelling van UWV WERKbedrijf gehaald
en zijn de beoogde besparingen gerealiseerd.
Dienstverlening aan WW’ers in een veranderende arbeidsmarkt
In hoeverre speelt de dienstverlening aan WW’ers in op een veranderende arbeidsmarkt?
UWV speelt in op de veranderende arbeidsmarkt door extra ondersteuning aan te bieden aan
WW’ers die zich oriënteren op werk als zelfstandige. Tot 2014 werd de basisvoorlichting
zelfstandige in een groepsbijeenkomst gegeven. Vanaf 2015 is deze groepsbijeenkomst vervangen
door een online training zelfstandig ondernemen op werk.nl. De online training wordt opgevolgd
door één of meerdere face-to-face gesprekken met een adviseur werk die een extra opleiding
gevolgd heeft om aankomend zelfstandigen te kunnen begeleiden. Ook biedt UWV de online
(vervolg)training ‘een eigen bedrijf starten vanuit de WW’ aan.
In het kader van de veranderende arbeidsmarkt heeft UWV ook aandacht voor bemiddeling
richting flexbanen. In de uitvoering van UWV WERKbedrijf wordt geen onderscheid gemaakt naar
werk in een tijdelijk of in een vast contract: werk is werk, al dan niet via een uitzendbureau. Zowel
met uitzendbureaus als met andere werkgevers wordt samengewerkt in de organisatie van onder
andere speeddates, banenmarkten en open dagen. Door inkrimpen van het aantal regiovestigingen
is de samenwerking met private partijen steeds minder face-to-face, en vaker telefonisch of in de
vorm van voorlichtingsbijeenkomsten en netwerkbijeenkomsten.
Gebruik van digitale dienstverlening
In welke mate is door WW’ers gebruik gemaakt van digitale versus face-to-face dienstverlening?
Het gebruik van de digitale dienstverlening van UWV door WW’ers is, mede door de inzet van het
gewenningsbudget, sterk toegenomen in de periode 2011-2014. In 2011 gaat nog 72 procent van
de inschrijvingen digitaal, in 2013 is dat 95 procent. Ook werkgevers maken steeds vaker gebruik
van werk.nl. Dit is een indicatie dat steeds meer WW’ers en werkgevers hun weg weten te vinden
in de digitale omgeving van UWV.
Ongeveer 23 procent van de WW’ers heeft moeite met het gebruik van de digitale dienstverlening
van UWV. Ongeveer 9 procent is niet-digivaardig en mag alle communicatie met UWV op papier
doen. Ook hebben zij iedere 3 maanden een gesprek met een adviseur werk van UWV. Het
percentage niet-digivaardigen kan nog beperkt afnemen, tot een structureel niveau van minimaal 7
procent van de WW-populatie.
Naast de 9 procent niet-digivaardigen is ongeveer 14 procent beperkt digivaardig en heeft hulp
nodig bij het gebruik van de digitale dienstverlening. Deze ondersteuning bestaat voornamelijk uit
het beantwoorden van vragen door de adviseur werk en workshops waarin uitleg wordt gegeven
over de digitale inschrijving (workshop E-intake) of de Werkmap (workshop gebruik Werkmap).
Deze ondersteuning wordt betaald uit het gewenningsbudget. Daarnaast biedt UWV aan beperkt
en niet-digivaardigen de workshops solliciteren en social media aan, als vervanging voor de digitale
versies van deze workshops, en kunnen niet- en beperkt digivaardigen met hun vragen (telefonisch)
terecht bij het klantcontactcentrum en worden zij indien nodig bijgestaan door middel van cobrowsing.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

SAMENVATTING

iii

In de periode 2012-2014 is werk.nl steeds minder vaak offline. Wel is de gemiddelde laadtijd van
pagina’s op werk.nl toegenomen als gevolg van technische problemen na toevoegen van nieuwe
functionaliteiten in 2013, en technische verstoringen in 2014. De performance problemen zijn dus
nog niet volledig opgelost maar laten wel een positieve trend zien.
Klanttevredenheid
In welke mate is de digitale dienstverlening aan WW’ers en werkgevers klantgericht?
De klanttevredenheid van werkzoekenden over de totale dienstverlening van UWV WERKbedrijf
(zowel face-to-face als digitaal) neemt tussen 2010 en 2012 af, om zich vervolgens in 2013 en 2014
weer gedeeltelijk te herstellen. De initiële daling van de klanttevredenheid is onder meer te verklaren
door (a) de afbouw van het aantal persoonlijke contactmomenten met UWV en (b) een
gewenningsproces. Het gedeeltelijke herstel in 2013-2014 is onder meer toe te schrijven aan (a) een
stijging van het aantal persoonlijke contactmomenten vanaf 2013, (b) de sinds 2012 stijgende
tevredenheid over verschillende onderdelen binnen de digitale en persoonlijke dienstverlening van
UWV en (c) het gewenningsproces dat van voorbijgaande aard is. Klanten geven gemiddeld minder
hoge rapportcijfers voor onderdelen van de e-dienstverlening dan voor persoonlijke
dienstverlening (het contact met de adviseur werk), waardoor de klanttevredenheid in 2014 nog
iets lager is dan in 2010.
De klanttevredenheid van werkgevers over werk.nl stijgt sinds eind 2012, terwijl de tevredenheid
van werkgevers over de totale dienstverlening van UWV gelijk blijft. Vooral de tevredenheid over
de informatie op werk.nl en het zoeken naar kandidaten voor vacatures op werk.nl laat sinds eind
2012 een stijgende lijn zien.
Effectiviteit face-to-face dienstverlening en digitale dienstverlening
Is digitale dienstverlening even effectief als face-to-face dienstverlening?
Intensieve dienstverlening van UWV in de periode 2012-2013 leidt tot meer uitstroom naar werk
dan alleen e-dienstverlening en een groepsgesprek in de 4e maand WW. Het verschil in baankans
bedraagt 2,4 procentpunt na 12 maanden WW. Daarmee zijn deze contactmomenten ongeveer
even effectief of zelfs effectiever dan de re-integratietrajecten die in tot 2012 voor WW’ers werden
ingekocht. De intensieve dienstverlening van UWV bestond in de periode 2012-2013 uit
herhaaldelijk persoonlijk contact met de adviseur werk in de vorm van persoonlijke gesprekken in
de 4e, 7e, 10e maand WW. Daarnaast kreeg een deel van de WW’ers in de intensieve dienstverlening
een passend werkaanbod inclusief persoonlijk gesprek in de 12e maand WW, competentietesten
en/of workshops aangeboden. Vanwege de lage prijs per gesprek (€ 65) in combinatie met de
gemiddelde effectiviteit zijn deze persoonlijke contactmomenten – in aanvulling op digitale
dienstverlening – naar verwachting kosteneffectief. Gesprekken met de adviseur werk zijn daarbij
extra effectief voor jongeren tussen 18 en 27 jaar. Of de persoonlijke dienstverlening plaatsvindt
in de vorm van een individueel gesprek, een groepsgesprek, of telefonisch maakt voor de kans op
een baan niet veel uit.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

iv

Er is geen onderzoek gedaan naar het effect van alleen e-dienstverlening versus alleen face-to-face
dienstverlening op de baankans van WW’ers. Wel blijkt uit de internationale literatuur dat het
zoeken naar werk via het Internet de kans op een baan verhoogt. Of de omschakeling van
intensieve face-to-face bemiddeling naar meer digitale dienstverlening heeft geleid tot een lagere
kans op een baan voor WW’ers, is niet bekend omdat geen onderzoek beschikbaar is naar de
vervanging van persoonlijke dienstverlening door digitale dienstverlening.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

Inhoudsopgave
Samenvatting........................................................................................................................ i
1

Inleiding..................................................................................................................... 1

2

De (digitale) dienstverlening van UWV .................................................................... 5
2.1
Dienstverlening aan WW’ers 2012-2015 ........................................................................... 5

3

4

5

6

2.2

(Tijdelijk) aangeboden extra ondersteuning niet-digivaardigen en beperkt
digivaardigen........................................................................................................................... 9

2.3

Digitale dienstverlening aan WW’ers 2011-2015 ...........................................................10

2.4

Doorontwikkeling van diagnose-instrumenten ..............................................................14

2.5

Doorontwikkeling van digitale handhaving ....................................................................15

2.6

Realisatie financiële taakstellingen ....................................................................................17

2.7

Conclusie...............................................................................................................................18

Dienstverlening van UWV in een veranderende arbeidsmarkt................................ 21
3.1
Dienstverlening aan (aankomend) ondernemers ...........................................................21
3.2

Dienstverlening richting tijdelijke contracten en uitzendwerk ....................................22

3.3

Samenwerking met private partijen ..................................................................................23

3.4

Conclusie...............................................................................................................................25

Gebruik van (digitale) dienstverlening ....................................................................27
4.1
Gebruik van intensieve dienstverlening...........................................................................27
4.2

Face-to-face contact voor niet-digivaardigen en beperkt digivaardigen.....................28

4.3

Gebruik en performance online dienstverlening............................................................32

4.4

Conclusie...............................................................................................................................36

Klanttevredenheid ....................................................................................................38
5.1
WW’ers ..................................................................................................................................38
5.2

Werkgevers ...........................................................................................................................49

5.3

Conclusie...............................................................................................................................52

Effectiviteit digitale dienstverlening........................................................................54
6.1
Doorstroom naar de bijstand en uitstroom naar werk..................................................54
6.2

Effectiviteit van face-to-face gesprekken (zonder digitale dienstverlening) ..............58

6.3

Effectiviteit van digitale dienstverlening..........................................................................61

6.4

Effectiviteit van gesprekken in aanvulling op digitale dienstverlening.......................62

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

vi

6.5

Conclusie...............................................................................................................................63

Literatuur ...........................................................................................................................65
Bijlage A

Gesprekspartners ...........................................................................................68

Bijlage B

Scores op stellingen klanttevredenheid onderzoek DESAN .........................69

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

1

1 Inleiding
Vanaf 2012 is de digitale dienstverlening van UWV aan werkzoekenden versneld doorontwikkeld. Wat zijn
daarvan de effecten geweest, onder andere op klanttevredenheid en uitstroom naar werk?
Achtergrond
De Wet SUWI geeft het kader aan voor de uitvoering van de sociale zekerheidswetgeving. De drie
thema’s waar de evaluatie van de Wet SUWI op is gefocust zijn digitale dienstverlening, regionale
samenwerking en de eenmalige gegevensuitvraag. In dit deelrapport staat de digitale dienstverlening
centraal.
Als gevolg van de financiële crisis vanaf 2008 stond de regering voor de taak om fors te bezuinigen,
ook in het domein van de sociale zekerheid. Consequentie van het regeerakkoord Rutte I (2010)
was dat de uitvoeringskosten van UWV WERKbedrijf in 2015 ten opzichte van de situatie in 2011
dienen te worden gehalveerd. Het WERKbedrijf kreeg de financiële taakstelling om per 2015 € 155
miljoen te besparen op uitvoeringskosten. 2 Om aan deze financiële taakstelling te kunnen voldoen
is in de Wijziging van de Wet SUWI 2012 politiek besloten dat UWV sterk zal inzetten op versnelde
doorontwikkeling van de digitale dienstverlening aan werkzoekenden. Het gestelde doel was dat in
2015 90% van de werkzoekenden met een WW-uitkering voornamelijk met digitale dienstverlening
geholpen zou worden, terwijl face-to-face bemiddeling mogelijk zou blijven voor 10% van de
WW’ers. UWV heeft invulling gegeven aan de wens om verder te digitaliseren met het Programma
Redesign.
Onderzoeksvragen
Doelstelling van de omslag naar digitale dienstverlening aan werkzoekenden is met minder
capaciteit (kosten) toch een adequate dienstverlening (baten) te kunnen leveren (efficiëntie). Het
gaat erom dat werkzoekenden via digitale dienstverlening net zo snel uitstromen naar werk
(effectiviteit) en dat werkzoekenden en werkgevers voldoende met de dienstverlening uit de voeten
kunnen (klantgericht). De centrale onderzoeksvraag van deze evaluatie luidt daarom:
Hoe presteert digitale dienstverlening in termen van effectiviteit, klantgerichtheid en doelmatigheid, in vergelijking tot
face-to-face dienstverlening?
De centrale onderzoeksvraag valt uiteen in vijf thema’s met bijbehorende deelvragen:
1. Wat zijn de ontwikkelingen in de (digitale) dienstverlening aan WW’ers?
a. Waaruit bestond de tijdelijk aangeboden extra ondersteuning op de
regiovestiging, op welke cliëntgroepen is die gericht en wat zijn de effecten ervan
geweest op de dienstverlening?
b. Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de digitale
dienstverlening in de verschillende tijdvakken (0-3 maanden uitkering, 3-12
maanden uitkering, langer dan 12 maanden uitkering)?
2

Nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken 33 065 nr. 6) en brief van minister Asscher d.d. 13
november 2012 betreffende Verzoek om informatie tbv AO UWV 14-11-2012. Kenmerk
2012Z214705/2012D36715

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

2

HOOFDSTUK 1

c.

2.

3.

4.

5.

Wat betekent de ontwikkeling van de digitale dienstverlening voor verschillende
doelgroepen (jongeren versus ouderen, hoogopgeleiden versus laagopgeleiden,
meer en minder digivaardigen)? In termen van specifieke dienstverlening voor
deze groepen.
d. Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de
doorontwikkeling van diagnose-instrumenten?
e. Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de
doorontwikkeling van de digitale handhaving?
f. Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de realisatie van
de financiële taakstelling?
In hoeverre speelt de dienstverlening aan WW’ers in op een veranderende arbeidsmarkt?
a. In hoeverre speelt de dienstverlening van UWV in op de veranderende
arbeidsmarkt: meer zzp-ers en flexbanen?
b. Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de
samenwerking met private partijen?
In welke mate is door WW’ers gebruik gemaakt van digitale versus face-to-face
dienstverlening?
a. Welk percentage van de WW-populatie blijkt sinds 2012 face-to-face
dienstverlening nodig te hebben gehad?
b. Welk percentage van de WW-populatie zal structureel, d.w.z. na
doorontwikkeling van digitale dienstverlening face-to-face dienstverlening nodig
hebben, en welke groepen zijn daarbij te onderscheiden?
c. Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de
toegankelijkheid en bruikbaarheid van de digitale dienstverlening?
d. Wat zijn de ontwikkelingen geweest tijdens de omslag naar de digitale
dienstverlening ten aanzien van het percentage geregistreerde vacatures?
In welke mate is de digitale dienstverlening aan WW’ers en werkgevers klantgericht?
a. Wat zijn de ontwikkelingen geweest tijdens de omslag naar de digitale
dienstverlening ten aanzien van de klanttevredenheid?
b. Welke knelpunten ervaren werkgevers en werkzoekenden met betrekking tot de
in 2012 ingevoerde digitale dienstverlening?
Is digitale dienstverlening even effectief als face-to-face dienstverlening?
a. Welk effect heeft de recessie vanaf 2008 gehad op de doorstroom van WW-ers
naar de bijstand?
b. Wat zijn de ontwikkelingen geweest tijdens de omslag naar de digitale
dienstverlening ten aanzien van de uitstroom naar werk?
c. In hoeverre is de in 2008 ingetreden en de in de jaren daarna verdiepende recessie
van invloed geweest op het effect van de dienstverlening?
d. In hoeverre speelt de afschaffing van het re-integratiebudget WW een rol bij de
effectiviteit van digitale dienstverlening versus face-to-face dienstverlening?
e. Is digitale dienstverlening even (netto) effectief als face-to-face dienstverlening?

Onderzoeksaanpak
Omdat al regelmatig onderzoek plaatsvindt naar aspecten als de inzet van reintegratiedienstverlening, klanttevredenheid, de ontwikkeling van het aantal vacatures en uitstroom
naar werk in de onderzoekspopulatie van WW-gerechtigden, is een deel van het onderzoek

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

INLEIDING

3

gebaseerd op bestaande bronnen (desk research). Daarbij is niet alleen gebruik gemaakt van
openbare bronnen, maar waar nodig ook aanvullende informatie opgevraagd, voornamelijk bij
UWV.
Daarnaast is in het kader van het onderzoek gesproken met werknemers van het hoofdkantoor van
UWV, en met medewerkers op vier regiovestingen van UWV WERKbedrijf. Een overzicht van de
geïnterviewde personen is opgenomen in Bijlage A. Om resultaten uit verschillende
klanttevredenheidsenquêtes te kunnen duiden zijn gesprekken gevoerd met 14 werkzoekenden en
8 werkgevers. Tot slot is een literatuurstudie verricht naar de effectiviteit van digitale
dienstverlening en persoonlijke gesprekken. Daarbij is ook de internationale literatuur
meegenomen.
Indeling van het rapport
De hoofdstukken van dit rapport zijn ingedeeld naar de vijf bovenstaande thema’s. Hoofdstuk 2
schetst een beeld van de ontwikkelingen in de (digitale) dienstverlening van UWV, en de
doorontwikkeling van de digitale handhaving en diagnose-instrumenten. Ook geeft het hoofdstuk
een overzicht van de wijze waarop binnen Redesign vorm is gegeven aan de financiële taakstelling.
Hoofdstuk 3 gaat in op de mate waarin de dienstverlening van UWV inspeelt op de veranderende
arbeidsmarkt, met name de groei van het aantal tijdelijke en flexibele contracten, en de groei van
het aantal zelfstandigen zonder personeel. Hoofdstuk 4 geeft een overzicht van de mate waarin
werkzoekenden gebruik hebben gemaakt van de (digitale) dienstverlening van UWV. Ook geeft dit
hoofdstuk een inschatting van het percentage WW’ers dat structureel face-to-face dienstverlening
nodig zal hebben. Hoofdstuk 5 presenteert de ontwikkeling van de klanttevredenheid, zowel bij
werkzoekenden als werkgevers. Daarnaast geeft dit hoofdstuk weer welke knelpunten
werkzoekenden en werkgevers ervaren bij gebruik van de digitale dienstverlening van UWV. Ten
slotte geeft hoofdstuk 6 een overzicht van de beschikbare literatuur naar effectiviteit van face-toface gesprekken en digitale dienstverlening.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

5

2

De (digitale) dienstverlening van UWV

Conclusie: de digitale dienstverlening aan werkzoekenden is omvangrijk en in beweging: de doorontwikkeling staat
niet stil. De digitale dienstverlening leidt tot een structurele besparing op de uitvoeringskosten van UWV
WERKbedrijf: door uitvoering van het programmaplan Redesign wordt in 2015 € 139 miljoen op de
uitvoeringskosten van UWV WERKbedrijf bespaard.
Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de ontwikkelingen in de persoonlijke en digitale
dienstverlening van UWV in de periode 2012-2015. De volgende onderzoeksvragen komen aan de
orde:
- Waaruit bestond de tijdelijk aangeboden extra ondersteuning op de regiovestiging, op
welke cliëntgroepen is die gericht en wat zijn de effecten ervan geweest op de
dienstverlening? (paragraaf 2.2)
- Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de digitale dienstverlening
in de verschillende tijdvakken (0-3 maanden uitkering, 3-12 maanden uitkering, langer dan
12 maanden uitkering)? (paragraaf 2.1 en 2.3)
- Wat betekent de ontwikkeling van de digitale dienstverlening voor verschillende
doelgroepen (jongeren versus ouderen, hoogopgeleiden versus laagopgeleiden, meer en
minder digivaardigen)? In termen van specifieke dienstverlening voor deze groepen.
(paragraaf 2.1 en 2.3)
- Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de doorontwikkeling van
diagnose-instrumenten? (paragraaf 2.4)
- Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de doorontwikkeling van
de digitale handhaving? (paragraaf 2.5)
- Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de realisatie van de
financiële taakstelling? (paragraaf 2.6)

2.1

Persoonlijke dienstverlening aan WW’ers 20122015

Basisdienstverlening versus intensieve dienstverlening
Vanuit de regiovestigingen van UWV WERKbedrijf (in het vervolg: regiovestigingen) vindt de
face-to-face dienstverlening aan mensen met een WW-uitkering plaats. Het WERKbedrijf biedt
twee typen dienstverlening aan: basisdienstverlening en intensieve dienstverlening. De
basisdienstverlening bestaat begin 2012 uit e-dienstverlening, een aantal aanvullende diensten zoals
speeddates, inloopmiddagen en workshops, en een groepsgesprek in de 4e maand WW. De
intensieve dienstverlening bestaat naast e-dienstverlening uit een groter aantal aanvullende diensten
zoals competentietesten (CTC-testen) en de netwerktraining 55+, plus individuele gesprekken in
de 4e, 7e, 10e en 12e maand WW. Extra individuele gesprekken zijn er voor WW’ers die als
zelfstandige aan de slag willen, of wanneer WW’ers hun rechten en plichten niet nakomen (een
zogenaamd hoor en wederhoor gesprek).

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

6

Tabel 2.1

Intensieve dienstverlening en basisdienstverlening in de periode 2012-2015
WW 0-3 maanden
Basis

januari
2012juli 2012

•
•
•

•
•
juli
2012juli 2013

juli
2013mei
2014

•

•
•
•

e-dienstverlening
introductiebijeen
komst
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops

e-dienstverlening
introductiebijeen
komst
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops

e-dienstverlening
introductiebijeen
komst
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops

WW 4-13 maanden
Intensief

•
•
•
•

•
•
•
•

•
•
•
•

e-dienstverlening
startgesprek
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops
netwerktraining
55+, CTC testen

e-dienstverlening
startgesprek
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops
netwerktraining
55+, CTC testen

e-dienstverlening
startgesprek
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops
succesvol naar
werk, CTC
testen

Basis

•
•
•
•

•
•
•
•

•
•
•

•
•

•
•
mei
2014april
2015

•
•

•
•
vanaf 1
april
2015

•
•

e-dienstverlening
introductiebijeen
komst
gesprekken in
het kader van
ACE
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops

e-dienstverlening
introductiebijeen
komst
gesprekken in
het kader van
ACE
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops

•
•
•
•
•

•
•
•
•
•

e-dienstverlening
startgesprek
gesprekken in
het kader van
ACE
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops
succesvol naar
werk, CTC
testen

e-dienstverlening
startgesprek
gesprekken in
het kader van
ACE
inloopmiddag,
speeddaten,
workshops
CTC testen

•
•
•

•
•
•
•
•

Intensief
•
•

e-dienstverlening
4e maand
groepsgesprek,
13e maand
PaWa
inloopmiddag

•
•
•

•
•
e-dienstverlening
4e maand
individueel
gesprek,
13e maand
PaWa
inloopmiddag

e-dienstverlening
4e maand
individueel
gesprek
7e, 10e maand
contactmoment
(telefonisch of
digitaal)
13e maand
PaWa
inloopmiddag
e-dienstverlening
4e maand
individueel
gesprek
7e, 10e maand
contactmoment
(telefonisch of
digitaal)
13e maand
PaWa
inloopmiddag
e-dienstverlening
4e maand
individueel
gesprek
7e, 10e maand
contactmoment
(telefonisch of
digitaal, 7e
maand ook wel
persoonlijk)

•
•
•

•
•

•
•

•
•

•
•

•
•

•
•

e-dienstverlening
4e, 7e, 10e, 12e
maand
individueel
gesprek
13e maand
PaWa
inloopmiddag
netwerktraining
55+, workshops,
CTC testen
e-dienstverlening
4e, 7e, 10e, 12e
maand
individueel
gesprek
13e maand
PaWa
inloopmiddag
netwerktraining
55+, workshops,
CTC testen
e-dienstverlening
4e, 7e, 10e, 12e
maand
individueel
gesprek
13e maand
PaWa
Inloopmiddag,
succesvol naar
werk,
workshops, CTC
testen
e-dienstverlening
4e, 7e, 10e, 12e
maand
individueel
gesprek
13e maand
PaWa
inloopmiddag,
succesvol naar
werk,
workshops, CTC
testen
e-dienstverlening
4e, 7e, 10e, 12e
maand
individueel
gesprek
13e maand
PaWa
inloopmiddag,
succesvol naar
werk, CTC
testen,
workshops

Bron: Dienstverleningsplaten UWV, De Koning e.a. (2015), UWV. Onderstreepte regels geven weer op welke
manier de persoonlijke dienstverlening tussen 2012 en 2015 (weer) geïntensiveerd is. PaWa= passend

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

7

werkaanbod. De netwerktraining 55+ is opgegaan in het trainingsprogramma succesvol naar werk. Dit
trainingsprogramma wordt vanaf juli 2014 ook door alle 50+-ers gevolgd.

Gesprekken met de adviseur werk
Vanaf medio 2012 is de basisdienstverlening diverse malen geïntensiveerd – zie Tabel 2.1:
• Vanaf 1 juli 2012 vindt geen groepsgesprek, maar een individueel gesprek plaats in de 4e maand
WW.
• Vanaf 1 juli 2013 is er ook binnen de basisdienstverlening een contactmoment met de adviseur
werk van UWV in de 7e en 10e maand WW. Dit contactmoment vindt via de Werkmap (digitaal)
of via de telefoon plaats.
• Vanaf mei 2014 wordt ook in de eerste drie maanden WW gesprekken gevoerd met WW’ers.
Dit gebeurt in het kader van de landelijke pilot Activeren en Controleren geeft Effect (ACE).
Binnen deze pilot krijgen de regiovestigingen extra capaciteit (fte) om ook in de eerste drie
maanden gesprekken te voeren met WW’ers. Het budget is toereikend om met een derde van
de klanten met basisdienstverlening extra gesprekken te voeren in de eerste 3 maanden WW
(Inspectie SZW, 2015). Iedere regiovestiging geeft zijn eigen invulling aan de pilot. Het is de
bedoeling dat de regiovestigingen de extra dienstverlening inzetten bij groepen klanten met een
verhoogde kans op niet-naleven en groepen die door extra inzet sneller kunnen uitstromen.
Over het algemeen kiezen regiovestigingen voor WW’ers die meer dan 3 maanden recht op
WW hebben.
• Vanaf april 2015 is het contactmoment in de 7e maand ook voor een gedeelte van de WW’ers
in de basisdienstverlening persoonlijk. Dit gebeurt in het kader van de landelijke pilot
‘Activering Breder Zoekgedrag’. Ook voor deze pilot is tijdelijk extra financiering beschikbaar
gesteld door het ministerie van SZW.
In de eerste drie maanden WW krijgen alle WW’ers basisdienstverlening, alleen voor de
zogenaamde WIA 35min kan de intensieve dienstverlening al vanaf 0 maanden WW worden
ingezet. 3 Na drie maanden gaan alle 55-plussers (vanaf juli 2014 alle 50-plussers) en WIA 35minners
over op de intensieve dienstverlening. De overige groepen WW’ers blijven in de
basisdienstverlening. 4 De toedeling van klanten aan intensieve dienstverlening versus
basisdienstverlening lijkt goed te gaan: uit klanttevredenheidsmetingen van UWV blijkt dat
personen die profijt denken te hebben van gesprekken met de adviseur werk vaker intensieve
dienstverlening krijgen. Minder dan de helft van de klanten met e-dienstverlening vond het
evaluatiegesprek met de adviseur werk nuttig, terwijl meer dan de helft van de klanten met
intensieve dienstverlening deze gesprekken nuttig vindt (DESAN, KGM 2012-2014). In sommige
regiovestigingen krijgt een WW’er in de intensieve dienstverlening tussen de 3e en 12e maand WW
een persoonlijke adviseur werk toebedeeld. Al het contact met de regiovestiging loopt dan voor die
WW’er met dezelfde adviseur werk: (uitnodigingen voor) gesprekken, maar bijvoorbeeld ook
antwoord op vragen die de WW’er stelt via de Werkmap.
Na 12 maanden krijgt een deel van de werkzoekenden een passend werkaanbod en is vervolgens
iedereen weer aangewezen op de basisdienstverlening. Zij hebben dan alleen nog contact met UWV
3

4

Bij WIA 35min gaat het – anders dan de naam doet vermoeden – om personen met een WW-uitkering.
Deze personen zijn gedeeltelijk arbeidsongeschikt maar komen niet in aanmerking voor een WIA-uitkering
omdat hun arbeidsongeschiktheidspercentage daarvoor te laag is, namelijk minder dan 35%.
Tijdens het gesprek in de 4e maand WW kan de adviseur werk beslissen dat een klant die initieel is ingedeeld
bij de basisdienstverlening toch overgaat naar de intensieve dienstverlening omdat voor de betreffende
WW-klant de afstand tot de arbeidsmarkt te groot is of dat de WW-klant niet zelfredzaam is.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

8

wanneer zij bijvoorbeeld zelf een vraag stellen of wanneer zij hun plichten niet nakomen. Personen
die niet-digivaardig zijn blijven wel iedere drie maanden naar de regiovestiging komen voor een
persoonlijk gesprek. Zij hoeven geen gebruik te maken van de digitale dienstverlening maar moeten
wel voldoen aan hun verplichtingen. Een overzicht van hun sollicitatieactiviteiten leveren ze
daarom iedere drie maanden op papier in bij hun adviseur werk. Ook andere formulieren zoals
wijzigingsformulieren mogen zij op papier inleveren. Niet-digivaardigen worden door UWV als
zodanig geïdentificeerd (1) op het moment dat de digitale inschrijving niet lukt en zij telefonisch
vragen stellen via het klantcontactcentrum (KCC) of binnenlopen op de regiovestiging (2) op het
moment dat de adviseur werk ziet dat de werkmap leeg blijft of (3) tijdens het gesprek in de 4e
maand WW.
Overige persoonlijke dienstverlening
Behalve gesprekken biedt UWV in de periode 2012-2015 een breed scala aan overige persoonlijke
dienstverlening, zoals speeddates met uitzendbureaus en/of andere werkgevers, verschillende
workshops, CTC-testen en de training ‘succesvol naar werk’. Speeddates worden georganiseerd
door de regiovestiging en vinden momenteel vooral op sectoraal niveau plaats, bijvoorbeeld alleen
klanten met een achtergrond in de techniek worden uitgenodigd. Workshops die worden
aangeboden zijn de workshop gebruik Werkmap (uitleg hoe de Werkmap werkt 5), de workshop Eintake, de workshop solliciteren en de workshop social media. Voor de workshop gebruik
Werkmap en de workshop E-intake worden klanten geselecteerd die hebben aangegeven dat zij
moeite hebben met de Werkmap respectievelijk de digitale inschrijving. Zij bellen bijvoorbeeld het
klantcontactcentrum met vragen. Voor de workshop solliciteren en de workshop social media
worden klanten geselecteerd die geen gebruik kunnen maken van de digitale versies van deze
workshops. De zogenaamde CTC-testen zijn uitgebreide en op maat gesneden competentietesten.
De WW’er krijgt na invullen van een CTC-test een face-to-face terugkoppeling van de adviseur
werk.
De training ‘succesvol naar werk’ dient door alle 50-plussers te worden gevolgd. Dit is een training
van 10 dagdelen waar o.a. wordt ingegaan op de eigen competenties en netwerken. Vanaf
september 2013 wordt deze training aangeboden aan 55-plussers in het kader van het Actieplan
55plus Werkt, vanaf juli 2014 ook aan 50-plussers in het kader van het Actieplan 50plus werkt.
Voor dit tijdelijke programma (tot en met 2017) zijn door het ministerie van SZW incidentele
budgetten beschikbaar gesteld. Overige onderdelen van het Actieplan 55plus/50plus Werkt zijn
het organiseren van netwerkbijeenkomsten en inspiratiemiddagen, de inzet van scholingsvouchers
en plaatsingsbonussen. De scholingsvoucher is een subsidie die 50-plussers kunnen inzetten om
een opleiding te volgen. De plaatsingsbonussen zijn subsidies die intermediairs zoals
uitzendbureaus of re-integratiebureaus een subsidie kunnen aanvragen wanneer zij een oudere
WW’er aan het werk hebben geholpen.

5

In de workshop wordt onder andere aandacht besteed aan gebruik van de Werkmap om aan de
sollicitatieplicht te voldoen, doorgeven van wijzigingen, en compleet en actief maken van de cv (Hornyák
en Seppenwoolde, 2015)

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

9

2.2

(Tijdelijk) aangeboden extra ondersteuning nietdigivaardigen en beperkt digivaardigen

In 2012 bleek uit onderzoek van ITS dat nog niet alle klanten op korte termijn overweg konden
met de nieuwe digitale dienstverlening (Jaarverslag UWV 2012). Het ministerie van SZW heeft
daarom in 2013, 2014 en 2015 extra budget beschikbaar gesteld om gerichte, persoonlijke
ondersteuning te bieden aan niet- en beperkt digivaardigen, het zogenaamde gewenningsbudget (€
10 miljoen in 2013, € 20 miljoen in 2014 en € 17,3 miljoen in 2015). 6 Met dit budget zijn iedere
dinsdagmiddag inloopmiddagen georganiseerd op alle regiovestigingen. Daarnaast is in 2014 met
behulp van dit budget het zogenaamde Team Werk.nl opgericht.
Tijdelijke ondersteuning betaald uit het gewenningsbudget
Vanaf 2012 organiseert UWV op alle regiovestigingen iedere dinsdagmiddag een inloopmiddag
waar WW’ers terecht kunnen voor ondersteuning bij gebruik van de digitale dienstverlening. Vanaf
15 november 2013 zijn er 130 trainees (hbo-afgestudeerden) gedurende een jaar aangenomen om
de adviseurs werk te ondersteunen bij de digitale ondersteuning van WW’ers (UWV jaarverslag
2013). Samen met de adviseurs werk die al bezig waren met de digitale ondersteuning van WW’ers,
vormden de trainees ‘Team Werk.nl’. Team Werk.nl werd in 2014 op de regiovestigingen breed
ingezet om beperkt digivaardigen digivaardiger te maken en om de klant beter digitaal geregistreerd
te krijgen. Zij ondernamen daartoe diverse acties:
• Ze namen telefonisch of via de Werkmap contact op met klanten. Klanten die de Werkmap
niet gebruikten wezen ze op het gebruik van de Werkmap. Klanten die hun cv niet hadden
ingevuld wezen ze erop dat het de bedoeling was dat zij hun cv in de Werkmap invulden. Het
percentage gebruik Werkmap en percentage cv’s op werk.nl is mede door de inzet van trainees
sterk gestegen – zie Tabel 4.1 op pagina 29.
• Team Werk.nl verzorgde de workshop ‘E-intake’ en ‘gebruik Werkmap’ voor werkzoekenden.
Het percentage klanten dat de workshop ‘gebruik Werkmap’ volgt is eind 2013 sterk gestegen
– zie Tabel 4.3 op pagina 33.
• Team Werk.nl was beschikbaar op de regiovestigingen om op dinsdagmiddag antwoord te
geven op vragen van werkzoekenden. Op de regiovestigingen zijn computers aanwezig
waarachter de adviseur/trainee en de klant samen plaatsnemen zodat ze de klant kunnen laten
zien hoe hij gebruik kan maken van de verschillende functies op werk.nl en in de Werkmap. In
2012-2013 werden de vragen beantwoord door de medewerkers werk en inkomen van UWV,
in 2014 vooral door de trainees. Binnen verschillende regiovestigingen waren de leden van
Team Werk.nl niet alleen beschikbaar voor vragen tijdens de dinsdagmiddag, maar ook op alle
andere werkdagen. Daarnaast werden werkzoekenden op afspraak geholpen.
Hoewel de dienstverlening op de dinsdagmiddag zich primair richt op ondersteuning van nietdigivaardigen en beperkt digivaardigen, blijkt uit onderzoek van UWV op 13 regiovestigingen dat
de bezoekers van de dinsdagmiddagopenstellingen in 29% van de gevallen wél digivaardig zijn. Zij
willen hun verhaal kwijt, hebben inhoudelijke vragen die wel of geen betrekking hebben op de
digitale dienstverlening of zijn bang voor de gevolgen van het maken van een (digitale) fout. De

6

Brief van minister Kamp d.d. 11 september 2011 omtrent ontwerpjaarplan 2013 en financieel kader 20122017. Kenmerk SBK/85452/HvS en brief van minister Asscher d.d. 25 september 2014 omtrent
ontwerpjaarplan 2015 en financieel kader 2014-2019. Kenmerk SBK/89781/JvB

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

10

WW’ers die de inloopmiddagen bezochten zijn vaker man, ouder en lager opgeleid (Hornyák en
Seppenwoolde, 2015).
Verschillende medewerkers van regiovestigingen geven aan dat de dinsdagmiddagen altijd druk
bezocht worden. Dit wordt bevestigd door cijfers uit de klanttevredenheidsonderzoeken van
UWV: eind 2014 was 15% van de geënquêteerde werkzoekenden met 4-12 maanden WW wel eens
op een inloopmiddag geweest, tegen 9% van de geënquêteerde werkzoekenden met 0-3 maanden
WW (Desan, KGM 2014).
Vanaf 2015 is er geen pool van trainees meer om de adviseurs werk te helpen bij de ondersteuning
van beperkt en niet-digivaardigen, Team Werk.nl is opgeheven. Vanaf 2015 zijn de werkzaamheden
van Team Werk.nl volledig overgenomen door extra adviseurs basisdienstverlening, die op hun
beurt worden gefinancierd uit het gewenningsbudget. Inmiddels, in 2015, is een nieuwe pool van
trainees aan de slag. Die worden op een andere manier ingezet, en ook niet meer alleen bij de
regiovestiging. Ze worden bijvoorbeeld ingezet op de veranderingen in het kader van de
Participatiewet of als junior adviseurs werk.
Overige ondersteuning aan beperkt digivaardigen
Beperkt digivaardigen kunnen met hun vragen ook terecht bij het landelijke klantcontactcentrum
(KCC) van UWV. Het KCC beantwoordt eenvoudige (eerstelijns) vragen, en speelt indien nodig
de meer complexe vragen door naar een adviseur werk van het desbetreffende regiovestiging.
Daarnaast kan de beperkt digivaardige worden ondersteund door middel van co-browsing.
Hiermee wordt de werkzoekende op afstand geholpen door een medewerker van UWV die online
met de werkzoekende meekijkt naar zijn handelen op internet. Het doel is dat de werkzoekende
daarna zelfstandig zijn weg kan vervolgen (Programma Redesign, stand van zaken december 2014).

2.3

Digitale dienstverlening aan WW’ers 2011-2015

Het aanbod van digitale dienstverlening van UWV aan WW’ers heeft zich in de periode 2011-2015
snel ontwikkeld – zie Tabel 2.2.
Online dienstverlening in 2011 – werk.nl en de Werkmap
Bij aanvang van de versnelde doorontwikkeling van de digitale dienstverlening in 2012 was al een
ICT-infrastructuur aanwezig die WW’ers en andere werkzoekenden de mogelijkheid bood om zich
digitaal in te schrijven als werkzoekende op werk.nl. Ook konden werkzoekenden al in 2011 via
werk.nl naar vacatures zoeken en konden zij op werk.nl een competentietest invullen. Tot slot was
op werk.nl voor WW’ers al een zogenaamde digitale Werkmap beschikbaar. De Werkmap is een
persoonlijk portaal op werk.nl. In 2011 kon de WW’er zijn Werkmap gebruiken om zijn cv in op
te slaan en om documenten en gegevens omtrent sollicitaties in te bewaren.
Anno 2015 zijn de functionaliteiten van de Werkmap uitgebreid: de werkzoekende dient via de
Werkmap zijn sollicitatieactiviteiten (inspanningsplicht) en wijzigingen in persoonlijke situatie
(informatieplicht) door te geven aan UWV. Ook kan de WW’er de Werkmap gebruiken om vragen
te stellen aan een adviseur werk. Binnen de Werkmap wordt de WW’er gevraagd zijn cv te plaatsen.
Dit wordt in de Werkmap weergegeven als een ‘taak’ die de WW’er dient te vervullen. Een adviseur
werk van de regiovestiging kan via een zogenaamd ‘dashboard’ inzien welke taken voor welke

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

11

WW’er openstaan. De WW’er kan de Werkmap ook gebruiken om op basis van trefwoorden uit
zijn cv naar passende vacatures te zoeken op werk.nl (‘automatische matching’) en direct te
solliciteren. Deze vacatures kan de klant indien gewenst ook per email ontvangen (de e-mailservice
vacatures is vanaf 2013 beschikbaar – zie Tabel 2.2).
Uitbreiding van de online dienstverlening in 2012/2013 – online trainingen, video’s, digitale
verlenging of inschrijving, de competentieatlas, Expeditie Work en de cv wizard
In 2012 is de digitale dienstverlening van UWV uitgebreid met een aantal online trainingen, de
zogenaamde e-learnings. Deze trainingen kunnen door iedere WW’er via zijn Werkmap gevolgd
worden. Voorbeelden zijn de ‘training solliciteren’, die o.a. ingaat op netwerken en het schrijven
van een sollicitatiebrief en de ‘training social media’ die ingaat op netwerken en solliciteren via
social media. De online training ‘over uw kwaliteiten’ is ook geïntroduceerd in 2012 maar is in
middels niet meer in gebruik. Ook de ‘rondleiding door de Werkmap’ is een voorbeeld van elearning en is sinds juli 2013 in gebruik. Deze rondleiding bestaat uit printscreens van webpagina’s
in de Werkmap met daarbij uitleg over het gebruik middels een gesproken tekst. Daarnaast is het
vanaf 2012 mogelijk om de inschrijving op werk.nl digitaal te verlengen of te beëindigen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

12

Tabel 2.2

Ontwikkeling digitale ondersteuningsmiddelen 2011-2015
2011

2012

2013

2014

2015

Digitale inschrijving werk.nl

X

X

X

X

X

Vacatures zoeken werk.nl

X

X

X

X

X

(Taken in de) werkmap

X

X

X

X

X

Competentietest werk.nl

X

Digitale dienstverlening

X

X

Digitale verlenging of beëindiging
inschrijving werk.nl

X

X

X

X

Cv op werk.nl

X

X

X

X

Online training solliciteren

X

X

X

X

Online training vind een baan met social
media*

X

X

X

X

Online training 'over uw kwaliteiten'

X

X
X

Online training zelfstandig ondernemen
Online training rondleiding werkmap

X

X

X

Video 'dienstverlening UWV'

X

X

X

Video 'passend werk na 6 maanden'

X

X

X

Video 'passend werk na 12 maanden'

X

X

X

Video 'taak niet op tijd uitgevoerd'

X

X

X

E-mailservice vacatures

X

X

X

Competentieatlas

X

X

X

Game Expeditie Work

X

X

X

Cv wizard

X

X

X

Webinar hoe val ik op met mijn cv

X

X

Webinar solliciteren met 20 jaar
werkervaring

X

X

Webinar netwerken met Twitter

X

X

Webinar online profileren

X

X

Webinar eigen bedrijf starten vanuit de WW

X

Test werkkwaliteiten

X

X

Test interesses vmbo-mbo

X

X

Test interesses hbo-wo

X

X

Test werkwaarden

X

X

Co-browsing

X

X

Informatie op werk.nl per doelgroep

X

X

Kwaliteitskaart cv

X

Beroepenkaart

X

Werkversterkers

X

Bron: Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden 2012-2014, dienstverleningsplaat werkzoekenden 1 april 2015,
UWV. * tot medio 2013: online training werk zoeken met LinkedIn

Ook is in 2012 een aantal online video’s beschikbaar gesteld. Op werk.nl staat de video
‘dienstverlening UWV aan werkzoekenden’. In deze video vertelt een vrouw welke dienstverlening
UWV aanbiedt aan werkzoekenden. Daarnaast is er een aantal video’s die WW’ers binnen hun
Werkmap kunnen bekijken. Dit zijn de video’s ‘passend werk na 6 maanden’ en ‘passend werk na
12 maanden’ en de video ‘taak niet op tijd uitgevoerd’.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

13

Vanaf 2013 is op werk.nl de zogenaamde competentieatlas beschikbaar. Na het invullen van een
competentietest op werk.nl is de WW’er op de hoogte van zijn competenties. Hij kan dan in de
competentieatlas op werk.nl zijn competenties invullen en krijgt hij een overzicht van beroepen die
bij zijn kwaliteiten passen. Deze competentietest geschiedt volledig digitaal. Ook is vanaf 2013 een
cv wizard beschikbaar op werk.nl. Met behulp van de cv wizard wordt de klant in 10 stappen
begeleidt om een kwalitatief voldoende cv te maken.
Aan jongeren tot 27 jaar wordt sinds 2013 de game Expeditie Work aangeboden. Dit zijn
verschillende ‘games’ waarin jongeren kunnen oefenen met netwerken, vacatures zoeken, een cv
maken en een sollicitatiegesprek voeren (www.expeditiework.nl). Ook kunnen jongeren hier een
test doen die uitzoekt welke baan bij hen past.
Uitbreiding van de online dienstverlening in 2014/2015 – webinars, testen, co-browsing,
informatie op werk.nl per doelgroep, Werkversterkers, Werkverkenner, kwaliteitskaart cv
en beroepenkaart
In 2014 is de online dienstverlening van UWV verder uitgebreid met een aantal online trainingen,
de zogenaamde webinars. Een WW’er wordt via de Werkmap door de adviseur werk uitgenodigd
voor een webinar. Een webinar is een online groepstraining via Internet. Het verschil tussen een
e-learning en een webinar is dat een webinar interactief is. Bijvoorbeeld het webinar ‘solliciteren
met 20 jaar ervaring’ wordt tussen de 8e en 12e week van de uitkering aangeboden aan WW’ers van
45 jaar en ouder. Tijdens de training ziet de WW’er de trainer van UWV op het scherm en kan hij
ook vragen stellen via de chatfunctie.
In 2014 is daarnaast de competentietest op werk.nl vervangen door de Werkkwaliteitentest (“test
waar u goed in bent”) – zie Tabel 2.2, en is een aantal extra testen op werk.nl beschikbaar: de
Interessetest (“test uw interesses), en de Werkwaardentest (“test wat u belangrijk vindt op het
werk”). Ook is in 2014 door UWV een Community opgericht waar werkzoekenden elkaar kunnen
helpen in hun zoektocht naar werk (www.werkversterkers.nl).
Nieuw vanaf 2014 is ook de mogelijkheid om gebruik te maken van co-browsing wanneer vragen
worden gesteld via het klantcontactcentrum van UWV. Bij co-browsing kijkt een medewerker van
UWV op afstand mee op de computer van de klant. De medewerker ziet dan op zijn
computerscherm precies wat de klant doet en kan zodoende gericht aanwijzingen geven. Sinds
2014 is ook de informatie die de klant ziet wanneer hij inlogt op werk.nl afgestemd op zijn of haar
uitkeringssituatie. Bijvoorbeeld een WW-klant die inlogt wordt naast de diensten cv maken en
vacatures zoeken, gewezen op de verplichting om taken en sollicitaties door te geven. Een niet
uitkeringsgerechtigde die inlogt op werk.nl wordt niet gewezen op taken en sollicitaties maar wel
op de diensten cv maken en vacatures zoeken.
Naast de webinars en testen zijn ook diagnose-instrumenten (Werkverkenner, kwaliteitskaart cv en
beroepenkaart) onderdeel van de digitale dienstverlening van UWV binnen de Werkmap. De
huidige stand van zaken en doorontwikkeling op deze onderdelen worden in de volgende paragraaf
besproken.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

14

2.4

Doorontwikkeling van diagnose-instrumenten

Met behulp van diagnose-instrumenten geeft UWV een werkzoekende inzicht in zijn kansen op de
arbeidsmarkt. UWV heeft verschillende van dit type instrumenten ontwikkeld: de Kansverkenner,
de Werkverkenner, de kwaliteitskaart cv en sinds kort ook de beroepenkaart.
De Kansverkenner
De Kansverkenner is een instrument dat sinds 2005 in gebruik is en inmiddels op werk.nl
beschikbaar is onder de naam ‘Werkverkenner’. De Kansverkenner geeft op een kaart van
Nederland per district aan hoe groot de kans op werk is in een bepaalde functie (die de WW’er
selecteert). De Kansverkenner is een oud instrument dat momenteel niet op de regiovestigingen
gebruikt wordt. De Kansverkenner op werk.nl wordt op dit moment niet verder doorontwikkeld.
Wel is de beroepenkaart (zie hieronder) een doorontwikkeling van de Kansverkenner.
De Werkverkenner
Naast de Kansverkenner heeft UWV nog een ander instrument ontwikkeld dat ook de naam
Werkverkenner draagt. Dit instrument had eerder de werknaam ‘Persoonsverkenner’ en wordt
sinds 1 januari 2014 gebruikt en doorontwikkeld via een pilot op 11 regiovestigingen. Iedere klant
die bij één van de 11 deelnemende regiovestigingen is aangesloten en een WW-recht heeft van meer
dan 3 maanden krijgt tussen de 6e en 10e week van zijn werkloosheid een vragenlijst in zijn
Werkmap met het verzoek deze in te vullen, 62% van de WW’ers doet dat ook. De vragenlijst
bestaat uit 20 vragen gebaseerd op 11 factoren die de kans op werk voorspellen. Op basis van de
antwoorden van de WW’er voorspelt de Werkverkenner de kans op het vinden van werk binnen
12 maanden, en welke van de 11 factoren belemmerend werken om aan het werk te komen,
bijvoorbeeld zijn leeftijd of dat hij ‘zich te ziek voelt om te werken’. De klant krijgt sinds kort direct
online een terugkoppeling van de factoren die voor hem belemmerend werken voor de kans op
werk. De klant kan zo, indien mogelijk, actie ondernemen om deze belemmeringen weg te nemen
of te verkleinen. Oorspronkelijk (bij de ontwikkeling in 2011) was de Werkverkenner ook bedoeld
om vast te stellen wie intensieve dienstverlening zou krijgen. Momenteel worden 50-plussers en
WIA 35minners geselecteerd voor intensieve dienstverlening – zie paragraaf 2.1. De
Werkverkenner wordt momenteel dus niet gebruikt als selectie instrument (Havinga, 2014).
De Werkverkenner wordt momenteel wetenschappelijk doorontwikkeld. De huidige
Werkverkenner is gebaseerd op gegevens over de WW-instroom in Noord-Holland in 2008 en
2009. De doorontwikkeling moet leiden tot een Werkverkenner die representatief is voor de
recente landelijke WW-instroompopulatie. Daarnaast voorspelt de nieuwe Werkverkenner naast de
werkhervattingskans na één jaar ook de kans op werkhervatting na 6 en 9 maanden, de verwachte
werkloosheidsduur, en de kans dat een werkzoekende bij het bereiken van het einde van de WW
nog werkloos is. De vernieuwde Werkverkenner kan naar verwachting in 2017 in gebruik genomen
worden (Havinga, 2014).
Kwaliteitskaart cv
De kwaliteitskaart cv is sinds 2014 in gebruik en bestaat uit tips om het cv op werk.nl te verbeteren.
Bijvoorbeeld wanneer een klant de automatisch e-mailservice voor vacatures heeft uitgevinkt, dan
wijst de kwaliteitskaart daarop. Of de kwaliteitskaart wijst erop dat de klant de straal waarin hij naar
vacatures zoekt zou kunnen uitbreiden. Daarnaast geeft de kwaliteitskaart aan welke vacatures zijn
bekeken door andere werkzoekenden met dezelfde gewenste functie en binnen welke andere

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

15

functies deze andere werkzoekenden zoeken. Dit geeft werkzoekenden een prikkel om verder te
kijken dan alleen hun eigen functie. Ook kan de klant zien hoe vaak een werkgever het cv bekeken
heeft.
De kwaliteitskaart cv wordt tijdens het 4e maands gesprek met de adviseur werk uitgereikt aan de
WW’er. Tijdens het gesprek geeft de adviseur werk de WW’er informatie en advies op basis van de
verbeterpunten uit de kwaliteitskaart. Uit onderzoek van UWV blijkt dat ongeveer 50% van de
WW-klanten na het gesprek veranderingen aanbrengt in zijn cv. De klant hoeft niets extra’s te doen
voor de kwaliteitskaart cv, alleen het cv op werk.nl dient ingevuld te zijn. Momenteel wordt de
kaart doorontwikkeld, zodat de kaart online beschikbaar komt voor de klant (net als de resultaten
van de Werkverkenner nu al online beschikbaar zijn voor de klant).
Beroepenkaart
De beroepenkaart wordt vanaf april 2015 in de regiovestigingen gebruikt en is een aanvulling en
verdieping op de kwaliteitskaart cv, meer gericht op beroepen. De kaart is een doorontwikkeling
van de Kansverkenner en geeft voor relevante beroepen weer hoeveel vacatures er zijn in de regio
en hoeveel werkzoekenden er zijn met dit beroep. Ook geeft de kaart weer binnen welke beroepen
mensen met hetzelfde vroegere beroep ook zoeken. Ook de beroepenkaart is volgens UWV
medewerkers goed te gebruiken in gesprekken, omdat het weergeeft waar de kansen van het
individu liggen op gebied van werk. Ook voor de beroepenkaart hoeft de klant alleen het cv op
werk.nl in te vullen.

2.5

Doorontwikkeling van digitale handhaving

Onder de digitale dienstverlening van UWV valt ook de digitale handhaving door de adviseur werk.
Op basis van de informatie die de WW’er doorgeeft via de Werkmap, zoals sollicitatieactiviteiten,
kan de adviseur werk controleren of de betreffende WW’er aan zijn plichten voldoet.
Informatie over rechten en plichten bij inschrijving, op uwv.nl, werk.nl en in de Werkmap
Om overtredingen van de inspanningsplicht en informatieplicht te voorkomen, verschijnen al bij
inschrijving op werk.nl de rechten en plichten die horen bij een WW-uitkering in beeld. De
werkzoekende kan alleen verder met de inschrijving als hij aanvinkt dat hij de regels heeft gelezen
(Inspectie SZW, 2015). Tijdens de uitkering zijn de regels omtrent rechten en plichten terug te
lezen op uwv.nl. Daarnaast zijn op werk.nl en binnen de Werkmap diverse documenten en video’s
beschikbaar die de werkzoekende wijzen op zijn rechten en plichten. Ook ontvangt de
werkzoekende na 6 en 12 maanden WW een email met daarin informatie over het soort baan dat
na 6 en 12 maanden WW als ‘passend werk’ wordt beschouwd.
Momenteel nog geen volledig geautomatiseerde handhaving
Op dit moment vindt de controle op voldoende sollicitatieactiviteiten (de inspanningsplicht) en
tijdig aanleveren van verrichte sollicitatieactiviteiten (onderdeel van de informatieplicht) nog fysiek
plaats door de adviseur werk die in de 4e, 7e en 10e maand via het dashboard kan zien of een
werkzoekende genoeg solliciteert (minstens 4 sollicitaties per periode van 4 weken). Indien
sollicitaties ontbreken wordt dit op het dashboard bij de betreffende klant automatisch aangegeven.
De adviseur werk stuurt de klant in dat geval een bericht via de Werkmap waarin staat dat hij zijn
sollicitatieactiviteiten moet aanvullen. De adviseur werk kan hiervoor beschikken over standaard

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

16

berichtvoorbeelden (de zogenaamde ‘bouwstenen’). Het aanvullen van sollicitatieactiviteiten kan in
dat geval niet direct in de Werkmap, omdat perioden die zijn verstreken voor de WW’er niet meer
zichtbaar zijn in de Werkmap. De klant moet dan een apart formulier downloaden, dat invullen
met zijn achterstallige sollicitatieactiviteiten en weer uploaden in de Werkmap. Vanaf begin 2016
zal het voor de werkzoekende mogelijk worden om alsnog digitaal de eerdere sollicitatietaak aan te
vullen. Wanneer de klant niet binnen bepaalde tijd reageert ziet de adviseur werk dat op het
dashboard en kan hij besluiten om een maatregel op te leggen, of bij twijfel aan de digivaardigheid
van de werkzoekende oproepen voor een zogenaamd hoor/wederhoor gesprek.
Een check op de informatieplicht – anders dan het tijdig aanleveren van sollicitatieactiviteiten –
vindt niet periodiek plaats, maar de adviseur werk kan het bijvoorbeeld wel zien wanneer de
Werkmap leeg blijft. Op mogelijke overtredingen van de informatieplicht (bijvoorbeeld niet
doorgeven van werk) wordt gecontroleerd indien er een signaal is dat de WW’er mogelijk werkt
terwijl hij dit niet heeft doorgegeven. De adviseur werk heeft de mogelijkheid om SUWI-net te
raadplegen om te checken of een klant wel/geen baan heeft. Een signaal kan zijn dat de klant een
vraag stelt in de Werkmap over samenloop werk en uitkering, of dat hij een vraag stelt aan de
afdeling Uitkeren. Ook tijdens persoonlijke gesprekken met de adviseur werk worden
overtredingen van de informatieplicht opgemerkt. Ook bij overtreding van de informatieplicht
krijgt een klant de kans om de fout te herstellen, schriftelijk te reageren en/of tijdens een gesprek
uit te leggen waarom de overtreding is begaan.
Automatisch handhaven wordt wel getest
In 2014 heeft UWV experimenten uitgevoerd met digitaal handhaven, via de pilot digitaal
handhaven op 3 regiovestigingen. Binnen deze pilot wordt automatisch de sollicitatieactiviteiten
van de WW’ers gecheckt. Indien een WW’er in een periode te weinig heeft gesolliciteerd krijgt hij
automatisch een mail – het verantwoordingsbericht – dat hij zijn sollicitatieactiviteiten dient aan te
vullen en de reden van het niet tijdig doorgeven dient te melden. Doet hij dit niet, dan belt de
adviseur werk op om te achterhalen waarom de klant niet reageert op het verantwoordingsbericht.
De naleving van de inspanningsplicht steeg op de pilotvestigingen veel sneller dan op andere
vestigingen. 7 De evaluatie van de pilot digitaal handhaven is nog gaande, het rapport wordt naar
verwachting in kwartaal 3 van 2015 opgeleverd en vastgesteld.
Vanaf 2015 mogelijk geautomatiseerde nalevingsberichten aan risicogroepen
Er is op de regiovestigingen nog geen selectie op specifieke risicogroepen wat betreft handhaven.
Wel wordt het in 2015 mogelijk om een steekproef uit te voeren op basis van risicoprofielen. De
adviseur werk krijgt dan de taak om een inhoudelijke controle uit te voeren op de verplichte
activiteiten van de werkzoekenden die in de steekproef zijn opgenomen. Ook wordt beoogd om in
2015 standaard nalevingsberichten aan risicogroepen te versturen, indien de ervaringen met een
pilot uit 2014 positief zijn. De risicogroepen die in de pilot worden getest zijn uitzendkrachten,
zzp’ers en mensen die een vakantie hebben gemeld (Programma Redesign. Stand van zaken
Businesscase december 2014). De ervaringen met het sturen van nalevingsberichten aan voormalig
uitzendkrachten zijn voorzichtig positief: wanneer zij met een nalevingsbericht worden
geattendeerd op het feit dat zij hun gewerkte uren door moeten geven, doen zij dit ook – niet
significant – vaker (van Eck, 2014 – zie ook Hoofdstuk 6).
7

http://jaarverslag.uwv.nl/jaarverslag/CSearch.verantwoordingsbericht/a1090_Pilot-geautomatiseerdverantwoordingsbericht

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

17

2.6

Realisatie financiële taakstellingen

Taakstellingen UWV en UWV WERKbedrijf gerealiseerd binnen budgettair kader UWV
Doel van de versnelde invoering en doorontwikkeling van de digitale dienstverlening zijn
besparingen op de uitvoeringskosten van UWV WERKbedrijf. De beoogde besparingen op de
uitvoeringskosten van UWV WERKbedrijf lopen op tot € 155 miljoen in 2015, bestaande uit een
specifieke taakstelling in het kader van ‘gerichte bemiddeling’ (€ 100 miljoen) en een bijdrage aan
de generieke taakstelling van UWV (€ 55 miljoen) - zie Tabel 2.3. UWV geeft invulling aan deze
taakstelling middels het zogenaamde Programmaplan Redesign. Met het Programmaplan Redesign
zet UWV in op modernisering van de dienstverlening, onder meer door het uitbouwen van de
digitale dienstverlening en face-to-face activiteiten te beperken tot een klein deel van de werklozen,
zodat minder personeel nodig is en kosten kunnen worden bespaard. Daarnaast wordt binnen
Redesign beoogd om het aantal regiovestingen te verminderen van 98 naar 30.8
In 2015 is in het budget voor de uitvoeringskosten van UWV een besparing van € 155 miljoen
ingeboekt. Hiervan is € 139 miljoen ingevuld met het Programma Redesign. De overige € 16
miljoen is in 2015 verwerkt binnen de financiële kaders van UWV als geheel. De totale extra
besparingen voor UWV in de periode 2012-2015 ten opzichte van de startsituatie in 2011 zijn
volledig ingeboekt in het budget voor de uitvoeringskosten van UWV. Zelfs met deze ingeboekte
besparingen blijven de gerealiseerde kosten van UWV uit 2014 ruim onder de begrote kosten.
Daarnaast moet vermeld worden dat UWV in de periode 2009-2011 ook al € 225 miljoen
structureel heeft moeten bezuinigen, waarvan € 112 miljoen bij het WERKbedrijf. De
bezuinigingen in de periode 2009-2011 zijn gesteld in het kader van interne efficiencymaatregelen
(€ 100 miljoen in 2011), de fusie met het CWI (€ 100 miljoen in 2011) en een
bedrijfsvoeringskorting vanaf 2011 (€ 5 miljoen). 9 Ook deze besparingen zijn gerealiseerd binnen
het budgettair kader van UWV en UWV WERKbedrijf.
Tabel 2.3

Gerealiseerde taakstelling Redesign
2011

2012

2013

2014

2015

1.Gerichte bemiddeling

30

50

80

100

2.Bijdrage aan generieke taakstelling UWV

23

38

45

55

3.Totaal taakstelling Redesign 2012-2015 t.o.v. 2011 (1+2)

53

88

125

155

4.Ingeboekte besparing Redesign

47

89

119

139

352

366

406

385

Begroot budget UWV WERKbedrijf inclusief ingeboekte besparingen

490

Bronnen: Nota naar aanleiding van het verslag (Kamerstukken 33 065 nr. 6). Begroot budget: UWV.

In 2011 was het totale budget voor de uitvoeringskosten van UWV WERKbedrijf € 490 miljoen.
Dit budget daalt in 2015 naar € 385 miljoen, een daling van € 105 miljoen. De beoogde besparingen
op de totale uitvoeringskosten van UWV WERKbedrijf vanaf 2011 bedroegen € 210 miljoen
(inclusief de destijds veronderstelde volume-effecten). 10 Het verschil wordt gefinancierd uit extra
8
9
10

Inmiddels is besloten om alle 35 arbeidsmarktregio’s te voorzien van een UWV-vestiging. Zie brief van
minister Asscher aan de Tweede kamer d.d. 18 mei 2015. Kenmerk 2015-0000115336
Reactie op factsheet bezuinigingen UWV, Kenmerk SBK/86015/RE
Wijziging Wet SUWI 2012. Kamerstuk 33 065 nr.3

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

18

(tijdelijk) beschikbare middelen. Deze extra middelen zijn door het ministerie van SZW aan UWV
beschikbaar gesteld ter dekking van de additionele uitvoeringskosten als gevolg van 11:
• Een stijging van het aantal WW uitkeringen en aanvragen. Het aantal uitkeringen in december
2014 bedraagt ruim 440.000 (CBS, 2015c). De uitvoeringskosten zoals beoogd in 2011 waren
gebaseerd op een verwacht WW volume van 400.000 uitkeringen.
• Beleidswijzigingen. In de begroting van UWV WERKbedrijf staan voor het jaar 2015 tijdelijke
budgetten vermeld met een gezamenlijke waarde van € 72 miljoen. Deze budgetten zijn
voornamelijk bedoeld om de dienstverlening aan werkzoekenden te kunnen intensiveren.
Voorbeelden zijn het budget voor ondersteuning van beperkt en niet-digivaardigen, budget
voor het Actieplan 50/55+ werkt, budget voor uitvoering van de pilot ACE (gesprekken in de
eerste 3 maanden WW) en budget voor de pilot Activering Breder Zoekgedrag (onder andere
persoonlijke 7e maands evaluatiegesprekken met WW’ers binnen de basisdienstverlening). Met
deze budgetten heeft UWV de dienstverlening aan werkzoekenden kunnen intensiveren.
Incidentele kosten van versnelde uitrol digitale dienstverlening
Tegenover de structurele besparingen op de uitvoeringskosten van het WERKbedrijf als gevolg
van de uitbreiding van de digitale dienstverlening, staan incidentele kosten voor de
(door)ontwikkeling van de digitale dienstverlening. De totale kosten van het programma Redesign
werden in 2011 geraamd op ca € 280 miljoen (over de jaren 2011-2015). Naar verwachting blijven
de uitgaven binnen deze raming. 12

2.7

Conclusie

De dienstverlening van regiovestigingen aan WW’ers kan vanaf 2012 twee vormen aannemen:
basisdienstverlening (primair e-dienstverlening met een beperkt aantal aanvullende diensten en een
gesprek met de adviseur werk in de 4e maand WW) en intensieve dienstverlening (e-dienstverlening
met een groter aantal aanvullende diensten en gesprekken in de 4e, 7e, 10e en 12e maand WW). In
de eerste drie maanden WW krijgen alle WW’ers basisdienstverlening. In maand 3-12 volgen 50plussers en WIA 35-minners intensieve dienstverlening. Na 12 maanden is iedereen weer
aangewezen op de basisdienstverlening. Personen die niet-digivaardig zijn blijven wel iedere drie
maanden naar de regiovestiging komen voor een persoonlijk gesprek.
UWV biedt aan beperkt en niet-digivaardigen de workshops solliciteren en social media als
vervanging voor de digitale versies van deze workshops. Niet- en beperkt digivaardigen kunnen
met hun vragen (telefonisch) terecht bij het klantcontactcentrum en worden indien nodig bijgestaan
door middel van co-browsing. Voor niet-digivaardigen en beperkt digivaardigen zijn er daarnaast
diverse (tijdelijke) ondersteuningsmiddelen betaald uit het gewenningsbudget (€ 10 miljoen in 2013,
€ 20 miljoen in 2014 en € 17,3 miljoen in 2015). Deze ondersteuning bestaat voornamelijk uit het
beantwoorden van vragen over werk.nl en de Werkmap op de dinsdagmiddag door de adviseur
werk en workshops waarin uitleg wordt gegeven over de digitale inschrijving (workshop E-intake)
of de Werkmap (workshop gebruik Werkmap).

12

Zie ook brief van minister Asscher aan de Tweede kamer d.d. 18 mei 2015. Kenmerk 2015-0000115336

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

19

De digitale dienstverlening is vanaf 2012 sterk en versneld doorontwikkeld. 13 In 2011 bestond de
online dienstverlening uit een basisversie van de Werkmap, en was het mogelijk om vacatures te
zoeken op werk.nl. In 2012/2013 introduceerde UWV diverse online trainingen en video’s. Voor
jongeren tot 27 jaar werd de online game Expeditie Work ontwikkeld, waarin jongeren kunnen
oefenen met netwerken, vacatures zoeken, een cv maken en een sollicitatiegesprek voeren. In
2014/2015 is de online dienstverlening van UWV verder uitgebreid met webinars (interactieve
online trainingen), verschillende testen zoals de interessetest en werkwaardentest en de online
Community Werkversterkers waar werkzoekenden elkaar kunnen helpen in hun zoektocht naar
werk. De webinar ‘solliciteren met 20 jaar werkervaring’ wordt aangeboden aan alle oudere WW’ers
(45-plussers). Er is geen digitale ondersteuning specifiek gericht op hoogopgeleiden of
laagopgeleiden.
Met behulp van diagnose-instrumenten geeft UWV een werknemer inzicht in zijn kansen op de
arbeidsmarkt. Tot 2014 is alleen de Kansverkenner in gebruik als diagnose-instrument. De
Kansverkenner geeft op een kaart van Nederland per district aan hoe groot de kans op werk is in
een bepaalde functie (die de WW’er selecteert). Vanaf 2014 is de Werkverkenner in gebruik op 11
regiovestigingen. Nadat de WW’er een vragenlijst heeft ingevuld in zijn Werkmap, voorspelt de
Werkverkenner de kans op werk na 12 maanden en welke factoren voor de WW’er belemmerend
werken om aan het werk te komen. De ervaringen met de Werkverkenner op de 11 regiovestigingen
moeten in 2017 leiden tot een nieuwe versie van de Werkverkenner, die ook de kans op werk na 6
en 9 maanden, de verwachte werkloosheidsduur, en de kans dat een werkzoekende bij het bereiken
van het einde van de WW nog werkloos is voorspelt. Ook de kwaliteitskaart cv is sinds 2014 in
gebruik op de regiovestigingen. De kwaliteitskaart checkt automatisch het cv in de Werkmap en
geeft de werkzoekende tips die helpen om het cv te verbeteren. Tijdens het 4e maands gesprek licht
de adviseur werk de tips uit de kwaliteitskaart cv toe. Vanaf april 2015 gebruiken de
regiovestigingen de beroepenkaart. De beroepenkaart is een doorontwikkeling van de
Kansverkenner en is een aanvulling en verdieping op de kwaliteitskaart cv, meer gericht op
beroepen.
De digitale handhaving van UWV vindt nog niet volledig automatisch plaats. De adviseur werk
controleert in de 4e, 7e en 10e maand WW of de werkzoekende voldoende heeft gesolliciteerd. Bij
onvoldoende sollicitatieactiviteiten stuurt de adviseur werk de klant een (verantwoordings)bericht
via de Werkmap. UWV heeft in 2014 het versturen van automatische verantwoordingsberichten
middels een pilot getest op 3 regiovestingen. De evaluatie van een pilot digitaal handhaven uit 2014
vindt momenteel nog plaats. In 2015 wordt het mogelijk om een steekproef uit te voeren op basis
van risicoprofielen. Ook wordt beoogd om in 2015 standaard nalevingsberichten aan risicogroepen
te versturen, indien de ervaringen met een pilot uit 2014 positief zijn.
Doel van de versnelde invoering en doorontwikkeling van de digitale dienstverlening zijn
besparingen op de uitvoeringskosten van UWV WERKbedrijf. De beoogde besparingen op de
uitvoeringskosten van UWV WERKbedrijf lopen op tot € 155 miljoen in 2015, bestaande uit een
specifieke taakstelling in het kader van ‘gerichte bemiddeling’ (€ 100 miljoen) en een bijdrage aan
de generieke taakstelling van UWV (€ 55 miljoen). UWV geeft invulling aan deze taakstelling
13

Omdat de digitale dienstverlening gedurende de gehele looptijd van de WW-uitkering wordt aangeboden,
is er niet zozeer een opsplitsing te maken van de inzet van digitale dienstverlening in de verschillende
tijdvakken (0-3 maanden WW, 3-12 maanden WW, >12 maanden WW).

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

20

middels het zogenaamde Programma Redesign. Met het Programma Redesign zet UWV in op
modernisering van de dienstverlening, onder meer door het uitbouwen van de digitale
dienstverlening. In 2015 is in het budget voor de uitvoeringskosten van UWV een besparing van €
155 miljoen ingeboekt. Hiervan is € 139 miljoen ingevuld met het Programma Redesign. De overige
€ 16 miljoen is in 2015 verwerkt binnen de financiële kaders van UWV als geheel. Daarmee is de
financiële taakstelling van UWV WERKbedrijf gehaald en zijn de beoogde besparingen
gerealiseerd.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

21

3

Dienstverlening van UWV in een
veranderende arbeidsmarkt

Conclusie: UWV speelt in op de veranderende arbeidsmarkt door extra ondersteuning aan te bieden aan WW’ers
die zich oriënteren op werk als zelfstandige, en door WW’ers ook actief te bemiddelen naar uitzendwerk en tijdelijke
contracten. De samenwerking met private partijen is door bezuinigingen bij het WERKbedrijf minder vaak face-toface, en vaker telefonische of in de vorm van groepsbijeenkomsten.
Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de mate waarin de dienstverlening van UWV inspeelt op de
veranderende arbeidsmarkt. De volgende onderzoeksvragen komen aan de orde:
- In hoeverre speelt de dienstverlening van UWV in op de veranderende arbeidsmarkt: meer
zzp-ers en flexbanen? (paragraaf 3.1 en 3.2)
- Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de samenwerking met
private partijen? (paragraaf 3.2 en 3.3)

3.1

Dienstverlening aan (aankomend) ondernemers

Het aantal werkzoekenden dat aan het werk is geholpen als zelfstandige is in de periode 2011-2013
stabiel (14.000 in 2011, 12.600 in 2012, 13.000 in 2013 – Jaarverslagen UWV 2012, 2013). Een
aantal onderdelen van de dienstverlening van UWV is specifiek bedoeld voor (aankomend)
zelfstandigen.
Online training zelfstandig ondernemen met een WW-uitkering
Vanaf 2015 is de online training zelfstandig ondernemen beschikbaar op werk.nl – zie Tabel 2.2 op
pagina 12. Een WW’er die gebruik wil maken van de mogelijkheid om met (gedeeltelijk) behoud
van de uitkering een onderneming te starten moet deze online training volgen. In de training komt
onder andere aan bod onder welke voorwaarden een WW’er met (gedeeltelijk) behoud van de
uitkering een onderneming kan starten, zoals het aanleveren van een ondernemingsplan.
Voor 2015 werd deze basisvoorlichting in groepsbijeenkomsten gegeven. 14 Volgens medewerkers
van UWV zijn zowel klanten als de vroegere trainers van groepsbijeenkomsten enthousiast over de
omschakeling naar de online training: de video is compleet (er kan geen informatie vergeten
worden) en de (aankomende) ondernemer kan de video in zijn eigen tempo volgen door hem stil
te zetten en terug te spoelen. Het vervangen van de groepsbijeenkomst door de online training is
daarom een positieve ontwikkeling. Na de video krijg de WW’er een certificaat en wordt hij
uitgenodigd op gesprek door een zelfstandigencoach. Dit is een adviseur werk van UWV die hier
een extra opleiding voor gevolgd heeft. Tijdens het gesprek met de adviseur werk wordt vastgesteld
hoeveel/of er nog vervolggesprekken nodig zijn. Eén regiovestiging geeft tijdens een interview aan
dat het contact met de adviseur werk ook wel telefonisch plaatsvindt. Het lijkt erop dat een faceto-face gesprek met aankomend zelfstandigen en een telefonisch gesprek tot dezelfde resultaten
14

Deze groepsbijeenkomst - de workshop starten als zelfstandigen - is in 2014 binnen de groep WW 0-3
maanden nog door 5% van de klanten gevolgd, en binnen de groep WW 4-12 maanden door 10%
(Klantgerichtheidsmonitor UWV, 2014-2). In 2015 is deze workshop vervangen door de online training.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

22

leiden, bijvoorbeeld in termen van uitstroom naar ZZP. Dit is in overeenstemming met de
resultaten uit Heyma (2015), die aantonen dat het voor de kans op werkhervatting niet uitmaakt of
een vervolggesprek (dus het gesprek na het eerste face-to-face contact met UWV) telefonisch of
face-to-face plaatsvindt.
www.ondernemersplein.nl
In samenwerking met een aantal andere (overheids)organisaties draagt UWV bij aan de inhoud van
deze website waarop allerlei webinars en filmpjes worden aangeboden met informatie die relevant
is voor een startende zelfstandigen. Het webinar ‘een eigen bedrijf starten vanuit de WW’ heeft
UWV opgezet in samenwerking met de Kamer van Koophandel. Het webinar vond plaats in januari
2014. Deelnemers aan het webinar kregen o.a. informatie over regelingen voor het starten van een
bedrijf vanuit de WW en uitleg over het maken van een ondernemingsplan. Het webinar is voor
huidige WW’ers terug te zien via een link op werk.nl en is niet meer interactief.
CTC-ondernemerstest
Tot en met 2014 bood UWV een zogenaamde CTC-ondernemerstest aan. Deze test gaf de WW’er
inzicht in de mate waarin hij de kwaliteiten bezit om te slagen als zelfstandige. Na het maken van
de test werden de resultaten besproken met een adviseur werk (intensieve dienstverlening). UWV
is gestopt met het aanbieden van deze test. Momenteel wordt op werk.nl verwezen naar de
ondernemerstest van de Kamer van Koophandel op www.ondernemersplein.nl. Deze test wordt
niet opgevolgd door een gesprek met de adviseur werk.
Onderzoeksperiode en startperiode
In overleg met de adviseur werk kan UWV toestemming geven voor een onderzoeksperiode. In
deze periode van maximaal 6 weken kan de WW’er zijn idee verder onderzoeken, bijvoorbeeld
door zijn ondernemingsplan vorm te geven. Tijdens de onderzoeksperiode hoeft de WW’er niet te
solliciteren en behoudt hij zijn uitkering.
Wanneer een WW’er start als zelfstandige, kan hij zijn WW-uitkering tijdens de zogenaamde
startperiode gedeeltelijk behouden. In 2013 hebben ruim 11.000 WW’ers deelgenomen aan de
nieuwe startersregeling. Eind 2013 was voor 6.100 de startperiode van 6 maanden verstreken,
daarvan starten 3.300 als zelfstandige en 600 gaan deels door als zelfstandige (UWV Jaarverslag
2013).

3.2

Dienstverlening richting tijdelijke contracten en
uitzendwerk

Diverse onderzoeken naar flexwerk in opdracht van UWV
In 2012 vonden 34% van alle werkhervatters die stonden ingeschreven bij UWV WERKbedrijf
een baan via een uitzendorganisatie (UWV, 2013). Dit percentage is sinds de periode 2001-2005
nauwelijks veranderd (Heyma en van Klaveren, 2008). Wel neemt in de periode 2008-2013 het
aandeel WW’ers dat een vaste baan vindt af van 21% tot 16% en nam het aandeel WW’ers dat
vanuit de WW gaat werken op een tijdelijk contract toe van 42% naar 49%. De mogelijkheid om
het werk te hervatten via uitzendwerk is dus belangrijk voor WW’ers. Dit wordt door UWV ook
onderkent. Al in 2008 zette het toenmalig CWI in samenwerking met de ABU onderzoek uit naar

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

23

de loopbaan van WW’ers die hun eerste nieuwe baan starten bij een uitzendbureau versus de groep
WW’ers die hun eerste nieuwe baan starten in direct dienstverband (Heyma en van Klaveren, 2008).
Ook recentelijk is onderzoek verschenen van UWV naar de doorstroom naar een vaste aanstelling,
en bijvoorbeeld de kans op herhalingswerkloosheid na het hervatten van werk als uitzendkracht
(UWV, 2015).
In de uitvoering wordt aannemen van werk gestimuleerd, ook als dat uitzendwerk is
In de uitvoering van UWV WERKbedrijf wordt geen onderscheid gemaakt naar werk in een
tijdelijk of in een vast contract: werk is werk, al dan niet via een uitzendbureau. De adviseur werk
kan daarbij tijdens een gesprek juist de angst van WW’ers om uitzend- en oproepwerk te accepteren
wegnemen. Adviseurs werk van UWV ervaren dat WW’ers regelmatig denken dat ze – wanneer het
uitzendwerk afloopt – een lagere uitkering krijgen dan voorheen. Dit is onjuist: indien een exWW’er binnen 6 maanden weer werkloos wordt, herleeft het oude WW-recht en wordt de uitkering
dus niet verlaagd. Ook op andere manieren probeert de adviseur werk flexwerk onder de aandacht
te brengen bij de WW’er. Bijvoorbeeld een WW’er die alleen op zoek is naar een vast contract
wordt door de adviseur werk tijdens een gesprek geadviseerd om breder te zoeken en dus ook te
denken aan tijdelijke contracten of uitzendwerk. Door de werkgeversservicepunten wordt wel
aangegeven dat duurzame plaatsing gewenst is. Zij leveren meer inspanning om een WW’er te
plaatsen in een (tijdelijke) baan met doorgroeimogelijkheden dan bijvoorbeeld op een
nulurencontract.
Samenwerking met uitzendbureaus voor bepaalde groepen WW’ers
De werkgeversservicepunten van UWV werken nauw samen met uitzendbureaus om bepaalde
groepen WW’ers (zoals ouderen en langdurig werklozen) te bemiddelen naar uitzendwerk. Het
werkgeversservicepunt staat bijvoorbeeld de uitzendbureaus bij wanneer zij hun 50+-ers willen
bemiddelen richting werkgevers. Ook wordt het werkgeversservicepunt door uitzendbureaus
gevraagd om mensen ‘voor te selecteren’ voor een vacature. Medewerkers van het
werkgeversservicepunten hebben immers specifieke ervaring met het plaatsen van deze groepen
WW’ers op vacatures. Het gebruik van werk.nl onder uitzendbureaus is ook wijdverspreid: bijna
de helft van de gemelde vacatures op werk.nl is afkomstig uit de uitzendbranche
(samenwerkingsovereenkomst tussen ABU en UWV WERKbedrijf, 2014). De volgende paragraaf
gaat verder in op de samenwerking tussen UWV en private partijen

3.3

Samenwerking met private partijen

De werkgeversdienstverlening van UWV is vormgegeven via een landelijk werkgeversservicepunt
en 35 regionale werkgeversservicepunten (zie ook de bijlage ‘met uitgestoken hand’ voor een
overzicht van de werkgeversdienstverlening van UWV). Uit onderzoek van de Inspectie blijkt dat
samenwerking met private partijen vooral plaatsvindt met werkgevers en uitzendbureaus die direct
voor werk kunnen zorgen, door middel van de organisatie van banenmarkten en speeddates. Deze
worden georganiseerd door UWV in samenwerking met werkgevers en uitzendbureaus (Inspectie
SZW, 2014). Naast speeddates en banenmarkten organiseert het regionaal werkgeverservicepunt
open dagen bij een werkgever op locatie, en werkt UWV samen met werkgevers en
werkgeversorganisaties op de zogenaamde servicepunten. Ook leggen de medewerkers van de
werkgeversservicepunten (zogenaamde ‘jobhunters’) bedrijfsbezoeken af en bezoeken zij
netwerkbijeenkomsten waar o.a. werkgevers aanwezig zijn. Afspraken over de samenwerking met

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

24

private partijen worden vastgelegd in landelijke convenanten met uitzendbureaus en grote
bedrijven.
Door inkrimpen van het aantal regiovestigingen is het lastiger om nauw samen te werken met
werkgevers; er is minder face-to-face contact met werkgevers mogelijk. Dit wordt opgevangen door
telefonisch contact, organiseren van voorlichtingsbijeenkomsten en bijwonen van
netwerkbijeenkomsten. De behoefte aan contact bij werkgevers is volgens de gesproken managers
van de werkgeversservicepunten nog altijd even groot. Ook werkgevers geven aan nog altijd
behoefte te hebben aan persoonlijk contact – zie paragraaf 5.2.2.
Speeddates
De samenwerking tussen UWV en private partijen komt onder andere tot uiting bij de zogenaamde
speeddates met uitzendbureaus en andere werkgevers. Werkzoekenden en werkgevers worden op
regiovestigingen via speeddates met elkaar in contact gebracht. Hoewel medewerkers van UWV
enthousiast zijn over de speeddates met uitzendbureaus, zijn het juist de speeddates die door slechts
ongeveer 25 procent van de werkzoekenden als ‘nuttig’ wordt ervaren – zie Tabel 4.4 op pagina
34. De meeste overige vormen van de dienstverlening worden door 50-70 procent van de
werkzoekenden als ‘nuttig’ bestempeld. Het percentage werkzoekenden WW 0-3 maanden dat eens
naar een speeddate is geweest is sterk afgenomen: van 30 procent begin 2012 naar 12 procent eind
2014 - zie Tabel 4.3 op pagina 33. Dit is het gevolg van de verslechterde arbeidsmarktsituatie,
waarbij er vanuit de uitzendbureaus minder vraag naar werkzoekenden was.
Medewerkers van UWV geven aan dat de reguliere maandelijkse speeddates met uitzendbureaus
waar alle WW’ers welkom waren niet altijd toegevoegde waarde hadden, omdat er ten tijde van de
crisis weinig tot geen vacatures waren bij de deelnemende uitzendbureaus. Ook waren veel van de
mensen die deelnamen aan de speeddates al bekend bij de uitzendbureaus. In 2014/2015 worden
speeddates georganiseerd op sectoraal niveau, en zijn niet alleen uitzendbureaus maar ook andere
werkgevers aanwezig. Dan worden bijvoorbeeld alleen WW-klanten uitgenodigd met een
achtergrond in de techniek. Daarmee worden de speeddates gerichter ingezet.
Banenmarkten en open dagen
De werkgeversservicepunten organiseren in samenwerking met werkgevers naast speeddates ook
banenmarkten, en open dagen bij de werkgever op locatie. Op een banenmarkt kunnen
werkzoekenden in contact komen met werkgevers en uitzendbureaus die op de markt aanwezig
zijn. Daarnaast is UWV aanwezig op banenmarkten zodat werkzoekenden bijvoorbeeld workshops
(solliciteren, netwerken, social media) kunnen volgen en vragen kunnen stellen. De banenmarkten
worden zowel regionaal als landelijk georganiseerd. Vanaf 2012 organiseert UWV een WERK
3daagse: een landelijke banenmarkt met daaraan voorafgaand twee dagen met aanbod van
workshops ter voorbereiding op de banenmarkt. Een manager van een werkgeversservicepunt
merkt op dat het vermogen bij uitzendbureaus om mee te doen aan banenmarkten afneemt: het
aantal vestigingen en aantal werknemers van uitzendbureaus loopt terug, mede omdat
werkzoekenden steeds meer digitaal op zoek gaan naar werk en dus minder vaak gebruik maken
van het uitzendbureau als face-to-face intermediair.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

25

Regionale servicepunten
UWV werkt samen met gemeenten en werkgevers(organisaties) in de zogenaamde servicepunten.
In de servicepunten zijn werkgevers vertegenwoordigd, maar ook werkgeversorganisaties,
werknemersorganisaties, kenniscentra, ROC’s UWV zelf. In de servicepunten wordt op strategisch
niveau gesproken over bijvoorbeeld (aantallen) vacatures en scholingsprojecten. De servicepunten
zijn sectoraal en kunnen zowel landelijk als regionaal zijn georganiseerd: bijvoorbeeld regionale
servicepunten techniek, en het landelijke servicepunt flex waar onder andere medewerkers van de
uitzendbranche terecht kunnen voor informatie en ondersteuning.
Overeenkomsten
UWV WERKbedrijf heeft 14 landelijke adviseurs werkgeversdienstverlening in dienst met de taak
om met grote werkgevers of branches/sectoren (landelijke) overeenkomsten, waaronder
convenanten, af te sluiten om daarmee werkzoekenden met afstand tot de arbeidsmarkt al dan niet
met een subsidie en/of scholing bij een werkgever geplaatst te krijgen (Inspectie SZW, 2013). De
samenwerking met de uitzendbranche is in 2012 en ook weer in 2014 onderstreept met landelijke
convenanten onder andere tussen UWV WERKbedrijf en de ABU en UWV WERKbedrijf en de
NBBU. Het aantal convenanten met werkgevers loopt in de honderden. Sommige
werkgeversservicepunten worden door convenanten niet aangespoord om iets extra’s te doen: zij
liggen qua dienstverlening aan uitzendbureaus vóór op hetgeen wordt afgesproken in convenanten
en veranderen hun gedrag dus niet als gevolg van een afgesloten landelijk convenant.

3.4

Conclusie

UWV speelt in op de veranderende arbeidsmarkt door extra ondersteuning aan te bieden aan
WW’ers die zich oriënteren op werk als zelfstandige. Tot 2014 werd de basisvoorlichting
zelfstandige in een groepsbijeenkomst gegeven. Vanaf 2015 is deze groepsbijeenkomst vervangen
door een online training zelfstandig ondernemen op werk.nl. De online training wordt opgevolgd
door één of meerdere face-to-face gesprekken met een adviseur werk die een extra opleiding
gevolgd heeft om aankomend zelfstandigen te kunnen begeleiden. Ook biedt UWV de online
(vervolg)training ‘een eigen bedrijf starten vanuit de WW’ aan. De competentietest voor
aankomend zelfstandigen (de CTC-ondernemerstest) wordt in 2015 niet meer aangeboden door
UWV.
In het kader van de veranderende arbeidsmarkt heeft UWV ook aandacht voor bemiddeling
richting flexbanen: zowel nu als in het verleden heeft UWV onderzoek uitgezet naar de doorstroom
vanuit WW naar flexbanen, en bijvoorbeeld de kans op herhalingswerkloosheid na het hervatten
van werk als uitzendkracht. In de uitvoering van UWV WERKbedrijf wordt geen onderscheid
gemaakt naar werk in een tijdelijk of in een vast contract: werk is werk, al dan niet via een
uitzendbureau. Een enkel werkgeversservicepunt geeft wel voorkeur aan plaatsing op een
duurzame baan, en geeft aan zich minder in te spannen om een WW’er bijvoorbeeld op een
nulurencontract te plaatsen.
De aandacht voor flexibilisering van de arbeidsmarkt uit zich ook in de samenwerking met
uitzendbureaus. Zowel met uitzendbureaus als met andere werkgevers wordt samengewerkt in de
organisatie van onder andere speeddates, banenmarkten en open dagen. Door inkrimpen van het
aantal regiovestigingen is de samenwerking met private partijen steeds minder face-to-face, en vaker

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

26

telefonisch of in de vorm van voorlichtingsbijeenkomsten en netwerkbijeenkomsten. Voor meer
informatie over de werkgeversdienstverlening van UWV verwijzen we naar de bijlage ‘met
uitgestoken hand’ elders in dit rapport.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

27

4

Gebruik van (digitale) dienstverlening

Conclusie: ongeveer 9 procent van de WW’ers is niet digivaardig en komt iedere 3 maanden naar de regiovestiging
voor een gesprek. Dit percentage kan nog beperkt afnemen, tot een structureel niveau van minimaal 7 procent van de
WW-populatie. Het gebruik van de digitale dienstverlening door WW’ers en werkgevers is in de periode 20122014 toegenomen, ook is werk.nl steeds minder vaak offline. De gemiddelde laadtijd van pagina’s op werk.nl is
echter toegenomen.
Dit hoofdstuk geeft een overzicht van de mate waarin gebruik is gemaakt van digitale versus faceto-face dienstverlening. De volgende onderzoeksvragen komen aan de orde:
- Welk percentage van de WW-populatie blijkt sinds 2012 face-to-face dienstverlening
nodig te hebben gehad? (paragraaf 4.1 en 4.2)
- Welk percentage van de WW-populatie zal structureel, d.w.z. na doorontwikkeling van
digitale dienstverlening face-to-face dienstverlening nodig hebben, en welke groepen zijn
daarbij te onderscheiden? (paragraaf 4.2)
- Welke ontwikkelingen hebben zich voorgedaan ten aanzien van de toegankelijkheid en
bruikbaarheid van de digitale dienstverlening? (paragraaf 4.3)
- Wat zijn de ontwikkelingen geweest tijdens de omslag naar de digitale dienstverlening ten
aanzien van het percentage geregistreerde vacatures? (paragraaf 4.3)

4.1

Gebruik van intensieve dienstverlening

Het percentage WW’ers dat intensieve dienstverlening krijgt (basisdienstverlening plus extra
gesprekken met de adviseur werk en/of workshops) neemt van 2011 tot medio 2013 sterk af – zie
Figuur 4.1.
Figuur 4.1

Gebruik intensieve dienstverlening vanaf 3 maanden WW sterk afgenomen

2011

2012

2013

2014

•Alle WW klanten
intensieve
dienstverlening.

•50% WW klanten
intensieve
dienstverlening.

•Medio 2013: 35%
intensieve
dienstverlening.

•15% WW klanten
intensieve
dienstverlening

Bron: UWV jaarverslag 2012, UWV achtmaandenverslag 2013, Programmaplan Redesign 2.0, Jaarrapportage
werk.nl 2014

De indeling basisdienstverlening/intensieve dienstverlening is echter geen indeling naar wel en
niet-digivaardig: de intensieve dienstverlening wordt aangeboden aan WW’ers die gedeeltelijk
arbeidsongeschikt zijn (WIA 35min) en 50-plussers. Het percentage WW’ers aan wie intensieve
dienstverlening is aangeboden is daarom niet gelijk aan het percentage WW’ers dat daadwerkelijk
face-to-face contact nodig heeft (gehad).

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

28

4.2

Face-to-face contact voor niet-digivaardigen en
beperkt digivaardigen

Personen die daadwerkelijk face-to-face dienstverlening nodig hebben zijn in ieder geval de nietdigivaardigen. Onder niet-digivaardigen wordt verstaan: alle personen die de zaken met UWV niet
digitaal kunnen afhandelen. Deze personen mogen alle communicatie met UWV op papier doen
en komen iedere drie maanden op gesprek bij de adviseur werk tot hun uitkeringsduur is verstreken.
In 2014 is ongeveer 9% van de WW’ers door UWV aangemerkt als zijnde niet digivaardig.
Daarnaast hebben ook beperkt digivaardigen behoefte aan persoonlijk contact. Dit contact kan
face-to-face of telefonisch plaatsvinden. Onder beperkt digivaardigen wordt verstaan: personen die
extra hulp nodig hebben bij gebruik van de digitale dienstverlening van UWV. In 2014 behoort 14
procent van de WW’ers tot de groep beperkt digivaardigen (bron: UWV).
Ongeveer 9 procent van de WW’ers in 2014 niet-digivaardig
Niet-digivaardigen mogen alle communicatie met UWV op papier doen en komen iedere drie
maanden op gesprek bij de adviseur werk tot hun uitkeringsduur is verstreken. In 2014 is ongeveer
9 procent van de WW’ers door UWV aangemerkt als zijnde niet digivaardig. Onder de nietdigivaardigen zijn verschillende groepen te onderscheiden:
• WW’ers die de inschrijving niet digitaal (kunnen) doen – ook niet met hulp van vrienden, familie
of UWV kantoor. Bijvoorbeeld omdat ze geen hulp willen vragen of geen vrienden/familie
hebben die kunnen helpen bij de digitale aanvraag. In 2013 ging 5% van de WW-aanvragen niet
digitaal – zie Tabel 4.1. Deze overige niet-digivaardigen worden veelal geïdentificeerd door de
adviseur werk tijdens het evaluatiegesprek in de vierde maand WW. Deze mensen stellen
telefonisch vragen via het Klantcontactcentrum van UWV of lopen binnen bij hun
regiovestiging met vragen over de inschrijving. Deze mensen worden daarom al voor aanvang
van de WW-uitkering door UWV geïdentificeerd als niet-digivaardig.
• WW’ers die de Werkmap niet invullen. In 2014 maakt 7% van de WW’ers nog helemaal geen
gebruik van de Werkmap – zie Tabel 4.1. Wanneer de adviseur werk ziet dat de Werkmap leeg
blijft maakt hij een afspraak met de WW’er en kan hij nagaan of de WW’er inderdaad nietdigivaardig is.
• WW’ers die wel (ooit) iets hebben ingevuld in hun Werkmap, maar niet in staat zijn om
regelmatig van de Werkmap gebruik te maken. Bijvoorbeeld de personen die eenmalig hulp
hebben gekregen van een buurvrouw of een uitwonend kind bij het invullen van hun cv, maar
deze hulpverleners niet wil belasten met het invullen van sollicitatieactiviteiten iedere vier
weken. Deze overige niet-digivaardigen worden veelal geïdentificeerd door de adviseur werk
tijdens het evaluatiegesprek in de vierde maand WW.
De inschatting van het percentage niet-digivaardigen (9 procent) lijkt reëel. De eerste groep nietdigivaardigen – die de intake niet digitaal doet – betreft 5 procent van de WW’ers (in 2013). De
eerste plus tweede groep niet-digivaardigen – die ofwel de intake niet digitaal doet ofwel vervolgens
de Werkmap niet invult, of beiden – betreft ongeveer 7 procent van de WW’ers. 15 In totaal wordt
15

Ongeveer 7 procent: tenminste 7% vult ofwel de Werkmap niet in, ofwel doet de intake niet digitaal (of
allebei) - zie Tabel 4.1. Aan de andere kant zal niet iedereen die de Werkmap niet invullen en/of inschrijving
niet digitaal doet, niet-digivaardig zijn. Bijvoorbeeld iemand die niet gemotiveerd genoeg is om de Werkmap
in te vullen of denkt dat dat niet verplicht is, maakt geen gebruik van de Werkmap maar behoort ook niet
tot de groep niet-digivaardigen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

29

ongeveer 9 procent van de WW’ers door UWV aangemerkt als zijnde niet digivaardig. Dat betekent
dat de laatste groep niet-digivaardigen – die wel (ooit) iets hebben ingevuld in hun Werkmap –
ongeveer 2 procent van de WW’ers betreft. De laatste groep is dus niet bijzonder groot, 9 procent
niet-digivaardigen lijkt daarom een reële inschatting.
Tabel 4.1

Steeds meer WW’ers gebruiken de Werkmap (93% in 2014)
2011

2012

2013

2014

% gebruik Werkmap

57

74

84

93

% digitale inschrijving

72

89

95

-

72/38

92/72

96/89

-

-

-

65

76

% digitale wijzigings- en inkomstenformulieren
% cv's op werk.nl van werkzoekenden met sollicitatieplicht WW

Bron: van Rens (2012). Jaarverslagen UWV 2011-2014. Onder gebruik Werkmap wordt verstaan dat een
werkzoekende inlogt op de persoonlijke pagina in werk.nl achter DigiD en een bericht, rapportage,
overeenkomst of taak verstuurt of leest, of een document uploadt (Internet jaarrapportage werk.nl 2013).

Ongeveer 14 procent van de WW’ers in 2014 beperkt digivaardig
Beperkt digivaardigen zijn personen die extra hulp nodig hebben bij gebruik van de digitale
dienstverlening van UWV. Deze groep mag niet alles op papier doen, maar krijgt wel ondersteuning
van UWV, bijvoorbeeld bij het gebruik van de Werkmap. In 2014 is ongeveer 14 procent van de
WW’ers door UWV aangemerkt als zijnde beperkt digivaardig. De beperkt digivaardigen kunnen
in twee categorieën worden verdeeld:
• Beperkt digivaardigen die op dinsdagmiddag op een regiovestiging vragen stellen.
• Beperkt digivaardigen die geen vragen stellen op dinsdagmiddag. Deze WW’ers stellen hun
vragen bijvoorbeeld via het klantcontactcentrum van UWV, of stellen geen vragen.
De inschatting van het percentage beperkt digivaardigen (14 procent) lijkt reëel. De eerste groep
beperkt digivaardigen – die op dinsdagmiddag op een regiovestiging vragen stelt – betreft ongeveer
11 procent van de WW’ers. Vijftien procent van de werkzoekenden met 4-12 maanden WW is wel
eens op een inloopmiddag geweest – zie Tabel 4.3.16 In 29% van de gevallen zijn dit personen die
wel digivaardig zijn, de overige 71% is beperkt digivaardig (Hornyák en Seppenwoolde, 2015). Nietdigivaardigen komen niet langs op de dinsdagmiddagopenstellingen om vragen te stellen over
werk.nl, zij mogen immers alles op papier doen. Dat betekent dat naar schatting bijna 11 procent
(0,15*0,71) van de werkzoekenden in ieder geval éénmaal op de dinsdagmiddag een vraag heeft
gesteld en bovendien beperkt digivaardig is. In totaal wordt ongeveer 14 procent van de WW’ers
door UWV aangemerkt als zijnde beperkt digivaardig. Dat betekent dat de tweede groep beperkt
digivaardigen – die geen vragen stellen of hun vragen stellen via een ander kanaal zoals het
klantcontactcentrum – ongeveer 3 procent van de WW’ers betreft. De laatste groep is dus niet
bijzonder groot, 14 procent beperkt digivaardigen lijkt daarom een reële inschatting.
Niet-digivaardigen en beperkt digivaardigen vaak ouder, laag opleidingsniveau en/of
laaggeletterd
In 2014 is 23 procent van de WW-populatie niet- of beperkt digivaardig. Onder de groep nietdigivaardigen en beperkt digivaardigen vallen personen die (Gillebaard en Vankan, 2013):

16

Bron: DESAN (2014). Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden 2014. Cijfers gebaseerd op een
periodieke enquête onder een representatieve groep WW’ers. Niet-digivaardigen zijn in de enquête niet
vertegenwoordigd.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

30

Niet over bepaalde randvoorwaarden voor gebruik van e-dienstverlening beschikken.
Randvoorwaarden zijn toegang tot een computer met Internet en een DigiD-code. Ook
personen die niet (voldoende) taalvaardig zijn of een belemmerende fysieke of mentale
beperking hebben en daardoor niet met een computer kunnen omgaan behoren tot deze groep.
• Niet over voldoende digitale vaardigheden beschikken.
Deze personen hebben wel toegang tot Internet maar maken zeer beperkt gebruik van Internet.
Ze kunnen bijvoorbeeld niet omgaan met een toetsenbord, muis, e-mailen, browsen etc.
• Niet over voldoende vaardigheden beschikken om specifiek met de e-dienstverlening van UWV
om te gaan.
Ouderen die met moeite met hebben geleerd om een email te versturen kunnen toch bij nieuwe
vormen van computergebruik (zoals gebruik van de zoekfuncties op werk.nl) tegen problemen
aanlopen.
•

Zowel toegang tot het Internet als (recentelijk) gebruik van het Internet is lager onder vrouwen,
ouderen en laagopgeleiden – zie Tabel 4.2. Ook de WW’ers die in augustus, september, oktober
2011 zichzelf niet digitaal inschreven en/of geen gebruik maakten van de Werkmap zijn vaker
ouder en laagopgeleid. Daarnaast zijn personen zonder Nederlandse nationaliteit en personen die
de Nederlandse taal niet goed beheersen in deze groep oververtegenwoordigd (van Rens, 2012).
De groep die aangewezen blijft op de persoonlijke dienstverlening van UWV zal daarom naar
verwachting (een combinatie van) deze kenmerken bezitten.
Ongeveer 9 procent niet-digivaardig nog geen structureel niveau
Onder de niet-digivaardigen en beperkt digivaardigen vallen personen die geen toegang hebben tot
Internet of daar zeer beperkt gebruik van maken. Het percentage personen dat geen toegang heeft
tot Internet of nooit/zeer beperkt gebruik maakt van Internet neemt tussen 2009 en 2013 alsmaar
af – zie Tabel 4.2. Vooral ouderen maken nog weinig gebruik van het Internet. Dit is waarschijnlijk
grotendeels een generatie-effect: de ouderen van nu zijn niet opgevoed met het Internet. De
belemmeringen om de computer en Internet op oudere leeftijd te gaan gebruiken lijken
logischerwijs groter dan de belemmeringen om computergebruik op oudere leeftijd voort te zetten.
Onder de niet-digivaardigen en beperkt digivaardigen vallen ook personen die niet voldoende
taalvaardig zijn om gebruik te kunnen maken van de digitale dienstverlening van UWV. Het
percentage laaggeletterden onder 16-65 jarigen is gestegen van 9,4% in 1994 naar 12% in 2012. In
2012 is 16 procent van de werklozen laaggeletterd, 11 procent van de personen die korter dan 12
maanden werkloos zijn en 25 procent van de personen die langer dan 12 maanden werkloos zijn
(PIAAC, 2013). Echter niet alle laaggeletterden zijn automatisch ook niet-digivaardig of beperkt
digivaardig: 87% van de laaggeletterden heeft wel eens een computer gebruikt. Meer dan de helft
van de laaggeletterden gebruikt email, zoekt online informatie en maakt gebruik van
internetbankieren (PIAAC, 2013).
De afname van het percentage niet-digivaardigen is in de afgelopen jaren sneller gegaan dan
verwacht. Van Rens e.a. (2012) voorspellen in 2011 dat in de toekomst 6% van de WW’ers niet
digivaardig genoeg zal zijn om de e-intake – eventueel met hulp van anderen – in te dienen en 8%
niet in staat is om de Werkmap in te vullen. In 2013 doet echter slechts 5% van de WW’ers de
aanvraag niet digitaal, en in 2014 vult slechts 7% de Werkmap in zijn geheel niet in – zie Tabel 4.1.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

31

Omdat het percentage personen dat gebruik maakt van Internet de afgelopen jaren is toegenomen
en in de komende jaren nog zal toenemen, zal het percentage niet-digivaardige en beperktdigivaardige WW’ers nog afnemen de komende jaren. De afname zal echter niet meer erg groot
zijn: het internetgebruik van 45-65 jarigen loopt nog maar iets achter bij het internetgebruik van
25-45 jarigen – zie Tabel 4.2.
Tabel 4.2

Percentage personen tussen 15-75 jaar die geen toegang heeft tot het Internet (tussen
haakjes: nooit Internet heeft gebruikt of meer dan een jaar geleden Internet heeft
gebruikt) neemt sterk af tussen 2009-2013
2009

2010

2011

2012

2013

Mannen

6 (7)

5 (7)

4 (6)

4 (5)

3 (4)

Vrouwen

8 (13)

7 (11)

5 (9)

5 (8)

4 (7)

12 tot 25 jaar

1 (0)

1 (0)

1 (0)

0 (0)

0 (0)

25 jaar tot 45 jaar

2 (2)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

1 (1)

Geslacht

Leeftijd

45 jaar tot 65 jaar

8 (12)

6 (11)

4 (7)

5 (7)

4 (6)

65 jaar tot 75 jaar

36 (46)

32 (43)

25 (37)

19 (27)

15 (22)

14 (19)

13 (19)

10 (16)

9 (13)

8 (12)

Middelbaar onderwijs

4 (5)

3 (4)

2 (3)

2 (3)

2 (2)

Hoger onderwijs

2 (2)

2 (1)

1 (0)

0 (1)

1 (0)

3 (3)

2 (3)

2 (2)

1 (1)

1 (2)

20 (27)

17 (24)

12 (20)

11 (17)

9 (14)

7

6

5

4

3

Opleidingsniveau
Lager onderwijs

Werkstatus
Werkzaam
Niet werkzaam*
Totaal

Bron: CBS (2014). ICT gebruik van personen naar persoonskenmerken. *bij de resultaten naar werkzame en niet
werkzame personen zijn de antwoorden van alle respondenten tussen 15-75 jaar betrokken.

Zelfs wanneer iedereen in ieder geval af en toe Internet gebruikt, zullen er altijd laaggeletterde
WW’ers zijn die niet zelfstandig gebruik kunnen maken van de digitale dienstverlening van UWV.
Eind 2011 deed 20 procent van de WW’ers de inschrijving niet digitaal. Van degenen die de
inschrijving niet digitaal deden had ongeveer 20-25% moeite met lezen en/of schrijven in het
Nederlands. Eind 2011 maakte bovendien 25 procent van de WW’ers geen gebruik van de
Werkmap, waarvan ongeveer 25-30% moeite had met lezen en/of schrijven in het Nederlands van Rens, 2012. De verwachting is dat het percentage laaggeletterden in Nederland niet structureel
lager wordt: het percentage laaggeletterden in Nederland is in de afgelopen jaren zelfs toegenomen.
Wanneer voor deze WW’ers juist hun laaggeletterdheid de reden is dat zij zich niet digitaal (kunnen)
inschrijven, zal het percentage WW’ers dat de inschrijving wel digitaal doet daarom nooit hoger
zijn dan 100-4=96 procent. Het percentage digitale inschrijvingen in 2013 is 95 procent (zie Tabel
4.1). Hier lijkt dus nog weinig ruimte voor verbetering, hooguit 1 procentpunt. Op basis van
dezelfde redenering zal het percentage WW’ers dat de inschrijving wel digitaal doet daarom nooit
hoger zijn dan 100-6=94 procent. In 2014 maakt 93 procent van de WW’ers gebruik van de
Werkmap (zie Tabel 4.1). Ook hier lijkt dus nog weinig ruimte voor verbetering, hooguit 1
procentpunt. Tezamen lijkt daarom een afname van het percentage niet-digivaardigen met 2

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

32

procentpunt nog mogelijk, om te eindigen op een minimaal structureel niveau van 7 procent nietdigivaardige WW’ers. Dit percentage van de WW-populatie zal structureel face-to-face
dienstverlening nodig blijven hebben.

4.3

Gebruik en performance online dienstverlening

4.3.1 WW’ers
De bruikbaarheid en toegankelijkheid van de online dienstverlening is in de periode 2012-2014
verbeterd. Het gebruik en gepercipieerde nut van de digitale dienstverlening zijn indicatoren voor
bruikbaarheid, de (technische) performance van de digitale dienstverlening is een indicator voor
toegankelijkheid.
Gebruik digitale dienstverlening 2011-2014 toegenomen
Het gebruik van de digitale dienstverlening onder WW-klanten heeft in de periode 2011-2014 een
vlucht genomen. Het aantal bezoeken aan werk.nl stijgt van 128.000 per dag in 2012 naar 165.000
in 2013 en 177.000 in 2014. De stijging van het aantal bezoeken is niet alleen te verklaren uit een
toename van het aantal werkzoekenden. Ook het percentage WW’ers dat vacatures zoekt op werk.nl,
zijn cv in de Werkmap invult en taken in de Werkmap invult is gestegen – zie Tabel 4.3. 17 Daarnaast
maakt een steeds groter deel van de WW’ers gebruik van de Werkmap, schrijft zich digitaal in en
vult ook wijzigings- en inkomstenformulieren digitaal in – zie Tabel 4.1. Uit een enquête van de
Inspectie SZW (2015) onder 340 jonge WW’ers van 24-26 jaar blijkt dat verschillende onderdelen
van de digitale dienstverlening door jongeren net zo intensief worden gebruikt als door andere
WW’ers: 88% zoekt vacatures via de Werkmap (totaal WW’ers: 86-91% eind 2014), 53% volgt de
online training solliciteren (totaal WW’ers: 50-52% eind 2014), en 22% volgt de online training
‘vind een baan met social media’ (totaal WW’ers: 14-20%). Wel blijkt uit gesprekken met 20 jonge
WW’ers dat zij vooral reactief gebruik maken van de digitale dienstverlening, nadat UWV via de
Werkmap of tijdens een persoonlijk gesprek gewezen heeft op de mogelijkheden van de digitale
dienstverlening (Inspectie SZW, 2015).
Gepercipieerd nut van sommige onderdelen digitale dienstverlening toegenomen
De (digitale) dienstverlening van UWV die direct bedoeld is om het solliciteren te ondersteunen of
te monitoren – zoals vacatures zoeken via werk.nl, de cv op werk.nl en de Werkmap - wordt in
2014 door de WW’ers uit de Klantgerichtheidsmonitor van UWV als meest nuttige
ondersteuningsmiddelen ervaren (zie Tabel 4.4). De waardering van klanten voor deze onderdelen
van de digitale dienstverlening is duidelijk toegenomen tussen 2012 en 2014. Het percentage
klanten dat deze digitale ondersteuning nuttig vindt, is hoger dan het percentage klanten dat de
dienstverlening op de regiovestiging zoals workshops en bijeenkomsten nuttig vindt. De overige
onderdelen van de digitale dienstverlening worden net als de meeste verschillende onderdelen van
de dienstverlening op de regiovestiging door 45-65 procent van de klanten als ‘nuttig’ ervaren.

17

Bron: DESAN (2014). Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden 2014. Cijfers gebaseerd op een
periodieke enquête onder een representatieve groep WW’ers. Niet-digivaardigen zijn in de enquête niet
vertegenwoordigd.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

33

Tabel 4.3

Percentage van de ondervraagde klanten WW 0-3 maanden/WW 4-12 maanden die
gebruik gemaakt hebben van het betreffende ondersteuningsmiddel
2012-1

2012-2

2012-3

2013-1

30/-

24/-

28/-

23/-

2013-2

2014-1

2014-2

19/29

23/29

33/32

13/-

14/-

12/-

10/21

9/18

9/15

-/9

-/23

-/37

Dienstverlening op de regiovestiging
Introductiebijeenkomst UWV
Speeddaten met uitzendbureaus
Inloopmiddag
Bijeenkomsten succesvol naar werk
Workshop solliciteren

7/-

5/7

8/9

8/7

37/-

44/-

44/-

Workshop gebruik Werkmap

6/-

4/5

5/5

5/4

22/-

26/-

24/-

-/10

-/15

-/19

Workshop social media
Digitale dienstverlening
Vacatures zoeken werk.nl

75/-

76/81

82/84

80/83

82/87

86/91

86/91

cv op werk.nl

65/-

66/46

74/61

74/62

85/90

90/93

91/93

(Taken in de) Werkmap

44/-

52/60

64/87

61/86

85/91

90/95

91/95

Emailservice vacatures

50/64

56/67

55/66

Rondleiding Werkmap

35/38

39/48

41/53

Veelgestelde vragen

27/32

29/34

32/36

Online training solliciteren

8/4

9/5

43/15

52/44

50/52

Online training vind een baan met
social media

6/4

6/3

8/5

17/16

14/20

7/8

10/16

10/20

Video 'dienstverlening UWV'

11/14

13/22

13/26

Video 'passend werk na 6 maanden'

2/10

2/20

4/28

2/6

3/9

2/13

4/2

2/0

2/1

Advies e-coach

23/-

17/52

20/52

16/45

Competentietest werk.nl

11/-

10/7

13/11

13/10

Competentieatlas

-/10

Video 'passend werk na 12 maanden'
Geen van genoemde*

13/-

12/-

7/0

9/0

Bron: Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden 2012-2014. Alleen ondersteuningsmiddelen die in tenminste één
van de metingen door meer dan 10% van de ondervraagde WW’ers zijn gebruikt, staan weergegeven.
Ondersteuningsmiddelen die door minder dan 10% van de ondervraagde WW’ers zijn gebruikt zijn met
name ondersteuningsmiddelen voor specifieke doelgroepen zoals de workshop zelfstandigen, expeditie
work en de workshop e-intake. Ook webinars en verschillende testen op werk.nl wordt door minder dan
10% van de ondervraagde WW’ers gebruikt. * vanaf 2013-2 gaat gebruik ‘geen van genoemde’ alleen
om de genoemde digitale hulpmiddelen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

34

Tabel 4.4

Percentage van de ondervraagde klanten WW 0-3 maanden/WW 4-12 maanden die
het betreffende ondersteuningsmiddel ‘nuttig’ vinden
2012-1

2012-2

2012-3

2013-1

22/-

24/-

27/-

27/-

2013-2

2014-1

2014-2

44/42

45/45

44/50

28/-

25/-

26/-

39/30

36/31

39/36

-/44

-/56

-/61

Dienstverlening op de regiovestiging
Introductiebijeenkomst UWV
Speeddaten uitzendbureaus
Inloopmiddag
Bijeenkomsten succesvol naar werk
Workshop solliciteren

51/-

52/57

48/58

50/53

51/-

50/-

52/-

Workshop gebruik Werkmap

47/-

56/57

50/59

51/56

60/-

62/-

64/-

-/50

-/51

-/55

Workshop social media
Digitale dienstverlening
Vacatures zoeken werk.nl

48/-

51/54

54/55

50/50

67/65

68/70

69/72

cv op werk.nl

43/-

46/56

49/59

47/57

66/62

65/67

67/70

(Taken in de) Werkmap

47/-

55/56

56/68

52/65

63/65

66/69

67/72

Emailservice vacatures

62/56

60/60

61/63

Rondleiding Werkmap

60/58

62/61

63/65

Veelgestelde vragen

60/60

62/64

64/66

Online training solliciteren

52/53

50/50

49/50

51/52

53/52

Online training Vind een baan met
social media

45/49

43/47

52/49

52/50

54/54

57/50

59/57

50/56

Video 'dienstverlening UWV'

55/54

55/55

59/58

Video 'passend werk na 6 maanden'

52/44

43/42

50/45

Video 'passend werk na 12 maanden'

48/44

50/45

49/46

Advies e-coach

59/-

59/61

59/62

55/59

Competentietest werk.nl

43/-

43/-

43/52

40/46

Competentieatlas

-/46

Bron: Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden 2012-2014.

Beschikbaarheid werk.nl 2012-2014 toegenomen, gemiddelde laadtijd steeds langer
Tabel 4.5 laat zien dat de 24/7 beschikbaarheid van werk.nl in de afgelopen jaren is toegenomen,
terwijl de beschikbaarheid binnen het zogenaamde service window (ma t/m do van 6.00-24.00 en
vr. van 6.00-17.00) is gelijk gebleven. Binnen het service window bezoeken de meeste WW’ers
werk.nl en dient de site 98% van de tijd beschikbaar te zijn. Die norm wordt ieder jaar gehaald. In
individuele maanden wordt die norm soms niet gehaald – bijvoorbeeld in 2013 was de site vooral
in de maanden april en juli verminderd beschikbaar door een combinatie van groot onderhoud,
ontwikkeling (update van functionaliteiten) en door storingen. Metingen tussen 6.00 en 24.00 in
april en mei 2013 door Measure works (2013) wijzen uit dat werk.nl in die periode in 90,8% van de
gevallen beschikbaar is.
De gemiddelde laadtijd van pagina’s op werk.nl is in de periode 2012-2014 gestaag toegenomen –
zie Figuur 4.2. De stijging tussen 2012 en 2013 werd veroorzaakt in juli en augustus 2013 door
technische problemen tijdens de update van functionaliteiten in juli 2013. De stijging tussen 2013
en 2014 was het gevolg van technische storingen in januari/februari 2014 en oktober 2014. In die
maanden is ook de 24/7 beschikbaarheid van werk.nl een stuk lager dan in andere maanden –
zieTabel 4.5. De laadtijd blijft echter binnen de norm van 3 seconden per pagina.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

35

Tabel 4.5

24/7 beschikbaarheid werk.nl neemt toe
2012

2013

Beschikbaarheid werk.nl 24/7 (geen norm)*

94

96

97

Beschikbaarheid werk.nl binnen service window (norm 98%)

99

99

98,9**

1,38

1,43

1,47

Gemiddelde laadtijd pagina’s op werk.nl in seconden (norm 3 sec)

2014

Bron: Internet jaarrapportage werk.nl 2013, eerste helft 2014, 2014. *met ingang van november 2014 is de norm
voor beschikbaarheid werk.nl 24/7 99,8%. **Alleen eerste helft 2014. Gemiddelde laadtijd van werk.nl
(homepage en vacatures zoeken) in april/mei 2013 is 1,84 seconden (Measure Works, 2013). Service
window: ma t/m do van 6.00-24.00 en vr. van 6.00-17.00 dient werk.nl 98% beschikbaar te zijn. Zie brief
van minister Asscher d.d. 22 augustus 2013 omtrent Kamervragen van het lid Karabulut. Kenmerk
2013Z14326. Onderhoud wordt gepleegd buiten het service window en vooraf aangekondigd.

Figuur 4.2

Beschikbaarheid werk.nl (boven: 2013, onder: 2014) blijft soms achter bij norm

Bron: UWV

4.3.2 Werkgevers
Het gebruik van werk.nl onder werkgevers is gestegen. Het aantal werkgeversaccounts is van 13.600
in begin 2013 gestegen naar 20.200 eind 2013 (Internet jaarrapportage werk.nl 2013). In 2013 is
een nieuwe werkgeversauthenticatie ingevoerd, waardoor werkgevers direct cv’s kunnen zoeken en
bekijken. Voorheen werden alleen relevante cv’s getoond bij de vacatures die de werkgever
indiende. Van deze nieuwe dienst wordt veel gebruik gemaakt: tussen januari 2014 en december
2014 steeg het aantal keer dat een cv is bekeken door een werkgever van 400.000 per maand naar
1 miljoen (Internet jaarrapportage werk.nl 2014). Daarnaast maken werkgevers in 2013-2014 vooral

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

36

gebruik van werk.nl om in te loggen op hun persoonlijke account ‘mijn werk.nl’ en om vacatures
te plaatsen (Internet jaarrapportages werk.nl 2013, 2014).
Zowel het aantal als het percentage nieuwe geregistreerde vacatures op werk.nl is gestegen vanaf
de startsituatie in 2011 – zie Tabel 4.6. Tot 2010 werd het percentage geregistreerde vacatures bij
UWV berekend door het totaal aantal nieuw ingediende vacatures bij UWV (via werk.nl of de
werkgeversservicepunten) te delen door het totaal aantal nieuwe vacatures in Nederland zoals
berekend door het CBS (CBS, 2015b). In 2010 was dit zogenaamde transparantiebereik 63%
(Jaarverslag UWV, 2010). In 2011 bleek echter dat het aantal door UWV geregistreerde vacatures
– 628.000 via werk.nl en 128.000 via de regiovestigingen – hoger was dan de door het CBS
becijferde totale vacaturemarkt van 743.000 vacatures. Het bleek dat in de berekening van het CBS
geen vacatures van uitzendbureaus en intermediairs zijn meegenomen (Jaarverslag UWV, 2011). 18
De vergelijking tussen het aantal nieuwe vacatures op werk.nl en het totaal aantal nieuwe vacatures
volgens de meting van het CBS geeft dus geen goed beeld van het werkelijke percentage
geregistreerde vacatures. Het transparantiebereik is daarom vanaf 2011 geen prestatie-indicator
meer van UWV.
Door het aantal nieuwe vacatures op werk.nl exclusief de vacatures via uitzendbureaus te bepalen
kan het aantal nieuwe vacatures op werk.nl beter vergeleken worden met de totale vacaturemarkt
zoals berekend door het CBS. In de samenwerkingsovereenkomst die in 2012 tussen de ABU en
UWV werd gesloten, is te lezen dat op dat moment 70% van de gemelde vacatures op werk.nl
afkomstig is uit de uitzendbranche. In de samenwerkingsovereenkomst uit 2014 wordt vermeld dat
47% van de vacatures op werk.nl afkomstig is uit de uitzendbranche. Wanneer we er vanuit gaan
dat in 2011 en 2012 30% van de nieuwe vacatures op werk.nl afkomstig is van overige bedrijven
(niet de uitzendbranche) en in 2013 en 2014 53%, is duidelijk dat ook na deze correctie voor
vacatures van uitzendbureaus het percentage geregistreerde vacatures (van overige bedrijven) op
werk.nl sterk gestegen is.
Tabel 4.6

Percentage geregistreerde vacatures werk.nl stijgt
2011

2012

2013

2014

1

Aantal nieuwe vacatures totaal (CBS),
exclusief vacatures via uitzendbureaus

767

657

620

712

2

Aantal nieuwe vacatures werk.nl,
inclusief vacatures via uitzendbureaus

628

999

669

874

3

Aantal nieuwe vacatures werk.nl,
exclusief vacatures via uitzendbureaus

188

300

355

463

4=1/2 Percentage nieuwe vacatures werk.nl

82

152

108

123

Percentage nieuwe vacatures werk.nl,
5=1/3
inclusief correctie voor vacatures via uitzendbureaus

25

46

57

65

Bron: UWV jaarverslag 2011-2014, CBS 2015b. Aantallen vacatures in duizenden.

4.4

Conclusie

Het percentage klanten dat intensieve dienstverlening krijgt van UWV is afgenomen van 100% van
de WW’ers langer dan drie maanden werkloos in 2011 naar 15% van de WW’ers langer dan drie
18

Vacatures van werkgevers die uitzendkrachten zoeken zijn wel meegenomen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

37

maanden werkloos in 2014. Het percentage WW’ers dat intensieve dienstverlening ontvangt is
echter niet gelijk aan het percentage WW’ers dat echt face-to-face dienstverlening nodig heeft, ook
in de eerste drie maanden WW. De WW’ers die face-to-face dienstverlening nodig hebben zijn in
ieder geval de niet-digivaardigen, en in mindere mate ook de beperkt digivaardigen. In 2014 is 9
procent van de WW-populatie niet-digivaardig: zij mogen alle communicatie met UWV op papier
doen, en hebben iedere drie maanden een face-to-face gesprek met de adviseur werk, ook na de
12e maand WW. Naast de 9 procent niet-digivaardigen is in 2014 ongeveer 14 procent van de WWpopulatie beperkt digivaardig: zij kunnen wel gebruik maken van de digitale dienstverlening, maar
hebben extra hulp nodig bijvoorbeeld in de vorm van telefonisch contact, of door het bezoeken
van de dinsdagmiddagopenstellingen op de regiovestigingen. Niet-digivaardigen en beperkt
digivaardigen zijn vaak ouder, laagopgeleid en/of laaggeletterd. Het percentage niet-digivaardigen
kan nog beperkt afnemen, tot een structureel niveau van minimaal 7 procent van de WW-populatie.
Het gebruik van de digitale dienstverlening van UWV door WW’ers is, mede door inzet van het
gewenningsbudget, sterk toegenomen in de periode 2011-2014. De Werkmap wordt in 2014 door
93 procent van de WW’ers gebruikt, 95 procent doet in 2013 de inschrijving via de digitale weg.
Ongeveer 90 procent zoekt vacatures op werk.nl, vult zijn cv in de Werkmap in en/of vult taken
in de Werkmap in. Het merendeel van de WW’ers maakt gebruik van automatische matching.
Digitale hulpmiddelen die specifiek bedoeld zijn voor bepaalde doelgroepen (jongeren, aankomend
zelfstandigen, beperkt digivaardigen) worden logischerwijs minder vaak gebruikt. Het gebruik van
deze hulpmiddelen neemt echter ook toe. Dit is een indicatie dat steeds meer WW’ers hun weg
weten te vinden in de digitale omgeving van UWV. Het aandeel WW’ers dat het zoeken naar
vacatures op werk.nl, het invullen van de cv op werk.nl en gebruik van de Werkmap nuttig vindt is
toegenomen tussen 2012 en 2014. Ook de 24/7 beschikbaarheid van werk.nl is toegenomen in de
periode 2012-2014. In 2014 is werk.nl 97% van de tijd beschikbaar, tegenover 94% in 2012. De
gemiddelde laadtijd van pagina’s op werk.nl is in 2014 wel langer dan in 2012. Dit komt door
technische verstoringen begin 2014 en in oktober 2014.
Ook werkgevers maken steeds vaker gebruik van werk.nl. Het aantal werkgeversaccounts is van
13.600 in begin 2013 gestegen naar 20.200 eind 2013. De nieuwe vacatures die bedrijven (exclusief
uitzendbureaus) in 2014 uitzetten, staan in 65 procent van gevallen ook op werk.nl. In 2011 was
dit nog 25 procent.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

38

5

Klanttevredenheid

Conclusie: de klanttevredenheid van werkzoekenden met de dienstverlening van UWV WERKbedrijf is vanaf
2013 aan het herstellen. Ook de tevredenheid van werkgevers over de dienstverlening van UWV via werk.nl is
gestegen.
Dit hoofdstuk geeft inzicht in de mate waarin de digitale dienstverlening van UWV klantgericht is.
De volgende onderzoeksvragen komen aan de orde:
- Wat zijn de ontwikkelingen geweest tijdens de omslag naar de digitale dienstverlening ten
aanzien van de klanttevredenheid?
- Welke knelpunten ervaren werkgevers en werkzoekenden met betrekking tot de in 2012
ingevoerde digitale dienstverlening?
Het hoofdstuk is ingedeeld naar klantgroep: WW’ers (paragraaf 5.1) en werkgevers (paragraaf 5.2).

5.1

WW’ers

5.1.1 Klanttevredenheid algemeen
Figuur 5.1

Rapportcijfer dienstverlening WERKbedrijf daalt vanaf 2011, en stijgt weer sinds 2013

Ontwikkeling rapportcijfer dienstverlening
WERKbedrijf

0-3 maanden WW

6,4
6,3

2014-1

6,2
6,1

2013-2

6
5,9

2013-1

6,1

6,2
6,1

2012-3

6,2

6,5
6,3

2012-2

6,3

2012-1

2011-1

2010-3

2010-2

6,5

6,6
6,5

2014-2

6,8

2011-3

6,8

2011-2

6,9

2010-1

7
6,8
6,6
6,4
6,2
6
5,8
5,6
5,4

4-12 maanden WW

Bron: Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden 2012-2014. WW’ers met 4-12 maanden WW worden vanaf de
tweede meting van 2012 in de monitor betrokken. In iedere meting is een internetvragenlijst ingevuld door
ongeveer 6.000-8.500 WW’ers met 0-3 maanden WW, en 12.000-21.000 WW’ers met 4-12 maanden
WW. In de jaren 2010-2012 hebben 3 jaarlijkse metingen plaatsgevonden, vanaf 2013 wordt de
klanttevredenheid tweemaal per jaar gemeten.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

39

Vanaf 2010 is het rapportcijfer dat WW’ers geven voor de dienstverlening van UWV WERKbedrijf
in eerste instantie gedaald, en vervolgens (vanaf halverwege 2013) weer gestegen - zie Figuur 5.1.
Het gaat hier om de gehele dienstverlening van UWV WERKbedrijf, dus niet alleen digitale
dienstverlening maar ook gesprekken, workshops etc.
De cijfers zijn afkomstig uit de Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden, twee of driemaal per
jaar uitgevoerd door DESAN Research Solutions in opdracht van UWV. Er zijn verschillende
mogelijke verklaringen voor het verloop van de rapportcijfers over de tijd:
(1) De afbouw en vervolgens opbouw van het aantal persoonlijke contactmomenten met
UWV. De rapportcijfers lijken de intensiteit van de dienstverlening door UWV redelijk
goed te volgen: de face-to-face dienstverlening aan alle WW’ers in 2010/2011, de afbouw
van de face-to-face dienstverlening in 2011/2012, en de verhoging van het aantal
contactmomenten in 2013 als gevolg van de pilot ACE, het projectplan 50plus en team
werk.nl.
(2) Klanten moeten wennen aan de nieuwe e-dienstverlening. Er kan sprake zijn van een
gewenningsproces waarbij tijdens de omslag naar de digitale dienstverlening de
verwachting van klanten omtrent de dienstverlening van UWV niet aansloot bij de nieuwe
manier van (digitale) dienstverlening. In dat geval zal de klanttevredenheid een aantal jaar
na de versnelde introductie van de digitale dienstverlening stabiliseren op het niveau van
2010.
(3) Klanten zijn vanaf 2012 steeds tevredener over zowel de digitale dienstverlening als de
persoonlijke dienstverlening van UWV. De ondervraagde WW’ers geven sinds 2012
stijgende rapportcijfers voor de Werkmap, de e-coach, de bereikbaarheid en het
gebruiksgemak van werk.nl, de informatie op werk.nl, werk.nl in het algemeen en het
contact (telefonisch of op het Werkplein) met de adviseur werk - zie Figuur 5.2 en Figuur
5.3.
(4) De samenstelling van de groep ondervraagden. Dit heeft naar verwachting hooguit een
beperkt effect op het gemiddelde rapportcijfer, omdat het niet aannemelijk is dat de
samenstelling van de groep ondervraagde WW’ers sterk verschilt tussen de verschillende
metingen. Wel geldt dat bij metingen t/m 2011 niet alleen WW’ers, maar ook WWBklanten zijn ondervraagd. Ongeveer 15% van de respondenten is in de periode 2010-2011
WWB-klant, zij geven gemiddeld een iets hoger cijfer dan de WW’ers. Wat betreft
tevredenheid met de totale dienstverlening valt op dat zowel ouderen als laagopgeleiden
de dienstverlening van UWV in alle metingen relatief goed beoordelen (DESAN, KGM
2012-2014). Uit het onderzoek van DESAN is niet bekend of het aandeel ondervraagde
ouderen en laagopgeleiden verschilt over de verschillende metingen.
De klanttevredenheid is in 2014 echter nog enigszins lager dan in 2010. Ook dit kan verklaard
worden. Klanten zijn namelijk minder tevreden over e-dienstverlening dan over persoonlijke
dienstverlening. Klanten met intensieve dienstverlening geven een gemiddeld hoger rapportcijfer
dan klanten met e-dienstverlening (DESAN, KGM 2012-2014). 19 Ook valt het op dat het

19

Dat WW’ers die intensieve dienstverlening ontvangen de totale dienstverlening beter waarderen wil niet
zeggen dat klanten per definitie meer tevreden zouden zijn indien zij in plaats van e-dienstverlening
intensieve dienstverlening ontvangen. Het kan ook zo zijn dat de groep ‘intensieve dienstverlening’ zo is
samengesteld dat daar meer personen inzitten die van nature geneigd zijn om snel tevreden te zijn en hoge
rapportcijfers te geven, onafhankelijk van het type dienstverlening dat zij ontvangen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

40

telefonisch of face-to-face contact met de adviseur werk door klanten hoger wordt gewaardeerd
dan verschillende vormen van e-dienstverlening – zie Figuur 5.2. Het is op dit moment nog
onduidelijk of verdere ontwikkeling van de e-dienstverlening voldoende is om de klanttevredenheid
in de toekomst weer naar het niveau van 2010 op te trekken.
Het dieptepunt bij de eerste meting in 2013 kan mogelijk worden verklaard doordat werk.nl precies
bij de start van de meting negatief in het nieuws kwam door de bekendmaking van voorlopige
resultaten van een FNV-enquête in het tv-programma Kassa (DESAN, KGM 2013-1). In de
enquête gaven respondenten gemiddeld zeer lage rapportcijfers voor het functioneren van werk.nl
(FNV, 2013).
Figuur 5.2

Klanttevredenheid dienstverlening UWV op alle fronten gestegen, WW 0-3 maanden

Ontwikkeling rappor tcijfers
dienstverlening WW 0-3 maanden
2014-1

2014-2
7,4

2013-2

6,5
6,7
6,9

2013-1

6,5
6,6
6,7

2012-3

5,6
6,1
6,1
6,1
6,3
6,7
6,8

2012-2

6
6,2
6,3
6,2
6,5
6,7
7

5,8
6,2
6,4
6,4
6,7
6,9
7

2012-1

Bron: Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden 2012-2014. Vanaf de tweede meting van 2013 is in plaats van
een rapportcijfer voor ‘de e-coach’ gevraagd naar een rapportcijfers voor ‘contact (via de Werkmap) met
de adviseur werk. Alleen de rapportcijfers voor onderdelen van de dienstverlening die in 2014 nog werden
uitgevraagd zijn weergegeven. Van de overige uitgevraagde rapportcijfers (maatwerk werk.nl en
duidelijkheid van de digitale dienstverlening), steeg het cijfer in 2012, om in de eerste meting van 2013
licht af te nemen. In volgende metingen is niet meer naar maatwerk en duidelijkheid gevraagd. Het meest
rechtse item leest: “contact (telefonisch/op het Werkplein) met de adviseur werk”.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

41

Figuur 5.3

Klanttevredenheid dienstverlening UWV op alle fronten gestegen, WW 4-12 maanden

Ontwikkeling rappor tcijfers WW 4-12
maanden
2014-1

2014-2
7,1
7,3
7,4

2013-2

6,4
6,8
6,9

2013-1

6,4
6,7
6,8

2012-3

6,3
6,2
6,1
6
6,7
6,9

7
7
6,9
6,8
7,1
7,2

2012-2

Bron: Klantgerichtheidsmonitor Werkzoekenden 2012-2014. Vanaf de tweede meting van 2013 is in plaats van
een rapportcijfer voor ‘de e-coach’ gevraagd naar een rapportcijfers voor ‘contact (via de Werkmap) met
de adviseur werk. Alleen de rapportcijfers voor onderdelen van de dienstverlening die in 2014 nog werden
uitgevraagd zijn weergegeven. Van de overige uitgevraagde rapportcijfers (maatwerk werk.nl en
duidelijkheid van de digitale dienstverlening), steeg het cijfer in 2012, om in de eerste meting van 2013
licht af te nemen. In volgende metingen is niet meer naar maatwerk en duidelijkheid gevraagd. Het meest
rechtse item leest: “contact (telefonisch/op het Werkplein) met de adviseur werk”.

Voor een juiste interpretatie van de rapportcijfers is een aantal zaken van belang:
• De rapportcijfers zijn uitgevraagd via een internetvragenlijst. Een deel van de WW’ers krijgt een
mail met een link naar de vragenlijst. Echte ‘digibeten’ zonder e-mailadres vallen dus niet binnen
de doelgroep van de klantgerichtheidsmonitor. Beperkt digivaardigen zullen de
internetvragenlijst naar verwachting ook minder vaak invullen.
• Bij metingen t/m 2011 is gevraagd naar de het rapportcijfer voor de dienstverlening van het
Werkplein. 20 In de eerste en tweede meting van 2012 is gevraagd naar het rapportcijfer voor de
dienstverlening van UWV WERKbedrijf. Vanaf de derde meting van 2012 is gevraagd naar de
dienstverlening van UWV WERKbedrijf bij het zoeken naar werk. Deze laatste verandering in
vraagstelling verklaart mogelijk de daling van de klanttevredenheid van WW’ers 4-12 maanden
in de derde meting van 2012 – zie Figuur 5.1.

20

Met het Werkplein wordt bedoeld: de regiovestiging.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

42

5.1.2 Klanttevredenheid op specifieke onderdelen
Naast rapportcijfers is aan klanten ook gevraagd in hoeverre ze het eens zijn met diverse stellingen.
Aan de antwoorden door de klant is door DESAN een cijfer toegekend (5: helemaal mee eens, 4:
mee eens, 3: niet eens/niet oneens, 2: mee oneens, 1: helemaal mee oneens) en vervolgens omgezet
naar een rapportcijfer. Vrijwel alle stellingen scoren gemiddeld hoger dan een zes – zie Bijlage B.
De enige stellingen die altijd lager dan een zes scoren zijn “werk.nl doet het altijd” en “op werk.nl
staan voor mij geschikte vacatures”. Vanaf de tweede meting van 2013 is de stelling “werk.nl doet
het altijd” niet meer opgenomen in de vragenlijst en vervangen door “werk.nl werkt voldoende”.
Voor deze laatste stelling is het gemiddelde rapportcijfer een 6,0 voor werkzoekende met 0-3
maanden WW en een 5,8 voor werkzoekenden met 4-12 maanden WW in de tweede meting van
2013 - zie Bijlage B.

5.1.3 Vergelijking resultaten klanttevredenheidsmeting
metingen door andere partijen

UWV

met

De scores uit de eigen klanttevredenheidsmetingen van UWV uitgevoerd door DESAN zijn hoger
dan de scores uit een klanttevredenheidsmeting uitgevoerd door de FNV. Uit een online enquête
van de FNV uitgezet in 2013 (5.670 respondenten) blijkt dat de respondenten het aanvragen van
de uitkering bij UWV waarderen met gemiddeld een 5,7 (FNV, 2013). Dit terwijl in de
klanttevredenheidsmeting van UWV uit 2013 respondenten de stelling ‘het aanvragen van mijn
uitkering bij UWV is eenvoudig’ met gemiddeld een 7,0 waarderen. Voor de stelling ‘het is duidelijk
hoe ik de Werkmap kan gebruiken’ geven de respondenten uit de klanttevredenheidsmeting van
UWV gemiddeld een 7,2/7,3. Wanneer de FNV vraagt of respondenten gelijk begrepen hoe de
werkmap werkte, resulteert een gemiddeld rapportcijfer van 4,1. Net als in de meting van UWV
geven ook de respondenten van het onderzoek van FNV de slechtste rapportcijfers wanneer wordt
gevraagd naar de mate waarin de vacatures van werk.nl passen bij het cv (een 3,0) en de ‘mate
waarin u zich geholpen voelt met werk.nl in het zoeken naar werk’ (een 2,6). (UWV: 5,1/5,0 voor
de stelling “op werk.nl staan voor mij geschikte vacatures” en een 6,0/5,8 voor de stelling “werk.nl
ondersteunt mij bij het zoeken naar werk”). De verschillen in het niveau van de rapportcijfers zijn
mogelijk te verklaren door:
a. Verschillende onderzoeksmethoden: de FNV heeft een enquête op haar website gezet die
geïnteresseerden konden invullen, op verzoek kon de enquête ook op papier toegestuurd
worden. De respondenten zijn daarom vermoedelijk relatief vaak WW’ers die ontevreden zijn
over de dienstverlening van UWV. UWV stuurt een link naar een internetvragenlijst aan een
deel van de WW’ers. Bij deze onderzoeksmethode is het aannemelijk dat naast ontevreden
klanten juist ook tevreden klanten de vragenlijst invullen.
b. Verschillende respondenten. Bijvoorbeeld: in het onderzoek van FNV is minimaal 40 procent
langer dan een jaar werkloos, UWV ondervraagt alleen WW’ers die minder dan een jaar
werkloos zijn.
c. Verschillende vraagstellingen. Omdat de enquête van FNV niet periodiek wordt uitgezet, kan
alleen het onderzoek van UWV de ontwikkeling in de klanttevredenheid laten zien.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

43

Tabel 5.1

Scores op specifieke onderdelen lager in enquête van de FNV – cijfers uit 2013

Onderwerp

UWV

FNV

7,0

5,7

Werkmap (meteen) duidelijk

7,2/7,3

4,1

Vacatures werk.nl zijn geschikt/passen bij cv

5,1/5,0

3,0

Werk.nl helpt in het zoeken naar werk

6,0/5,8

2,6

Aanvragen uitkering

Bronnen: UWV: KGM 2013-2. Zie Bijlage B. FNV: FNV (2013).

Ook de Nationale ombudsman (van Helden e.a., 2013) schetst een minder rooskleurig beeld van
de dienstverlening van UWV. De Nationale ombudsman voerde in 2013 een digitale enquête uit
via het onderzoekspanel van TROS Radar (48.000 respondenten), na de uitzending van Radar over
de digitale dienstverlening van de overheid. Daaruit bleek dat de respondenten de digitale
dienstverlening van UWV slechter waarderen dan andere digitale overheidsdiensten (gemiddeld
een 4,8). Van de respondenten van het Radar panel die ervaring hebben met digitale dienstverlening
van UWV geeft 61% de dienstverlening een onvoldoende, 63% vindt het bereik van websites van
UWV matig tot slecht, en 51% begrijpt de websites van UWV matig tot slecht. Ook de enquête
van de Nationale ombudsman is niet periodiek uitgevoerd en kan daarom geen ontwikkelingen in
de klanttevredenheid laten zien.

5.1.4 Knelpunten die werkzoekenden ervaren
In mei 2013 is door UWV een Top 25 opgesteld van klachten die bij het Klantcontactcentrum zijn
binnen gekomen, aangevuld met de bevindingen uit een onderzoek van FNV naar het functioneren
van werk.nl (FNV, 2013). Onder andere op basis van deze meest voorkomende klachten van
werkzoekenden (zoals die bij UWV bekend zijn) worden verbeteringen in de digitale
dienstverlening doorgevoerd. Zie Tabel 5.2 voor een overzicht van de 10 meest voorkomende
klachten uit deze Top 25. De eerste vijf knelpunten hebben voornamelijk betrekking op diverse
foutmeldingen en technische mankementen. Knelpunten 6 tot en met 10 hebben voornamelijk
betrekking op het aanmaken van het cv. Daarnaast wil de klant graag weten of zijn ingevulde
sollicitatieactiviteiten zijn doorgekomen.
Een geactualiseerde Top 25 of Top 10 is bij UWV niet voorhanden. 21 Een top twee wel: in mei
2015 zijn de belangrijkste knelpunten van werkzoekenden (zoals die bij UWV bekend zijn) met
betrekking tot de digitale dienstverlening van UWV:
• De dubbele invoer van (dezelfde) gegevens bij zowel inschrijving WW als bij het aanmaken van
een cv. Oplossing van UWV: deze processen worden geïntegreerd tot één proces, zodat dubbele
invoer van overeenkomstige gegevens wordt voorkomen. Gepland kwartaal 4 van 2015.
• Momenteel is de werkzoekende gebonden aan een limitatieve lijst met functienamen, zowel bij
het aanmaken van een cv als bij het zoeken naar vacatures. Oplossing UWV: de mogelijkheid
voor vrije tekst invoer voor functienamen of steekwoorden. Gepland tweede helft 2016.

21

Wel houdt UWV een klachtenrapportage bij waarin soorten klachten naar divisie, aantallen en het
percentage afgesloten zijn opgenomen. Maandelijks worden deze klachtenrapportage opgeleverd en ieder
jaar wordt een jaarrapportage opgesteld. Het gaat dan om klachten omtrent de totale dienstverlening door
UWV, niet specifiek de digitale dienstverlening.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

44

Tabel 5.2

Top 10 klachten mei 2013 aangevoerd door twee keer invoeren emailadres bij
inschrijving WW.

Top

Onderdeel
Werkmap

Omschrijving

1

Inschrijving

Klant krijgt melding e-mailadres onjuist te hebben ingevoerd. E-mailadres moet
twee keer worden ingevoerd

2

cv aanmaken

Ingeschreven klant krijgt 3 opties voor het aanmaken cv. Optie 2 (gebruik
wachtwoord/gebruikersnaam) om oude cv terug te halen werkt niet. Klanten
proberen in te loggen met DigiD.

3

Aanvraag WW

Klant krijgt error bij de vakantievraag

4

Inloggen DigiD

Klant krijgt een inlogscherm zonder DigiD logo maar met ‘uw gemeente’ logo.
Klant kan hier onmogelijk inloggen

5

Mijn taken

Sollicitatietaak ontbreekt, klant dient sollicitatieformulier (.doc) te gebruiken en dat
kan niet worden geopend

6

Mijn taken

Klant maakt cv aan zoals in taak is opgedragen, klant vergeet echter dat het
voltooien van de cv/taak apart moet worden doorgegeven.

7

cv aanmaken

Klant kiest ervoor om de gegevens van de inschrijving over te nemen voor het CV.
Ongeacht of er een bestaande cv is krijgt klant nu de vraag: ‘Weet u zeker dat u
uw cv wilt verwijderen en vervangen met de gegevens van uw inschrijving?’

8

Mijn taken

Ik heb bij mijn taken de sollicitaties doorgegeven, hoe weet ik of dit is
aangekomen/doorgegeven?

9

cv aanmaken

Klant is bezig met invullen (typen) competenties en door aflopen sessie is bij het
opslaan de ingetypte tekst verloren gegaan (zelfde probleem komt ook bij mijn
berichten voor).

10

cv aanmaken

Klant heeft ervoor gekozen het cv helemaal zelf in te vullen. Klant besluit om toch
de gegevens van de inschrijving te willen gebruiken. Dit kan niet.

Bron: Programmaplan Redesign. Versie 2.0

Om de huidige knelpunten van werkzoekenden bij de (digitale) dienstverlening van UWV verder
in kaart te brengen zijn gesprekken gevoerd met 14 WW’ers: zes individuele gesprekken en één
groepsgesprek. Zowel mannen als vrouwen, jong als oud, hoogopgeleid en laagopgeleid zijn
geïnterviewd. Niet digivaardigen zijn niet geïnterviewd. Omdat niet-digivaardigen alles op papier
mogen doen, kunnen zij geen mening geven over de digitale dienstverlening van UWV. De 8
deelnemers aan het groepsgesprek zijn aangesloten bij regionale cliëntenraden van UWV. Zij zijn
gevraagd om niet alleen uit hun eigen ervaringen te putten, maar ook uit signalen die zij als lid van
een regionale cliëntenraad opvangen van andere WW’ers. Desalniettemin blijft de groep van 14
respondenten te klein om een representatief beeld te geven. De resultaten uit de interviews dienen
dan ook enkel ter inkleuring van de klanttevredenheidsmetingen en belangrijkste knelpunten zoals
hierboven vermeld.
Contact met UWV (inschrijving, vragen stellen, e-coach, berichten in de Werkmap)
De inschrijving wordt door de meeste geïnterviewden als duidelijk en overzichtelijk ervaren. Ook
de klantgerichtheidsmonitor van UWV laat zien dat de inschrijving positief wordt beoordeeld, er
worden goede rapportcijfers gegeven voor stellingen als “het aanvragen van mijn uitkering is
eenvoudig” en “ik hoef bij inschrijving en aanvraag niet meer informatie te geven dan nodig is”.
WW’ers geven aan dat een bevestigingsmail wordt toegestuurd als de inschrijving is voltooid, je
hoeft je daarom geen zorgen te maken of je inschrijving wel gelukt is. Klanten zien als voordeel
van inschrijving via Internet dat je het zelfstandig kunt doen en in één keer klaar bent: “je hoeft
niet te wachten op formulieren en dergelijke die per post komen”.
Problemen waar meerdere respondenten tegenaan lopen zijn:

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

45

Verwarrend dat er twee keer ingeschreven dient te worden: één keer om de uitkering aan te
vragen, en één keer als werkzoekende op werk.nl
• Dubbele invoer: veel van de gegevens die bij de inschrijving dienen te worden ingevuld moeten
in het cv in de Werkmap weer opnieuw worden ingevuld 22
•

Er wordt gemengd gereageerd op het digitale contact met de adviseur werk en het vragen stellen
via de Werkmap. Een deel van de respondenten krijgt zeer snel (binnen 24 uur) antwoord op
gestelde vragen en krijgt direct het juiste antwoord. Sommige respondenten stellen zelfs liever
vragen per email dan per telefoon. Knelpunten die meerdere respondenten ervaren zijn:
• Het antwoord op vragen via de Werkmap duurt lang, soms enkele weken
• De adviseur werk antwoordt wel, maar beantwoordt mijn vraag niet
• Technische problemen bij stellen van een vraag via de Werkmap. De klant krijgt een bericht
met ‘uw vraag is niet verzonden’.
• Semi-automatische berichten worden soms als niet passend ervaren. Voorbeelden: na 6
maanden WW een bericht dat vanaf nu overal gesolliciteerd moet worden. Maar de klant zoekt
al (ver) buiten zijn eigen regio. En: bij een vraag via de Werkmap of de WW’er vrijwilligerswerk
mag doen, een email met: dat mag, vrijwilligerswerk is goed om werkervaring op te doen. De
betreffende klant heeft al 42 jaar werkervaring.
Over het telefonisch contact met UWV (via het klantcontactcentrum) zijn de meeste
werkzoekenden tevreden. Het klantcontactcentrum kan zaken goed uitleggen, en verbindt indien
nodig door naar de backoffice. Dat klanten tevreden zijn over het telefonisch contact blijkt ook
aan de cijfers die zij geven aan telefonisch/persoonlijk contact in de klantgerichtheidsmonitor van
UWV – zie Figuur 5.2 en Figuur 5.3. De meeste respondenten vinden telefonisch contact fijn bij
meer complexe en persoonlijke vragen: “telefonisch contact bespaart tijd, eventuele aanvullende
vragen kunnen gelijk beantwoord worden”.
Solliciteren (cv plaatsen, vacatures zoeken/reageren, automatische matching)
Het plaatsen van het cv in de Werkmap en het zelf zoeken naar vacatures op werk.nl is voor de
meeste geïnterviewden duidelijk. Toch lopen meerdere respondenten tegen de volgende problemen
aan:
• . Na 15 minuten inactiviteit wordt een klant automatisch uitgelogd uit de Werkmap, uit
veiligheidsredenen. Hij moet dan opnieuw inloggen. 23
• Beperkt aantal invulcategorieën bij de namen van functies in de cv (geen vrij veld)
• Vast format van het cv is storend, en voor de potentiele werkgever niet in één oogopslag
leesbaar 24
Bij het vacatures zoeken via werk.nl ervaren meerdere respondenten de volgende knelpunten:
Vacatures zijn volgens de geïnterviewden vaak vervallen of al vervuld.

•

22
23

24

In 2015 wordt de inschrijving op werk.nl en het cv beter geïntegreerd, zodat het dubbel invoeren van
gegevens wordt voorkomen (Programma Redesign. Stand van zaken businesscase december 2014).
Door op de control toets te drukken of op de te verstrijken tijd te klikken, wordt de teller automatisch
teruggezet op 15 minuten. De meeste respondenten weten dit niet. Ook is er een popup venster met een
waarschuwing dat er nog 3 minuten over zijn. Het venster blijft echter hangen achter word of een ander
programma dat ook open staat.
UWV werkt momenteel aan een functie in de Werkmap waarmee het mogelijk wordt om voor WW’ers het
(eigen) cv te uploaden. Verwachte introductie in 2016 of later

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

46

Beperkt aantal invulcategorieën bij de namen van functies waarop je kunt zoeken (geen vrij
veld) 25
• Vacatures worden soms als niet passend ervaren, terwijl wel wordt aangegeven dat ze ‘100%
passend’ zijn.
De eerste twee knelpunten treden ook op bij gebruik van andere vacaturesites. De ene WW’er geeft
de voorkeur aan werk.nl (is persoonlijker, zoekt naar voor jou geschikte vacatures, weet anders niet
waar ik moet zoeken) anderen gebruiken liever Linkedin (kun je zien welke vacatures anderen
hebben bekeken) of een vacaturesite die gespecialiseerd is in vacatures in een bepaald werkveld.
•

Op de automatische matching hebben de WW’ers meer aan te merken, ondanks de verbetering van
de matchingfunctie eind 2012. Kritieken die door meerdere respondenten worden genoemd zijn:
• De vacatures zijn niet passend, omdat ofwel het beroep niet aansluit bij de expertise van de
WW’er (sushi bezorger bij een voormalig teamleider keuken), ofwel de functie op een hoger
niveau is dan de WW’er aan kan (functies op HBO niveau voor een MBO’er), ofwel omdat er
talenkennis vereist is die de WW’ers niet bezit.
Sommige WW’ers reageren op de – in hun ogen – vele irrelevante vacatures door de automatische
matching stop te zetten, anderen worden erdoor gedemotiveerd: “er is wel werk, maar ik kom
nergens voor in aanmerking”. Toch maken vrijwel alle WW’ers gebruik van de automatische
matchingservice: “het is beter dan wanneer je alles zelf moet opzetten”.
Het doorgeven van de sollicitatieactiviteiten via de Werkmap verloopt bij de meeste respondenten
goed. Ook is het handig om je eigen sollicitatieactiviteiten op een rij te hebben in de Werkmap.
Wat beter zou kunnen volgens meerdere van de gesproken WW’ers:
• Beperkt aantal invulcategorieën bij sollicitatieactiviteiten (bijvoorbeeld “werkgever achterna
bellen of cv is aangekomen” of “gesprek met intermediair” staan er niet bij)
• Wanneer een sollicitatieperiode is verstreken, kun je niet meer op maandag een
sollicitatiegesprek van vrijdag invullen. Op de donderdag daarvoor kun je hem ook nog niet
invullen.
Algemene informatie (uwv.nl, werk.nl, filmpjes op werk.nl en in Werkmap/e-learning)
De informatie op uwv.nl, werk.nl en ook in de Werkmap is volgens de respondenten vooral héél
veel. Sommige respondenten vinden dat prettig, maar veel WW’ers hebben moeite met de veelheid
aan informatie (“je verzuipt in de informatie”). Hoewel sommige geïnterviewden de sites stabiel
vinden en opmerken dat de beschikbaarheid van de sites is toegenomen, vinden andere deelnemers
het aantal storingen nog te hoog. Ook de snelheid van de sites laat volgens de respondenten te
wensen over. Andere knelpunten die meerdere keren worden genoemd zijn:
• Doorverwijzingen kloppen niet, vooral van werk.nl naar uwv.nl.
• Je kan van een nieuwe pagina niet meer terug klikken naar de vorige pagina
• Het taalgebruik is te ingewikkeld (“op MBO niveau, liever Jip en Janneke taal”)
• Algemene handleiding over hoe te werken met werk.nl ontbreekt. Liefst willen WW’ers die
direct in beeld op de inlogpagina.
• Tweemaal inloggen met DigiD om in de Werkmap te komen, één keer zou genoeg moeten zijn
• Opnieuw inloggen wanneer je een wijzigingsformulier wilt invullen

25

UWV heeft het voornemen om na 2015 bij het zoeken van vacatures de mogelijkheid te bieden om vrije
tekst in te vullen (Programma Redesign. Stand van zaken businesscase december 2014).

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

47

De online cursussen en instructiefilmpjes die UWV aanbiedt vinden de respondenten informatief.
De filmpjes zijn duidelijk van opzet, en je kunt ze stop zetten, zodat je op je eigen tempo de
informatie kunt volgen. Een WW’er met veel ervaring in de ICT is verrast over de goede kwaliteit
en technische hoogstandjes die UWV laat zien in de filmpjes en online cursussen: “het ziet er goed
uit, dat zie je niet bij alle overheidsorganisaties”. Uit onderzoek van UWV blijkt dat klanten die in
2014 na het volgen van een e-learning een waardering geven, de e-learnings gemiddeld 4 van
maximaal 5 sterren toekennen (UWV, jaarrapportage werk.nl 2014).
Individuele diensten (webinars, kwaliteitskaart CV, competentietest, WERKverkenner)
De individuele informatie die digitaal wordt aangeboden of tijdens het evaluatiegesprek wordt
besproken bevalt de WW’ers over het algemeen goed. WW’ers die een webinar hebben gevolgd
zijn daar positief over. Ook uit onderzoek van UWV blijkt dat klanten na afloop van het volgen
van een webinar hoge cijfers geven voor het webinar: gemiddeld een 7,4 voor het webinar
‘solliciteren met 20 jaar werkervaring’, een 8,0 voor ‘netwerken met Twitter’ en een 8,0 voor ‘hoe
val ik op met mijn CV’ (UWV, jaarrapportage werk.nl 2014). De digitale competentietesten bevallen
de respondenten goed. De testen zijn duidelijk en verhelderend, en ‘zorgen voor meer inzicht in
jezelf’. De respondenten die de vragenlijst in de Werkmap hebben ingevuld (de Werkverkenner)
zijn daar over het algemeen niet heel enthousiast over. De uitkomsten zijn volgens hen niet
verrassend, en niet toegespitst op de persoonlijke situatie.
Extra
ondersteuning
(dinsdagmiddagopenstellingen,
succesvol
naar
werk,
introductiebijeenkomst, workshops)
Veel van de ondervraagden zijn niet naar de dinsdagmiddagopenstellingen op de regiovestiging
geweest (zie ook Tabel 4.3, hoewel de openstellingen goed bezocht worden is een relatief klein deel
van het totale aantal WW’ers die er gebruik van maakt). Uit Tabel 4.4 blijkt dat WW’ers die de
middagopenstellingen wel bezoeken dat in vergelijking met andere ondersteuningsmiddelen minder
vaak ‘nuttig’ vinden. Een WW’er geeft in een interview aan dat zijn bezoek aan de openstelling niet
nuttig was, omdat hij telkens werd terugverwezen naar de Werkmap. Hij had meer persoonlijke
tips en contact met andere WW’ers verwacht. Deze klant is wel digivaardig, maar wil graag ‘zijn
verhaal kwijt’. Voor digivaardige WW’ers zijn de middagopenstellingen eigenlijk niet bedoeld, toch
is 29% van de bezoekers op de dinsdagmiddagen wél digivaardig (Hornyák en Seppenwoolde,
2015).
De meeste ondervraagde 50+-ers hebben de training ‘succesvol naar werk’ gevolgd. Zij laten zich
vrijwel allemaal positief uit over deze bijeenkomsten. Dit beeld bevestigt de cijfers uit de
Klantgerichtheidsmonitor van UWV, die laten zien dat ‘succesvol naar werk’ relatief vaak als nuttig
wordt ervaren – zie Tabel 4.4. De uitleg bij de netwerktraining voor 50+-ers vinden WW’ers prettig,
en ze krijgen er goede tips. Ook het sociale aspect van de training vinden zij belangrijk – met
lotgenoten bij elkaar zijn. De introductiebijeenkomst is daarentegen niet voor iedere WW’er even
nuttig. Een jonge WW’er die voor de tweede keer een WW-periode doorloopt vond de bijeenkomst
saai en er werd niets nieuws verteld. Het ging bijvoorbeeld over het inloggen op de Werkmap –
wat je op dat moment al had moeten doen.
Over de workshops die UWV aanbiedt zijn WW’ers enthousiast. Een voordeel van de face-to-face
workshops is de interactie, de mogelijkheid om vragen te stellen en persoonlijke tips te krijgen. De
ervaringen met overige bijeenkomsten die door UWV worden georganiseerd zijn ook goed.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

48

Voorbeelden zijn een 50+-dag of een banenmarkt waar UWV, werkgevers en uitzendbureaus
aanwezig zijn.

5.1.5 Behoefte aan persoonlijk contact
Het persoonlijk contact met UWV mag voor de meeste van de 14 ondervraagde respondenten wel
een onsje meer zijn. Ze willen graag vaker en eerder persoonlijk contact met UWV: “hoe langer je
werkloos bent, hoe moeilijker het wordt om een baan te vinden”. “Persoonlijke gesprekken
motiveren wel. Zeker in de eerste maanden is er behoefte aan menselijk contact, om de onzekerheid
(over jezelf, je sollicitaties etc.) weg te halen”. “Omdat je niets van UWV hoort, krijg je het gevoel
dat ze alleen aan het controleren zijn, je voelt je niet gesteund en niet begeleid”. “Het
evaluatiegesprek is belangrijk, omdat dit het gevoel geeft dat je er samen voor staat”. “Soms bewaar
ik vragen die ik heb tot het gesprek. Dan krijg je meteen antwoord en kan je ook meteen weer
reageren op dat antwoord”. WW’ers denken dat persoonlijk contact ook bijdraagt aan het
voorkomen van fraude: “nu is het heel makkelijk om sollicitaties te verzinnen en die in de Werkmap
te plaatsen”. “Het is makkelijk in te vullen, ik ben nog nooit gevraagd om mijn sollicitatieactiviteiten
te bewijzen”. Dat WW’ers graag persoonlijk contact hebben met UWV blijkt ook uit onderzoek
van de FNV: 58,6% van de bijna 6.000 respondenten op hun enquête komt het liefst in contact
met UWV via een persoonlijk gesprek, 17,3% het liefst via werk.nl en 16,2% via de telefoon. De
overige 7,9% kiest voor contact aan de balie, per post, of via facebook of twitter (FNV, 2013). Ook
in onderzoek van de Inspectie SZW geeft een deel van 61 geïnterviewde oudere WW’ers (45plus)
aan dat zij vooral in de beginperiode behoefte hebben aan persoonlijk contact met UWV (Inspectie
SZW, 2014). Uit ditzelfde onderzoek blijkt dat vooral WW’ers met een lager of middelbaar
opleidings- of werkniveau en mensen die ouder zijn dan 55 jaar de e-dienstverlening minder
waarderen. Juist zij hebben behoefte aan persoonlijk contact.
De redenen die WW’ers aandragen voor het vergroten van het aantal face-to-face gesprekken
worden ook genoemd door medewerkers van de regiovestigingen:
• Het gesprek is een goed instrument voor de WW’er om alles op een rijtje te zetten, het gesprek
dient ook als rouwverwerking.
• De adviseur werk kan de emotie van de klant oppikken, en klanten kunnen beter vertellen wat
ze nodig hebben.
• Tijdens het gesprek kan de adviseur werk wijzen op Werkmap, mogelijkheid tot proefplaatsing,
wijzen op relevante vacatures
Daarnaast geven medewerkers van UWV aan dat vooral het eerste evaluatiegesprek belangrijk is,
omdat tijdens een eerste gesprek niet-digivaardigen geïdentificeerd kunnen worden voor zover dat
op dat moment nog niet gebeurd is.
De personen die behoefte hebben aan meer persoonlijk contact zouden het fijn vinden wanneer er
één vast contactpersoon is bij UWV die ze begeleidt, met ze meedenkt en gewoon af en toe eens
vraagt hoe het met je gaat. Klanten die een persoonlijke adviseur werk hebben, ervaren dit ook als
positief: “het is leuk dat je geen nummer bent, mijn persoonlijke coach herkende me bij een
bijeenkomst”. Voor de één kan het extra contact prima telefonisch (een berichtje in de Werkmap
met “mag uw coach u bellen om te vragen hoe het met u gaat”), anderen hebben liever face-toface contact.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

49

5.2

Werkgevers

5.2.1 Klanttevredenheid
De algemene tevredenheid van werkgevers over de dienstverlening van UWV is al een aantal jaren
stabiel op een relatief laag niveau: iets boven de zes op een waarderingsschaal van één tot tien
(Jaarverslag UWV 2014). De digitalisering lijkt hierop weinig invloed te hebben. Wel stijgt de
tevredenheid over digitale diensten. De tevredenheid over de vacaturebemiddeling via werk.nl is
de afgelopen jaren gestegen (DESAN, KGM 2014). Ontwikkelingen als de verbeterde
dienstverlening voor eigen risicodragers (2014), de optimalisering van uwv.nl en werk.nl
(2013/2014) en het nieuwe werkgeversportal op uwv.nl (september 2012) kunnen hier een rol in
spelen.
Figuur 5.4

Tevredenheid werkgevers over werk.nl stijgt

6,6
6,4
6,2
6
5,8
5,6
5,4
5,2
5
4,8

2012-1

2012-2

2012-3

2013-1

2013-2

2014-1

2014-2

Tevredenheid werkgevers over wettelijke dienstverlening UWV
Tevredenheid werkgevers over werk.nl
Bron: KGM 2012-1 t/m 2014-2. Onder wettelijke dienstverlening van UWV wordt verstaan: dienstverlening ten
aanzien van de ziektewet, WW, WIA, ontslagaanvraag en voorzieningen.

5.2.2 Behoefte aan persoonlijk contact
Er zijn geen gegevens beschikbaar over achtergrondkenmerken van werkgevers in verhouding tot
hun gebruik of tevredenheid, terwijl deze verschillen waarschijnlijk wel zeer relevant zijn. Op basis
van een achttal interviews met werkgevers en interviews met drie managers van
werkgeversservicepunten ontstaat het beeld dat er een onderscheid is tussen grote werkgevers
en/of werkgevers met een nauwe band met UWV ten opzichte van (kleine) werkgevers zonder een
speciale band. Overigens zijn de werkgevers aangedragen door UWV en is een groep van acht
respondenten klein. De interviews leveren daarom wel signalen en inkleuring van de hierboven
vermelde statistieken, maar geen representatief beeld.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

50

De eerste groep werkgevers met nauwe banden geeft aan zeer tevreden te zijn met de
dienstverlening en snel te worden geholpen door de eigen contactpersoon of andere vaste
contacten binnen UWV. Dat contact loopt vaak telefonisch of via vaste overlegstructuren en leidt
dan snel tot de gewenste resultaten. Deze groep maakt ook minder gebruik van digitale
dienstverlening, omdat UWV hen werk uit handen neemt of ze zulke volumes aan vacatures
verwerken dat ze arbeidsbemiddeling of juridische expertise uit de markt afnemen. Meerdere grote
werkgevers hebben positieve ervaringen met de dienstverlening van UWV bijvoorbeeld bij grotere
wervingsacties of ontslagrondes, waarbij het digitale werk (vacatures plaatsen, selectie, etc.) hen uit
handen wordt genomen. Soms zijn werkgevers uit deze groep zich pas recent (bijvoorbeeld in het
kader van het interview) gaan verdiepen in de informatie van werk.nl, de digitale
vacaturemogelijkheden of het zoeken naar cv’s. Zoals één werkgever aangeeft: “waarschijnlijk
kunnen we wel veel meer zelf doen, maar waarom zou ik, als het sneller en beter gaat via mijn vaste
contactpersoon”. Vanuit kostenperspectief van UWV is hier wellicht winst te halen, wanneer deze
werkgevers (deels) overstappen naar digitale dienstverlening zonder dat dit hun gebruik beïnvloedt.
Het risico bestaat bijvoorbeeld dat de werkgevers dan minder vacatures via UWV gaan plaatsen.
De tweede groep werkgevers met minder relaties met UWV maakt meer gebruik van digitale
dienstverlening. Werkgevers uit deze groep geven aan dat de digitale dienstverlening de afgelopen
jaren is verbeterd, waardoor ze pas later een beroep hoeven doen op andere kanalen van UWV of
eigen (juridische) expertise. Binnen deze groep loopt het contact met UWV soms wat moeizamer
omdat zij geen vaste contactpersoon hebben aan wie zij vragen kunnen stellen. Reacties via de mail
kunnen soms lang duren, terwijl vragen een hoge prioriteit kunnen hebben. “Het is lastig dat de
digitale snelweg supersnel is, maar de opvolging (door de mens) minder snel is.” Een werkgever
geeft aan dat het ook lastig is dat je niet op één of andere manier een bepaalde vraag een hogere
prioriteit kunt toekennen. Verschillende werkgevers die tot de eerste groep behoren en wel een
vast contactpersoon hebben, geven ook aan dat contacten moeizamer lopen wanneer ze een vraag
stellen die door de contactpersoon niet (direct) beantwoord kan worden.

5.2.3 Klanttevredenheid op specifieke onderdelen en ervaren knelpunten
Werkgevers onderscheiden in de acht gehouden interviews drie typen diensten binnen de digitale
dienstverlening. Ten eerste de algemene informatie die beschikbaar is via vooral uwv.nl over
rechten en plichten, regionale arbeidsmarkt en ontwikkelingen in beleid. Ten tweede het plaatsen
van vacatures en zoeken naar kandidaten op werk.nl. Daarnaast onderscheiden werkgevers ook
specifieke dienstverlening van UWV, bijvoorbeeld rondom verzuimmelding en ontslagaanvragen.
Opmerkingen omtrent deze specifieke dienstverlening zijn niet opgenomen in deze rapportage
omdat het geen dienstverlening richting de WW-populatie betreft.
UWV.nl: algemene informatie
Alle werkgevers geven in de interviews aan dat de websites sterk zijn verbeterd. Van uwv.nl wordt
gewaardeerd dat werkgevers een duidelijk eigen plek op de website hebben, informatie goed
gerangschikt is en formulieren makkelijk vindbaar zijn. De zoekfunctie is sterk verbeterd
(Jaarverslag UWV 2014), waardoor het vinden van de geschikte informatie eenvoudiger is.
Werkgevers geven aan dat ze hierdoor later specifieke dienstverlening van UWV of uit de markt
(juridische dienstverlening) hoeven in te schakelen. Ter illustratie: één werkgever gaf aan dat het

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

51

evenwicht tussen veelheid, overzichtelijkheid en vindbaarheid van informatie altijd een
aandachtspunt blijft, maar hier de laatste jaren goede stappen in zijn gezet.
Werk.nl: vacatures en cv’s
Over werk.nl zijn een aantal gedetailleerde klanttevredenheidsmetingen gedaan. Figuur 5.5 laat zien
dat de tevredenheid van werkgevers op onderdelen tot 2013 laag is, net als voor de algemene
tevredenheid. Ook is echter te zien dat vanaf het einde van 2012 de tevredenheid stijgt, vooral over
de informatie op de site en de mogelijkheden om kandidaten te zoeken.
Figuur 5.5 Tevredenheid werkgevers over onderdelen van werk.nl

6,4
6,2
6
5,8

Bereikbaarheid en
gebruiksgemak

5,6

Informatie

5,4

Vacatures plaatsen

5,2

Zoeken naar kandidaten

5
4,8
4,6

2012-1

2012-2

2012-3

2013-1

2013-2

Bron: KGM 2012-1 t/m 2013-2. In 2014 is de tevredenheid van werkgevers op specifieke onderdelen niet meer
uitgevraagd.

De werkgevers die ervaring hebben met het plaatsen van vacatures zijn positief over de
ontwikkelingen de afgelopen jaren. Ze zijn over het algemeen positief over het gemak waarmee zij
vacatures kunnen plaatsen en beheren. Vacatures zijn gemakkelijk “aan of uit” te zetten, waardoor
de administratie voor bedrijven met hogere volumes vacatures beperkt blijft. Een manager van een
werkgeversservicepunt verklaart dit doordat enerzijds werk.nl voortdurend verbetert met input van
werkgevers en anderzijds werkgevers gewend raken aan de site. Een enkele werkgever geeft wel
aan dat vrij veel informatie nodig is om een vacature te kunnen plaatsen. Een nadeel is dat voor
veel informatie keuzemenu’s beschikbaar zijn, die soms niet helemaal de precieze lading dekken.
Maar dit is ook wel weer begrijpelijk vanuit de wens informatie herkenbaar en vindbaar te maken.
Een werkgever geeft aan dat het in de eerste ervaring vrij veel werk was en daardoor wat afschrikt.
Het helpt daarbij niet, geven meerdere werkgevers aan, dat de eerste aanmelding voor de werkgever
om een profiel te krijgen op werk.nl drie dagen kost en via een schriftelijke brief gaat. 26 Een andere
werkgever met meer ervaring geeft aan dat het na even wennen al snel als een zonnetje ging lopen.

26

Deze procedure is opgezet ter voorkoming van nepvacatures (zonder deze procedure zou iedereen zich
kunnen voordoen als werkgever en eenvoudig vacatures op werk.nl kunnen plaatsen, waarmee ze
werkzoekenden kunnen oplichten).

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

52

De kwaliteit van de cv’s vinden de meeste werkgevers voldoende. Ze geven daarbij aan dat het niet
heel veel uitmaakt hoe een cv eruit ziet, zolang de personalia, de opleiding en recente werkervaring
maar duidelijk vindbaar is. Wat dat betreft wijzen twee werkgevers erop dat de begeleidende email
bij een cv iets meer personalia en contactgegevens zou mogen bevatten, zodat de bijlage niet altijd
geopend hoeft te worden. Ook geeft een aantal werkgevers aan dat ze via de markt (uitzendbureaus
en arbeidsbemiddelaars) werven, omdat marktpartijen meer toelichting geven op sollicitanten,
zodat je een beter beeld krijgt van de motivatie. “Als je dan een persoonlijke toelichting hebt van
de consultant, dan is dat vaak net het zetje dat nodig is voor een manager om iemand wel uit te
nodigen.” Werkgevers gebruiken werk.nl vooral voor vacatures voor functies met een lager
opleidingsniveau en/of op instapniveau binnen het bedrijf, waarvoor relatief weinig specifieke
expertise nodig is.
De voornaamste klachten van werkgevers gaan over de kandidaten die ze krijgen op geplaatste
vacatures. Ze geven aan dat de motivatie van de kandidaten soms te wensen overlaat of het
onduidelijk is hoe een kandidaat bij de betreffende vacature is uitgekomen. “Wij zitten in het zuiden
met een vacature op mbo-2-niveau, waar dan soms mensen op reageren uit Groningen. Is dat wel
logisch?” Het is onduidelijk wat hiervan samenhangt met de digitale dienstverlening, maar enkele
werkgevers geven wel aan dat ze meer kwaliteitscontrole op cv’s willen en één werkgever verzoekt
om een verplichte motivatie/sollicitatiebrief bij een sollicitatie via werk.nl.

5.3

Conclusie

De klanttevredenheid van werkzoekenden over de dienstverlening van UWV WERKbedrijf neemt
tussen 2010 en 2012 af, om zich vervolgens in 2013 en 2014 weer gedeeltelijk te herstellen. Het
gaat hier om rapportcijfers die WW’ers geven voor de totale dienstverlening van het WERKbedrijf,
zowel face-to-face als digitaal. De initiële daling van de klanttevredenheid is onder meer te verklaren
door (a) de afbouw van het aantal persoonlijke contactmomenten met UWV en (b) een
gewenningsproces. Het gedeeltelijke herstel in 2013-2014 is onder meer toe te schrijven aan (a) een
stijging van het aantal persoonlijke contactmomenten vanaf 2013, (b) de sinds 2012 stijgende
tevredenheid over verschillende onderdelen binnen de digitale en persoonlijke dienstverlening van
UWV en (c) het gewenningsproces dat van voorbijgaande aard is. Klanten geven gemiddeld minder
hoge rapportcijfers voor onderdelen van de e-dienstverlening dan voor persoonlijke
dienstverlening (het contact met de adviseur werk), waardoor de klanttevredenheid in 2014 nog
iets lager is dan in 2010. Uit gesprekken met 14 WW’ers blijkt dat zij veelal behoefte hebben aan
(meer) persoonlijk contact. Ook uit onderzoeken van de FNV en Inspectie SZW blijkt dat een deel
van de WW’ers behoefte heeft aan persoonlijk contact met UWV. Het zijn vooral laag- en
middelbaar opgeleiden en ouderen (55plus) die deze behoefte voelen. Het is op dit moment nog
onduidelijk of verdere ontwikkeling van de e-dienstverlening voldoende is om de klanttevredenheid
in de toekomst weer naar het niveau van 2010 op te trekken.
In mei 2015 is het belangrijkste knelpunt van werkzoekenden bij gebruik van de digitale
dienstverlening: de dubbele invoer van (dezelfde) gegevens bij zowel de inschrijving voor de WWuitkering als bij het aanmaken van een CV in de Werkmap. Dit probleem wordt door UWV
verholpen door in het laatste kwartaal van 2015 deze processen te integreren tot één proces, zodat
dubbele invoer van overeenkomstige gegevens voorkomen wordt. Een ander belangrijk knelpunt

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

53

is de beperkte lijst van functienamen die de werkzoekende kan aanvinken bij het aanmaken van
een CV en het zoeken naar vacatures. Dit probleem wordt door UWV verholpen door het in de
tweede helft van 2016 mogelijk te maken om vrije tekst in te voeren voor functienamen of
steekwoorden.
De klanttevredenheid van werkgevers over werk.nl stijgt sinds eind 2012, terwijl de tevredenheid
van werkgevers over de totale dienstverlening van UWV gelijk blijft. Vooral de tevredenheid over
de informatie op werk.nl en het zoeken naar kandidaten voor vacatures op werk.nl zit sinds eind
2012 in een stijgende lijn. Het belangrijkste knelpunt van werkgevers bij het gebruik van de (digitale)
dienstverlening van UWV is de kwaliteit van de kandidaten die reageren op een vacature die
geplaatst is op werk.nl. Werkgevers willen graag meer kwaliteitscontroles op cv’s. Daarnaast denken
werkgevers dat de eerste aanmelding van een werkgever via werk.nl efficiënter kan. Momenteel
kost deze aanmelding drie dagen tijd en gaat via een schriftelijke brief. Deze procedure is door
UWV opgezet om misbruik van werk.nl te voorkomen. Zonder controle kan iedereen zich
voordoen als werkgevers en nepvacatures plaatsen met als doel werkzoekenden op te lichten.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

54

6

Effectiviteit digitale dienstverlening

Conclusie: zowel gesprekken met de adviseur werk als het gebruik van digitale middelen zijn effectieve manieren om
de uitstroom naar werk te bevorderen. De intensieve dienstverlening van UWV (gesprekken, workshops,
competentietesten én e-dienstverlening) leidt tot een hogere uitstroom naar werk dan alleen de e-dienstverlening. Over
de netto effectiviteit van uitsluitend digitale dienstverlening versus uitsluitend face-to-face dienstverlening kan geen
uitspraak worden gedaan, omdat hiernaar geen onderzoek is verricht.
Dit hoofdstuk geeft inzicht in de effectiviteit van de (digitale) dienstverlening van UWV. De
volgende onderzoeksvragen komen aan de orde:
- Welk effect heeft de recessie vanaf 2008 gehad op de doorstroom van WW-ers naar de
bijstand? (paragraaf 6.1)
- Wat zijn de ontwikkelingen geweest tijdens de omslag naar de digitale dienstverlening ten
aanzien van de uitstroom naar werk? (paragraaf 6.1)
- In hoeverre is de in 2008 ingetreden en de in de jaren daarna verdiepende recessie van
invloed geweest op het effect van de dienstverlening? (paragraaf 6.1 en 6.2)
- In hoeverre speelt de afschaffing van het re-integratiebudget WW een rol bij de
effectiviteit van digitale dienstverlening versus face-to-face dienstverlening? (paragraaf
6.1)
- Is digitale dienstverlening even (netto) effectief als face-to-face dienstverlening? (paragraaf
6.2, 6.3 en 6.4)

6.1

Doorstroom naar de bijstand en uitstroom naar
werk

Een hoger percentage WW’ers stroomt vanaf 2009 door naar de bijstand
Het aantal WW’ers dat doorstroomt naar de bijstand is in de periode 2009-2013 hoger dan in de
periode 2003-2008. In 2013 stroomden bijna 31.000 mensen na de WW-uitkering door naar de
bijstand, vóór de crisis – in 2008 – waren dit er slechts 14.000 (UWV, 2014 – zie Figuur 6.1). Dit
komt gedeeltelijk door de toegenomen instroom in en uitstroom uit de WW vanaf 2009 – zie Tabel
6.1. Een hogere instroom in de WW betekent dat meer mensen risico lopen om door te stromen
naar de bijstand. De doorstroom vanuit de WW naar de bijstand in termen van aantallen WW’ers
neemt dus logischerwijs toe als gevolg van een gestegen WW-instroom.
Het percentage van alle WW’ers dat uitstroomt uit de WW en doorstroomt naar de bijstand is vanaf
2009 ook toegenomen: gemiddeld stroomt in de periode 2009-2013 ongeveer 6,9 procent van de
WW’ers door naar de bijstand. In de periode 2003-2007 was dit ongeveer 5,7 procent. Hilbers
(2012) noemt drie mogelijke redenen voor een toename van het percentage WW’ers dat
doorstroomt naar de bijstand:
(1) de crisis vanaf 2008 zorgt ervoor dat de kans op werk afneemt. Figuur 6.1 laat zien dat de
procentuele uitstroom naar de bijstand ook in het verleden samenhing met de conjunctuur: na de
internetcrisis is de procentuele doorstroom naar de bijstand van 2001 tot 2005 sterk opgelopen.
Vervolgens zorgt een periode van hoogconjunctuur vanaf 2006 voor veel vraag naar arbeid,

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

55

waardoor in 2007 en 2008 juist relatief weinig mensen vanuit de WW doorstromen naar de bijstand
(UWV, 2014).
(2) beperking van de maximale WW-duur van 60 maanden naar 38 maanden vanaf oktober 2006.
Doordat de WW-uitkering eerder wordt beëindigd hebben WW’ers minder tijd om al tijdens de
WW een baan te vinden. Daarnaast zorgt deze wetswijziging ervoor dat in de jaren 2007-2011 extra
veel WW’ers het einde van hun uitkeringsduur bereiken. Namelijk zowel de groep met het ‘oude
WW-recht’ als de groep met het ‘nieuwe WW-recht’.
(3) een groeiend aantal verzekerde werknemers, met name door de toegenomen arbeidsparticipatie.
Hilbers (2012) berekent dat zowel de beperking van de maximale WW-duur als het groeiend aantal
verzekerde werknemers slechts een klein deel van de stijging in het doorstroompercentage kan
verklaren. Het resterende verschil (ongeveer 60 procent) kent hij toe aan de economische crisis.
De afschaffing van het re-integratiebudget WW en omschakeling op de digitale dienstverlening
kunnen in de berekening van Hilbers (2012) geen verklaring vormen voor de verhoogde instroom
naar de bijstand: hij maakt in zijn berekening gebruik van doorstroomgegevens tot en met 2010.
Vanaf 2012 is pas sprake van een versnelde doorontwikkeling van de digitale dienstverlening en
afschaffing van het re-integratiebudget WW.
Figuur 6.1

Percentage WW’ers dat doorstroomt naar de bijstand hoger vanaf crisis

40000

10

36000

9

32000

8

28000

7

24000

6

20000

5

16000

4

12000

3

8000

2

4000

1

0

2003 2004 2005 2006 2007 2008 2009 2010 2011 2012 2013 2014* 2015*
van WW naar bijstand

0

doorstroompercentage (van WW naar bijstand)

Bron: UWV (2014). Na de WW in de bijstand. Aantal personen en percentages in 2014 en 2015 zijn geraamd.
Alle bijstandsuitkeringen die gemeenten aan de burger verstrekken zijn meegerekend: WWB, IOAW, Wij
en Abw (tot 1 januari 2004).

Tabel 6.1

Instroom in WW en uitstroom uit WW vanaf 2009 sterk toegenomen
2007

2008

2009

2010

2011

2012

2013

2014

Instroom in WW

253.520

242.080

427.610

414.600

413.990

502.460

613.230

605.170

Uitstroom uit WW

311.100

262.780

328.610

420.770

407.900

432.190

515.680

602.070

Bron: CBS Statline: Werkloosheidswet, uitkeringen naar regio, leeftijd en geslacht.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

56

Procentuele uitstroom naar werk 2010-2014 vlakt iets af
Vanwege de sterke toename in de instroom in de WW (Tabel 6.1) neemt het aantal WW’ers dat
uitstroomt naar werk in de periode 2010-2015 toe – zie Tabel 6.2. Omdat WW’ers vooral gedurende
het eerste jaar naar werk uitstromen, geeft het aantal WW’ers dat werk vindt als percentage van de
instroom in het jaar ervoor een indicator van de kans op werk voor WW’ers. Dit percentage neemt
door de jaren heen iets af. Ook het aantal WW’ers dat werk vindt als percentage van de instroom
in het jaar t plus jaar t-1, neemt tot en met 2013 iets af.
Tabel 6.2

Uitstroom naar werk vanuit WW neemt toe, instroom vanuit WW ook
2010

2011

2012

2013

2014

Uitstroom naar werk vanuit de WW volgens UWV

228.300

256.100

227.800

245.100

253.100

…binnen 3 maanden

83.900
(37%)

98.000
(38%)

-

-

-

…tussen 3 en 12 maanden

109.400
(48%)

126.000
(49%)

-

-

-

…na 12 maanden

35.000
(15%)

32.000
(12%)

-

-

-

Uitstroom naar werk vanuit WW volgens CBS

214.750

212.120

212.570

244.800

291.080

Instroom WW volgens CBS

414.600

413.990

502.460

613.230

605.170

Uitstroom naar werk volgens CBS als percentage
van instroom het jaar ervoor

50%

51%

51%

49%

47%

Uitstroom naar werk volgens CBS als percentage
van instroom jaar t + jaar t-1

25%

26%

23%

22%

24%

Bronnen: UWV jaarrapportages 2011, 2012, 2013, 2014. De uitstroom naar werk in de verschillende tijdvakken
sinds 2012 niet beschikbaar. In 2014 is UWV overgegaan op een nieuwe definiëring en telwijze van de
uitstroom naar werk. Hierdoor zijn de cijfers over 2013 en 2014 niet volledig vergelijkbaar. CBS Statline:
aantal WW-uitkeringen 15-65 jaar; in- en uitstroom per maand

Tabel 6.3

Relatief meer uitstroom uit WW na 12 maanden in 2014
2010

2011

2012

2013

2014

Totale uitstroom vanuit de WW volgens CBS

420.770

407.900

432.190

515.680

602.070

… binnen 6 maanden

260.810
(62%)

253.360
(62%)

274.380
(63%)

323.970
(63%)

362.880
(60%)

… tussen 6 en 12 maanden

83.920
(20%)

71.360
(17%)

76.690
(18%)

97.100
(19%)

114.900
(19%)

… na 12 maanden

76.010
(18%)

83.160
(20%)

81.150
(19%)

94.620
(18%)

124.300
(21%)

Bron: CBS Statline: Werkloosheidswet, uitkeringen naar regio, leeftijd en geslacht. De tabel geeft de totale
uitstroom uit de WW in de verschillende tijdvakken. In 2014 is het percentage dat pas na 6 tot 12 maanden
uitstroomt relatief hoog ten opzichte van voorgaande jaren.

Er zijn drie ontwikkelingen die een negatief effect hebben op de mate waarin WW’ers uitstromen
naar werk:
(1) De crisis vanaf 2008 zorgt ervoor dat het werkloosheidspercentage tussen 2010 en 2014
oploopt. Door toegenomen concurrentie op de arbeidsmarkt is het lastiger voor
werkzoekenden om werk te vinden waardoor hun baankansen afnemen (Lechner &
Wunsch, 2009). 27 Daarnaast neemt tijdens een recessie de effectiviteit van gesprekken met
de adviseur werk af (Brodersen e.a. 2014a; Brodersen e.a. 2014b – zie ook paragraaf 6.2).

27

Ook door toegenomen arbeidsparticipatie is de concurrentie op de arbeidsmarkt toegenomen.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

57

(2) De beperking van de maximale WW-duur vanaf oktober 2006. In 2010 en 2011 zijn er
door samenvallen van de uitstroom van de ‘oude WW’ en de ‘nieuwe WW’ extra veel
WW’ers die een baan kunnen vinden. Het aantal WW’ers dat uitstroomt naar werk als
percentage van de instroom het jaar daarvoor neemt daardoor in 2010 en 2011 toe. Het
effect van de beperking van de maximale WW-duur is echter naar verwachting erg klein.
De baankans van personen die nog onder de ‘oude WW’ vallen en dus in 2010 al bijna 4
jaar of langer een WW uitkering ontvangen is immers erg laag: vrijwel niemand vindt nog
een baan tussen het 4e en 5e jaar WW (zie de Graaf-Zijl e.a., 2006).
(3) Afschaffing van het re-integratiebudget WW vanaf 2012 zorgt voor een terugloop in de
effectiviteit van de dienstverlening van UWV. Al vanaf april 2010 werden door (dreigende)
uitputting van het re-integratiebudget WW veel minder externe re-integratietrajecten
ingekocht dan voorheen. Sterke terugloop en vervolgens afschaffing van extern
ingekochte re-integratiedienstverlening leidt tot een gemiddeld lagere kans op een baan
voor WW’ers. De meeste ingekochte re-integratietrajecten van UWV bevorderen op korte
termijn namelijk de uitstroom naar werk (Heyma en van der Werff, 2014). Scholing en
reguliere trajecten hebben op korte termijn een negatief effect op de kans op werk.
Gemiddeld echter leiden de re-integratietrajecten die UWV inkocht tussen 2008 en 2011
tot een vergroting van de kans op werk met ongeveer 1,7 procentpunt binnen 18 maanden
WW – zie Tabel 6.4. Dit komt omdat de trajecten die het meest werden ingekocht (IRO’s
en kortdurende trainingen) wél effectief waren.
Op lange termijn zorgen ook door UWV ingekochte reguliere trajecten en scholing voor
een verhoogde kans op een baan (Lammers e.a., 2013). Op lange termijn zal de afschaffing
van het re-integratiebudget WW de kans op een baan daarom nog sterker verlagen. Het
verschil tussen de resultaten op korte termijn en op lange termijn kan verklaard worden
door het insluiteffect: omdat een WW’er tijdens het volgen van een re-integratietraject
minder hard zoekt naar een nieuwe baan, daalt in eerste instantie de kans op werk juist
daalt wanneer een re-integratietraject wordt aangeboden. Pas wanneer het reintegratietraject is afgesloten stijgt de kans op een baan ten opzichte van de situatie waarin
geen traject zou zijn gestart. Reguliere trajecten en scholing hebben een langer
insluiteffect.
Een terugloop in effectiviteit van de dienstverlening als gevolg van afschaffing van het reintegratiebudget impliceert echter niet direct een terugloop in kosteneffectiviteit: tot 1,5
jaar na inzet van een re-integratie instrument is alleen hulp bij het schrijven van een
sollicitatiebrief kosteneffectief (Heyma en van der Werff, 2014), scholingstrajecten zijn in
ieder geval na 4 jaar kosteneffectief en bij Individuele Re-integratie Overeenkomsten duurt
het maximaal 7 jaar voordat de investering zich heeft terugverdient in de vorm van
productiviteitswinst (Lammers e.a., 2013). Hoewel gesprekken effectiever zijn tijdens
hoogconjunctuur, is het effect van een re-integratietraject juist groter tijdens een recessie.
Dit komt omdat het insluiteffect van het traject tijdens laagconjunctuur minder schadelijk
is: tijdens een recessie hebben werklozen een lagere kans om op eigen kracht een baan te
vinden (Kluve, 2010, Lechner & Wunsch 2009).

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

58

Daarnaast kan niet worden uitgesloten dat omschakeling op digitale dienstverlening tot een
verlaagde uitstroom naar werk leidt. De rest van dit hoofdstuk gaat na of deze stelling wordt
bevestigd door resultaten uit de nationale en internationale literatuur.

Tabel 6.4

Ingekochte trajecten UWV vergroten de kans op werk na 18 maanden WW met
gemiddeld 1,7 procentpunt
Aantal ingezette
trajecten 2008-2011

Vergroting kans op werk na 18
maanden WW (procentpunten)

Gemiddelde bijdrage aan
vergroting kans op werk

Regulier

3.946

-2,7

-0,13

IRO

26.654

1,4

0,45

Scholing

11.026

-3,0

-0,40

Kortdurende trainingen

19.757

4,1

0,98

Sollicitatiebrieven

12.729

1,1

0,17

Jobhunting

8.593

5,8

0,60

Totaal

82.705

Type traject

1,67

Bron: Heyma en van der Werff (2014). Berekening SEO Economisch Onderzoek

6.2

Effectiviteit van face-to-face gesprekken (zonder
digitale dienstverlening)

Individuele gesprekken tussen een WW’er en zijn adviseur werk leiden tot hogere
baankans
Resultaten uit de nationale en internationale literatuur tonen aan dat gesprekken met de adviseur
werk, in een situatie waarin nog nauwelijks sprake is van e-dienstverlening, een effectief instrument
zijn om WW’ers te begeleiden naar een nieuwe baan. Heyma en van der Werff (2014) tonen aan
dat elk (persoonlijk) vervolggesprek met de adviseur werk van UWV zorgt voor een verhoging van
de werkhervattingskans met 1 à 2 procentpunten binnen anderhalf jaar WW. Voor het eerste
vervolggesprek na de intake lag dat iets hoger (+2,5 procentpunten). Dit is de effectiviteit van
gesprekken die zijn gevoerd tussen 1 januari 2009 en 1 april 2011, een periode waarin de edienstverlening nog in de opstartfase verkeerde. In die periode kreeg vrijwel iedereen een
persoonlijk intakegesprek, daarna vond voor een deel van de WW’ers iedere twee maanden een
vervolggesprek plaats.
Van den Berg e.a. (2012) en Brodersen e.a. (2014a) laten zien dat ook ieder vervolggesprek met de
Deense adviseur werk de werkhervattingskans verder verhoogt in een situatie zonder
noemenswaardige e-dienstverlening. In Denemarken bestond de dienstverlening aan WW’ers in de
onderzochte periode (2003) uit een intakegesprek in de eerste maand en vervolggesprekken na 3,
6, 9 en 12 maanden WW. Pedersen e.a. (2012) geven een overzicht van de internationale
wetenschappelijke literatuur omtrent de effectiviteit van gesprekken met de adviseur werk. Van de
37 studies vinden 30 studies significant positieve effecten, 7 studies vinden geen significante
effecten.
Re-integratiedienstverlening aan WW’ers kan de kans op werk voor werkzoekenden die geen
dienstverlening ontvangen juist verkleinen doordat de WW’ers mét re-integratiedienstverlening
hun concurrentiepositie op de arbeidsmarkt vergroten. Aan de andere kant kunnen bedrijven

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

59

reageren door meer vacatures open te stellen omdat die naar aanleiding van de gesprekken sneller
vervuld kunnen worden – bijvoorbeeld wanneer WW’ers als gevolg van een gesprek harder op
zoek gaan naar een baan. Gautier e.a. (2014) onderzoeken deze effecten voor een Deens reintegratieprogramma bestaande uit 2 weken sollicitatietraining, vervolgens wekelijkse of
tweewekelijkse gesprekken met de adviseur werk en na 4 maanden WW een re-integratietraject
zoals uitgezocht door de adviseur werk. Aanbieden van dit programma aan een deel van de WWgerechtigden verlaagt inderdaad de baankans van WW-gerechtigden die niet deelnemen aan het
programma, in ieder geval tijdens de eerste drie maanden WW. De daling in baankans is echter veel
kleiner dan de stijging in baankans voor WW’ers die wel deelnemen aan het reintegratieprogramma.
Individuele gesprekken niet alleen effectief maar ook kosteneffectief
Gesprekken met de adviseur werk waren in de situatie van nog slechts beperkte e-dienstverlening
niet alleen effectief, maar ook kosteneffectief. Ieder vervolggesprek met de adviseur werk van
UWV levert netto ruim € 300 op. Dit komt omdat de besparing op uitkeringslasten doordat een
WW’er sneller werk vindt, groter is dan de gesprekskosten van € 65 per gesprek (Heyma en van
der Werff, 2014). Ook internationale studies tonen aan dat individuele gesprekken met de adviseur
werk kosteneffectief zijn (Pedersen e.a. 2012).
Gesprekken tijdens recessie minder effectief
Recente Deense literatuur laat zien dat gesprekken tijdens een periode van hoogconjunctuur leiden
tot een kortere uitkeringsduur, terwijl gesprekken tijdens een recessie minder effectief zijn
(Brodersen e.a,. 2014a). Er zijn verschillende mogelijke verklaringen waarom gesprekken in
Denemarken tijdens een recessie minder effectief blijken: (1) het bemiddelen naar werk is
makkelijker wanneer er veel vacatures uitstaan (2) tijdens hoogconjunctuur zijn er minder
werklozen waardoor een adviseur werk meer tijd aan een gesprek kan besteden (3) tijdens een
recessie wordt door de adviseur werk minder vaak direct bemiddeld naar werk, maar vaker een reintegratietraject aangeboden waardoor de WW’er op korte termijn wordt ‘ingesloten’ in de uitkering
(4) een recessie leidt ertoe dat ook de ‘betere’ werknemers werkloos raken. Deze werknemers zijn
wellicht minder gebaat bij een gesprek met de adviseur werk, omdat zij zelf al een groot netwerk
hebben en weten waar en hoe zij moeten solliciteren.
Gesprekken zorgen er tijdens hoogconjunctuur voor dat vacatures minder lang uitstaan, terwijl
gesprekken tijdens een recessie geen effect hebben op een versnelde invulling van vacatures
(Brodersen e.a., 2014b). Mogelijk leiden extra sollicitaties van werkzoekenden tijdens een recessie
ertoe dat werkgevers meer tijd kwijt zijn aan het selecteren van de beste sollicitant, terwijl extra
sollicitaties ten tijde van hoogconjunctuur de invulling van een vacature juist vergemakkelijkt.
Concluderend kan gesteld worden dat gesprekken tijdens een recessie minder effectief zijn in het
verkorten van de uitkeringsduur en versnellen van invulling van vacatures. Het is daarom
aannemelijk dat de effectiviteit van de dienstverlening van UWV in Nederland te lijden heeft gehad
onder de recessie vanaf 2008. In dat geval mag worden verwacht dat de verhoging van de
werkhervattingskans als gevolg van gesprekken met de adviseur werk van UWV in tijden van
hoogconjunctuur groter is dan de effecten die Heyma en van der Werff (2014) vinden in de periode
van laagconjunctuur tussen 2009 en 2013. Aan de andere kant kan de effectiviteit van gesprekken
met de werkcoach ook lager zijn dan geschat door Heyma en van der Werff (2014). Zij houden er

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

60

immers geen rekening mee dat het voeren van een gesprek de kans op een baan voor klanten
waarmee geen gesprekken worden gevoerd verlagen (Gautier e.a., 2014).
Effectiviteit van face-to-face gesprekken sterk afhankelijk van de klant
De effectiviteit van een gesprek verschilt per klant, dat blijkt uit gesprekken met UWV en met
WW-klanten en uit de Nederlandse wetenschappelijke literatuur. Medewerkers van UWV geven
aan dat veel klanten bij het 4e maands gesprek al na 10 minuten weer buiten staan. Dit zijn klanten
die actief solliciteren en hun zaakjes goed op orde hebben. Ook een aantal van de gesproken
WW’ers geeft aan dat de gesprekken voor hen niet nuttig waren. Het advies van zowel UWV’ers
als WW’ers is daarom om goed te luisteren naar wat de klant graag zou willen in het vaststellen van
het aantal en de timing van de persoonlijke gesprekken.
Heyma (2015) doet onderzoek naar de effectiviteit van gesprekken met de adviseur werk die zijn
gevoerd in de periode van 1 januari 2009 en 1 april 2011 en concludeert dat vervolggesprekken met
de adviseur werk voor ouderen slechts leiden tot een beperkte toename van de kans op
werkhervatting binnen 18 maanden WW, terwijl deze gesprekken voor jongeren tussen de 18 en
27 jaar juist erg effectief zijn (Heyma, 2015). Mogelijk komt dit omdat jongeren volgens
medewerkers van UWV herhaaldelijk moeten worden gewezen op hun plichten, terwijl ouderen
meer plichtsgetrouw zijn. Idealiter zouden de resultaten uit Heyma (2015) moeten worden
meegenomen in de vaststelling van doelgroepen waarmee UWV gesprekken voert.
Of het gesprek telefonisch, in een groep, of face-to-face plaatsvindt is minder belangrijk
Een groepsgesprek met de Nederlandse adviseur werk in de 4e maand WW is net zo effectief als
een individueel gesprek. Dat blijkt uit onderzoek van De Koning e.a. (2015). De internationale
literatuur is minder eenduidig: in een Engels experiment wordt geen verschil gevonden tussen
tweewekelijkse groepsgesprekken of individuele gesprekken in de eerste 13 weken WW (Middlemas
e.a., 2006). Een Deens experiment laat echter zien dat individuele tweewekelijkse gesprekken
effectiever zijn dan wekelijkse groepsbijeenkomsten (Pedersen e.a. 2012).
Een vervolggesprek hoeft niet perse face-to-face plaats te vinden. Of de contactmomenten met de
adviseur werk van UWV na het eerste persoonlijke gesprek telefonisch of face-to-face plaatsvinden,
maakt voor de kans op werkhervatting weinig uit (Heyma, 2015). Een Engels onderzoek toonde
eerder juist aan dat het vervangen van tweewekelijkse persoonlijke gesprekken met
telefoongesprekken de duur in de werkloosheidsuitkering vergroot (Middlemas e.a., 2006).
Timing van het eerste gesprek: zo vroeg mogelijk
Uit Nederlands onderzoek blijkt dat een vervolggesprek met de adviseur werk van UWV een groter
effect heeft op de kans op werkhervatting wanneer het gesprek in de eerste 2 maanden na instroom
in de WW plaatsvindt (Heyma, 2015). Momenteel wordt binnen UWV onderzocht of ook een eerste
gesprek effectiever is wanneer het snel na aanvang van werkloosheid plaatsvindt, middels de
landelijke pilot ACE (Activeren en Controleren heeft Effect). In het kader van die pilot voert UWV
met een groot deel van de WW’ers weer gesprekken tijdens de eerste drie maanden WW. Dit naar
aanleiding van de pilot ProPOM waarbij een aantal regiovestigingen vrijheid in de
uitvoeringsruimte kreeg om WW’ers naar werk te begeleiden. De vestigingen kozen onder andere
voor extra dienstverlening voor uitkeringsgerechtigden in de eerste 3 maanden WW. Dit leidde tot
een gemiddelde afname in de uitkeringslasten op de betreffende vestigingen van ongeveer 2
procentpunt ten opzichte van niet-deelnemende vestigingen. Een direct bewijs voor de effectiviteit

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

61

van extra dienstverlening in de eerste 3 maanden WW biedt dit onderzoek echter niet, omdat niet
in alle deelnemende vestigingen de uitkeringslasten afnamen, en omdat de vestigingen niet alleen
de dienstverlening in de eerste 3 maanden WW aanpasten maar ook andere veranderingen
doorvoerden. Uit internationaal onderzoek blijkt wel dat een eerste gesprek met een Deense adviseur
werk in de eerste maand WW een groter absoluut effect heeft op de kans op werk dan wanneer het
eerste gesprek later plaatsvindt (van den Berg e.a. 2012).

6.3

Effectiviteit van digitale dienstverlening

Digitale berichten in de Werkmap kunnen – net als gesprekken met de adviseur werk – gewenst
gedrag stimuleren. Bijvoorbeeld klanten die er door middel van een digitaal bericht op worden
gewezen dat ze hun gewerkte uren tijdig en juist doorgeven aan UWV, melden vaker hun gewerkte
uren dan klanten die geen bericht krijgen. Het verschil in het aantal keer dat een WW’er gedurende
acht weken zijn gewerkte uren aan UWV doorgeeft tussen de groep die een bericht ontvangt (2,4)
en de groep die geen bericht ontvangt (2,2) is echter niet significant. Ook het verschil in aantal
beboete klanten binnen een maand (1,5% versus 1,9%) is niet significant (van Eck, 2014). UWV
evalueert momenteel de effectiviteit van bijvoorbeeld webinars en e-learning middels
experimenten. De resultaten van deze experimenten zijn echter nog niet beschikbaar voor dit
onderzoek.
Internationaal gezien zijn de ervaringen met digitale dienstverlening positief. De introductie van
het Finse werk.nl in 2002 – waar werkgevers vacatures op kunnen zetten en werkzoekenden
vacatures kunnen vinden – leidde in de jaren daarna tot een verhoogde kans dat de vacature vervuld
werd (Nivalainen, 2014). Belot e.a. (2015) tonen aan dat het aanbieden van suggesties voor
alternatieve banen op het Engelse werk.nl het zoekgedrag verbreed van werkzoekenden die zonder
de suggesties juist heel nauw zoeken. Ook vergroten de online suggesties het aantal
sollicitatiegesprekken van deze groep. Meer algemeen rapporteren Kuhn en Mansour (2013) dat
werkzoekenden die naar banen zoeken via Internet in de periode 2005-2008 een 25% kortere
werkloosheidsduur hebben dan vergelijkbare werkzoekenden die niet naar banen zoeken via
Internet. Daarnaast rapporteren zij dat in de periode 1998-2000 juist de werkzoekenden die niet
via Internet zochten een kortere werkloosheidsduur hadden. De effectiviteit van werk zoeken via
Internet lijkt dus te zijn toegenomen, waarvoor verschillende mogelijke verklaringen bestaan: (1)
de vacaturesites zijn verbeterd (2) er zijn vacaturesites verschenen die zich op een specifieke
beroepsgroep of sector richten (3) omdat het Internet gebruik alsmaar toeneemt, verbindt het
Internet recentelijk veel meer werkzoekenden met veel meer werkgevers (Kuhn en Mansour, 2013).
Omdat sinds de periode 2005-2008 het Internetgebruik nog sterker is gestegen en vacaturesites
verder zijn verbeterd, is de effectiviteit van zoeken via Internet sindsdien vermoedelijk nog
toegenomen.
Hägglund (2006) vindt een positief maar niet significant effect van een online training solliciteren
door het Zweedse UWV op de kans op werk tot zes maanden na start van de training. 28 De
vrijwillige deelnemers aan de training (werkloze en werkenden werkzoekenden) werden iedere dag
een uur lang gedurende drie maanden online geïnformeerd over het schrijven van een
28

Het kleine aantal deelnemers aan de training (ruim 600) zorgt voor grote standaardfouten rondom het
geschatte positieve effect.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

62

sollicitatiebrief, het opstellen van een CV en gedrag tijdens een sollicitatiegesprek. Ook kregen zij
van een e-coach persoonlijke feedback. Of verplichte digitale dienstverlening de kans op werk
verhoogt, is niet bekend.

6.4

Effectiviteit van gesprekken in aanvulling op
digitale dienstverlening

Persoonlijk contact met adviseur werk van meerwaarde boven alleen e-dienstverlening
Herhaaldelijk persoonlijk contact met de adviseur werk van UWV leidt tot een grotere kans op
werk dan alleen e-dienstverlening en een groepsgesprek in de 4e maand WW (De Koning e.a.,
2015). De Koning e.a. (2015) onderzoeken niet de effectiviteit van het gesprek zelf, maar het effect
van de toedeling van een klant aan de intensieve dienstverlening versus basisdienstverlening in de
periode 2012-2013. De intensieve dienstverlening door UWV bestaat ten tijde van het onderzoek
uit e-dienstverlening, persoonlijke gesprekken met de adviseur werk in de 4e, 7e, 10e maand WW,
een passend werkaanbod inclusief persoonlijk gesprek voor een deel van de WW’ers en gebruik
van competentietesten en workshops. De basisdienstverlening bestaat ten tijde van het onderzoek
uit e-dienstverlening en een groepsgesprek met de adviseur werk in de 4e maand WW. De intensieve
dienstverlening, ten opzichte van de basisdienstverlening, leidt tot een gemiddeld hogere uitstroom
uit de uitkering (plus 2,7 procentpunt) en richting werk (plus 2,4 procentpunt) na één jaar WW. De
uitstroom uit de uitkering is iets hoger dan de uitstroom naar werk. Blijkbaar stromen WW’ers
waarmee gesprekken worden gevoerd ook sneller uit naar andere uitkeringen zoals de WGA of
worden zij niet uitkeringsgerechtigd. Dit kan een gevolg zijn van een gesprek, bijvoorbeeld omdat
de adviseur werk erop wijst dat de WW’er wellicht in aanmerking kan komen voor de WGA. Het
kan ook zijn dat gesprekken worden gevoerd met WW’ers met groter dan gemiddeld
arbeidsongeschiktheidsrisico.
Uit het onderzoek van De Koning e.a. (2015) kan niet worden geconcludeerd dat juist de
individuele gesprekken met de adviseur werk van meerwaarde zijn, WW’ers in de intensieve
dienstverlening kregen immers ook vaker competentietesten en workshops aangeboden.
Competentietesten worden echter wel besproken in een individueel gesprek, en ook in workshops
is er face-to-face contact met de adviseur werk die de workshop begeleid. Ook in de periode waarin
de e-dienstverlening al substantieel was uitgebreid heeft persoonlijk contact met de adviseur werk
dus meerwaarde boven alleen e-dienstverlening. De stijging in de kans op werk van 2,4 procentpunt
na 12 maanden WW is vergelijkbaar met de gemiddelde effectiviteit van re-integratietrajecten die
tot 2012 voor WW’ers werden ingekocht – zie Tabel 6.4.
In De Koning e.a. (2015) is met ongeveer de helft van de WW’ers uit de groep intensieve
dienstverlening daadwerkelijk gesprekken gevoerd. Er mag daarom verwacht worden dat het effect
van persoonlijke gesprekken in de 4e, 7e, 10e, 12e maand WW op de uitstroom naar werk, in
vergelijking met alleen e-dienstverlening en een groepsgesprek in de 4e maand WW, hoger is dan
2,4 procentpunt na één jaar WW. In een vervolgonderzoek vinden De Koning e.a. (2015) inderdaad
een hogere effectiviteit van persoonlijke gesprekken in de 4e, 7e, 10e en 12e maand WW in
vergelijking met alleen e-dienstverlening en een groepsgesprek in de 4e maand WW: de uitstroom
naar werk neemt toe met 3,2 procentpunt na ruim 14 maanden WW. Hoewel dit effect substantieel
is, is het door de variabiliteit in de gebruikte methoden niet significant (De Koning e.a., 2015). Dat

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

63

betekent dat niet met voldoende zekerheid kan worden gesteld dat het inderdaad de gesprekken
zijn die leiden tot een hogere kans op een baan. Ook worden geen significante verschillen gevonden
tussen het voeren van een groepsgesprek of een individueel gesprek in de 4e maand WW.
Op basis van dit onderzoek (De Koning e.a. 2015) kan geen uitspraak worden gedaan over de
effectiviteit van alleen gesprekken versus alleen e-dienstverlening. De onderzoeken tonen alleen de
toegevoegde waarde van persoonlijke dienstverlening boven alleen e-dienstverlening aan. Omdat
Nederland voorop loopt met het aanbod van e-dienstverlening voor werklozen is ook in de
internationale literatuur niets bekend over de effectiviteit van digitale dienstverlening versus faceto-face gesprekken. Berg e.a. (2012) concluderen: “het blijft een open vraag in hoeverre gesprekken
met de adviseur werk vervangen kunnen worden door contact via email … zonder de kwaliteit van
de informatieoverdracht aan te tasten.” Ook uit de huidige evaluatie moeten we concluderen dat
op dit moment onbekend is in hoeverre digitale dienstverlening even effectief is als gesprekken
met de adviseur werk.
Perceptie dat digitale dienstverlening de effectiviteit van face-to-face gesprekken verhoogt
Bij UWV-medewerkers van de regiovestigingen leeft het beeld dat e-dienstverlening het effect van
de persoonlijke dienstverlening kan versterken (en vice versa). Tijdens het gesprek wordt de
informatie die al is verzameld door middel van e-dienstverlening door de adviseur werk gebruikt
om de WW’er snel op weg te helpen. Er is geen onderzoek bekend over een versterkende werking
van digitale dienstverlening op face-to-face gesprekken.

6.5

Conclusie

In de periode 2010-2014, tijdens de omslag naar digitale dienstverlening, is de procentuele
uitstroom vanuit de WW naar een baan iets afgenomen. Dit is mogelijk het gevolg van ten minste
vier ontwikkelingen: (1) de economische crisis vanaf 2008 (2) de beperking van de maximale WWduur vanaf oktober 2006 (3) de afschaffing van het re-integratiebudget WW en (4) de omschakeling
op digitale dienstverlening.
De economische crisis verklaart naar inschatting van Hilbers (2012) ongeveer 60 procent van de
toename in de procentuele doorstroom van WW naar de bijstand. De crisis heeft een positief effect
op de verhoging van de baankans als gevolg van de door UWV extern ingekochte reintegratiedienstverlening, maar naar verwachting juist een negatief effect op de effectiviteit van de
gevoerde gesprekken. De beperking van de maximale WW-duur heeft een klein effect gehad op de
doorstroom vanuit de WW naar de bijstand (Hilbers 2012), en heeft naar verwachting vrijwel geen
effect gehad op de procentuele uitstroom vanuit de WW naar een baan in de periode 2010-2014.
Vanaf april 2010 worden veel minder re-integratietrajecten door UWV ingekocht dan voorheen,
en vanaf 2012 is het re-integratiebudget WW volledig afgeschaft. Omdat extern ingekochte
trajecten gemiddeld effectief zijn (maar niet kosteneffectief), heeft de afschaffing van het reintegratiebudget WW de kans op uitstroom naar een baan in de periode 2011-2014 negatief
beïnvloed. Er is geen onderzoek gedaan naar de mate waarin inzet van ingekochte reintegratietrajecten de effectiviteit van digitale dienstverlening of face-to-face dienstverlening kan
beïnvloeden. Het is daarom niet bekend of en in hoeverre de afschaffing van het re-

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

64

integratiebudget WW de effectiviteit van digitale dienstverlening of de effectiviteit van face-to-face
dienstverlening heeft beïnvloed.
Intensieve dienstverlening van UWV in de periode 2012-2013 leidt tot meer uitstroom naar werk
dan alleen e-dienstverlening en een groepsgesprek in de 4e maand WW. Het verschil in baankans
bedraagt 2,4 procentpunt na 12 maanden WW. Daarmee zijn deze contactmomenten ongeveer
even effectief of zelfs effectiever dan de re-integratietrajecten die tot 2012 voor WW’ers werden
ingekocht. De intensieve dienstverlening van UWV bestond in de periode 2012-2013 uit
herhaaldelijk persoonlijk contact met de adviseur werk in de vorm van persoonlijke gesprekken in
de 4e, 7e, 10e maand WW. Daarnaast kreeg een deel van de WW’ers in de intensieve dienstverlening
een passend werkaanbod inclusief persoonlijk gesprek in de 12e maand WW, competentietesten
en/of workshops aangeboden. Vanwege de lage prijs per gesprek (€ 65) in combinatie met de
gemiddelde effectiviteit zijn deze persoonlijke contactmomenten – in aanvulling op digitale
dienstverlening – naar verwachting kosteneffectief. Gesprekken met de adviseur werk zijn daarbij
extra effectief voor jongeren tussen 18 en 27 jaar. Of de persoonlijke dienstverlening plaatsvindt
in de vorm van een individueel gesprek, een groepsgesprek, of telefonisch maakt voor de kans op
een baan niet veel uit.
Er is geen onderzoek gedaan naar het effect van alleen e-dienstverlening versus alleen face-to-face
dienstverlening op de baankans van WW’ers. Wel blijkt uit de internationale literatuur dat het
zoeken naar werk via het Internet de kans op een baan verhoogt. Of de omschakeling van
intensieve face-to-face bemiddeling naar meer digitale dienstverlening heeft geleid tot een lagere
kans op een baan voor WW’ers, is niet bekend omdat geen onderzoek beschikbaar is naar de
vervanging van persoonlijke dienstverlening door digitale dienstverlening. Zo’n onderzoek zou zo
zuiver mogelijk de impact van de omslag naar meer digitale dienstverlening op de kans op werk
vanuit WW moeten schatten door te corrigeren voor andere factoren die deze uitstroomcijfers
beïnvloeden, zoals de financiële crisis, de beperking van de maximale WW-duur en de afschaffing
van het re-integratiebudget WW.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

65

Literatuur
Aarts L. e.a. (2013). Eindevaluatie ProPOM. APE rapport nr. 5-931. Den Haag: APE.
Ongepubliceerd rapport.
Belot M., Kircher P., Muller P. (2015). Does searching broader improve job prospects? Evidence
from variations of online search. Artikel nog niet openbaar.
Berg G.J. van den., Kjaersgaard L., Rosholm M. (2012). To Meet or Not to Meet (Your Case
Worker) – That is the Question. IZA DP No. 6476
Brodersen S.T.H., Dimova S., Rosholm M. (2014b). Do ALMPS affect labor demand? The effect
of meetings with caseworkers on vacany duration. Chapter 1 of PhD thesis “Essays on Job
Search Assistance and Labor Market Outcomes”.
Brodersen S.T.H., Dimova S., Rosholm M. (2014a). Do caseworker meetings matter (in the long
run)? A cyclical view of ALMPs and individual labor market outcomes. Chapter 2 of PhD
thesis “Essays on Job Search Assistance and Labor Market Outcomes”.
CBS (2014). ICT gebruik van personen naar persoonskenmerken. www.statline.cbs.nl
CBS (2015). Aantal WW-uitkeringen 15-65 jaar; in- en uitstroom per maand. www.statline.cbs.nl
CBS (2015b). Vacatures; SBI 2008; naar economische activiteit en bedrijfsgrootte
CBS (2015c). Sociale zekerheid; kerncijfers, uitkeringen naar uitkeringssoort. www.statline.cbs.nl
CBS (2015d). Werkloosheidswet, uitkeringen naar regio, leeftijd en geslacht. www.statline.cbs.nl
Convenant ABU – UWV WERKbedrijf 29 oktober 2012.
DESAN Research Solutions (2012-2014). Klantgerichtheidsmonitor werkzoekenden 0-3 maanden
2012-2014.
DESAN Research Solutions (2012-2014). Klantgerichtheidsmonitor werkzoekenden 4-12
maanden 2012-2014.
Eck M. van (2014). Online stimuleren van gewenst gedrag. UWV Kennisverslag 2014-2
FNV (2013). Eindresultaten onderzoek FNV naar werk.nl.
Gillebaard H., Vankan A. (2013). De digitale (zelf)redzaamheid van de burger: ondersteuning bij
de Digitale Overheid 2017. Dialogic. Publicatienummer 2013.074-1258

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

66

Graaf-Zijl M. de, Groot I., Hop J.P. (2006). De weg naar werk. Onderzoek naar de doorstroom
tussen WW, bijstand en werk, vóór en na de SUWI operatie. SEO-Rapport 2006-887,
Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek
Hägglund P. (2006). Job-search assistance using het Internet: experiences from a swedish random
experiment. International Journal of Manpower, 27 (5) pp. 434-451
Havinga H. (2014). Ontwikkeling en invoering van de Werkverkenner. UWV Kennisverslag 20143.
Helden W.J. van e.a. (2013). De burger gaat digitaal. De Nationale ombudsman
Heyma A., Klaveren C. van (2008). Uitzendbaan versus direct dienstverband: vergelijking
loopbanen CWI-cliënten. SEO rapport nr. 2008-12. Amsterdam: SEO Economisch
Onderzoek.
Heyma A., van der Werff S. (2014). Een goed gesprek werkt. SEO-Rapport 2013-72, Amsterdam:
SEO Economisch Onderzoek.
Heyma (2015 – nog te verschijnen). Tijd voor effectiviteit van re-integratiedienstverlening WW.
Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek.
Hilbers P. (2012). Doorstroom van de WW naar bijstand 2001-2012. UWV Kennismemo 12-01.
Hornyák G., Seppenwoolde A. (2015). Online dienstverlening en face-to-face contact. UWV
Kennisverslag 2015-1.
Inspectie SZW (2013). Literatuuranalyse Dienstverlening oudere werklozen. Projectnummer
R13/05b.
Inspectie SZW (2014). Kansen voor oudere Ww’ers (45+)! Rapport nr. R14/02. ISBN 978-905079-271-4.
Inspectie SZW (2015). De cyberweg naar werk. Volgonderzoek jongeren in de WW. NvBProgramma D – 15/03e.
Kluve J. (2010). The effectiveness of European active labor market programs. Labour Economics,
17(6), pp.904-918
Koning J. de, de Hek P., Mallee L., Groenewoud M., Zwinkels W. (2015). Experimenteel
onderzoek intensieve dienstverlening versus basisdienstverlening bij UWV. SEOR/Epsilon
Research/Regioplan.
Kuhn P., Mansour H. (2013). Is Internet job search still ineffective? The Economic Journal, 124,
pp. 1213-1233.
Lammers M., Kok L., Wunsch C. (2013). Langetermijneffecten van re-integratie. SEO-rapport
2013-49, Amsterdam: SEO Economisch Onderzoek.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

67

Lechner M., Wunsch C. (2009). Are Training Programs More Effective When Unemployment is
High? Journal of Labor Economics, 27(4), pp. 653-692.
Measure works (2013). Performance Scan uwv.nl en werk.nl. In opdracht van FNV.
Middlemas J. (2006). Jobseekers allowance intervention pilots quantitative evaluation. Department
for Work and Pensions, research report no. 382.
Nivalainen H. (2014). Internet-based employer search and vacancy duration: evidence from
Finland. Labour 28 (1) pp. 112-140
Pedersen J.M., Rosholm M., Svarer M. (2012). Experimental Evidence on the Effects of Early
Meeting and Activation. IZA DP no. 6970
PIAAC (2013). PIAAC: Kernvaardigheden voor werk en leven. Resultaten van de Nederlandse
Survey 2012.
Programma Redesign. Stand van zaken businesscase december 2014.
Rens C. van, Oomens S., Kessel N. van (2012). Toegankelijkheid van de e-dienstverlening WW
van UWV. ITS rapport, projectnummer 34001052.
Samenwerkingsovereenkomst tussen ABU en UWV WERKbedrijf, 24 juni 2014.
UWV jaarverslagen 2011-2014.
UWV (2012-2014). Internet rapportages werk.nl
UWV (2014). Na de WW in de bijstand. De doorstroom van WW naar bijstand per gemeenten tot
en met 2015. Amsterdam, UWV.
UWV (2015). Flexwerk na de WW. Amsterdam, UWV.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

68

Bijlage A Gesprekspartners
UWV
Hans van Straaten
Joost Miedema
Han van der Heul
Nico de Boer
Stephanie Korporaal

– Bestuursadviseur
– Hoofd programmabureau Redesign
– Kenniscentrum
– manager Cliëntenparticipatie
– adviseur Cliëntenparticipatie

Miriam Jasperse
Hein Reijnen
Wim Erkelens
Paul Winkel
Jur Hosman
Latifa Bouchequif
Nicole Luttenberg
Ria Baars
Manuel Stoffels
Chris Peters

– manager werkzoekendendienstverlening
– adviseur werk
– manager werkgeversdienstverlening
– manager werkzoekendendienstverlening
– adviseur werk
– manager werkgeversdienstverlening
– manager werkzoekendendienstverlening
– adviseur werk
– manager werkzoekendendienstverlening
– manager werkgeversdienstverlening

14 WW’ers, 8 werkgevers (anoniem)

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

69

Bijlage B Scores op stellingen
klanttevredenheid onderzoek DESAN
Naast de rapportcijfers voor tevredenheid met de totale dienstverlening op het Werkplein en de
rapportcijfers voor onderdelen van de dienstverlening van UWV, wordt aan respondenten in de
klanttevredenheidsmetingen gevraagd om aan te geven in hoeverre zij het eens zijn met
verschillende stellingen (helemaal mee eens, mee eens, niet eens/niet oneens, mee oneens, helemaal
mee oneens). In onderstaande tabel geeft de 2e en 4e kolom de gemiddelde score weer op een
vijfpuntsschaal (5 = helemaal mee eens, 1 = helemaal mee oneens). Per onderwerp zijn de stellingen
van hoog naar laag gerangschikt op de gemiddelde score voor WW-klanten met 0-3 maanden WW
op het moment dat zij de enquête invulden. Het meest positief beoordeelde aspect staat dus steeds
bovenaan. De 3e en 5e kolom geeft het gemiddelde rapportcijfer weer op basis van de gemiddelde
score op een vijfpuntsschaal zoals berekend door DESAN (gemiddelde rapportcijfer = 2,25 *
gemiddelde score vijfpuntsschaal – 1,25).
Klanten meest tevreden over respectvolle beantwoording van vragen tijdens
persoonlijk contact met de adviseur werk van UWV

Gemiddelde
rapportcijfer

4-12 maanden WW

Gemiddelde
rapportcijfer

Gemiddelde,
vijfpuntsschaal

0-3 maanden WW

Gemiddelde,
vijfpuntsschaal

Tabel B.1

Stellingen over aanvraag WW-uitkering en werk.nl
Ik hoef bij inschrijving en aanvraag niet meer informatie te
geven dan nodig is

3,7

7,0

Het aanvragen van mijn uitkering bij UWV is eenvoudig

3,7

7,0

Werk.nl helpt mij bij wat ik op de site moet doen

3,6

6,8

3,6

6,8

De indeling van werk.nl is overzichtelijk

3,4

6,4

3,5

6,5

Op werk.nl hoef ik niet vaker te klikken dan nodig is

3,3

6,3

3,3

6,2

Werk.nl werkt voldoende

3,2

6,0

3,1

5,8

De taken in mijn werkmap helpen mij bij het nakomen van mijn
afspraken met UWV

3,9

7,6

3,9

7,5

Het is duidelijk hoe ik de werkmap kan gebruiken

3,8

7,2

3,8

7,3

De werkmap werkt voldoende

3,6

6,9

3,5

6,6

De werkmap ondersteunt mij bij het zoeken naar werk

3,3

6,3

3,3

6,1

De teksten op werk.nl zijn kort en bondig

3,7

7,1

3,7

7,1

In mijn CV op werk.nl kan ik alle informatie kwijt die ik
belangrijk vindt

3,5

6,7

3,6

6,8

Werk.nl biedt goede tips en adviezen

3,4

6,5

3,3

6,3

Stellingen over de Werkmap

Stellingen over de informatie op werk.nl

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK

70

Gemiddelde
rapportcijfer

Gemiddelde,
vijfpuntsschaal

4-12 maanden WW

Gemiddelde
rapportcijfer

Gemiddelde,
vijfpuntsschaal

0-3 maanden WW

Stellingen over de informatie op werk.nl
De informatie op werk.nl geeft antwoord op mijn vragen

3,4

6,4

3,4

6,4

Op werk.nl is de informatie die ik zoek gemakkelijk te vinden

3,4

6,4

3,4

6,4

Werk.nl ondersteunt mij bij het zoeken naar werk

3,2

6,0

3,2

5,8

Op werk.nl staan voor mij geschikte vacatures

2,8

5,1

2,8

5,0

De adviseur werk van UWV beantwoordt mijn vragen
respectvol

3,8

7,2

3,9

7,5

Ik krijg snel een reactie via de werkmap als ik een vraag heb

3,8

7,2

3,9

7,4

De adviseur werk van UWV komt met mij gemaakte afspraken
na

3,7

7,0

3,9

7,4

De berichten en antwoorden van de adviseur werk van UWV
zijn duidelijk

3,7

7,0

3,8

7,2

Bij vragen via de werkmap krijg ik van de adviseur werk van
UWV antwoord waar ik mee verder kan

3,5

6,6

3,6

6,9

Werk.nl informeert mij over welke verplichtingen ik heb, die
horen bij het ontvangen van een uitkering

3,9

7,5

4,0

7,7

Het is duidelijk wat UWV van mij verwacht

3,8

7,3

3,9

7,5

UWV informeert mij op tijd over wijzigingen die voor mij
belangrijk zijn

3,7

7,0

3,8

7,2

UWV is telefonisch goed bereikbaar

3,6

6,8

3,6

6,9

Ik weet waar ik vragen kan stellen over het zoeken naar werk

3,6

6,8

3,7

7,1

Het is duidelijk wat ik van de dienstverlening van UWV kan
verwachten

3,5

6,7

3,6

6,9

De informatie tijdens de bijeenkomst was duidelijk

3,9

7,6

De bedoeling van de bijeenkomst op het UWV-kantoor is mij
duidelijk uitgelegd

3,6

6,8

De bijeenkomst op het UWV-kantoor past bij wat ik nodig heb

3,3

6,1

De adviseur werk van UWV beantwoordt mijn vragen
respectvol

4,1

8,0

De adviseur werk toont begrip voor mijn situatie

4,0

7,8

Op mijn vragen krijg ik van de adviseur werk van UWV een
antwoord waarmee ik verder kan

3,8

7,4

De adviseur werk bereidt zich goed voor op een gesprek met
mij

3,8

7,3

Het gesprek met de adviseur werk motiveert mij bij het zoeken
naar werk

3,6

7,9

Stellingen over contact met de adviseur werk (e-coach)

Stellingen over de diensten van UWV

Scores op stellingen over bijeenkomsten op het UWV kantoor

Stellingen over de adviseur werk (persoonlijk contact)

Bron: KGM 2013-2 (DESAN, 2013). De cijfers uit de tweede meting van 2013 zijn de meest recente die
beschikbaar zijn. In 2014 rapporteert DESAN de individuele scores op stellingen niet meer volledig, dan
worden alleen nog rapportcijfers genoteerd voor stellingen waarvan het rapportcijfer ten opzichte van de
vorige meting sterk is veranderd.

SEO ECONOMISCH ONDERZOEK