Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2016–2017

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

601
Vragen van de leden De Boer en Aukje de Vries (beiden VVD) aan de
Staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu over een tweede intercity van en
naar Fryslân (ingezonden 8 november 2016).
Antwoord van Staatssecretaris Dijksma (Infrastructuur en Milieu) (ontvangen
28 november 2016).
Vraag 1
Bent u bekend met de werkgroep Spoor in Fryslân en de brief die deze
werkgroep op 5 november jl. aan de Tweede Kamer heeft gestuurd? Wat
vindt u van deze brief?
Antwoord 1
De Werkgroep Spoor in Fryslân is een groep vrijwilligers met veel kennis van
het spoor, die zich inzet voor het verbeteren van het spoorvervoer in Fryslân.
Ik begrijp de zorgen van de werkgroep. Alle betrokken partijen zouden het
liefst in december de tweede Intercity opnemen in de dienstregeling, zoals
NS en Fryslân in 2012 afgesproken hebben. Maar er bleken problemen te zijn
met de tractie- en energievoorziening. NS, ProRail en Fryslân hebben hard
gewerkt om een oplossing te bedenken. Gelukkig is dat nu gelukt. Op
16 november 2016 hebben NS, Fryslân en ProRail afgesproken dat de tweede
intercity naar verwachting eind 2017 gaat rijden op het traject Leeuwarden –
Zwolle.
Vraag 2
Hoe luiden de oorspronkelijke afspraken dat er een tweede intercity tussen
Fryslân en Zwolle zou komen en wie waren partij bij deze afspraken? Hoe
hard waren c.q. zijn deze afspraken? Hoeveel betaalt de provincie Fryslân
mee aan de extra trein en/of hoe ziet de rest van de financiering eruit?
Antwoord 2
De provincie Fryslân en NS hebben eind 2012 een aantal afspraken gemaakt.
Een daarvan is dat NS met ingang van de dienstregeling 2017 op werkdagen
vier treinen per uur zou rijden tussen Leeuwarden en Meppel. Per uur rijden
er dan twee stoptreinen tussen Leeuwarden en Meppel plus twee intercity’s
tussen Leeuwarden en Zwolle. Randvoorwaarden waren wel dat de infrastructuur en de capaciteitstoedeling door ProRail dit toestonden. IenM was geen
partij bij deze afspraken.

ah-tk-20162017-601
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

1

Via de Motie Koopmans is er in 2007 op de IenM-begroting € 160 miljoen
gereserveerd voor de Sporendriehoek Groningen-Zwolle-Leeuwarden. De
regio Noord-Nederland heeft zelf de regie over de inzet van deze middelen.
Een deel van dit bedrag is ingezet voor meer treinen en een snellere
verbinding van het Noorden met de Randstad. Fryslân draagt ook bij aan
deze dienstregel door de jaarlijkse exploitatievergoeding, die de Provincie aan
NS betaalt.
Vraag 3
Wat vindt u van het feit dat de afspraak blijkbaar niet wordt nagekomen, ook
gelet op het feit dat de provincie fors heeft geïnvesteerd om een tweede
volwaardige intercity naar de Randstad te realiseren?
Antwoord 3
Alle betrokken partijen zouden het liefst in december 2016 de tweede Intercity
opnemen in de dienstregeling 2017, zoals afgesproken. De voorziene extra
treinen vragen echter meer van de stroomvoorziening dan nu mogelijk is,
ProRail heeft de infrastructuur daarom overbelast verklaard. Dat is voor
overheden, vervoerders en reizigers heel jammer. NS, ProRail en Fryslân
hebben hard gewerkt om een technische oplossing te bedenken en de
benodigde financiering te regelen. Gelukkig zijn beide nu gelukt. De werkzaamheden zullen naar verwachting eind 2017 gereed zijn.
Vraag 4
Is een tweede intercityverbinding tussen Fryslân en de Randstad technisch te
realiseren? Zo nee, waarom niet? Kan dat met ingang van de dienstregeling
2017? Zo nee, waarom niet? Waarom heeft NS dan de afspraak met de
provincie gemaakt?
Antwoord 4
NS en Fryslân hebben afspraken over de extra intercity gemaakt met het
voorbehoud dat de infrastructuur dit zou kunnen faciliteren. Strikt genomen
kan de infrastructuur een tweede intercity aan, maar niet met het type treinen
dat NS kan inzetten. Met dubbeldekkers zou het bijvoorbeeld wel kunnen,
maar die heeft NS nodig op de drukste trajecten in de Randstad. Omdat NS
er aan hecht dat de gewenste dienstregeling binnen niet al te lange termijn
met het beschikbare materieel gerealiseerd kan worden, draagt zij in deze
bijzonder situatie bij om de tractie- en energievoorziening hiervoor geschikt te
maken.
Vraag 5
Wat zijn de knelpunten en hoe kunnen die opgelost? Hoe snel kan dat?
Antwoord 5
De tractie- en energievoorziening is onvoldoende om het voorziene treintype
te faciliteren. Dit heeft te maken met de grote afstand tussen de onderstations
op dit traject. Als er één onderstation uitvalt kan de «aanraakspanning» op de
rails hoger zijn dan wettelijk is toegestaan. Een te hoge aanraakspanning is
mogelijk gevaarlijk voor mensen en dieren die zich op of dichtbij het spoor
bevinden. Inzet van ander materieel is een mogelijkheid, maar NS heeft
dergelijke treinen niet beschikbaar.
Inmiddels is duidelijk welke maatregelen nodig zijn om dit op te lossen.
ProRail bouwt al een extra onderstation in Heerenveen. Daarnaast zijn extra
aanpassingen nodig op enkele onderstations. ProRail is bezig met voorbereidende werkzaamheden en het bestellen van componenten. Deze zullen in de
loop van 2017 worden geïnstalleerd.
Vraag 6
Is het mogelijk om een extra intercityverbinding door een andere vervoerder
te laten verzorgen als NS het niet op zich wil nemen om een extra verbinding
tussen Fryslân en de Randstad te realiseren? Zo nee, waarom niet? Wie zijn
hierin mogelijk geïnteresseerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

2

Antwoord 6
NS en Fryslân willen graag zo snel mogelijk de extra intercityverbinding
realiseren en hebben uitvoerig gekeken naar de verschillende mogelijkheden
om al op korte termijn een extra intercity in te zetten. Het inzetten van andere
treintypen, eventueel van andere vervoerders, blijkt echter praktisch niet
haalbaar te zijn. In overleg met alle partijen is besloten dat NS de tweede
intercity inpast zodra ProRail klaar is met de werkzaamheden.
Vraag 7
Kunnen deze vragen worden beantwoord vóór het Notaoverleg over het
Meerjarenprogramma Infrastructuur, Ruimte en Transport (MIRT) voorzien op
28 november 2016?
Antwoord 7
Ja.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2016–2017, Aanhangsel

3