2020D29248

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat heeft een aantal
vragen en opmerkingen aan de Staatssecretaris van Economische Zaken
en Klimaat voorgelegd over de Geannoteerde agenda Raad voor
Concurrentievermogen over onderzoek en innovatie op 21 juli 2020
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 494), het Antwoord op vragen commissie over
de geannoteerde agenda informele videoconferentie Raad voor Concurrentievermogen op 29 mei 2020 (Kamerstuk 21 501-30, nr. 487), het
Antwoord op vragen commissie over geannoteerde agenda videoconferentie informele Raad voor Concurrentievermogen op 15 mei 2020
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 484), het Verslag ministeriële videoconferentie
toerisme van 27 april 2020 (Kamerstuk 21 501-30, nr. 485), de Antwoorden
op vragen commissie over de geannoteerde agenda high level videoconferentie over de Coronacrisis en toerisme op 27 april 2020 (Kamerstuk
21 501-30, nr. 482), het Verslag ministeriële videoconferentie over
onderzoek en innovatie en het Coronavirus van 7 april 2020 (Kamerstuk
22 112, nr. 2866), de Antwoorden op vragen commissie over o.a. de
geannoteerde Agenda informele Raad voor Concurrentievermogen 19 en
20 maart 2020 (Kamerstuk 21 501-30, nr. 480), de Kabinetsappreciatie
«toerisme en vervoer» (Kamerstuk 22 112, nr. 2878), het Verslag van de
ministeriële videoconferentie van 20 mei 2020 over het pakket Toerisme
en transport 2020 (Kamerstuk 21 501-30, nr. 490), het Verslag informele
videoconferentie Raad voor Concurrentievermogen op 15 mei 2020
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 489), het Verslag informele videoconferentie
Raad voor Concurrentievermogen onderdeel ruimtevaart van 29 mei 2020
(Kamerstuk 21 501-30, nr. 493), het Verslag ministeriële videoconferentie
over onderzoek en innovatie, 29 mei 2020 (Kamerstuk 21 501-30, nr. 491)
en de Kabinetsappreciatie Witboek over kunstmatige intelligentie
(Kamerstuk 26 643, nr. 697)
De voorzitter van de commissie,
Renkema
De adjunct-griffier van de commissie,
Jansma

nds-tk-2020D29248

1

Inhoudsopgave
I
II

blz.

Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Antwoord / Reactie van de Minister en Staatssecretaris

2
5

I Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda van de Raad voor Concurrentievermogen over onderzoek en
innovatie op 21 juli 2020 en hebben daar nog enkele vragen en opmerkingen over.
De leden van de VVD-fractie lezen dat er voor Nederland een aantal
belangrijke aandachtspunten zijn bij de inzet van O&I ten behoeve van het
Europees herstel. Daarbij wordt gesproken over een transitie die kan
worden versneld. Aan welke stappen denkt de Staatssecretaris om deze
versnelling plaats te laten vinden? In hoeverre spreken we al van een
versnelde transitie?
De leden van de VVD-fractie lezen dat Nederland van mening is dat bij de
inzet van O&I een goede balans moet zijn tussen bottom-up, fundamenteel onderzoek en thematisch onderzoek. Wat is een «goede balans»?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Europese Commissie een
gewijzigd voorstel heeft gedaan voor Horizon Europe en dat daarmee
meer middelen zouden worden vrijgemaakt. Kan de Staatssecretaris
toelichten wat volgens haar de wenselijke verdeling van deze extra
middelen zou zijn? Hoe is het draagvlak voor deze verdeling? Daarnaast
lezen deze leden dat het kabinet verduidelijking over de verdeling van
middelen wenselijk acht en dat dit waar nodig moet worden vastgelegd in
de Horizon- Europe verordening. Deze leden steunen het kabinet hierin.
Kan het kabinet toelichten of er steun is voor dit standpunt? Welke acties
overweegt het kabinet in het geval dit standpunt niet wordt gesteund? Zijn
er andere mogelijkheden om meer transparantie en een wenselijke
verdeling van middelen te bereiken via de Horizon- Europe verordening?
Wat wordt er precies bedoeld onder «burgerwetenschap»? Wat houdt de
pilot «Plastic Pirates – go Europe» in? Waarom ziet Nederland het belang
van dit pilot in? Op welke manier wil Nederland niet-wetenschappers een
stem in het onderzoeksproces geven? Op welke manier zal Nederland de
waarde van open science en het benutten van onderzoeksinfrastructuren
in burgerwetenschap benadrukken? Wat wordt er precies bedoeld met
onderzoeksinfrastructuren in burgerwetenschap? Wat bedoelt Nederland
dat er in een Europees project aandacht nodig is voor interdisciplinaire
samenwerking? Op welke manier gaat Nederland dat willen toepassen
binnen Europees innovatiebeleid?
De leden van de VVD-fractie vragen voorts wie de doelgroep is bij
burgerwetenschap. Hoe wordt gewaarborgd dat alle Nederlanders
worden bereikt? Waarom wordt het thema van het Pilot burgerschapswetenschap van bovenaf opgelegd, in plaats van bottom-up? Waarom is de
Minister van mening dat een dergelijke pilot het beste kan worden
uitgevoerd via de Raad? Waarom kiest de Minister er niet voor om dit
gewoon nationaal uit te voeren?

2

Verder vragen de leden van de VVD-fractie of de Staatssecretaris de
resultaten van het subprogramma «met en voor de wetenschap» kan
toelichten. Hoe, en op welke schaal, worden op dit moment burgers
betrokken bij onderzoek? Is de Staatssecretaris voornemens dit meer te
stimuleren? Welke zichtbare resultaten worden van dit subprogramma
verwacht? Is dit volgens het kabinet een kosteneffectieve methode om
innovatiegeld te besteden?
De leden van de VVD-fractie vragen welke rol de Staatssecretaris ziet voor
Europa in de uitrol van waterstof. Is de Staatssecretaris het met deze
leden eens dat we in de transitie ook gebruik moeten maken van grijze
waterstof? Op welke wijze gaat de Staatssecretaris grijze waterstof in de
overgang stimuleren? Voorts vragen deze leden of het klopt dat de
beschikbaarheid van groene waterstof nog schaars is. Tot slot vragen deze
leden op welke termijn waterstof breed uitgerold kan worden.
Dan hebben de leden van de VVD-fractie nog vragen over de opvolging
van de motie-Veldman/ Paternotte (Kamerstuk 32 637, nr. 307). Zo vragen
zij hoe het staat met de uitvoering hiervan. Deze motie blijkt nu weer
relevant aangezien de Duitse regering de Vor-Ort ApothekenStärkungsgesetz (VOASG) bij de Bondstag ter behandeling heeft
ingediend. Hoe staat het kabinet tegenover deze wetgeving en het risico
dat het de Europese markt verstoort? Wat voor acties neemt de Staatssecretaris hierop?
De leden van de VVD-fractie lezen in het Verslag informele videoconferentie Raad voor Concurrentievermogen op 15 mei 2020 dat er een aantal
lidstaten vroeg naar de plannen van de Commissie voor de interactieve
website voor Europese toeristen. Deze leden vragen of de Staatssecretaris
ook voorstander is van het realiseren van zo een website. Zo ja, hoe gaat
de Staatssecretaris ervoor zorgen dat deze website zo snel mogelijk
gerealiseerd wordt, voordat deze mogelijk achterhaald is door nieuwe
ontwikkelingen?
De leden van de VVD-fractie lezen ook dat de meeste lidstaten aangaven
voor het opheffen van de grensmaatregelen te zijn. Hierbij vragen zij of de
Staatssecretaris van mening is dat dit via Europees gestelde protocollen
moet gebeuren. Indien dit niet het geval is, leidt dit niet tot een discriminatieprincipe, aangezien landen, zoals nu ook al gebeurt, in dat geval
onderling afspraken maken?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van de voor dit schriftelijk overleg geagendeerde stukken. Zij hebben
daarover de volgende vragen en opmerkingen.
Geannoteerde agenda Raad voor Concurrentievermogen over onderzoek
en innovatie
Europees herstelvermogen
De leden van de CDA-fractie onderschrijven in het licht van de Geannoteerde agenda Raad voor Concurrentievermogen over onderzoek en
innovatie een gezamenlijke, gecoördineerde aanpak nu en in de toekomst
én versterking van digitale ontwikkelingen en vaardigheden alsmede
innovatieve oplossingen door innovatieve mkb-bedrijven, startups en
scale-ups. Zij wijzen op het belang van verbreding naar het brede
mkb(-peloton) en zijn benieuwd of het kabinet bij deze opgave ook een
uitgebreidere rol ziet voor de Digitale mkb-werkplaatsen en regionale

3

ontwikkelingsmaatschappijen. Hoe zou deze rol zou kunnen worden
versterkt?
Daarnaast vragen deze leden in hoeverre lidstaten ook het belang zien van
het versterken van de Europese maakindustrie en haar kennispositie, door
deze te beschermen en beter te positioneren tegen oneerlijke
mededinging van bedrijven uit derde landen bij onder andere aanbestedingen waar bijvoorbeeld staatssteun aan de orde is. Is het kabinet bereid
ook dit onderwerp onder de aandacht te brengen?
Om dergelijke oneerlijke én ongewenste mededinging tegen te gaan, lijkt
alleen een opslag via het International Procurement Instrument (IPI) deze
leden onvoldoende. Hoe kijkt het kabinet aan tegen het mogelijk maken
dat bij regionale aanbestedingen drempels worden opgeworpen tegen
bedrijven uit landen die hun markten afschermen, staatssteun bieden of
beide?
De leden van de CDA-fractie begrijpen dat in reactie op de coronacrisis
onder andere Horizon Europe – het Europese kaderprogramma voor
onderzoek en innovatie – is gewijzigd om extra middelen vrij te maken
voor vitaal onderzoek op het gebied van gezondheid, veerkracht en de
groene en digitale transitie. Zij steunen de inzet van het kabinet dat
verduidelijking over de verdeling van middelen wenselijk is. Welke
verdeling of verdelingsmethode heeft het kabinet hier zelf voor ogen?
De leden van de CDA-fractie vinden een gecoördineerde en Europese
benadering voor burgerwetenschap («citizen science») interessant. Zij
delen de mening dat het voor Nederland belangrijk is om meer
niet-wetenschappers een stem in het onderzoeksproces te geven. Op
welke wijze(n) wil het kabinet burgers betrekken bij de inrichting en
uitvoering van het Horizon Europe strategisch plan en de missies?
Ziet het kabinet daarbij meerwaarde in een regionale aanpak, waarin
burgerwetenschapsprojecten verspreid over de regio’s in de lidstaten
plaatsvinden? Hoe wil het kabinet verder bewerkstelligen dat dergelijke
projecten (in de toekomst) breed in de samenleving landen, bijvoorbeeld
door de bekendheid ervan te vergroten?
De Europese Commissie moet op 8 juli 2020 haar EU-strategie voor
waterstof hebben gepresenteerd. Hoe kijkt het kabinet naar deze strategie,
de plannen en pilotprojecten aan en wat is Nederlands eigen inzet op dit
onderwerp? Waar liggen voor Nederland kansen als het gaat om het
creëren van sterke, op waterstof gebaseerde waardeketens en industrieën? Op welke plekken en/of in welke regio’s ziet het kabinet potentie?
Deze leden hebben kennisgenomen van het feit dat de Europese
Commissie een onderzoek is gestart naar hoezeer de regels die Apple
hanteert voor appontwikkelaars/-aanbieders ten aanzien van het distribueren van apps de mededinging beperken.1 In 2019 kondigde ook de
Autoriteit Consument en Markt (ACM) een onderzoek aan naar mogelijk
misbruik van de machtspositie van Apple op de Nederlandse markt via de
App Store.2. Klopt het dat de Commissie Nederland heeft gevraagd om te
reageren op het Europese onderzoek? Zo ja, heeft Nederland al een
reactie geformuleerd voor de Europese Commissie? Hoe luidt deze?
Wanneer zal het ACM-onderzoek zijn afgerond?

1
2

https://ec.europa.eu/commission/presscorner/detail/en/ip_20_1073.
https://www.acm.nl/publicaties/acm-start-onderzoek-misbruik-machtspositie-apple-app-store.

4

Het kabinet heeft zijn standpunt over de implementatie van een ex-ante
toezichtsinstrument bepaald. Hieruit maken deze leden op dat het kabinet
bevoegdheden wil neerleggen bij een onafhankelijke Europese instelling.
Deze leden kunnen zich deze keuze voorstellen. Zij begrijpen dat het
Nederlandse standpunt over het ex ante-instrument is dat dit per casus
wordt toegepast, leidt tot onderzoek en vervolgens tot eventuele
maatregelen. Kan het kabinet toelichten hoe het dit ziet en of het niet
verstandig zou zijn en preventief zou werken om vooraf ook gedragsregels
met elkaar af te spreken waarop eveneens kan worden gehandhaafd
zonder dat specifiek casuïstisch onderzoek nodig is?
Naar aanleiding van de kabinetsappreciatie van het witboek over
Kunstmatige intelligentie vragen deze leden naar de stand van zaken ten
aanzien van de uitvoering van de aangenomen motie-Van den
Berg/Wörsdörfer over een onderzoek naar de ongewenste effecten van
algoritmes (Kamerstuk 21 501-33, nr. 748).
Vragen en opmerkingen van de D66-fractie
De leden van de D66 hebben kennisgenomen van de geannoteerde
agenda voor de informele Raad voor Concurrentievermogen op 21 juli
2020. Deze leden willen hierover nog enkele vragen stellen.
De leden van de D66-fractie waarderen dat het Duits voorzitterschap
aandacht heeft voor de rol van het hoger onderwijs, onderzoek en
innovatie in het Europees herstelvermogen. Onder andere het versterken
van het Europese onderzoeks- en wetenschapssysteem in de toekomstige
Europese onderzoeksruimte wordt besproken. Deze leden vragen het
kabinet om toe te lichten wat de grootste knelpunten zijn om tot een
Europese onderzoeksruimte te komen. Is er een gedegen analyse en een
roadmap? Zo niet, welke aanpak hanteren de lidstaten of de Commissie
dan om tot een Europese onderzoeksruimte te komen? Verder vragen
deze leden nadere besluitvorming over Horizon Europe wordt verwacht en
wat de belangrijkste discussiepunten zijn.
De leden van de D66-fractie verwelkomen de ambitie om de EU koploper
te maken in waterstofonderzoek en het verdienvermogen een stevige
impuls geven via sterke, op waterstof gebaseerde waardeketens en
industrieën. Deze leden vragen de regering te verduidelijken of het
voorstel een uitwerking is van groene waterstof als een van de missies in
Horizon Europe, of dat dit onderzoeksprogramma niet met de missies te
maken heeft. Tevens vragen deze leden in hoeverre de Nationale
Wetenschapsagenda en het missiegedreven innovatiebeleid een bijdrage
leveren aan deze ambitie op groene waterstof.
II Antwoord / Reactie van de Staatssecretaris

5