Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2019–2020

35 470 XIII

Jaarverslag en slotwet Ministerie van
Economische Zaken en Klimaat 2019

Nr. 7

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 15 juni 2020
De vaste commissie voor Economische Zaken en Klimaat, belast met het
voorbereidend onderzoek van dit wetsvoorstel, heeft de eer verslag uit te
brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven
antwoorden. De vragen zijn op 28 mei 2020 voorgelegd aan de regering.
De vragen zijn op 28 mei 2020 voorgelegd aan de Minister van Economische Zaken en Klimaat. Bij brief van 10 juni 2020 zijn ze door de
Minister van Economische Zaken en Klimaat beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Renkema
Adjunct-griffier van de commissie,
Kruithof

kst-35470-XIII-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

1

1
Welke indicatoren worden gebruikt om het functioneren van economie en
markten te beoordelen?
Antwoord
In 2012 is er voor het laatst een uitgebreide set aan prestatieindicatoren
gehanteerd voor dit begrotingsartikel. In de jaren daarna is dat beperkt tot
enkele meetbare kengetallen in het licht van telecom en consumenten. In
plaats van deze kengetallen is de afgelopen jaren steeds meer overgegaan
op het in de begroting formuleren van inhoudelijke doelen en beleidsdoelstellingen voor specifieke markten en beleidsdossiers. In het Jaarverslag/
Slotwet wordt vervolgens per specifiek dossier verantwoording afgelegd
over het bereiken van deze doelen.
In 2021 vindt de beleidsdoorlichting van het begrotingsartikel «Goed
functionerende economie en markten» plaats. Daarin zullen indicatoren
worden gebruikt om de doeltreffendheid en doelmatigheid van ingezet
beleid te toetsen.
2
Hoe is de daling in het aantal startups in de Wet Bevordering Speur- en
Ontwikkelingswerk (WBSO) te verklaren?
Antwoord
Naar aanleiding van de meest recente WBSO-evaluatie,1 ben ik een
onderzoek gestart naar de terugloop van het aantal WBSO-gebruikers
vanaf 2015. In mijn brief van 17 september 20192 heb ik u aangegeven dat
de eerste fase van dit onderzoek door RVO is afgerond. Ik heb u toen
gemeld dat de afname van het aantal gebruikers na 2015 wordt veroorzaakt door een teruglopend aantal nieuwe gebruikers van de WBSO ten
opzichte van de jaren daarvoor. In de periode 2009 tot en met 2015 was er
een piek in het aantal nieuwe aanvragers. Daarvoor lag het aantal nieuwe
aanvragers ook lager. Naar de achtergrond van het stijgen en weer
afnemen van het aantal nieuwe gebruikers doet RVO.nl op dit moment
nader onderzoek. De afronding van dit onderzoek was voorzien voor de
eerste helft van 2020, maar is helaas vertraagd. Dit heeft er onder andere
mee te maken dat RVO voor dit vervolgonderzoek gebruik maakt van data
van het CBS. De meest actuele data van het CBS die daarvoor nodig zijn,
zijn pas recent beschikbaar gekomen. Ik verwacht u uiterlijk met Prinsjesdag over de resultaten te informeren.
3
Waarom wordt er minder gebruik gemaakt van de middelen in het
Toekomstfonds?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 28 voor de verklaring van de onderbenutting
van het Toekomstfonds per regeling.
4
Hoe wordt gezorgd dat er een goede bestemming wordt gevonden voor
de onbenutte middelen in het Toekomstfonds?
Antwoord
De niet benutte middelen van het Toekomstfonds in 2019, worden met de
1e suppletoire begroting 2020 conform de fondsconstructie weer
toegevoegd aan de begroting 2020 van de regelingen waarop de
onderuitputting in 2019 was opgetreden. Zo worden de middelen voor de
1
2

Kamerstuk 32 637, nr. 358
Kamerstuk 32 637, nr. 380

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

2

regeling Thematische Technology Transfer (TTT-regeling) ingezet voor de
1e tender (openstelling in 2019 maar committering in 2020) en de 2e
tender (openstelling in 2020, maar committering in 2021) van deze
regeling. Het niet benutte verplichtingen- en kasbudget van onder andere
de Seed, het Innovatiekrediet en de Vroegefasefinanciering wordt
toegevoegd aan het budget van 2020. Voor de SEED kan daarmee het
budget voor de najaarstender worden verhoogd, om zo meer goede
fondsplannen te honoreren. Op deze wijze worden tijdens de coronocrisis
meer middelen beschikbaar gesteld voor technostarters. Voor VFF zullen
deze middelen worden ingezet ten behoeve van het harmonisatietraject
met de regio’s. De niet benutte middelen van het Mkb-Actieplan worden
eveneens toegevoegd aan de begroting 2020 en blijven daarmee
beschikbaar voor de geoormerkte doelen in het Mkb-Actieplan, zoals de
digitalisering van het mkb en de MKB-deals. De niet benutte middelen van
de bijdrage RVO betreffen de meerjarige uitvoeringskosten samenhangend met Oncode Institute en de TTT-regeling.
5
Is de verwachting dat er meer geld nodig is dan de gebudgetteerde
uitgaven van 830 miljoen euro voor het bereiken van een veilig
Groningen?
Antwoord
In mijn brief van 18 september 2018 over de budgettaire gevolgen van de
gaswinning Groningen3 heb ik aangegeven dat er de komende jaren forse
kosten worden gemaakt voor de afhandeling van de schade als gevolg
van bodembeweging en voor de versterkingsoperatie. Voor de raming van
de schade is rekening gehouden met de kosten voor afhandeling van
fysieke schade aan gebouwen, immateriële schade en waardedaling. Voor
de kosten voor versterking is per woning gerekend met de beperkte
ervaringscijfers tot dan toe en dit is daardoor omgeven met grote
onzekerheden. Ook zijn de kosten voor versterking van scholen, zorg en
infrastructuur in de ramingen meegenomen. De totale brutokosten zijn in
september 2018 geschat op 3,5 tot 5,5 miljard euro. Alle kosten die nodig
zijn voor de veiligheid zijn voor rekening NAM.
Op dit moment wordt gewerkt aan actualisatie van de kosten voor schade
en versterken. Op dat moment dat ik meer zekerheid heb over de
toekomstige kosten zal ik uw Kamer hierover informeren.
6
Hoeveel aanvragen van de Stimuleringsregeling Duurzame Energieproductie (SDE+) zijn er vergund voor zon-op-water projecten?
7
Hoeveel SDE+-aanvragen zijn er ontvangen voor zon-op-water projecten
in 2019?
Antwoord 6 en 7
Zon-op-water projecten krijgen een aparte categorie in de SDE++ vanaf de
najaarsronde 2020. Op dit moment is er nog geen onderscheid tussen de
zon-PV-projecten op land en op water.
8
Zijn er inmiddels wijzigingen in vergunningprocedures voor geothermie
doorgevoerd?
Antwoord

3

Kamerstuk 33 529, nr. 524

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

3

Ja. Vanaf medio november 2019 is een tijdelijk beleidskader van kracht.
Dit kader is van toepassing op alle projecten die vanaf medio november
2019 voornemens zijn naar aardwarmte te boren. De vergunningprocedure sluit onder dit kader zoveel mogelijk aan op de systematiek die
onder het toekomstige nieuwe stelsel voor geothermie beoogd is.
9
Hoeveel geothermieprojecten zijn in bedrijf in Nederland?
Antwoord
Op dit moment wordt bij 19 geothermieprojecten aardwarmte gewonnen
(aantal gebaseerd op winningsplannen).
10
Hoeveel geothermieprojecten zijn er in 2019 middels subsidie
ondersteund?
Antwoord
In 2019 hebben 24 geothermieprojecten SDE+-subsidie ontvangen. Omdat
op dit moment een aantal projecten stilliggen, is het aantal in 2019
gesubsidieerde projecten hoger dan het aantal projecten dat in bedrijf is
(zie het antwoord op vraag 9).
11
Hoeveel biomassacentrales stonden gepland in 2019?
Antwoord
Het is mij niet bekend hoeveel biomassa-installaties er in 2019 gepland
stonden. Deze gegevens worden niet centraal bijgehouden.
12
Hoeveel SDE+-aanvragen zijn er vergund voor biomassacentrales in 2019?
Antwoord
In de voorjaarsronde SDE+ 2019 hebben 49 biomassaprojecten een
beschikking ontvangen (alles-, slib- en monomestvergisting, vergassing
en verbranding). Hiervan zijn negen projecten in de categorie biomassaverbranding met een vermogen groter dan 5 MW. Zodra de resultaten van
de najaarsronde SDE+ 2019 bekend zijn zal ik uw Kamer informeren over
de afgegeven beschikkingen.
13
Hoeveel SDE+-aanvragen zijn er ontvangen voor biomassacentrales in
2019?
Antwoord
In de voorjaarsronde SDE+ 2019 hebben 66 biomassaprojecten een
aanvraag ingediend (alles-, slib- en monomestvergisting, vergassing en
verbranding). In de najaarsronde SDE+ 2019 waren dit 61 aanvragen.
14
Hoeveel biomassaprojecten (biomassacentrales en bijstook) zijn vergund
in 2019?
Antwoord
Het is mij niet bekend hoeveel biomassa-installaties er in 2019 vergund
zijn. Deze gegevens worden niet centraal bijgehouden.
15
In hoeverre is in 2019 de begrotingsreserve Duurzame Energie gegroeid?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

4

Antwoord
Zoals uit tabel 28 op blz 70 van het EZK jaarverslag 2019 blijkt, is de
begrotingsreserve Duurzame Energie in 2019 per saldo met 916 miljoen
euro gegroeid naar een omvang van 3.155,1 miljoen euro.
16
Is bekend of na te gaan op wat voor boetes de extra boete-inkomsten van
de Autoriteit Consument en Markt (ACM), 11,5 miljoen euro meer dan
geraamd in 2019, betrekking hadden?
Antwoord
Nee. In de toelichting bij de ontvangstenmutaties is aangegeven dat er in
2019 11,5 miljoen euro meer is ontvangen dan geraamd. Dit moet zijn 11,5
miljoen minder ontvangen dan geraamd, zoals blijkt uit Tabel 6.
De inkomsten uit boetes van de ACM zijn niet taakstellend en niet
nauwkeurig te ramen. Dit komt omdat het aantal overtredingen en de
hoogte van de boetes die kunnen worden opgelegd niet accuraat te
voorspellen zijn. Voor een overzicht van besluiten die boetes tot gevolg
hadden verwijs ik u naar het jaarverslag ACM van 2019.
17
Wat is de reden van het tegenvallend beroep op de regeling Versnelde
Klimaatinvesteringen Industrie (VEKI)? Heeft dit gevolgen voor de
effectiviteit van de Urgenda-maatregelen? Zo ja, welke?
Antwoord
De realisatie van de, vanuit de VEKI regeling gehonoreerde, projecten
wordt vertraagd door de effecten van COVID-19. Bij een aantal bedrijven
moeten installaties uit het buitenland komen waardoor vertraging
optreedt bij de levering. Bij een aantal bedrijven wordt de realisatie op het
bedrijf vertraagd doordat installatiewerk in de huidige situatie lastiger is
en langer duurt. Sinds begin maart worden er geen nieuwe subsidieaanvragen meer ingediend voor de VEKI omdat de realisatie in 2020, wat een
voorwaarde is voor de subsidie, niet meer haalbaar is mede door
COVID-19. Zoals aangegeven in de Kamerbrief van 24 april jl. (Kamerstuk
32 813, nr. 496) zal de uitbraak van het Corona-virus naar verwachting een
significant effect hebben op de ontwikkeling van de CO2-uitstoot in
Nederland in 2020.
De VEKI is de uitwerking van de maatregel Stimulering energiebesparing
en CO2-reductie industrie, aangekondigd op 28 juni 2019 (Kamerstuk
32 813, nr. 341) met een potentieel reductie-effect van 0,2 Mton in 2020.
De reductie zal als gevolg van COVID-19 naar verwachting lager uitvallen
in 2020.
18
Wat is de oorzaak van het feit dat met betrekking tot de Demonstratieregeling Energie-Innovatie (DEI) voor een bedrag van 15,4 miljoen euro
minder aan verplichtingen is aangegaan dan bij Najaarsnota gepland?
Antwoord
De middelen uit klimaatenveloppe die beschikbaar zijn gesteld via de DEI+
waren, voorafgaand aan het afsluiten van het Klimaatakkoord, slechts
voor 2019 beschikbaar. Hierdoor konden uit deze middelen enkel eenjarige
projecten gefinancierd worden. Aan deze eis voldeden minder projecten
dan voor de oorspronkelijk meerjarige klimaatenvelop-verplichtingsruimte
was verondersteld.
19
Is voor de structurele onderbenutting op de diverse garantieregelingen
(Borgstelling MKB-kredieten (BMKB), Groeifaciliteit (GF), Garantie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

5

Ondernemingsfinanciering (GO) en MKB-financiering) een specifieke
oorzaak aan te wijzen?
Antwoord
Het is geen doel op zich de ter beschikking staande garantiebudgetten ook
volledig te benutten. De garantieregelingen zijn ervoor bedoeld om daar
waar de risico’s voor financiers te groot zijn kredietverlening op gang te
houden. Er moet daarnaast bij de begroting van de garantieplafonds
enige marge worden ingebouwd zodat niet tijdens het jaar wegens gebrek
aan budget aanvragen moeten worden afgewezen of garantieplafonds te
vaak moeten worden bijgesteld.
Er is verschil in benutting tussen de BMKB-regeling (tot 1,5 miljoen euro,
gericht op het kleinere MKB) en de GO-regeling (vanaf 1,5 miljoen euro tot
150 miljoen euro, gericht op het midden- en grootbedrijf). In 2019 bedroeg
de benutting van het BMKB-garantieplafond circa 75 procent. In de eerste
maanden van 2020 was sprake van een hogere benutting. Bij de BMKB is
geen sprake van een (te) ruime onderbenutting. Bij de GO was de laatste
jaren wel sprake van een ruime onderbenutting (benutting plafond in 2019
circa 20 procent). Verklaringen daarvoor zijn de hoogconjunctuur en de
hogere risicobereidheid van banken bij grotere kredieten, in combinatie
met een andere provisiestructuur dan bij de BMKB.
De Groeifaciliteit wordt met name gebruikt door financiers in dalende of
stijgende conjunctuur. In de hoogconjunctuur van het afgelopen jaar
waren er enerzijds veel transacties waarvoor de regeling niet open staat
(bijvoorbeeld transacties gericht op herfinancieringen), anderzijds wordt
in dergelijke periodes door financiers minder belang gehecht aan
risicoafdekking. In meer onzekere periodes neemt over het algemeen de
interesse voor risicoafdekking weer toe.
De garanties voor de financiering van mkb-financiering betrof een
eenmalig programma waarvoor in 2019 de laatste garantie is verstrekt. In
2019 is de benutting conform de verwachting verlopen.
20
Kunt u aangeven wat de effecten van de onderbenutting op de diverse
garantieregelingen (BMKB, GF, GO en MKB-financiering) (kunnen) zijn op
het ondernemersklimaat in Nederland?
Antwoord
Volgens de laatste financieringsmonitor van het CBS over 2018–2019 lukte
het veel mkb-bedrijven goed om uit eigen cashflow investeringen en groei
te financieren. De bedrijven die externe financiering aanvroegen bij de
bank kregen die in de meeste gevallen toegezegd (kleinbedrijf 84 procent,
middenbedrijf 96 procent en grootbedrijf 98 procent). De onderbenutting
van de regelingen is dus geen teken van een verslechterd ondernemersklimaat.
21
Ziet de Minister gegeven de onderbenutting op de diverse garantieregelingen (BMKB, GF, GO en MKB-financiering) aanleiding om anders te gaan
begroten?
Antwoord
De onderbenutting op zich is niet direct een reden om de beschikbare
garantiebudgetten in de begroting te wijzigen. Wel is als gevolg van de
coronacrisis het budget voor de GO en de BMKB verhoogd en wordt
gedurende het jaar gemonitord hoe de benutting van de budgetten
plaatsvindt. De garanties voor de financiering van mkb-financiering betrof
een eenmalig programma waarvoor vanaf 2020 geen budget meer is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

6

geraamd. De Groeifaciliteit wordt met een jaar verlengd tot 1 juli 2021 en
zal bij ongewijzigd beleid daarna worden uitgefaseerd.
22
Zijn er gegevens beschikbaar over het beroep op de BMKB, GF, GO en
MKB-financiering in de verschillende Nederlandse regio’s/provincies? Zo
nee, bent u bereid hiervan cijfers te verzamelen en met de Kamer te
delen?
Antwoord
Er zijn momenteel geen geautomatiseerde gegevens beschikbaar over het
gebruik van de regelingen per regio/provincie. Ik ben bereid voor het jaar
2020 te bezien of en zo ja welke cijfers verzameld kunnen worden. De
eventuele publicatie hiervan zal dan plaatsvinden op www.bedrijvenbeleidinbeeld.nl.
23
Had het lager uitvallen van de schadedeclaraties voor de GF en GO
dezelfde oorzaak als bij de BMKB, namelijk een lager aantal faillissementen? Is hier nog verschil tussen regio’s?
Antwoord
Voor de GO is dit inderdaad het geval. Informatie per regio is niet
beschikbaar. Op basis van een scan van de portefeuilles van de verschillende regelingen is er niet direct een significant verschil tussen de regio’s
waarneembaar. Bij de GF is de lagere schadedeclaratie veroorzaakt
doordat verschillende declaraties die in 2019 waren ingediend, uiteindelijk
in 2020 zijn uitgekeerd.
24
Wat is de verklaring voor het feit dat de benutting voor de GF en de GO al
jaren onder het maximaal beschikbare garantieplafond ligt?
Antwoord
Zie het antwoord op vraag 19.
25
Hoe is de waardering van de GF en de GO bij ondernemingen?
Antwoord
De GO-is recent geëvalueerd, en ik zal deze evaluatie deze maand aan de
TK toesturen. Uit die evaluatie blijkt dat de GO-regeling ondernemingen
met kwalitatief goede plannen helpt aan financiering (tegen acceptabele
voorwaarden) die anders niet of in onvoldoende mate tot stand zou zijn
gekomen. De gebruikers van de GF zijn de risicodragende financiers.
Ondernemers zijn veel minder bekend met de garantieregeling en vinden
het met name relevant dat zij de door hun gewenste financiering krijgen.
De garantie die de financier ontvangt is voor hen minder relevant.
26
Is bekend hoe het komt dat in de afgelopen jaren aanzienlijk méér
octrooien zijn verleend, gevalideerd en in stand gehouden (met meer
ontvangsten tot gevolg)?
Antwoord
Als gevolg van bij het Europees Octrooibureau genomen efficiencymaatregelen is het aantal verleende Europese octrooien de afgelopen jaren
flink toegenomen. Dit werkt door in het aantal Europese octrooien dat
octrooihouders ook in Nederland geldig willen maken («valideren») en het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

7

aantal octrooien dat zij hier in stand willen houden, met inderdaad meer
ontvangsten als gevolg daarvan.
27
Wat was de reden dat er minder aanvragen werden toegekend aan
klinische projecten? Wat waren de andere oorzaken dat het krediet niet
volledig is benut? Schuift deze ruimte door naar 2020?
Antwoord
In 2019 is het budget met name voor klinische ontwikkelingsprojecten niet
geheel uitgeput (17 miljoen euro) De onderuitputting voor technische
ontwikkelingsprojecten was beperkt (2 miljoen euro).
Het is niet goed in te schatten waarom het Innovatiekrediet niet wordt
uitgeput, zowel voor klinische als technische ontwikkelingsprojecten. Het
is mogelijk dat innovatieve bedrijven voldoende toegang tot financiering
kunnen vinden. Omdat het Innovatiekrediet met enkele tientallen grote
projecten werkt fluctueert het gebruik ook meer over de jaren heen dan bij
regelingen met kleinere projecten en meer gebruikers. Uit de meest
recente evaluatie blijkt dat ondernemers die gebruik maken van het
Innovatiekrediet over het algemeen tevreden zijn. De evaluatie biedt ook
een aantal aanknopingspunten om de vormgeving beter aan te laten
sluiten bij de wensen van ondernemers. Momenteel onderzoek ik of het
Innovatiekrediet aangepast zou kunnen worden.
Conform de fondsconstructie van het Toekomstfonds schuiven de niet
benutte middelen door naar het volgende jaar. Ook wordt er in het
Innovatiekrediet met meerdere openstellingen in een jaar gewerkt.
Daardoor kunnen we in 2020 inspelen op het verminderde gebruik van het
klinische luik en bij de tweede openstelling een andere balans tussen
technische en klinische projecten hanteren indien opportuun.
28
Wat is voor Fundamenteel en toegepast onderzoek, Innovatiekrediet, Seed
capital en Vroegefasefinanciering per regeling de oorzaak van de
onderbenutting? Wat betekent deze onderbenutting voor het innovatiebeleid in Nederland?
Antwoord
De onderbenutting in de kas komt in het bijzonder doordat bij Ontwerpbegroting 2020 het niet mogelijk was de kas meerjarig te spreiden in het
ritme dat nodig is voor de uitfinanciering van de verplichtingen voor de
verschillende regelingen. De oorzaken voor onderbenutting van het
verplichtingenbudget voor de regelingen wordt hieronder nader
toegelicht.
De Business Angel faciliteit van de SEED Capital-regeling is in 2019
onderbenut. Een verklaring hiervoor is mogelijk dat deze relatief nieuwe
faciliteit nog onvoldoende bekend is bij de doelgroep. Het aantal
aanvragen is in de eerste helft van 2020 wel aanzienlijk meer dan in
dezelfde periode vorig jaar, dus het lijkt erop dat de doelgroep nu beter
bereikt wordt. Daarnaast zal ik kijken naar de werking van de faciliteit en
dit betrekken bij het onderzoek naar durfkapitaal in de vroege fase, wat
toegezegd is aan uw Kamer.
De Vroege fase-regeling was in 2019 ook deels onderbenut. Een van de
redenen is dat de kwaliteit van de aanvragen onvoldoende was. De RVO
helpt ondernemers met het verbeteren daarvan en via een harmonisatietraject met de regio’s dat nu gaande is, wil ik het bereik van de regeling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

8

verder optimaliseren. Ik zal dit ook betrekken bij het onderzoek naar
durfkapitaal in de vroege fase.
De middelen voor fundamenteel en toegepast onderzoek werden niet
benut omdat deze beschikbaar worden gesteld voor de tweede tender van
de regeling Thematische Technology Transfer (TTT) die naar verwachting
in 2020 zal plaatsvinden en waarvan de committeringen naar verwachting
in 2021 worden aangegaan. Daarnaast konden de committeringen voor de
eerste tender van de regeling Thematische Technology Transfer niet in
2019 worden afgerond. Deze committeringen zijn in 2020 aangegaan.
De onderbenutting van het Innovatiekrediet is toegelicht in het antwoord
op vraag 27. Recente evaluatie van de verschillende instrumenten in het
Toekomstfonds die innovatie bevorderen wijzen uit dat deze goed
functioneren en bijdragen aan innovatie en ondernemerschap. De inzet
van middelen in het Toekomstfonds kan in de tijd variëren, maar de
middelen blijven conform de fondsconstructie beschikbaar voor de
verschillende regelingen en dragen daarmee dus blijvend bij aan de
doelstellingen van het innovatiebeleid.
29
Hoe vaak is de afgelopen vijf jaar het innovatiekrediet niet volledig benut?
Antwoord
In de afgelopen vijf jaar is alleen in 2017 het budget volledig benut. Sinds
2015 is ieder jaar ten minste 50 miljoen euro van het budget benut.
Jaar

Realisatie (x € 1 mln)

Openstellingsplafond (x € 1
mln)

2015
2016
2017
2018
2019

52,3
54,5
60,0
55,3
51,3

60,0
75,0
60,0
70,0
70,0

30
Wat is de oorzaak van het feit dat er via het innovatiekrediet 6,4 miljoen
euro minder is ontvangen?
Antwoord
De ontvangsten van het Innovatiekrediet kunnen fluctueren. Enerzijds
kunnen bedrijven failliet gaan of niet in staat zijn tijdig terug te betalen,
anderzijds kunnen ze ervoor kiezen meer terug te betalen dan voorzien.
Deze fluctuaties passen bij de innovatieve bedrijven en projecten
waarvoor het Innovatiekrediet is bedoeld. Fluctuaties van jaar tot jaar
kunnen bijvoorbeeld ontstaan door het (onverwacht) niet kunnen doen
van terugbetalingen van een aantal bedrijven. Momenteel onderzoek ik in
het kader van de mogelijke aanpassingen van het Innovatiekrediet of de
raming van de ontvangsten van het Innovatiekrediet aanpassing behoeft.
31
Wat zijn mogelijke oorzaken van fluctuaties bij het innovatiekrediet?
Antwoord
Het gaat hier om fluctuaties in het kasritme. Bij het Innovatiekrediet wordt
niet het gehele bedrag in één keer na toekenning uitbetaald, maar in
verschillende voorschotten. Omdat deze voorschotten worden uitbetaald
op basis van het behalen van bepaalde mijlpalen kan het kasritme van het
Innovatiekrediet in de tijd fluctueren. Door te fluctueren met het uitbetalen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

9

van voorschotten op basis van mijlpalen biedt het Innovatiekrediet
passende financiering aan ondernemers terwijl het risico voor de overheid
beheersbaar blijft.
32
Hoe komt het dat de middelen voor het MKB-actieplan voor onder andere
digitalisering van het midden-en kleinbedrijf (mkb) en de MKB-deals in
2019 niet tot besteding zijn gekomen (5,8 miljoen euro)? Wat zijn de
gevolgen hiervan voor het mkb-klimaat in Nederland? Kunt u voor het jaar
2019 per regio/provincie aangeven hoe én waar de wél bestede middelen
uit het MKB-actieplan zijn geland en besteed?
Antwoord
In het Mkb-Actieplan zijn ruim honderd acties opgenomen. Een groot deel
van die acties betreffen generieke instrumenten, waarvan de middelen in
geheel Nederland terecht komen.
In 2019 is de eerste ronde van de MKB-deals geweest en zijn negen
MKB-deals geselecteerd om te komen tot definitieve MKB-deals.4 In de
zomer van 2020 worden de bijbehorende convenanten ondertekend en
kunnen de MKB-deals van start. Het gaat om MKB-deals in de Achterhoek,
BAR-regio, Breda (West-Brabant), Drenthe, Eindhoven, Limburg,
Overijssel, Utrecht en Zuid-Limburg. In 2020 wordt nog een tweede ronde
georganiseerd, waarvan eveneens de middelen nog in 2020 beschikbaar
komen. Parallel is het kennisplatform van Platform 31 gestart, waarbij
kennis wordt uitgewisseld tussen relevante regionale en landelijke
partijen over de stimulering van het brede mkb.
Vanuit het programma Versnelling digitalisering mkb is sprake van een
lichte vertraging ten aanzien van de besteding van de middelen. Er is in
2019 veel werk besteed aan het maken van de subsidieregeling
«MKB-werkplaatsen». In 2020 wordt de EZK-inzet via deze regeling
opgeschaald door toe te werken naar een landelijk dekkend netwerk van
MKB-Werkplaatsen. Daartoe is de regeling op 2 april jl. opengesteld en in
het laatste kwartaal van dit jaar gebeurt dit nogmaals. Er zijn momenteel
overigens al werkplaatsen actief in Groningen, Noord-Holland, Limburg,
Noordoost Brabant, Gelderland en Overijsel. De lichte vertragingen bij
bovengenoemde instrumenten hebben geen directe impact op het
mkb-klimaat in Nederland. De middelen blijven beschikbaar voor de
geoormerkte doelen uit het Mkb-Actieplan.
33
Waardoor is het aantal aanvragen voor kortlopende projecten, waarvoor
uit de Klimaatenveloppegelden aan het DEI-budget 2019 middelen zijn
toegevoegd, zoveel lager uitgevallen dan was voorzien?
Antwoord
Innovatieprojecten zijn over het algemeen meerjarig. De Klimaatenvelopmiddelen 2019 waren oorspronkelijk bedoeld als meerjarige verplichtingsruimte. Aangezien het Klimaatakkoord begin 2019 nog niet ondertekend
was, waren deze middelen echter slechts voor 2019 beschikbaar. Aan de
eis van afronding voor 31-12-2019 (kosten gemaakt en betaald) voldeden
minder pilot- en demoprojecten dan voor de oorspronkelijk meerjarige
klimaatenvelop-verplichtingsruimte.
34
Voor de SDE+ zijn in 2019 voor een bedrag van 1.061 miljoen euro minder
verplichtingen aangegaan, wat zijn hier de oorzaken van, naast de oorzaak
genoemd in de Slotwet?
4

Kamerstuk 32 637, nr. 397

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

10

Antwoord
In september 2019 was de verwachting dat op bezwaarschriften op
eerdere SDE+-rondes in 2019 0,4 miljard euro verplicht zou worden en dat
van de Najaarsronde 2018 van de SDE+ 4 miljard en van de Voorjaarsronde 2019 3,9 miljard euro (openstelling 5 miljard euro) verplicht zou
worden. Daarnaast was de verwachting dat van de Najaarsronde 2019
(openstelling 5 miljard euro) ongeveer 1,6 miljard in 2019 verplicht zou
worden en 3,4 miljard euro in 2020. Samen telt dit op tot een verwachte
realisatie van de verplichtingen in 2019 van 9,9 miljard euro. Een
inschatting van de verdeling van de Najaarsronde-openstelling over de
begrotingsjaren is altijd lastig te maken, omdat deze verdeling van veel
factoren afhankelijk is. Uiteindelijk is gebleken dat van de Najaarsronde
2019 niet 1,6 miljard maar slechts 0,6 miljard euro in 2019 is verplicht en
dat het restant (4,4 miljard euro) in het voorjaar van 2020 is verplicht.
35
Hoeveel euro aan verplichtingen uit de SDE+ van 2019 zal in 2020
verplicht worden?
Antwoord
De projecten van de Voorjaarsronde 2019 van de SDE+ zijn – voor een
bedrag van 3,9 miljard euro – alle in 2019 verplicht. Van de projecten uit
de Najaarsronde 2019 (5 miljard euro) is 0,6 miljard in het jaar 2019
verplicht en 4,4 miljard euro in 2020.
36
Wat is de reden voor de vertraging in de uitbetaling van voorschotten bij
de in 2019 afgegeven beschikkingen voor de ISDE? Welke gevolgen heeft
dit voor de uitvoering van ISDE-projecten?
Antwoord
Na de aangekondigde wijzigingen in de ISDE voor 2020 in mijn Kamerbrief van 12 november (Kamerstuk 31 239, nr. 306) is het aantal aanvragen
sterk toegenomen. Dit had tot gevolg dat het budget voor ISDE in 2019
voor het einde van 2019 is overtekend. De afhandeling van de aanvragen
en ook de uitbetaling heeft hierdoor langer geduurd dan eerder werd
ingeschat. Vrijwel alle aanvragen uit 2019 zijn inmiddels in behandeling
genomen. Vrijwel alle aanvragers en intermediairs hebben een brief
ontvangen met een toekenning van subsidie of een afwijzing.
37
Wat is de verklaring voor het feit dat op de emissions trading system
(ETS)-compensatieregeling 5 miljoen euro minder is uitgegeven dan bij
Najaarsnota gepland?
Antwoord
De 5 miljoen euro die bij Najaarsnota was gebudgetteerd was onderdeel
van eerdere afspraken die gemaakt zijn om vanuit het Rijk een
investerings- en acquisitie-impuls te doen uit de budgetten voor de
subsidieregeling indirecte emissiekosten ETS, als onderdeel van de
versterking van het chemiecluster Eemsdelta (Kamerstuk 32 637, nr. 124).
Deze bijdrage is in 2019 uiteindelijk uit een ander budget op de EZK
begroting betaald, waardoor deze 5 miljoen euro voor de subsidieregeling
emissiekosten ETS beschikbaar is gebleven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 35 470 XIII, nr. 7

11