Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1010
Vragen van het lid Van Helvert (CDA) aan de Staatssecretaris van
Infrastructuur en Milieu over de berichten «NS-personeel Den Haag dreigt met
staking», «Minder treinen van en naar Schiphol» en «Minder treinen rond Den
Haag door extra overleg NS-personeel» (ingezonden 4 december 2014).
Antwoord van Staatssecretaris Mansveld (Infrastructuur en Milieu)
(ontvangen 13 januari 2015)
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de berichten «NS-personeel Den Haag dreigt met
staking»1, «Minder treinen van en naar Schiphol»2 en «Minder treinen rond
Den Haag door extra overleg NS-personeel»?3
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Heeft u kennisgenomen van het zestiental storingen in het treinverkeer op
2 december 2014?4
Antwoord 2
Naar aanleiding van deze vraag heb ik geconstateerd dat er op de website
rijdendetreinen.nl voor 2 december 2014 achttien storingen staan vermeld.
Vraag 3
Was er op dinsdagochtend 2 december 2014 naar uw mening nu sprake van
een werkoverleg, een staking, een werkonderbreking of een storing? Waarom
zijn in de richting van reizigers verschillende termen gebruikt, waaronder het
feitelijk onjuiste «storing»?

1

http://www.rtlnieuws.nl/nieuws/binnenland/ns-personeel-den-haag-dreigt-met-staking
http://www.nu.nl/binnenland/3941051/minder-treinen-van-en-schiphol-stroomstoring.html
3
http://www.nu.nl/binnenland/3942542/minder-treinen-rond-haag-extra-overleg-nspersoneel.html
4
www.rijdendetreinen.nl
2

ah-tk-20142015-1010
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 3
NS heeft mij desgevraagd gemeld dat rijdend NS-personeel van de vestiging
in Den Haag om 04:00 uur in de ochtend van 2 december 2014 een werkoverleg heeft georganiseerd over zaken die onder het personeel leven. Op
voorhand was niet duidelijk hoe lang het overleg zou duren en hoeveel
NS-medewerkers aanwezig zouden zijn. Er was geen werkonderbreking of
staking aangekondigd. Uiteindelijk duurde het overleg van 04:00 uur tot ca.
06.30 uur (vlak voor het begin van de ochtendspits) en waren naar schatting
ca. 150 medewerkers aanwezig. Feitelijk betekende dit een werkonderbreking
waardoor het treinverkeer rond Den Haag ook in de ochtendspits werd
geraakt. Vanaf 06.30 uur kwam het treinverkeer weer op gang en vanaf ca.
11:00 uur reed alles weer volgens dienstregeling.
In de pers, op stations en in treinen heeft NS de ochtend van 2 december
uitgebreid gecommuniceerd met als doel reizigers te informeren over de
uitval van treinen van en naar Den Haag. Daarbij kunnen ook termen gebruikt
zijn als «gebrek aan personeel» en «gebrek aan materieel» afhankelijk van de
situatie die zich ter plaatse voordeed door de werkonderbreking.
Een complicerende factor was een storing in de nacht van 1 op 2 december
met het bedieningssysteem van de verkeersleiding in Rotterdam. Hierdoor is
een deel van het materieel aan het eind van de dienst niet op de gepande
locatie terechtgekomen en ontstond op 2 december op sommige plaatsen in
Randstad Zuid een materieeltekort in de ochtendspits. Daarom kan in de
reisinformatie ook de term storing gebruikt zijn.
Vraag 4
Is u bekend hoeveel reizigers nadeel hebben ondervonden van de actie van
de werknemers van NS?
Antwoord 4
Het staat vast dat het treinverkeer van en naar Den Haag dinsdagochtend last
heeft gehad van het werkoverleg. NS stelt dat het moeilijk is om nauwkeurig
vast te stellen hoeveel reizigers vertraging hebben opgelopen. Op basis van
prognosecijfers in de uitgevallen treinseries schat NS in dat circa 40.000
reizigers hierdoor last hebben gehad van een vertraging.
Vraag 5
Kunt u van de zestien storingen op 2 december 2014 zoals gemeld door de
NS de oorzaken aangeven, alsmede de duiding die het personeel daaraan
gegeven heeft of daaraan heeft moeten geven?
Antwoord 5
Het totaal aantal infrastoringen gemeten door ProRail (28) ligt hoger dan het
aantal dat te zien is op rijdendetreinen.nl (18). Dat komt volgens ProRail
doordat de cijfers van rijdendetreinen.nl en die van ProRail van karakter
verschillen en niet één op één vergeleken kunnen worden. ProRail meet alle
storingen op het spoor: zowel storingen die wel impact hebben op de
treindienst als storingen die dat niet of zeer beperkt hebben en dus niet
leiden tot actieve reisinformatie door de NS.
De makers van de website rijdendeteinen.nl maken uitsluitend gebruik van
reisinformatie-gegevens van NS over storingen die impact hebben op de
treindienst. Op die manier worden sommige storingen meermalen meegeteld
indien ze tot meerdere reisinformatie meldingen leiden.
NS meldt dat diverse treindiensten op 2 december zijn verstoord als gevolg
van het uitgelopen werkoverleg in de regio Den Haag, een storing van het
bedieningssysteem van de verkeersleiding rond Rotterdam, technische
gebreken aan treinen (bijv. een defecte trein op het traject Tilburg-Den Bosch)
en infrabeperkingen (bijv. defect aan het spoor Zwolle-Kampen).
De precieze duur en impact van een storing is niet altijd onmiddellijk bekend.
Hierdoor kan het voorkomen dat NS personeel niet meteen de juiste duiding
en informatie aan reizigers kan geven. Hoewel het NS-personeel reizigers van
goede reisinformatie en concrete handelingsperspectieven probeert te
voorzien is niet met zekerheid te bepalen welke duiding het NS-personeel
heeft gegeven aan de verschillende storingen op 2 december.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 6
Welke andere oorzaken van ontevredenheid zijn tijdens het overleg van
dinsdag 2 december om 04.00 uur benoemd dan werkdruk, korte keertijden
voor personeel, reservecapaciteit en agressie in de trein? Op welke manier
bent u betrokken bij het conflict?
Antwoord 6
Ik heb geen formele rol of betrokkenheid bij de contacten tussen werkgevers
en werknemers, ook niet bij NS.
Desgevraagd meldt NS mij dat een afvaardiging van de directie van NS
Reizigers op 2 december naar het overleg is gegaan en heeft gereageerd op
de diverse zorgen. De gesprekken met het personeel gingen over een breed
scala aan onderwerpen: naast de in de vraag genoemde bijvoorbeeld ook het
aantal gewijzigde personeelsdiensten, onlogische diensten, te zware diensten,
tussentijdse bijsturing, reiniging treinen, hulpmiddelen voor NS-personeel,
cursussen, spoorwegveiligheid en werkomstandigheden.
Vraag 7
Hoe gaat u samen met NS en ProRail de stressbestendigheid (vertragingen
bij stakingen, sein- en wisselstoringen, ijzel, bladeren, sneeuw et cetera) van
het spoorwegennet verbeteren?
Antwoord 7
In zijn algemeenheid presteert het spoor in Nederland goed, met een relatief
hoge betrouwbaarheid en punctualiteit, zeker ook gelet op de hoge frequentie
waarin het treinverkeer in Nederland plaatsvindt.
De nieuwe beheer- en vervoerconcessie bevatten diverse voorschriften en
programma’s om de robuustheid, flexibiliteit en capaciteit te vergroten.
ProRail en NS werken, o.a. met het programma Beter en Meer, hard aan het
verbeteren van de robuustheid en de betrouwbaarheid van het spoor. Er
loopt in dat kader een aantal deelprogramma’s en maatregelen om het aantal
en de gevolgen van verstoringen te verminderen, bijvoorbeeld: (1) be- en
bijsturing van de toekomst, (2) terugdringen van de spreiding in de uitvoering, (3) verhogen betrouwbaarheid materieel en (4) verhogen betrouwbaarheid infrastructuur. In het vervoerplan en beheerplan 2015 wordt dit nader
toegelicht.
Vraag 8
Wat gaat u doen om het toenemende aantal storingen van de afgelopen jaren
te keren?5
Antwoord 8
Uit de cijfers van ProRail blijkt geen toename van het aantal infrastoringen.
Volgens deze cijfers is het totaal aantal infrastoringen dat impact heeft op de
treindienst de afgelopen vijf jaar niet gestegen, maar ook niet gedaald. Wel is
het aantal storingen veroorzaakt door techniek, zoals sein- en wisselstoringen,
fors gedaald. Daar staat tegenover dat het aantal verstoringen veroorzaakt
door derden (onder andere spoorlopers en aanrijdingen met een persoon) is
toegenomen.
Op haar beurt werkt NS onder andere aan het betrouwbaarder maken van het
spoorvervoer door het terugdringen van het aantal materieelstoringen.
Zie verder ook het antwoord op de vragen 5 en 7, alsmede de antwoorden op
eerdere vragen van het lid De Boer (Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2013–2014, 1739).
Vraag 9
Deelt u de mening dat het missen van vliegtuigen, het niet kunnen werken in
overvolle treinen en het te laat op het werk komen door storingen en
vertragingen veel maatschappelijke kosten met zich meebrengt? Kunt u een
inschatting geven van de maatschappelijke schade die deze omstandigheden
in 2014 veroorzaakt hebben?

5

www.rijdendetreinen.nl

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

Antwoord 9
Ja, vertragingen en verstoringen in diverse mobiliteitssystemen (weg,
luchtvaart, openbaar vervoer) veroorzaken maatschappelijke kosten. Ze zijn
bovendien voor iedere getroffen reiziger buitengewoon vervelend.
Exacte cijfers over maatschappelijke schade door vertragingen, aanrijdingen,
storingen op het spoor zijn niet bekend. Ik beschik niet over cijfers over de
omvang van die kosten in 2014 of over gegevens om daarvan een verantwoorde inschatting te maken.
Vraag 10
Deelt u de mening dat naast de reiziger ook het hardwerkende personeel, dat
steeds meer ontevreden klanten te woord moet staan, de dupe is van het
groeiend aantal storingen?
Antwoord 10
Er lijkt geen sprake te zijn van een groeiend aantal infrastoringen (zie het
antwoord op vraag 8).
Elke storing is vervelend voor de getroffen reizigers, maar storingen zijn nooit
helemaal te voorkomen. Juist in verstoorde situaties hebben reizigers
behoefte aan informatie en hulp en het hoort bij de taak van het rijdend
personeel om hun klanten dan zo goed mogelijke service te geven. Dat zou
men niet als vervelend moeten ervaren, maar als een uitdaging: hoe beter de
klanten geholpen worden, hoe minder ontevreden ze zullen zijn.
Dit neemt niet weg dat storingen ook voor het rijdend personeel vervelend
kunnen zijn, bijvoorbeeld doordat hun dienstrooster niet meer klopt en ze
soms langer moeten werken voordat ze aankomen op het station waar hun
dienst eindigt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4