Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1447
Vragen van het lid Lodders (VVD) aan de Staatssecretaris van Financiën over
de dreiging van Rusland om het belastingverdrag met het Koninkrijk der
Nederlanden op te zeggen en de gevolgen voor het Nederlandse mkb
(ingezonden 18 december 2020).
Antwoord van Staatssecretaris Vijlbrief (Financiën – Fiscaliteit en
Belastingdienst) (ontvangen 26 januari 2021).
Vraag 1
Bent u bekend met de berichtgeving over de dreiging van Rusland met
betrekking tot het opzeggen van het belastingverdrag met Nederland?1 2 3
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2 en 5
Klopt het dat Rusland het belastingverdrag met Nederland wil opzeggen? Zo
ja, waarom, per wanneer, en per wanneer is het juridisch gezien ook
daadwerkelijk mogelijk? Gaat het om het hele verdrag of om specifieke
verdragsartikelen? Wat is de huidige stand van zaken? Welke stappen zijn er
gezet sinds de aankondiging van Rusland tot opzegging in augustus 2020?
Hebben alle Europese lidstaten dezelfde eenzijdige Russische eis ontvangen
tot aanpassing van de bilaterale belastingverdragen? Zo nee, welke landen
niet en waarom niet? Welke landen wel en hoe bereiden deze lidstaten hun
(mkb-)bedrijven voor op de mogelijke gevolgen wanneer wel en wanneer niet
wordt ingegaan op de Russische eis? Zo ja, kunt u dit toelichten?
Antwoord 2 en 5
Nederland is sinds 2014 in onderhandeling met Rusland over een (reguliere)
gedeeltelijke herziening van het belastingverdrag. In januari 2020 was er
ambtelijke overeenstemming over de gedeeltelijk herziening van het
belastingverdrag. In augustus 2020 heeft Rusland Nederland benaderd om de
1

NOS, 4 december 2020 (https://nos.nl/artikel/2359311-rusland-wil-belastingverdrag-metnederland-opzeggen-vanwege-kapitaalvlucht.html)
FD, 8 december 2020 (https://fd.nl/economie-politiek/1366941/rusland-zegt-belastingverdragmet-nederland-op-na-te-mager-compromis)
3
Trouw, 9 december 2020 (https://www.trouw.nl/buitenland/het-kremlin-is-klaar-met-nederlandbelastingparadijs-belastingverdrag-onder-druk~ba14d0b6)
2

ah-tk-20202021-1447
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

op ambtelijk niveau uitonderhandelde aanpassingen van het belastingverdrag
op een aantal onderdelen te herzien om de mogelijkheid te krijgen onder het
verdrag (hogere) bronbelastingen te kunnen gaan heffen, ook in gevallen
waar geen sprake is van verdragsmisbruik. Dit verzoek is door Rusland aan
meerdere landen gedaan, waarbij de selectie van de landen zou zijn
gebaseerd op de omvang van uitgaande dividend- en rentebetalingen vanuit
Rusland naar die landen. Op basis van de informatie die ik tot mijn beschikking heb, heeft Rusland, naast Nederland, de volgende EU-lidstaten met
hetzelfde verzoek benaderd: Cyprus, Malta en Luxemburg. Ook zou Zwitserland zijn benaderd. In relatie tot Cyprus, Malta en Luxemburg zijn de
belastingverdragen aangepast conform het Russische verzoek. Die landen zijn
echter niet een-op-een te vergelijken met Nederland. Een aanzienlijk deel van
de Nederlandse investeringen betreft namelijk het (reële) Nederlandse
bedrijfsleven dat op grote schaal investeert en actief is in Rusland. Het
voorstel komt er in de kern op neer dat Rusland, ook in gevallen waar geen
sprake is van verdragsmisbruik, slechts bereid zou zijn om verdragsvoordelen
onder strenge voorwaarden toe te kennen aan beursgenoteerde bedrijven.
Één van die voorwaarde is dat een beursgenoteerde vennootschap in
Nederland een direct aandelenbelang heeft in een dochtervennootschap in
Rusland. Het ligt in de rede dat niet alle beursgenoteerde bedrijven aan alle
voorwaarden zullen (kunnen) voldoen. Bedrijven zonder beursnotering,
bijvoorbeeld familiebedrijven, zouden in het geheel niet meer in aanmerking
komen voor verdragsvoordelen. Slechts een zeer beperkt aantal belastingplichtigen zou dan nog in aanmerking komen voor de verdragsvoordelen.
Hiermee wordt onvoldoende rekening gehouden met de belangen van het
reële Nederlandse bedrijfsleven. Nederland heeft in dit kader constructieve
tegenvoorstellen gedaan.
Nederland heeft geen formele kennisgeving van de beëindiging van het
belastingverdrag tussen Nederland en Rusland ontvangen. Wel heb ik via de
media vernomen dat Rusland het belastingverdrag wil op zeggen indien er
geen akkoord kan worden bereikt en dat de nationale procedure voor
beëindiging van het verdrag reeds in de opstartfase zit. De Nederlandse inzet
is erop gericht om de gesprekken voort te zetten met als doel alsnog tot
overeenstemming te komen.
Het verdrag kan eenzijdig worden beëindigd met inachtneming van een
opzegtermijn van ten minste zes maanden voor het verstrijken van een
kalenderjaar. Het belastingverdrag houdt in dat geval op van toepassing te
zijn voor belastingjaren- en tijdvakken die aanvangen op of na 1 januari van
het kalenderjaar dat volgt op het kalenderjaar waarin de kennisgeving van
beëindiging is gedaan. Dit houdt in de praktijk in dat de toepassing van het
belastingverdrag, kort gezegd, op zijn vroegst per 1 januari 2022 kan worden
beëindigd indien Rusland onverhoopt besluit om tot beëindiging over te
gaan. Een belastingverdrag kan alleen integraal worden beëindigd. Ik heb
geen informatie over hoe andere landen zich voorbereiden op een eventuele
beëindiging van het belastingverdrag.
Vraag 3
Hoeveel Nederlandse (mkb-)bedrijven doen zaken met/in Rusland of met
Russische bedrijven? Op welke manier worden deze Nederlandse bedrijven
geraakt wanneer het belastingverdrag door Rusland wordt opgezegd? Kunnen
ook individuele personen worden geraakt door het eenzijdig opzeggen van
het belastingverdrag?
Antwoord 3
Zoals aangegeven in de beantwoording van de vragen 2 en 5 heeft Nederland
van Rusland geen formele kennisgeving van de beëindiging van het
belastingverdrag ontvangen. Het risico op dubbele belastingheffing wordt
groter indien er een verdragsloze situatie zou komen te ontstaan. Voor zover
niet op andere wijze in het voorkomen van dubbele belasting is voorzien,
zoals in een verdragsloze situatie, is onder omstandigheden een beroep op
het Besluit voorkoming dubbele belasting 2001 mogelijk. Dit is een eenzijdige
Nederlandse regeling die in voorkomende gevallen en onder bepaalde
voorwaarden voorkomt dat belastingplichtigen die in Nederland wonen of
gevestigd zijn (binnenlands belastingplichtigen) over hetzelfde inkomen
tweemaal belast worden, namelijk in Nederland en in een ander land. Een
beroep op het Besluit voorkoming dubbele belastingheffing 2001 zou in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

voorkomende gevallen voor bedrijven en natuurlijke personen voorkomen dat
sprake zal zijn van dubbele belastingheffing wanneer het belastingverdrag
met Rusland zou zijn beëindigd. Dat besluit zal echter niet in alle gevallen
soelaas bieden. Het belangrijkste gevolg (voor het Nederlandse bedrijfsleven)
van een verdragsloze situatie is dat Rusland (hogere) bronbelastingen zal
kunnen heffen op uitgaande dividend-, rente- en royaltybetalingen. In de
tweede plaats komen deze (hogere) bronbelastingen in relatie tot Rusland in
een verdragsloze situatie niet meer voor verrekening in aanmerking. Zonder
een belastingverdrag wordt in relatie tot Rusland namelijk geen verrekening
gegeven en zullen deze betalingen in beginsel4 zowel in Nederland als in
Rusland aan belastingheffing worden onderworpen (dubbele belastingheffing).
Hoewel mij niet bekend is hoeveel in Nederland gevestigde bedrijven in
Rusland actief zijn of in Rusland investeren, is mijn indruk – op basis van de
bedrijven die zich bij mij hebben gemeld naar aanleiding van de onderhandelingen met Rusland – dat het om substantiële bedrijvigheid in verschillende
sectoren gaat. Dit gegeven wordt versterkt door verschillende cijfers over de
bilaterale economische relatie tussen Nederland en Rusland5. Zo is Nederland
één van grootste handelspartners voor Rusland en is Rusland één van de
belangrijkste handelspartners, buiten de Europese Unie, voor Nederland. De
gevolgen van een verdragsloze situatie zijn niet alleen schadelijk voor
bestaande investeringen maar werpen tevens een drempel op voor nieuwe
investeringen.
Vraag 4
Deelt u de zorgen over de gevolgen van de eenzijdige opzegging van het
belastingverdrag voor Nederlandse (mkb-)bedrijven, zoals het vervallen van
belastingafspraken ter voorkomen van het betalen van dubbele belasting? Zo
ja, op welke manier kunt u onze Nederlandse (mkb-)bedrijven nu en in de
komende periode helpen en informeren over de gevolgen voor de handel
met/in Rusland wanneer het belastingverdrag daadwerkelijk door Rusland
wordt opgezegd? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 4
Ik deel die zorgen en vind een verdragsloze situatie tussen Nederland en
Rusland daarom onwenselijk. Mijn inzet is en blijft er dan ook op gericht
alsnog tot een evenwichtig akkoord te komen. Mocht het verdrag toch
onverhoopt eenzijdig worden opgezegd, dan zal ik ervoor zorgdragen dat
informatie beschikbaar komt over de beëindiging van het belastingverdrag
met Rusland. Een (groot) deel van het bedrijfsleven is zich overigens zeer wel
bewust van de mogelijke gevolgen in een dergelijk scenario. Mijn ministerie
heeft met hen (al dan niet via VNO-NCW) contact hierover.

4

Een uitzondering doet zich voor bij deelnemingsdividenden, die in Nederland zijn vrijgesteld
van vennootschapsbelasting; Russische bronbelasting die wordt geheven over deelnemingsdividenden kan in Nederland dan ook niet worden verrekend.
5
U kunt hier diverse overzichten raadplegen over de handelsrelatie tussen Nederland en
Rusland: https://www.rvo.nl/onderwerpen/internationaal-ondernemen/landenoverzicht/rusland/
handel-nederland-rusland.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3