Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2707
Vragen van het lid Von Martels (CDA) aan de Minister van Minister van
Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit over berichten dat aangevoerde grond
voor de aanleg van een aarden wal bij Emmen is besmet met de wratzieke
(ingezonden 11 maart 2020).
Antwoord van Minister Schouten (Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit)
(ontvangen 8 mei 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 2315.
Vraag 1
Bent u bekend met het bericht «Boeren ongerust: grond voor aarden wal bij
Emmen is besmet met aardappelziekte» en het bericht «LTO is blij met
maatregelen rond besmette grond in Emmen, maar zorgen zijn niet weg»?1, 2
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Waarom is er in deze situatie pas lang na het aanvoeren van deze besmette
grond onderzoek op basis van bodemmonsters gedaan door de Nederlandse
Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA)?
Antwoord 2
Op basis van de fytosanitaire regelgeving voor bodemorganismen was er
geen aanleiding voor grondonderzoek. De maatregelen die binnen de EU
gelden voor schadelijke bodemorganismen in de akkerbouw zijn gericht op
het voorkomen van opbouw van populaties door de teelt van waardplanten
en het voorkomen van verspreiding via het geoogst product en het gebruik
van machines op landbouwpercelen. In dit geval was de aangevoerde grond
aan de rand van een landbouwperceel opgeslagen. Daarbij heeft de ondernemer kenbaar gemaakt dat de grond bedoeld was voor een grondwal en niet
voor agrarische doeleinden. De NVWA heeft in dit geval toch grondonderzoek
1

Dagblad van het Noorden, 27 februari 2020 – «Boeren ongerust: grond voor aarden wal bij
Emmen is besmet met aardappelziekte» (https://www.dvhn.nl/drenthe/Boeren-ongerust-grondvoor-aarden-wal-bij-Emmen-is-besmet-met-aardappelziekte-25397033.html)
2
Dagblad van het Noorden, 29 februari 2020 – «LTO is blij met maatregelen rond besmette
grond in Emmen, maar zorgen zijn niet weg» (https://www.dvhn.nl/drenthe/LTO-Blij-metmaatregelen-rond-besmette-grond-maar-zorgen-zijn-niet-weg-25400931.html)

ah-tk-20192020-2707
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

uitgevoerd om tegemoet te komen aan de zorgen van de telers in de
omgeving. Het onderzoek richtte zich op de nematoden G. rostochiencis en
G. pallida (de veroorzakers van aardappelmoeheid), M. chitwoodi en
M. fallax, en Synchytrium endobioticum (de veroorzaker van wratziekte).
Vraag 3
Waarom zijn er pas meer dan een jaar na het aanvoeren van deze grond
maatregelen genomen om besmetting van andere percelen te voorkomen?
Antwoord 3
Zoals ik in het antwoord op vraag 2 heb aangegeven bestond op basis van de
fytosanitaire regelgeving voor bodemorganismen geen aanleiding voor
grondonderzoek. Om tegemoet te komen aan de zorgen van de telers in de
omgeving is toch onderzoek uitgevoerd. Nadat uit dit onderzoek bleek dat 2
van de 15 onderzochte monsters besmet waren met sporen van Synchytrium
endobioticum zijn maatregelen genomen om verspreiding tegen te gaan.
Antwoord 4
Welke verplichtingen bestaan er om (uit het buitenland) aangevoerde grond
te testen op gewasziekten en andere besmettingen en welke (overheids)instanties zijn hierbij betrokken.
Antwoord 4
Er bestaat geen fytosanitaire verplichting om grond die wordt aangevoerd
naar landbouwpercelen of locaties in de omgeving daarvan te laten onderzoeken op aanwezigheid van voor planten schadelijke organismen.
Vraag 5
Waarom hebben deze verplichtingen er in dit geval niet toe geleid dat de
besmetting van de grond met de wratziekte in een eerder stadium aan het
licht kwam?
Antwoord 5
Uit mijn antwoord op vraag 4 blijkt dat er geen verplichting tot het uitvoeren
van grondonderzoek bestaat.
Vraag 6
Volstaan wat u betreft de lokaal getroffen maatregelen of dienen er vervolgstappen te worden gemaakt om te voorkomen dat besmette grond wegwaait
en zich verspreidt over andere landbouwpercelen?
Antwoord 6
Ja, de lokaal getroffen maatregelen volstaan om het risico op verspreiding te
voorkomen.
Vraag 7
Wat zijn de gevolgen als er toch besmetting van landbouwpercelen optreedt
en op welke wijze kunnen akkerbouwers, indien dit zich voordoet, worden
gecompenseerd?
Antwoord 7
Indien in de omgeving van het bewuste perceel een besmetting met
wratziekte wordt vastgesteld op een landbouwperceel volgt een besmetverklaring en een teeltverbod voor bepaalde gewassen voor de duur van 20 jaar.
Deze maatregelen vloeien voort uit EU-regels. Akkerbouwers worden niet
door de overheid gecompenseerd. Voor hen staat de mogelijkheid open om
degene die de besmette grond heeft aangevoerd civielrechtelijk aansprakelijk
te stellen.
Vraag 8
Is hier volgens uw informatie sprake van een incident of komt dergelijke
besmetting van grond met gewasziekten door het aanvoeren van grond ook
elders in Nederland voor? Indien dit laatste het geval is, om hoeveel gevallen
gaat dit?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 8
Voor zover bij de NVWA bekend komen situaties zoals in het onderhavig
geval niet vaak voor. Voor aardappelverwerkende bedrijven is een officiële
erkenningsregeling van kracht, waarmee Nederland uitvoering geeft aan een
eis van de Europese bestrijdingsrichtlijn voor aardappelmoeheid (2007/33/EG).
Telers die aardappelen telen op een door de NVWA voor aardappelmoeheid
besmet verklaard perceel, dienen ervoor te zorgen dat de aanhangende grond
van het geoogste product fytosanitair veilig wordt verwerkt. Dit maakt de
NVWA mogelijk door afzet van de aardappelen bij één van de 50 door de
NVWA voor dit doel erkende bedrijven/bedrijfslocaties (stand 27 maart 2020).
Deze bedrijven mogen tarragrond afzetten in de landbouw op door de
NVWA-registreerde landbouwpercelen. Voor deze percelen gelden maatregelen om verspreiding tegen te gaan. Op 27 maart jl. waren 62 percelen voor dit
doel geregistreerd. De NVWA heeft geen gegevens over de hoeveelheid
afgezette grond en van de afzet van tarragrond door erkende bedrijven buiten
de landbouw.
Vraag 9
Welke mogelijkheden ziet u om beter te waarborgen dat aangevoerde grond
vrij is van besmettingen, bijvoorbeeld door vooraf meer en beter te testen?
Antwoord 9
Deze mening deel ik. De verantwoordelijkheid daarvoor ligt primair bij de
ondernemers en de verwerkende bedrijven. Zij dienen geen risico’s te nemen
bij het aanvoeren van grond. Het aanwenden van grote hoeveelheden
aangevoerde grond van elders vindt incidenteel plaats. Het meest voorkomende verspreidingsrisico van besmette grond betreft het verslepen van
grond tussen percelen met machines en het verstuiven van de grond. Via
voorlichting werken de sectororganisaties en de NVWA aan bewustwording.
Vraag 10
Welke mogelijkheden ziet u om beter te waarborgen dat aangevoerde grond
vrij is van besmettingen, bijvoorbeeld door vooraf meer en beter te testen?
Antwoord 10
Verspreiding van schadelijke organismen via aanhangende en verstuivende
grond is moeilijk te voorkomen, daarom hanteert Nederland voor wratziekte
een preventieve strategie. Deze is gericht op het voorkomen van ontwikkeling
van wratziektebesmettingen. De Regeling bestrijding schadelijke organismen
bevat in artikel 5 de verplichting om in gebieden rondom wratziektebesmettingen rassen te telen met een voorgeschreven resistentieniveau. Deze
strategie is ontwikkeld door het Productschap Akkerbouw en sinds 2015
onderdeel van de genoemde regeling. Met deze strategie worden ook de
risico’s van verstuiving van in aangevoerde grond aanwezige wratziektesporen beheerst.
Technisch zijn er mogelijkheden om beter te waarborgen dat aangevoerde
grond binnen de landbouw of in de omgeving van landbouwpercelen
aantoonbaar vrij is van schadelijke organismen. De grond kan voorafgaande
aan de aanwending behandeld worden om organismen te doden en/of voor
afzet getoetst worden. Met betrekking tot toetsing geldt dat de te bemonsteren grond niet homogeen is. Dit stelt hoge eisen aan de bemonstering om
een acceptabele betrouwbaarheid te bereiken. De kosten voor zo’n aanpak
zijn hoog.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3