Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2022–2023

35 165

Verkiezingen

Nr. 58

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BINNENLANDSE ZAKEN EN
KONINKRIJKSRELATIES
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 21 april 2023
De Kiesraad heeft mij per ambtsbericht (zie bijlage) geïnformeerd over het
ontbinden en opzeggen van de overeenkomst met Paragon Customer
Communications (hierna: Paragon) voor de ontwikkeling van het Digitaal
Hulpmiddel verkiezingen. Met deze brief informeer ik uw Kamer over deze
beslissing van de Kiesraad en de gevolgen daarvan. Ook licht ik toe
waarom ik de behandeling van de Wet programmatuur verkiezingsuitslag
(36 150) voortzet.
Toelichting besluit Kiesraad en gevolgen voor verkiezingsproces:
De Kiesraad is tot deze beslissing gekomen omdat Paragon niet op de
afgesproken (fatale) eerste opleverdatum heeft opgeleverd. De Kiesraad
acht het niet realistisch dat de overige vervolgopleveringen wel tijdig en
volledig worden geleverd en dat de overeengekomen einddatum van
13 september a.s. door Paragon zal worden gehaald. De Kiesraad wil niet
terechtkomen in een situatie van vertraging en mogelijk oplopende
kosten. De levering van de software binnen de hiertoe gestelde termijnen
is van groot belang, aangezien na levering (en acceptatie) de uitrol van de
nieuwe verkiezingssoftware aan gebruikers moet plaatsvinden. Er is
voldoende tijd nodig om de gebruikers te instrueren, op te leiden en te
laten wennen aan de nieuwe software. Met oog op een goede en
betrouwbare ketensamenwerking acht de Kiesraad het dan ook onwenselijk dat deze periode onder druk komt te staan ten nadele van de
gebruikers. De Kiesraad zal in overleg treden met Paragon over de wijze
van terugbetaling van de voorschotbetalingen à 6 miljoen euro die tot op
heden zijn gedaan om zo tot een finale afrekening te komen.
Het ontbinden en opzeggen van de overeenkomst heeft als gevolg dat de
ontwikkeling van nieuwe verkiezingssoftware onderbroken wordt. De
komende periode evalueert de Kiesraad de aanbestedingsprocedure en de
geleerde lessen uit het ontwikkelproces van het digitaal hulpmiddel.
Daarnaast start de Kiesraad de komende periode – in goed overleg met

kst-35165-58
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 165, nr. 58

1

het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties, de
Vereniging Nederlandse Gemeenten en de Nederlandse Vereniging voor
Burgerzaken – een ontwikkeltraject waarin de Kiesraad, samen met
externe partijen, stapsgewijs toewerkt naar nieuwe verkiezingssoftware.
Hierbij houdt de Kiesraad rekening met lopende beleidsontwikkelingen
zoals de versterking van de kandidaatstellingsprocedure en de uniformering van de publicatie van processen-verbaal.
Deze situatie heeft geen direct gevolg voor de organisatie en continuïteit
van verkiezingen. Wel moet langer gebruik gemaakt worden van de
huidige verkiezingssoftware, OSV2020. De huidige overeenkomst voor de
dienstverlening omtrent OSV2020 loopt door tot in juli 2025. De Kiesraad
start een traject voor een Europese aanbesteding om te komen tot een
nieuwe overeenkomst voor het continueren van de dienstverlening in het
gebruik van OSV2020. OSV2020 wordt gebruikt sinds de Tweede
Kamerverkiezing in 2021. Ieder jaar is OSV2020 steeds opnieuw getoetst
door een externe partij. De Kiesraad heeft voorafgaand aan de provinciale
staten- en waterschapsverkiezingen 2023 op basis van het beveiligingsonderzoek (door PwC) geconcludeerd dat OSV2020 verantwoord ingezet kan
worden.1 Daarnaast zijn bij de toetsing aan de wettelijke eisen (door
Expleo) geen functionele onvolkomenheden geconstateerd in OSV2020.2
De uitkomsten van deze toetsen, en de broncode van OSV2020, heeft de
Kiesraad op zijn website openbaar gemaakt. Aanvullend op deze toetsen
wordt de werking van OSV2020 na gebruik door de gemeentelijk
stembureaus, hoofdstembureaus en de centraal stembureaus steekproefsgewijs gecontroleerd. De Kiesraad stelt hiervoor een controleprotocol op
dat voorafgaand aan iedere verkiezing ter beschikking wordt gesteld.
Voortzetting behandeling Wet programmatuur verkiezingsuitslagen
Op 24 juni 2022 heb ik de Wet programmatuur verkiezingsuitslagen bij uw
Kamer ingediend (Kamerstuk 36 150). Op 20 september heeft uw Kamer
verslag uitgebracht bij dit wetsvoorstel (Kamerstuk 36 150, nr. 5). De
beantwoording van het verslag heeft langer geduurd dan beoogd,
vanwege een op te stellen nota van wijziging, en de beoordeling van de
gevolgen van de voorliggende situatie rond de ontwikkeling van het DHV
voor het wetsvoorstel. Het hoofddoel van het wetsvoorstel is het in de
Kieswet vastleggen van taken, bevoegdheden en verantwoordelijkheden
rond het beheer, de beveiliging en het gebruik van de programmatuur die
gebruikt wordt bij de berekening van de verkiezingsuitslag en de vereisten
daarvoor. Omdat dit bijdraagt aan een betrouwbare en efficiënte
vaststelling van de verkiezingsuitslag is het onafhankelijk van de
ontwikkeling van nieuwe programmatuur wenselijk dat deze taken,
bevoegdheden, verantwoordelijkheden en vereisten in de Kieswet worden
vastgelegd. Daarom vind ik het van belang de behandeling van dit
wetsvoorstel voort te zetten. Ik verwacht nog voor het zomerreces de nota
naar aanleiding van het verslag en de nota van wijziging aan uw Kamer
aan te bieden.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,
H.G.J. Bruins Slot

1

https://www.kiesraad.nl/adviezen-en-publicaties/rapporten/2023/1/18/beveiligingsrapportosv2020-u.
2
https://www.kiesraad.nl/adviezen-en-publicaties/rapporten/2023/1/30/toetsingsrapportosv2020-u.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 35 165, nr. 58

2