Policy Research Corporation
MANAGEMENT SOLUTIONS FOR COMPANIES AND GOVERNMENTS

Onderzoek efficiencyverbetering van de
fiscale regelingen MIA en VAMIL

Eindrapport – 8 februari 2016
In opdracht van:
Ministerie van Infrastructuur en Milieu

 Policy Research Corporation
Copyright 2016
Parklaan 40
3016 BC Rotterdam
tel: +31 10 436 03 64
fax: +31 10 436 14 16
e-mail: info@policyresearch.nl
website: www.policyresearch.nl

Inhoudsopgave

INHOUDSOPGAVE

I.

INLEIDING .......................................................................................................................... 1

II.

ONDERZOEKSAANPAK .................................................................................................... 3

III.

HUIDIGE SITUATIE MIA/VAMIL-REGELINGEN ............................................................... 5
III.1. W ERKING VAN DE HUIDIGE REGELINGEN .......................................................................... 5
III.2. ONTWIKKELINGEN IN AANTAL MELDINGEN, INVESTERINGEN EN BUDGET ........................... 12
III.3. TIJDSBESTEDING FISCALE REGELINGEN MIA EN VAMIL ................................................. 16

IV. MOGELIJKE EFFICIENCYVERBETERINGEN IN MIA/VAMIL ....................................... 18
IV.1. ONDERZOCHTE VARIANTEN........................................................................................... 18
IV.2. AFWEGINGSKADER ....................................................................................................... 22
IV.3. NULVARIANT: VERBETERINGEN BINNEN HUIDIGE OPZET .................................................. 23
IV.4. VARIANT 1: ALLEEN MIA (AFSCHAFFEN VAMIL) ............................................................. 24
IV.5. VARIANT 2: ALLEEN VAMIL (AFSCHAFFEN MIA) ............................................................. 26
IV.6. VARIANT 3: VERKLEINEN VAN DE MILIEULIJST ................................................................. 30
IV.7. VERGELIJKING VARIANTEN ............................................................................................ 32
IV.8. OMSCHRIJVING EFFECTEN VARIANT 4: SUBSIDIEVARIANT ................................................ 32
V.

CONCLUSIES & AANBEVELINGEN ............................................................................... 37

BIJLAGE 1 – OVERZICHT GECONSULTEERDE PARTIJEN ................................................ 39
BIJLAGE 2 – FINANCIEEL VOORDEEL VAMIL-REGELING ................................................ 40
BIJLAGE 3 – PROCES FISCALE REGELINGEN MIA EN VAMIL ......................................... 41
BIJLAGE 4 – SUGGESTIES VOOR VERBETERINGEN IN HUIDIGE REGELINGEN .......... 47

© Policy Research Corporation

-i-

Inleiding

I. INLEIDING

Aanleiding
De overheid wil investeringen in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen stimuleren met het oog op het
vergemakkelijken van de marktintroductie en marktverbreding van milieuvriendelijke technieken. Het
Ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM) en het Ministerie van Financiën hebben via verschillende
(investerings)regelingen het investeren in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen extra aantrekkelijk
gemaakt. In deze evaluatie wordt gekeken naar twee fiscale regelingen waarmee ondernemers
financieel voordelig kunnen investeren in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen. Dit zijn de Milieu
Investeringsaftrek (MIA) en Willekeurige Afschrijving Milieu-Investeringen (VAMIL).
Uit een ex post evaluatie van de MIA/VAMIL-regelingen in de periode 2005-2010 blijkt dat de twee
regelingen qua aard van de gemelde investeringen en qua gebruikers naar elkaar toe zijn gegroeid.
Slechts circa 5% van het gemelde investeringsbedrag komt uitsluitend in aanmerking voor de VAMIL,
terwijl 80 à 90% van de investeringen voor beide regelingen tegelijk in aanmerking komt. Het kabinet
heeft daarom de aanbeveling ‘om te onderzoeken of een (procedureel) samengaan of integratie of
varianten daarvan tot verdere efficiencyverbetering kunnen leiden’ in 2013 overgenomen en in een brief
aan de Tweede Kamer1 een onderzoek hiernaar toegezegd. Voorliggend rapport bevat de bevindingen
van dit onderzoek.
Doel en scope van het onderzoek
In lijn met de toezegging van het kabinet is het doel van het onderzoek om te inventariseren waar
efficiencyverbetering mogelijk is in de MIA/VAMIL-regelingen. Bij de identificatie van efficiencyverbeteringen zijn de volgende perspectieven in ogenschouw genomen:


Het perspectief van de overheid in de uitvoering van de regeling door de Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland (RVO.nl) en de Belastingdienst;



Het perspectief van ondernemers en ondernemingen in de zin van beperking van
administratieve lasten en de ontvangen financiële prikkel bij investering in duurzame
bedrijfsmiddelen.

1

Brief staatssecretaris van Financiën m.b.t. ‘Evaluatie EIA en MIA/VAMIL’, 17 september 2013.

© Policy Research Corporation

-1-

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

De geïdentificeerde mogelijke efficiencyverbeteringen zijn op de volgende aspecten onderzocht:
1. Efficiency: de gevolgen voor de administratieve lasten voor ondernemers/ondernemingen en
de uitvoeringskosten voor RVO.nl en de Belastingdienst;
2. Effectiviteit: de gevolgen voor het verwachte gebruik van de regelingen;
3. Budget: de gevolgen voor het budget van de MIA en de VAMIL (voor zover budgetneutrale
aanpassingen niet mogelijk zijn).
In Figuur 1 zijn de onderzoeksvragen weergegeven.
Figuur 1:

Onderzoeksvragen

Bron: Policy Research Corporation

Structuur van de rapportage
In Hoofdstuk II wordt de aanpak van het onderzoek beschreven. Vervolgens worden in Hoofdstuk III de
huidige MIA- en VAMIL-regelingen uiteengezet. Hoofdstuk IV gaat in op de onderzochte varianten en
de beoordeling van deze varianten. Hoofdstuk V bevat de conclusies en aanbevelingen op basis van
het onderzoek.

-2-

© Policy Research Corporation

Onderzoeksaanpak

II. ONDERZOEKSAANPAK

De aanpak van het onderzoek richt zich op de identificatie van mogelijke efficiencyverbeteringen in de
MIA/VAMIL-regelingen en op beoordeling van de effecten van eventuele aanpassingen in termen van:


Uitvoeringscapaciteit voor RVO.nl en de Belastingdienst;



Administratieve lasten voor ondernemers en ondernemingen;



Beleidseffectiviteit;



Benodigd budget.

De focus in de onderzoeksaanpak is weergegeven in Figuur 2.
Figuur 2:

Focus in de onderzoeksaanpak

Bron: Policy Research Corporation

De aanpak van het onderzoek kent de volgende stappen:
1. Analyse van de huidige MIA/VAMIL-regelingen;
2. Identificatie van mogelijke efficiencyverbeteringen (alternatieven voor de huidige regelingen);
3. Beoordeling van varianten van de MIA/VAMIL-regelingen.
De stappen worden hieronder nader toegelicht.

© Policy Research Corporation

-3-

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Stap 1: analyse van de huidige MIA/VAMIL-regelingen
In stap 1 is op basis van een bureaustudie en werksessies bij RVO.nl en de Belastingdienst de werking
van de huidige MIA/VAMIL-regelingen in kaart gebracht. Hierbij is het volgende inzichtelijk gemaakt:


De werking van de huidige regelingen voor ondernemers;



Ontwikkelingen in termen van meldingen, investeringen en budget in recente jaren;



Het proces en tijdsbesteding voor aanvraag (procedurele voorkant) en verwerking
(administratieve achterkant) van de regelingen.

Stap 2: identificatie van mogelijke efficiencyverbeteringen
In stap 2 zijn mogelijke efficiencyverbeteringen in de MIA/VAMIL-regelingen geïdentificeerd in de
werksessies bij RVO.nl en de Belastingdienst en door middel van interviews met een selectie van
ondernemers en intermediairs (zie Bijlage I voor een overzicht van de geconsulteerde partijen).
In de eerste plaats is gekeken naar efficiencyverbeteringen in de huidige opzet van de regelingen.
Daarnaast is op verzoek van de betrokken stakeholders – Ministerie van IenM, Ministerie van Financiën,
Ministerie van EZ, Belastingdienst en RVO.nl – in elk geval gekeken naar de varianten waarbij één van
de regelingen (MIA of VAMIL) zou komen te vervallen. Tot slot zijn de werksessies bij RVO.nl en de
Belastingdienst en de interviews met ondernemers en intermediairs benut om alternatieve
mogelijkheden voor efficiencyverbeteringen te identificeren.
Stap 3: beoordeling van varianten van de MIA/VAMIL-regelingen
In stap 3 zijn de varianten die kunnen leiden tot efficiencyverbetering beoordeeld op verbetering van de
efficiency vanuit de perspectieven van:


RVO.nl;



Belastingdienst;



Ondernemers.

Efficiencyverbeteringen voor de één kunnen immers resulteren in efficiencyafname voor de ander.
Naast de efficiencyverbetering, de focus in dit onderzoek, zijn de varianten beoordeeld op hun effect
op de beleidseffectiviteit en het benodigd budget voor financiering van de regelingen. De effectiviteit is
beoordeeld op basis van de verwachte verandering van de financiële prikkel voor ondernemers en
ondernemingen samenhangend met de verwachte investeringen in milieuvriendelijke alternatieven voor
bedrijfsmiddelen2. Voor wat betreft het budget is als uitgangspunt genomen dat alternatieven budgetneutraal worden doorgevoerd. Daar waar dit in verband met de fiscale uitwerking van de regelingen
niet mogelijk of realistisch wordt geacht, wordt dit beschreven.
De beoordeling vanuit de verschillende perspectieven is gedaan aan de hand van de werksessies met
RVO.nl en de Belastingdienst, de interviews met ondernemers en intermediairs en eigen analyse.

2

De effectiviteit in termen van milieu-impact en de verdelingseffecten als gevolg van efficiencyverbeteringen zijn in het kader
van dit onderzoek niet onderzocht. Het verdient aanbeveling om bij de overweging van veranderingen in de MIA/VAMIL
regelingen deze effecten nader te onderzoeken.

-4-

© Policy Research Corporation

Huidige situatie MIA/VAMIL-regelingen

III. HUIDIGE SITUATIE MIA/VAMIL-REGELINGEN

III.1. WERKING VAN DE HUIDIGE REGELINGEN
Algemeen
De MIA en VAMIL zijn fiscale regelingen om investeringen in milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen te
stimuleren. De VAMIL bestaat sinds 1991 en is ingesteld ter bevordering van de marktintroductie van
milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen die nog niet gangbaar zijn (meestal vanwege substantiële
meerkosten). De MIA is in 2000 in werking getreden en is geïntroduceerd om voor deze
bedrijfsmiddelen een extra fiscale bijdrage te bieden en om milieu-investeringen in bredere zin (dus niet
slechts ten tijde van marktintroductie) te stimuleren 3.
De bedrijfsmiddelen die in aanmerking komen voor de MIA en/of VAMIL staan vermeld op de ‘Milieulijst’.
De gecombineerde Milieulijst voor de MIA en VAMIL wordt jaarlijks opnieuw vastgesteld en bevat
verschillende codes welke bepalen of investeringen in bedrijfsmiddelen voor één of beide regelingen in
aanmerking komen en welke steunpercentages (bij de MIA) worden toegekend.
Op de Milieulijst wordt met de letters A tot en met G onderscheid gemaakt naar zeven categorieën.
Deze categorieën geven aan welke mate van fiscale stimulering van toepassing is op de
bedrijfsmiddelen in deze categorie. In Tabel III.1 is een overzicht weergegeven van de categorieën en
bijbehorende fiscale stimulering van de bedrijfsmiddelen per categorie op de Milieulijst.

3

Ministerie van Volkshuisvesting, Ruimtelijke Ordening en Milieubeheer (VROM, 2007), Evaluatie MIA, VAMIL en Groen
Beleggen 2000-2004.

© Policy Research Corporation

-5-

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Tabel III.1:

Overzicht categorieën op de Milieulijst en bijbehorende fiscale stimulering

Categorie

Fiscale stimulering

A

27% MIA + VAMIL

B

13,5% MIA + VAMIL

C

Alleen VAMIL

D

Alleen 27% MIA

E

Alleen 13,5% MIA

F

36% MIA + VAMIL

G

Alleen 36% MIA

Bron: RVO.nl

Het niveau van financiële steun van de bedrijfsmiddelen wordt bepaald op basis van de beleidsdoelstellingen en kan worden beperkt door het Europees Milieusteunkader. Om het niveau van
financiële steun zo aan te passen dat wordt voldaan aan enerzijds het gewenste beleid en anderzijds
het Europees Milieusteunkader kan aan drie knoppen worden gedraaid:
1. de grondslag;
2. aftopping;
3. de steunpercentages (van de MIA).
De grondslag betreft het investeringsbedrag dat in aanmerking komt voor aftrek bij de MIA en/of
willekeurige afschrijving bij de VAMIL. De eenvoudigste grondslag is het volledige investeringsbedrag,
maar omdat investeringen vaak meer omvatten dan enkel milieuvriendelijke technieken, wordt in de
praktijk vaak niet het gehele investeringsbedrag als grondslag genomen. Onder het Europees
Milieusteunkader is voor de meeste milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen bovendien een subsidie
toegestaan van maximaal 35% van de meerkosten van het milieuvriendelijke bedrijfsmiddel ten
opzichte van conventionele alternatieven45. De grondslag wordt daarom zo gekozen dat deze recht doet
aan de milieu-investering, binnen het Europees steunkader past en tegelijkertijd werkbaar is voor
ondernemers, RVO.nl en Belastingdienst. Daarnaast kan men er omwille van beleidskeuzes of het
Europees steunkader voor kiezen om de grondslag procentueel af te toppen (aftopping). Zo kan
bijvoorbeeld besloten worden om een procentueel of absoluut maximum te stellen aan het
investeringsbedrag dat in aanmerking komt voor MIA en/of VAMIL op te nemen in de Milieulijst. Tot slot
is het mogelijk om invloed uit te oefenen op de mate van financiële steun door verschillende
steunpercentages te hanteren, zoals met de huidige categorieën voor de MIA gebeurt (zie Tabel III.1).
De grondslag, aftopping en steunpercentages zijn aangrijpingspunten voor het bereiken van een
bepaald niveau van steun. Minder variatie in steunpercentages betekent bijvoorbeeld dat – voor
gelijkblijvende steun – de grondslag en/of aftopping moeten worden aangepast. RVO.nl bekijkt op basis
van een technisch-inhoudelijke analyse van de bedrijfsmiddelen die worden voorgesteld voor steun,
welke grondslag, aftopping en steunpercentages mogelijk zijn.

4
5

Van Heekeren & Frima (2012) ‘Evaluatie MIA en VAMIL 2005-2010’.
Op 1 januari 2016 treedt een nieuw Europees Milieusteunkader in werking. Als gevolg hiervan dienen de Milieulijst, steunpercentages, grondslagen en eventuele aftopping opnieuw te worden bekeken.

-6-

© Policy Research Corporation

Huidige situatie MIA/VAMIL-regelingen

De mate van steun en daarmee de lettercategorie waarin een bedrijfsmiddel op de Milieulijst wordt
ingedeeld, wordt voornamelijk bepaald op basis van beleidsdoelstellingen en de milieuvoordelen en
marktpositie van de bedrijfsmiddelen. De belangrijkste factor in het bepalen van de mate van steun
betreft de beleidsmatig gewenste intensiteit van de financiële prikkel. Het beleid geeft aan waar de
belangrijkste aandachtspunten zitten voor het te voeren stimuleringsbeleid. De marktpositie van de
bedrijfsmiddelen is de tweede belangrijke factor voor de bepaling van de fiscale stimulering. Wanneer
het beleidsmatig gewenst is om een bedrijfsmiddel fiscaal te stimuleren, kan MIA zowel bij
marktintroductie als marktverbreding van bedrijfsmiddelen worden toegewezen. Het toekennen van
VAMIL is echter in principe slechts mogelijk bij marktintroductie. Wanneer de beleidswens om bepaalde
bedrijfsmiddelen te stimuleren echter zeer groot is, kan hier van worden afgeweken 6.
Hoewel de beleidsmatig gewenste intensiteit van de financiële prikkel en de marktpositie van
bedrijfsmiddelen dus leidend zijn bij het bepalen van de mate van de fiscale stimulering, vormt het
Europees Milieusteunkader een kader voor de hoogte van de steun. Dit kader bepaalt namelijk in welke
mate een bedrijfsmiddel financieel gesteund mag worden, ook wanneer men beleidsmatig meer steun
zou willen bieden.
In Tabel III.2 is weergegeven voor hoeveel codes, meldingen, investeringsbedragen en voordeel per
categorie het Europees steunkader knellend is geweest voor bedrijfsmiddelen op de Milieulijst van
2014. Het valt op dat dit voor slechts 7 codes van bedrijfsmiddelen (4% op een totaal van 178) het geval
is geweest en dat uiteindelijk 3 codes (1,7%) de Milieulijst niet gehaald hebben vanwege te lage
meerkosten. Naar schatting van RVO.nl is slechts 0,1% van het totale aangevraagde
investeringsbedrag van de Milieulijst afgevallen vanwege het steunkader. Volgens RVO.nl is dit het
geval omdat de bedrijfsmiddelen waarvoor stimulering beleidsmatig gewenst wordt geacht, vrijwel altijd
bedrijfsmiddelen zijn die grote milieuvoordelen bieden die tegen aanzienlijke meerkosten bereikt
worden. Vanwege deze meerkosten is het mogelijk om deze bedrijfsmiddelen te stimuleren zonder
tegen de grenzen van het steunkader aan te lopen.

6

Zoals bijvoorbeeld het geval is geweest bij zonnepanelen en (zeer) zuinige auto’s.

© Policy Research Corporation

-7-

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Tabel III.2:

Aantal codes, meldingen, investeringsbedragen en voordeel per categorie waarvoor het Europees
Milieusteunkader beperkend is geweest voor bedrijfsmiddelen op de Milieulijst van 2014 (in € miljoen)

36,7

Geclaimd
MIAvoordeel
0,8

Geclaimd
VAMILvoordeel
0,8

139

1,7

0,1

0,1

1

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

D. Alleen 27% MIA

0

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

E. Alleen 13,5% MIA

1

727

72,5

0,6

N.v.t.

F. 36% MIA + VAMIL

1

6

0,6

0,1

Nihil

G. Alleen 36% MIA

0

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

Totaal

7

873

111,5

1,6

0,9

Afgevallen

3

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

N.v.t.

178

15.012

2.008,4

81,9

35,1

Aantal
codes

Aantal
meldingen

Totaal aangevraagd
investeringsbedrag

A. 27% MIA + VAMIL

1

1

B. 13,5% MIA + VAMIL

3

C. Alleen VAMIL

Categorie

Totaal Milieulijst 2014
(incl. niet beperkt door ESK)
Bron: RVO.nl

Samenvattend kunnen bijna alle bedrijfsmiddelen die qua milieuvoordelen en meerkosten geschikt zijn
voor de Milieulijst gestimuleerd worden zonder tegen de grenzen van het steunkader aan te lopen. De
beleidswensen zijn leidend bij indelen van de bedrijfsmiddelen naar de lettercategorieën en
bijbehorende financiële prikkel(s). De systematiek met zeven lettercategorieën, waarbij verschillende
combinaties van de twee fiscale instrumenten, steunniveaus, grondslagen en aftoppingen mogelijk zijn,
biedt hierbij maximaal maatwerk om elk bedrijfsmiddel de gewenste mate van fiscale stimulering te
geven.
MIA-regeling
De MIA biedt een aftrekmogelijkheid van de fiscale winst. Er zijn drie verschillende steunpercentages,
zijnde 13,5%, 27% of 36% van het investeringsbedrag, die de hoogte van de investeringsaftrek bepalen
die van de fiscale winst afgetrokken mag worden in het jaar van ingebruikname of (indien het
bedrijfsmiddel in het jaar van aanschaf nog niet in gebruik is genomen) voor zover er betaald is. De
ondernemer betaalt daardoor in dat jaar als gevolg van de MIA minder belasting.
Door combinatie van de drie steunpercentages en de belastingtarieven die gelden voor ondernemers
in de inkomstenbelasting (maximaal 44,7% rekening houdend met ondernemersfaciliteiten7) enerzijds
en ondernemingen in de vennootschapsbelasting (20% of 25%) anderzijds kan het fiscaal voordeel van
de MIA maximaal circa 16%8 van het investeringsbedrag bedragen. In Tabel III.3 is een rekenvoorbeeld
weergegeven dat het fiscaal voordeel van de MIA toont. Hierbij wordt ervan uitgegaan dat het voordeel
van de MIA binnen één fiscaal jaar wordt geëffectueerd. In bepaalde omstandigheden kan de MIA
verdeeld zijn over meerdere jaren9, waardoor het voordeel per jaar anders uitpakt.
7
8
9

Dit betreft onder andere de zelfstandigenafrek, startersaftrek en MKB-winstvrijstelling.
36% MIA * 44,7% = 16%.
Dit is het geval bij investeringen die over meerdere jaren lopen, wanneer het bedrijfsmiddel nog niet in gebruik is genomen
en nog niet volledig is betaald. De investeringsaftrek mag dan in het eerste jaar worden geclaimd voor zover het bedrijfsmiddel
is betaald.

-8-

© Policy Research Corporation

Huidige situatie MIA/VAMIL-regelingen

Tabel III.3:

Rekenvoorbeeld MIA-regeling

Aannames
€ 100.000

Investeringsbedrag
MIA-percentage

36%

Effectief marginaal belastingtarief (VPB)

25%

Financieel voordeel MIA-regeling
Investeringsaftrek (= 36% * € 100.000)

€ 36.000

Financieel voordeel investeringsaftrek (= 25% * investeringsaftrek)

€ 9.000

Bron: Policy Research Corporation

In Tabel III.4 is te zien welk financieel voordeel de MIA-regeling met verschillende steunpercentages
biedt voor ondernemers onder verschillende belastingtarieven.
Tabel III.4:

Financieel voordeel MIA-regeling voor ondernemers onder verschillende effectieve marginale
belastingtarieven en MIA-steunpercentages

MIA-steunpercentage

13,5%

27%

36%

25% (VPB)

3,4%

6,8%

9,0%

36,5% (schijf 1 inkomstenbelasting)

4,9%

9,9%

13,1%

42% (schijf 2 en 3 inkomstenbelasting)

5,7%

11,3%

15,1%

44,7%10

6,0%

12,1%

16,1%

Effectief marginaal belastingtarief

Bron: Policy Research Corporation

VAMIL-regeling
De VAMIL biedt de mogelijkheid 75% van de grondslag, gebaseerd op de meerkosten voor
milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen, op een willekeurig moment af te schrijven. Het is daardoor mogelijk
om maximaal 75% van de grondslag vervroegd, bijvoorbeeld in het jaar van aanschaf, af te schrijven
in plaats van de reguliere afschrijving11 De overige 25% dient wel regulier te worden afgeschreven.
Door in een gewenst jaar (maximaal) 75% van de grondslag af te schrijven vermindert de fiscale winst,
waardoor minder inkomstenbelasting12 of vennootschapsbelasting13 betaald hoeft te worden. De VAMIL
drukt in dat jaar de fiscale winst door een extra hoge afschrijving. Op een later moment is hierdoor
sprake van een verminderd afschrijvingspotentieel. Op de totale belastingafdracht heeft de VAMIL

10
11

12

13

Dit betreft het maximaal belastingtarief voor ondernemers in de inkomstenbelasting rekening houdend met
ondernemersfaciliteiten zoals de zelfstandigenafrek, startersaftrek en MKB-winstvrijstelling.
Bij afschrijving op bedrijfsmiddelen is goed koopmansgebruik leidend voor de wijze van afschrijving. Afschrijving mag op
verschillende methoden (bijvoorbeeld lineair of afschrijving op basis van gebruik of machine-uren). In de wet is echter een
aantal uitzonderingen en stimuleringsmaatregelen opgenomen die willekeurige (zoals VAMIL) of afwijkende afschrijving
toestaan. Zo is in Art. 3.30 Wet IB 2001 bepaald dat de afschrijving jaarlijks wordt gesteld op het gedeelte van de nog niet
afgeschreven aanschaffings- of voortbrengingskosten dat aan het kalenderjaar kan worden toegerekend. De kostprijs van
het bedrijfsmiddel is de basis voor de hoogte van de afschrijvingen. Voorts is in het artikel de afschrijving in zijn algemeen
beperkt tot 20% van de aanschaffings- of voortbrengingskosten.
ZZP'ers die als ondernemer gezien worden voor de inkomstenbelasting. Hiervoor geldt een statutair belastingtarief voor de
fiscale winst van 42% tot 52% inkomstenbelasting (IB). Effectief is het belastingtarief lager als gevolg van
belastingfaciliteiten.
MKB en grote bedrijven (BV’s en NV’s). Hiervoor geldt een marginaal belastingtarief voor de fiscale winst 20% of 25%
vennootschapsbelasting (VPB).

© Policy Research Corporation

-9-

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

hierdoor normaliter een nihil-effect. De VAMIL levert derhalve vooral een liquiditeits- en een
rentevoordeel op, doordat het betalen van belastingen naar de toekomst kan worden verschoven.
Met name bij grote investeringsbedragen met een lange afschrijvingstermijn zoals kassen, gebouwen
en grote machines bieden de liquiditeits- en rentevoordelen van de VAMIL-regeling een grote financiële
prikkel. Wanneer een onderneming voldoende winst maakt, kan voor deze investeringen namelijk een
fors deel (maximaal 75%) van de investering in het eerste jaar na investering worden afgeschreven,
terwijl dit normaal over de levensduur van het bedrijfsmiddel gespreid zou moeten worden. Dit biedt
kort na de investering extra liquiditeit. Hoe hoger het investeringsbedrag en hoe langer de afschrijvingstermijn, hoe groter het absolute verschil tussen de reguliere afschrijving en de mogelijke afschrijving
van maximaal 75% op basis van de VAMIL en hoe groter dus het liquiditeits- en rentevoordeel.
In Figuur 3 en Bijlage 2 is het financieel voordeel van het gebruik van de VAMIL-regeling weergegeven.
In dit voorbeeld biedt de VAMIL een liquiditeits- en rentevoordeel doordat belastingbetaling wordt
uitgesteld, maar wordt in totaal evenveel belasting betaald. In dit voorbeeld is ook te zien dat het
voordeel van de VAMIL groter is voor bedrijfsmiddelen met een langere afschrijvingstermijn. Zo is in dit
geval het voordeel bij een bedrijfsmiddel met een afschrijvingstermijn van 5 jaar circa 1,2% van het
investeringsbedrag, terwijl dit voor een bedrijfsmiddel met dezelfde waarde met een afschrijvingstermijn
van 10 jaar circa 2,7% is. Hierbij is ervan uitgegaan dat 75% van de grondslag (de grondslag betreft in
dit geval het volledige investeringsbedrag minus de restwaarde) in het jaar van aanschaf wordt
afgeschreven en dat de onderneming ieder jaar winstgevend is.
In sommige gevallen kan de VAMIL wel worden gebruikt om de totale belastingafdracht te verminderen.
Dit is het geval wanneer belastingarbitrage kan worden toegepast door de ondernemer of onderneming.
Hierbij vindt de willekeurige afschrijving plaats in de jaren waarin (veel) winst wordt gemaakt, terwijl in
jaren van minder winst of verlies hiervan geen of minder gebruik wordt gemaakt. Dit speelt volgens
intermediairs voornamelijk voor ondernemers die inkomstenbelasting betalen, omdat de VAMIL in dit
geval gebruikt kan worden om de fiscale winst in een lagere belastingschijf uit te laten komen. De
willekeurige afschrijving kan namelijk in sommige gevallen zo worden toegepast dat men meerdere
jaren in lagere belastingtariefschijven valt. Voor de MIA is dit niet mogelijk omdat dit een eenmalige
aftrek is14.
Een andere situatie waarin de VAMIL tot meer voordeel leidt dan de rente- en liquiditeitseffecten is bij
toepassing van de VAMIL op gebouwen in eigen gebruik. Onder de normale afschrijvingsregels kunnen
gebouwen in eigen gebruik worden afgeschreven tot een bedrag gelijk aan de helft van de WOZwaarde. Onder de VAMIL mogen deze gebouwen echter worden afgeschreven tot de restwaarde 15,
waardoor meer kan worden afgeschreven en dus minder belasting hoeft te worden betaald. Dit
resulteert in een financieel voordeel.

14
15

Toepassing van de MIA kan echter wel leiden tot een over meerdere jaren verrekenbaar verlies.
In Art. 3.30a Wet IB 2001 is de afschrijving van gebouwen beperkt tot in beginsel de WOZ-waarde (of 50% van de WOZwaarde bij een gebouw in eigen gebruik). Op basis van art. 3.31 lid 1 (Wetsartikel met betrekking tot VAMIL) is deze beperking
in de afschrijving niet van toepassing op bedrijfsmiddelen waarvoor de VAMIL wordt toegepast. Onder de VAMIL is
afschrijving tot onder WOZ-waarde mogelijk.

- 10 -

© Policy Research Corporation

Huidige situatie MIA/VAMIL-regelingen

Figuur 3:

Afschrijving met en zonder gebruik van de VAMIL

€ 70.000
€ 70.000

Afschrijvingstermijn van
Afschrijvingstermijn
van55jaar
jaar

€ 60.000
€ 60.000
€ 50.000
€ 50.000
€ 40.000
€ 40.000

€ 30.000
€ 30.000
€ 20.000
€ 20.000
€ 10.000
€ 10.000

€0 €0
2015
2015

2016
2016

2017
2017

Geen toepassing VAMIL

2018
2018

2019
2019

Toepassing VAMIL

€ 70.000

Afschrijvingstermijn van 10 jaar
€ 60.000
€ 50.000
€ 40.000
€ 30.000
€ 20.000

€ 10.000
€0
2015

2016

2017

2018

2019

2020

2021

2022

2023

2024

Bron: Policy Research Corporation

Voor de VAMIL wordt het gemiddeld budgettair beslag voor de overheid geschat op 3% van het
investeringsbedrag16. Hierbij is gerekend met een disconteringsvoet van 4%, een gemiddelde
afschrijvingstermijn van 10 jaar17 en de in aanmerking te nemen afschrijving. De disconteringsvoet is
van belang om de contante waarde te berekenen van de belastingvoordelen en -nadelen die in de
toekomst worden behaald. Voor ondernemers ligt deze disconteringsvoet over het algemeen hoger dan
voor de overheid, omdat zij hogere gewogen gemiddelde kosten voor vermogen hebben dan de
overheid. Hierdoor zal het financieel voordeel van de VAMIL voor ondernemers meestal hoger uitkomen
dan 3%.

16
17

Rijksdienst voor Ondernemend Nederland (2014) ‘MIA en Vamil – Jaarverslag 2013’.
Deze gemiddelde afschrijvingstermijn is bepaald op basis van een gezamenlijke analyse door RVO.nl en het Ministerie van
Financiën.

© Policy Research Corporation

- 11 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

In Tabel III.5 is een matrix weergegeven waarin de invloed van de disconteringsvoet en de
afschrijvingstermijn op het rente- en liquiditeitsvoordeel dat de VAMIL biedt is weergegeven. Hierin is
te zien dat de VAMIL, uitgaande van een afschrijving van 75% van de grondslag in het jaar van
aanschaf, een rente- en liquiditeitsvoordeel biedt ter waarde van circa 1% tot 10% van het investeringsbedrag. Dit voordeel is echter ook afhankelijk van de waarde van de investering, de restwaarde en de
financiële positie van de onderneming. Voor ondernemingen zijn met name investeringen in
bedrijfsmiddelen met een lange afschrijvingstermijn interessant voor de VAMIL vanwege de
toenemende financiële prikkel (zie Tabel III.5). Uitgaande van de gemiddelde afschrijvingstermijn van
10 jaar (die door RVO.nl en het Ministerie van Financiën is bepaald) en een disconteringsvoet van 6%
tot 8%18 komen de rente- en liquiditeitsvoordelen voor ondernemers uit op circa 3,2% tot 4,0%.
Tabel III.5:

Invloed afschrijvingstermijn en disconteringsvoet op financieel voordeel VAMIL19 (als percentage van
investering)

Aannames
Investeringsbedrag

€ 100.000

Restwaarde investering

€ 20.000

Af te schrijven bedrag in jaar van aanschaf (75%)

€ 80.000

Gemiddeld effectief marginaal belastingtarief (VPB)

25%

Financieel voordeel VAMIL als percentage van investeringsbedrag
Afschrijvingstermijn

5 jaar

10 jaar

15 jaar

20 jaar

25 jaar

30 jaar

4%

1,0%

2,3%

3,4%

4,3%

5,2%

5,9%

5%

1,2%

2,7%

4,0%

5,1%

6,0%

6,8%

6%

1,5%

3,2%

4,6%

5,8%

6,8%

7,6%

7%

1,7%

3,6%

5,1%

6,4%

7,4%

8,3%

8%

1,9%

4,0%

5,6%

6,9%

8,0%

8,8%

Disconteringsvoet

Bron: Policy Research Corporation

III.2. ONTWIKKELINGEN IN AANTAL MELDINGEN, INVESTERINGEN EN BUDGET
De mate waarin gebruik wordt gemaakt van de MIA en VAMIL varieert door de jaren heen. In Figuur 4
is de ontwikkeling van het aantal aanvragen (exclusief het aantal aanvragen met betrekking tot zuinig
en elektrisch rijden20) en het totaal aangevraagd investeringsbedrag (exclusief aanmeldingen rondom
zuinig en elektrisch rijden) voor de periode 2009-2013 getoond. Hierin is te zien dat het aantal
aanvragen in de periode 2009-2013 varieerde tussen circa 7.000 en 13.000 aanmeldingen. Het totaal
aangevraagde investeringsbedrag volgt grofweg de trend in het aantal aanvragen. In 2013 werd in
totaal € 1,8 miljard aan investeringen aangevraagd.

18
19
20

De disconteringsvoet is afhankelijk van het risicoprofiel van bedrijven. De minimale basisrente in de markt ligt momenteel op
circa 4%. Hier bovenop is gerekend met een toeslag voor bedrijven met hogere risico’s en dus hogere kredietkosten.
Eventueel voordeel als gevolg van belastingarbitrage is in dit voorbeeld buiten beschouwing gelaten.
Dit betreft aanvragen van elektrisch of hybride aangedreven voertuigen en zeer zuinige personenauto’s met een lage CO2uitstoot.

- 12 -

© Policy Research Corporation

Huidige situatie MIA/VAMIL-regelingen

Ontwikkeling aantal aanvragen en totaal aangevraagd investeringsbedrag (exclusief e-rijden)
MIA/VAMIL in periode 2009-2013

14.000

2.000

Aantal aanvragen

12.000
1.500

10.000
8.000

1.000
6.000
4.000

500

2.000
0

0
2009

2010

2011

2012

2013

Totaal aangevraagd investeringsbedrag
(in miljoen euro)

Figuur 4:

Totaal aantal aanvragen (excl. e-rijden) (linker-as)
Totaal aangevraagd investeringsbedrag (excl. e-rijden) (in miljoen euro) (rechter-as)
Bron: RVO.nl

In Figuur 5 is de ontwikkeling in het totaal geclaimd voordeel (exclusief e-rijden) getoond voor de
periode 2009-2013. Dit voordeel schommelt tussen € 88 miljoen en € 219 miljoen. Als percentage van
het totaal aangemelde investeringsbedrag ligt het voordeel tussen 8% en 11,5%.
Figuur 5:

Ontwikkeling totaal geclaimd voordeel MIA/VAMIL in periode 2009-2013

Totaal geclaimd voordeel
(in miljoen euro)

250

14%
12%

200

10%
150

8%

100

6%
4%

50

2%

0

0%
2009

2010

2011

2012

2013

Totaal geclaimd voordeel (excl. e-rijden) (in miljoen euro)
Geclaimd voordeel als percentage van totaal investeringsbedrag
Bron: RVO.nl

© Policy Research Corporation

- 13 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Zoals eerder aangegeven, wordt op de Milieulijst met de letters A tot en met G onderscheid gemaakt
naar zeven categorieën. In Tabel III.6 zijn voor respectievelijk de jaren 2011, 2012 en 2013 het aantal
aanvragen, aangevraagd investeringsbedrag en geclaimd MIA/VAMIL-voordeel per categorie exclusief
aanvragen op het gebied van elektrisch rijden weergegeven. Categorie A (27% MIA en VAMIL) is ieder
jaar de grootste categorie zowel op basis van aantal aanvragen, investeringsbedragen en geclaimd
voordeel. Categorieën B (13,5% MIA en VAMIL) en F (36% MIA en VAMIL) zijn op basis van
investeringsbedragen en geclaimd voordeel in de tweede en derde grootste categorie in deze jaren. Op
basis van aantal aanvragen is categorie E (alleen 13,5% MIA) in 2013 de tweede grootste categorie,
maar op basis van investeringsbedragen is het de vierde en op basis van geclaimd voordeel de vijfde
grootste categorie.
De top-3 lettercategorieën van de Milieulijst, zijnde A, B en F, betreffen de drie steunpercentages van
de MIA met altijd samenloop met de VAMIL. Deze top 3 is voor alle drie deze jaren goed voor circa
90% tot 97% van de investeringsbedragen en circa 95% tot 98% van het geclaimde budget, waarvoor
in 2013 slechts 76% van de aanvragen nodig zijn. In 2011 en 2012 was dit circa 92% tot 94% van de
aanvragen. De overige lettercategorieën C, D, E en G zorgden in 2013 met 24% van de aanvragen
voor slechts 10% van de investeringsbedragen en 4% van het geclaimde budget. In 2012 bevatten
deze categorieën 6% van de aanvragen, 3% van het totale investeringsbedrag en circa 1,5% van het
geclaimde voordeel. In 2011 waren deze categorieën goed voor 8% van het aantal aanvragen, 12%
van het totale investeringsbedrag en circa 4% van het geclaimde voordeel.

- 14 -

© Policy Research Corporation

Huidige situatie MIA/VAMIL-regelingen

Tabel III.6:

Aantal aanvragen, aangevraagd investeringsbedrag en geclaimd MIA/VAMIL-voordeel exclusief
elektrisch rijden per categorie in 2011, 2012 en 2013 (in miljoen euro)

2011

Code

Aantal
aanvragen

Totaal
% van aangevraagd
totaal investeringsbedrag

% van
totaal

Geclaimd
MIAvoordeel

% van
totaal

Geclaimd
VAMILvoordeel

% van
totaal

A. 27% MIA + VAMIL

6.784

68,2%

692

58,6%

43

69,1%

20

63,4%

B. 13,5% MIA + VAMIL

1.137

11,4%

236

20,0%

7

21,1%

670

6,7%

78

6,6%

7
N.v.t.

11,8%

C. Alleen VAMIL

0,0%

2

7,6%

D. Alleen 27% MIA

18

0,2%

5

0,4%

Nihil

0,5%

N.v.t.

0,0%

E. Alleen 13,5% MIA

88

0,9%

55

4,7%

2

2,7%

N.v.t.

0,0%

F. 36% MIA + VAMIL

1.241

12,5%

113

9,6%

10

15,9%

2

8,0%

5

0,1%

0

0,0%

0

0,1%

N.v.t.

0,0%

G. Alleen 36% MIA
Totaal

9.943

1.180

Aantal
aanvragen

Totaal
% van aangevraagd
totaal investeringsbedrag

% van
totaal

Geclaimd
MIAvoordeel

% van
totaal

Geclaimd
VAMILvoordeel

% van
totaal

62

31

2012
Code

A. 27% MIA + VAMIL

7.058

64,4%

1.084

70,4%

66

59,0%

28

58,6%

B. 13,5% MIA + VAMIL

2.476

22,6%

314

20,4%

10

8,8%

8

17,5%

C. Alleen VAMIL

272

2,5%

5

0,3%

N.v.t.

0,0%

1

2,0%

D. Alleen 27% MIA

18

0,2%

2

0,1%

Nihil

0,1%

N.v.t.

0,0%

E. Alleen 13,5% MIA

334

3,0%

42

2,7%

1

1,3%

N.v.t.

0,0%

F. 36% MIA + VAMIL

802

7,3%

93

6,0%

34

30,8%

10

21,8%

0

0,0%

0

0,0%

0

0,0%

N.v.t.

0,0%

G. Alleen 36% MIA
Totaal

10.960

1.540

111

48

Aantal
aanvragen

Totaal
% van aangevraagd
totaal investeringsbedrag

% van
totaal

Geclaimd
MIAvoordeel

% van
totaal

Geclaimd
VAMILvoordeel

% van
totaal

2013

Code
A. 27% MIA + VAMIL

5.774

63,0%

1.106

59,4%

73

64,6%

32

67,0%

B. 13,5% MIA + VAMIL

423

4,6%

254

13,6%

7

6,0%

6

12,8%

C. Alleen VAMIL

742

8,1%

26

1,4%

N.v.t.

0,0%

1

1,6%

D. Alleen 27% MIA

133

1,5%

6

0,3%

Nihil

0,3%

N.v.t.

0,0%

E. Alleen 13,5% MIA

1.151

12,6%

117

6,3%

3

2,6%

N.v.t.

0,0%

F. 36% MIA + VAMIL

769

8,4%

321

17,2%

27

23,8%

9

18,6%

G. Alleen 36% MIA

174

1,9%

34

1,8%

3

2,7%

N.v.t.

0,0%

Totaal

9.166

1.863

113

48

Bron: RVO.nl

© Policy Research Corporation

- 15 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Wanneer de aanvragen op het gebied van elektrisch vervoer worden meegenomen in de cijfers van
2013, zoals te zien in Tabel III.7, nemen categorie E en F absoluut en relatief sterk toe. Categorie F
(36% MIA en VAMIL) is dan de grootste categorie qua aantal aanvragen, investeringsbedrag en
geclaimd voordeel. In deze categorie vielen in 2013 namelijk zowel elektrisch aangedreven voertuigen
als de oplaadpunten hiervoor. In categorie E (alleen 13,5% MIA) vielen in 2013 de zeer zuinige
personenauto’s. Deze categorie is hier op basis van aantal aanvragen de tweede grootste categorie.
Op basis van investeringsbedrag en geclaimd voordeel is dit hier de derde categorie.
Tabel III.7:

Aantal aanvragen, aangevraagd investeringsbedrag en geclaimd MIA/VAMIL-voordeel inclusief
elektrisch rijden per categorie in 2013 (in miljoen euro)

Code

Aantal
aanvragen

Totaal
% van aangevraagd
totaal investeringsbedrag

% van
totaal

Geclaimd
MIAvoordeel

% van
totaal

Geclaimd
VAMILvoordeel

% van
totaal

A. 27% MIA + VAMIL

5.774

11,1%

1.106

29,6%

73

28,8%

32

38,3%

B. 13,5% MIA + VAMIL

423

0,8%

254

6,8%

7

2,7%

6

7,3%

C. Alleen VAMIL

742

1,4%

26

0,7%

N.v.t.

0,0%

1

0,9%

D. Alleen 27% MIA

133

0,3%

6

0,2%

Nihil

0,2%

N.v.t.

0,0%

E. Alleen 13,5% MIA

18.344

35,2%

618

16,5%

20

7,8%

N.v.t.

0,1%

F. 36% MIA + VAMIL

26.461

50,8%

1.695

45,3%

150

59,3%

45

53,3%

G. Alleen 36% MIA

174

0,3%

34

0,9%

3

1,2%

N.v.t.

0,0%

Totaal

52.051

3.738

254

85

Bron: RVO.nl

III.3. TIJDSBESTEDING FISCALE REGELINGEN MIA EN VAMIL
Verschillende overheidsonderdelen zijn betrokken bij de regelingen. De ministeries van IenM en
Financiën zijn verantwoordelijk voor de MIA- en de VAMIL-regeling. De Belastingdienst en RVO.nl
voeren de regelingen uit, waarbij naast het ministerie van IenM ook het ministerie van EZ is betrokken
bij het bepalen van welke bedrijfsmiddelen gestimuleerd worden en in welke mate. RVO.nl ondersteunt
de regeling met onder andere een helpdesk, technische controles van de aangemelde investeringen,
technisch inhoudelijke advisering van de Belastingdienst en de coördinatie van voorstellen voor de
nieuwe Milieulijst. De Belastingdienst besluit over de toekenning van MIA en/of VAMIL. Naast
overheidsonderdelen zijn ondernemers en/of intermediairs betrokken in het proces wanneer zij
MIA/VAMIL aanvragen. In Bijlage 3 is het proces van aanvraag en verwerking gedetailleerd
beschreven. Hieronder is voor de verschillende betrokken partijen beschreven hoeveel tijd (voor RVO.nl
en Belastingdienst in FTE, voor ondernemers in tijdsbesteding per aanvraag) zij besteden aan de
MIA/VAMIL.

- 16 -

© Policy Research Corporation

Huidige situatie MIA/VAMIL-regelingen

RVO.nl
In totaal werken bij RVO.nl circa 15 FTE aan de MIA/VAMIL. Medewerkers van RVO.nl werken in
clusters van categorieën bedrijfsmiddelen aan de MIA/VAMIL. Zij voeren dus alle activiteiten
betreffende de MIA/VAMIL uit voor de categorie(ën) bedrijfsmiddelen die onder hun cluster vallen.
Onder de activiteiten die worden uitgevoerd behoren het bijdragen aan het opstellen van de Milieulijst,
het verwerken van de aanvragen van ondernemers, het voorbereiden en verwerken van vragenbrieven
en bedrijfsbezoeken en communicatie met de Belastingdienst.
Een relatief grote tijdsbesteding komt voor rekening van de technische-inhoudelijke beoordeling van de
verschillende bedrijfsmiddelen die voor de Milieulijst worden voorgesteld. Deze beoordeling bepaalt of
een bedrijfsmiddel in aanmerking komt voor fiscale stimulering en dus op de Milieulijst geplaatst kan
worden en vormt vervolgens de input voor de uiteindelijke toedeling van de bedrijfsmiddelen aan de
verschillende lettercategorieën op basis van de beleidswensen en het Europees steunkader.
Belastingdienst
De Belastingdienst heeft te maken met de belastingaangiften van ondernemers. In totaal wordt bij de
Belastingdienst voor 9,5 FTE besteed aan de MIA en VAMIL. Zij coördineren de werkzaamheden,
beoordelen de aanvragen die aangereikt worden door het RVO, bezoeken bedrijven naar aanleiding
van zo’n aanvraag of een risicosignaal en behandelen lopende dossiers waar al geruime tijd met de
belastingplichtige een discussie bestaat over toepassing van de faciliteiten.
Naast de feitelijke controle van aangiften (risicoselectie) is ook van belang wat de regeling betekent
voor de belastingaangifte. Een investeringsaftrek (MIA) komt éénmalig in de aangifte voor. Een
willekeurige afschrijvingsregeling kan veel vaker in belastingaangiften voorkomen. Wanneer de VAMIL
door de ondernemer wordt gebruikt voor belastingarbitrage (zoveel afschrijven zodat maximaal van de
laagste marginale tarieven gebruik wordt gemaakt en het overige deel doorschuiven naar het volgende
jaar) kan dit tot een moeilijk te volgen afschrijfpatroon leiden in meerderde opeenvolgende aangiften.
De Belastingdienst heeft geen inzicht in welke mate bij het gebruik van de VAMIL de totale toegestane
willekeurige afschrijving (75%) volledig in het eerste jaar wordt afgeschreven of meer willekeurig in de
tijd bij meerdere belastingaangiften wordt toegepast. Op het aangiftebiljet wordt slecht aangegeven
hoeveel willekeurig wordt afgeschreven en de boekwaarde aan het einde van het jaar. Er wordt niet
aangegeven hoeveel dit is als percentage van de aanschafwaarde.
Ondernemers / intermediairs
Ondernemers besteden per aanvraag minimaal 2,5 uur. De doorlooptijd van het gehele proces van
aanvragen tot toepassen van MIA/VAMIL bedraagt maximaal circa 6 weken. Deze tijdsbesteding is als
volgt verdeeld:
̵
̵
̵
̵
̵

Aanvragen MIA/VAMIL inclusief het verzamelen van benodigde stukken voor relatief
eenvoudige aanvragen: circa 2 uur per aanvraag;
Aanvragen complexe, samengestelde aanvragen: circa 8 tot 10 uur per aanvraag;
Beantwoorden vragenbrieven (inclusief verzamelen informatie en certificering): 1 tot 10
werkdagen (full-time);
Beantwoorden complexe vragenbrieven (inclusief certificering): tot 6 weken (full-time);
Toepassen MIA/VAMIL in de belastingaangifte: circa 30 tot 60 minuten per aanvraag.

© Policy Research Corporation

- 17 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

IV. MOGELIJKE EFFICIENCYVERBETERINGEN IN MIA/VAMIL

IV.1. ONDERZOCHTE VARIANTEN
Op basis van de initiële onderzoeksvraag en eigen inventarisatie van mogelijke efficiencyverbeteringen
zijn verschillende varianten van aanpassingen in de MIA- en VAMIL-regelingen verkend, te weten:
-

Efficiencyverbeteringen binnen de huidige opzet van de regelingen;
Volledige integratie van de regelingen (C, D, E, G samenvoegen met A, B of F);
Alleen een MIA-regeling (VAMIL afschaffen);
Alleen een VAMIL-regeling (MIA afschaffen);
Nooit samenloop tussen de regelingen (opsplitsen A, B en F);
Minder MIA-steunpercentages;
Verkleinen van de Milieulijst (A, B en F behouden, C, D, E en G afschaffen);
De MIA/VAMIL-regelingen als subsidievariant uitvoeren.

De kenmerken van de verschillende varianten zijn weergegeven in Tabel IV.1.

- 18 -

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

Tabel IV.1:

Mogelijke aanpassingen MIA- en VAMIL-regelingen

Variant

Kenmerken

Efficiencyverbeteringen
binnen huidige opzet
Volledige integratie van
regelingen









Alleen MIA-regeling






Alleen VAMIL-regeling


Nooit samenloop tussen
MIA en VAMIL
Eén MIA-steunpercentage
Verkleinen van de
Milieulijst
MIA/VAMIL als
subsidievariant









Bestaande opzet van de regelingen
Administratieve en procedurele verbeteringen
Volledige administratieve en procedurele samenloop van de regelingen
Lettercategorieën C, D, E, G samenvoegen met A, B of F
Gelijke omvang Milieulijst en behoud onderscheid tussen MIA en VAMIL
Enkel Milieu Investeringsaftrek-regeling (MIA)
De bedrijfsmiddelen die nu enkel onder VAMIL-regeling vallen (code C)
komen onder de MIA te vallen
Voor bedrijfsmiddelen waar op dit moment VAMIL op van toepassing is,
wordt het MIA-percentage verhoogd met 12%-punt om de financiële prikkel
en het budgetbeslag zo veel mogelijk gelijk te houden
Grondslagen en aftoppingen kunnen worden aangepast indien wenselijk
Enkel Willekeurige Afschrijving Milieu-Investeringen-regeling (VAMIL)
De bedrijfsmiddelen die nu enkel onder de MIA-regeling vallen (codes D, E
en G) komen voor zover mogelijk onder de VAMIL te vallen
Het VAMIL-steunpercentage wordt verhoogd tot 100% om de financiële
prikkel en het budgetbeslag zo veel mogelijk gelijk te houden
Scheiding van Milieulijsten en/of codes tussen MIA en VAMIL: opsplitsen
lettercategorieën A, B en F
Regelingen zijn administratief en procedureel te scheiden
Eén uniform steunpercentage MIA in plaats van drie steunpercentages
Verminderen omvang van de Milieulijst
Lettercategorieën A, B en F behouden en C, D, E en G afschaffen
Geen fiscale regeling, maar subsidie van milieuvriendelijke
bedrijfsmiddelen
Directe subsidie, waardoor verwerking niet meer bij de Belastingdienst ligt

Bron: Policy Research Corporation

Van deze varianten zijn, na eerste inventarisatie onder de betrokken Ministeries, drie varianten niet
nader in beschouwing genomen, omdat deze niet als realistische of zinvolle alternatieven werden
beschouwd. Het gaat om de varianten:
-

Volledige integratie van de regelingen;
Nooit samenloop tussen de regelingen;
Eén MIA-steunpercentage.

Volledige integratie van de regelingen
Volledige integratie betreft een procedureel samengaan waarbij beide regelingen blijven bestaan en
bedrijfsmiddelen op de Milieulijst altijd voor zowel MIA als VAMIL in aanmerking komen. Procedureel
zijn de regelingen anno 2015 reeds in grote mate geïntegreerd via de aanvraagprocedures via het
eLoket. Deze variant zou betekenen dat de huidige lettercategorieën C, D, E en G samengevoegd
worden met de drie overige categorieën met 100% overlap, zijnde A, B en F. Dit zal tot hogere
budgetlasten leiden, terwijl de efficiency niet zal verbeteren omdat de Milieulijst niet kleiner wordt en
alle stappen voor de toedeling aan categorieën A, B of F alsnog doorlopen moeten worden. Zo zal voor
RVO.nl volledige integratie niet resulteren in verminderde lasten, omdat de inhoudelijke beoordeling
van alle bedrijfsmiddelen op de Milieulijst nog steeds moet plaatsvinden. Daarnaast dient op basis van
de informatie die uit de inhoudelijke beoordeling naar voren komt, nog steeds bepaald te worden over

© Policy Research Corporation

- 19 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

welke grondslag fiscale stimulering kan worden geboden en in welke categorie qua steunpercentage
van de MIA een bedrijfsmiddel kan worden ingedeeld.

Nooit samenloop tussen MIA en VAMIL
Het volledig loskoppelen van de regelingen (geen enkele integratie) betreft het opsplitsen van de
categorieën A, B en F. Deze variant zou voor RVO.nl eerder leiden tot meer dan tot minder werk, omdat
bij het vaststellen van de Milieulijst (of twee Milieulijsten in dit geval) het van belang is om nauwkeuriger
te bepalen voor welke sector de steun is bedoeld. Door de vormgeving van de MIA en VAMIL bieden
de afzonderlijke regelingen namelijk in de ene sector meer voordeel dan in andere sectoren (zie ook
hoofdstuk III.1). Wanneer het beleidsmatig gewenst is om een bepaalde techniek te stimuleren, dient
met het oog op de beleidseffectiviteit daarom gekeken te worden in welke sector(en) deze techniek
wordt toegepast om de fiscale stimulering hier op aan te laten sluiten.
Daarnaast zal bij loskoppeling de beleidseffectiviteit verminderen, doordat ondernemers minder snel
geneigd zijn voor milieuvriendelijke bedrijfsmiddelen te kiezen als gevolg van een verminderde
financiële prikkel. In deze variant verdwijnt namelijk de steunvariant waarbij zowel MIA als VAMIL mag
worden toegepast. Zelfs wanneer het budget voor beide regelingen gelijk blijft, zal dit door de verschillen
tussen de financiële uitwerking van de MIA en VAMIL leiden tot een verminderde prikkel voor een deel
van de ondernemers. Voor de Belastingdienst zal deze variant waarschijnlijk leiden tot een minimale
daling van de uitvoeringskosten als gevolg van de daling van het aantal aanvragen door de verminderde
financiële prikkel voor ondernemers en ondernemingen.
Eén MIA-steunpercentage
In deze variant is sprake van vermindering naar één steunpercentage (net als bij de EIA-regeling) in
plaats van drie steunpercentages voor de MIA. Wanneer één steunpercentage gebruikt zou worden
voor de MIA, heeft RVO.nl de investeringsgrondslag (of aftopping hiervan) als variabele om de mate
van financiële steun om de beleidsmatig gewenste hoogte van fiscale stimulering te bereiken en binnen
de kaders van het Europees steunkader te blijven. Bij een gelijkblijvende omvang van de Milieulijst
betekent dit voor RVO.nl even veel (reken)werk. Per Milieulijstcode zal bij verandering van het
steunpercentage sowieso de grondslag en/of aftopping moeten worden herberekend, als het totale
gewenste steunniveau hetzelfde blijft. Naast de puur financiële prikkel kan door de perceptie van een
ongedifferentieerd steunpercentage de subjectieve gedragsreactie van ondernemers mogelijk anders
uitpakken. Het is de vraag of een ondernemer evenveel geprikkeld wordt wanneer het steunpercentage
verhoogd wordt naar bijvoorbeeld één nieuw uniform steunpercentage, terwijl tegelijkertijd de
grondslag/aftopping wordt aangepast waardoor de financiële prikkel gelijk blijft. Dit is een
effectiviteitsvraagstuk en aangezien de verwachting is dat minder MIA-steunpercentages niet tot
efficiencyvoordelen zullen leiden is deze variant niet verder onderzocht.
Zonder de drie voornoemde alternatieven blijven naast de ‘nulvariant’ drie varianten over die zijn
onderzocht en beoordeeld op de mate van efficiencyverbetering, beleidseffectiviteit en budgettair effect
(zie Figuur 6). Uitgangspunten bij het vormgeven van de varianten zijn:
̵

- 20 -

Eenzelfde budget voor uitvoering van de MIA en VAMIL;

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

̵

Eenzelfde financiële prikkel bij gebruik van de MIA/VAMIL.

De effecten van de subsidievariant zijn enkel op hoofdlijnen omschreven.
Figuur 6:

Onderzochte varianten voor efficiencyverbeteringen in de MIA- en VAMIL-regelingen

Bron: Policy Research Corporation

© Policy Research Corporation

- 21 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

IV.2. AFWEGINGSKADER
De verschillende varianten van aanpassingen in de MIA- en VAMIL-regelingen zijn vergeleken op basis
van drie criteria: efficiency, effectiviteit en budget. In Tabel IV.2 is het afwegingskader weergegeven.
Hieronder wordt dit kort toegelicht.
Tabel IV.2:

Afwegingskader

Criterium

Beoordeling

Efficiency

Administratieve lasten voor ondernemers,
uitvoeringskosten voor RVO.nl en
Belastingdienst

Effectiviteit

Impact op investeringsbeslissing ondernemers

Verandering in financiële prikkel

Budget

Impact op budget als gevolg van verwachte
gedragsveranderingen

Verandering van budgetbeslag

̵

Operationalisering

̵

Ondernemers: tijdsbesteding per
aanvraag
RVO.nl en Belastingdienst: FTE

Bron: Policy Research Corporation

Efficiency
Welke invloed hebben de aanpassingen op de administratieve lasten voor ondernemers en de
uitvoeringskosten voor RVO.nl en de Belastingdienst? De efficiency wordt voor ondernemers gemeten
in tijdsbesteding per aanvraag en voor RVO.nl en de Belastingdienst in FTE.
Effectiviteit
Hoe verandert de invloed van de MIA/VAMIL op de investeringsbeslissingen van ondernemers onder
de verschillende varianten? Is er sprake van een verandering van de financiële prikkel voor (een deel
van) de ondernemers? Zo ja, hoe verandert deze prikkel? Uitgangspunt bij de vormgeving van de
varianten is een gelijkblijvende financiële prikkel, maar dit zal niet bij alle varianten mogelijk zijn voor
alle ondernemers. De verandering in financiële prikkel bepaalt de effectiviteit. De effectiviteit is dus niet
gemeten in termen van milieu-impact.
Budget
Uitgangspunt is om de alternatieven budgetneutraal vorm te geven, zodat het totale budgetbeslag gelijk
blijft. Door verschillen in de financiële uitwerking van de regelingen is het echter mogelijk dat bepaalde
alternatieven leiden tot minder aanvragen en daardoor niet budgetneutraal kunnen worden
vormgegeven. Deze effecten en de omvang ervan zijn indien van toepassing in kaart gebracht.

- 22 -

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

IV.3. NULVARIANT: VERBETERINGEN BINNEN HUIDIGE OPZET
Vormgeving
Als nulalternatief is bekeken welke efficiencyverbeteringen mogelijk zijn binnen de huidige opzet van
de MIA- en VAMIL-regelingen. Het samenvoegen of afschaffen van bepaalde lettercategorieën zijn in
aparte varianten onderzocht. Het nulalternatief gaat uit van de huidige lettercategorieën en
steunpercentages. Deze variant bekijkt of er bij een gelijkblijvende vormgeving uitvoeringstechnische
verbeteringen mogelijk zijn.
Beoordeling
In Tabel IV.3 is de beoordeling van de nulvariant weergegeven. Deze beoordeling is daaronder
toegelicht.
Tabel IV.3:

Beoordeling nulvariant: verbeteringen binnen huidige opzet

Criterium

Beoordeling

Efficiency

Gelijk (geen significante efficiencyverbeteringen mogelijk)

Effectiviteit

Gelijk

Budget

Gelijk

Bron: Policy Research Corporation

Efficiency
Momenteel besteden de verschillende partijen de volgende tijd aan de MIA/VAMIL-regelingen (zie
Paragraaf III.3):
̵
̵

RVO.nl: 15 FTE
Belastingdienst: 9,5 FTE
̵

Ondernemers: 2,5 uur tot 6 weken per aanvraag.

Uit de interviews blijkt dat binnen de huidige opzet van de regelingen geen substantiële efficiencywinst
te boeken is. Ondernemers en intermediairs ervaren de huidige regelingen als efficiënt en zien enkel
mogelijkheden voor kleine procesverbeteringen, waardoor de administratieve lasten licht zullen dalen
maar de uitvoeringskosten voor RVO.nl en de Belastingdienst niet zullen veranderen. In Bijlage 4 zijn
verschillende suggesties voor verbetering van de huidige regelingen gegeven.
Effectiviteit
De effectiviteit blijft gelijk als gevolg van een gelijkblijvende opzet van de regelingen.
Budget
Het budgetbeslag blijft gelijk als gevolg van een gelijkblijvende opzet van de regelingen.

© Policy Research Corporation

- 23 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

IV.4. VARIANT 1: ALLEEN MIA (AFSCHAFFEN VAMIL)
Vormgeving
Als eerste variant op de huidige vormgeving van de MIA/VAMIL is gekeken welke efficiencyverbeteringen mogelijk zijn wanneer alleen de MIA zou blijven bestaan en de VAMIL zou worden
afgeschaft. In dat geval zou voor alle bedrijfsmiddelen op de Milieulijst waar op dit moment alleen
VAMIL voor geldt, MIA van toepassing worden. In Tabel IV.4 is weergegeven om welke categorieën en
bijbehorende aanvragen, investeringsbedragen en geclaimd voordeel dit gaat.
Tabel IV.4:

Aantal aanvragen, aangevraagd investeringsbedrag en geclaimd MIA/VAMIL-voordeel (exclusief
elektrisch rijden) voor categorieën met VAMIL in 2013 (in miljoen euro)

Aantal aanvragen

Totaal
aangevraagd
investeringsbedrag

Geclaimd MIAvoordeel

Geclaimd VAMILvoordeel

A. 27% MIA + VAMIL

5.774

1.106

73

32

B. 13,5% MIA + VAMIL

423

254

7

6

C. Alleen VAMIL

742

26

0

1

F. 36% MIA + VAMIL

769

321

27

9

7.708

1.707

107

48

Code

Totaal
Bron: Policy Research Corporation

Het financieel voordeel van de VAMIL wordt geschat op circa 4% van het investeringsbedrag (zie Tabel
III.5). Uitgaand van een gelijkblijvende grondslag en rekenend met een gemiddeld effectief marginaal
belastingtarief van 25%, betekent dit dat de VAMIL kan worden omgerekend naar een MIAsteunpercentage van 16%. Het MIA-steunpercentage moet bij deze variant voor de huidige categorieën
dus met gemiddeld 16%-punt worden verhoogd. In Tabel IV.5 is weergegeven welke stimulering in dat
geval gaat gelden voor de verschillende categorieën. Zoals in de tabel te zien is, liggen de
steunpercentages in sommige van deze categorieën dicht bij elkaar. Om deze reden zouden enkele
categorieën vereenvoudigd en samengevoegd kunnen worden.
Tabel IV.5:

Overzicht lettercategorieën Milieulijst en bijbehorende fiscale stimulering incl. omzetting VAMIL

Categorie

Fiscale stimulering

Fiscale stimulering (vereenvoudigd)

A. 27% MIA + VAMIL

27% + 16% = 43% MIA

43%

B. 13,5% MIA + VAMIL

13,5% + 16% = 29,5% MIA

29,5%

C. Alleen VAMIL

0% + 16% = 16% MIA

16%

D. Alleen 27% MIA

27% MIA

27%

E. Alleen 13,5% MIA

13,5% MIA

13,5%

F. 36% MIA + VAMIL

36% + 16% = 52% MIA

52%

G. Alleen 36% MIA

36% MIA

36%

Bron: Policy Research Corporation

- 24 -

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

Beoordeling
In Tabel IV.3 is de beoordeling van variant 1 weergegeven. Deze beoordeling is daaronder toegelicht.
Tabel IV.6:

Beoordeling variant 1: alleen MIA

Criterium

Beoordeling
̵

Ondernemers: omhoog
RVO.nl: gelijk
Belastingdienst: omhoog

Efficiency

̵
̵

Effectiviteit

Daalt (minder financiële prikkel voor circa 25% van investeringen onder huidige VAMIL)

Budget

Gelijk (indien passend binnen Europees steunkader)

Bron: Policy Research Corporation

Efficiency
Voor ondernemers zal het aanvragen van de regeling vrijwel niet veranderen, omdat de regelingen nu
ook al op basis van één formulier worden aangevraagd. Bij de fiscale toepassing van de regeling leidt
deze variant tot een vermindering van de administratieve lasten, omdat de VAMIL over meer jaren kan
worden gebruikt dan de MIA en daarbij telkens het optimale niveau van toepassing kan worden bepaald.
Op basis van analyse van RVO.nl en het Ministerie van Financiën is bepaald dat de gemiddelde
afschrijvingstermijn voor bedrijfsmiddelen onder de VAMIL 10 jaar is. Toepassing van MIA kan wel
leiden tot een over meerdere jaren verrekenbaar verlies. In bepaalde omstandigheden kan de MIA
verdeeld zijn over meerdere jaren, waardoor het voordeel per jaar anders uitpakt. Dit is het geval bij
investeringen die over meerdere jaren lopen, wanneer het bedrijfsmiddel nog niet in gebruik is genomen
en nog niet volledig is betaald. De investeringsaftrek mag dan in het eerste jaar worden geclaimd voor
zover het bedrijfsmiddel is betaald.
Voor RVO.nl heeft de variant waarin alleen de MIA blijft bestaan weinig effect op de uitvoeringskosten,
omdat de technisch-inhoudelijke controles van bedrijfsmiddelen hetzelfde blijven. Ook het bepalen van
de steunpercentages, grondslagen en eventuele aftoppingen zal dezelfde intensiteit kennen, ondanks
het feit dat er minder categorieën overblijven. De verdeling over de categorieën wijzigt slechts, niet de
uitvoeringskosten (het rekenwerk) om deze toewijzing mogelijk te maken.
Wanneer de VAMIL wegvalt, zal dit waarschijnlijk een besparing voor de Belastingdienst opleveren
doordat de MIA-regeling gemiddeld minder vaak terugkeert in de aangifte dan de VAMIL-regeling. Het
is afhankelijk van eventueel overgangsrecht wanneer deze besparing daadwerkelijk zichtbaar is.
Effectiviteit
De VAMIL wordt zo veel mogelijk budgetneutraal omgezet naar de MIA, waarbij ook de financiële prikkel
in stand wordt gehouden. Desalniettemin neemt de beleidseffectiviteit in deze variant waarschijnlijk af,
vanwege het verschil in fiscale gevolgen van de MIA en VAMIL. De VAMIL biedt de mogelijkheid om in
het jaar van investering een groter bedrag (in de vorm van afschrijving) van de winst af te trekken dan
bij de MIA het geval is. De VAMIL is daardoor interessant ingeval van grote investeringsbedragen en
lange afschrijvingstermijnen ten behoeve van de liquiditeit en derhalve de financieringsmogelijkheden
van investeringen. De omzetting van gemiddeld 4% VAMIL voordeel naar 16% extra aftrek in de MIA

© Policy Research Corporation

- 25 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

werkt nadelig uit voor bedrijfsmiddelen met een lange afschrijvingstermijn, zoals stallen. Bij dit type
investeringen zou het VAMIL-voordeel kunnen oplopen tot circa 8% wat vertaald zou moeten worden
naar 32% extra aftrek in de MIA. Voor investeringen met een korte afschrijvingstermijn geldt dit niet.
Het geclaimde VAMIL-voordeel lag in 2013 rond € 50 miljoen. Uitgaande dat ongeveer de helft van de
VAMIL-gerelateerde bedrijfsmiddelen een afschrijvingstermijn heeft van maximaal 10 jaar en de andere
helft een afschrijvingstermijn van meer dan 10 jaar, is de verwachting dat de omzetting naar 16% extra
MIA voor in ieder geval de helft van de bedrijfsmiddelen niet tot een verlaging van de
investeringsbedragen zal leiden. Bij de andere helft van de bedrijfsmiddelen met een langere
afschrijvingstermijn zou een deel vraaguitval kunnen optreden. Wanneer wordt verondersteld dat 50%
vraaguitval optreedt bij de 50% bedrijfsmiddelen met een langere afschrijvingstermijn dan 10 jaar,
resulteert dit in een afname van het geclaimde budget van circa € 12,5 miljoen ofwel circa 25% op een
totaal geclaimd VAMIL-voordeel van € 50 miljoen. Dit budget kan worden ingezet voor verhoging van
het MIA-voordeel, als dit past binnen het Europees steunkader. Het is daarbij aan de beleidsmakers
om te bepalen of de verschuiving van het VAMIL-voordeel naar het MIA-voordeel in termen van milieubeleidsdoelstellingen de gewenste effectiviteit oplevert (dit valt buiten de scope van dit onderzoek).
Wanneer de VAMIL wegvalt, verdwijnt ook de mogelijkheid tot belastingarbitrage door middel van deze
regeling (zie Hoofdstuk III.1). Hierdoor zal de financiële prikkel en daarmee de effectiviteit voor een deel
van de ondernemers en onderneming, naar verwachting vooral ondernemers die inkomstenbelasting
betalen, afnemen. De impact hiervan is onbekend, maar wordt minder groot ingeschat dan het effect
als gevolg van het rente- en liquiditeitsvoordeel, omdat de belastingarbitrage slechts in specifieke
gevallen mogelijk is.
Budget
Een directe vertaling van de financiële prikkel van de VAMIL naar de MIA zal het budgetbeslag doen
afnemen (zie hiervoor). Er zullen waarschijnlijk minder aanvragen worden ingediend, doordat de
beleidseffectiviteit afneemt vanwege het belang van de VAMIL voor sommige ondernemers. Dit
betekent dat er op structurele basis waarschijnlijk minder aanspraak op het budget gedaan zal worden
ter grootte van circa € 12,5 miljoen. Dit budget kan worden benut om de financiële prikkel van de MIAregeling te vergroten en een budget neutrale aanpassing te realiseren. Hierbij dient beoordeeld te
worden of de milieuwinst en verdeling van milieueffecten die hiermee gerealiseerd worden gewenst is.
Daarnaast dient dit te passen binnen het Europees steunkader.

IV.5. VARIANT 2: ALLEEN VAMIL (AFSCHAFFEN MIA)
Vormgeving
De tweede variant die is bekeken betreft het afschaffen van de MIA, waardoor alleen de VAMIL van
toepassing blijft als stimuleringsmaatregel. In dat geval zou voor alle bedrijfsmiddelen op de Milieulijst
waar op dit moment alleen MIA op toegepast mag worden, VAMIL van toepassing worden. In Tabel
IV.7 is weergegeven om welke categorieën en bijbehorende aanvragen, investeringsbedragen en
geclaimd voordeel dit gaat.

- 26 -

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

Tabel IV.7:

Aantal aanvragen, aangevraagd investeringsbedrag en geclaimd MIA/VAMIL-voordeel (exclusief
elektrisch rijden) voor categorieën met MIA in 2013 (in miljoen euro)

Code

Aantal aanvragen

Totaal aangevraagd Geclaimd MIAinvesteringsbedrag
voordeel

Geclaimd VAMILvoordeel

A. 27% MIA + VAMIL

5.774

1.106

73

32

B. 13,5% MIA + VAMIL

423

254

7

6

D. Alleen 27% MIA

133

6

0

0

E. Alleen 13,5% MIA

1.151

117

3

0

F. 36% MIA + VAMIL

769

321

27

9

G. Alleen 36% MIA
Totaal

174

34

3

0

8.424

1.838

113

47

Bron: Policy Research Corporation

Het percentage van de investering waarop de VAMIL van toepassing is (momenteel 75%) kan
eventueel worden verhoogd naar 100%. In dat geval zou het gemiddelde VAMIL-voordeel stijgen van
4% naar circa 5% van het investeringsbedrag. Een financiële prikkel van 5% bij de VAMIL staat gelijk
aan ongeveer 20% MIA. Tabel IV.8 laat zien dat deze maximale financiële prikkel voor bijna alle
lettercategorieën aanzienlijk lager is dan het huidige niveau van fiscale stimulering. Er kunnen in deze
variant 1 tot 3 VAMIL-categorieën overblijven.
Tabel IV.8:

Overzicht lettercategorieën Milieulijst en bijbehorende fiscale stimulering bij omzetting naar VAMIL

Categorie

Fiscale stimulering (huidig)

Fiscale stimulering (variant 2)

A. 27% MIA + VAMIL

27% MIA + 4% VAMIL

5% VAMIL (100%)

B. 13,5% MIA + VAMIL

13,5% MIA + 4% VAMIL

5% VAMIL (100%)

C. Alleen VAMIL

3% VAMIL

4% VAMIL (75%)

D. Alleen 27% MIA

27% MIA

5% VAMIL (100%)

E. Alleen 13,5% MIA

13,5% MIA

4,5% VAMIL (85%)

F. 36% MIA + VAMIL

36% MIA + 4% VAMIL

5% VAMIL (100%)

G. Alleen 36% MIA

36% MIA

5% VAMIL (100%)

Bron: Policy Research Corporation

Beoordeling
In Tabel IV.9 is de beoordeling van variant 2 weergegeven. Deze beoordeling is daaronder toegelicht.
Tabel IV.9:

Beoordeling variant 2: alleen VAMIL

Criterium

Beoordeling
̵

Ondernemers: omlaag (tot circa 10 uur extra tijdsbesteding)
RVO.nl: gelijk
Belastingdienst: licht omhoog
̵

Efficiency
̵
Effectiviteit

Daalt (gemiddeld circa 25% minder financiële prikkel t.o.v. huidige MIA)

Budget

Daalt (circa 20%)

Bron: Policy Research Corporation

© Policy Research Corporation

- 27 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Efficiency
Omdat de VAMIL over meerdere jaren kan worden toegepast, leidt gebruik van deze regeling meestal
tot grotere administratieve lasten voor ondernemers dan de MIA. Jaarlijks betreft dit circa 1 uur, dus bij
de gemiddelde afschrijvingstermijn van 10 jaar, betreft dit circa 10 uur extra besteding aan de
belastingaangifte per aanvraag. Mogelijk is het effect in de praktijk geringer, omdat ook de MIA tot 5
jaar (aangiften Vennootschapsbelasting en Inkomstenbelasting) terug kan komen in de fiscale
toepassing. Met betrekking tot de aanvraagprocedure zal weinig veranderen bij het verdwijnen van de
MIA, omdat ondernemers de MIA/VAMIL-regelingen nu ook al met één formulier kunnen aanvragen.
Voor RVO.nl zal deze effect nauwelijks effect hebben op de uitvoeringskosten, omdat zij hetzelfde
aantal controles zal uitvoeren per jaar. Gezien het lagere financieel effect van de VAMIL zal de
financiële foutmarge in absolute bedragen echter wel lager liggen. De verwachting is daarnaast dat het
aantal aanvragen op jaarbasis zal dalen, maar waarschijnlijk zal dit geen substantieel effect hebben op
de werkzaamheden voor RVO.nl.
Wanneer de MIA wegvalt, zal dit waarschijnlijk een minimale besparing voor de Belastingdienst
opleveren. Het is afhankelijk van het overgangsrecht wanneer deze besparing daadwerkelijk zichtbaar
is.
Effectiviteit
Het is bij deze variant niet mogelijk om de financiële prikkel die uitgaat van de MIA budgetneutraal om
te zetten naar de VAMIL, wanneer rekening gehouden wordt met de gebruikelijke kaders van de VAMIL.
Wanneer in de VAMIL namelijk een willekeurige afschrijving van 100% van het investeringsbedrag
wordt mogelijk gemaakt, komen de rente- en liquiditeitsvoordelen voor ondernemers bij de gemiddelde
afschrijvingstermijn van 10 jaar en een disconteringsvoet van 6% tot 8% 21 uit op circa 4,4% tot 5,5%
(zie Tabel IV.10).

21

De disconteringsvoet is afhankelijk van het risicoprofiel van bedrijven. De minimale basisrente in de markt ligt momenteel op
circa 4%. Hier bovenop is gerekend met een toeslag voor bedrijven met hogere risico’s en dus hogere kredietkosten.

- 28 -

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

Tabel IV.10:

Invloed afschrijvingstermijn en disconteringsvoet op rente- en liquiditeitsvoordeel VAMIL (als
percentage van investering) bij 100% willekeurige afschrijving in het jaar van aanschaf

Aannames
Investeringsbedrag

€ 100.000

Restwaarde investering

€ 20.000

Af te schrijven bedrag in het jaar van aanschaf

€ 80.000

Percentage willekeurig af te schrijven

100%

Gemiddeld effectief marginaal belastingtarief (VPB)

25%

Rente- en liquiditeitsvoordeel VAMIL als percentage van investeringsbedrag
Afschrijvingstermijn

5 jaar

10 jaar

15 jaar

20 jaar

25 jaar

30 jaar

4%

1,5%

3,1%

4,6%

5,9%

7,0%

8,0%

5%

1,8%

3,8%

5,5%

6,9%

8,2%

9,2%

6%

2,1%

4,4%

6,3%

7,8%

9,2%

10,3%

7%

2,5%

5,0%

7,0%

8,7%

10,0%

11,1%

8%

2,8%

5,5%

7,7%

9,4%

10,8%

11,9%

Disconteringsvoet

Bron: Policy Research Corporation

Zoals te zien is in Tabel IV.10 blijft het rente- en liquiditeitsvoordeel vooral voor investeringen met een
kortere afschrijvingstermijn minder dan de financiële prikkel die uitgaat van de MIA, die kan oplopen tot
circa 16%. Om deze reden zal bij het verdwijnen van de MIA, de beleidseffectiviteit afnemen. Uitgaande
van een gemiddelde financiële prikkel die circa 25% lager ligt dan in de huidige regelingen (gemiddeld
5,0% rente- en liquiditeitsvoordeel VAMIL ten opzichte van gemiddeld 6,75% MIA-voordeel22) kan het
geclaimd voordeel afnemen met circa € 28 miljoen (25% van de huidige totaal geclaimde € 113 miljoen
MIA-voordeel in de betreffende categorieën (zie Tabel IV.7). Hierbij is geen rekening gehouden met het
feit dat de VAMIL leidt tot toenemende administratieve lasten voor ondernemers, waardoor zij minder
snel van de VAMIL gebruik zullen maken ter vervanging van de MIA.
Budget
Hoewel bij deze variant de willekeurige afschrijving wordt verhoogd naar 100% van de grondslag, zal
dit waarschijnlijk nog steeds leiden tot een daling van het aantal aanvragen, omdat de financiële prikkel
voor ondernemers afneemt. Zoals hierboven beschreven neemt deze prikkel met circa 25% af,
waardoor het budgetbeslag naar verwachting evenredig met circa € 28 miljoen (25% van het huidige
geclaimde € 113 miljoen MIA-voordeel) zal afnemen. Op het totale budgetbeslag voor de MIA/VAMILregelingen is dit een daling van circa 15-20%. Een extra daling van het budget is mogelijk doordat de
financiële prikkel van de VAMIL-regeling voor sommige ondernemers niet zal opwegen tegen de extra
administratieve lasten vergeleken met die voor de MIA-regeling. Deze variant leidt naar verwachting
dan ook tot een afname van het budgetbeslag van circa 20% ten opzichte van de huidige vormgeving
van de regelingen.

22

Hierbij is uitgegaan van gemiddeld 27% MIA-voordeel en een gemiddeld effectief marginaal belastingtarief van 25%.

© Policy Research Corporation

- 29 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

IV.6. VARIANT 3: VERKLEINEN VAN DE MILIEULIJST
Vormgeving
De derde variant die is bekeken betreft het verkleinen van de Milieulijst door het afschaffen van een
deel van de lettercategorieën van de Milieulijst, waardoor alleen de meest gebruikte lettercategorieën
overblijven. Deze variant onderzoekt nadrukkelijk niet het samenvoegen van categorieën op de
Milieulijst, maar het verkleinen van de Milieulijst. Eerder is namelijk uiteengezet dat het terugbrengen
van het aantal lettercategorieën en steunpercentages op de Milieulijst niet tot substantiële
efficiencyverbetering zal leiden zolang de totale omvang van de Milieulijst en alle processen die
daarmee samenhangen gelijk blijft. Doel van deze variant is te onderzoeken of de Milieulijst zodanig
verkleind kan worden dat de bedrijfsmiddelen die van de Milieulijst verdwijnen relatief veel aanvragen
en werkzaamheden omvatten terwijl ze tot weinig geclaimd budget leiden.
De meest logische invulling van deze variant is om de top 3 lettercategorieën – A, B en F – en de
bedrijfsmiddelen die daarbij behoren te continueren en de overige categorieën af te schaffen en de
bijbehorende bedrijfsmiddelen niet te stimuleren. Immers, de categorieën A, B en F zijn in de periode
2011-2013 elk jaar goed voor circa 90% tot 97% van de investeringsbedragen en circa 95% tot 98%
van het geclaimde budget, waarvoor in 2013 slechts 76% van de aanvragen nodig zijn en in 2011 en
2012 respectievelijk 92% tot 94% van de aanvragen (zie Paragraaf III.2). Met categorieën A, B en F is
er een vereenvoudiging van de regeling: er zijn 3 steunpercentages MIA en er is altijd samenloop met
VAMIL. In Tabel IV.11 is in grijs gemarkeerd welke categorieën en bijbehorende bedrijfsmiddelen
afgeschaft zouden worden en in wit welke categorieën en bedrijfsmiddelen overblijven.
Tabel IV.11:

Aantal aanvragen, aangevraagd investeringsbedrag en geclaimd MIA/VAMIL-voordeel exclusief
elektrisch rijden per categorie in 2013 (in miljoen euro)

Code

Aantal
aanvragen

Totaal
% van aangevraagd
totaal investeringsbedrag

% van
totaal

Geclaimd
MIAvoordeel

% van
totaal

Geclaimd
% van
VAMILtotaal
voordeel

73

64,6%

32 67,0%

A. 27% MIA + VAMIL

5.774

63,0%

1.106

59,4%

B. 13,5% MIA + VAMIL

423

4,6%

254

13,6%

7

6,0%

6 12,8%

C. Alleen VAMIL

742

8,1%

26

1,4%

N.v.t.

0,0%

1

1,6%

D. Alleen 27% MIA

133

1,5%

6

0,3%

Nihil

0,3%

N.v.t.

0,0%

E. Alleen 13,5% MIA

1.151

12,6%

117

6,3%

3

2,6%

N.v.t.

0,0%

F. 36% MIA + VAMIL

769

8,4%

321

17,2%

27

23,8%

174

1,9%

34

1,8%

3

2,7%

G. Alleen 36% MIA
Totaal

9.166

1.863

113

9 18,6%
N.v.t.

0,0%

48

Bron: RVO.nl. In rood: lettercategorieën die in deze variant zouden worden afgeschaft.

Uitgangspunt bij deze variant is dat categorieën en bijbehorende bedrijfsmiddelen kunnen worden
geschrapt, bijvoorbeeld op basis van historische gegevens, zonder dat dit al te veel ten koste gaat van
de effectiviteit. Het is de vraag in hoeverre dit mogelijk is gegeven de veranderende samenstelling van
de Milieulijst. Momenteel vindt eerst een inhoudelijke analyse van bedrijfsmiddelen plaats, waarna op
basis van de beleidsmatig gewenste ondersteuning en het Europees steunkader de hoogte van de

- 30 -

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

steun wordt bepaald. Deze variant is daarom vooral afhankelijk van de beleidsmatige bereidheid om
selectiever te stimuleren, ook al is de impact hiervan vooraf niet altijd goed in te schatten.
Beoordeling
In Tabel IV.12 is de beoordeling van variant 3 weergegeven. Deze beoordeling is daaronder toegelicht.
Tabel IV.12:

Beoordeling variant 3: verkleinen van de Milieulijst

Criterium
̵

Beoordeling

Efficiency

̵

Ondernemers: gelijk
RVO.nl: licht omhoog
Belastingdienst: licht omhoog
̵

Effectiviteit

Daalt (minimaal 5-10% t.o.v. huidige opzet van de regelingen)

Budget

Daalt (minimaal 5%)

Bron: Policy Research Corporation

Efficiency
De Milieulijst zal qua aantal bedrijfsmiddelen kleiner worden en er zullen minder aanvragen te
verwerken zijn. Voor ondernemers en onderneming zal de aanvraagprocedure voor de overgebleven
bedrijfsmiddelen en categorieën niet resulteren in efficiencyvoordelen. Voor RVO.nl zal deze variant
lichte efficiencywinst opleveren indien voor minder bedrijfsmiddelen een technisch-inhoudelijke
beoordeling nodig is. Dit betekent dat beleidsmakers zonder deze inhoudelijke analyse minder
bedrijfsmiddelen dienen voor te stellen of dat op basis van historische gegevens bedrijfsmiddelen
kunnen worden verwijderd. Voor de overblijvende categorieën A, B en F zal RVO.nl meer met de
grondslag en aftopping moeten variëren om de gewenste steun te kunnen bieden, aangezien er minder
variatie in steunniveaus mogelijk is op basis van de toedeling in categorieën. De Belastingdienst blijft
bij deze variant te maken hebben met zowel de MIA- als de VAMIL-regeling bij belastingaangiftes, maar
door het verminderde aantal aanvragen zullen de uitvoeringskosten voor de Belastingdienst licht
afnemen. De efficiencyverbetering is afhankelijk van de daadwerkelijke vermindering van het aantal
aanvragen voor MIA/VAMIL.
Effectiviteit
Op basis van de jaren 2011-2013 (zie Tabel III.6) zou het mogelijk zijn om met het verkleinen van de
Milieulijst en continuering van categorieën A, B en F circa 95% van het geclaimde budget en 90% van
de investeringsbedragen overeind te houden. Bij de aanname dat de effectiviteit evenredig is aan het
geclaimde budget en de investeringsbedragen, zou deze variant leiden tot een vermindering van de
effectiviteit van naar schatting 5% tot 10%. Hierbij wordt echter verondersteld dat al bij het vaststellen
van de Milieulijst de effectiviteit kan worden voorspeld en het is de vraag in hoeverre dit mogelijk is. Het
is derhalve de verwachting dat bij deze variant de effectiviteit in de praktijk lager zal liggen, omdat min
of meer willekeurig op voorhand bedrijfsmiddelen van de Milieulijst dienen te worden onthouden.

© Policy Research Corporation

- 31 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Budget
Op basis van historische gegevens van 2011-2013 zal het geclaimde budget zal bij deze variant met
circa 5% dalen. Echter, evenals voor de effectiviteit geldt voor het budget ook de vraag in hoeverre de
historische gegevens voorspelbaar zijn voor de toekomst.

IV.7. VERGELIJKING VARIANTEN
In Tabel IV.13 is de vergelijking tussen de verschillende varianten weergegeven. Hierin is te zien dat er
binnen de huidige vormgeving van de MIA/VAMIL geen significante efficiencywinst te behalen valt.
Wanneer voor een variant wordt gekozen waarin één van beide regelingen wegvalt, zijn (beperkte)
efficiencywinsten te behalen die ten koste gaan van de effectiviteit doordat de financiële prikkel voor
ondernemers afneemt. In de varianten ‘Alleen VAMIL’ en ‘Verkleinen Milieulijst’ neemt het budgetbeslag
af, omdat deze varianten niet budgetneutraal kunnen worden uitgevoerd. Variant 3 heeft een ander
karakter dan de andere varianten doordat niet het schrappen van één van de fiscale regelingen centraal
staat, maar het schrappen van bedrijfsmiddelen op de Milieulijst. Ook in deze variant is een efficiencyverbetering te behalen die ten koste gaat van de effectiviteit. Voor alle varianten geldt dus dat een
kosten-batenafweging plaats dient te vinden tussen de verwachte efficiencyverbeteringen enerzijds en
een daling van de effectiviteit (eventueel nader gespecificeerd in termen van milieu-impact) en/of het
budgetbeslag anderzijds.
Tabel IV.13:

Vergelijking nulvariant en varianten 1-3

Criterium

Nulvariant

Variant 1:
Alleen MIA

Variant 2:
Alleen VAMIL

Variant 3:
Verkleinen Milieulijst

Efficiency
- Ondernemers
- RVO.nl
- Belastingdienst

̵ Gelijk
̵ Gelijk
̵ Gelijk

̵ Omhoog
̵ Gelijk
̵ Omhoog

̵ Omlaag
̵ Gelijk
̵ Licht omhoog

̵ Gelijk
̵ Licht omhoog
̵ Licht omhoog

Effectiviteit

Gelijk

Daalt

Daalt

Daalt

Budgetbeslag

Gelijk

Gelijk

Daalt (circa 20%)

Daalt (minimaal 5%)

Bron: Policy Research Corporation

IV.8. OMSCHRIJVING EFFECTEN VARIANT 4: SUBSIDIEVARIANT
Als vierde variant is een optie te overwegen waarbij de MIA en VAMIL niet langer als fiscale regelingen
worden ingekleed, maar als subsidie worden vormgegeven. De effecten van een dergelijke variant zijn
sterk afhankelijk van de precieze vormgeving van de subsidievariant. Het vormgeven van een dergelijke
subsidie valt buiten de scope van dit onderzoek. Om die reden zijn de elementen van een
subsidievariant en de effecten van deze variant hieronder enkel op hoofdlijnen beschreven.
Vormgeving
Voor een subsidievariant moet volgens het ‘Rijksbreed bindend raamwerk voor uitvoering van
subsidies’ (RUS/USK) worden gewerkt. Dat betekent dat afhankelijk van de hoogte van het bedrag

- 32 -

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

lichtere of zwaardere uitvoeringsvarianten moet worden uitgevoerd23 (zie Tabel IV.14). Daarnaast moet
een subsidieregeling volgens het uitgavenkader voldoen aan een fouttolerantie van maximaal 1%,
terwijl bij de controle van de huidige fiscale vormgeving van de MIA/VAMIL-regelingen wordt gewerkt
met een financiële fout van 2% tot 8% (percentage dat onterecht niet wordt gecorrigeerd).
Tabel IV.14:

Uitvoeringsvarianten ‘Raamwerk voor uitvoering van subsidies’

Subsidiebedrag

Uitvoeringvariant(en)
Uitvoeringsvariant 1: One Touch-subsidie
One Touch-subsidies zijn verplicht voor bedragen tot aan € 25.000 en bestaan uit
lump sum-bedragen voor de te leveren activiteiten of prestaties.
Deze uitvoeringsvariant kent twee opties:
a.
Direct vaststellen. Er is geen hoog risico. Er is zekerheid dat de activiteit

Tot € 25.000

reeds is of wordt uitgevoerd. De ingediende aanvraag leidt meteen tot een
subsidievaststelling en een betaling.
b.
Verlenen met 100% voorschot gevolgd door ambtshalve vaststellen. Er is
een hoger risico. Subsidie wordt verleend met opgave van de termijn waarop
de activiteiten moeten zijn afgerond. Er volgt bij de subsidieverlening een
voorschot van 100%. Deze uitvoeringsvariant geeft ruimte voor een
steekproefsgewijze controle voordat de subsidie wordt vastgesteld.
De beoordeling bij One Touch is licht en bij voorkeur geautomatiseerd uit te
voeren. De inhoudelijke beoordeling wordt licht uitgevoerd.
Uitvoeringsvariant 2: Prestatie verantwoorden
In deze variant verantwoordt iedere aanvrager zich bij subsidievaststelling over de

€ 25.000 - € 125.000

geleverde prestaties, of de verrichte activiteiten. Er vindt geen verantwoording
plaats over de daadwerkelijk gemaakte kosten. De subsidie bestaat namelijk uit
een lump sum bedrag, of een vast bedrag per prestatie-eenheid. De beoordeling
is bij voorkeur geautomatiseerd.
Uitvoeringsvariant 3: Presteren en inzicht in kosten
In deze uitvoeringsvariant verantwoordt iedere aanvrager zich op de volgende
wijze:


de geleverde prestaties, of de verrichte activiteiten;



verantwoording over de daadwerkelijk gemaakte kosten met een
bestuursverklaring.

Vanaf € 125.000
Uitvoeringsvariant 4: Integrale behandeling
Bepaling van het subsidiebedrag komt tot stand door een inhoudelijke beoordeling
van het projectplan en de bijgevoegde begroting.
De verantwoording vindt plaats op basis van de daadwerkelijk gemaakte kosten.
Bewijsstukken worden meegestuurd met de aanvraag tot subsidievaststelling.
Bron: Ministerie van Economische Zaken (2012) ‘Raamwerk voor uitvoering van subsidies’

23

Op basis van risicoanalyse mag in bepaalde gevallen worden gekozen voor een minder zware uitvoeringsvariant dan de
subsidiebedragen in eerste instantie zouden voorschrijven.

© Policy Research Corporation

- 33 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Bij de MIA/VAMIL-regelingen is sprake van zowel kleine als grote bedragen en zal dus met
verschillende RUS-/USK-varianten moeten worden gewerkt. Kleine bedragen dienen ‘one touch’ te
worden afgehandeld wat betekent of aanvraag vooraf met 100% voorschot en ambtshalve vaststelling
of aanvraag achteraf met beschikking en betaling. Voor grotere bedragen is er de verplichting om meer
verantwoording af te leggen (tenzij hier op basis van risico-analyse van kan worden afgeweken).
Efficiency
Wanneer de MIA en VAMIL worden vormgegeven als subsidieregeling, zullen de administratieve lasten
voor ondernemers afhankelijk zijn van de hoogte van het subsidiebedrag (zie Tabel IV.14). Dit is bij de
huidige vormgeving van de MIA en VAMIL ook het geval. Immers, ondernemers hebben aangegeven
dat de administratieve last samenhangt met de complexiteit van de investering, waarbij hogere
investeringsbedragen in het algemeen een hogere complexiteit met zich mee brengen. Uitgaande van
een vergelijkbare financiële prikkel zou het subsidiebedrag overeen moeten komen met het geclaimde
voordeel bij de huidige opzet van de regelingen en zullen de administratieve lasten voor ondernemers
naar verwachting dus gelijk zijn.
RVO.nl zal verantwoordelijk worden voor de uitvoering en controle van de subsidievariant, waardoor
de uitvoeringskosten voor RVO.nl zullen toenemen ten opzichte van de huidige vormgeving van de
regelingen. Daar waar nu termijnen, betalingen, etc. mee lopen in de fiscale boekhouding en de
afhandeling loopt via de Belastingdienst zal RVO.nl die bij een subsidievariant moeten controleren
voordat de subsidie wordt verstrekt. In de RUS/USK is bepaald dat bij de meeste subsidievarianten
iedere aanvraag moet worden beoordeeld om te bepalen of de subsidie terecht wordt toegekend. Op
dit moment wordt op basis van circa 2.000 controles, circa 90% van het budget gecontroleerd. Dit zal
onder een subsidievariant waarschijnlijk toenemen, omdat de fouttolerantie lager ligt.
In Figuur IV.7 is weergegeven wat de minimale en maximale uitvoeringslast in uren per subsidiedossier
is in de verschillende uitvoeringsvarianten. Hierin is te zien dat de uitvoeringslast toeneemt naar mate
hogere subsidiebedragen worden verstrekt. Deze uitvoeringslasten betreffen de variabele kosten per
subsidiedossier. Constante kosten, zoals de kosten voor voorbereiding, communicatie, het inregelen
van processen en systemen, het verwerken van beroep- en bezwaarschriften, zijn hier niet in
meegenomen.

- 34 -

© Policy Research Corporation

Mogelijke efficiencyverbeteringen in MIA/VAMIL

Figuur IV.7:

Minimale en maximale uitvoeringslast in uren per uitvoeringsvariant

250
Uitvoeringslast in uren (minimaal)

Uitvoeringslast in uren (maximaal)
200

150

100

50

0
1. One Touch

2. Prestatie
verantwoorden

Tot € 25.000

€ 25.000 - € 125.000

3. Presteren en inzicht
in kosten

4. Integrale
behandeling

Vanaf € 125.000

Bron: Ministerie van Economische Zaken (2012) ‘Raamwerk voor uitvoering van subsidies’

In Tabel IV.15 is het aantal meldingen in de MIA en VAMIL per RUS-categorie weergegeven met daarbij
de minimale en maximale uitvoeringslast per melding en in totaal wanneer de MIA en VAMIL als
subsidievariant zouden worden vormgegeven. Vervolgens is de totale uitvoeringslast omgerekend naar
FTE-equivalenten24.

24

Hierbij is gerekend met 1.440 uur op jaarbasis per FTE, uitgaande van 40 effectieve werkweken van 36 uur per werkweek.

© Policy Research Corporation

- 35 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Tabel IV.15:

Uitvoeringslast in uren en FTE-equivalent subsidievariant MIA en VAMIL

Uitvoeringslast in uren
(per subsidiedossier)

Totale
uitvoeringslast

FTEequivalent

Aantal
meldingen

Min.

Max.

Min.

Max.

Min.

Max.

Tot € 25.000

7.352

1

10

7.352

73.520

5,1

51,1

€ 25.000 - € 125.000

1.548

10

70

15.480

108.360

10,8

75,3

266

35

200

9.310

53.200

6,5

36,9

22,3

163,3

Subsidiebedrag

Vanaf € 125.000
Totaal

9.166

Bron: Policy Research Corporation

In Tabel IV.15 is te zien dat bij het omzetten van de MIA en VAMIL naar een subsidieregeling minimaal
22 FTE en maximaal 163 FTE nodig is om deze regeling uit te voeren. Dit betreft een toename van
minmaal 7 FTE en maximaal 148 FTE ten opzichte van de huidige 15 FTE van RVO.nl. De overhead
kosten en inzet die de regeling met zich meebrengt zijn hierin nog niet meegenomen.
Tegenover deze toename staat een daling van de uitvoeringskosten voor de Belastingdienst wanneer
de MIA/VAMIL-regelingen worden vormgegeven als subsidie, omdat deze niet meer betrokken zal zijn
bij de afhandeling hiervan. Zij zullen dus geen uitvoeringskosten meer ondervinden van deze
regelingen, wat een efficiencywinst voor de Belastingdienst van 9,5 FTE oplevert.
Effectiviteit
De beleidseffectiviteit van een subsidievariant is afhankelijk van de vormgeving van de subsidieregeling. Nader onderzoek is gewenst om te bepalen of de effectiviteit van een subsidievariant gelijk
aan de huidige regelingen kan worden vormgegeven.
Budgettair
Het benodigde budget voor een subsidievariant is afhankelijk van de vormgeving van de subsidieregeling. Het budget kan gelijk worden gehouden aan de huidige vormgeving van de regelingen,
waartegen eventuele verschillen in efficiency en effectiviteit dienen te worden afgewogen.

- 36 -

© Policy Research Corporation

Conclusies & aanbevelingen

V. CONCLUSIES & AANBEVELINGEN

Conclusies
Op basis van het onderzoek naar mogelijke efficiencyverbeteringen in de MIA/VAMIL-regelingen en het
effect daarvan op de lasten voor ondernemers, de uitvoeringskosten voor RVO.nl en Belastingdienst,
de beleidseffectiviteit en het benodigde budget, kunnen de volgende conclusies worden getrokken:






Aan de procedurele voorkant voor het aanvragen van MIA/VAMIL-voordeel zijn de afgelopen jaren
grote procesverbeteringen doorgevoerd door RVO.nl. Ondernemers en intermediairs zijn hierdoor
zeer te spreken over de efficiency en effectiviteit van de huidige opzet van de MIA/VAMILregelingen. Zij zien slechts kleine procesverbeteringen om de efficiency verder te vergroten. Ook
zijn zij in het algemeen tevreden over de effectiviteit van de regelingen.
Met betrekking tot uitvoeringslasten zit het meeste werk voor RVO.nl in de technisch-inhoudelijke
beoordeling van bedrijfsmiddelen die worden voorgesteld voor de Milieulijst. Voor de Belastingdienst zit het meeste werk in de controle van aangiften waarbij de VAMIL-regeling wordt toegepast.
In totaal werken bij RVO.nl circa 15 FTE aan de MIA/VAMIL-regelingen en bij de Belastingdienst
circa 9,5 FTE.
Er zijn een aantal varianten onderzocht om de efficiency van de MIA/VAMIL-regelingen te
vergroten:
o Wanneer de VAMIL wordt afgeschaft en alleen de MIA van toepassing blijft, zullen de
administratieve lasten voor ondernemers en de uitvoeringskosten voor de Belastingdienst
afnemen. De uitvoeringskosten voor RVO.nl zullen niet wezenlijk veranderen. In dit
alternatief vermindert de beleidseffectiviteit van de regelingen vanwege het verschil in
fiscale gevolgen tussen de MIA en VAMIL. Voor bedrijfsmiddelen met hoge investeringsbedragen en een lange afschrijvingstermijn is de financiële prikkel van de VAMIL groter
dan die van de MIA. Dit betreft naar schatting circa 25% van het geclaimd VAMIL-voordeel.
o Wanneer alleen de VAMIL blijft bestaan en de MIA wordt afgeschaft, zullen de
administratieve lasten voor ondernemers licht toenemen, terwijl de uitvoeringskosten voor
de Belastingdienst licht afnemen. Deze variant heeft weinig effect op de uitvoeringskosten
voor RVO.nl. De beleidseffectiviteit zal onder deze variant afnemen, omdat voor naar
schatting minimaal 25% van de ondernemers enkel de MIA interessant is.
o Wanneer de Milieulijst wordt verkleind leidt dit niet tot vermindering van de administratieve
lasten van ondernemers. De uitvoeringkosten voor RVO.nl nemen af indien bedrijfsmiddelen op voorhand – voorafgaand aan de technisch-inhoudelijke beoordeling –van de
Milieulijst worden weerhouden. Voor de Belastingdienst zal het verkleinen van de Milieulijst
een evenredige efficiencywinst opleveren bij de controle van belastingaangiften. De
beleidseffectiviteit zal bij deze variant afnemen.

© Policy Research Corporation

- 37 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

o





Wanneer de MIA/VAMIL-regelingen worden omgezet van fiscale regelingen naar een
subsidieregeling, zullen de uitvoeringskosten voor RVO.nl naar verwachting sterk
toenemen. De Belastingdienst zal echter in dat geval helemaal niet meer betrokken zijn bij
de uitvoering van de MIA-/VAMIL-regelingen. De administratieve lasten voor ondernemers
zullen naar verwachting gelijk blijven.
Van de onderzochte varianten lijkt de variant met alleen MIA (afschaffing van VAMIL) de grootste
efficiencywinst op te leveren. Daar staat een afnemende financiële prikkel voor een deel van de
ondernemers die nu gebruik maken van de VAMIL tegenover.
Voor alle varianten geldt dat een afweging dient te worden gemaakt of de verwachte efficiencywinst
opweegt tegen de mogelijke afname van de beleidseffectiviteit.

Aanbevelingen
De uitkomsten van het onderzoek naar mogelijke efficiencyverbeteringen in de MIA/VAMIL-regelingen
resulteren in de volgende aanbevelingen:




Wanneer eventuele varianten ter verbetering van de efficiency worden overwogen, dienen deze te
worden bezien in relatie tot de impact op de beleidseffectiviteit. Meet de effectiviteit daarbij niet
enkel in termen van financiële prikkel en geclaimd budget, maar ook in termen van milieu-impact
zodat het effect op de beleidsdoelstellingen van de ministeries van IenM en EZ wordt meegewogen.
Betrek ondernemers/ondernemingen en intermediairs bij het zoeken naar en implementeren van
verbetermogelijkheden in de opzet van de MIA/VAMIL-regelingen.

- 38 -

© Policy Research Corporation

Bijlage 1 – Overzicht geconsulteerde partijen

BIJLAGE 1 – OVERZICHT GECONSULTEERDE PARTIJEN

Interviews met bedrijven







ABAB
De Vor
Flynth
Ofoil
Subvention
Tata Steel

Werksessies



RVO.nl
Belastingdienst

© Policy Research Corporation

- 39 -

- 40 -

Afschrijving
Fiscaal voordeel afschrijving
Verschuiving fiscaal voordeel afschrijving
t.o.v. reguliere afschrijving
Netto contante waarde verschuiving
fiscaal voordeel afschrijving

Afschrijving met toepassing VAMIL (in €)

Afschrijving
Fiscaal voordeel afschrijving

Afschrijvingstermijn van 10 jaar
Afschrijving zonder toepassing VAMIL (in €)

Afschrijving
Fiscaal voordeel afschrijving
Verschuiving fiscaal voordeel afschrijving
t.o.v. reguliere afschrijving
Netto contante waarde verschuiving
fiscaal voordeel afschrijving

Afschrijving met toepassing VAMIL (in €)

Afschrijving
Fiscaal voordeel afschrijving

Afschrijvingstermijn van 5 jaar
Afschrijving zonder toepassing VAMIL (in €)

- 2.619

11.000

2016
2.222
556
-1.444
- 1.376

2015
60.000
15.000

13.000

13.000

2016
8.000
2.000

- 2.750

11.000

2015
8.000
2.000

2016
5.000
1.250

2016
16.000
4.000

- 1.310

-1.444

2017
2.222
556

2017
8.000
2.000

- 2.494

- 2.750

2017
5.000
1.250

2017
16.000
4.000

€ 100.000
€ 20.000
€ 80.000
25%
5%

2015
60.000
15.000

2015
16.000
4.000

Aannames
Investeringsbedrag
Restwaarde investering
Af te schrijven bedrag in jaar van aanschaf (75%)
Gemiddeld effectief marginaal belastingtarief (VPB)
Disconteringsvoet

- 1.248

-1.444

2018
2.222
556

2018
8.000
2.000

-2.376

- 2.750

2018
5.000
1.250

2018
16.000
4.000

- 1.188

-1.444

2019
2.222
556

2019
8.000
2.000

-2.262

- 2.750

2019
5.000
1.250

2019
16.000
4.000

- 1.132

-1.444

2020
2.222
556

2020
8.000
2.000

0

0

2020
0
0

2020
0
0

- 1.078

-1.444

2021
2.222
556

2021
8.000
2.000

0

0

2021
0
0

2021
0
0

- 1.027

-1.444

2022
2.222
556

2022
8.000
2.000

0

0

2022
0
0

2022
0
0

- 978

-1.444

2023
2.222
556

2023
8.000
2.000

0

0

2023
0
0

2023
0
0

- 931

-1.444

2024
2.222
556

2024
8.000
2.000

0

0

2024
0
0

2024
0
0

2.733

0

Totaal
80.000
20.000

Totaal
80.000
20.000

1.249

0

Totaal
80.000
20.000

Totaal
80.000
20.000

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

BIJLAGE 2 – FINANCIEEL VOORDEEL VAMIL-REGELING

© Policy Research Corporation

Bijlage 3 – Proces fiscale regelingen MIA en VAMIL

BIJLAGE 3 – PROCES FISCALE REGELINGEN MIA EN VAMIL

Verschillende overheidsonderdelen zijn betrokken bij de regelingen. De ministeries van IenM en
Financiën zijn verantwoordelijk voor de MIA- en de VAMIL-regeling. De Belastingdienst en RVO.nl
voeren de regelingen uit, waarbij naast het ministerie van IenM ook het ministerie van EZ is betrokken.
RVO.nl ondersteunt de regeling met onder andere een helpdesk, technische controles van de
aangemelde investeringen, technisch inhoudelijke advisering van de Belastingdienst en de coördinatie
van voorstellen voor de nieuwe Milieulijst. De Belastingdienst besluit over de toekenning van MIA en/of
VAMIL.
In Figuur 8 is het proces van aanvraag en verwerking uiteengezet met onderscheid naar verantwoordelijke stakeholder (ondernemer/intermediair in de rol van aanvrager, RVO.nl of Belastingdienst).
De onderdelen van het proces worden hierna toegelicht.

© Policy Research Corporation

- 41 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Figuur 8: Proces MIA- en VAMIL-regelingen met verantwoordelijke per processtap

Opstellen milieulijst
Legenda:

Keuze investering
RVO
Aanvraag MIA/VAMIL

Verwerking RVO

Ondernemer
Belastingdienst

Evt. vragenbrief/bedrijfsbezoek

Positief advies

(Gedeeltelijk) negatief advies

Papieren melding RVO aan
belastingdienst en
ondernemer

Papieren melding RVO aan
belastingdienst en
ondernemer

Toepassen MIA/VAMIL in
belastingaangifte

Evt. bezwaar ondernemer
na vaststelling van
belastingaangifte

Controle belastingdienst
aangfite op fiscale wet- en
regelgeving evt. in overleg
met RVO omtrent
technische aspecten

Controle belastingdienst
(evt. in overleg met RVO):
terechte afwijzing?

Goedkeuring of afwijzing

Evt. beroep ondernemer
Bron: Policy Research Corporation

Opstellen Milieulijst
Jaarlijks wordt een Milieulijst vastgesteld van bedrijfsmiddelen die in aanmerking komen voor de
MIA/VAMIL. Enerzijds gaat RVO.nl hiervoor zelf actief op zoek naar (nieuwe) bedrijfsmiddelen voor op
de lijst. Daarbij ontvangt zij ook aandachtspunten vanuit verschillende ministeries met betrekking tot
technieken en bedrijfsmiddelen die gestimuleerd zouden kunnen worden. Anderzijds krijgt RVO.nl
vanuit het bedrijfsleven per jaar circa 80 tot 120 voorstellen van bedrijfsmiddelen voor de Milieulijst.
- 42 -

© Policy Research Corporation

Bijlage 3 – Proces fiscale regelingen MIA en VAMIL

RVO.nl-medewerkers beheren in teams de verschillende clusters op de Milieulijst. Wanneer er een
nieuw voorstel voor de Milieulijst binnenkomt voor een bedrijfsmiddel in een bepaald cluster, geven
deze teams een advies op basis van hun ervaring en inschatting van de voor- en nadelen. Deze
inhoudelijke beoordeling van nieuwe voorstellen neemt het grootste deel van het werk dat RVO.nl aan
de MIA en VAMIL heeft met zich mee. Hierbij wordt ten eerste gekeken in welke marktfase het
bedrijfsmiddel zich bevindt. Zo dient de techniek uitvoerbaar te zijn en zich in de fase van
marktintroductie of marktverbreding te bevinden. Daarnaast wordt gekeken naar de meerkosten van
het milieuvriendelijke bedrijfsmiddel ten opzichte van het reguliere alternatief. Wanneer een investering
binnen 5 jaar terug te verdienen is, komt deze op basis van het Europese steunkader vrijwel zeker niet
in aanmerking voor de Milieulijst. Deze berekening wordt gemaakt door een extern bureau. Tenslotte
controleert RVO.nl of stimulering van het bedrijfsmiddel past binnen de grenzen van het Europees
milieusteunkader.
Bij een positief advies van RVO.nl aan het Ministerie van IenM maakt RVO.nl een conceptbeschrijving
met de specifieke eisen en afbakening die aan het bedrijfsmiddel worden gesteld. In het stellen van de
eisen wordt zo veel mogelijk aangesloten bij bestaande certificaten en labels om de administratieve
lasten voor de ondernemer zo klein mogelijk te houden. Dit voorstel wordt vervolgens voorgelegd aan
beleidsmedewerkers van de Ministeries van IenM, Financiën en Economische Zaken. Na afstemming
met deze beleidsmedewerkers, wordt het voorstel voorgelegd aan de opdrachtgevers en juridisch
adviseurs van de Ministeries van IenM en Financiën. Het uiteindelijke besluit om het bedrijfsmiddel toe
te voegen aan de Milieulijst wordt genomen door de politiek eindverantwoordelijke. Incidenteel wordt
de beschrijving van een bedrijfsmiddel echter nog tussentijds aangepast nadat het op de Milieulijst is
verschenen.
De indeling in één van de categorieën A tot en met G gebeurt voornamelijk op basis van de gegevens
die tijdens de inhoudelijke analyse naar voren zijn gekomen. In de eerste plaats wordt gekeken naar
de beleidsmatig gewenste mate van fiscale steun. Vervolgens wordt gekeken in welke marktfase de
techniek zich bevindt. Zo kan de MIA zowel bij marktintroductie als marktverbreding van
bedrijfsmiddelen worden toegewezen, terwijl de VAMIL in principe alleen bedoeld is om de
marktintroductie van technieken te stimuleren. Tenslotte wordt gekeken naar de grenzen die het
Europees steunkader vormt. De categorieën waarin een mindere mate van fiscale steun wordt
geboden, kunnen worden toegepast om binnen dit kader te blijven. Wanneer het kader dan nog
knellend blijft, kan worden besloten om de grondslag te verlagen. Zoals te zien is in Tabel III.2, vormt
het Europees steunkader in de meeste gevallen geen beperking voor het toekennen van MIA en/of
VAMIL.
Naast de Milieulijst die jaarlijks verschijnt, wordt een positieve lijst opgesteld waarop voor een aantal
bedrijfsmiddelen de merken en typen staan waarvan, op grond van door de leverancier verstrekte
informatie, bij RVO.nl bekend is dat deze aan de gestelde eisen voldoen. Deze lijst is derhalve een
specificering van de Milieulijst en wordt ieder kwartaal geactualiseerd. Ondernemers kunnen producten
aandragen voor de positieve lijst. Zij ontvangen dan binnen 2 weken bericht over de eventuele
toevoeging van het product aan de lijst.

© Policy Research Corporation

- 43 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Keuze investering en aanvraag MIA/VAMIL
De doelstelling van de MIA/VAMIL is om ondernemers te stimuleren te investeren in milieuvriendelijke
bedrijfsmiddelen. Ondernemers nemen hiervoor zelf de Milieulijst door en kiezen de code waar het
bedrijfsmiddel onder valt. Ook kunnen zij voor vragen terecht bij zowel RVO.nl als de Belastingdienst.
De aanvraag van de MIA/VAMIL gebeurt sinds 2012 digitaal via het eLoket op de website van RVO.nl.
Ondernemers kunnen inloggen bij het eLoket door gebruik te maken van eHerkenning. eHerkenning
wordt door verschillende organisaties gebruikt en is dus niet specifiek gekoppeld aan de MIA/VAMILregelingen.
De aanvraag MIA/VAMIL wordt per onderneming ingediend. Voor een samenwerkingsverband zoals
een maatschap hoeft er maar één melding te worden gedaan. Per formulier kunnen meerdere
investeringen worden aangemeld. Ondernemers dienen momenteel hun gegevens nog zelf in te voeren
op het aanvraagformulier MIA/VAMIL. Binnenkort wordt echter een koppeling gemaakt met de Kamer
van Koophandel zodat ondernemers zelf geen gegevens meer in hoeven te voeren. Dit vermindert de
administratieve lasten voor ondernemers en de uitvoeringskosten voor RVO.nl, omdat deze laatste op
die manier schone data aangeleverd krijgen. Het systeem controleert automatisch of alle velden zijn
ingevuld. Wanneer dit het geval is, kan de ondernemer de aanvraag indienen en ontvangt deze hiervan
een ontvangstbevestiging per mail en per post. De aanvraag verschijnt vervolgens in het
basisadministratiesysteem van RVO.nl.
Het aanvragen van MIA/VAMIL inclusief het verzamelen van de benodigde stukken kost ondernemers
circa 2 uur per aanvraag. De benodigde aanvraagtijd hangt samen met de complexiteit van de
investering die wordt gedaan. Intermediairs die vaak met complexere, samengestelde aanvragen te
maken krijgen, geven aan dat dit voor deze aanvragen circa 8 tot 10 uur per aanvraag kost.
Verwerking RVO.nl
Nadat de aanvraag van de ondernemer in het basisadministratiesysteem van RVO.nl is opgenomen,
wordt op basis van automatische risico-analyse bepaald of de aanmelding nader gecontroleerd dient
te worden. Enerzijds worden steekproefsgewijs aanmeldingen geselecteerd om te controleren,
anderzijds worden aanmeldingen onder andere gecontroleerd wanneer dit hoge bedragen betreft of
wanneer er toelichtingen bij de aanmelding zijn vermeld. Voor alle aanmeldingen worden automatisch
brieven gegenereerd waarin wordt gecommuniceerd dat de aanvraag wordt toegekend of wordt
afgewezen, ofwel dat extra toelichting vereist is. Deze brieven hoeven vervolgens alleen nog afgedrukt
te worden en per post te worden verstuurd.
Jaarlijks worden door RVO.nl circa 2.000 aanmeldingen gecontroleerd. Op basis van het selectieregime
van de aanvragen wordt hierbij 70 tot 90% van het budget voor de MIA/VAMIL gecontroleerd. De
foutmarge wordt geschat op circa 4 tot 8% van het beschikbare budget.
In het geval dat extra toelichting vereist is, bestaan per bedrijfsmiddelencode van de Milieulijst
gestandaardiseerde brieven met vragen ter toelichting. Door middel van deze vragenbrieven wordt
getest in hoeverre het bedrijfsmiddel voldoet aan de gestelde eisen en wat de meerkosten hiervan zijn
- 44 -

© Policy Research Corporation

Bijlage 3 – Proces fiscale regelingen MIA en VAMIL

ten opzichte van gangbare alternatieven. Ondernemers hebben vervolgens 3 weken de tijd om de
benodigde informatie aan te leveren. De gegevens die in de vragenbrief worden opgevraagd zouden
voor de ondernemer beschikbaar en gemakkelijk aan te leveren moeten zijn. In 60% van de gevallen
kan RVO.nl op basis van de aangeleverde informatie direct een advies geven. In de overige 40% van
de gevallen is aanvullende informatie nodig.
Naast het verkrijgen van aanvullende informatie door middel van vragenbrieven, voert RVO.nl jaarlijks
circa 50 tot 100 bedrijfsbezoeken uit. Naast toetsing van investeringen aan de gestelde eisen, vraagt
RVO.nl tijdens deze bezoeken ook naar de ervaringen van ondernemers met de regelingen.
RVO.nl besteedt gemiddeld circa 4 uur aan een aanvraag die gecontroleerd dient te worden. Voor
generieke meldingen is dit langer. Deze meldingen zijn namelijk minder specifiek omschreven,
waardoor meer beoordeling nodig is. Ondernemers die zelf MIA/VAMIL aanvragen, geven aan dat de
meeste tijd gaat zitten in de eventuele vragenbrief. Vanwege de aard van de onderneming en de
omvang van de investeringen, krijgen sommige ondernemingen voor elke aanvraag een vragenbrief.
De tijd die nodig is om alle benodigde informatie en certificaten bijeen te krijgen is sterk afhankelijk van
de complexiteit van het bedrijfsmiddel waarvoor MIA/VAMIL is aangevraagd. De tijd die hiervoor nodig
is varieerde bij de ondernemers die voor dit onderzoek zijn gesproken van 1 werkdag tot 6 weken.
De kosten voor ondernemers wanneer zij een intermediair inschakelen om de aanvraag te doen, liggen
voor gemakkelijke aanvragen tussen de € 150 en € 300. Dit komt overeen met 1 à 2 dagen werk. Dit
bedrag ademt mee met de complexiteit van de aanvraag. Voor (zeer) complexe investeringen waarbij
ook vragenbrieven dienen te worden beantwoord kunnen de kosten van een intermediair oplopen tot
circa € 2.000 tot € 5.000 inclusief eventueel benodigde specifieke certificeringen. Hierbij worden
ondernemers zo veel mogelijk ontzorgd. Bij vragenbrieven nemen intermediairs dan in sommige
gevallen direct contact op met de leverancier van het bedrijfsmiddel, zodat ondernemers niet zelf de
aanvullende informatie hoeven aan te leveren.
Bij een (gedeeltelijke) afwijzing van de aanvraag neemt RVO altijd eerst telefonisch contact op met de
ondernemer om wederhoor toe te passen. Het advies wordt in alle gevallen op papier een aan de
Belastingdienst verstuurd. De belastingplichtige ontvangt dan van RVO namens de Belastingdienst een
kopie van dit advies. Daarnaast stemt RVO steeds vaker voorafgaand aan haar beslissing af met de
Belastingdienst, zodat er snel duidelijkheid is voor de ondernemer.
Eventueel bezwaar ondernemer tegen advies RVO.nl
Ondernemers kunnen via een bezwaarschrift tegen een door de Belastingdienst vastgestelde aanslag
in bezwaar gaan tegen een (gedeeltelijke) afwijzing van MIA/VAMIL. De belastinginspecteur onderzoekt
vervolgens of het gehele of gedeeltelijke negatieve advies terecht is. Doorgaans wordt dan ook RVO.nl
geraadpleegd omdat het ook technische aspecten van de aanvraag betreft. Als de Belastingdienst bij
het vaststellen van de aangifte geheel of gedeeltelijk niet aan het bezwaar tegemoet komt dan volgt
eventueel beroep.

© Policy Research Corporation

- 45 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

Toepassen MIA/VAMIL in belastingaangifte
Na goedkeuring van de aanvraag MIA/VAMIL door RVO.nl, mag de ondernemer de MIA/VAMIL
toepassen in de belastingaangifte. Ook kan de ondernemer in de aangifte om toepassing MIA/VAMIL
verzoeken, zonder dat er goedkeuring is van RVO.nl. Het toepassen van de MIA/VAMIL in de
belastingaangifte kost ondernemers of intermediairs circa 30 tot 60 minuten per aanvraag. Wanneer
ondernemers dit laten uitvoeren door een belastingadviseur kost dit circa € 50 tot € 100. Bij de MIA is
dit meestal eenmalig, omdat dit een eenmalige aftrekpost betreft. Onder bepaalde omstandigheden kan
de MIA echter verdeeld zijn over meerdere jaren. Bij de toepassing van de VAMIL is het echter
gebruikelijker dat deze jaarlijks terugkomt, zolang de afschrijving van de investering loopt. Op basis van
de VAMIL kan namelijk 75% van de grondslag willekeurig worden afgeschreven, waardoor jaarlijks een
optimale afschrijving worden bepaald om de belastingdruk zo laag mogelijk te houden. Dit is met name
het geval voor ondernemers die onder de inkomstenbelasting vallen en daardoor een belastingvrije
voet kennen. De VAMIL kent daardoor voor veel ondernemers en intermediairs een langere
administratieve afwikkeling dan de MIA.
Controle Belastingdienst op fiscale wet- en regelgeving
Voor alle belastingaangiften die binnenkomen bij de Belastingdienst wordt op basis van risicoselectie
bepaald of deze nader (handmatig) gecontroleerd dienen te worden. Bij belastingaangiften met
MIA/VAMIL die worden gecontroleerd, wordt met betrekking tot deze regelingen getoetst of de fiscale
wet- en regelgeving juist is toegepast. De Belastingdienst geeft aan dat de MIA/VAMIL-regelingen
leiden tot een verhoogde complexiteit van belastingaangiften.
Hoewel bij de risicoselectie naar een groot aantal aspecten wordt gekeken, leiden de MIA en VAMIL
tot extra benodigde handmatige controles. Daarnaast leiden deze regelingen tot extra werkzaamheden
omdat ondernemers regelmatig verzoeken tot versnelde behandeling van de aangifte zodat zij zo snel
mogelijk duidelijkheid hebben over de financiële gevolgen van de toepassing van de maatregelen. Dit
wordt al deels ondervangen door vooroverleg op het moment dat RVO.nl het advies aan de ondernemer
heeft verzonden. Op deze wijze kan (ver) voor het indienen van de aangifte duidelijkheid worden
gegeven over het al dan niet toestaan van de MIA/VAMIL.
In totaal wordt bij de Belastingdienst voor 9,5 FTE besteed aan de MIA en VAMIL. Zij coördineren de
werkzaamheden, beoordelen de aanvragen die aangereikt worden door het RVO, bezoeken bedrijven
naar aanleiding van zo’n aanvraag of een risicosignaal en behandelen lopende dossiers waar al
geruime tijd met de belastingplichtige een discussie bestaat over toepassing van de faciliteiten.

- 46 -

© Policy Research Corporation

Bijlage 4 – Suggesties voor verbeteringen in huidige regelingen

BIJLAGE 4 – SUGGESTIES VOOR VERBETERINGEN IN HUIDIGE REGELINGEN

Aanvraag
̵

In de interviews wordt opgemerkt dat er de afgelopen jaren grote verbeteringen zijn
doorgevoerd in de aanvraag- en verwerkingsprocedure van de MIA/VAMIL, voornamelijk als
gevolg van vergaande digitalisering. Ondernemers geven aan dat de overgang van aanvragen
op papier naar aanvragen via het eLoket de aanvraagprocedure sterk vereenvoudigd heeft.
Ondernemers en intermediairs, maar ook RVO.nl en in mindere mate de Belastingdienst
hebben hier baat bij gehad.
̵

De aanvraagprocedure om een product op de positieve lijst vermeld te krijgen is volgens
ondernemers de afgelopen jaren ook verbeterd. Zo is het aanvraagformulier
gestandaardiseerd, waardoor de procedure minder tijd kost. Daarnaast krijgt men nu binnen 2
weken bericht over de eventuele toevoeging van het product aan de lijst. In het verleden duurde
dit langer.
-

Hoewel er de afgelopen jaren verbeteringen zijn doorgevoerd in de efficiency van de
regelingen, wordt verdere digitalisering aangemoedigd door ondernemers, intermediairs,
RVO.nl en Belastingdienst. Dit betreft bijvoorbeeld de ontvangstbevestiging van RVO.nl aan
ondernemers en de gegevensuitwisseling tussen RVO.nl en Belastingdienst.

̵

Ondernemers en intermediairs geven aan dat het in sommige gevallen veel tijd kost om de
eisen die aan investeringen worden gesteld te inventariseren. De administratieve lasten die het
voortraject vergt, hangen samen met de complexiteit van de investering. De deadline van 3
maanden na het aangaan van de investeringsverplichting waarbinnen de investering moet
worden gemeld werkt hierbij in sommige gevallen extra complicerend. Bijvoorbeeld wanneer
certificaten moeten worden verstrekt en controles moeten uitgevoerd.

Verwerken en controleren aanvragen
̵

Intermediairs geven aan dat de adviesbrief voor toekenning van de aanvraag zonder extra
vragen in circa 10% van de gevallen niet aankomt. Intermediairs moeten vervolgens nabellen
om de brief alsnog te ontvangen. Voor intermediairs is het daarnaast onpraktisch dat op de
toekenningsbrief het steunpercentage MIA/VAMIL niet vermeld staat. Dit vereist extra
zoekwerk, omdat de daadwerkelijke toepassing op de belastingaangifte bij intermediairs vaak
door andere medewerkers wordt gedaan dan de aanvraag. Voor intermediairs met
verschillende klanten voor wie MIA/VAMIL wordt aangevraagd, zou het verder praktisch zijn

© Policy Research Corporation

- 47 -

Onderzoek efficiencyverbetering fiscale regelingen MIA en VAMIL

om in digitale bevestigingen van de aanvraag de naam van de onderneming te vermelden (dit
zou bijvoorbeeld in het onderwerp van de e-mail kunnen gebeuren).
-

Volgens ondernemers en intermediairs zit er soms veel tijd tussen het verkrijgen van de
ontvangstbevestiging van de aanvraag en een eventuele vragenbrief. In sommige gevallen kan
dit oplopen tot een half jaar of langer. Dit compliceert het verkrijgen van de benodigde
informatie voor de vragenbrief. Incidenteel komt het ook voor dat men een vragenbrief ontvangt,
nadat men in een eerder stadium een brief had ontvangen van toekenning zonder extra vragen.

-

Ondernemers en intermediairs geven aan dat er echter grote verschillen zijn in de tijd die
benodigd is voor de afhandeling van gecontroleerde aanvragen. De tijd tot afhandeling van een
aanvraag verschilt van enkele weken tot een jaar, waarbij dit meestal niet lijkt samen te hangen
met de complexiteit van de aanvraag. Het zou goed zijn om dit verschil in afhandelingstermijnen
te verkleinen. Ondernemers geven wel aan dat dit verbeterd is ten opzichte van 5 jaar geleden
en dat aanvragen die niet gecontroleerd worden wél snel worden afgehandeld.

-

Ondernemers zijn van mening dat de controles efficiënt plaatsvinden, omdat de vragen door
RVO.nl per project worden geclusterd. Er zijn echter ook ondernemingen die menen dat het
efficiënter zou zijn om bij grote investeringen over meerdere kwartalen de controles achteraf
plaats te doen vinden, omdat dan alle nota’s compleet zijn. Zo zouden bijvoorbeeld de
certificaateisen vooraf duidelijk kunnen worden gemaakt, waarna de ondernemer de
investeringsverplichting kan aangaan en achteraf de aanvraag voor MIA/VAMIL kan indienen,
wanneer alle benodigde documenten voorhanden zijn. Ondernemers geven verder aan de
controles belangrijk te vinden, omdat zij transparantie waarderen en het belangrijk vinden dat
de juiste bedrijfsmiddelen worden gestimuleerd.

Behandeling bezwaren ondernemers
-

De bezwaren van ondernemers tegen geheel of gedeeltelijk negatief advies op technische
gronden zouden efficiënter uitgevoerd kunnen worden door RVO.nl in plaats van door de
Belastingdienst, omdat de bezwaren vaak ook technisch van aard zijn. De totale efficiencywinst
hiervan is naar verwachting echter klein, doordat er slechts activiteiten worden verschoven.

Effectiviteit
-

Ondernemers zijn van mening dat de mogelijkheden voor stimulering van echte innovaties
moeten worden verbeterd. Hiertoe zouden de huidige generieke codes moeten worden
aangepast, zodat deze meer uitgaan van de (milieu)doelen die moeten worden bereikt met
bepaalde bedrijfsmiddelen dan van (te) strenge specificering van de bedrijfsmiddelen zelf.
Daarbij zou ook de Milieulijst kunnen worden vereenvoudigd, zodat deze vooral gericht wordt
op investeringen van serieuze omvang.
Volgens ondernemers zou de effectiviteit van de regelingen vergroot kunnen worden door de
actualisatiefrequentie van de positieve lijst (de specificering van de Milieulijst) te verhogen. Het
is namelijk voor ondernemers belangrijk is dat hun producten zo snel mogelijk op deze lijst
verschijnen. Wanneer een product zichtbaar is doordat dit op de positieve lijst is vermeld, levert
dit meer vraag naar het product op. Om deze reden menen ondernemers dat een lagere
actualisatiefrequentie marktverstorend werkt.

- 48 -

© Policy Research Corporation