Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2023–2024

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

98
Vragen van de leden Slootweg en Amhaouch (beiden CDA) aan de Ministers
van Financiën en van Economische Zaken en Klimaat over het bericht
«Niet-afgedekt renterisico maakt private equity opeens kwetsbaar»
(ingezonden 30 juni 2023).
Antwoord van Minister Kaag (Financiën) (ontvangen 28 september 2023).
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het bericht «Niet-afgedekt renterisico maakt
private equity kwetsbaar»?1
Antwoord 1
Ja, daar heb ik kennis van genomen.
Vraag 2
In hoeverre verwacht u dat private equity fondsen en de door hen gefinancierde bedrijven zullen bezwijken onder de met miljarden gestegen rentelast
en heeft u inzicht in hoeverre Nederlandse fondsen, of buitenlandse fondsen
die hebben geïnvesteerd in Nederlandse bedrijven hierdoor geraakt worden?
Antwoord 2
De verwachte impact van de gestegen rentelasten op private equity (PE)fondsen en hun gefinancierde bedrijven hangt af van verschillende factoren,
zoals de omvang van de leningen, de rentegevoeligheid van de activa waarin
ze hebben geïnvesteerd en de flexibiliteit van hun financieringsstructuur. Een
aanzienlijke stijging van de rente kan leiden tot hogere financieringskosten
voor PE-fondsen en hun portfoliobedrijven, wat de financiële gezondheid kan
beïnvloeden. Het is relevant om hierin onderscheid te maken tussen
PE-beleggingsfondsen en bedrijven die worden gefinancierd door deze
fondsen. Het is onwaarschijnlijk dat een PE-fonds zal bezwijken door de
toegenomen rentelasten, maar de bedrijven waarin zij investeren kunnen
hierdoor wel problemen ervaren. Dit kan op zijn beurt de waarde van de
investeringen van het PE-fonds negatief beïnvloeden, wat kan resulteren in
lagere rendementen voor beleggers. Bij Nederlandse PE-fondsen wordt over

1

ah-tk-20232024-98
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2023

Niet-afgedekt renterisico maakt private equity kwetsbaar, Financieele Dagblad (27 juni 2023):
https://fd.nl/financiele-markten/1480642/niet-afgedekt-renterisico-maakt-private-equity-opeenskwetsbaar-p2f3caoIrwMW.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

1

het algemeen weinig gebruik gemaakt van leverage (geleend geld of
derivaten). Niettemin kan de gestegen rente wel gevolgen hebben voor de
onderliggende investeringen van deze fondsen. Hogere rentelasten kunnen
ook bedrijven treffen die klanten, werknemers en andere belanghebbenden
hebben die niet bewust hebben geïnvesteerd. De impact kan zich dus
uitstrekken tot een bredere groep stakeholders buiten de directe beleggers.
Omdat dit vaak illiquide en lastig te waarderen investeringen betreft, kunnen
deze risico’s niet direct materialiseren. Het is daarbij belangrijk op te merken
dat het renterisico een onderdeel is van de inherente risico’s die gepaard
gaan met investeringen. Daarnaast beperken de gevolgen van de veranderde
rentestanden zich niet enkel tot PE-fondsen, maar geldt het renterisico – dat
weliswaar kleiner is bij transacties die zonder of met minder vreemd
vermogen worden gefinancierd – ook voor andere investeerders en bedrijven
die niet (deels) door PE zijn gefinancierd.
Vraag 3
Deelt u de conclusie dat de gevolgen van de rentestijgingen voor honderden,
zo niet duizenden, bedrijven desastreus kunnen zijn en dat de rampspoed niet
alleen investeerders of werknemers, maar ook de wereldeconomie kan raken,
die kan ontsporen als de faillissementen zich opstapelen?
Antwoord 3
De afgelopen jaren hebben toezichthouders en internationale instellingen
geregeld gewaarschuwd voor het toegenomen gebruik van hefboomfinanciering en afgenomen kredietstandaarden bij overnames en het aantrekken van
financiering. Een significant deel van die markt bevindt zich in de Verenigde
Staten. De stijgende rente zorgt ervoor dat de kans toeneemt dat het risico op
wanbetalingen zich materialiseert. Daarom is het wenselijk dat bedrijven een
proactieve aanpak hanteren om hun financiële soliditeit te waarborgen.
Tegelijkertijd hebben alle partijen die betrokken zijn bij de financiering van
(overnames van) bedrijven (mede) door middel van vreemd vermogen
doorgaans belang bij het voorkomen van faillissementen als het voortbestaan
van een onderneming (rente)risico loopt. In dergelijke gevallen is het de taak
van de beheerders van PE-fondsen en de bestuurders van bedrijven die zijn
gefinancierd door vreemd vermogen, om onder actief toezicht van de raad
van commissarissen zich maximaal in te spannen om discontinuïteit te
voorkomen. Niettemin wil ik benadrukken dat rentestijgingen niet alleen
negatieve effecten met zich meebrengen. Buiten de uitdagingen voor
bedrijven die afhankelijk zijn van schuldfinanciering, hebben rentestijgingen
ook positieve aspecten voor de gezondheid van de economie. Ze kunnen
bijvoorbeeld bijdragen aan een meer evenwichtige prijsstelling van activa,
financiële discipline bevorderen en de spaar- en investeringsbeslissingen van
bedrijven beïnvloeden. Een matige stijging van de rente kan ook de stabiliteit
van het financiële systeem bevorderen door overmatige risico’s te ontmoedigen en speculatie te temperen.
Vraag 4
Vindt u het verstandig dat het overgrote deel van de private-equity fondsen
zowel binnen (ruim 70% van de leningen) als buiten Europa het risico op
rentestijgingen op leningen niet heeft afgedekt?
Antwoord 4
Ik heb ook kennis genomen van het Bloomberg-bericht dat 70% van alle
leningen niet zou zijn afgedekt, maar dat er ook marktanalisten zijn die er
juist op wijzen dat grote Europese PE-fondsen het merendeel van hun
renterisico wel hebben afgedekt. Daarbuiten vind ik het belangrijk dat
investeringsfondsen – binnen de kaders van het toezichtraamwerk – de
vrijheid hebben om zelf te bepalen of en hoe zij renterisico’s willen afdekken,
op basis van hun eigen investeringsstrategieën en risicobereidheid. Er
bestaan verschillende methoden en instrumenten om renterisico’s af te
dekken. Het is aan de beheerder van een PE-fonds om te bepalen of deze
risico’s moeten worden afgedekt en welke strategie het meest geschikt is
voor hun specifieke situatie. Het niet afdekken van renterisico’s kan voordelen
bieden, zoals flexibiliteit en mogelijk hogere rendementen in periodes van
lage rente. Aan de andere kant brengt het ook risico’s met zich mee, met
name in periodes van stijgende rente, waarbij de financieringskosten kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

2

toenemen en daarmee de winstgevendheid van investeringen kan worden
beïnvloed. Het is van cruciaal belang dat beheerders van PE-fondsen een
grondige risicoanalyse uitvoeren en goed op de hoogte zijn van de mogelijke
gevolgen van hun beslissingen om renterisico’s al dan niet af te dekken.
Vraag 5
Wie is volgens u verantwoordelijk voor afdekken van het renterisico, de
private-equityfondsen of de bedrijven daaronder?
Antwoord 5
Zowel beheerders van PE-fondsen als de bedrijven die zij financieren dragen
verantwoordelijkheid voor het afdekken van renterisico’s. Conform de wet
rust in Nederland de plicht op bestuurders van elke vennootschap – dus
zowel van beheerders van PE-fondsen als van bedrijven waarin PE-fondsen
(willen) investeren – om zich bij de vervulling van hun taak te richten naar het
belang van de vennootschap en de met haar verbonden onderneming.
Daarom moeten zowel de bestuurders van beheerders van PE-fondsen als
van de bedrijven die zij financieren, bij het nemen van beslissingen met
betrekking tot renterisico’s zorgvuldig overwegen wat in het belang is van de
vennootschap en haar belanghebbenden, en vermijden dat zij onverantwoorde risico’s nemen. Als het bestuur die taak niet behoorlijk vervult, is er
het risico van een persoonlijke aansprakelijkheidsstelling op grond van
artikel 2:9 van het Burgerlijk Wetboek (BW).
Vraag 6
Vindt u dat er regels zouden moeten zijn voor het al dan niet afdekken van
mogelijk zeer impactvolle risico’s die bij voltrekking daarvan het voortbestaan
van dergelijke fondsen en de door hen gefinancierde bedrijven, bedreigen?
Antwoord 6
Het afdekken van (rente)risico’s is een complexe financiële beslissing met
meerdere facetten, waaronder de aard van de investeringen, de financiële
positie van de fondsen, de macro-economische omstandigheden en de
marktvooruitzichten. Zoals ik hiervoor al schreef is het van groot belang dat
PE-fondsen, net als andere investeerders, binnen de kaders van het toezichtraamwerk, de ruimte hebben om hun eigen beslissingen te nemen op basis
van een gedegen risicoanalyse en beoordeling van hun investeringsportefeuille. PE-fondsen en de bedrijven waarin zij investeren kunnen hierdoor snel
reageren op veranderende omstandigheden en hebben de mogelijkheid om
strategieën en operaties aan te passen. Zo geeft dit hen en hun portfoliobedrijven de flexibiliteit om zich aan te passen aan veranderende rentestanden.
De beoordeling van de noodzaak voor additionele regels doe ik op basis van
afwegingen met betrekking tot de noodzaak van extra bescherming van
investeerders of de financiële stabiliteit.
Het vaststellen van extra regels voor het afdekken van risico’s kan leiden tot
inflexibiliteit en mogelijk tot het beperken van innovatie binnen de sector.
Bovendien kunnen regels die voor de hele industrie gelden niet altijd
rekening houden met de unieke kenmerken en verschillende risicoprofielen
van individuele fondsen. Daarom zie ik op dit moment niet voldoende
aanleiding om regels op te stellen voor het al dan niet afdekken van
renterisico. Het is aan de PE-fondsen en de bedrijven zelf om hun blootstelling aan renterisico’s te beheren en passende maatregelen te nemen om
eventuele negatieve gevolgen te minimaliseren.
Vraag 7
Hoe beoordeelt u de mogelijke gevolgen van deze ontwikkeling op de
Nederlandse economie, aangezien binnen- en buitenlandse privateequitypartijen alleen al vorig jaar 8,5 miljard euro in Nederlandse bedrijven
investeerden?
Antwoord 7
PE maakt onderdeel uit van een divers financieringslandschap, en biedt een
alternatieve en vaak specifieke financieringsbron voor veel bedrijven.
PE-investeringen kunnen daarmee een belangrijke bijdrage leveren aan de
Nederlandse economie, met potentiële voordelen zoals het stimuleren van
innovatie en groei van bedrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

3

De mogelijke gevolgen van deze ontwikkeling op de Nederlandse economie
zijn afhankelijk van de omvang en aard van de investeringen, de financiële
positie van de betrokken bedrijven en de algemene economische omstandigheden. Bepaalde sectoren die sterk afhankelijk zijn van externe financiering
kunnen bijzonder kwetsbaar zijn voor de gevolgen van rentestijgingen. Het is
van belang dat beheerders van PE-fondsen en hun bedrijven in portefeuille
zich bewust zijn van de risico’s en gepaste maatregelen nemen om deze
risico’s te beheersen.
Vraag 8
Hoe beoordeelt u de mogelijke gevolgen van deze ontwikkeling voor
Nederlandse start-ups in het bijzonder, waarin binnen- en buitenlandse
venture capitalists alleen al vorig jaar een miljard euro investeerden?
Antwoord 8
De mogelijke gevolgen van rentestijgingen kunnen ook van invloed zijn op
Nederlandse start-ups, aangezien zij vaak afhankelijk zijn van externe
financiering, waaronder venture capital. Over het algemeen zal de financieringsmix voor start-ups variëren afhankelijk van verschillende factoren, zoals
de branche, de fase van ontwikkeling, de bedrijfsstrategie en de investeerders
die beschikbaar zijn. In de beginfase vertrouwen veel start-ups op eigen
vermogen, maar naarmate de risico’s afnemen en de groei van het bedrijf
meer kapitaal vereist om uit te breiden kunnen ze op zoek gaan naar vreemd
vermogen, quasi-equity en (verdere) PE-investeringen. Het is belangrijk op te
merken dat de specifieke financieringsbenadering van elke start-up vaak uniek
is en wordt beïnvloed door verschillende variabelen. Het is van belang om de
start-ups en scale-ups te ondersteunen en een gunstig ondernemersklimaat
hiervoor te behouden. Veel start-ups, scale-ups en andere midden- en
kleinbedrijven (mkb) kunnen met behulp van PE- en venture-capitalfinanciering blijven innoveren. Het is evenwel belangrijk dat venture
capitalists en andere investeerders zich bewust zijn van de mogelijke risico’s
van rentestijgingen en proactief maatregelen nemen om hun portefeuillebedrijven te beschermen.
Vraag 9
Kun u gezamenlijk met DNB en de AFM de mogelijke impact op de Nederlandse economie in kaart brengen als gevolg van de rentestijgingen voor
private-equityfondsen en hun bedrijven, die de risico’s hierop niet hebben
afgedekt?
Antwoord 9
Nederlandse PE-fondsen zijn reeds onderworpen aan het toezicht van De
Nederlandsche Bank (DNB) en de Autoriteit Financiële Markten (AFM), die
erop toezien dat zij voldoen aan geldende voorschriften en prudentiële
normen. Het is wel mogelijk dat er vrijstelling van de Wet op het financieel
toezicht (Wft) geldt als de fondsen niet voldoen aan de criteria voor regulering onder deze wet. De bedrijven waarin PE-fondsen investeren vallen
doorgaans buiten dit toezichtsbereik. Als gevolg hiervan kunnen de AFM en
DNB weliswaar toezicht houden op Nederlandse PE-fondsen, maar zijn zij
beperkt in het mitigeren van de impact van rentestijgingen op de bedrijven
waarin PE-fondsen geïnvesteerd hebben en de gevolgen van deze impact op
de Nederlandse economie. Ik zal de mogelijke impact op de Nederlandse
economie als gevolg van rentestijgingen voor PE-fondsen en hun bedrijven
bespreken met DNB en de AFM.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, Aanhangsel

4