Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 318

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 26 juli 2013
De vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid en de vaste
commissie voor Europese Zaken hebben op 12 juni 2013 overleg gevoerd
met minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid over:
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 12 maart 2013 inzake het verslag van de Raad
WSBVC, onderdeel Werkgelegenheid en Sociaal Beleid, van
28 februari 2013 (Kamerstuk 21 501-31, nr. 307);
– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 28 maart
2013 inzake het Fiche: Mededeling en aanbeveling, Sociaal
investeringspakket (Kamerstuk 22 112, nr. 1597);
– de brief van de minister van Buitenlandse Zaken d.d. 5 april
2013 inzake het Fiche: richtlijn tot aanpassing vijf arborichtlijnen aan Verordening 1272/2008 (etikettering) (Kamerstuk
22 112, nr. 1599);
– het voorstel van de Europese Commissie d.d. 06 mei 2013,
voor de richtlijn uitoefening van rechten in het vrije verkeer
van werknemers (COM (2013) 236)
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 24 mei 2013 inzake de kabinetsplannen ten aanzien
van de Wet mogelijkheid koopkrachttegemoetkoming oudere
belastingplichtigen (MKOB) en de Tegemoetkoming arbeidsongeschikten (AO-tegemoetkoming) ingevolge de Wet tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten (Wtcg) (Kamerstuk
31 706, nr. 58);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 24 mei 2013 over de kabinetsinzet inzake de versterking van de sociale dimensie van de EMU (Kamerstuk 21 50131, nr. 311);
– de brief van de minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid d.d. 5 juni 2013 met de geannoteerde agenda Raad
Werkgelegenheid en Sociaal Beleid (WSBVC) 20 juni 2013
(Kamerstuk 21 501-31, nr. 313).

kst-21501-31-318
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

1

Van dit overleg brengen de commissies bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Van der Burg
De voorzitter van de vaste commissie voor Europese Zaken,
Knops
De griffier van de vaste commissie voor Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
Post

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

2

Voorzitter: Van der Burg
Griffier: Post
Aanwezig zijn vijf leden der Kamer, te weten: Van der Burg, Kerstens,
Schut-Welkzijn, Ulenbelt en Van Weyenberg,
en minister Asscher van Sociale Zaken en Werkgelegenheid en staatssecretaris Klijnsma van Sociale Zaken en Werkgelegenheid, die vergezeld
zijn van enkele ambtenaren van hun ministerie.
Aanvang 15.00 uur
De voorzitter: Ik open dit algemeen overleg van de vaste commissie voor
Sociale Zaken en Werkgelegenheid over de Raad Werkgelegenheid en
Sociaal beleid van 20 juni aanstaande. Ik heet welkom de minister en de
staatssecretaris en hun staf, de Kamerleden en de mensen die dit debat
volgen. De spreektijd bedraagt drie minuten per fractie.
De heer Kerstens (PvdA): Voorzitter. Ook namens mij een hartelijk
welkom aan iedereen. Gelet op de tijd zal ik niet ingaan op alle zeven
agendapunten, maar zal ik er een aantal uitpikken. Het eerste onderwerp
waarop ik uiteraard inga, is grensoverschrijdende arbeid. De minister
weet dat dit onderwerp zich mag verheugen in mijn warme belangstelling.
Ik ben er ook blij mee dat het de volle aandacht van de minister heeft.
Tijdens een recent bezoek van Eurocommissaris Andor heeft de minister,
zoals we in de krant konden lezen, veel aandacht besteed aan de keerzijde
van het vrij verkeer van werknemers. Hij gaf aan in Europees verband
stevig te willen inzetten op de aanpak van uitbuiting, oneerlijke concurrentie en verdringing.
Wat zijn de concrete plannen van de minister op het Europese vlak? Is hij
bijvoorbeeld bereid, de kern van het in april verschenen actieplan te
exporteren naar de rest van Europa? In dat plan staat de aanpak van de
malafide bemiddelingsbranche en van de als paddenstoelen uit de grond
schietende schijnconstructies. Daarnaast staat erin dat niet alleen wordt
aangepakt wat onwettig is, maar ook wat onwenselijk is. Is de minister
bereid, eventueel best practices uit andere landen over te nemen, zoals
het onlangs aangepaste Limosa-systeem, waarmee in België in de bouw
registratie van buitenlandse collega’s plaatsvindt voordat zij ergens aan
de slag gaan?
Heeft de minister de indruk dat de Eurocommissaris, die niet alleen de
minister, maar ook de vaste Kamercommissie recentelijk gesproken heeft,
doordrongen is van de ernst van de misstanden? Mijns inziens bekeek hij
enkele zaken door een roze bril. Wat doet het laten voortbestaan van die
misstanden met het draagvlak onder Europa? Zou de minister ons een
inkijkje willen geven in de verhoudingen in Europa als het gaat om het
echt serieus aanpakken van de problemen? Als het Europees toch
allemaal wat minder wil vlotten dan de minister hoopt en ik nodig vind, is
hij dan bereid om met de Kamer te bekijken welke aanvullende nationale
dan wel bilaterale maatregelen getroffen kunnen worden?
Bij de stukken troffen we de concepttekst van de nieuwe richtlijn aan. De
richtlijn is erop gericht om de uitoefening van de in de context van vrij
verkeer van werknemers aan die werknemers gerichte rechten te
vergemakkelijken, onder meer door vakbonden het recht te geven namens
buitenlandse collega’s op te treden. Ik heb daar in mijn vorige baan veel
voor gepleit. Ik ben blij dat dit nu in de richtlijn staat. Hoe kijkt de minister
aan tegen de richtlijn? Ziet hij mogelijkheden om deze nog iets aan te
scherpen? Ik ga er voetstoots van uit dat als de richtlijn wordt ingevoerd,
het Nederlandse kabinet op dat moment wetgeving heeft klaarliggen om
die in Nederland te implementeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

3

Gelet op de tijd ga ik nog even kort in op het onderwerp jeugdwerkloosheid. Dit is een belangrijk onderwerp tijdens de komende besprekingen van de Raad. Kan de minister iets zeggen over de voortgang op dit
punt? Wat vindt hij van het onlangs gepresenteerde Frans-Duitse plan, dat
ook onder meer hierover gaat? Wat vindt hij van het eerder deze week
door sociale partners op Europees vlak, waaronder ETUC en BUSINESSEUROPE, gepresenteerde Framework of Actions on Youth Employment?
Denkt de minister dat er in Europa mogelijkheden zijn om door een al dan
niet tijdelijke herschikking van middelen toch wat meer geld richting de
bestrijding van jeugdwerkloosheid te krijgen?
De heer Van Weyenberg (D66): Ik hoor warme woorden van de heer
Kerstens over de Europese aanpak van de jeugdwerkloosheid. De
aanbeveling in het jeugdpact, de jeugdgarantie, is dat we elke werkloze
jongere, zeker de nieuwe werklozen, een aanbod doen van scholing of
werkervaring. De heer Kerstens spreekt warme woorden over de aanpak
en het Europese geld, maar is hij met mij van mening dat we natuurlijk
ook in Nederland daaraan ten volle uitvoering moeten geven en dat we
jongeren die nu van school komen en niet aan de slag kunnen komen, na
vier maanden niet thuis achter de geraniums aan hun lot moeten
overlaten?
De heer Kerstens (PvdA): Ik denk dat het hem niet vreemd voorkomt als
ik de heer Van Weyenberg als eerste deel van mijn antwoord wijs op een
aantal zaken die het afgelopen halfjaar sinds het aantreden van het
nieuwe kabinet vanuit mijn fractie zijn voortgekomen rondom de aanpak
van jeugdwerkloosheid. Ik wijs op onder meer de motie-Hamer, op de
aanzet tot het sociaal akkoord en op de 50 miljoen die specifiek ter
bestrijding van jeugdwerkloosheid is uitgetrokken. De minister heeft de
noodzaak aangegeven om in alle sectorplannen die nu gaan komen om
uiteindelijk de 600 miljoen euro goed te besteden, aandacht te besteden
aan jongeren. Er is een hele range aan maatregelen. Deels hebben we
daarop aangedrongen. Voor zover we er niet op hebben aangedrongen en
het toch gebeurd is, zijn we er erg blij mee. We hebben toevallig
vanochtend gehoord dat de European Youth Guarantee een aanbeveling
is aan landen. Nederland maakt daar werk van. Ik heb vorige week in een
ander algemeen overleg aan de staatssecretaris gevraagd om voor
voornamelijk de jongeren die zich melden bij de gemeente voor een
bijstandsuitkering en die vaak zonder diploma van school zijn gekomen, te
onderzoeken waar zij na de wachtperiode van vier weken blijven om te
voorkomen dat zij uit beeld raken. Ik ben zeer met de heer Van Weyenberg
van mening dat we er alles aan moeten doen wat in ons vermogen ligt om
te voorkomen dat die jongeren al achter de geraniums komen te zitten. Ik
ben ervan overtuigd dat de hele reeks aan maatregelen – een aantal
daarvan heb ik zo-even de revue laten passeren – daar zijn steentje aan zal
bijdragen.
De heer Van Weyenberg (D66): Dat was geen antwoord op mijn vraag.
De fractie van de heer Kerstens heeft tegen mijn motie gestemd om te
zorgen dat er weer een leerwerkaanbod komt voor werkloze jongeren na
vier maanden en tegen mijn motie om 100 van de 300 miljoen euro te
oormerken voor jongeren. Maar goed, dat zijn feiten ter relativering van
de introductie van de heer Kerstens van net. Mijn vraag blijft: vindt hij dat
elke jongere die vier maanden thuis zit een aanbod van de gemeente
moet krijgen?
De heer Kerstens (PvdA): Ik ga eerst even in op de eerste rectificatie van
de heer Van Weyenberg. Ik heb zomaar het vermoeden dat we met de
inmiddels geoormerkte 50 miljoen en de opdracht aan sociale partners en
sectoren om in hun sectorplannen aandacht te besteden aan jongeren –

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

4

het gaat in totaal om 600 miljoen; dat bedrag zal niet helemaal ten goede
van jongeren komen omdat andere mensen het ook erg lastig hebben op
de arbeidsmarkt – weleens hoger kunnen uitkomen dan de 100 miljoen
waar de heer Van Weyenberg om heeft gevraagd. Ik zie bij gemeenten al
allerlei initiatieven, zoals het initiatief van de gemeenten Rotterdam en
Amsterdam dat deze week in het nieuws is gekomen. Ik denk ook aan de
vouchers die door een aantal gemeenten in het Brabantse – dit breidt zich
als een olievlek uit – worden gegeven aan werkgevers om jongeren aan
de slag te krijgen. Ik zie eigenlijk op alle mogelijke manieren al heel veel
inspanningen om te voorkomen dat jongeren tussen wal en schip vallen.
De heer Ulenbelt (SP): De heer Kerstens spreekt met geen woord over de
korting op de koopkrachtcompensatie voor ouderen. Ik heb de indruk dat
de staatssecretaris daar speciaal voor gekomen is. Betekent het feit dat de
Partij van de Arbeid er niks over zegt dat zij dit steunt?
De heer Kerstens (PvdA): Ik heb zojuist even een selectie moeten maken,
omdat het mij rauw op mijn dak viel dat we maar drie minuten spreektijd
hebben in eerste termijn. Ik heb mij gericht op een aantal andere
aspecten. De heer Ulenbelt weet dat de Partij van de Arbeid ten tijde van
de inwerkingtreding van de regelingen waar het hier om gaat, gewezen
heeft op de risico’s die Nederland mogelijkerwijs loopt als het gaat om
onverenigbaarheid met Europese regelgeving. Die vrees is uitgekomen.
Onder het motto «beter ten halve gekeerd dan ten hele gedwaald» is mijn
fractie blij met het besluit dat het kabinet onlangs heeft genomen om dat
recht te trekken. We hebben kennisgenomen van het alternatieve voorstel
van het kabinet, waarbij de pijn over meer mensen wordt verspreid. Alles
tegen elkaar afwegende, de hoogte van de korting en het moment waarop
die wordt ingevoerd, kan mijn fractie dat besluit billijken. Maar natuurlijk
zou het mooier zijn geweest als we een aantal jaren geleden dit pad niet
op die manier waren ingeslagen. Mijn fractie vindt wel dat het kabinet in
voorkomende gevallen extra zou moeten checken of er risico’s zijn op
onverenigbaarheid met Europese regelgeving. Voorkomen is immers
altijd beter dan genezen.
De heer Ulenbelt (SP): De heer Kerstens heeft indertijd gewezen op die
fout, maar het is dan toch idioot dat de ouderen daarvan de rekening
betalen? Zou de Partij van de Arbeid mij steunen als we die rekening
gewoon neerleggen bij degene die deze fout heeft gemaakt, namelijk
minister Kamp, die doodgewoon alle adviezen van onder meer de Raad
van State heeft genegeerd? Deze minister helpen we dan ook een beetje.
De heer Kerstens (PvdA): Of de staatssecretaris en de minister zich daar
ontzettend mee geholpen voelen, moet u ze straks zelf vragen. Het is een
interessante gedachte waar ik zelf nog niet op was gekomen. De juridische
kosten zullen bij wijze van spreken twee keer zo hoog zijn als wat het nu
heeft opgeleverd, zonder dat het resultaat duidelijk is. Ik denk dat de
maatregelen die het kabinet nu genomen heeft, in relatie tot allerlei
andere varianten waar nadelen aan kleven, toch te verkiezen zijn boven
andere maatregelen, waarbij ik de eerste zal zijn die toegeeft dat dit niet
de ideale maatregelen zijn.
De heer Van Weyenberg (D66): Voorzitter. Ik zal ook niet alle punten
langslopen. Ik begin met de MKOB. 300 miljoen euro is ten onrechte niet
uitgekeerd aan AOW’ers in het buitenland die daar achteraf gewoon recht
op hadden. De juridische adviezen zijn in de wind geslagen. Mensen
hebben daardoor onterecht lange tijd geen uitkering gekregen. Dat het
kabinet ter halve keert na een eerdere dwaling lijkt mij verstandig.
Juridisch gezien was er absoluut geen andere weg. Het blijft jammer dat
de toenmalige coalitie de motie-Koşer Kaya (32 521, nr. 9) niet heeft

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

5

gesteund, waarin staat: «constaterende dat de Raad van State stelt dat het
bereiken van de beoogde budgettaire besparing voor de Wet mogelijkheid
koopkrachttegemoetkoming oudere belastingplichtigen (MKOB) twijfelachtig is; verzoekt de regering op dit risico te anticiperen door een budget
voor deze tegenvaller te reserveren». Ik begrijp in die zin het ongemak van
collega Ulenbelt. Dit dwingt ons tot allerlei noodgrepen om het budgettair
op te vangen. Dat is hoogst ongelukkig. Wat is de stand van zaken rondom
mensen die ten onrechte de MKOB niet hebben gekregen? Hoe staat het
met het herstellen van die omissie? Ik vind het goed dat het kabinet de
maatregel heeft teruggedraaid. Welke waarborgen heeft het kabinet
geregeld om herhaling van dit fiasco in de toekomst te voorkomen?
We hebben landenspecifieke aanbevelingen gekregen van de Europese
Commissie. Daarover komt een apart debat, dus dit overleg is niet de
juiste plek om het in de breedte daarover te hebben. Maar één aanbeveling wil ik eruit lichten: het versneld afbouwen van de aanrechtsubsidie.
Die maatregel is goed voor de arbeidsparticipatie. Ik heb deze subsidie
weleens «de enige lastenverzwaring die goed is voor de economie»
genoemd. Het kabinet wil er echter niet aan. Dat is buitengewoon jammer,
zeker in deze budgettair ingewikkelde tijden. Ik stel toch nog een keer de
vraag aan het kabinet waarom die reactie zo afhoudend is.
Ik kom te spreken over de jeugdwerkloosheid. Ik heb de stellige indruk dat
wij een minimalistische invulling geven aan de oproep van Europa over
de jeugdgarantie. Ik herhaal mijn eerdere lijn. Geef elke nieuwe werkloze
jongere die van goede wil is en goed zijn best doet na vier of zes maanden
– je kunt erover van mening verschillen welke periode wijs is – een stage,
een werkaanbod of een opleidingskans om te zorgen dat hij niet thuis
achter de geraniums zit. Ik ben blij dat de minister heeft toegezegd een
onderzoek te willen doen naar hoeveel jongeren er op dit moment langer
dan vier maanden in de bijstand zitten zonder dat zij een aanbod van de
gemeente krijgen. Ik wacht het af. Het is helder waarnaar ik streef. Ik vraag
mij af of de minister in staat is om te melden wat de herinvoering van het
leerwerkaanbod, of zelfs -recht, kost.
We hebben een mooie brief over een sociaal Europa ontvangen in reactie
op een motie die mede werd ingediend door mijn fractievoorzitter. Het is
belangrijk dat de sociale dimensie meer aandacht krijgt. Er vielen mij drie
dingen op. Ten eerste. Ik lees heel veel over benchmarking en best
practices, maar op welke plaatsen moet Europa zelf aan de slag volgens
het kabinet? Ik heb weleens een soort Europese arbeidsinspectiedienst
gesuggereerd. Waar is volgens het kabinet meer actie op Europees niveau
noodzakelijk? Ten tweede. Het element aan het werk gaan, zorgen voor
een hervorming van de verzorgingsstaat en het laten lonen van werk
ontbreekt enigszins in de sociale dimensie. Ik hoop dat dit is omdat dit
element al aandacht krijgt in het bestaande beleid. Ik krijg graag een
bevestiging dat werk nog altijd het meest krachtige sociale beleid is. Ten
derde. Over het Europees minimumloon heb ik de collega van de Partij
van de Arbeid niets horen zeggen, terwijl nota bene zijn fractievoorzitter
en zijn collega Servaes hartstochtelijke pleidooien daarover hebben
gehouden. De minister vindt dat geen goed idee. Ik betreur het dat de
heer Kerstens daarop niet is ingegaan.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. «Ik voel me uitgebuit, als een slaaf».
Dat kopte vandaag het AD op zijn Haagse pagina. Dat ging over een
53-jarige straatveger die drie jaar geleden zijn werk is verloren, in de
bijstand zit en nu gedwongen wordt om straten te vegen voor zijn
uitkering. De minister heeft van de week in Trouw interessante uitspraken
gedaan over wegwerparbeid, menselijke waardigheid en nog een aantal
zaken. Mijn vraag aan de staatssecretaris en de minister is: is wat met
deze straatveger in Den Haag gebeurt menselijke waardigheid? Ik denk dat
de minister het met mij eens is dat dit niet kan. Vandaag debatteert de
raad in Den Haag erover. Zou de minister willen zeggen dat dit niet kan in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

6

dit land en dat dit echt geen menselijke waardigheid is? Dit is een
voorbeeld; er zijn er meer van.
Ik ga van Den Haag naar Europa. In Europa staan werkloosheid, armoede
en sociale uitsluiting op recordhoogte. Is dit niet het bewijs dat het
neoliberale Europaproject failliet is? De oorzaken van de crisis moeten we
toch daar zoeken? Er zijn honderden miljarden naar de banken gegaan. Nu
trekt Europa 6 miljard uit voor de bestrijding van de jeugdwerkloosheid.
Dat is dan een topprioriteit. Hoe ziet het speerpunt van die 6 miljard eruit?
Kan de minister mij voorrekenen hoeveel centen je per jongere te
besteden hebt als je die 6 miljard deelt door het aantal werkloze jongeren
in Europa?
Werkloosheid bestrijd je met verhoging van de koopkracht. Het beste
bericht van de afgelopen week is dat de werkgevers in Nederland zich
achter de SP hebben geschaard door te zeggen dat we moeten kappen
met die 3%. Wordt dat, breken met deze bezuinigingspolitiek en het
voorstellen van een politiek van gerichte investeringen, de boodschap van
de minister tijdens de Raad?
Over de handhaving van de Dienstenrichtlijn wordt gezegd dat een deel
van de landen zo min mogelijk bescherming wil. Ik ben benieuwd welke
landen dat zijn. Er wordt gezegd dat een deel van de landen maximale
bescherming wil. Ik ben benieuwd welke landen dat zijn. Ik lees dat de
minister een balans voorstelt. Ik ben heel benieuwd hoe die balans eruit
zal zien. Blijft de minister pleiten voor een ketenaansprakelijkheid, ook
binnen Europa, zodat we de laatste bedrijven ook zouden kunnen pakken?
Vandaag werd bekend dat vijf uitzendbureaus in de Eemsmond – de
minister is daar geweest; hij kent daar wellicht de weg tegenwoordig een
beetje – door de cao-politie op de vingers zijn getikt vanwege het niet
naleven van de cao. Zou de minister in Europa kunnen voorstellen dat
bedrijven die buitenlanders hiernaartoe halen of buitenlandse bedrijven
die uitgebuit hebben voortaan gestopt worden bij de grens? Ze moeten
gewoon worden tegengehouden, niet worden toegelaten. Deelt de
minister de mening dat dit een heel mooi signaal zou zijn?
Er komt een fonds voor voedselbanken in Europa. Nederland wijst dat af;
ik kan mij daar iets bij voorstellen. De enige bank die in Nederland groeit,
is de voedselbank. Voedselbanken hebben het hartstikke moeilijk als het
gaat om hun doel. Ze hebben heel veel klanten, maar weinig te geven. Is
de regering bereid om de voedselbanken te helpen?
Tot slot. Is de staatssecretaris bereid om de korting van 2,5% op de
koopkrachtondersteuning voor ouderen toch te compenseren?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Voorzitter. Er staan veel brieven op de
agenda. Vele brieven overlappen elkaar ook. Het is de VVD-fractie soms
niet duidelijk wat de inzet van het kabinet zal zijn in sommige dossiers.
Daarover heb ik enkele vragen.
In de brief van de minister van 24 mei jongstleden inzake de inzet van het
kabinet ter versterking van een sociale dimensie van de EU staat dat er in
Europa gestreefd moet worden naar eerlijke beloning, waardoor
werknemers een fatsoenlijk leven kunnen lijden en dat het niet de
bedoeling is dat het vrij verkeer van personen in de EU leidt tot nadelige
sociale gevolgen voor migrerende werknemers of hun collega’s in het
werkland. Twee pagina’s later stelt het kabinet echter dat loonvorming op
nationaal niveau moet plaatsvinden en dat de meerwaarde van Europa
gelegen is in het delen van best practices. Dit is niet helemaal in
evenwicht met elkaar. De VVD-fractie vraagt zich dan ook af wat de inzet
van het kabinet is. Zij is van mening dat sociale zekerheid primair
toebehoort aan de individuele lidstaten zelf. Het loonniveau en de
uitkeringen zijn afgestemd op de lokale levensstandaard en de vraag naar
arbeid staat in verhouding tot de hoogte van de belastingen. Een
Europese bodem voor het minimumloon doet nu juist af aan het goed
functioneren van de interne markt. Als arbeid echt mobiel is binnen de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

7

Europese Unie, zullen werknemers daar naartoe trekken waar de lonen
hoger zijn. Als de lonen te laag zijn, zullen er tekorten komen aan lokaal
personeel, waarna de lonen weer stijgen. Deze dynamiek maakt nu juist
dat Europese lidstaten elkaar versterken en buiten de EU beter kunnen
concurreren. Zo zouden we ook geen mensen van buiten de EU hoeven
aantrekken.
De VVD-fractie steunt dat de Europese informatievoorziening in het
EURES-programma de vacatures meer inzichtelijk moet maken zodat
duidelijk wordt waar de banen zijn en vraag en aanbod elkaar beter
kunnen vinden. Wat in de inzet van het kabinet ten aanzien van het
Europees loonbeleid achterwege blijft, is dat er ook bedrijven moeten zijn
die dit hogere minimumloon moeten betalen. Je zou toch verwachten dat
in tijden van aanhoudende recessie in Europa werk boven inkomen gaat.
Zo kom ik op het volgende punt: het bestrijden van de jeugdwerkloosheid
gecoördineerd vanuit de EU.
De heer Van Weyenberg (D66): Ik heb nu anderhalve minuut naar het
betoog van mevrouw Schut geluisterd, maar mij is het volgende nog niet
helemaal duidelijk. Is zij het niet eens met de lijn van het kabinet of vindt
zij het een goede brief? Ik krijg de indruk dat de brief op een aantal
vlakken absoluut niet haar standpunt vertegenwoordigt, maar ik heb dat
misschien verkeerd begrepen.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Wat erin staat, is onduidelijk. Er staan
verschillende signalen in. Enerzijds gaat het om beleid en regie vanuit
Europa en anderzijds gaat het om houden van het beleid bij de lidstaten
zelf. Als dat laatste het geval is, steunen wij volledig de lijn van het
kabinet.
De heer Van Weyenberg (D66): U noemde net een aantal punten waarop
u de brief tegenstrijdig vindt en die u mist. Stuurt u het kabinet terug naar
de tekentafel?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Ik hoop gewoon in dit algemeen
overleg duidelijkheid te krijgen over de inzet van het kabinet.
Ik kom te spreken over het bestrijden van de jeugdwerkloosheid. De
minister haalt de motie-Servaes c.s. van 7 maart jongstleden aan, die gaat
over het versterken van de sociale dimensie van de EU. In de Nederlandse
opstelling inzake de aanpak van de jeugdwerkloosheid wordt echter
achterwege gelaten dat de motie-Servaes (21 501-20, nr. 791) van 21 mei
jongstleden, waarin wordt opgeroepen om prioriteit te geven aan de
bestrijding van de jeugdwerkloosheid in de EU, in deze Kamer is
verworpen. Hoe gaat het kabinet om met de stellingname van de Kamer?
Spreekt het zich uit tegen de aanbeveling van de Europese Commissie?
In de vorige Europese Raad benadrukte minister Asscher het belang van
de eigen verantwoordelijkheid van jongeren. De VVD-fractie steunt de
minister hierin. Zij is tegen een Europese aanpak van de jeugdwerkloosheid; dat moge duidelijk zijn. We steunen het beleid om jeugdwerkloosheid te voorkomen door het tegengaan van voortijdige schooluitval
en het bevorderen van school-naar-werk- en werk-naar-werktrajecten. We
zijn echter tegen een leergarantie voor iedereen onder de 23 jaar, omdat
die de verantwoordelijkheid weghaalt waar die primair thuishoort: bij de
jongeren zelf.
We hebben gehoord dat aanstaande vrijdag bij de permanente vertegenwoordigers het voorstel voorligt om de pensioenen mee te nemen bij de
grensoverschrijdende arbeid. De VVD-fractie vindt het positief dat
hierover overeenstemming is bereikt.
Tot slot. De VVD-fractie vindt het positief dat de Europese Commissie
Nederland aanmoedigt om vooral door te gaan met de hervormingen van
de arbeidsmarkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

8

De heer Ulenbelt (SP): De Partij van de Arbeid is voor een minimumloon
in Europa, afhankelijk van het niveau in het land. Mijn fractie is dat ook. Is
de VVD ervoor of ertegen?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Volgens mij heb ik heel duidelijk
uitgesproken dat wij tegen een bodem zijn en sowieso tegen sociale
zekerheid die vanuit Europa wordt georganiseerd, dus ook tegen een
Europees minimumloon. Het leggen van een bodem in het loon benadeelt
het vrij verkeer van werknemers. Als het vrij verkeer goed functioneert,
zullen de lonen uit zichzelf naar elkaar toe groeien. Daar zijn we voor.
De heer Ulenbelt (SP): Maar als Duitsland en Frankrijk nu een voorstel
doen voor een minimumloon afhankelijk van het niveau in een land, zegt
de VVD dan tegen de minister dat hij dat niet mag steunen?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Wij zijn gewoon niet voor het bepalen
van loonniveaus door de Europese Unie omdat we vinden dat het niveau
van het loon afhankelijk is van de koopkracht en het belastingniveau van
het land zelf. Je kunt dat niet vanuit Europa opleggen. Dat is duidelijk.
De heer Van Weyenberg (D66): Mevrouw Schut heeft het helemaal niet
over de MKOB gehad. Ik had gehoopt dat zij hier enigszins boete zou
doen, dat zij zou zeggen: wij hebben ons vergist. Dat heb ik ook weleens,
dus dat vind ik helemaal niet gek. Ik had gehoopt dat ze sorry zou zeggen,
in het bijzonder tegen de mensen die dat geld onterecht niet hebben
gekregen. Ik had eveneens gehoopt dat zij zou zeggen dat het achteraf
heel jammer is dat we daar geen potje voor hebben gemaakt. Is zij bereid
om alsnog hier in deze openbare vergadering namens de VVD te zeggen:
sorry, volgende keer zullen we beter naar het Europees recht kijken
voordat we beslissingen nemen die we na twee jaar weer moeten
terugdraaien?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Ik had dat nog in mijn spreektekst
staan, maar ik kwam er niet aan toe. Duidelijk is dat deze maatregel met
heel goede bedoelingen is ingevoerd door het vorige kabinet om oudere
belastingplichtigen die 90% belasting betalen in Nederland te compenseren voor achteruitgang in hun inkomen. Het is ook altijd bedoeld
geweest voor alleen Nederlandse belastingplichtigen. Er is nog geen
Europeesrechtelijke uitspraak, maar het kabinet anticipeert daarop door
nu al maatregelen te treffen. Daarvan vraag ik mij af of het noodzakelijk is.
Het is jammer dat iedereen nu in koopkracht achteruitgaat. Onze partij
vindt echter dat je tegenvallers moet dekken. De voorstellen die daarover
zijn gedaan door het kabinet, steunen we. Ik benadruk dat dit niet
wegneemt dat de maatregel door het vorige kabinet met alle goede
bedoelingen in de fiscale sfeer is genomen.
De heer Van Weyenberg (D66): Ik raad mevrouw Schut toch echt aan om
de geschiedenis er nog eens bij te pakken, want volgens mij regende het
in de voorbereiding al waarschuwingen. Juist die inperking zou juridisch
geen stand houden. Ik vind het jammer dat zij nu niet wil zeggen dat de
VVD zich heeft vergist. Dat zou haar sieren. Ik hoorde haar eigenlijk heel
wat anders zeggen, namelijk dat zij niet begrijpt waarom het kabinet niet
op basis van nationale juridische uitspraken eieren voor zijn geld kiest.
Vindt zij dus eigenlijk dat het kabinet te vroeg deze zaak loslaat om zich
aan de internationale regels te houden? Had het wat haar betreft nog een
tijdje moeten doorgaan totdat ook de Europese rechter zich hier negatief
over zou hebben uitgesproken? Is dat haar oproep van vandaag?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Ik heb begrepen dat de Haarlemse
rechtbank zich heeft uitgesproken en al een voorbehoud heeft gemaakt bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

9

de Europese rechtbank. Ik weet niet precies hoe die procedures lopen,
maar zo heb ik het ongeveer gelezen in de brief. De staatssecretaris denkt
dat de schade groter wordt als we hier langer mee wachten. Daarom wil
zij het zo snel mogelijk repareren. Dat steun ik. Ik heb dit beleid niet
gemaakt, maar ik benadruk wel dat het altijd bedoeld is geweest om
belastingplichtigen te compenseren. Die compensatie hadden we in de
vorige periode waarschijnlijk helemaal niet aan iedereen kunnen bieden
als we die volledig aan iedereen hadden moeten besteden. Ik steun de
reparatie nu. Ik vind het jammer dat het moet en dat het niet in de fiscale
sfeer is gebeurd, maar we kunnen beter nu maatregelen nemen dan nog
een paar jaar wachten.
De voorzitter: We zijn aan het eind gekomen van de eerste termijn van
de kant van de Kamer. De bewindslieden hebben behoefte aan een korte
schorsing.
De vergadering wordt van 15.32 uur tot 15.42 uur geschorst.
Minister Asscher: Voorzitter. De staatssecretaris zal straks ingaan op de
vragen over de MKOB en het fonds voor de minst bedeelden. Ik zal de
andere onderwerpen voor mijn rekening nemen. Ik dank de Kamerleden
voor hun inbreng op deze zeer uitgebreide Europese agenda. Volgende
week gaan we de Raad in met een goedgevuld bord.
De heer Kerstens vroeg naar concrete plannen, ook op Europees vlak,
rond het in goede banen leiden van de arbeidsmigratie. Het is allereerst
belangrijk om een gedeelde opvatting te bereiken hierover. Hij heeft
kunnen zien dat ik daarmee bezig ben. Ik praat daarover met andere
landen, vorige week met de Engelsen en verder eigenlijk met alle landen
waarvan ik collega’s tref. Dat was ook de reden om Commissaris Andor
rond te leiden bij een aantal bedrijven in de haven. Als er geen gedeelde
opvatting en gedeelde probleemanalyse is, is de kans dat je maatregelen
kunt nemen bijzonder klein. Dat vergt dus echt wat werk. Als tweede
scherpen we intussen het nationale beleid aan. Het plan rond de schijnconstructies als gevolg van de motie-Azmani/Kerstens is in de Kamer heel
goed ontvangen. We zijn hard bezig om dat uit te werken. Als derde
maken we bilaterale afspraken met een aantal landen over informatieuitwisseling, inspectie en handhaving. Denk dan aan Roemenië, Bulgarije
en Polen. Ik hoop ook tijdens de Raad die afspraken weer concreet te
kunnen maken. Als vierde zijn we ook zeer bereid om te leren van goede
ervaringen uit andere landen. We zijn nu bijvoorbeeld aan het onderzoeken hoe andere landen omgaan met de komst van de Roemenen en de
Bulgaren. In een aantal andere landen speelde dat namelijk al eerder. Zo
kunnen we zien welke mogelijkheden Nederland op dit moment nog niet
benut en die we wel zouden kunnen gebruiken om ervoor te zorgen dat
het vrij verkeer van personen niet allerlei nadelige gevolgen heeft. Ik heb
daar de afgelopen weken weer een aantal heel treffende voorbeelden van
gezien.
De heer Kerstens vroeg hoe ik aankijk tegen de richtlijn rond
EU-werknemers. Wij zijn positief daarover. Nederland lijkt al in belangrijke
mate te voldoen aan de eisen van de conceptrichtlijn. We zullen hier en
daar inzetten op helderdere formuleringen en aanscherping. We hebben
trouwens nog een apart AO op 27 juni over het parlementair behandelvoorbehoud. Dan kunnen we er nog uitgebreider over spreken.
De heer Kerstens vroeg nog naar de opvatting over de bepaling
aangaande grensoverschrijdend vakbondswerk. Dat lijkt mij een goede
zaak. Om vast een voorschot te nemen op de minimumloondiscussie: je
ziet dat er bijvoorbeeld in Duitsland nog geen minimumloon is en dat dit
kan leiden tot heel ingewikkelde verschillen vlak over de grens in de
vleesindustrie. Dan kan het van belang zijn dat je zaken grensoverschrijdend kunt organiseren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

10

De heer Kerstens vroeg hoe het kabinet aankijkt tegen de Frans-Duitse
plannen rond de jeugdwerkloosheid, met name het onderdeel om dat uit
het MFK naar voren te halen. Wij zijn voorstander van deze frontloading,
zoals dat technisch heet. De problemen zijn op dit moment zeer groot; met
name in Zuid-Europa zijn de percentages ongekend hoog. Dan is het
belangrijk om geld dat toch al beschikbaar gesteld is, ook zo snel mogelijk
te gebruiken. Het is wel belangrijk om te zorgen dat het gaat om het
verschuiven van middelen en dat niet de Europese begroting zelf weer
groter wordt, want daar verzet Nederland zich tegen.
Ik ben ook positief over de voorstellen die de heer Kerstens aanhaalt van
de Europese sociale partners en hun Framework of Actions on Youth
Employment. Het is natuurlijk goed dat ook op Europees niveau
werkgevers- en werknemersorganisaties zich de huidige situatie
aantrekken. Het is een buitengewoon recent akkoord. Ik ben op nationaal
niveau een groot voorstander van samenwerking tussen werkgevers en
werknemers. Ik vind dat dus ook positief op Europees niveau. Het gaat in
dat plan om de noodzaak voor verbetering van onderwijs en betere
aansluiting tussen het onderwijs en de arbeidsmarkt. Dat is ook het
pleidooi dat ik eerder al in de Europese Raad heb gehouden. Met een
structurele aanpak van de jeugdwerkloosheid kan veel onheil voorkomen
worden. Hetzelfde geldt voor het vergemakkelijken van de transitie van
onderwijs naar arbeidsmarkt. Ook hebben ze het over het creëren van
meer banen en het stimuleren van ondernemerschap. Dat zijn allemaal
punten waar wij positief tegenover staan. Ik heb het document nog niet
grondig kunnen analyseren, mijn mensen ook niet, maar die prioriteiten
zijn natuurlijk prima. Het is wel belangrijk dat er meer focus komt. Er is nu
zo’n ongekende hoeveelheid voorstellen en maatregelen dat we ervoor
moeten oppassen dat die niet aan betekenis verliest. Ik zie het op dit
moment dus als een groslijst van mogelijke maatregelen die ook ter
inspiratie kan dienen van overheden en sociale partners bij de
vormgeving van het beleid rond jeugdwerkloosheid. Dat kan ook gelden
voor de gemeenten.
In het Frans-Duitse initiatief wordt erg goed gekeken naar de doelstellingen van de jeugdgarantie, leer-werktrajecten en stages. Er wordt
bekeken hoe die 6 miljard in de eerstkomende twee jaar kan worden
uitgegeven. Daarnaast wordt expliciet genoemd dat er meer ESF-gelden
gebruikt kunnen worden voor het bestrijden van de jeugdwerkloosheid.
Daar zal ik straks in reactie op de heer Ulenbelt nog iets over zeggen.
Daaruit blijkt ook dat het in totaal over veel meer dan 6 miljard gaat.
Onderdeel van het plan is dat het mkb makkelijker aan financiering moet
kunnen komen dan nu het geval is. Daarin ziet men een rol voor de
Europese Investeringsbank (EIB). Ook zou er meer samenwerking en
coördinatie moeten komen tussen de public employment services, de
Europese UWV’s. Ik geloof zeer in een betere aansluiting tussen onderwijs
en arbeidsmarkt. We zijn daar nu mee bezig als onderdeel van onze eigen
aanpak van de jeugdwerkloosheid. Het is goed dat de extra middelen
binnen de begroting zelf gevonden worden, dus dat er wordt geherprioriteerd. Ik verwelkom het idee om te bekijken hoe je de Europese Investeringsbank daar op een goede manier bij zou kunnen benutten. Dat moet
wel goed bekeken worden, want ook daar bestaat geen gratis geld. Ik mis
een beetje de structurele hervormingen van de arbeidsmarkt, zeg ik alvast
in de richting van mevrouw Schut. Het is natuurlijk cruciaal dat de kansen
op werk zelf ook vergroot worden en dat een modernere arbeidsmarkt in
een aantal landen waar de jeugdwerkloosheid nu heel hoog is, een
voorwaarde is om ook op lange termijn de algehele werkloosheid, maar
zeker ook de jeugdwerkloosheid omlaag te brengen. Dat is ook iets waar
ik aandacht voor vraag.
De heer Van Weyenberg vroeg mij naar de aanbevelingen rond de
zogeheten aanrechtsubsidie, de overdraagbaarheid van de dubbele
heffingskorting. Ik begrijp op zichzelf waar die aanbeveling vandaan komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

11

Anders dan sommigen ben ik een voorstander van het afbouwen van die
dubbele heffingskorting. Het is echter wel zo dat in 2009 wettelijk is
vastgelegd dat dit in een periode van vijftien jaar geleidelijk gebeurt. Er is
ook belang bij een betrouwbaar en voorspelbaar inkomensbeleid zodat de
inkomenspositie van gezinnen met een eenverdiener juist in het kader van
de huidige oplopende werkloosheid niet nog veel drastischer wordt
aangetast. Ik vind het dus goed verdedigbaar dat je zegt: we doen dat al,
maar via een geleidelijk pad. Dat is in deze tijd toch ook een waarde.
De heer Van Weyenberg vroeg ook hoe wij de jeugdgarantie waar gaan
maken. Ik ben blij dat hij verwijst naar de toezegging die ik heb gedaan
om te onderzoeken hoeveel jongeren daadwerkelijk langer dan vier
maanden niets te horen krijgen van hun gemeente. Ik kies er namelijk
samen met de staatssecretaris voor om de gemeenten de vrijheid te
geven in de manier waarop zij jongeren een aanbod doen. Dat past in het
Nederlandse systeem waarbij die bevoegdheid gedecentraliseerd is.
Wettelijk zijn gemeenten verplicht om in actie te komen. Ik zou het jammer
vinden als de indruk gewekt zou worden dat wij de jeugdgarantie niet
waarmaken. Ook al leggen we geen garantie op de termijn van vier
maanden op nationaal niveau, alles wordt ingezet en uit de kast gehaald
om ervoor te zorgen dat jongeren wel degelijk snel naar werk of een
stageplek gebracht worden. We hebben daar extra geld voor uitgetrokken.
Er is geld in de sectorplannen dat ook ten goede moet komen van
jongeren. Er wordt geïnvesteerd in het middelbaar beroepsonderwijs. De
garantie zelf is een aanbeveling, geen wet die voorschrijft dat alle landen
het op die manier zouden moeten inrichten. Dat zou ook niet verstandig
zijn. De landen hebben namelijk verschillende omstandigheden waarbij de
beste aanpak ook van land tot land kan verschillen. Ik weet dus ook niet
wat de kosten zouden zijn, want dat hangt ook af van de vraag in hoeveel
gevallen het nu niet gebeurt. Zodra ik daar meer over kan zeggen, laat ik
dat weten.
Ik dank D66 voor de aardige woorden over de brief over de sociale
dimensie. Ik zou graag de eventuele onhelderheid over de inzet van het
kabinet wegnemen. Een onhelderheid die bij D66 leek te bestaan, had te
maken met het belang van het element werk. Op pagina 4 van de brief
staat dat Europawijd gestreefd moet worden naar grotere arbeidsmarktparticipatie van jongeren en ouderen, re-integratie van arbeidsongeschikten, het afhankelijk maken van de pensioenleeftijd van de leeftijdsverwachting en het bevorderen van duurzame inzetbaarheid. Dat zijn
precies de elementen waarnaar in mijn ogen verwezen dient te worden.
Een echt toekomstbestendige Europese arbeidsmarkt gaat ook van dat
soort elementen uit. Die zorgt dat mensen op een goede manier, gezond,
langdurig, met plezier en met de nadruk op duurzame inzetbaarheid en
een leven lang leren aan het werk kunnen blijven. Wij laten niet na om
daar ook in Europees verband op te wijzen.
De heer Van Weyenberg vroeg wat er dan wel moet gebeuren. Ik vind zelf
dat je het versterken van de coördinatie niet te snel terzijde moet
schuiven. Het versterken van het proces van coördinatie en het uitwisselen van praktijken met daarbij een sterkere rol voor de ministers van
Sociale Zaken op Europees niveau, is denk ik juist een heel goede
versterking van de sociale dimensie. Het is niet in het belang van
Nederland om te streven naar harmonisatie van sociale wetgeving op
Europees niveau. Het is ook niet goed als we dat hele sociale terrein laten
liggen en als er alleen maar aandacht is voor andere aspecten. Het ligt
zeer voor de hand om juist de coördinatie te versterken, die serieus te
maken en het ongemakkelijk te maken als blijkt dat je te weinig onderneemt om een arbeidsmarktprobleem aan te pakken. Dat kan dan ook een
rol krijgen bij de landenspecifieke aanbeveling.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

12

Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Het versterken van de coördinatie van
de minister op Europees niveau? Kan de minister een concreet voorbeeld
noemen waar hij dat sterker zou willen laten zijn dan nu het geval is?
Minister Asscher: Ik kom daar straks op terug. Ik zal mevrouw Schut
sowieso recht doen in haar vragen. Ik bouw mijn betoog op. Als zij daarin
geen helderheid aantreft, dan zal ik die alsnog in tweede termijn trachten
te bieden. Bij de afstemming van sociaal beleid kan ook ruimte zijn voor
ex-antecoördinatie en van structurele hervormingen als de Europese Raad
daarvoor zou kiezen, zoals vorig jaar is afgesproken. Dan wordt het alweer
een stuk concreter en dwingender. Een ander voorbeeld van een concrete
verbetering kan de betrokkenheid van sociale partners in de lidstaten zijn
en het beter inbedden van het afstemmingsproces. Trojka’s die met
programmalanden onderhandelen, moeten daar ook zorg voor dragen. Er
leeft bij de sociale partners door heel Europa nu de zorg dat de rol van
sociale partners lijkt te worden beperkt door het optreden van de trojka,
terwijl ik denk dat er juist gewonnen kan worden in draagvlak en
afstemming als je dat een duidelijke plek geeft.
Dan kom ik op de eerlijke beloning. Daaronder moet een loonniveau
worden verstaan dat werknemers in verschillende landen in staat stelt een
fatsoenlijk leven te leiden. Daarmee kun je ook voorkomen dat ze door het
loonniveau in hun land welhaast gedwongen worden om te migreren. Ik
ben iets minder optimistisch dan de VVD dat de markt er wel voor zal
zorgen dat de lonen overal op een goed niveau komen. Nederland kent
immers een veel hoger welvaartsniveau dan landen in het oosten van
Europa. Ik heb nog geen pleidooi van de VVD gehoord om het
minimumloon in Nederland af te schaffen, terwijl het betoog leek te
impliceren dat de lonen in Bulgarije wat omhoog gaan en die bij ons wat
omlaag. Volgens mij willen we dat niet. Het kabinet wil dat in ieder geval
niet. Daarom zijn wij tegen bindende afspraken over een Europees
minimumloon.
Loondumping kan worden bestreden door betere handhaving door
middel van de Handhavingsrichtlijn bij de Detacheringsrichtlijn waarover
we onderhandelen. In de overeenkomsten met landen die financiële steun
ontvangen, kunnen ook afspraken worden gemaakt ter verbetering van
het sociaaleconomisch beleid. Dat kan vorm krijgen door expertise vanuit
de Commissie over die kwesties te betrekken in de onderhandelingen over
de steunprogramma’s. Het is van belang om de Europese middelen zo
effectief mogelijk in te zetten. Met name het ESF moet wat dat betreft
optimaal benut worden. Nederland is voorstander van het hebben van
een minimumloon in ons land. Ik zou het andere landen echter ook van
harte aanraden als bodem in de arbeidsmarkt en als bescherming van
mensen die een zwakke positie hebben op de arbeidsmarkt en minder
goed voor zichzelf op kunnen komen. We zijn echter tegen bindende
Europese afspraken over een minimumloon. Het kan ook niet op basis van
de huidige verdragen en het zou ook niet helpen. De afweging over de
inrichting van het minimumloon kan het beste op nationaal niveau
gemaakt worden. Voor een harde normering zijn de economische
verschillen binnen Europa, nationaal en regionaal, te groot. Lidstaten
moeten zelf een afweging kunnen maken tussen de hoogte van het
minimumloon en de effecten daarvan op werkgelegenheid, arbeidsparticipatie en sociale cohesie. Daarom vinden wij dat het instellen van een
minimumloon een nationale bevoegdheid moet blijven. Het is ook goed
om te beseffen dat een aantal landen waarvan je het niet zou verwachten
– denk aan Bulgarije – nu wel een minimumloon heeft, terwijl andere
landen als Duitsland en Zweden die we niet meteen zien als landen waar
veel mis is – wel in de vleesindustrie maar verder niet – en waar Europa
zou moeten ingrijpen, dat niet hebben. Dat laat onverlet dat het belangrijk
is dat wordt gegarandeerd dat in iedere lidstaat werknemers recht hebben
op een billijke beloning, dan wel op een fatsoenlijke levensstandaard.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

13

Daar moeten lidstaten ook zorg voor dragen met inachtneming van de
nationale overlegstelsels en arbeidsmarkten. Dan gaat het over een
aanbeveling en dat is dus niet in strijd met het feit dat we tegen bindende
afspraken over een minimumloon zijn. Dat zijn de twee passages in de
brief waarnaar mevrouw Schut informeerde. Dat betekent ook dat je een
goede implementatie kunt bevorderen, bijvoorbeeld door het inventariseren en expliciteren van best practices. Dat zou kunnen plaatsvinden in
het kader van het Europees semester.
De heer Ulenbelt vroeg hoeveel geld er beschikbaar is voor het gigantische probleem van de jeugdwerkloosheid. Dat is dus niet alleen die
6 miljard. Ook in het ESF is tussen de 70 en 80 miljard beschikbaar. Er is
afgesproken om de ruimte daarbinnen voor jeugdwerkloosheid maximaal
te benutten. Wij zijn daar dus ook voorstander van. In juni vorig jaar is
besloten tot het pact voor groei en banen ter waarde van 120 miljard
waaronder potentieel 55 miljard aan herallocatie binnen de structuurfondsen in de richting van groeibanen en dus ook van jeugdwerkloosheid
een optie is. Met andere woorden, binnen de bestaande mogelijkheden is
er meer te doen dan alleen die 6 miljard. Overigens gaat het niet alleen
om geld, maar ook om de structurele aanpassingen.
De heer Ulenbelt heeft gelezen over de voortgang in de onderhandelingen
over de Handhavingsrichtlijn en vraagt hoe ik aankijk tegen de ketenaansprakelijkheid. Ik blijf daar hartstochtelijk voor pleiten. Ik vind het echt
ongelooflijk belangrijk dat die er komt, hoe moeilijk dat ook is. Het bezoek
aan de Eemshaven maakt die motivatie niet kleiner maar juist groter. Ik
vind het een belangrijk onderdeel van een goede manier van omgaan met
arbeidsmigratie dat er een dergelijke ketenaansprakelijkheid komt. Ik praat
daar ook over met andere landen.
De heer Ulenbelt vroeg ook naar opvattingen over het Europees project en
of ik in de Europese Raad ga pleiten tegen de 3%. Nee, Nederland is
verdragspartner, ook in het Groei- en Stabiliteitspact. Ik heb de indruk dat
hierover ook in de Kamer nog uitgebreid gedebatteerd gaat worden met
de minister-president en de minister van Financiën. Ik richt me bij de
Europese Raad op de onderwerpen die op de agenda staan: jeugdwerkloosheid, het versterken van de sociale dimensie en het bespreekbaar
maken van de nadelige gevolgen van het vrije verkeer van personen. Ik
denk dat dit in het belang is van Europese werknemers en zeker ook van
Nederlandse werknemers.
Ik zal nog even iets explicieter reageren op de vraag van de VVD. Het is
voor mij glashelder. Loonvorming is een nationale verantwoordelijkheid.
Dat heb ik ook met die woorden in de brief opgenomen. Dat wil niet
zeggen dat je niet in Europese context kunt bepleiten dat iedereen recht
dient te hebben op een billijke beloning. Het is ook niet strijdig met het
idee dat voor gelijke arbeid gelijke beloning dient te gelden. Dat is een
belangrijk uitgangspunt. Als dat ondergraven wordt, leidt dat tot uitholling
van eerlijke competitie tussen bedrijven en werkzoekenden. Dat is een
verstoring van de arbeidsmarkt die bestreden dient te worden. Als meer
landen een billijke vergoeding tot de hunne maken, kan dat ertoe leiden
dat minder mensen genoodzaakt worden om om die reden te migreren.
De heer Van Weyenberg (D66): Ik heb niet de behoefte om het debat
over de jeugdwerkloosheid en de viermaandstermijn opnieuw te voeren,
anders herhalen we die elke twee weken. We komen daar vast bij
gelegenheid nog wel op terug. Ik zie uit naar de quickscan die de minister
laat uitvoeren; ik waardeer dat. Ik heb nog een vraag over de sociale
agenda. Ik begrijp dat er in de brief een paragraaf staat over structurele
hervormingen en het belang daarvan. De minister zei net zelf dat
bijvoorbeeld in dat Frans-Duitse initiatief de hervormingen toch nog een
beetje ontbreken. Mijn verzoek aan hem is om bij zijn inbreng in de Raad
ook dat punt steeds actief over het voetlicht te brengen. Wij mogen in
Nederland af en toe van mening verschillen over het tempo, maar een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

14

heel aantal andere landen kan nog veel van Nederland leren. Ik weet dat
de minister zal spreken over het vrije verkeer en de schijnconstructies. Ik
deel zijn insteek, hoewel mijn appreciatie van het vrije verkeer soms
anders is. Ik zou graag zien dat hij ook andere landen aanspoort tot een
hervormingsagenda om werk te laten lonen, om de sociale zekerheid te
moderniseren en om de pensioenen te moderniseren. Ik hoop dat hij dat
met kracht blijft inbrengen in Brussel, naast zijn andere prioriteiten.
Minister Asscher: Ik proef de waardering voor wat Nederland doet ook bij
andere landen en bij de Europese Commissie. Die waardering is er
overigens ook voor het feit dat Nederland zo actief zoekt naar draagvlak
voor het sociaal akkoord en dus ook voor het feit dat we soms een ander
tempo kiezen. Beide elementen komen terug in die Europese discussie. Je
ziet dat ook in andere landen wel gezegd wordt dat men gaat hervormen,
maar dat het meenemen van de bevolking en de maatschappelijke
geledingen ook een element is. Ik zal zeker ook deze keer bij de Europese
Raad het complete beeld schetsen van de Nederlandse opvatting over
werk en aan het werk gaan.
De heer Van Weyenberg (D66): Ik begrijp dat de Europese Commissie
ons aanmoedigt om er twee tandjes bij te zetten. Ik snap de Europese
waardering, maar naast de waardering voor draagvlak proef ik in de
aanbeveling van de Commissie toch ook een oproep tot een kleine
versnelling. De minister kan daar om allerlei redenen wel of niet mee
instemmen. Ik maak uit de kabinetsbrief op van niet, maar hij zal het toch
met mij eens zijn dat de Commissie her en der vraagt er een tandje bij te
zetten.
Minister Asscher: Ik heb dat ook gelezen. Ik moet nog zien of de
Commissie dat in de definitieve aanbevelingen nog steeds vindt. Ik proef
oprecht heel veel waardering voor het feit dat Nederland in zo’n lastige
tijd zoekt naar breed draagvlak. Ik heb het echter zeker gelezen in die
versie.
De heer Ulenbelt (SP): Ik had nog een vraag gesteld over het interview
met de minister in Trouw. Dat waren mooie woorden, maar ik heb ze
gekoppeld aan die straatveger in Den Haag. Hoe zit dat?
Minister Asscher: De reden dat ik daar nog niet op ben ingegaan, is
omdat de bijstand, en daar is dit een voortvloeisel van, onder de
verantwoordelijkheid van de staatssecretaris valt. Zij zal daar zo op
ingaan. Als de heer Ulenbelt dan nog niet tevreden is over mijn bijdrage
aan het debat, dan zal ik dat graag in tweede termijn goed proberen te
maken. Ik vind het overigens mooi om te constateren dat de SP hierbij
spreekt over «onze minister een handje helpen». Dat heb ik goed verstaan.
Die aangeboden hand zal misschien niet in deze vorm worden aangenomen, maar op een ander moment kom ik daar graag een keer bij u op
terug.
De voorzitter: Kan de heer Ulenbelt deze uitdaging weerstaan? Ja, dat
kan hij. Dan is het woord aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris Klijnsma: Voorzitter. Dank aan de leden van de
commissie, die eigenlijk alle vier hebben gevraagd naar de situatie rond
de MKOB op dit moment. We kennen natuurlijk allemaal de voorgeschiedenis. Het huidige kabinet heeft gezegd: laten we met een schone lei
beginnen. Alle hogerberoepszaken die de SVB had aangespannen, zijn
dus ingetrokken. Het gerechtshof en de personen die in beroep zijn
gegaan, zijn erover geïnformeerd dat er geen materieel belang is om de
zaak door te zetten. Er wordt nu een ministeriële regeling opgesteld om

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

15

een bedrag ter hoogte van de MKOB aan hen uit te betalen. Die ministeriële regeling zal in september worden gepubliceerd, en de planning van
de Sociale Verzekeringsbank is erop gericht om in oktober iedereen
gericht te informeren die alsnog met terugwerkende kracht in aanmerking
komt voor uitbetaling van een bedrag ter hoogte van de MKOB. De
betaling vindt dan plaats in november en wordt ambtshalve toegekend.
Dat is de stand van zaken. De heer Ulenbelt vroeg daar specifiek naar,
maar eigenlijk zat deze vraag in alle bijdragen.
De heer Ulenbelt heeft een vraag gesteld over de voedselbanken. We
hebben daarover gesproken in ons AO over armoedebestrijding en
schuldhulpverlening. Ik heb de Kamer toegezegd dat ik hier voor het
zomerreces nader op inga, maar ik wil er op dit moment best het
volgende over kwijt. De heer Ulenbelt vroeg specifiek naar het
EU-voedselprogramma dat nu voorligt. Wij vinden het van groot belang
dat lidstaten zelf kunnen bepalen hoe zij cohesiemiddelen inzetten. Het
heeft onze voorkeur om dat via het ESF te doen. Als je namelijk iedere
keer aparte fondsen maakt, gaat dat met heel veel bureaucratie gepaard.
Wij hebben voor het ESF gekozen. De onderhandelingen over het dossier
lopen nu nog. Binnen Europa moet er nog behoorlijk wat worden geplust
en gemind. Naar verwachting zal pas na de zomer bekend worden of er
een fonds komt. Dan kunnen we ook bekijken wat dit voor Nederland
betekent. Onze inzet is dus om middelen die beschikbaar zijn, via het ESF
te doen toekomen. Ik had de Kamer overigens ook toegezegd, en dat is
heel wezenlijk voor de voedselbanken in Nederland, dat ik samen met
collega Dijksma, die de strijd is aangegaan tegen voedselverspilling, zal
bekijken hoe we hier met zijn tweeën aandacht voor kunnen genereren.
We praten daar morgen samen over met de voedselbanken. Het zou mooi
zijn als door particuliere samenwerking in de voedselketen en met de
voedselbanken het tekort bij de voedselbanken en de verspilling van
voedsel kunnen worden tegengegaan. Dan slaan we twee vliegen in één
klap. Op heel veel plaatsen in Nederland is die samenwerking nu al enorm
aan de orde, dus ik zal er ook in de verzamelbrief die ik van tijd tot tijd aan
de gemeenten stuur, nog eens de aandacht op vestigen.
Mevrouw Schut-Welkzijn heeft nog even de aandacht gevestigd op
pensioenen bij grensoverschrijdende arbeid. Ik ben met haar van mening
dat het plezierig is dat er nu een positief resultaat ligt. Dat is mooi.
Ik kom nu bij de vraag van de heer Ulenbelt over additionele arbeid en het
artikel in het Algemeen Dagblad van hedenochtend. We hebben vorige
week ook over de WWB gesproken. Daar waren de heren Kerstens,
Ulenbelt en Van Weyenberg bij aanwezig. We hebben toen ook de petitie
van de FNV in ontvangst genomen. Ik heb toen toegezegd dat ik een
onderzoek laat verrichten naar alles wat met tegenprestaties te maken
heeft. Dat is heel essentieel, want het voortouw ligt natuurlijk bij de
gemeenten en over additionele arbeid staat heel helder opgeschreven
waaraan je dan moet denken. Ik zei het al: het voortouw ligt bij de
gemeenten, dus we moeten de gemeenteraden en de wethouders hierop
nog eens goed attenderen. Wij hebben op 9 april een brief aan de Tweede
Kamer gestuurd in reactie op het zwartboek van de FNV. Additionele
arbeid is natuurlijk gericht op het weer wennen aan een arbeidsritme en
aan het opdoen van werkervaring. Als mensen – ik ben nu bloedserieus –
de indruk of het gevoel hebben dat de additionele arbeid die zij aan het
doen zijn, geen additionele arbeid is, dan staat hun een aantal paden
open. Zij kunnen zich natuurlijk richten tot de gemeenteraad, tot de
Commissie voor Beroep en Bezwaar en tot de rechter. Zo gebeurt het in
Nederland en zo moet het ook, zodat gemeenten die ten onrechte arbeid
laten verrichten die niet additioneel is, dat niet alleen horen maar daar ook
mee stoppen. Op lokaal niveau moet werken met behoud van uitkering
dus bediscussieerd worden, ook in de gemeenteraden, zodat dit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

16

zorgvuldig in verordeningen wordt verankerd. Ik zal daaraan mijn bijdrage
leveren door voor het voetlicht te brengen wat additionele arbeid precies
is.
De heer Ulenbelt (SP): Ik heb nog een vraag over die Haagse straatveger.
Je bent heel lang straatveger geweest. Vervolgens word je werkloos en
kom je in de bijstand, en dan zegt de gemeente: je mag weer straten gaan
vegen – precies hetzelfde werk – voor € 400 minder. Los van verantwoordelijkheden van gemeenten is er hierover een politiek oordeel van het
kabinet, neem ik aan. Ik verwijs naar het interview met de minister over
menselijke waardigheid, respect en hoe mensen zich voelen. Deze
mijnheer voelt zich uitgebuit, als een slaaf. Kan de staatssecretaris zich
voorstellen dat deze mijnheer deze kwalificatie gebruikt? Hoe verhoudt
zich dit tot de menselijke waardigheid waarover de minister sprak?
Gedwongen in de bijstand hetzelfde werk doen als je vroeger deed, voor
€ 400 minder, dat is toch mensonwaardig?
Staatssecretaris Klijnsma: Nogmaals, het voortouw ligt in het geval van
deze mijnheer bij de gemeente Den Haag. Daar moet er dus stevig over
worden gesproken. Dat neemt niet weg dat het bij additionele arbeid echt
gaat om arbeid waar geen vacature voor was. Dat dient de gemeenteraad
gewoon mee te wegen. Het predicaat «slaaf» vind ik wel heel heftig. Als je
namelijk een bijstandsuitkering krijgt, is het juist hartstikke belangrijk dat
je geholpen wordt om terug te keren naar de arbeidsmarkt. Voor de
manier waarop dat gebeurt, ligt het voortouw bij de gemeente, in die zin
dat de context daarvoor heel goed geregeld is in de Wet werk en bijstand.
De heer Ulenbelt (SP): De staatssecretaris geeft toch geen antwoord op
mijn vraag. Je hebt jarenlang gewerkt. Vervolgens moet je in de bijstand
hetzelfde werk doen voor € 400 minder. De minister is bezig met
schijnconstructies, uitbuiting, verdringing enzovoorts, en onze staatssecretaris keurt dit kennelijk goed. Zij zegt: de gemeente zoekt dat maar uit.
De staatssecretaris heeft toch een politiek oordeel over de situatie waarin
iemand hetzelfde werk doet dat hij vroeger deed maar dan voor € 400
minder? Dat deugt in een beschaafd land toch niet?
Staatssecretaris Klijnsma: Ik heb onderstreept dat het voortouw voor het
soort additioneel werk dat mensen wordt aangeboden, bij de gemeente
ligt. Een van de criteria daarvoor is dat er voor dit werk geen vacature
mag bestaan. Ook is het essentieel dat mensen – dat meen ik bloedserieus
– wel gewoon hun arbeidsritme houden en werkervaring blijven opdoen.
Dus nogmaals, ook in dit specifieke geval, waarin ik niet kan treden omdat
ik het niet ken, moet men echt bij de gemeente Den Haag zijn. Dat doet
deze mijnheer ook heel netjes en zorgvuldig, want ook hij heeft de
gemeente Den Haag aangesproken, als ik het krantenartikel goed begrijp.
De voorzitter: We zijn gekomen aan het einde van de eerste termijn van
de minister en de staatssecretaris. De woordvoerders hebben één,
maximaal twee minuten voor hun inbreng in tweede termijn.
De heer Kerstens (PvdA): Voorzitter. Ik dank uiteraard de staatssecretaris
en de minister voor de beantwoording. Ik ben blij met de opvolging die de
minister nu in de praktijk geeft aan het onder anderen door mij gevraagde
actieplan om uitbuiting, oneerlijke concurrentie en verdringing bij de inzet
van buitenlandse collega’s te voorkomen. Het is inderdaad een combinatie
van nationaal, bilateraal, Europees en overigens ook sectoraal beleid, dat
nodig is om hierbij echt succes te hebben.
Op mijn vraag over de bereidheid bij de minister om mogelijkerwijs best
practices van elders over te nemen, zei de minister dat hij daar op dit
moment serieus naar kijkt, mede tegen de achtergrond van 1 januari 2014,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

17

als de grenzen worden opengesteld voor collega’s uit Bulgarije en
Roemenië. Ook is hij al een aantal treffende voorbeelden tegengekomen.
Dat laatste interpreteer ik als: ja, ik ben inderdaad bereid om niet alleen
naar best practices van elders te kijken, maar die ook in Nederland in te
voeren als ze zouden passen in de Nederlandse situatie en kunnen
bijdragen aan het voorkomen van uitbuiting, oneerlijke concurrentie en
verdringing. Ik kijk uit naar de gesprekken die we daarover vast nog zullen
voeren. Ik zal de minister bij die gelegenheid ook graag een aantal
praktische suggesties van over de grens aan de hand doen.
Ik constateer dat de minister met een positieve blik kijkt naar de plannen
van Frankrijk en Duitsland, althans naar belangrijke onderdelen daarvan,
en naar het heel recentelijk gepresenteerde plan van de sociale partners.
Ik heb hem natuurlijk ook horen zeggen dat hij daar nog niet twee hele
avonden op heeft zitten studeren. Ik heb die positieve blik overigens ook.
Tot slot heb ik nog een klein vraagje over de ketenaansprakelijkheid, in het
kader van de gesprekken die nu worden gevoerd over de Handhavingsrichtlijn in relatie tot de Detacheringsrichtlijn. We weten allemaal dat dit
ontzettend lastige gesprekken zijn, en dat het er erg naar uitziet dat er
twee kampen misschien wel lijnrecht tegenover elkaar staan. Zou de
minister bereid zijn om, als er geen overeenstemming komt over een
goede regeling in de Handhavingsrichtlijn, nationale maatregelen te
overwegen die de bouwsector een handje zouden helpen om de vervelende trits van uitbuiting, oneerlijke concurrentie en verdringing tegen te
gaan?
De heer Van Weyenberg (D66): Voorzitter. Dank aan de staatssecretaris
voor het heldere tijdpad inzake de MKOB. Ik durf haar, gezien haar stem,
nauwelijks nog een vraag te stellen, dus ik zal het bij een constatering
houden. Het is een onprettige situatie en ik ben blij dat het kabinet daarin
het roer heeft omgegooid. En o, hadden we in het verleden deze weg
maar nooit bewandeld! Ik heb daar geen expliciet antwoord op gekregen,
maar ik ga ervan uit dat het kabinet voortaan juridische adviezen over de
internationaalrechtelijke mogelijkheden iets meer op waarde zal schatten
dan het vorige kabinet in dit geval heeft gedaan. Ik dank de staatssecretaris in het bijzonder voor het feit dat mensen nu een beeld hebben van
wanneer ze de gelden kunnen ontvangen waar ze gewoon recht op
hebben.
Ik dank de minister voor zijn antwoorden over de andere onderwerpen. Ik
ben erg benieuwd naar het kleine, beperkte onderzoek, zoals de minister
het zelf noemde, naar jongeren die na vier maanden in de bijstand toch
geen aanbod hebben gekregen. Ik heb hem zojuist horen suggereren dat
hij, als hij dat materiaal heeft, ook een inschatting zal kunnen maken van
de kosten van het herstel van het leerwerkrecht uit de oude Wet investeren in jongeren. Wanneer zou hij de Kamer daarover iets kunnen doen
toekomen? Ik ben ook buitengewoon blij dat Nederland richting de
Sociale Raad, naast alle andere punten, met kracht het belang voor het
voetlicht zal blijven brengen van structurele hervormingen, om daarmee
Europa en onze verzorgingsstaat voor de toekomst klaar te maken.
De heer Ulenbelt (SP): Voorzitter. Die Dienstenrichtlijn, dat was zo’n
liberaal Europees avontuur, waar we allemaal narigheid van hebben. De
minister is er iets mee aan het doen, maar de heer Kerstens noemde ook
de ketenaansprakelijkheid. Er zijn twee kampen. Is de minister in het
uiterste geval bereid om bedrijven die het niet voor elkaar hebben en die
bewezen fout zijn geweest in Nederland, de toegang tot de Nederlandse
arbeidsmarkt te ontzeggen, en ook uit te dragen in Europa dat hij het zo
serieus neemt?
Ik ben nu eigenlijk wel benieuwd naar het oordeel van de minister over de
verhouding tussen de warme, mooie woorden die hij sprak in het
interview en het oordeel over de situatie van de Haagse straatveger.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

18

Hetzelfde werk voor € 400 minder; dat veroordelen wij als het gaat om
een buitenlandse arbeider die hiernaartoe komt. Dan gaat de cao-politie
erachteraan. Maar nu gebeurt het hier in Den Haag. Wat is dan het oordeel
van de minister? Is dit nog menswaardig? Getuigt dit van het respect waar
de minister om vroeg?
Tot slot. Recordwerkloosheid, recordarmoede, recordsociale-uitsluiting in
Europa: kan iemand nog verbaasd zijn dat het vertrouwen in het Europese
project almaar afneemt, afneemt en nog harder afneemt dan al het geval
was?
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Voorzitter. Hartelijk dank aan de
minister en de staatssecretaris voor de antwoorden. Ik vind het erg
geruststellend dat loonvorming een nationale aangelegenheid blijft. Het
lijkt mij heel legitiem dat mensen verhuizen naar landen met een hoger
loonniveau. Ik denk eigenlijk dat het voor alle arbeidsmigranten de
hoofdreden is om naar een ander land te gaan om te werken. Ik vraag me
af of het beleid is van het Nederlandse kabinet om te voorkomen dat
mensen verhuizen omdat ze ergens anders meer kunnen verdienen. Dat is
mij nog niet helemaal duidelijk.
Ik heb nog een opmerking over de prioriteit die gegeven wordt aan het
bestrijden van de jeugdwerkloosheid in de EU. Een motie daarover van
21 mei van het lid Servaes (21 501-20, nr. 791), waarin de regering wordt
opgeroepen om aan te sluiten bij de Frans-Duitse initiatieven heeft geen
meerderheid gekregen in de Kamer. Wat doet dat met het kabinet? Wat is
de reactie van het kabinet op het feit dat die steun er niet is?
Minister Asscher: Voorzitter. Dank aan de sprekers. Tegen de heer
Kerstens zeg ik dat ik graag met hem doorpraat. Ik ben ook zeer benieuwd
naar de voorbeelden uit het buitenland die wij mogelijk zouden kunnen
invoeren. Het kabinet is daarin zeker geïnteresseerd en daar zeker toe
bereid. Wij hebben dit niet voor niets tot een van onze prioriteiten
gemaakt. Ik laat daarbij ook niet onvermeld dat ik dit doe samen met
collega Kamp van Economische Zaken, met collega’s Opstelten en Teeven
van Veiligheid en Justitie en met collega Weekers van Financiën vanuit
zijn verantwoordelijkheid voor de Belastingdienst. We komen alleen
ergens door dit samen te doen, en zij zitten er net zo fanatiek in als ik.
Als het onverhoopt toch niet zou lukken om ketenaansprakelijkheid op
Europees niveau te bereiken, moeten we in ieder geval bekijken wat we
nationaal kunnen doen. We kunnen niet de grens sluiten voor buitenlandse bedrijven. We kunnen er wel voor zorgen dat er een ketenaansprakelijkheid, een opdrachtgeversaansprakelijkheid en een inlenersaansprakelijkheid zijn voor de arbeid die deze bedrijven gebruiken. Die is er deels
al, maar in de aanpak schijnconstructies is aangekondigd dat we die gaan
uitbreiden. Dat zal, vermoed ik met het Eemshavenvoorbeeld voor ogen,
een enorme impact krijgen. Ik ben ongelooflijk blij dat dit niet alleen
kabinetsbeleid is maar dat ook sociale partners ermee hebben ingestemd
in het sociaal akkoord. Dat betekent namelijk dat men zich niet meer kan
verschuilen achter de tussenaannemers voor wat er daarna gebeurt met
het loon.
Wanneer heb ik het onderzoekje naar jongeren die na vier maanden in de
bijstand toch geen aanbod hebben gekregen? Dat vroeg de heer Van
Weyenberg. Ik ga erachteraan en ik zal hem en de rest van de Kamer die
informatie geven.
Hoe kijk ik aan tegen de casus in Den Haag in het licht van mijn interview?
De staatssecretaris heeft daar namens het kabinet op geantwoord. Zij
heeft heel duidelijk aangegeven dat er regels zijn waaraan dit soort arbeid
gebonden is. Als mensen het gevoel hebben dat niet aan die regels is
voldaan, hebben zij het recht om daartegen op allerlei manieren bezwaar
te maken. Ik heb daar niets aan toe te voegen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

19

Over de grenzen heb ik al iets gezegd, en ook over het oordeel over
Europa. Ik kijk daar anders tegen aan, zij het dat ik wel vind dat we
realistisch moeten kijken naar Europa, naar de goede dingen en naar de
minder goede dingen. We moeten de goede dingen versterken en de
minder goede dingen veranderen. Daar probeer ik ook een bijdrage aan te
leveren.
Zijn wij tegen het verhuizen naar een plek waar meer kan worden
verdiend? Nee, zolang dat binnen de regels past, zijn we daar helemaal
niet tegen. Ik ben er wel fel tegen dat dit gebeurt in strijd met geldende
vereisten in zo’n land. Op het moment dat je ergens naartoe verhuist om
meer te verdienen maar dat alleen kan omdat je daarmee het
minimumloon of het cao-loon ondergraaft of omdat je gebruikmaakt van
een constructie waarbij de premies die in Nederland normaal zijn, niet
worden betaald, dan begrijp ik dat het een legitieme wens is van een
inwoner ergens in de Unie om meer te verdienen, maar dan moeten we
daar heel fel tegen optreden. We hebben de hele waaier van schijnconstructies al verschillende keren in dit overleg gezien. Dan is dat namelijk
voor die individuele werknemer misschien reuze aantrekkelijk – hij hoeft
op zichzelf ook helemaal geen slachtoffer te zijn – maar het effect op
bedrijven die op een nette manier willen concurreren en op werkzoekenden die daardoor kansloos worden, is slecht. Vandaar dat we daarin
een heel streng beleid hanteren.
Wat betekent een verworpen motie voor het kabinet? Op zichzelf niets. Er
is dan geen uitspraak van de Kamer. Ik kan daar dus verder niet zo veel
mee. Er is een Frans-Duits initiatief, dat wij op zijn merites beoordelen. De
minister-president zal daarover ongetwijfeld komen te spreken in de
Europese Raad. Ook is er hierover een bijeenkomst in Berlijn. Ik heb zonet
al gezegd dat wij vinden dat er in dat initiatief heel goede dingen zitten,
zoals het frontloaden van het bestrijden van de jeugdwerkloosheid. Dat is
op dit moment acuut en urgent, maar het moet wel op een verstandige
manier gebeuren. Daarbij moet ook altijd aandacht zijn zowel voor de
verantwoordelijkheid van de jongeren zelf als voor het feit dat structurele
maatregelen belangrijk zijn om ervoor te zorgen dat we ook op lange
termijn iets doen aan de jeugdwerkloosheid.
Tot zover, voorzitter.
De heer Ulenbelt (SP): Haalt de minister niet de hele strekking van het
interview in Trouw onderuit door niet te antwoorden op mijn vraag en
door achter de staatssecretaris te gaan staan? Mensen krijgen door het
interview de hoop dat de minister geen wegwerparbeid wil, respect heeft
voor werk enzovoorts. Maar vervolgens doet het geval zich voor van de
straatveger-voor-loon die werkloos wordt, bijstand ontvangt en
stratenveger-voor-uitkering wordt. Als ik dat had gelezen, had ik toch
gedacht: dit zal de minister wel veroordelen! Dus niet. Is dat interview wel
oprecht geweest als de minister er in de praktijk anders tegen aankijkt?
Dat vraag ik mij dan af.
Minister Asscher: Het is een bekende en geliefde retorische techniek om
een interpretatie te geven, daar een uitspraak tegenover te stellen en
vervolgens te zeggen: goh, dat is toch jammer. Dat vind ik echter niet
helemaal fair, eerlijk gezegd. Ik heb aangegeven dat ik me niet over de
individuele casus wil uitlaten. Dat is een van de beperkingen van de rol
die ik heb. Ik heb ook aangegeven, me volledig te kunnen vinden in de
uitspraak van de staatssecretaris, die nog eens heeft geschetst welke
regels er zijn voor mensen om vanuit de bijstand aan het werk te gaan.
Die regels zijn er niet voor niets. Daar hoort ook bij dat aan iemand die het
gevoel heeft dat hij onheus bejegend is, allerlei rechtsmiddelen ter
beschikking staan om daartegen op te komen. Dat is allemaal onderdeel
van de Nederlandse rechtsstaat, waarin mensen bescherming kunnen
krijgen. Ik kan dus niet oordelen over dit geval. Als het niet in de haak is,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

20

veroordeel ik het. Als het wel in de haak is, veroordeel ik het niet. Ik heb
inderdaad in het interview aangegeven wat mij drijft in het nadenken over
werk, het bestrijden van schijnconstructies en het vergroten van
zekerheid, zelfs in een heel onzekere tijd, en over de omslag van zo lang
mogelijk een uitkering naar van werk naar werk. Ik vind het dus een beetje
flauw om daar een bepaalde conclusie aan te verbinden als ik vanuit deze
rol, en ook omdat ik de casus niet precies kan beoordelen, weiger om een
ander antwoord te geven dan de verantwoordelijke staatssecretaris. Dat
doet de heer Ulenbelt wel en dat is zijn goed recht, maar ik ga daar niet in
mee.
De heer Ulenbelt (SP): Dat het kabinet deze casus uit de krant niet kent,
oké. Zou het kabinet dan op deze casus terug willen komen? Zou het
kabinet ernaar willen kijken en dan een oordeel willen geven?
Minister Asscher: Het had de heer Ulenbelt, hoewel het hem vrij stond
om in eerste termijn zijn conclusie op die manier te trekken, natuurlijk
gesierd als hij nu was ingegaan op mijn betoog en had gezegd: oké,
minister, ik begrijp dat u daar niet op ingaat en ik neem mijn uitspraak
terug. Dat heeft de heer Ulenbelt niet gedaan en dat hoeft ook niet, want
iedereen kiest zijn eigen woorden. In plaats daarvan vraagt hij, hoewel ik
al heb uitgelegd dat in het systeem de verantwoordelijkheid hiervoor bij
de gemeenten ligt en aan kabinetszijde bij de staatssecretaris: kan de
minister dan toch toezeggen om deze casus individueel te gaan beoordelen? Het antwoord daarop is dus: nee.
Mevrouw Schut-Welkzijn (VVD): Ik wil nog even reageren, omdat ik
werd uitgedaagd door de minister. Ik wil alle schijn voorkomen dat de
VVD-fractie er voorstander is van dat werknemers of werkgevers in welk
land dan ook zich niet aan de wettelijke verplichtingen houden. De VVD
wil alleen niet dat het minimumloon in bijvoorbeeld Oost-Europese
landen kunstmatig wordt verhoogd om te voorkomen dat mensen
verhuizen. Dat is het punt dat ik nogmaals wil benadrukken.
Minister Asscher: Ik dank mevrouw Schut daarvoor. Ik had die indruk
geenszins van de VVD-fractie. Het gaat hierbij natuurlijk om de wettelijke
verplichting maar ook om de privaatrechtelijke verplichting op grond van
de cao. Ik kan de VVD echter goed genoeg om te weten dat zij daar net zo
stevig in zit als de PvdA en andere partijen in de Kamer.
Staatssecretaris Klijnsma: Voorzitter. Ik moet constateren dat mij geen
vragen zijn gesteld in tweede termijn. We zijn dus snel klaar!
De voorzitter: Ik dank de bewindspersonen voor de beantwoording en de
Kamerleden voor hun inbreng. Ik constateer dat er geen toezeggingen zijn
gedaan in de zin dat het kabinet nog ergens op terug moet komen,
bijvoorbeeld in een brief. Ik wens u allen wel thuis.
Sluiting 16.33 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 318

21