MIRT
Projectenboek
2012
Ministerie van Infrastructuur en Milieu
Ministerie van Economische Zaken, Landbouw
& Innovatie
Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

Voorwoord

MIRT Projectenboek 2012

Dit is het vijfde MIRT Projectenboek. Dit boek biedt een integraal overzicht van de ruimtelijke opgaven,
programma’s en projecten van nationaal belang. Er zijn twee grote veranderingen van betekenis voor het
MIRT Projectenboek 2012.
Allereerst is het MIRT met de Ontwerp Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte als samenhangend
investeringsprogramma in een actueel beleidskader gezet. Daarmee is het roer in het ruimtelijk en
mobiliteitsbeleid om. Vanuit het idee om de ruimtelijke ordening zo dicht mogelijk te brengen bij
degene die het aangaat (burgers en bedrijven) laat ik meer over aan provincies en gemeenten. Zo is
besloten om verschillende projecten uit het MIRT te decentraliseren. In dit boek geef ik een overzicht
van de projecten die inmiddels al gedecentraliseerd zijn.
Daarnaast is met het Regeerakkoord van het kabinet Rutte de horizon van het MIRT verlengd tot 2028.
In de brief Prioritering investeringen mobiliteit en water heb ik 3/8ste deel van het verlengd
Infrastructuurfonds tot en met 2028 gevuld met projecten die de mainports, brainports, greenports én
hun achterlandverbindingen – en daarmee de BV Nederland – als geheel versterken. Ik zie het MIRT
kortom als een investeringsprogramma ten behoeve van een concurrerend, bereikbaar, leefbaar en veilig
Nederland.
Naast deze grote veranderingen zijn een aantal kleinere aanpassingen doorgevoerd. Zo is – waar dit aan
de orde is – op projectniveau zichtbaar waar taakstellingen uit het Regeerakkoord worden doorgevoerd
en wat de omvang hiervan is. Nieuw is ook de zogenoemde Gebiedsprojectenkaart die laat zien welke
projecten in de gebieden in uitvoering zijn of op stapel staan.
Mede namens de minister van Economische Zaken, Landbouw & Innovatie, de minister van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties, de staatssecretaris van Infrastructuur en Milieu en de staatssecretaris van
Economische Zaken, Landbouw & Innovatie,

De minister van Infrastructuur en Milieu

mw. drs. M.H. Schultz van Haegen

september 2011

Inhoud
Over het MIRT

9

Het MIRT Projectenboek 2012
Leeswijzer
Gerealiseerde projecten 2011

1 | Nationaal

15

2 | Noordwest-Nederland

91

3 | Utrecht

131

4 | Zuidvleugel

153

5 | Zuidwestelijke Delta

203

6 | Brabant

225

7 | Limburg

245

8 | Oost-Nederland

267

9 | Noord-Nederland

303

Financiële uitwerking

325

Financieringsbronnen
Inzet van de middelen
Doeluitkeringen

Bijlagen
I
		

331

Toelichting op het MIRT en
de projectbladen

II Financiële tabellen IenM
III Voortgangsrapportage
		

Tracéwetprojecten

Index

361

Projecten per gebied
1 | Nationaal
• 1e Tranche Actieprogramma Wegen
(Beleidskader Benutten)
• Actieplan ‘Groei op het spoor’
• AKI-plan en veiligheidsknelpunten
• Aslastencluster I, II, III
• BB21			
• Bovenbouwvernieuwing
• Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit
• Ecologische Hoofdstructuur
• ERTMS Amsterdamse haven-Betuweroute
• ERTMS Pilot Amsterdam-Utrecht en
ERTMS expertisecentrum
• ERTMS Rotterdam-Antwerpen
• Geluidspilots spoorgoederenvervoer
• Goederenverbinding AntwerpenRoergebied (IJzeren Rijn)
• Grensoverschrijdend Spoorvervoer
• Hoogwaterbeschermingsprogramma
• Impuls Dynamisch Verkeersmanagement
Vaarwegen		
• Innovatie Delta Technologie
• Innovatieprogramma Kaderrichtlijn Water
• Intensivering Spoor in Steden,
fase 1 en fase 2		
• Kleine Stations		
• Meerjarenprogramma Geluidsanering
• Meerjarenprogramma Ontsnippering
• Nadere uitwerking rivierengebied
• Natte bruggen		
• Nieuwe Hollandse Waterlinie
• Optimalisering goederencorridor
Rotterdam-Genua		
• PAGE risicoreductie		
• Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
• Project Reistijdverbetering
• Punctualiteits-/capaciteitsknelpunten
tweede fase Herstelplan Spoor
• Quick Wins Binnenhavens
• Ruimte voor de rivier
• Stimuleringsregeling duurzame
ontwikkeling glastuinbouw
• Subsidieprogramma ZeehavenInnovatieProject voor duurzaamheid
• Subsidieregeling Openbare Inland
Terminals 		
• Synergieprogramma Kaderrichtlijn Water
• Verbeterprogramma Waterkwaliteit
Rijkswateren		
• Vermindering passages stoptonend sein
• Walradarsystemen		
• Westelijke Veenweiden, fase 1 en fase 2
• ZSM 1 Spoedwetprojecten & ZSM 2
Benuttingsprogramma

2 | Noordwest-Nederland
38
60
54
72
55
61
24
82
67
56
68
73
70
50
28
75
30
32
57
58
46
48
31
79
85
71
74
52
62
64
76
26

• A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere
• A10 Tweede Coentunnel/A5
Westrandweg/N200 Halfweg
• A9 Alkmaar-Uitgeest
• A9 Omlegging Badhoevedorp
• Almere Weerwaterzone
• Amsterdam CS, Cuypershal
• Amsterdam CS, fietsenstalling
• Amsterdam Zuidas		
• Amsterdam-Rijnkanaal
(verwijderen keersluis Zeeburg)
• Amsterdam Rijnkanaal/Lek
• Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Amsterdam-Lemmer
• De Zaan (Wilhelminasluis)
• Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk
• Greenport Aalsmeer (en omgeving)
• Hanzelijn
• Integrale Inrichting Veluwe Randmeren
• Lichteren Buitenhaven IJmuiden
• N9 Koedijk-De Stolpen
• N50 Ens-Emmeloord
• N50 Ramspol-Ens		
• N201			
• Natte natuurprojecten IJsselmeergebied
• Natuurlijker Markermeer/IJmeer
• Noord-Zuidlijn (Noord-WTC)
• OV-Schiphol-Amsterdam-AlmereLelystad		
• Regionet, fase 1		
• Rijk-Regioprogramma AmsterdamAlmere-Markermeer (RRAAM)
• Toekomst Afsluitdijk (voorheen: OIVA)
• Vaarweg IJsselmeer-Meppel
• Verbeteren vaargeul IJsselmeer
(Amsterdam-Lemmer)
• Walradar Noordzeekanaal
• Westflank Haarlemmermeer
• Zeetoegang IJmond		

3 | Utrecht
107
110
109
108
101
115
116
113
120
151
121
125
103
129
292
278
122
111
106
112
118
104
105
119

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

A2 Holendrecht-Oudenrijn
A2 Oudenrijn-Everdingen
A27 Utrecht (Lunetten)-Hooipolder
A27/A1 Utrecht Noord-knooppunt
Eemnes-aansluiting Bunschoten
A28 Utrecht-Amersfoort
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
Amsterdam-Rijnkanaal/Lek
Bilthoven, spoorwegovergang
Soestdijkseweg		
Lekkanaal, verbreding kanaalzijde/
uitbreiding ligplaatsen
Lekkanaal/3e kolk Beatrixsluis
Renovatie stuwen in Nederrijn en Lek
Ring Utrecht		
Traject Oost
Utrecht Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject, VINEX)
Utrecht, tram naar de Uithof
Vleuten-Geldermalsen
(incl. Randstadspoor, fase 1)

142
143
233
138
139
140
151
144
150
149
279
141
290
145
147
146

114
117
100
102
123
126
127
128
124

86
77
80
34
36
66
78
88
41

MIRT Projectenboek 2012 | 5

4 | Zuidvleugel
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

A4 Burgerveen-Leiden
A4 Delft-Schiedam		
A12 By-pass Nootdorp
A12 Zoetermeer-Zoetermeer centrum
(noordbaan)		
A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop
A13/A16/A20 Rotterdam
A15 Maasvlakte-Vaanplein
As Leiden-Katwijk (Integrale Benadering
Holland Rijnland)		
Bedrijventerreinen Nieuw Reijerwaard
& De Westelijke Dordtse Oever
Bijdrage Container Transferium
Alblasserdam		
Capaciteit Julianasluis Gouda
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Beneden-Lek		
Capaciteitsuitbreiding overnachtingsplaatsen Merwedes		
Den Haag CS (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
Den Haag CS, perronsporen 11 en 12
Greenport Boskoop		
Greenport Duin- en Bollenstreek
Greenport Zuid-Hollands Glasdistrict
(Westland-Oostland)
Haaglanden/Den Haag,
Rotterdamsebaan		
Masterplan Haringvliet (conservering
staal/elektronica bewegingswerken)
Mooi en vitaal Delfland
N11 Leiden/ZoeterwoudeAlphen a/d Rijn		
Oude Rijnzone		
Pilot Zandmotor Delflandse Kust
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Randstadrail, fase 1		
Rijn-Gouwelijn Oost		
Rijn-Gouwelijn West		
Rijswijk-Schiedam (inclusief
spoorcorridor Delft)		
Rotterdam Centraal (t.b.v. Nieuw
Sleutelproject)		
Rotterdam Vooruit		
Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte
Stadshavens Rotterdam fase 1
Sterke regio’s, Zuidvleugel
Verbreding Maasgeul
Verkeerssituatie Splitsing Hollands DiepDordtse Kil		
Verkenning Haaglanden
Zuidplaspolder		

6 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

5 | Zuidwestelijke Delta
172
173
170
174
183
171
175
162
196
195
193
189
190
177
178
198
199
200
184
169
201
176
165
168
194
186
188
185
179
180
163
182
166
197
191
192
164
167

• Capaciteit Volkeraksluizen
• Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen in
de Rijn-Scheldeverbinding
• Grensoverschrijdende verkenning
Gent-Terneuzen		
• Herstel steenbekledingen Oosterschelde
en Westerschelde		
• Kanaal Gent-Terneuzen (baggeren
en oevers)		
• N61 Hoek-Schoondijke
• N62 Kanaalkruising Sluiskil
• Natuurcompensatieproject Perkpolder
• Rotterdam-België/Zeeland (renovatie
o.a. Volkeraksluizen en baggeren)
• Sloelijn + Geluidsmaatregelen
Zeeuwse Lijn		
• Verkenning Grevelingen
• Verruiming vaargeul Westerschelde
• Volkerak Zoommeer		
• Zandhonger Oosterschelde

6 | Brabant
219
220
221
211
222
216
218
214

•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

223
•
217
212
215
213
210

A4 Dinteloord-Bergen op Zoom
234
A27 Utrecht (Lunetten)-Hooipolder
233
A58 Sint Annabosch-Galder
232
Brainport Eindhoven
242
Breda Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject) 235
Capaciteit Volkeraksluizen
219
Eindhoven A2 Zone		
241
Eindhoven/Helmond, voltooiing
verkeersruit (T-structuur)
236
Sterke regio’s, Brabant
243
Tilburg Noordwesttangent
237
Wilhelminakanaal Tilburg
238
Zuid-Willemsvaart (vervanging
sluizen 4, 5 en 6)		
239
Zuid-Willemsvaart, omleggen en
opwaarderen (Maas-Veghel)
240

7 | Limburg
•
•
•
•
•
•
•
•
•
•

A2 Maasbracht-Geleen
A2 Passage Maastricht
A2/A76 Maatregelenpakket Limburg
A74 Venlo		
Bouw vierde sluiskolk Ternaaien
Greenport Venlo (Klavertje 4)
Grensmaas		
Maas (baggeren en kunstwerken)
Maasroute, modernisering fase 2
Maasroute, modernisering fase 2
(verbreding Julianakanaal (aanvulling III))
• Quickscan Decentraal Spoor:
Nijmegen-Roermond
• Ruimtelijk mobiliteitspakket
Maastricht-Noord		
• Zandmaas		

8 | Oost-Nederland
254
255
256
258
262
265
252
264
263
261
259
260
253

• A1 Beekbergen-Apeldoorn Zuid
• A1-zone, gebiedsgerichte verkenning
(inclusief corridor ApeldoornDeventer-Azelo)		
• A12 Ede-Grijsoord		
• A12/A15 Bereikbaarheid regio ArnhemNijmegen		
• A50 Ewijk-Valburg		
• Arnhem Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
• Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)
• Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel
• Centraal Station Twente /
Hart van Zuid Hengelo
• Goederenroute Elst-Deventer-Twente
• Hanzelijn		
• IJsseldelta (Kampen)
• IJsselsprong (Zutphen)
• Integrale Inrichting Veluwe Randmeren
• N18 Varsseveld-Enschede
• N35 Verkenning Nijverdal-Wierden
• N35 Zwolle-Almelo (traverse Nijverdal)
• N35 Zwolle-Wijthmen
• N50 Ramspol-Ens
• Nijmegen omarmt de Waal (Waalfront)
• Nijmegen, 2e stadsbrug
• Quickscan Decentraal Spoor
Nijmegen-Roermond
• Quickscan Decentraal Spoor
Oost-Nederland		
• Renovatie stuwen in Nederrijn en Lek
• Sporen in Arnhem		
• Sterke regio’s, Oost-Nederland
• Toekomstvisie Waal		
• Traject Oost 		
• Twentekanalen, verruiming (fase 2) en
capaciteitsuitbreiding sluis Eefde
• Vaarweg Meppel-Ramspol
(keersluis Zwartsluis)

9 | Noord-Nederland
282

280
283
284
287
291
296
297
276
294
292
274
275
278
285
281
288
286
112
277
295

• A6/A7 Knooppunt Joure
• A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
• Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Lemmer-Delfzijl		
• Centrumontwikkeling Emmen
• Integrale verkenning Legger Vlieland en
Terschelling		
• N31 Harlingen (Traverse Harlingen)
• N31 Leeuwarden (Haak om Leeuwarden)
• N33 Assen (zuid)-Zuidbroek
• Quickscan Decentraal Spoor
Noord-Nederland		
• Regiospecifiek Pakket (RSP) Zuiderzeelijn
• Toekomst Afsluitdijk (voorheen: OIVA)
• Vaarweg IJsselmeer-Meppel
• Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 1
• Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2
• Verdieping vaarweg HarlingenKornwerderzand (Boontjes)
• Verruiming vaarweg EemshavenNoordzee		

312
313
319
310
311
314
316
315
317
318
102
123
322
320
321
323

259
289
279
293
301
298
290
299
300

MIRT Projectenboek 2012 | 7

8 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Over het MIRT
Het MIRT projectenboek 2012
Leeswijzer
Gerealiseerde projecten 2011

Ruimte en middelen zijn schaars in Nederland. Daarom moeten we
goed kijken naar hoe we deze ruimte het beste kunnen inrichten.
Om dat te doen is een gezamenlijk beeld nodig van de opgaven in
een specifiek gebied. Het Rijk en de decentrale overheden hebben
daarom per regio een gebiedsagenda vastgesteld. Deze gebieds­
agenda bevat zowel een gezamenlijke visie als de samen onderkende opgave(n) van een gebied. De besluitvorming over de vraag
voor welke opgaven, welke oplossingen gekozen worden, gebeurt
in samenspraak tussen Rijk en regio in de bestuurlijke overleggen.
Voor het Rijk is het kader voor de prioritering van de opgaven en
oplossingen de (Ontwerp) Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
(SVIR) en de beleidsmix investeren, innoveren en instandhouden.
Het MIRT (Meerjarenprogramma Ruimte, Infrastructuur en
Transport) gaat over de financiële investeringen in deze integrale,
gezamenlijke oplossingen (programma’s en projecten). Om de
interne procesgang bij het Rijk van de besluitvorming over de
investeringen voor een ieder navolgbaar te maken, zijn spelregels
van het MIRT, de zogeheten MIRT Spelregels, afgesproken. Deze
hebben betrekking op de verschillende fasen van de besluitvorming
(verkenning, planstudie en realisatie). De spelregels worden
geactualiseerd en zullen de MIRT Spelregels uit januari 2009
vervangen. De actualisatie betreft een eenduidiger gebruik van
terminologie, de verdere ‘vernatting’ in het kader van de start van
het Deltaprogramma, het integreren van de uitkomsten van
Sneller&Beter (met name procesontwerp) en de wijziging van de
Tracéwet. Daarnaast wordt het aantal beslismomenten terug­
gebracht van vijf naar vier. Er kan ook sprake zijn van een MIRT
Onderzoek. Dit onderzoek is er ofwel op gericht een opgave of

ontwikkelrichting nader te concretiseren, ofwel om een gebiedsontwikkeling uitvoeringsgereed te maken. Het is echter geen eerste
stap op weg naar een beslissing over een eventuele rijksinvestering.
De gebiedsagenda, de bestuurlijke overleggen, de spelregels van
het MIRT, het MIRT Onderzoek en dit MIRT Projectenboek vormen
samen het MIRT. Een uitgebreidere toelichting op deze onderdelen
vindt u in Bijlage I.

Het MIRT Projectenboek 2012
Het MIRT Projectenboek wordt jaarlijks als bijstuk bij de begroting
van het Infrastructuurfonds uitgebracht en aangeboden aan de
Tweede Kamer. Het Infrastructuurfonds is onderdeel van de
begroting van het ministerie van Infrastructuur en Milieu (IenM).
Met dit boek wordt inzicht gegeven in de achtergrond, de stand van
zaken en de planning van de fysiek-ruimtelijke Rijksprojecten en
-programma’s. Hierdoor is dit boek bruikbaar als naslagwerk voor
de voortgang en stand van zaken van deze projecten en programma’s. In het MIRT Projectenboek worden investeringsprojecten en
-programma’s opgenomen waar sprake is van een fysiek ruimtelijke
ingreep en waar het Rijk direct financieel bij betrokken is. Dit kan
(gedeeltelijke) financiering en aanleg betreffen, maar ook subsi­
diëring van projecten van decentrale overheden. De gebiedsagendakaarten zijn bestuurlijk afgestemd in het najaar van 2009. Sindsdien
hebben Rijk en regio afspraken gemaakt over verschillende
prioriteiten. In de gebiedsagendakaart zijn deze prioriteiten
zichtbaar. Om niet alleen de opgaven, maar ook de oplossing
MIRT Projectenboek 2012 | 9

inzichtelijk te maken wordt in dit MIRT Projectenboek een kaart
opgenomen van alle projecten in een bepaald gebied. U vindt deze
achter de gebiedsagendakaarten.

Leeswijzer
Het MIRT Projectenboek 2012 heeft dezelfde opzet als het projecten­
boek van vorig jaar. Dit betekent dat de gebiedsagenda’s leidend
zijn voor de indeling van dit boek: ieder gebied (NoordwestNederland, Utrecht, Zuidvleugel, Zuidwestelijke Delta, Brabant,
Limburg, Oost-Nederland en Noord-Nederland) heeft zijn eigen
hoofdstuk. Deze inleiding wordt afgesloten met een overzicht van
de gerealiseerde projecten in 2011. Het eerste hoofdstuk begint met
een korte beschrijving van de actuele beleidscontext die relevant is
voor de programma’s en projecten van dit boek. Mede daarom is in
dit hoofdstuk een overzicht toegevoegd van projecten die zijn
gedecentraliseerd en waar het Rijk dus geen directe rol meer heeft.
Deze verantwoordelijkheid is overgedragen aan de regio.
Aansluitend wordt een overzicht gegeven van alle nationale
programma’s en gebiedsoverstijgende projecten, de lopende

10 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

nationale MIRT Onderzoeken en algemene informatie over de File
Top 50.
De gebiedsteksten van de verschillende hoofdstukken zijn een
product van het Rijk en de regio. Tegelijkertijd heeft het Rijk,
vooruitlopend op de vaststelling van de SVIR, de voorgenomen
rijksprioriteiten zichtbaar gemaakt. In de gebiedskaarten hebben
de integrale opgaven met rijksprioriteit een rode kleur, overige
opgaven hebben een zwarte kleur. De hoofdstukken beginnen met
een gezamenlijke visie op het gebied. Daarna worden de regiospecifieke thema’s benoemd. Aansluitend worden de prioritaire en
overige gebiedsopgaven benoemd. De prioritaire gebiedsopgaven
lopen gelijk op met de prioriteiten uit de SVIR. Na de gebiedsopgaven volgen de eventuele MIRT onderzoeken van het gebied. Dan
volgen twee kaarten: een kaart met de gebiedsopgaven én een kaart
met de projecten uit het gebied, waarvan een MIRT projectblad in
dit boek staat. Het hoofdstuk wordt afgesloten met de project- en
programmabladen.
Het tot stand brengen en beschermen van de (herijkte) Ecologische
Hoofdstructuur (EHS) inclusief de Natura 2000 gebieden is een
nationaal programma en bestrijkt heel Nederland en niet specifiek

een gebied. Er is dan ook een projectenblad voor opgenomen
inclusief bijbehorende kaart in het hoofdstuk Nationaal. Hoewel het
Rijk de EHS als prioriteit aanmerkt, wordt het om bovenstaande
reden niet in de afzonderlijke gebiedsteksten en gebiedskaart
opnieuw beschreven. Het robuust en compleet maken van het
hoofdenergienetwerk is ook van toepassing op heel Nederland.
Daarom wordt deze Rijksprioriteit niet verder uitgewerkt in de
gebiedsteksten en gebiedskaart of in projectbladen.
Het Deltaprogramma omvat verschillende lopende uitvoeringsprogramma’s voor de korte termijn (Hoogwaterbeschermings­programa,
Afsluitdijk, Zwakke schakels, Ruimte voor de rivier, Maaswerken,
Zandsuppletie en Zandmotor, Uitvoeringsprogramma Zuidwestelijke
Delta). Voor de meeste zijn eigenstandige (nationale) projectbladen
en bijbehorende kaarten gemaakt. Voor zover het prioriteiten betreft
uit de SVIR is dit opgenomen in de gebiedsteksten en -kaarten, tenzij
het om een Nationaal project of programma gaat, omdat hiervoor
zelfstandige teksten en kaarten zijn gemaakt in dit boek. Daarnaast
zijn er, gericht op de lange termijn, verschillende deelprogramma’s
(veiligheid, Zoetwater, Nieuwbouw en Herstructurering, Kust,
Waddengebied, IJsselmeergebied, Rijnmond-Drechtsteden,
Zuidwestelijke Delta en rivieren). Voor een aantal van deze deelprogramma’s zijn MIRT onderzoeken gestart. Deze onderzoeken zullen
tot zogenoemde Deltabeslissingen leiden waarmee zicht komt op
concrete samenhangende maatregelen per gebied. Deze zijn er nu
nog niet en daarmee ook nog niet meegenomen in de gebiedsteksten en -kaarten. Voor meer informatie: zie het Deltaprogramma
2012. Per gebied zijn de projecten en programma’s opgenomen in
de numerieke volgorde van de Rijksbegroting, dus eerst

Infrastructuur en Milieu (hoofdstuk XII) en daarna Economische
Zaken, Landbouw & Innovatie (hoofdstuk XIII). De projecten die
gefinancierd zijn uit het Infrastructuurfonds (hoofdstuk A) zijn
verder geordend per begrotingsartikel van het Infrastructuurfonds.
Allereerst zijn de waterkeren en waterbeheren projecten opgenomen
(artikel 11) vervolgens hoofdwegen (artikel 12), spoorwegen (artikel
13), regionaal/lokaal (artikel 14) en hoofdvaarwegen (artikel 15).
Per artikel is voor de leesbaarheid de fase van besluitvorming
inzichtelijk gemaakt. Een verkenning heeft een gele kleur, de
planstudie een groene kleur, de realisatie een rode kleur en het
beheer en onderhoud heeft een blauwe kleur. Besloten is om niet
meer de Baten Lasten Dienst-bijdrage (BLD-bijdrage) per project
mee te nemen (TK 30119, nr. 4). Op deze manier wordt beter
zichtbaar gemaakt wat er netto beschikbaar is voor het betreffende
project.
Het projectenboek wordt afgesloten met een hoofdstuk Financiële
uitwerking en Bijlagen, met daarin achtereenvolgens een toelichting op het MIRT en de project- en programmabladen, de financiële
tabellen van het Infrastructuurfonds en de Voortgangsrapportage
Spoedaanpak en Tracéwetprojecten.
Om het vinden van projecten voor de lezer makkelijker te maken,
staan projecten die in meerdere gebieden spelen (bijvoorbeeld de
Hanzelijn, p. 292) in de inhoudsopgave niet alleen bij het gebied
waar het zwaartepunt van verantwoordelijkheid en uitvoering ligt,
maar ook bij het aangrenzende gebied. In dat geval staat de
projectnaam cursief gedrukt.

MIRT Projectenboek 2012 | 11

Gerealiseerde projecten 2011
Waterbeheren
• Regeling specifieke eenmalige uitkering baggerwerkzaamheden bebouwd gebied - SUBBIED
• Tijdelijke regeling bestrijding regionale wateroverlast

Hoofdwegen
• A1 Knooppunt Watergraafsmeer-knooppunt Diemen (ZSM 1)
• A1 Diemen-Muiderberg (ZSM 1)
• A1/A6 Muiderberg-Almere Stad West (ZSM 1)
• A2 Leenderheide-Valkenswaard (ZSM 2)
• A2/A27 Everdingen-Lunetten (ZSM 1)
• A4 Burgerveen-Ringvaart Aquaduct
• A4 Knooppunt Badhoevedorp-knooppunt Nieuwe Meer (ZSM 1)
• A9 Aansluiting Velsen-Raasdorp (ZSM 1)
• A9 Knoopunt Raasdorp-knooppunt Badhoevedorp (ZSM 1)
• A10 Zuid Knooppunt Nieuwe Meer-knooppunt Amstel (ZSM 1)
• A12 Woerden-knooppunt Oudenrijn (ZSM 2)
• A28 Knooppunt Hattemerbroek-knooppunt Lankhorst (ZSM 2)
• A50 Valburg-Grijsoord (ZSM 2)
• A58 Eindhoven (knooppunt Batadorp)-Oirschot (ZSM 2)
• N34 Omleiding Ommen
• N57 Veersedam-Middelburg

Spoorwegen personen
• Aziëhaven (onderdeel Regionet)
• Halte Sassenheim (onderdeel Kleine Stations)
• Perrontunnel Arnhem (onderdeel Arnhem Centraal NSP)
• Sporen in Arnhem
• Zaanlijn (onderdeel Regionet)

Spoorwegen goederen
• Stamlijn Beerdam (kleine projecten)

12 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

MIRT Projectenboek 2012 | 13

14 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Nationaal | 1
Actueel beleid van het Rijk in het ruimtelijk domein
MIRT Onderzoeken
File Top 50
Project- en programmabladen

Actueel beleid van het Rijk in het
ruimtelijk domein
Het MIRT – en de daarbij horende projecten en programma’s – kan
niet los gezien worden van de actuele beleidscontext. Door het
aantreden van de huidige regering zijn er verschillende, voor dit
boek relevante ontwikkelingen te noemen. De belangrijkste
daarvan worden hieronder kort beschreven.

Samenvoeging van departementen
De ministeries van VenW, VROM, LNV en EZ zijn anders ingedeeld
door het kabinet Rutte. Voormalig VenW en een deel van voormalig
VROM zijn samengevoegd tot het ministerie van Infrastructuur en
Milieu (IenM). De departementen van voormalig LNV en voormalig
EZ zijn samengevoegd tot het ministerie van Economische Zaken,
Landbouw & Innovatie (EL&I) en delen van WWI zijn ondergebracht
bij het ministerie van BZK. Gevolg is dat nu 3 in plaats van 4
departementen bij het MIRT betrokken zijn.

beleid. De structuurvisie geeft hier een nieuw, integraal kader voor
op rijksniveau en is daarmee de ’kapstok’ voor bestaand en nieuw
beleid met ruimtelijke consequenties.
De ontwerp-SVIR beoogt een concurrerend, bereikbaar, leefbaar &
veilig Nederland. De hoofddoelen van het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid voor de middellange termijn (2020/2028) daartoe zijn:
-	Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door het
versterken van de ruimtelijk-economische structuur van
Nederland.
-	Het verbeteren, in stand houden en ruimtelijk zeker stellen van
de bereikbaarheid, waarbij de gebruiker voorop staat.
-	Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin
unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn.
In de ontwerp-SVIR worden aanvullend op de hoofddoelen,
nationale belangen benoemd. De rijksdoelen en nationale
belangen zijn gebiedsgericht vertaald naar opgaven per MIRT-regio.

Decentralisatie
Ontwerp Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte (SVIR)
De ontwerp-SVIR is een actualisatie van het ruimtelijk en mobiliteitsbeleid. De verschillende beleidsnota’s op het gebied van ruimte
en mobiliteit zijn gedateerd door nieuwe politieke accenten en
veranderende omstandigheden zoals de economische crisis,
klimaatverandering en toenemende regionale verschillen, onder
andere omdat groei, stagnatie en krimp gelijktijdig plaatsvinden.
Ook de oprichting van het ministerie van Infrastructuur en Milieu
vraagt om een verdere integratie van het ruimtelijk en mobiliteits-

‘Zo dicht mogelijk bij de burger’ is het uitgangspunt van de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte. Afspraken over verstede­
lijking, groene ruimte en landschappen worden daarom aan de
provincies overgelaten.
In het ruimtelijk domein zullen beleid en uitvoering voor een nog
groter deel dan voorheen de verantwoordelijkheid worden van
provincies en gemeenten.

MIRT Projectenboek 2012 | 15

16 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Nationaal | 1

Nationale Ruimtelijke Hoofdstructuur
Het vergroten van de concurrentiekracht van Nederland door
het versterken van de ruimtelijk-economische structuur van
Nederland.

Het waarborgen van een leefbare en veilige omgeving waarin
unieke natuurlijke en cultuurhistorische waarden behouden zijn.

Stedelijke regio met topsectoren

Uniek werelderfgoedgebied

Mainport Schiphol
!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

Mainport Rotterdam
!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

Brainport Zuidoost Nederland
Greenport
!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

Zuidas

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!
!

!
!

!
!

!
!

!
!

!
!

!
!

!
!

!
!

Nationaal natuurnetwerk (kaartlaag wordt de nog te
herijken EHS)
Behouden kustfundament
Zoetwatervoorziening
Waterkering
Zone met militaire beperkingen

Stad van internationaal recht, vrede en veiligheid
Militair luchtvaartterrein
HSL /ICE station
Marine haven
Overige luchthaven van nationaal belang
Groot oefengebied en/of schietterrein
Zeehaven van nationaal belang
Binnenhaven van nationaal belang
Elektriciteitscentrale > 500MW
Vereenvoudigde topografie
Mogelijke vestigingsplaats elektriciteitsproductie
Kansrijk gebied windenergie *
Aangewezen windenergiegebied
Energienetwerk
Buisleiding en -strook
Ontwikkelingsrichting duurzame energie op zee na
2020

Het verbeteren, in stand houden en ruimtelijk zekerstellen van
de bereikbaarheid waarbij de gebruiker voorop staat.
(Inter)nationaal hoofdwegennet
(Inter)nationaal spoorwegennet
!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

!

.........

(Inter)nationaal hoofdvaarwegennet

* Weergegeven gebieden op land zijn feitelijk kansrijk voor grootschalige windenergie, opgenomen als illustratie.
MIRT Projectenboek 2012 | 17

Gedecentraliseerde projecten
Project, gebied en ministerie

Onderwerp en fase

Financiën; te
decentraliseren m.i.v. 2012

Beëindiging rijksbetrokkenheid; financiering

Noordelijke IJoevers,
Noord West. IenM

Integrale Gebiedsopgave,
realisatie

€ 8,4 mln uit het Nota
Ruimtebudget

Decentralisatie Meicirculaire BZK 2011
Financiering via GF

Groningen Centrale Zone,
Noord Nederland. EL&I

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 3,2 mln uit het Nota
Ruimtebudget

Decentralisatie Meicirculaire BZK 2011
Financiering via GF geregeld in de VJN 2012

Apeldoorn kanaalzone,
Oost-Nederland. EL&I

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 2,2 mln uit het Nota
Ruimtebudget

Decentralisatie Meicirculaire BZK 2011
Financiering via GF geregeld in de VJN 2012

Maastricht Belvedere, Limburg.
IenM

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

Nota Ruimtebudget 100%
bevoorschot

Decentralisatie Meicirculaire BZK 2011
(project is reeds 100% bevoorschot)

Bossche Spoorzone, Brabant.
IenM

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

Nota Ruimtebudget 100%
bevoorschot

Decentralisatie Meicirculaire BZK 2011
(project is reeds 100% bevoorschot)

Waterdunen, Zuidwestelijke Delta.
IenM

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 14,7 mln uit het Nota
Ruimtebudget

Decentralisatie Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via PF

Den Haag Internationale Stad,
Zuidvleugel. IenM

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 26,6 mln uit het Nota
Ruimtebudget

Decentralisatie Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via GF

Herstructurering Bedrijventerreinen,
Nationaal. EL&I

Bedrijventerreinen,
realisatie

€ 6 mln Topper
€ 39,5 mln FES

Decentralisatie, Mei- en Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via PF (FES) en via GF (Topper) geregeld in
VJN 2012

Waddenfonds,
Noord Nederland. IenM

Waddenfonds, realisatie

€ 462,6 mln uit het
Waddenfonds

Decentralisatie, brief TK 21 maart 2011,
Comptabiliteitswet 2011 en bestuurlijke overeenkomst 14 sep 2011. Financiering via PF

Groen Gas Hub Wijster,
Noord Nederland. EL&I

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 1 mln uit Sterke regio
budget

Decentralisatie Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via PF, geregeld in de VJN 2012

Verduurzaming Waddenglas,
Noord Nederland. EL&I

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 1 mln uit Sterke regio
budget

Decentralisatie Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via PF, geregeld in de VJN 2012

Coolport Zuidvleugel. EL&I

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 8,6 mln uit Sterke regio
budget

Decentralisatie Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via PF, geregeld in de VJN 2012

Leiden Bioscience Park, Zuidvleugel
EL&I

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 2 mln uit Sterke regio
budget

Decentralisatie Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via PF, geregeld in de VJN 2012

Railterminal HST Cargo (ACT 1).
Noordwest Nederland. EL&I

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 11 mln uit Sterke regio
budget

Decentralisatie Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via PF, geregeld in de VJN 2012

Ontsluiting veiling Aalsmeer (ACT 2).
Noordwest Nederland. EL&I

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 8,3 mln uit Sterke regio
budget

Decentralisatie Septembercirculaire BZK 2011
Financiering via PF, geregeld in de VJN 2012

BIRK 12 projecten, Nationaal. IenM

Integrale gebiedsopgave,
realisatie

€ 14.1 mln uit het BIRK

Decentralisatie Meicirculaire BZK 2011
Financiering via GF (10) en PF (2)

Recreatie groen en toegankelijkheid, Nationaal. EL&I

Vitaal platteland
Realisatie

De rijksverantwoordelijkheid is beëindigd. De decentralisatie van het natuurbeleid is nog in bespreking

Nationale Landschappen,
Nationaal. EL&I

Vitaal platteland,
Realisatie

De rijksverantwoordelijkheid is beëindigd. De decentralisatie van het natuurbeleid is nog in bespreking

18 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Nationaal | 1

Het Rijk is verantwoordelijk voor onderwerpen van nationaal
belang. In de SVIR worden de (13) nationale belangen toegelicht.
De decentralisatie van het beleid gaat gepaard met de decentralisatie van middelen en projecten. Het beleid voor Nationale Land­
schappen, bufferzones en Recreatie om de Stad wordt in lijn met
het Regeerakkoord beëindigd. Het nog resterende deel van de
opgave wordt meegenomen in de decentralisatie van het Investe­
ringsbudget Landelijk Gebied (ILG). Het overleg over de decentra­­
lisatie van het ILG tussen Rijk en provincies is nog niet afgerond.
Dit betekent ook dat de verantwoordelijkheid over enkele ruimtelijke projecten zal gaan verschuiven naar de provincies. Voor enkele
concrete projecten is de verantwoordelijkheid al aan de provincies
overgedragen. Deze projecten vindt u dan ook niet meer terug in
het MIRT projectenboek omdat er geen directe rijksfinanciering is.
Bijgaande tabel geeft een overzicht van de reeds gedecentraliseerde
projecten met het te decentraliseren bedrag.

In de Noord- en Zuidvleugel maakt het Rijk afspraken met provincies en gemeenten over de programmering van verstedelijking. In
deze stedelijke regio’s worden de bestaande verstedelijkingsafspraken onderdeel van de integrale aanpak voor deze gebieden. In de
andere regio’s is er geen directe rijksbetrokkenheid meer bij de
woningbouwprogrammering.

De in het Regeerakkoord aangekondigde kerntaak van decentrale
overheden voor regionaal-economisch beleid brengt met zich mee
dat de regeling ‘Pieken in de Delta’ die liep van 2006 tot en met
2010, niet wordt verlengd. In het ‘Convenant bedrijventerreinen
2010/2020’ tussen Rijk, IPO en VNG uit 2009 zijn de rijksmiddelen
tot en met 2013 reeds gedecentraliseerd naar provincies. Na 2013 zet
het Rijk geen middelen meer in voor herstructurering van bedrijventerreinen. De projecten in het kader van Nota Ruimte, BIRK en
Sterke Regio’s worden waar mogelijk gedecentraliseerd naar
provincies en gemeenten conform bijlage 1c bij de brief
‘Prioritering investeringen mobiliteit en water’ (TK 32500-A nr 83).
Bij een aantal projecten wordt het moment van decentralisatie nog
nader bepaald. Deze projecten zijn nog als projectblad in dit boek
opgenomen.

Herijking EHS

Verstedelijking

Om de beleidsambities van de ontwerp-SVIR te realiseren, is
besloten dat de komende jaren de lopende MIRT-programmering
wordt verlengd tot 2028 (in plaats van 2020). Dit is opgenomen in
de brief ‘Prioritering investeringen mobiliteit en water’. De fasering
van het lopende programma wordt op onderdelen aangepast,
waarbij de verlenging van het Infrastructuurfonds ten dele is
ingezet. De rest van de beperkte investeringsruimte wordt ingezet
voor nieuwe mobiliteits- en waterprojecten en beheer en
onderhoud.
Er ligt voor vele miljarden aan nieuwe projectwensen voor
mobiliteit (onder meer uit de gebiedsagenda’s en de motie De
Rouwe (TK 32500XII, nr. 57). Dit vraagt om prioritering, aangezien
de investeringsruimte tot en met 2028 beperkt is. Voor
­investeringen in mobiliteit ligt de prioriteit conform het
Regeerakkoord bij mainports, brainports en greenports en hun
achterland­verbindingen.

Met uitzondering van de Noord- en de Zuidvleugel, wordt de
programmering van verstedelijking overgelaten aan provincies en
(samenwerkende) gemeenten. De (samenwerkende) gemeenten
zorgen voor de (boven)lokale afstemming van woningbouwprogrammering – binnen de provinciale kaders – en uitvoering van de
woningbouwprogramma’s. Vraaggericht programmeren en
realiseren door provincies, gemeenten en marktpartijen is nodig
om groei te faciliteren, te anticiperen op stagnatie en om krimpregio’s leefbaar te houden. Waar samenwerking tussen gemeenten
uitblijft, stimuleren provincies actief dat de samenwerking alsnog
tot stand komt. Provincies voeren – rekening houdend met de
rijksdoelstellingen – de regie over de integratie en afweging van
ruimtelijke opgaven van (boven)regionaal belang.
Het Rijk benoemt de rijksdoelstellingen gericht op een goed
werkende woningmarkt in Nederland: de zorg voor voldoende
omvang, kwaliteit en differentiatie van de woningvoorraad.
Daarbij moet ook meer ruimte worden geboden voor kleinschalige
natuurlijke groei, het voorzien in de eigen woningbehoefte,
(collectief ) particulier opdrachtgeverschap en meegroei-,
mantel- en meergeneratiewoningen. Bij het voorzien in de
­woningbehoefte is van belang dat het aanbod ook in kwalitatieve
zin aansluit op de vraag.

Aangezien de realisatie van de rijksdoelstellingen in regio’s met een
gespannen of zeer ontspannen woningmarkt complex is, ondersteunt het Rijk de betreffende gemeenten en provincies actief door
middel van kennis, experimenten, het uitwerken van nieuwe
verdienmodellen en het aanpassen dan wel wegnemen van
belemmerende regelgeving. Het Rijk zet, samen met de decentrale
overheden, de interbestuurlijke samenwerking bij de aanpak van de
gevolgen van bevolkingsdaling voort en maakt (in die gevallen
waarin de noodzaak is aangetoond) regelgeving ’krimpbestendig’.

Het kabinet is in overleg met de provincies over een herijking van
de Ecologische Hoofdstructuur (EHS). Het beheer en de afronding
van deze herijkte EHS wordt in 2012 met het Investeringsbudget
Landelijk gebied (ILG) gedecentraliseerd naar de provincies. De rol
van het Rijk beperkt zich vervolgens tot het stellen van kaders en
het afleggen van verantwoording op grond van internationale en
Europese verplichtingen, de strategische nationale ruimtelijke
planning en de aansturing van uitvoerende diensten.

Beleidsbrief investeringen
Op basis van de beleidsambities uit de ontwerp-SVIR worden
duidelijke investeringskeuzes gemaakt voor mobiliteit en water
binnen het Infrastructuurfonds.

Met de bestuurlijke partners in het waterdomein zijn in het
Bestuursakkoord Water afspraken gemaakt over doelmatiger
waterbeheer en de structurele financiering van het Hoogwater­
beschermings­programma. Na 2020 worden, met het instellen van
het Deltafonds, structureel middelen voor investeringen in water
beschikbaar gesteld. De komende jaren wordt gezorgd voor
MIRT Projectenboek 2012 | 19

voldoende middelen voor beheer en onderhoud aan de
rijksinfrastructuur.
Voorgenomen wordt om meer dan de helft van de totale onderhoudsproblematiek tot en met 2020 in die periode op te lossen. In
de periode 2021 tot en met 2028 worden voldoende middelen
gereserveerd voor regulier beheer en onderhoud en voor vervanging en renovatie.
Tot slot wordt een forse bijdrage geleverd aan de ambitie van dit
kabinet om de overheidsfinanciën gezond te maken door te
bezuinigen op de apparaat- en programmabudgetten van zowel de
infrastructuur- en milieubegroting als de begroting van het
Infrastructuurfonds.

Deltaprogramma
Met het Deltaprogramma wordt nuchter en voortvarend gewerkt
aan de bescherming van ons land tegen hoog water en het op orde
houden van de zoetwatervoorziening. Jaarlijks wordt, met de
rijksbegroting, de voortgang van het werk aan de Delta vastgelegd.
De juridische grondslag is beschreven in de ontwerp Deltawet. Op
28 juni 2011 heeft de Tweede Kamer met het wetsvoorstel ingestemd. Later zal de Eerste Kamer het wetsvoorstel behandelen.
De tweede rapportage over het Deltaprogramma, het DP2012, is tot
stand gekomen onder regie en op voorstel van de deltacommissaris. Rijk, regio, maatschappelijke organisaties en bedrijfsleven
hebben er gezamenlijk aan gewerkt. Het DP2012 is vastgesteld door
het kabinet en bevat de opgaven op het gebied van waterveiligheid
en zoetwatervoorziening en de conclusies die daar nu al uit
20 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

getrokken kunnen worden. Via regionale en nationale analyses is
dit jaar bijvoorbeeld de problematiek van zoetwater en droogte
scherp in beeld gebracht. Tot 2015 ligt de nadruk in het Delta­
programma, naast de lopende programma’s en projecten, op de
deltabeslissingen. Deze, door de politiek te nemen beslissingen,
zijn bepalend voor de toekomst van onze delta. Vanuit de analyses
van de opgaven in het DP2012, zal in DP2013 het verkennen van
mogelijke oplossingsrichtingen centraal staan. Deze worden
vervolgens uitgewerkt in voorkeursstrategieën in het DP2014 en tot
slot leiden tot voorstellen voor de deltabeslissingen in het DP2015.
De deltabeslissingen geven richting aan het werk vanaf 2015: de
deltawerken van de toekomst.
Alle op te starten uitvoeringsgerichte activiteiten binnen het
Deltaprogramma nemen de spelregels en handreikingen van het
MIRT als uitgangspunt en zijn ook opgenomen in het MIRT
Projectenboek.

Beter Benutten
Nederland gaat de komende jaren nog innovatiever om met het
benutten van de infrastructuur. Een efficiënte benutting is nodig
voor een goede doorstroming op de weg, het spoor en het water.
Het Rijk lanceert het programma Beter Benutten, waarin tal van
maatregelen zijn opgenomen. Voorbeelden zijn het ruimer
openstellen van spitsstroken en de introductie van intelligente
transportsystemen, afspraken met werkgevers om het woon-werkverkeer terug te dringen en uitbreiding van het aantal fietsenstallingen bij stations.

Nationaal | 1

Met het programma Beter Benutten wordt een optimale bereikbaarheid voor burgers en bedrijven beoogd door een betere spreiding over
de dag in het gebruik van het netwerk en het optimaliseren van
beschikbare capaciteit. Hierbij wordt samengewerkt tussen het Rijk,
regionale overheden en bedrijfsleven in de regio’s Amsterdam,
Rotterdam, Haaglanden, Utrecht, Brabant, Arnhem Nijmegen en
Maastricht. Daartoe worden gebiedspakketten in de regio’s opgesteld,
alsmede overkoepelende landelijke maatregelen.
Het programma Beter Benutten beoogt tevens een reductie van de
files met 20 tot 30% op specifieke trajecten waar de spitsproblematiek
zich het meeste voordoet. Daarover zijn afspraken gemaakt met
regionale overheden en bedrijfsleven. Op spoorgebied is het doel om
de stijgende vraag te kunnen accommoderen van een gemiddelde
groei van 5% per jaar van het aantal reizigerskilometers op de
PHS-corridors en de spitsdruk op het spoor beter te verdelen over de
dag om zo het reizigerscomfort te verbeteren.
In 2011 worden de gebiedspakketten in het kader van het MIRT proces
vastgesteld en worden de nationale maatregelen opgesteld. Vanaf 2012
worden de maatregelen en pakketten uitgerold, uitgevoerd en
gemonitord. Voor het programma Beter Benutten wordt tot en met
2023 € 794 mln uitgetrokken, waarvan tot en met 2020 € 544 mln.

Tracéwet
Bij rijksprojecten werkt het Rijk volgens de werkwijze Sneller en Beter.
Deze werkwijze moet door het vroegtijdige betrekken van partijen
(zoals decentrale overheden) leiden tot een krachtige besluitvorming
voor zowel infrastructuurprojecten als gebiedsontwikkelingsprojecten. Dit houdt in dat bij een project na een startbeslissing binnen twee
jaar een MIRT-verkenning wordt afgerond met een voorkeursbeslissing, waarbij bij de start van de verkenning al helder moet zijn of er
zicht is op financiering voor de uitvoering. In de verkenning wordt
tevens aandacht besteed aan participatie (breed en vroegtijdig) en
trechtering naar een voorkeursbeslissing. Bij een positieve voorkeursbeslissing moet de planuitwerking binnen twee jaar leiden tot een
besluit in het kader van de Tracéwet en/of de Waterwet. Versnelling en
verbetering van het besluitvormingsproces vraagt in deze fase om
vroegtijdige inschakeling van de markt, het voorbereiden van de
oplevertoets en de participatie van direct belanghebbenden. Zo
ontstaat er een juridisch solide besluit. Na het besluit kan begonnen
worden met de uitvoering. Voor de verankering van deze processtappen wordt de Tracéwet herzien. De Tweede Kamer heeft voor het
zomerreces 2011 ingestemd met het voorstel tot wijziging van de
Tracéwet. Het wetsvoorstel zal nu behandeld worden door de Eerste
Kamer.

Eenvoudig Beter
Topsectoren
Nederland moet de plek zijn waar ondernemers groeien en vernieuwen, waar kennis stroomt en waar duurzame oplossingen worden
ontwikkeld. Hiertoe moet er meer ruimte voor ondernemers komen,
minder specifieke subsidies en meer lastenverlichting en ruimte voor
een sectorale aanpak met vraagsturing vanuit het bedrijfsleven. Naast
het generieke bedrijfslevenbeleid – dat zich richt op ondernemerschap, kennis en innovatie, goede randvoorwaarden, duurzaamheid,
onderwijs en arbeidsmarkt en op het buitenland – kiest het kabinet
voor de inzet op negen (top)sectoren. Deze topsectoren zijn water,
agrofood, tuinbouw, hightech, life sciences, chemie, energie,
logistiek, creatieve industrie. Daarnaast is het verankeren en
aantrekken van hoofdkantoren een speerpunt en wordt er ook een
link gelegd met de EU en regionaal beleid. Deze topsectoren concentreren zich veelal in de stedelijke regio’s rond de mainports Rotterdam
en Schiphol, de Brainport Zuid Oost Nederland, de omliggende
greenports en in de Valley’s, zoals Food Valley in Wageningen, Energy
Valley in Groningen, Maintenance Valley in West-midden Brabant en
de Nanotechnologie in Twente en Delft.

Er is behoefte aan een samenhangend en overzichtelijk stelsel van het
omgevingsrecht. Het kabinet kiest daarom voor bundeling,
­vereenvoudiging, modernisering en versobering over de volle breedte
van het omgevingsrecht met als resultaat één omgevingswet. Met de
Omgevingswet wil het kabinet de wettelijke kaders voor burgers,
ondernemers en overheden inzichtelijker maken en de ontwikkeling
en het beheer van de leefomgeving beheersbaar maken.
De nieuwe wet regelt daartoe met prioriteit: het versnellen en
verbeteren van besluitvorming in het fysieke domein (Sneller en
Beter-aanpak), de integratie van plannen en toetsingskaders, het
vergroten van bestuurlijke afwegingsruimte en het doelmatig
uitvoeren van onderzoek. Met de inwerkingtreding van de wet worden
(delen van ) bestaande wetten ingetrokken. Dit moet leiden tot een
aanzienlijke inhoudelijke reductie van regels, wetten en regelingen op
het terrein van de fysieke leefomgeving. Het moet eenvoudiger,
sneller, minder en beter. In het voorjaar van 2012 zal een eerste
wetsvoorstel gereed zijn.

Crisis- en herstelwet
Vereenvoudiging wet- en regelgeving
Vereenvoudiging van wet- en regelgeving is nodig voor een zorgvuldig
besluitvormingsproces om zodoende ook gerichter en sneller te
kunnen investeren in projecten. De vereenvoudiging van wet- en
regelgeving wordt op verschillende manieren ingevuld. Deze
vereenvoudiging raakt de besluitvorming van ruimtelijke projecten en
is daarmee relevant voor dit projectenboek. Zo stelt het kabinet voor
de Tracéwet te wijzigen en wordt onder de noemer van Eenvoudig
Beter het omgevingsrecht gebundeld en vereenvoudigd en wordt de
Crisis- en herstelwet (Chw) permanent gemaakt.

Naast de vernieuwing van het omgevingsrecht wordt de Crisis- en
herstelwet (Chw) permanent gemaakt door de delen met een tijdelijke
geldingsduur structureel op te nemen in onder andere de Wet
ruimtelijke ordening (Wro) en de Wet algemene bepalingen omgevingsrecht (Wabo). Via de Chw kunnen categorieën van projecten en
concreet aangewezen projecten gebruik maken van bepaalde
bestuursrechtelijke versnellingen. Projectuitvoeringsbesluiten
kunnen het ontwikkelen van woningbouwlocaties versnellen, omdat
de ontwikkeling via één besluit kan worden gestart.

MIRT Projectenboek 2012 | 21

MIRT Onderzoeken
Naam

Aanleiding en doel

Planning

Betrokkenen

Deltaprogramma
Zoetwater

Het vergroten van de flexibiliteit van het
systeem en het ontwikkelen van een strategie
voor een duurzame zoetwatervoorziening
voor de lange termijn en een hieraan
gekoppeld samenhangend pakket van
maatregelen.

2012 M
 ogelijke strategieën
zoetwatervoorziening
2013 K
 ansrijke strategieën
zoetwatervoorziening
2014 V
 oorkeurstrategie (input
voor deltabeslissing
Zoetwaterstrategie)

IenM, EL&I, provincies,
gemeenten en waterschappen, maatschappelijke organisaties,
deltacommissaris

Deltaprogramma
Nieuwbouw en
Herstructurering

Het ontwikkelen van een nationaal beleids­
kader voor de ontwikkeling van bebouwd
gebied.

2011 Concept Beleidskader
2014 Beleidskader (input voor
deltabeslissing Water,
ruimte en bouwen)

IenM, EL&I provincies,
gemeenten en waterschappen, maatschap­
pelijke organisaties,
deltacommissaris

Deltaprogramma
Rivieren

In verband met verwachte hogere rivierafvoeren van Maas en Rijntakken zal voor het
rivierengebied een integrale gebiedsopgave
worden geformuleerd en er worden veiligheidsstrategieën uitgewerkt vanuit opgaven
(veiligheid, zoetwater) en ambities.

2012 Mogelijke strategieën
2013 Kansrijke strategieën
2014 Voorkeurstrategieën
(input voor deltabeslissing Waterveiligheid en
Rijn-Maasdelta)

IenM, EL&I, OCW,
provincies, gemeenten en
waterschappen, maatschappelijke organisaties,
deltacommissaris

Deltaprogramma
Kust

Onderzoek naar hoe ruimtelijke ontwikkeling
hand in hand gaat met een duurzame
veiligheidsstrategie voor de kust.

2012 provinciale kustvisies
2012/2013 nationale kustvisie

IenM, EL&I, OCW,
provincies, gemeenten en
waterschappen, maatschappelijke organisaties,
deltacommissaris

File Top 50
Op verzoek van de Tweede Kamer (TK 31305, nr 115) wordt sinds
2009 in het projectenboek een overzicht gegeven van de meest
recente File Top 50. Als een wegenproject een bijdrage levert aan
het oplossen of verminderen van één of meer knelpunten uit de
File Top 50, staat dit op het betreffende projectblad aangegeven.
Het ministerie van IenM werkt aan het oplossen van deze en andere
fileknelpunten. Naast de wegenprojecten, de ZSM programma’s
(Zichtbaar, Snel en Meetbaar) en het Actieprogramma Wegen
(Beleidskader Benutten) die in dit MIRT Projectenboek zijn
opgenomen, investeert IenM in innovatieve verkeersmaatregelen.
Ook via het programma Beter Benutten wordt ingezet op de
reductie van files op specifieke trajecten waar de spitsproblematiek
zich het meeste voordoet en waarover binnen het programma
afspraken zijn gemaakt met regionale overheden en bedrijfsleven.
De File Top 50 is samengesteld door Rijkswaterstaat op basis van
filegegevens van juli 2010 tot en met juni 2011. Hiermee is dit het
meest actuele overzicht van de files in Nederland. Rijkswaterstaat

22 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

berekent de File Top 50 aan de hand van de zogenoemde
­filezwaarte: de filelengte in kilometers maal het aantal minuten dat
de file er staat.
Naast Rijkswaterstaat publiceren ook andere organisaties ranglijsten van de zwaarste knelpunten op het wegennetwerk. Deze
overzichten kunnen in beperkte mate van elkaar verschillen. De
uiteindelijke rangorde is onder andere afhankelijk van de definitie
van een file, de berekeningswijze en de systematiek van het
toewijzen van de file aan een bepaalde (kop)locatie.
Aan alle knelpunten uit de File Top 50 wordt gewerkt. De projecten
bevinden zich in verschillende fasen: realisatie, planstudie of
verkenning. Hiermee wordt prioriteit gegeven aan de grootste
knelpunten zoals de motie Sharpe verzoekt (TK 32123, nr 123).

Nationaal | 1

File Top 50

MIRT Projectenboek 2012 | 23

Gebied Nationaal
Budget Investeringen Onderwerp
Integrale
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Voor zowel het stedelijk als landelijk
gebied diende volgens de Nota Ruimte
gestreefd te worden naar versterking van de
ruimtelijke kwaliteit.
Oplossing Het Rijk geeft een impuls voor de
realisering van projecten met ruimtelijke
kwaliteit via het Budget Investeringen
Ruimtelijke Kwaliteit. In stedelijk gebied gaat
het om gemeentelijke centrumstedelijke
projecten, waarbij barrières worden
weggenomen en de centrumontwikkeling
wordt bevorderd.
De rijksbijdragen zijn gericht op het realiseren
van onderdelen, die essentieel zijn voor de
ruimtelijke kwaliteit. Projecten in het Groene
Hart, de Hoeksche Waard, Noord-Hollands
Midden of de Nieuwe Hollandsche Waterlinie
richten zich op het versterken van deze
gebieden, het stimuleren van hun ontwikkeling en het tegengaan van verrommeling.

Renkumse Beek, Hart voor Dieren, Spoorzone
Delft en Verplaatsing TNO.
Moties/amendementen: de belangrijkste
hadden betrekking op Hart voor Dieren
(TK 28880, nr 24 van 21 mei 2003),
Spoorzone Delft (zie onder andere motie
Mastwijk van 15 december 2003, TK 29200
XII, nr 88) en A2 Maastricht (zie onder andere
motie De Nereé tot Babberich van 12
november 2002, TK 28600, nr 59H).
Uitvoering De rijksbijdragen gaan naar
projecten, waarbij diverse marktpartijen zijn
betrokken. De marktpartijen dragen niet
direct bij aan de grondexploitatie van
projecten, maar zij voeren wel de regie over
de vastgoedexploitatie.
Voor de grondexploitatie zijn de gemeenten
verantwoordelijk. Voor de vastgoedexploitatie zijn de marktpartijen verantwoordelijk.

2008: het programma is nieuw opgenomen in het MIRT. Programma is echter al
gestart in 2005.
2012: in het vervolg op het besluit van het
kabinet tot actualisatie en decentralisatie
van het ruimtelijk beleid is bezien welke
BIRK projecten zich qua uitvoeringsgerichtheid en financiële huishouding lenen
voor decentralisatie per 2011. De uitkomst
hiervan is dat de subsidie van 10 projecten
in 2011 is overgeheveld naar het
Gemeentefonds en van 2 projecten is
overgeheveld naar het Provinciefonds.
Deze projecten zijn in de bijgaande kaart
gemarkeerd. In 2011 is het project
Verplaatsing TNO naar Cromstrijen komen
te vervallen. Daartoe is door betrokken
partijen in juni 2011 een beëindigingsovereenkomst ondertekend.

Planning Het afgeven van de BIRKsubsidiebeschikking markeert de start van de
realisatie van het project. In 2007 zijn alle
BIRK-­projec­­ten in de uitvoeringsfase
terechtgekomen. Het programma loopt tot
2010. De oplevering van de projecten vindt
grosso modo plaats tussen 2012 en 2025.
Financiën Taakstellend budget: € 418 mln.
Politiek/bestuurlijk
Convenanten: W4 Masterplan Leiderdorp,
verlaagde kruising A4-HSL Hoogmade,
MIRT Projectenboek 2012 | 24

Gebied Nationaal
Budget Investeringen Onderwerp
Integrale
Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK) 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecten BIRK
1 Assen-Ontwikkelingsas
2 Zaanstad-Inverdan
3 Amsterdam-Zuidas
4 W4-Masterplan-Leiderdorp
5 Delft-Spoortunnel
6 Rotterdam-Hart van Zuid
7 Traverse Dieren
8 Arnhem-Rijnboog
9 Breda-Stationskwartier
10 Tilburg-Spoorzone
11 Haarlem-Spoorzone
12 Venlo-Q4
13 Sittard-Emplacement
14 A2-Passage-Maastricht
15 Dordrecht-Spoorzone
16 Bergen op Zoom-Bergen Haven
17 Noord-Hollands Midden-Volgermeer
18 Verlaagde kruising A4-HSL Hoogmade
19 Midden-Delfland-Kwaliteitsimpuls
20 Hoekse Waard-Vlietprogramma
21 Schoonhoven-Hasco
22 Bommelerwaard-Aankoop kassen
23 Renkumse Beek
24 Kampen-IJsseldelta

		 Projecten waarvan de subsidie overgaat naar het Gemeentefonds (GF)
en provinciefonds (PF)
25 Hasselt Diamanten Bolwerk (GF)
26 Zaltbommel IJzergieterij (GF)
27 Enschede Muziekkwartier (GF)
28 Groningen Europapark (GF)
29 Leeuwarden Nieuw Zaailand (GF)
30 Nieuwe Hollandse Waterlinie Culemborg (GF)
31 Roosendaal Spoorhaven (GF)
32 Enschede kennispark Twente (GF)
33 heerlen Park Oranje Nassau (GF)
34 Hengelo Hart van Zuid (GF)
35 Groene Hart - Ankeveense Plassen/Naardermeer (PF)
36 Nieuwe Hollanse Waterlinie Fort Vechten (PF)

MIRT Projectenboek 2012 | 25

Ruimte voor de Rivier

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkeren
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•
• • •

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De veiligheid in het rivierengebied
voldoet niet aan de wettelijke norm. De
veiligheid langs de Rijntakken en het
benedenstroomse deel van de bedijkte Maas
(vanaf Hedikhuizen) moet uiterlijk in 2015 in
overeenstemming gebracht worden met de
wettelijk vereiste norm. Hierbij dient rekening
te worden gehouden met de maatgevende
Rijnafvoer van 16.000 m3/s bij Lobith. Het
maatregelenpakket dat hiervoor is samengesteld, moet bovendien een bijdrage leveren
aan het verbeteren van de ruimtelijke
kwaliteit in het rivierengebied. Verwacht
wordt dat de maatgevende rivierafvoer door
klimaatverandering zal blijven toenemen. Om
die reden zijn er in de Planologische
Kernbeslissing (PKB) 10 gebieden ruimtelijk
gereserveerd.
Oplossing De PKB Ruimte voor de Rivier is
definitief vastgesteld op 7 juli 2006 (Tweede
Kamer) en op 19 december 2006 (Eerste
Kamer). De PKB bestaat uit ongeveer 40
samenhangende maatregelen langs de IJssel,
de Nederrijn, Lek, Waal en het benedenstroomse deel van de Maas. Voor de
maatregelen zijn de locatie en het soort
maatregel (dijkverlegging, ontpoldering of
uiterwaardvergraving) vastgelegd. Waar
voorheen sprake was van dijkversterking,
is nu in eerste instantie gekozen voor
­rivierverruiming. Hiermee wordt invulling
gegeven aan het hoofddoel van Ruimte voor
de Rivier, namelijk water meer ruimte geven.
In de PKB zijn onder andere de volgende

maatregelen voorzien: langs de Waal de
dijkteruglegging Lent bij Nijmegen en de
dijkverlegging Buitenpolder het Munnikenland
in de nabijheid van Gorinchem. Langs de
Merwede het ontpolderen van de
Noordwaard en de uiterwaardvergraving
Avelingen. Langs de Bergsche Maas wordt de
Overdiepsche Polder ontpolderd. Het pakket
langs de Nederrijn/Lek bestaat uit ingrepen in
zes uiterwaarden waaronder VianenHagestein, Doorwerth en Meinerswijk
(Arnhem). Langs de IJssel wordt een hoogwatergeul bij Veessen-Wapenveld aangelegd in
combinatie met drie dijkverleggingen. De
maatregelen moeten uiterlijk in 2015 zijn
uitgevoerd. Als gevolg van klimaatverandering
zullen ook daarna investeringen nodig blijven.
Het kabinet heeft daarom enkele gebieden
gereserveerd om ook in de toekomst
rivierverruiming mogelijk te maken.
Planning
Start realisatie: 2007
Oplevering: 2015
Alleen de maatregelen hoogwatergeul
Veessen-Wapenveld, dijkteruglegging Lent en
dijkverleggingen Cortenoever en Voorsterklei
zullen pas na 2015 gereed zijn.
Financiën Taakstellend budget: € 2.158 mln.

2007: de PKB deel 4 is op 7 juli 2006 door
de Tweede Kamer vastgesteld.
2008: PKB deel 4 is op 19 december 2006
vastgesteld door de Eerste Kamer en de
PKB is op 26 januari 2007 in werking
getreden.
2010: in verband met overheveling van
het onderdeel dijkversterking Oude Maas
naar het HWBP, is het taakstellend budget
aangepast.
2011: mutatie 2010 teruggedraaid. Dit
betreft geen scopewijziging.
2012: het budget is aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 131 mln). Verder is het budget
verhoogd voor de uitvoering van diverse
KRW-maatregelen (€ 12 mln), de inhuur
systematiek RWS (€ 39 mln) en verlaagd
voor de taakstelling uit Regeerakkoord
(€ 2,74 mln aanpassing omgevingsrecht
en € 8 mln toepassing PPS) en tegenvallende ontvangsten (€ 64 mln). Vier
projecten zullen na 2015 worden
opgeleverd.

Uitvoering Ruimte voor de Rivier is onderdeel
van het Deltaprogramma, met behoud van
eigen besturing, organisatie en financiering.

MIRT Projectenboek 2012 | 26

Ruimte voor de Rivier

1 Zomerbedverlaging Beneden-IJssel
2 Dijkverlegging Westenholte
3 	Uiterwaardvergraving (Uwv) Scheller en
Oldener Buitenwaarden
4 Hoogwatergeul Veessen-Wapenveld
5 	Uwv Bolwerksplas, Worp en Ossenwaard
6 	Uwv Keizers- en Stobbenwaarden en
Olsterwaarden
7 Dijkverlegging Voorster Klei
8 Dijkverlegging Cortenoever
9 Uwv Huissensche Waarden
10 Dijkverbetering Nederrijn/Arnhemse- en
Velperbroek
11 Uwv Meinerswijk
12 Dijkverbetering Nederrijn/Geldersche
Vallei
13 Uwv Doorwerthsche Waarden
14 Dijkverbetering Nederrijn/Betuwe/
Tieler- en Culemborgerwaard
15 Uwv Middelwaard
16 Uwv De Tollewaard
17 Obstakelverwijdering Machinistenschool
Elst
18 Dijkverbetering Lek/Betuwe/Tieler- en
Culemborgerwaard
19 Uwv Honswijkerwaarden, stuweiland
Hagestein, Hagesteinse Uiterwaard en
Heerenwaard
20 Dijkverbetering Lek/Alblasserwaard en de
Vijfheerenlanden
21 Dijkverbetering Lek/Lopiker- en
Krimpenerwaard
22 Dijkverbetering Oude Maas/Voorne Putten
23 Dijkverbetering Oude Maas/Hoeksche
Waard

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkeren
IenM
Planstudie

24 Uwv bedrijventerrein Avelingen
25 Uwv Brakelse Benedenwaarden en
dijkverlegging Buitenpolder Het
Munnikenland
26 Kribverlaging Beneden-Waal
27 Kribverlaging Waal Fort St. Andries
28 Kribverlaging Midden-Waal
29 Dijkteruglegging Lent
30 Kribverlaging Waalbochten
31 Obstakelverwijdering Suikerdam en
polderkade naar de Zandberg
32 Extra uwv Millingerwaard
33 Berging op het Volkerak Zoommeer
34 Ontpoldering Noordwaard
(meestromend)
35 Dijkverbetering Steurgat/Land van Altena
36 Dijkverbetering Bergsche Maas/Land van
Altena
37 Kadeverlaging Biesbosch
38 Dijkverbetering Amer/Donge
39 Ontpoldering Overdiepsche Polder
(meestromend)
MIRT Projectenboek 2012 | 27

Hoogwaterbeschermingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkeren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Een stelsel van 3.599 km primaire
water­keringen beschermt Nederland tegen
overstromingen door zee, rivieren en meren.
Het op juiste sterkte houden van deze
waterkeringen is van groot belang voor het
handhaven van de gewenste veiligheid tegen
overstromen.
Oplossing In de Waterwet is een zesjaarlijks
verplichte veiligheidstoets voor primaire
waterkeringen door beheerders opgenomen
(90% van de primaire waterkeringen is in
beheer bij waterschappen, 9% bij
Rijkswaterstaat en 1% bij derden, onder
andere provincie/gemeenten), waarbij wordt
bezien of waterkeringen nog aan de vereisten
voldoen. Als dit niet zo is, dienen maatregelen
te worden genomen zoals dijkversterking of
rivierverruiming. De eerste toetsingronde
heeft plaatsgevonden tussen 1996 en 2001,
(rapport: De veiligheid van de primaire
waterkeringen in Nederland). De tweede
toetsingsronde is in september 2006 aan de
Tweede Kamer gerapporteerd (TK 18106, nr
177).
Uitvoeringsprogramma Op basis van de
beide toetsingsrondes, is een planning
gemaakt voor benodigde verbeteringswerken. Deze zijn opgenomen in het
Hoogwaterbeschermingsprogramma dat is
vastgesteld door de staatssecretaris van IenM.
Het ontwerpprogramma is opgesteld samen
met het Interprovinciaal Overleg en de Unie
van Waterschappen. Hierin is ook de

versterking van de zwakke schakels van de
Nederlandse kust opgenomen.

2008: budgetverhoging door toevoeging van
€ 745 mln uit Zwakke Schakels.

Planning De doelstelling is dat de ver­
beterwerken uit de eerste toetsingsronde in
2010 gereed zijn. De verbeterwerken uit de 2e
ronde (m.u.v. de Afsluitdijk en inclusief de
zwakke schakels) dienen in 2017 gereed te
zijn.

2009: budgetverhoging 1e tranche € 120 mln.

Financiën Voor verbeteringswerken die
voortkomen uit de wettelijke 1e en 2e
veiligheidstoetsing is tot en met 2020 € 3.187
mln beschikbaar.

2011: overboeking dijkversterking Oude Maas
teruggedraaid i.v.m. ongewijzigde definitie
scope Ruimte voor de Rivier. Daarnaast is
bij­drage ‘doelmatig waterbeheer’ van waterschappen € 81 mln per jaar als ontvangst in de
begroting opgenomen; vanuit het provinciefonds (rivierdijkversterking) eenmalig € 39,8
mln toegevoegd.

Uitvoering De verbeteringswerken worden
uitgevoerd door de beheerder en voor 100%
gefinancierd door het Rijk, confrom artikel
7.23 van de Waterwet. Het HWBP is onderdeel van het Deltaprogramma met behoud
van eigen besturing, organisatie en
financiering.

2010: budgetverhoging 2e tranche € 98 mln en
budget is aangepast door Aanvullend Beleids­akkoord (- € 62 mln) en overboeking uit RvdR
voor dijkversterking Oude Maas (+ € 4 mln).

2012: het HWBP2 is in maart 2011 door de
Tweede Kamer aangewezen als Groot Project.
Actualisatie van de programmaraming wordt
opgenomen in de basisrapportage. In het
budget is een bijdrage van de waterschappen,
cf. het Bestuursakkoord Water, opgenomen van
€ 1,2 mld. De projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget gecorrigeerd voor de generieke BLD-bijdrage (€ 8,7
mln). Daarnaast is het budget aangepast met de
toevoeging van € 55,9 mln vanuit FES, de
subsidietaakstelling € 30,2 mln, de taakstelling
vereenvoudiging omgevingsrecht € 3,4 mln en
de ontvangstbijstelling van € 2,7 mln in 2010.

MIRT Projectenboek 2012 | 28

Hoogwaterbeschermingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkeren
IenM
Realisatie

MIRT Projectenboek 2012 | 29

Innovatie Delta technologie

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkeren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Cijfers over arbeidsproductiviteit in
Nederland laten zien dat het niveau hoog is,
maar ook dat de groei hiervan achterblijft in
relatie tot vergelijkbare economieën. Om dit
te keren moet de Nederlandse economie
vernieuwen en innovatiever worden, ook
vanwege de vergrijzing en de toenemende
krapte op de arbeidsmarkt. Innovaties zijn
eveneens nodig om de toekomstige
waterproblemen te kunnen aanpakken en
waterkansen volledig te kunnen benutten.

Financiën De totale omvang voor dit
programma is € 35 mln.
Uitvoering De opgestarte programma’s
‘Building with Nature’ en ‘Flood Control 2010’
zijn initiatieven vanuit de markt en zijn
omarmd door de overheid. Begin 2010 is een
Small Business Innovation Research (SBIR)
programma gestart waarbij de markt is
ingeschakeld. Het SBIR is een opdrachtregeling, € 8,3 mln groot.

2009: project is nieuw in de realisatie. De
eerste tranche financiële middelen is in de
VenW-begroting opgenomen.
2010: de tweede tranche financiële
middelen is vrijgegeven.
2012: budget aangepast voor de
taakstelling subsidie (€ 5 mln).

Oplossing Door innovatie te bevorderen
wordt de concurrentiekracht van Nederland
versterkt en worden maatschappelijke
vraagstukken aangepakt. De Innovatie
Deltatechnologie is vastgelegd in de
Maatschappelijke Innovatie Agenda Water
(MIAW). Dit programma is gericht op het
aanpakken van knelpunten die vernieuwing
en het oplossen van maatschappelijke
vraagstukken in de weg staan. De MIAW
bestaat uit projecten en programma’s die
innovaties op het gebied van water moeten
bevorderen.
Planning
Projectbesluit: begroting 2008 (sept. 2007)
Start realisatie: 2008
Oplevering: 2012

MIRT Projectenboek 2012 | 30

•

Nadere uitwerking
rivierengebied (NURG)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterkeren
IenM en EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Vanwege het steeds verder afnemen
van natuurareaal is beleid vastgesteld om een
Ecologische Hoofd­structuur (EHS) te ontwikkelen. De uiterwaarden zijn hier een essentieel
onderdeel van. Daarnaast is een taak­stelling
voor herstel en beheer van waterhuishoudkundige systemen opgenomen in de 3e en 4e
Nota Waterhuishouding. Er worden
rivierverruimende maatregelen uitgevoerd
om de veiligheid in het rivierengebied te
vergroten. Voormalig LNV en VenW hebben
afgesproken om 7.000 ha nieuwe natuur te
realiseren in de uiterwaarden van de
Rijntakken en de bedijkte Maas.
Oplossing Aankoop van landbouwgronden in
uiterwaarden en de inrichting als natuur
draagt bij aan de realisatie van de EHS. Het
beheer hiervan wordt gedaan door instanties
als Staatsbos­beheer, Natuurmonumenten en
de provinciale landschappen.Natuuront­wik­
keling is nadrukkelijk gekoppeld aan veiligheid
in het rivierengebied. Ook is in de PKB Ruimte
voor de Rivier (december 2006) een aantal
NURG projecten opgenomen waarvan de
realisatie een bijdrage levert aan de veiligheid
in het rivierengebied, de zogenaamde
Autonome Ontwikkelingsprojecten.

De kern van de afspraken over de gezamenlijke financiering is dat beide ministeries ieder
voor 50% de kosten van grondverwerving en
inrichting voor natuurontwikkeling gekoppeld
aan veiligheid op zich nemen. Het IenM
budget is onderdeel van ‘Maatregelen i.r.t.
rivierverruiming’.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: in oktober
1997 is een samenwerkingsovereenkomst
gesloten tussen de voormalige ministeries
van VenW en LNV waarin afspraken zijn
vastgelegd voor gezamenlijke aanpak en
financiering van projecten gericht op
veiligheid en natuurontwikkeling in de
uiterwaarden. Die samenwerkingsafspraak is
in 2000 verlengd in de samenwerkingsovereenkomst Veiligheid en Natte Natuur. In de
huidige politieke context vindt een herijking
plaats van de EHS. De consequenties hiervan
voor de realisatie van de NURG-doelstellingen
zijn nog niet te overzien. De zogenaamde
AO-projecten zullen conform afspraken
gerealiseerd worden.

2007: de projectkosten zijn aangepast
vanwege aanbestedingsresultaten
(€ -1 mln).
2008: het taakstellend budget is verhoogd
met € 10,7 mln door toevoeging van het
NURG gerelateerde budget voor
partici­patie.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 14 mln).

Uitvoering Realisatie van natuurontwikkelingsprojecten is een gedeelde verantwoordelijkheid van EL&I en IenM.

Planning
Oplevering: 2015
Financiën Taakstellend budget: € 122 mln.
NURG wordt gefinancierd door EL&I en IenM.

MIRT Projectenboek 2012 | 31

•

Innovatieprogramma
Kaderrichtlijn Water

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterbeheren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Kaderrichtlijn Water (KRW) richt
zich op de verbetering van de ecologische en
chemische waterkwaliteit. De onnatuurlijke
inrichting van onze wateren en de belasting
van het water met milieuschadelijke stoffen
uit de landbouw, de afvalwaterketen en
verkeer en vervoer vormen hierbij hard­
nekkige knelpunten.
Oplossing Voor de aanpak van deze
knelpunten is het Innovatieprogramma KRW
ontwikkeld. De hoofddoelstelling van het
innovatieprogramma is de verbetering van de
kosten-batensaldo’s van een aantal
maatregelen voor de KRW en de vergroting
van de mate van doelrealisering van de KRW.
Nevendoelstelling is de verbetering van de
concurrentiepositie van de Nederlandse
watersector. De beleidsinzet is dat succesvolle
innovaties van het programma vanaf 2012
gaan renderen in de vorm van slimme,
kosteneffectieve maatregelen voor de
uitvoering van de KRW (input voor de tweede
en derde generatie stroomgebied­beheerplannen). Het innovatieprogramma
wordt in 2012 afgerond.
Planning
Oplevering: 2012
Financiën Voor de uitvoering van het
Innovatieprogramma is €76 mln beschikbaar.
In totaal hebben 64 projecten een financiële
bijdrage ontvangen (40 via de eerste tender,
24 via de tweede tender).

De uitvoering van de projecten en uitbesteding van de middelen loopt vrijwel op
schema. Door een motie van de Tweede
Kamer (Jacobi en Koppejan: 2009-2010, 21
501-32, nr. 393) is de uitvoering van een van
de projecten (Actief biologisch visstandbeheer
als waterkwaliteitsmaatregel) stil komen te
liggen en vervolgens stopgezet. De resterende
middelen uit dit project zullen als projectoverstijgende middelen worden ingezet voor
kennisverspreiding van de resultaten van alle
projecten. Hiertoe zullen in overleg met het
ministerie van IenM, Deltaris en de STOWA
bijeenkomsten worden georganiseerd.

2010: dit programma is nieuw in het MIRT
opgenomen.

Politiek/bestuurlijk
• 	Het programma draagt bij aan een haalbare
en betaalbare uitvoering van de KRW.
Hierdoor vermindert het risico op
ingebrekestellingsprocedures door de
Europese Commissie.
• 	Het programma bevordert het maatschappelijk en bestuurlijk draagvlak (waterschappen, provincies en gemeenten) voor de
uitvoering van de KRW.
• 	Het innovatieprogramma draagt bij aan
een doorbraak bij de aanpak van diffuse
bronnen, relevant voor het Uitvoerings­
programma diffuse bronnen waterverontreiniging (TK 30535, nr 13).
Uitvoering Het minsterie van IenM is
verantwoordelijk; AgentschapNL, een
agentschap van het ministerie van EL&I, voert
de regeling uit.
MIRT Projectenboek 2012 | 32

’12

MIRT Projectenboek 2012 | 33

Synergieprogramma
Kaderrichtlijn Water

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterbeheren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Kaderrichtlijn Water (KRW) richt
zich op de verbetering van de ecologische en
chemische kwaliteit. Dit betekent in de
praktijk dat het water weer dusdanig schoon
wordt dat zonder gezondheidsrisico’s kan
worden gezwommen, de visstand op peil en
voldoende gevarieerd is, duurzame natuur
ontstaat, waterrecreatie aantrekkelijk wordt,
drinkwaterbereiding uit oppervlaktewater
goedkoper wordt en de baggerkosten
afnemen door de kwaliteitsverbetering van
het sediment.
Enkele hardnekkige knelpunten zijn onder
andere de onnatuurlijke inrichting van onze
wateren en de belasting van het water met
milieuschadelijke stoffen uit de landbouw, de
afvalwaterketen en verkeer en vervoer. De
kosten van een aantal maatregelen voor de
aanpak van deze knelpunten zijn maatschappelijk niet aanvaardbaar; bovendien schieten
ze tekort voor de realisering van de
KRW-doelen.
Oplossing De synergiegelden spelen een
belangrijke rol bij het verankeren van
waterkwaliteitsmaatregelen in gebiedsontwikkelingen. De synergiegelden worden
toegekend aan projecten die bijdragen aan
deze verankering. Hiermee wordt tegemoet
gekomen aan de wens om de KRW voor de
diverse sectoren (landbouw, recreatie, natuur)
op een zo goed en efficiënt mogelijke wijze uit
te voeren. Met het synergieprogramma wordt
een impuls gegeven aan het versneld
uitvoeren en verbreden van de KRW-

maatregelen, waardoor meerdere rijksdoelen
gelijktijdig worden gediend. Bovendien kan er
op maatregelenniveau werk-met-werk
worden gemaakt; er is door de synergieprojecten sprake van een efficiënter ruimtegebruik en minder overlast, omdat werkzaamheden gecombineerd worden uitgevoerd.
Daarnaast kan deze aanpak op termijn leiden
tot kostenbesparing omdat werkzaamheden
in één keer goed, dat wil zeggen robuust en
klimaatbestendig, worden uitgevoerd.

2010: dit programma is nieuw in het MIRT
opgenomen.

Planning
Start programma: 2010
Oplevering: 2015
Financiën Voor de uitvoering van het
programma is een budget van € 117 mln
gereserveerd. Hiervan is ruim € 20 mln
beschikbaar voor projecten in het stedelijk
gebied. Deze middelen worden beschikt op
basis van de Tijdelijke regeling eenmalige
uitkering stedelijke synergieprojecten
kaderrichtlijn water. Voor projecten in het
landelijk gebied is ca € 94 mln beschikbaar.
Financiering hiervan loopt via het
Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG).
Politiek/bestuurlijk
Het Synergieprogramma KRW draagt bij aan
een haalbare en betaalbare uitvoering van de
KRW en bevordert het maatschappelijk en
bestuurlijk draagvlak voor de uitvoering van
de KRW.

MIRT Projectenboek 2012 | 34

’12

Synergieprogramma
Kaderrichtlijn Water

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterbeheren
IenM
Realisatie

MIRT Projectenboek 2012 | 35

Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterbeheren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De opgave vanuit de Europese
Kaderrichtlijn Water (KRW) is het verbeteren
van de chemische en ecologische kwaliteit
van grond- en oppervlaktewater. Uiterlijk in
2027 moet de natuurlijke situatie zo goed
mogelijk zijn benaderd, waarbij de KRW
rekening houdt met het maatschappelijke
gebruik van water. Zogenaamde onomkeerbare ingrepen hoeven daarom niet ongedaan
gemaakt te worden.
De problemen die worden aangepakt
betreffen onder meer de slechte passeerbaarheid van stuwen, gemalen en warmtekrachtcentrales; het ontbreken van geleidelijke
overgangen tussen water en land; een
beperkte uitwisseling tussen hoofdstroom en
geulen in de uiterwaarden; de gevoeligheid
van de Noordzeekustzone en Waddenzee
voor afwenteling van stofstromen vanuit de
rivieren en kuststroming. In de Delta, het
IJsselmeergebied en de kustzone is algenbloei
een belangrijk aandachtspunt. Ook zijn op een
aantal plekken saneringen nodig.
Oplossing Deze knelpunten kunnen voor een
groot deel worden weggenomen door
inrichtingsmaatregelen in het watersysteem.
Het betreft een mix aan maatregelen gericht
op de vispasseerbaarheid, helder en schoon
water, herstel van habitats en het herstel van
de natuurlijke dynamiek.

Planning
Tijdschema voor Maatregelenpakket
Kaderrichtlijn Water:
Projectbesluit: najaar 2009
Start realisatie: voorjaar 2010
Oplevering: eind 2015 (eerste planperiode)
Financiën Voor de uitvoering van het
programma is tot en met 2020 € 491 mln
beschikbaar.
Politiek/bestuurlijk Het maatregelpakket en
de onderbouwing voor de rijkswateren is
opgenomen in het Beheerplan Rijkswateren
(BPRW). Dit is, na het doorlopen van de
inspraakprocedure in december 2009
vastgesteld, tegelijk met de Stroomgebiedbeheerplannen.

2009: dit verbeterprogramma is een
samenvoeging van bestaande programma’s, vooruitlopend op de inwerkingtreding van de Kaderrichtlijn Water. Het
betreft de programma’s: Sanering
waterbodems en Herstel en Inrichting (incl.
Peilbesluit Veerse Meer en reserveringen
voor de uitvoering van de planstudies
Beekmonding Maas, Slib­problematiek
Markermeer en Ecologisch herstel Eem- en
Gooimeer), Haringvliet de Kier en de
Vispassages Grave en Borgharen.
2010: de innovatie KRW en synergie KRW/
WB21 zijn separaat opgenomen in het
MIRT; budgetverlaging als gevolg van de
taakstelling uit het aanvullende beleidsakkoord ad € 148 mln.
2011: budgetverhoging financiële impuls
KRW vanuit provinciefonds als gevolg van
beëindiging rivierdijkversterking.
2012: budget verlaagd door de taakstelling uit het Regeerakkoord (€ 400 mln).
Daarnaast zijn de verdrogingsgelden
overgeheveld naar EL&I (€ 11 mln) en
worden diverse KRW-maatregelen door
Ruimte voor de Rivier uitgevoerd (€ 12
mln). Verder zijn de projectkosten
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 90 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 36

Verbeterprogramma
Waterkwaliteit Rijkswateren

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Waterbeheren
IenM
Realisatie

Knelpunten vispasseerbaarheid
Problemen met helder water
Beperkte dynamiek
Beperkt geschikte habitats

MIRT Projectenboek 2012 | 37

1e Tranche Actieprogramma Wegen
(Beleidskader Benutten)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De streefwaarden uit de Nota
Mobiliteit ten aanzien van acceptabele en
bereikbare reistijden blijven onverkort van
kracht in de structuurvisie Infrastructuur en
Ruimte (SVIR) en worden niet op alle trajecten
gehaald.
Oplossing Kenmerkend voor Benutten is dat
deze relatief snel en goedkoop kan worden
ingezet. Het zijn relatief kleine projecten die
de capaciteit van de bestaande wegen
vergroten. Hiervoor is in de Mobiliteits­aanpak
de 1e tranche Actieprogramma Wegen uit het
beleidskader Benutten in realisatie genomen.
Het richt zich met name op de knelpunten uit
de File Top 50. Veel van de knelpunten
ontstaan bij aansluitingen van hoofdwegen
en onderliggende wegen en hier ligt dan ook
de nadruk op in de 1e tranche. Alle oplossingen zijn daarom opgesteld door de samenwerkende wegbeheerders met medewerking
van de decentrale koepelorganisaties IPO,
VNG en SKVV. Dit heeft geleid tot 17 regionale
maatregelenpakketten, 5 generieke pakketten en een evaluatieprogramma. Met deze 22
pakketten worden verkeersproblemen op
korte termijn structureel verminderd door het
hele netwerk van samenhangende rijkswegen, provinciale wegen en gemeentelijke
wegen te versterken. Alle investeringskosten
worden na 1 tot 5 jaar terugverdiend door de
vermindering van het aantal
voertuigverliesuren.

Planning
Start realisatie: vanaf 2008
Alle maatregelen zijn eind 2012 gerealiseerd.

2010: het programma is nieuw opgenomen in het MIRT.

Financiën Taakstellend budget: € 200 mln.
Politiek/bestuurlijk De bestuurders van alle
regio’s hebben bekrachtigd dat zij de
maatregelen conform de gemaakte afspraken
over inhoud, tijd en geld zullen realiseren.
Hiervoor zijn regionale convenanten
opgesteld die zijn besproken in de bestuurlijke
overleggen MIRT.
Uitvoering Voor de 17 regionale pakketten
zijn specifieke afspraken gemaakt over welke
maatregelen door welke centrale of decentrale wegbeheerder wordt gerealiseerd. Alle
partijen zijn per regio gezamenlijk verantwoordelijk voor de gehele regionale
pakketten. De 5 generieke pakketten worden
door IenM gerealiseerd in samenwerking met
de andere wegbeheerders.
File Top 50 Dit programma is specifiek gericht
op het verlichten van knelpunten uit de File
Top 50.

MIRT Projectenboek 2012 | 38

’12

1e Tranche Actieprogramma Wegen
(Beleidskader Benutten)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Uitwisseling met grote stad
Optimalisering samenhangend netwerk
Optimalisering corridor
Optimaliseren knooppunten
1.	Bijschakelen provinciale wegennet A4/
N207/N205 tijdens spitsen
2.	Multimodaal optimaliseren bus- en
autoverkeer A7/N235
3. Uitwisseling Almere met HWN
4.	Uitwisseling Amsterdam en stedelijke
ringweg
5.	Uitwisseling Rotterdam en stedelijke
ringweg
6. Optimaliseren driehoek N11/A20/A4
7.	Optimaliseren Internationale Ring
Den Haag
8.	Optimaliseren verkeersafwikkeling t.g.v.
vrachtverkeer op A67
9.	Optimaliseren verkeersafwikkeling op
het traject A58
10.	Optimaliseren aansluitingen A58
(knooppunt De Poel en afrit 35)
11.	Samenhangend pakket HWN/OWN
maatregelen uit Beter Bereikbaar SAN
12.	Optimaliseren corridor A1 (in samenhang met spitsstrook A1)
13.	Optimaliseren zuidelijk deel
ringweg Groningen

14.	Optimaliseren knooppunt Joure
(geschrapt in verband met plan­
studie A6/A7 Knooppunt Joure)
15.	Samenhangend pakket HWN/OWN
maatregelen uit VERDER!
16. Optimaliseren knooppunt Oudenrijn
17. Basispakket maatregelen Utrecht
		 West
18.	Opstellen regelscenario’s in vijf
regionale teams (generiek pakket)

19.	Bemensen verkeerscentrale voor
operationele uitvoering regionaal
VM (generiek pakket)
20.	Diverse kleine aanpassingen aan
instrumentarium in verkeerscentrale
(generiek pakket)
21.	Incident Management 1 (generiek
pakket)
22.	Reistijdinformatie in plaats van
filekilometers (generiek pakket)
MIRT Projectenboek 2012 | 39

ZSM 1 Spoedwetprojecten
& ZSM 2 Benuttingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
• • • • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Spoedwetprojecten zijn bekende
bereikbaarheidsknelpunten in doorgaande
verbindingen, met name op belangrijke
schakels in de Randstad.
Het Benuttingsprogramma ZSM 2 is een
vervolg op de Spoedwetprojecten (ZSM 1).
De trajecten zijn bekende bereikbaarheidsknelpunten in de doorgaande verbindingen,
knooppunten en aansluitingen. De knelpunten vragen om een voortvarende aanpak.
Oplossing Door het nemen van benuttingsmaatregelen kan de capaciteit worden
vergroot en de doorstroming op de betrokken
weggedeelten worden bevorderd. Het gaat
om het aanleggen van spitsstroken, plusstroken, bufferstroken, sobere verbredingen en
het vergroten van de capaciteit van knooppunten en aansluitingen. De ZSM 1 projecten
vallen onder procedure van de Spoedwet
wegverbreding.
Planning
Start realisatie: vanaf 2004
Oplevering: vanaf 2005

Financiën Taakstellend budget € 1.647 mln
(voor ZSM 1 en ZSM 2). Dit is exclusief
Maarsbergen-Veenendaal.

2007: budget ZSM 2 is verlaagd met € 14
mln (A28 Zwolle-Meppel) door overboeking
naar project N34 Ommen.
2008: het budget is verhoogd met € 120
mln (incl. BLD-bijdrage € 15 mln) ten
behoeve van geluidmaatregelen voor de
ZSM-1b projecten. In het bestuurlijk over­leg
MIRT voorjaar 2007 is afgesproken voor
structurele verbreding van de A2 naar 2x3
rijstroken te kiezen en de proce- dure voor
spitsstroken te beëindigen.
2009: de projecten zijn met gemiddeld 1
jaar vertraagd als gevolg van onderzoek
naar de luchtkwaliteit. Het budget is
verhoogd met € 715 mln (incl. BLD-bijdrage
€ 127 mln).
2010: het budget is verhoogd met € 4 mln.
15 ZSM 1 projecten en 8 ZSM 2 projecten
zijn opgenomen in de Spoedaanpak Wegen.
2011: het budget is verhoogd met € 228
mln.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 412 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 41

ZSM 1 Spoedwetprojecten

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

A. Wegaanpassingen van structurele aard
nr	 wegnr	project	maatregel

van	naar	

1
2
3
4
5
6
7
8
9
10
11
12
13
14

2x2
1x2
1x2
2x2
2x2
1x3
2x3
2x2
2x2
2x2
2x2
2x2
1x3
1x1

A9
A9
A7
A12
A12
A12
A12
A12
A12
A12
A9
A1
A1/6
A1

Aansluiting Velsen - Raasdorp 1)
Knpt. Raasdorp - Knpt. Badhoevedorp 1)
Zaanstad - Purmerend
Zoetermeer - Zevenhuizen
Zevenhuizen - Gouda
Woerden - Gouda 1)
Utrecht - Bunnik 1)
Bunnik - Driebergen 1)
Driebergen - Maarsbergen 1)
Veenendaal - Ede
Holendrecht - Diemen 1)
’t Gooi 1)
Muiderberg - Almere Stad West 1)
Diemen - Muidenberg 1)

spitsstrook en knpt.
spits- en weefstrook
spitsstrook
plusstrook
plusstrook
plusstrook
extra rijstrook
plus- en rijstrook
plusstrook
plus- en weefstrook
spitsstrook
spitsstrook
spitsstrook
wisselstrook

wab	

start	opl.

2x3 			
1x3 			
1x3 			
2x3 			
2x3 			
1x4 			
2x4 		
Gereed
2x4 		
Gereed
2x3 		
Gereed
2x3 			
2x3 			
2x3 		
Gereed
1x4 			
1x2 			

Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
2013
2013
2013
Gereed
Gereed
2012
Gereed
Gereed

B. Wegaanpassingen van semi-permanente aard 2)
nr	 wegnr	project	maatregel

15
A4
16		 A10 zuid
17		 A2/A27
18		
A28
19		
A28
20
A1
21		
A27
22
A27
23		
A4
24
A12
25		
A13
26		
A20
27		 A8/A10
28
A1
29		 A50/A
30 A50/A1
31		 A50/A1
32
A2

Knpt. Badhoevedorp - Knpt. Nieuwe Meer 1)
Knpt. Nieuwe Meer - Knpt. Amstel 1)
Everdingen - Lunetten 1)
Utrecht - Leusden-Zuid 3)
Leusden - Zuid - Knpt. Hoevelaken 3)
Hoevelaken - Barneveld zuidbaan 1)
Utrecht Noord - Knpt. Eemnes 4)
Gorinchem - Noordeloos
Leidschendam - Prins Clausplein
Prins Clausplein - Voorburg
Zestienhoven - Delft Zuid
Terbregseplein
Coenplein 5)
Knpt. Watergraafsmeer - Knpt. Diemen 1)
Arnhem Centrum - Knpt. Beekbergen
Knpt. Beekbergen - Deventer Oost
Heteren - Valburg
Knpt. Vught - Knpt. Ekkersweijer 6)

spits- en weefstrook
spits- en weefstrook
spits- en weefstrook
spitsstrook
plusstrook en knpt.
spitsstrook
plusstrook
plusstrook
bufferstrook
bufferstrook
spitsstrook
bufferstrook
spits en bufferstrook
bufferstrook
spitsstrook
plusstrook
spitsstrook
spitsstrook

van	naar	

2x3
2x3
1x2
1x2
1x2
1x2
1x2
1x2
1x3
1x4
1x3
1x4
1x2
2x3
2x2
2x2
1x2
2x2

wab	

start	opl.

2x4 		
Gereed
2x4 		
Gereed
1x3 			
1x3			
1x3			
1x3 			
1x3			
1x3 			
1x4 			
1x5 			
1x4 			
1x5 			
1x3			
2x4 			
2x3 			
2x3 			
1x3 			
2x3			

2011
2011
Gereed

Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed

C. Wegaanpassingen van tijdelijke aard
nr	 wegnr	project	maatregel

van	naar	

33
34

2x2
2x2

A2
A67

Knpt. Batadorp - Knpt. Leenderheide
Knpt. Batadorp - Knpt. Leenderheide

spits- en rijstrook
spits- en rijstrook

wab	

start	opl.

2x3 			
2x3 			

Gereed
Gereed

1) Project is onderdeel van de Spoedaanpak Wegen.
2) Voor enkele ZSM 1b projecten die reeds zijn opengesteld worden nog geluidsplannen opgesteld en indien noodzakelijk
uitgevoerd. Bij de projecten waarvoor nog een wegaanpassingsbesluit moet worden genomen, wordt het geluidsplan zoveel als
mogelijk gelijktijdig met het wegaanpassingsbesluit vastgesteld en gerealiseerd.
3) Projecten zijn vervallen en samen met de ZSM 2-projecten A28 knooppunt Hoevelaken - Den Dolder en Den Dolder - De Uithof
opgenomen in het nieuwe project A28 Utrecht-Amersfoort.
4) Project vervalt. Verbreding van A27 is opgenomen in de planstudie A27/A1/Utrecht - knooppunt Eemnes - Amersfoort.
5) Project is uit de spoedwet gehaald en overgeheveld naar het project A10 Tweede Coentunnel.
6) In het bestuurlijk overleg van mei 2007 is afgesproken om voor een structurele beperkte verbreding van de A2 Den Bosch
- Eindhoven naar 2x3 te kiezen en de procedure voor spitsstroken te beëindigen en op te nemen als ZSM 2 project.

MIRT Projectenboek 2012 | 42

ZSM 1 Spoedwetprojecten

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Structurele aard
dubbelzijdig
enkelzijdig
Semi-permanente aard
dubbelzijdig
enkelzijdig
Tijdelijke aard
dubbelzijdig

MIRT Projectenboek 2012 | 43

ZSM 2 Benuttingsprogramma

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

		 Projecten ZSM 2
nr	 wegnr	project	maatregel

van	naar	tb	

start	opl.

1
A1 Laren - Eemnes 1)
2
A1 Eemnes - Eembrugge 2) 		
1x2 1x3			
3 A1/A28 Knpt. Hoevelaken 3)
extra rijstrook
1x2 1x3			
4 A1/A35 Azelo - Buren
weefstrook
1x2 1x3 			
5
A2 Leenderheide - Valkenswaard 4)
extra rijstrook
1x2 1x3 			
6
A6 Knpt. Emmeloord en aansl. 4, 5 en 10
verb. aansluitingen
nvt
nvt 			
7
A20 Knpt. Gouwe (aansluiting Moordrecht)
verpl. aansluiting
nvt
nvt 		
2012
8
A12 Gouda - Woerden 4)
extra rijstrook
1x3 1x4 		
Gereed
9
A12 Woerden - Knpt. Oudenrijn 4)
extra rijstrook
1x3 1x4 			
10 A27/A28 Knpt. Lunetten - Knpt. Rijnsweerd 4)
extra rijstrook
1x4 1x6 		
Gereed
11
A12 Knpt. Waterberg - Velperbroek 4)
extra rijstrook
2x2 2x3 		
Gereed
12
A15 Papendrecht - Sliedrecht Oost
extra rijstrook
1x2 1x3			
			 (Hardinxveld - Giessendam) 5)						
13
A28 Knpt. Hattemerbroek - Knpt. Lankhorst 4)
extra rijstrook
2x2 2x3 			
					
2x3 2x4			
14 A28/A32 Knpt. Lankhorst
knooppunt
nvt
nvt 			
15
A50 Valburg - Grijsoord
extra rijstrook
2x2 2x3 			
15a
A50 Knpt. Ewijk en Valburg
knooppunt
nvt
nvt 			
16
A58 Eindhoven (Knpt. Batadorp) - Oirschot
extra rijstrook
1x2 1x3 			
17
A12 Maarsbergen - Veenendaal
plusstrook
2x2 2x3 		
Gereed
			 incl. aansluiting Veenendaal 4)						
18 A12/A18 Knpt. Oud-Dijk
extra rijstrook
1x1 1x2 			
19
A28 Den Dolder - De Uithof 3)
form. spitsstrook
1x2 1x3			
20
A2 Den Bosch - Eindhoven 4)
extra rijstrook
2x2 2x3
Gereed 2011

Gereed
Gereed
Gereed
2016
2012
Gereed
2011
2013

Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
Gereed
2013
Gereed
2013

1) Is betrokken in de studie A1 ’t Gooi (ZSM 1).
2) Project vervalt. Verbreding A27 is opgenomen in de planstudie A27/A1 Utrecht - knooppunt Eemnes - Amersfoort.
3) Projecten zijn samen met ZSM 1 projecten A28 Utrecht - Leusden Zuid en Leusden Zuid - Knooppunt Hoevelaken opgenomen in
de nieuwe projecten A28 Utrecht - Amersfoort en A28/A1 Knooppunt Hoevelaken.
4) Project is onderdeel van de Spoedaanpak Wegen.
5) Op basis van uitkomsten LMCA is dit project vervallen.

		 File Top 50
Projecten die een bijdrage leveren aan het oplossen van onderstaande knelpunten.
nr	 wegnr	project	knelpunten

ZSM 1
1
A9
6
A12
7
A12
11
A9
12
A1
14
A1
15
A4
ZSM 2
8
A12
15
A50

Aansluiting Velsen - Raasdorp
Woerden - Gouda
Utrecht - Bunnik
Holendrecht - Diemen
‘t Gooi
Diemen - Muiderberg
Knpt. Badhoevedorp – Knpt. Nieuwe Meer

19 en 49
10 en 16
3
33
27
21 en 47
24

Gouda - Woerden
Valburg - Grijsoord

45
20 en 38		

MIRT Projectenboek 2012 | 44

ZSM 2 Benuttingsprogramma

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Maatregel
dubbelzijdig
enkelzijdig

MIRT Projectenboek 2012 | 45

Gebied Nationaal
Meerjarenprogramma Onderwerp
Hoofdwegen en
Geluidsanering (MJPG) 		 spoorwegen
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

• •

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Verkeer op rijkswegen en spoorwegen veroorzaakt geluidhinder bij omwonenden. Reductie van dit verkeersgeluid is een
belangrijk onderdeel van het rijksbeleid. Mede
door de grote verkeersgroei van de afgelopen
twintig jaar is een extra aanpak nodig om de
geluidhinder door rijksinfrastructuur te
beperken.
Oplossing Het Meerjarenprogramma
geluidsanering (MJPG) vindt zijn oorsprong in
de Nota Mobiliteit en de bestaande saneringsoperatie van de Wet geluidhinder. Het
MJPG is gericht op het realiseren van
geluidreducerende maatregelen bij woningen
met een geluidbelasting van meer dan 65 dB
als gevolg van een rijksweg, of meer dan 70
dB als gevolg van een hoofdspoorweg en bij
woningen die als gevolg van verkeersgroei
onder de huidige Wet geluidhinder een
toename van meer dan 5dB hebben
ondergaan. Een wettelijk vastgelegd
doelmatigheidscriterium bepaalt welke
maatregelen getroffen dienen te worden,
bijvoorbeeld: stille wegdekken, stille
spoorconstructies, geluidschermen en isolatie
van gevels. De exacte omvang van de
maatregelen wordt pas tijdens de uitvoering
vastgesteld op basis van akoestisch
onderzoek.
Bij de grote infrastructuurprojecten is de
uitvoering van geluidsanering een wettelijke
plicht en dus onderdeel van het project. De
grootste taak van het MJPG ligt daarom
buiten deze projecten.

Planning
Start voorbereiding uitvoering: 2009
Start realisatie: na het in werking treden van
de nieuwe geluidwetgeving (Swung-1),
omdat deze de basis biedt voor de voorbereiding en realisatie van de sanerings­maatregelen.
Oplevering: divers; uiterlijk 10 jaar na het in
werking treden van Swung-1 (door koppeling
aan groot onderhoud zoals vervanging van
wegdekken en spoorvernieuwing kan de
realisatie in enkele situaties later plaatsvinden).
Doelstelling Tien jaar na het inwerking treden
van het wetsvoorstel Swung-1 wordt de
saneringsoperatie afgerond en zijn voor alle
woningen met een te hoge geluidbelasting
doelmatige geluidreducerende maatregelen
gerealiseerd.
Financiën Programmabudget: € 871 mln,
waarvan € 418 mln voor rijkswegen en
€ 453 mln voor hoofdspoorwegen.

2010: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2011: bij het tijdschema is aangegeven
dat start realisatie van dit programma
gekoppeld is aan het in werking treden van
de nieuwe geluidwetgeving (Swung-1), en
dat realisatie van bepaalde maatregelen
gekoppeld is aan het schema voor groot
onderhoud zoals het vervanging van de
bestaande wegdekken en spoorvernieuwing.
2012: de start van de realisatie van dit
programma is gekoppeld aan het in
werking treden van de nieuwe geluidwetgeving (Swung-1) en realisatie van
bepaalde maatregelen is gekoppeld is aan
het schema van groot onderhoud.
De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het programmabudget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 80 mln).

Politiek/bestuurlijk Het MJPG wordt
gefinancierd door het ministerie van IenM.
Halverwege de looptijd vindt een evaluatie
plaats.
Uitvoering Het MJPG is een initiatief van het
ministerie van IenM. Rijkswaterstaat en
ProRail zijn belast met de uitvoering.

MIRT Projectenboek 2012 | 46

MIRT Projectenboek 2012 | 47

Meerjarenprogramma
Ontsnippering (MJPO)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Natuur
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om flora- en faunasoorten in staat te
stellen op lange termijn te overleven en zich te
ontwikkelen, zijn behoud van leefgebieden en
mogelijkheden om zich te kunnen verplaatsen
tussen leefgebieden essentieel. Binnen de
door het Rijk gestelde kaders realiseren de
provincies uiterlijk in 2018 de herijkte
nationale Ecologische Hoofdstructuur (EHS),
een provincie- en landsgrens-overschrijdend
natuurnetwerk. Autowegen, spoorwegen en
waterwegen zijn belangrijke oorzaken van
versnippering van natuur en landschap. Het
treffen van ontsnipperende maatregelen aan
de rijksinfrastructuur is een belangrijk middel
om de EHS te realiseren.
Oplossing Het Meerjarenprogramma
Ontsnippering (MJPO) is het beleidskader om
versnippering, veroorzaakt door bestaande
rijksinfrastructuur, op effectieve wijze op te
lossen door maatregelen zoals ecoducten,
faunatunnels of diervriendelijke oevers. Dit
gebeurt door een gebiedsgerichte benadering
waarbij samenwerking met provincies,
uitvoerende diensten en terreinbeheerders
centraal staat. In het MJPO zijn per provincie
alle ontsnipperingsknelpunten opgenomen
die een belangrijke belemmering vormen
voor de realisering van de Ecologische
Hoofdstructuur (EHS).

Financiën Het MJPO wordt gefinancierd door
de ministeries van EL&I en I&M. EL&I heeft
tot 2011 via het Investeringsbudget Landelijk
gebied (ILG) bijgedragen aan maatregelen die
met name bedoeld zijn om tussen grote
natuurgebieden robuuste verbindingszones
aan te leggen. In de herijkte EHS zijn deze
geschrapt (EHS wordt vermoedelijk deze
zomer herijkt). IenM reserveert voor de
periode vanaf 2005 tot en met 2018 voor
ontsnipperende maatregelen aan de
rijksinfrastructuur € 250 mln, waarvan tot en
met 2014 € 150 mln al is belegd.

2012: de bijdragen aan maatregelen t.b.v.
robuuste verbindingszones is geschrapt.

Uitvoering Het MJPO is opgesteld door de
ministeries van IenM en EL&I (voormalig
VenW, VROM en LNV). Het ministerie van
IenM is verantwoordelijk voor de uitvoering
en neemt tevens het initiatief tot de jaarlijkse
actualisatie van de programmering. De kaart
hiernaast geeft een overzicht van de stand
van zaken voor de knelpunten per 1 januari
2011.

Doelstelling In 2018 zijn de belangrijkste
barrières voor de EHS, veroorzaakt door
rijkswegen, spoorwegen en rijkswaterwegen
opgeheven.
MIRT Projectenboek 2012 | 48

Meerjarenprogramma
Ontsnippering (MJPO)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Natuur
IenM
Realisatie

Stand van zaken eind 2010
Knelpunt
Knelpunt gereed
Knelpunt gedeeltelijk gereed
Knelpunten prioritair
Rijkswegen
Spoorlijnen
Vaarwegen
Provinciegrenzen
Oorspronkelijke Ecologische
		 Hoofdstructuur (1990)

MIRT Projectenboek 2012 | 49

Grensoverschrijdend
spoorvervoer

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •
•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Naar aanleiding van de initiatiefnota
‘Grenzeloos Genoegen’ is in de Beleidsbrief
aan de Tweede Kamer van 26 november
2008 geconstateerd dat meer aandacht
noodzakelijk is voor grensoverschrijdende
treinverbindingen. Mede tegen de achtergrond van de Mobiliteitsaanpak is internationale mobiliteit belangrijk voor de ontwikkeling van Nederland. Tevens zijn er diverse
belemmeringen voor de ontwikkeling van
nieuwe verbindingen, die weggenomen
moeten worden. Het gaat om verbindingen
en maatregelen ter stimulering van internationaal personenvervoer. In het Regeerakkoord
is de ambitie van het kabinet verwoord. Er
komt een grensoverschrijdende ontwikkeling
van het treinverkeer in grensregio’s waaronder aansluiting op buitenlandse hogesnelheidslijnen. Daarnaast worden de grensregio’s beter bereikbaar voor treinverkeer.
Oplossing Eén van de oplossingsrichtingen
betreft mede-investeringen van IenM in de
ontwikkeling van grensoverschrijdende
regionale treinverbindingen. Door decentrale
overheden wordt thans gestudeerd op
meerdere mogelijkheden voor grensoverschrijdend spoorvervoer. Dit heeft tot de start
geleid van de pilot Hengelo-Bad Bentheim op
12 december 2010. IenM draagt € 1,7 mln bij
aan deze 3 jaar durende pilot. Daarnaast
draagt IenM € 6 mln bij aan de verbinding
Maastricht-Lanaken. In opdracht van het
ministerie van IenM wordt een gecombineerde verkenning- en planstudie voor Heerlen -

Herzogenrath uitgevoerd. Voor dit project is
€ 23,8 mln beschikbaar.

2010: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning Nog geen tijdschema aanwezig, er
lopen op dit moment diverse initiatieven die
IenM waar nodig en mogelijk zal ondersteunen. Deze initiatieven betreffen onder meer
de verbinding Heerlen-Aachen, EnschedeGronau, Groningen-Leer en de lightrailverbinding Maastricht-Lanaken.

2011: het project is aangepast naar
aanleiding van het amendement
Koopmans/Cramer (TK 32123 A, nr 16).
2012: het projectbudget is verlaagd als
gevolg van de overboeking naar hoofdstuk
XII (BDU) ten behoeve van de bijdrage aan
de pilot Hengelo-Bad Bentheim.

Financiën Taakstellend budget: € 43 mln (incl.
BTW).
Politiek/bestuurlijk Amendementen: tijdens
de kamerbehandeling van de begroting 2009
is het amendement Cramer/Koopmans (TK
31700 A, nr 71) aangenomen. Dit amendement reserveert € 20 mln voor investeringen
in internationale/regionale spoorweginfrastructuur.
Naar aanleiding van het amendement
Koopmans/Cramer (TK 32123 A, nr 16) is een
bedrag van € 23,8 mln toegevoegd aan het
budget. Dit budget wordt, met het oog op een
snelle verbinding tussen Sittard en Aken,
ingezet voor de optimalisering van het traject
Sittard-Heelen-grens (Aken), waaronder in
ieder geval de aanleg van een tweede
geëlektrificeerd spoor tussen Heerlen en
Heerlen de Kissel.

MIRT Projectenboek 2012 | 50

MIRT Projectenboek 2012 | 51

Gebied Nationaal
Programma Hoogfrequent Onderwerp
Spoorwegen goederen
Spoorvervoer 		 personen
Ministerie IenM
Fase Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

•
• • •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De LMCA Spoor heeft inzicht gegeven
in de kansen en mogelijkheden van hogere
frequenties op het spoor en het verwerken
van het groeiende goederenvervoer.

kamerdebat diverse studies gaande over een
nog intensiever gebruik van de Betuweroute,
mogelijkheden van de binnenvaart en een
lange termijn perspectief goederenvervoer.

Oplossing Er zijn vier speerpunten:
•	Hoogfrequent spoorvervoer op de drukste
trajecten in de Randstad.
•	Samenhangende regionale OV-systemen
waarvan het spoorvervoer – met name de
Sprinters – de ruggengraat vormt.
•	Kwalitatief goede reistijden naar de
landsdelen.
•	Toekomstvaste routestrategie
spoorgoederenvervoer.
Op basis van de voorkeursbeslissing PHS
(op grond van de planstudies) zijn er nu de
volgende werkpakketten (zie ook de 5e
voortgangsrapportage van 11 maart 2011):
•	Reizigerscorridor Alkmaar-Amsterdam
•	Reizigerscorridor
Amsterdam-Utrecht-Eindhoven
•	Reizigerscorridor Schiphol-UtrechtArnhem/Nijmegen
•	Reizigerscorridor Den
Haag-Rotterdam-Breda
•	Reizigerscorridor Breda-Eindhoven
•	Routering goederenvervoer Zuid
Nederland
•	Routering goederenvervoer Oost
Nederland
De studies gaan ook in op eventuele effecten
op de rest van het spoornet en ketenvoorzieningen voor onder andere fiets en auto.
Tevens zijn er naar aanleiding van het

Planning Diverse OTB’s/TB’s/MER’s: vanaf
2012 (afhankelijk per werkpakket).
Start realisatie: vanaf 2012 (afhankelijk per
werkpakket).
Financiën Voor PHS is een programmabudget
beschikbaar van in totaal € 2.841 mln (incl.
externe veiligheid, geluid, overwegen,
transfer, ketenvoorzieningen, onderhoud,
onzekerheidsmarge 40%). Dit is excl. OV SAAL
en spoorcorridor Delft en incl. sporendriehoek
Noord-Nederland (conform motie Koopmans
(TK 27658, nr 41)).
Politiek/bestuurlijk Zoals toegezegd in het
AO van 2 oktober 2008 is vóór de zomer
2010, op 4 juni 2010, door het kabinet een
voorkeursbeslissing genomen over de
invulling van PHS. (TK 32404, nr 1). Dit is
tevens de vierde voortgangsrapportage. Het
betreft een besluit over de vier planstudies
PHS. Gelet op de onderlinge samenhang van
maatregelen en corridors en het behoud van
flexibiliteit, is PHS vooralsnog niet opgesplitst
in losse projectbladen voor de vier specifieke
planstudies. Voor de sporendriehoek
Noord-Nederland (deel RSP) en OV SAAL zijn
vanwege de separate besluitvormingstrajecten wel aparte projectbladen opgenomen.

2010: tijdens het AO van 2 oktober 2008
is toegezegd dat besluitvorming over PHS
vóór de zomer van 2010 plaatsvindt.
2011: op 4 juni 2010 heeft het kabinet
een voorkeursbeslissing genomen over de
invulling van PHS. Hiermee is een integraal
maatregelpakket gemoeid van in totaal
circa € 3 mld (excl. OV SAAL, sporendriehoek Noord Nederland). In dit bedrag is
tevens extra onderhoud opgenomen.
2012: de voorkeursbeslissing is op 7
oktober en 4 november 2010 in de
Tweede Kamer behandeld. De uitwerkingsfase in januari 2011 gestart, waarbij
ook de diverse aangenomen moties in het
kamerdebat worden betrokken.
In het Regeerakkoord zijn taakstellingen
afgesproken voor bovenwettelijke
inpassing, aanpassing omgevingsrecht en
toepassing PPS. Voor dit project betreft
het een bedrag van € 194 mln. Intentie is
dat deze taakstellingen op PHS worden
gerealiseerd. Daarnaast is een bedrag van
€ 4,6 mln toegevoegd van IF 14.03.01
Concrete projecten ten behoeve van de
planstudie sporendriehoek Noord
Nederland Groningen-Leeuwarden.
Voor de periode 2012-2020 is totaal € 4,1
mln overgeboekt naar HXII omdat vanaf
2012 materiële en personele uitgaven
daarop worden verantwoord.

MIRT Projectenboek 2012 | 52

Gebied Nationaal
Programma Hoogfrequent Onderwerp
Spoorwegen goederen
Spoorvervoer 		 personen
Ministerie IenM
Fase Planstudie

Studiegebied
1. Schiphol-Almere
		 2. Utrecht-’s-Hertogenbosch
		 3. Utrecht-Arnhem
		 4. Den Haag-Rotterdam
Onderzoeksgebied
1. Schiphol-Almere-Lelystad
		 2. Alkmaar-Utrecht-Eindhoven
		 3. Utrecht-Arnhem-Nijmegen
		 4. Schiphol-Den Haag-Rotterdam-Eindhoven
Reistijden landsdelen

MIRT Projectenboek 2012 | 53

AKI-plan en
veiligheidsknelpunten

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het railveiligheidsbeleid is gericht op
het streven naar permanente verbetering van
de veiligheid (zie Kadernota Railveiligheid). De
meeste dodelijke slachtoffers in het railvervoer vallen bij botsingen op overwegen. In de
Tweede Kadernota Railveiligheid is als
mijlpaal voor 2010 opgenomen dat het
meerjarig gemiddelde van het aantal
dodelijke slachtoffers op overwegen op 24 of
minder uit komt. Dat is een halvering ten
opzichte van 1985. Deze mijlpaal is bereikt .
Maatregelen die zijn uitgevoerd betreffen
onder meer het sluiten van spoorwegovergangen en de ombouw van ca. 600 overwegen met Automatische Knipperlicht
Installaties naar overwegen met
Automatische Halve Overweg
Bomeninstallaties en het nemen van
Verbetering Veiligheid Overwegen (VVO-)
maatregelen, gericht op het bewerkstelligen
van veilig gedrag van weggebruikers.
Op 28 juni 2010 is de Derde Kadernota
Railveiligheid uitgebracht . Deze nota is een
vervolg op de Eerste en Tweede Kadernota
Railveiligheid uit 1999 respectievelijk 2004.
Het beleid voor de periode tot 2020 is erop
gericht het huidige hoge veiligheidsniveau
duurzaam te bestendigen door te streven
naar permanente verbetering van de
veiligheid van het railvervoer.

Oplossing Ingezet wordt op maatregelen die
naar verwachting het meest kosten/
baten-effectief zijn. In 2002 is als voortzetting
van het AKI-veiligheidsknelpunten programma het Programma Verbetering Veiligheid
Overwegen (PVVO) opgesteld. Dit programma
is in 2005 geëvalueerd en geactualiseerd voor
de periode 2005-2010 (zie TK 29893, nr 4 en
nr 80). ProRail heeft in 2010 een nieuw plan
van aanpak opgesteld gericht op het verder
verbeteren van de overwegveiligheid . In het
actieplan komen kosteneffectieve maatregelen aan de orde gericht op veiligheid op
overwegen.
Verbeteringen worden uitgevoerd middels
afronding van de lopende PVVO projecten en
de maatregelen zoals opgenomen in het
actieplan ‘uitwerking overwegenbeleid
2010-2020’. Voor verbetering van de
overwegveiligheid worden waar nodig ook
middelen beschikbaar gesteld in het kader
van lopende MIRT projecten zoals NaNov
(goederenroute Elst-Deventer-Twente) en
PHS. In het kader van deze projecten krijgt de
overwegproblematiek de nodige aandacht.
Planning Realisatie: 2001-2015

2007: uit FES-impuls 2006 is besloten om
€ 16 mln toe te voegen aan het budget
voor ongelijkvloerse kruising op spoorlijn
Gouda-Rotterdam (Moordrecht).
2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2009: de middelen voor de ongelijkvloerse kruising bij Moordrecht (€ 16 mln excl.
BTW, € 20 mln incl. BTW), zijn, gelet op de
samenhang, overgeheveld naar art. 12.03
(project aansluiting Moordrecht).
Realisatie zal via dat artikelonderdeel
plaatsvinden. Het beleid m.b.t. het
opheffen van overwegen is aangescherpt
(TK 29893, nr 68). Overwegen blijven open
voor zover veiligheid dit toelaat.
2010: vanuit het AKI-plan en veiligheidsknelpunten is € 7 mln overgeboekt als
gedeeltelijke financiering van het nieuw
opgenomen project Spoorwegovergang
Soestdijkseweg te Bilthoven (dit betreft
het vervangen van de gelijkvloerse
spoorwegovergang-de meest ongevalsgevoelige overweg van Nederland-door een
ongelijkvloerse spoorwegovergang voor
het snel- en langzaam verkeer).

Financiën Taakstellend budget: € 366 mln.
2011: PVVO (voorheen AKI-plan en
veiligheidsknelpunten) is afgerond. Nog
enkele projecten in uitvoering.

MIRT Projectenboek 2012 | 54

BB21

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige spoorwegtechnieken en
-systemen voldoen niet meer, deels door
veroudering, deels door vraag naar nieuwe
transportconcepten en exploitatievormen,
toenemende verkeersintensiteit, hogere
rijsnelheden en vraag naar interoperabiliteit
door invoering van Trans Europese
Netwerken.

in 2012 worden opgeleverd en afgesloten.

Oplossing Het programma BB21 behelst de
ontwikkeling en invoering van 4 categorieën
nieuwe deelsystemen:
1.	Ontwikkeling van (ETCS) beveiligingssys­
temen voor een veilige afwikkeling van het
treinverkeer.
2.	Ontwikkeling van beheersingssystemen
voor ondersteuning bij de
treindienstleiding.
3.	Ontwikkeling en landelijke invoering van
een mobiel communicatiesysteem
(GSM-R), onder andere ter vervanging van
het verouderde Telerail; dit is geïmplementeerd en operationeel.
4.	Ontwikkeling van tractie energievoorziening 25kV voor hogere snelheden en
hogere belasting. De systemen worden
deels ingevoerd op de Betuweroute, de
HSL-Zuid en de uitbreiding van
Amsterdam-Utrecht naar 4-sporig.

Politiek/bestuurlijk De spoorsector heeft
eind 2010 bij het ministerie van IenM een
subsidieverzoek met plan van aanpak
ingediend om een implementatievoorstel
voor de bredere invoering van ERTMS op te
stellen. Dat moet in 2013 worden afgerond.
Een nadere beschrijving hiervan is te vinden
onder het MIRT-project ERTMS-pilot
Amsterdam-Utrecht en ERTMSexpertisecentrum.

Financiën Taakstellend budget: € 158 mln.
De onderdelen die betrekking hebben op het
bestaande net worden meegenomen in het
kader van het meerjaren vervangingsplan.
Financiering vindt plaats via het programma
Beheer en Onderhoud.

2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2009: de deelprojecten met betrekking tot
de invoering van GSM-R en de ontwikkeling van tractie-energievoorziening met 25
kV zijn afgesloten. De budgetten van deze
deelprojecten zijn vanwege de afronding
van het totale budget afgehaald.
Vanwege de vertraging bij de ingebruiknames van het A15-tracé en van de
Havenspoorlijn en de als gevolg hiervan
extra benodigde faseringsstappen, zijn
meerkosten opgetreden; hiertoe moest
het budget verhoogd worden met
€ 8,3 mln.

Planning
Start realisatie: 1999
Oplevering: divers; de deelsystemen 3 en 4
zijn inmiddels opgeleverd en afgesloten.
Deelsystemen 1 en 2 zullen naar verwachting
MIRT Projectenboek 2012 | 55

ERTMS-pilot Amsterdam-Utrecht
en ERTMS expertisecentrum

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In het kader van het MIRT-project
Integrale spooruitbreiding AmsterdamUtrecht is op dit traject het treinbeveiligingssysteem ERTMS aangelegd. Over de te volgen
aanpak bij de verdere implementatie van
ERTMS op de landelijke hoofdspoorweginfrastructuur is nog geen eensluidende visie. Op
basis van een maatschappelijke kosten/
baten-analyse van verschillende ERTMSimplementatiestrategieën is gebleken dat het
wenselijk is om meer praktijkervaring op te
doen met ERTMS, alvorens te besluiten over
de te volgen ERTMS-implementatiestrategie.
Het ERTMS-traject Amsterdam-Utrecht lijkt
hiervoor het meest geëigend.

Planning
Start realisatie: 2011
Oplevering: 2013

’12

2012: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financiën
Taakstellend budget: € 47 mln .
Politiek/bestuurlijk Amendement Slob c.s
(TK 32 500 A, nr. 65) en motie Anker/Mastwijk
(TK 32 351, nr. 8).

Oplossing Een aantal treinen zal voorzien
worden van ERTMS. Door uitvoering van
baan-trein-integratie-testen zullen hiervoor
‘Vergunningen Voor Indienststelling’ worden
verkregen. Vervolgens zullen deze treinen op
het traject Amsterdam-Utrecht onder ERTMS
gaan rijden met maximum snelheden van
160 km/uur. De praktijkervaring en expertise
op het gebied van ERTMS die hiermee wordt
opgedaan zal gebruikt worden om verschillende ERTMS-implementatiestrategieën te
beoordelen op kosten en baten. Op basis
hiervan zal een ERTMS-implementatie­
voorstel worden gemaakt.

MIRT Projectenboek 2012 | 56

Intensivering Spoor in Steden,
fase 1 en fase 2

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op veel plekken in Nederland
doorsnijdt het spoor stedelijk gebied. Dat is
vaak geen probleem. Maar soms ook wel,
omdat zo’n spoorlijn allerlei ruimtelijke
ontwikkelingen in de steden tegenhoudt en
knelpunten geeft op het gebied van geluid en
veiligheid.
Oplossing Er is in eerste instantie € 300
miljoen uitgetrokken om knelpunten als
gevolg van spoordoorsnijdingen in gemeenten op de lossen. Daarvoor is in 2006 de
‘Regeling eenmalige uitkering spoorse
doorsnijdingen’ opgesteld. Gemeenten
konden tot 1 juni 2006 een aanvraag voor een
eenmalige bijdrage voor hun plannen
indienen. Het ging om een bijdrage die
gemeenten moest helpen in de plannen die zij
al hadden. Alleen gemeenten die om of aan
het spoor gelokaliseerd zijn en hier hinder van
ondervinden, kwamen in aanmerking voor
een bijdrage. Uiteindelijk zijn 61 subsidieaanvragen gehonoreerd en is de regeling
daarmee uitgevoerd.
Mede door dit succes heeft het kabinet, via de
Begroting 2009, voor een tweede tranche
spoorse doorsnijdingen € 142 miljoen ter
beschikking gesteld. Ook deze tweede tranche
is erop gericht decentrale overheden te
stimuleren om bestaande plannen op korte
termijn uit te voeren. De uitvoering is
vastgelegd in de ‘Circulaire Spoorse doorsnijdingen tweede tranche’. Deze is op 17
november 2008 vastgesteld. Het doel van de

circulaire blijft het toekennen van een
uitkering voor de uitvoering van projecten die
moeten leiden tot het opheffen of verminderen van knelpunten rondom het spoor. De
inhoudelijk criteria (Stedelijke bereikbaarheid,
Kwaliteit leefomgeving, Veiligheid en
Spoorgebruik) zijn gehandhaafd, waarbij de
plannen tenminste moesten scoren op
Stedelijke bereikbaarheid en één van de
andere criteria. Het gemeentebestuur moet
onveranderd aantonen dat het project voor
honderd procent financieel gedekt is, inclusief
een IenM-uitkering van ten hoogste 25%.

2010: deel van het nog niet bestede
budget tranche I is ingezet als dekking voor
het project Grensoverschrijdend
Spoorvervoer.
2011: resterend deel tranche I is ingezet
als dekking voor het project Spoorzone
Ede en de middelen voor tranche II
(€ 143,6 mln) zijn overgeboekt naar het
Gemeentefonds.

Aanvragen konden vanaf 27 november 2008
worden ingediend tot uiterlijk 1 juli 2009.
Uiteindelijk zijn 37 aanvragen gehonoreerd en
is de circulaire daarmee uitgevoerd.
Planning
Start realisatie: divers
Oplevering: divers
Financiën Taakstellend budget tranche I:
€ 245 mln. De middelen voor tranche II zijn
overgeboekt naar het Gemeentefonds.

MIRT Projectenboek 2012 | 57

Kleine stations

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning

• •
• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het regionale belang dat is verbonden aan het openen van een station moet
worden afgewogen tegen het belang dat is
gekoppeld aan snelle verbindingen tussen
stedelijke centra en landsdelen. Deze
belangenafweging speelt met name bij
stations die gedacht zijn aan spoorlijnen waar
het hoofdrailnetvervoer en/of goederenvervoer op wordt afgewikkeld.
Oplossing De minister neemt het aanlegbesluit op basis van de projectnota van de
spoorwegbeheerder ProRail. De projectnota
bevat, naast de raming van kosten op basis
van een definitief ontwerp, een beoordeling
van het effect van het station op de functionaliteit van de infrastructuur, meer bepaald het
effect op reistijden en aantal extra reizigers.
Vanwege het beperken van negatieve
reistijdeffecten is goede inpassing in de
dienstregeling van belang. IenM toetst of alle
kosten van aanleg, inpassing in de dienstregeling én beheer zijn gedekt, alsmede of de
bediening van het nieuwe station is
gegarandeerd.

Planning
Start realisatie: divers
Oplevering: divers
Financiën Decentrale financiering.
Subsidiebronnen MIRT:
•	Programma Aanleg nieuwe stations:
budget € 80 mln;
• Projectbudget VleuGel/RandstadSpoor;
• Projectbudget RegioNet.
Politiek/bestuurlijk In het voortgezet AO
Nieuwe stations dd. 19-5-2010 (TK 31801, nr
9) is toegezegd de initiatieven voor nieuwe
stations onder de decentrale overheden te
inventariseren. Uit de inventarisatie blijkt dat
onder de decentrale overheden plannen zijn
voor een zestigtal nieuwe stations voor de
periode na 2013. Over deze inventarisatie is
de Kamer geïnformeerd door de minister van
IenM (TK 31 801, nr 7).

2009: projectblad is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2010: Helmond Brandevoort is uit het
projectbudget gehaald en overgeheveld
naar het project Nazorg gereedgekomen
lijnen/halten. Tevens is er uit het project
Fileproof een bedrag van € 2,1 mln
overgeheveld ter bekostiging van een
rijksbijdrage aan dit station.
2011: in het kader van het Actiepro­
gramma 5% groei op het spoor loopt een
planstudie naar de mogelijkheid van een
station Keukenhof. Vanuit het actieprogramma is naar aanleiding van deze
planstudie een bedrag van € 5 mln
toegevoegd aan het budget voor de aanleg
van Kleine Stations.
2012: verlaging van het programmabudget met € 1 mln wordt veroorzaakt door
het niet meer opnemen van gerealiseerde
en formeel vastgestelde planstudieuitgaven.

De kosten van het basisstation zijn in dat
geval subsidiabel ten laste van het programma Aanleg nieuwe stations tot een maximum
van € 6,4 mln incl. BTW. De minister neemt
dan tevens een subsidiebesluit. Een alternatieve mogelijkheid voor subsidie van nieuwe
stations is de projectfinanciering als onderdeel van lopende projecten zoals RegioNet en
VleuGel.
MIRT Projectenboek 2012 | 58

Kleine stations

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Nieuw geopende en te openen stations (aanlegbesluit/subsidiebesluit)
Planstudies en projectstudies ProRail naar nieuwe stations
Geopende stations 2010-2011
MIRT aanleg-/subsidiebesluit 2010-2011 (incl. prognose opening en rijksbijdrage)
Lopende planstudies (MIRT) ProRail (MIRT, prognose opening)
	Lopende planstudies ProRail (in opdracht van derden)

Geopende stations 2010-2011
1. 	Station Maarheeze, geopend juni 2010.
Bijdrage van €1,75 mln (incl. BTW) uit
budget File-proof
2. 	Station Heerlen Woonboulevard,
geopend juni 2010. Bekostigd door
provincie ten laste van projectbudget
lightrail Zuid-Limburg
3. 	Station Utrecht Terwijde (definitief),
geopend december 2010.
Integraal onderdeel van projectbeschikking MIRT-VleuGel/RandstadSpoor
4. 	Station Houten Castellum (definitief),
geopend december 2010.
Integraal onderdeel van projectbeschikking MIRT-VleuGel/RandstadSpoor
5. 	Station Emmen Zuid (verplaatsing
Emmen Bargeres), geopend mei 2011.
MIRT bijdrage uit programma aanleg
nieuwe stations €1,52 mln ex BTW
6. 	Station Veendam geopend mei 2011.
Bijdrage uit Regiospecifiek pakket
Noorden des Lands
MIRT aanleg-/subsidiebesluit 2010-2011
(incl. prognose opening en rijksbijdrage)
7. 	Station Sassenheim, opening december
2011 (DR 2012). MIRT bijdrage uit
programma aanleg nieuwe stations
€5,85 mln ex BTW
8. 	Station Groningen Europapark (definitief), opening DR 2012. MIRT bijdrage uit
programma aanleg nieuwe stations € 5,3
mln ex BTW
9. 	Station Maastricht Noord, opening juni
2012. MIRT bijdrage uit programma
aanleg nieuwe stations € 4,6 mln incl
BTW
10. 	Station Utrecht Leidsche Rijn Centrum,
opening december 2012
11. 	Station Utrecht Vaartsche Rijn, opening
2015. Integraal onderdeel van projectbeschikking MIRT-VleuGel/RandstadSpoor
12. 	Station Dronten (DR 2013, projectbudget
Hanzelijn)

Lopende planstudies (MIRT) ProRail
13. 	Station Halfweg/Zwanenburg (RegioNet,
DR 2013)
14. 	Station Almere Poort (RegioNet, DR
2013)
15. 	Station Nijmegen Lent (Programma
aanleg nieuwe stations, definitief station.
DR 2013)
16. 	Station Hengelo Gezondheidspark (DR
2013, onder voorbehoud sluiten
projectovereenkomst)
17. 	Station Barneveld Zuid (DR 2013)
18. 	Station BleiZo (Programma aanleg
nieuwe stations, DR 2014)
Lopende projectstudies ProRail (in
opdracht van derden)
19. 	Station Hoevelaken (DR 2013, afhankelijk
van bestemmingplanprocedure)
MIRT Projectenboek 2012 | 59

Actieplan ‘Groei op het spoor’

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase

•
•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het Actieplan ‘Groei op het Spoor’ is
opgesteld in 2007 als uitwerking van het
regeerakkoord Balkenende IV en heeft een
looptijd van 2008-2012 en zet in den brede in
op het aantrekkelijker maken van de trein
voor meer reizigers. Het Actieplan had als
ambitie een jaarlijkse groei van 5% van het
aantal reizigerskilometers per trein, overeenkomstig de groei van het aantal reizigerskilometers per spoor in 2005 en 2006.
Oplossing Gedurende de periode 2008-2012
de groei van 5% vasthouden, door het
gebruik van de trein aantrekkelijker te maken
voor steeds meer mensen. Als opmaat
daartoe heeft het kabinet het Actieplan ‘Groei
op het spoor’ opgesteld, dat is gepresenteerd
bij de beleidsbrief van 19 november 2007 (TK
29644, nr 85). In 2010 is gekeken naar de
voortgang van het Actieplan in de midterm­
review. Daarop is op 18 februari 2010 het
Nieuwe Actieplan (TK 29984, nr 216)
gepresenteerd, dat voortborduurt op het
bestaande actieplan. De maatregelen uit het
Nieuwe Actieplan vormen een integraal
pakket. Deze maatregelen dragen structureel
bij aan de groei, zijn binnen enkele jaren
uitvoerbaar en worden gedragen door de
belangrijke stakeholders uit de spoorsector,
decentrale overheden en consumentenorganisaties. De maatregelen zijn onderverdeeld
in vijf clusters, die alle onderdelen beslaan die
de reiziger doorloopt in zijn treinreis:
- Voor- en natransport: bijvoorbeeld aanleg
van extra fietsenstallingen en P+R-terreinen,

aanpak van weesfietsen en veraangenamen
van wachtruimtes op stations.
- Informatievoorziening: bijvoorbeeld
verbetering van informatievoorziening op
stations en treintraining voor senioren.
- Treinaanbod: bijvoorbeeld extra treinen in
de daluren en in de spits.
- Kaartjes en kennismaking: bijvoorbeeld
vervolgaanbod voor pas-afgestudeerden.
- Spreiding van mobiliteit: bijvoorbeeld
mobiliteitsanalyses voor bedrijven en
individuele reizigers.
Planning
2007: opstellen Actieplan
2008-2012: uitvoeren Actieplan
Financiën Voor de maatregelen is in totaal
circa €175 mln beschikbaar. In het Actieplan is
dit budget toegedeeld aan de 29 maatregelen. Gaandeweg vindt en heeft er een nadere
invulling van de budgetten plaatsgevonden
over de exacte maatregelen en hiermee
samenhangend de verdeling over het Infra­structuurfonds (artikel 13) en Hoofdstuk XII.
Politiek/bestuurlijk Het Actieplan is
onderdeel van de korte en middellange
termijn spoorambities, die zijn gepresenteerd
in de beleidsbrief van 19 november 2007. Het
actieplan is bijgesteld en aangeboden aan de
Kamer bij de brief van 18 februari 2010
(behandeld 24 maart 2010). Tweemaal per
jaar wordt de voortgang gerapporteerd aan de
Tweede Kamer (samen met PHS/OV-SAAL).

2009: het actieplan is nieuw opgenomen
in het MIRT.
2011: het Actieplan is geactualiseerd o.b.v.
de Midterm Review en aan de Tweede
Kamer aangeboden.
2012: het huidige regeerakkoord bevat
een subsidietaakstelling. Voor de invulling
hiervan zijn enkele maatregelen uit het
Actieplan beëindigd en uitgesteld wat
betekent dat ca € 35 mln niet aan de
groeiambitie voor de periode 2008-2012
zal worden uitgegeven (budget is dus met
€ 35 mln verlaagd). Hierover is de Tweede
Kamer met de ‘vijfde voortgangsrapportage PHS en Actieplan Groei op het Spoor’
geïnformeerd. Concreet betekent dit dat in
het kader van de maatregel ´kaartsoorten
en kennismakingsacties´ twee in
ontwikkeling zijnde kortingsacties om
nieuwe doelgroepen kennis te laten
maken met het reizen per trein, niet
worden doorontwikkeld. Van alle
maatregelen uit het Actieplan waren deze
kortingsacties het minst structureel.
Daarnaast is de uitvoering van de
maatregel ‘shuttleservices tussen stations
en bedrijfslocatie’ gestopt omdat tijdens
de uitvoering is gebleken dat er toch geen
blijvend effect van de maatregelen viel te
verwachten.

MIRT Projectenboek 2012 | 60

•

Bovenbouwvernieuwing

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

• •

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De gemiddelde leeftijd van het spoor
neemt, indien er geen vervanging plaatsvindt,
toe. Vanaf een bepaalde leeftijd leidt dit
enerzijds tot een toename van de onderhoudskosten, anderzijds kan het nodig zijn
om de functionaliteit te beperken om
zodoende de veiligheid te garanderen. Dit kan
bijvoorbeeld door snelheidsbeperkingen en/
of aslastbeperkingen. Het vervoer per trein
zou daardoor minder aantrekkelijk worden
voor zowel personenvervoer als goederenvervoer. Op langere termijn kan het nodig zijn
om, omwille van de veiligheid, de betreffende
lijn zelfs te sluiten.

Planning
Start uitvoering: 2004
Oplevering: divers
Financiën Raming kosten: € 1,3 mld
(periode 2011-2016).

2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2009: aanpassingen i.v.m. opschuiven
reeks van 2007-2012 naar 2008-2013,
inclusief prijspeilcorrectie.
2011: budget is verlaagd i.v.m. het
verwerken van de taakstellende
efficiencykorting.

Oplossing Het beperken van de functionaliteit en het stijgen van de onderhoudskosten
kan voorkomen worden door de infrastructuur elementen op tijd te vervangen, voordat
de onderhoudskosten te sterk toenemen en
voordat verlies aan functionaliteit optreedt.
Voor het onderdeel bovenbouw (rails en
dwarsliggers) is hiervoor een programma
opgezet. Hierbij wordt per jaar gemiddeld
ongeveer 80-100 km bovenbouw vervangen.
Dit is een continu proces, dat elk jaar zal
plaatsvinden. Op het moment dat het ‘laatste’
stuk oude spoor is vervangen, is het alweer
nodig om het eerste vervangen stuk spoor
opnieuw te vervangen. Nadere informatie
over bovenbouwvernieuwingen wordt
gegeven in het jaarlijkse beheerplan van
ProRail.

MIRT Projectenboek 2012 | 61

’12

Project Reistijdverbetering

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

• • •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de discussies over de NS dienst­
regeling 2007 lag de nadruk op de reistijden
van, naar, binnen en tussen de landsdelen.
Er zijn maatregelen nodig om de reistijden op
deze trajecten te verbeteren.
Oplossing In de brief aan de Tweede Kamer
van 18 december 2006 (TK 29984, nr 82) zijn
hiervoor maatregelen op het gebied van
alternatieve bedieningsmodellen, efficiëntere
benutting van goederenpaden, plannormen
en infrastructuur genoemd.
De infrastructurele maatregelen betreffen:
•	Aanleg van een extra perron te Deventer
(€ 15,5 mln).
•	Uitbreiden van een wachtspoor bij Beilen
(€ 4,8 mln).
•	Infrastructurele versnellingsmaatregelen
op het baanvak Sittard-Heerlen (€ 23,8
mln).
Daarnaast zijn maatregelen voorgesteld met
betrekking tot rijden met 160 km/uur op
daarvoor reeds geschikte baanvakken (Den
Haag-Hoofddorp, Amsterdam-Utrecht,
Boxtel-Eindhoven en de Flevolijn.
Planning
Start uitvoering: 2007
Oplevering: vanaf 2008
FinanciënTaakstellend budget: € 19,7 mln.

Politiek/bestuurlijk Het budget voor de
infrastructurele reistijdverbetermaatregelen
bij de begroting voor 2007 vastgelegd
(amendement Van Hijum/Dijksma, TK 30800
A, nr 18).
Brieven: 18 december 2006 (TK 29984, nr 82)
over de aangekondigde maatregelen.
21 januari 2008 (TK 29984, nr 115) over
nadere invulling van het pakket infrastruc­
turele maatregelen. Op 10 april 2008 heeft
de Kamer ingestemd met de voorgestelde
maatregelen bij Deventer, Beilen en
Sittard-Heerlen.
Conform amendement Slob c.s. (TK 32500 A,
nr. 65) zijn middelen uit dit budget ter
beschikking gesteld voor de inbouw van
ERTMS-apparatuur in treinen en voor de
systeemontwikkeling van toepassingen die
gebruik maken van ERTMS-componenten.
Het doel hiervan is de spoorprestaties te
verbeteren en de implementatie van ERTMS
te versnellen.
Conform de afspraken uit het bestuurlijk
overleg MIRT najaar 2010 worden de
middelen voor het project Wachtspoor Beilen
ingezet voor verlenging van het wachtspoor
Meppel en toegevoegd aan de motie
Koopmans (TK 27658, nr. 41). Dit gezien de
grotere flexibiliteit die Meppel biedt ten
behoeve van het conflictvrij plannen van
reizigers- en goederenverkeer.

2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2010: verhoging budget in verband met
verhoging van het eenmalig subsidieaanbod voor ombouw materieel.
2011: budget is naar aanleiding van
amendement Koopmans/Cramer (TK
32123 A, nr 16) verlaagd met € 23,8 mln.
Deze middelen zijn toegevoegd aan het
project Grensoverschrijdend Spoorvervoer
(IF 13.05.01) en worden ingezet voor de
optimalisering van het traject
Sittard-Heerlen-Grens(-Aken).
2012: budget is naar aanleiding van
amendement Slob c.s. (TK 32500 A, nr. 65)
verlaagd met € 37,5 mln en in aanvulling
daarop met € 9,3 mln. Deze middelen
worden ter beschikking gesteld van het
project ERTMS-pilot Amsterdam-Utrecht
en ERTMS-expertisecentrum.
Budget is met € 6 mln verlaagd door de
middelen voor wachtspoor Beilen in te
zetten voor het wachtspoor Meppel en
deze toe te voegen aan de middelen voor
de motie Koopmans ((TK 27658, nr. 41).

MIRT Projectenboek 2012 | 62

MIRT Projectenboek 2012 | 63

Punctualiteits-/
capaciteitsknelpunten
tweede fase Herstelplan Spoor

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om de doelstellingen van de Nota
Mobiliteit te kunnen behalen moet een aantal
knelpunten op het gebied van punctualiteit
en/of capaciteit worden opgelost.

van de Nota Mobiliteit. Met behulp van een
MKBA worden de best scorende oplossingen
gezocht voor de knelpunten zoals opgenomen in bijgevoegde tabel.

Het Herstelplan Spoor (tweede fase) is
ontstaan naar aanleiding van de visie
Benutten en Bouwen: een intensievere
benutting van het spoorwegnet is mogelijk als
het onderhoud op orde is en als een aantal
knelpunten op het net is opgelost. Op basis
hiervan is een Herstelplan Spoor voorgelegd
aan Tweede Kamer (Begroting
Infrastructuurfonds 2004).

Planning
Start uitvoering: 2007
Oplevering: 2007-2015

Het Herstelplan Spoor tweede fase bevat
budget voor extra verbetering van het
onderhoud (ca € 600 mln) en budget voor het
elimineren van infraknelpunten (ca € 850
mln). Hiervan wordt ca € 600 mln gebruikt
voor het oplossen van infraknelpunten in het
kader van de punctualiteits- en
capaciteitsknelpunten.
Dit programma is bedoeld om urgente
knelpunten op te lossen gebaseerd op de
principes van Benutten en Bouwen en
voortvloeiend uit de opening van de
Hanzelijn.
Oplossing Binnen de tweede fase Herstelplan
Spoor zijn – in samenhang met de voorstellen
voor de dienstregeling na 2006 – de
knelpunten geselecteerd waarvan de
oplossing het meest bijdraagt aan de doelen

Financiën Raming kosten: € 595 mln periode
2007-2015 geheel gedekt uit middelen voor
2e fase Herstelplan Spoor.
Politiek/bestuurlijk In lijn met het amendement Van Hijum (TK 30300 A, nr 16) is binnen
het budget een bedrag van € 105 mln
geoormerkt voor projecten in Brabant en de
Randstad.

’12

2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2011: de budgetten van de capaciteitsknelpunten € 542 mln en het startpakket
benutten en bouwen (herstelplan, € 48
mln) zijn samengevoegd vanwege de
samenhang van de betreffende projecten.
Er is een bedrag van € 5 mln toegevoegd
aan het budget in verband met het
verlengen van de perrontunnel Zwolle. De
projecten Amsterdam Transformatorweg
en Sporen in Den Bosch zullen naar
verwachting worden opgeleverd in 2013
en 2014, de projecten Eindhoven Transfer
en Geldermalsen in 2015 (TK 29984,
nr 207). De oplevering van de overige
projecten is vóór ingang van de dienst­
regling 2013.
2012: voor de projecten Amsterdam
Transformatorweg Vrije Kruising,
Amsterdam-Weesp Seinverdichting en
Almere Poort Inhaling vindt momenteel
een heroverweging plaats in het kader van
de programma’s Hoogfrequent
Spoorvervoer, OV-SAAL en Kort Volgen.
Dit heeft mogelijk consequenties voor de
planning en opleverdatum. Over het
project Zwolle Transfer wordt overleg
gepleegd met de gemeente Zwolle en NS
over een verdere verbreding van de
reizigerstunnel. Ook dit heeft mogelijk
consequenties voor de planning en
opleverdatum.
MIRT Projectenboek 2012 | 64

Punctualiteits-/
capaciteitsknelpunten
tweede fase Herstelplan Spoor

Nationaal
Spoorwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Knelpunten
Gerealiseerd

•
•
•
•
•

Schipholtunnel: betrouwbaarheid, DVM
Schipholtunnel: veiligheid, maatregelen tunnelveiligheid
Breda derde perron
Betrouwbaarheid op het hele net (1): DVM/Spoor Meester (deels)
Vechtbrug Weesp
In uitvoering

•
•
•
•
•
•
•
•

Betrouwbaarheid op het hele net (1): DVM/Spoor Meester (deels)
Kijfhoek: kleine maatregelen
Eindhoven Tongelre aansluiting: kleine maatregelen
Amsterdam Transformatorweg: vrije kruising
’s-Hertogenbosch: vrije kruising noordzijde, 4-sporige Diezebrug, aanpassing stationslay-out
Amersfoort westzijde: vrije kruising
Zwolle: transfercapaciteit, verbreden perrontunnel en verbeteren stijgpunten
Zwolle: perroncapaciteit

	Capaciteitsvergrotingsplan gereed

•
•

Flevolijn: inhaalgelegenheid Almere Poort
Tilburg: perronspoorcapaciteit

	Capaciteitsanalyse gereed, capaciteitsvergrotingsplan gestart

•
•
•
•

Eindhoven: transfercapaciteit, verbreden perrontunnel en verbeteren stijgpunten
Amsterdam Muiderpoort-Watergraafsmeer: seinverdichting
Betrouwbaarheid op het hele net (2): Traffic Management System, verdere ontwikkeling DVM-tools
Geldermalsen: vrijleggen aanlanding Merwede Lingelijn

	Capaciteitsanalyse gereed, geen infra-oplossing met positieve MKBA, wordt niet verder meer bestudeerd in het kader
van het Herstelplan Spoor

•
•
•
•
•
•
•
•

Den Haag HS noordzijde
Schiedam-Rijswijk
Dordrecht-Lage Zwaluwe
Tilburg (aansluiting)
Amsterdam Centraal spoorcapaciteit
Rotterdam Lombardijen
Amsterdam Centraal-Bijlmer: seinverdichting
Perronspoorcapaciteit diverse stations

MIRT Projectenboek 2012 | 65

Vermindering passages
stoptonend sein (STS)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het grote aantal roodseinpassages
(STS-en) en de daarmee verbonden risico’s.
Oplossing Het project aanpak STS is in 2004
van start gegaan. De 5 deelprojecten zijn:
• Emplacementanalyse
• Machinistenprogramma
• Instelvoorschriften voor deelrijwegen
• 	Een technische maatregel i.c. ATB
Verbeterde versie
• STS-reductie door anders plannen
De spoorbranche had al acties in gang gezet
toen medio 2006 de stijging van het aantal
STS-passages werd gesignaleerd. De
STS-doelstellingen, zoals in 2004 voorgesteld,
ambiëren een reductie van het aantal
STS-passages met 50% en een vermindering
van het aan deze STS-passages verbonden
risico met 75% ten opzichte van 2003. In de
brief van 14 januari 2011( TK 29893, nr.118)
is de Tweede Kamer geïnformeerd over de
ontwikkelingen rondom de STS-passages. In
2010 waren dat er 169.
In die brief van 14 januari is ook kort ingegaan
op de stand van de verbetermaatregelen
(Afstanden tussen sein en gevaarpunt,
Verzwaring van het remcriterium, Alertheid
van machinisten, Keuring van machinisten,
Planning en ontwerpen van de dienstregeling,
Aanleg ERTMS, Aanleg ‘Krokodil’en Betekenis
seinbeeeld ‘geel’). In het tweede kwartaal van
2011 ontvangt het ministerie van IenM de
evaluatie van de effecten van ATB-Vv op de
STS-passages in 2010. Op basis van deze
evaluatie wordt besloten of er in aanvulling

op de 1600 al geplande en grotendeels
gerealiseerde ATB-Vv-seinen, nog meer
seinen hiermee zullen worden uitgerust en zo
ja, hoeveel en welke dat zijn. In de tweede
helft van 2011 zal de Tweede Kamer hierover
geïnformeerd worden ( TK 29893, nr.118)

2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2010: het budget is verhoogd in verband
met onderzoek naar extra seinen.

Planning
Start uitvoering: 2005
Op 1 juli 2010 waren 1164 seinen en 87% van
de treinen voorzien van ATB-Vv. De spoorbranche verwacht dat eind 2010 96% en in
2012 100% van de treinen voorzien zullen zijn
van ATB-Vv.
Financiën Raming kosten: € 67 mln (waarvan
€ 10 mln uit meevaller Betuweroute).
Bijdrage derden: minimaal € 6 mln (voor
periode 2005-2008) en daarna nog € 1,75
mln per jaar (vervoerders). Van dit budget is
€ 18 mln beschikbaar voor het Basisnet
vervoer gevaarlijke stoffen (brief van 18
februari 2010, TK 30373, nr 40).
Politiek/bestuurlijk Brieven: op 24 februari
2006 is de voortgangsrapportage Passages
Stoptonend Sein (TK 29893, nr 26) stand van
zaken eind 2005, aan de Tweede Kamer
aangeboden. In de brief van 28 juni 2010 is de
Kamer geïnformeerd over het onafhankelijk
onderzoek aanpak STS-passages (TK 29893,
nr 103). Op14 januari 2011( TK 29893,
nr.118) is de Tweede Kamer geïnformeerd
over de ontwikkelingen en de stand van zaken
met betrekking tot de STS-passages.
MIRT Projectenboek 2012 | 66

•

ERTMS
Amsterdamse haven-Betuweroute

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het internationale goederenverkeer
per spoor ondervindt belemmeringen bij
grensovergangen vanwege de specifieke
technische systemen die de verschillende
Europese lidstaten gebruiken. Om deze
belemmeringen zo veel mogelijk op te heffen
heeft de Europese Commissie technische
specificaties voor interoperabiliteit (TSI)
vastgesteld.

Planning
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2020

’12

2012: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financiën Taakstellend budget € 3 mln.

Oplossing De verschillende Europese
lidstaten hebben nationale plannen voor de
tenuitvoerlegging van de TSI ‘besturing en
seingeving’ ingediend bij de Europese
Commissie. Mede op basis daarvan heeft de
Europese Commissie door middel van
beschikking 2009/561/EG het Europees
implementatieplan voor ERTMS vastgesteld.
Hierin is beschreven welke goederencorridors
uitgerust dienen te worden met ERTMS en
welke havens, rangeerterreinen, goederenterminals en goederenzones door middel van
ERTMS aangesloten dienen te worden op
minstens één van deze corridors. In dat kader
dient de Amsterdamse haven door middel
van ERTMS verbonden te worden met de
Betuweroute. Het daarvoor te volgen tracé
loopt vanaf Amsterdam via Utrecht naar de
aansluiting op de Betuweroute bij Meteren.

MIRT Projectenboek 2012 | 67

ERTMS
Rotterdam-Antwerpen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het internationale goederenverkeer
per spoor ondervindt belemmeringen bij
grensovergangen vanwege de specifieke
technische systemen die de verschillende
Europese lidstaten gebruiken. Om deze
belemmeringen zo veel mogelijk op te heffen
heeft de Europese Commissie technische
specificaties voor interoperabiliteit (TSI)
vastgesteld.

Planning
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2020

’12

2012: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financiën Taakstellend budget € 3 mln.

Oplossing De verschillende Europese
lidstaten hebben nationale plannen voor de
tenuitvoerlegging van de TSI ‘besturing en
seingeving’ ingediend bij de Europese
Commissie. Mede op basis daarvan heeft de
Europese Commissie door middel van
beschikking 2009/561/EG het Europees
implementatieplan voor ERTMS vastgesteld.
Hierin is beschreven welke goederencorridors
uitgerust dienen te worden met ERTMS en
welke havens, rangeerterreinen, goederenterminals en goederenzones door middel van
ERTMS aangesloten dienen te worden op
minstens één van deze corridors. In dat kader
dient de Rotterdamse haven door middel van
ERTMS verbonden te worden met de
Antwerpse haven.

MIRT Projectenboek 2012 | 68

MIRT Projectenboek 2012 | 69

Goederenverbinding Antwerpen
-Roergebied (IJzeren Rijn)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave

•

Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De capaciteit en kwaliteit van de
huidige achterlandverbinding van de
Antwerpse haven (de Montzenroute) is
volgens België onvoldoende om het
goederenvervoer per spoor te verwerken.
Daarom wil de Belgische regering het
historische tracé van de IJzeren Rijn weer in
gebruik nemen.
Oplossing In de planstudie 2000 – 2001 zijn
de zogenaamde structuuroplossing (het
historische tracé weer in gebruik nemen) en
andere routes door Nederland onderzocht.
Mede op basis van de Trajectnota/MER en
inspraak en advisering hebben Nederland,
België en Duitsland een voorkeur uitgesproken voor hergebruik (na modernisering) van
het historische tracé Budel-WeertRoermond-Dalheim. Nederland wil als
moderniseringswerk onder andere een
omleiding Roermond (in de zijberm van de
A73) en een tunnel bij de passage van het
natuurgebied Meinweg. Na arbitrage hebben
Nederland en België in juli 2006 overeenstemming bereikt over de wijze van samenwerken aan de structurele modernisering van
het Nederlandse deel van de IJzeren Rijn
(TK 27737, nr 13). In maart 2009 zijn de
benodigde studies gereed gekomen: actuele
versies van de vervoersprognoses, de
maatschappelijke kosten/batenanalyse, het
tracé-ontwerp/inpassing en de kostenraming.
Aansluitend heeft de Commissie van
Onafhankelijke Deskundigen advies aan beide
ministers uitgebracht over de kostenverdeling

tussen België en Nederland. De initiatiefnemer van het project, België, heeft nog geen
vervolgstap gezet.
Planning
Tracébesluit: onbekend (wacht op besluit
België en Nederland over reactivering)
Start realisatie: onbekend
Oplevering: onbekend
Financiën Taakstellend budget: onbekend.
Bijdrage van derden: België betaalt op basis
van de arbitrage-uitspraak een groot deel van
de kosten. Hoeveel moet nog uitgewerkt
worden.
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: medewerking aan Belgische regering toegezegd
voor spoedige realisatie van Belgisch verzoek
gebaseerd op ondertekend verdrag.
Convenanten:
1. 	Scheidingsverdrag België-Nederland uit
1839.
2. Verdrag IJzeren Rijn uit 1873.
3. 	Inmiddels vervallen. (Memorandum of
Understanding tussen minister Durant en
minister Netelenbos, d.d. 29-03-2000).
4. 	Nederland en België hebben het
Permanente Hof van Arbitrage gevraagd
een uitspraak te doen over de geschillen.

2007: het overleg tussen Nederland en
België is hervat.
2008: sinds medio 2006 werken
Nederland en België samen aan de
voorbereiding van de structurele
modernisering van het Nederlandse deel
van de IJzeren Rijn.
2010: de benodigde gezamenlijk
Belgisch-Nederlandse studies zijn in maart
2009 afgerond; de Commissie van
Onafhankelijke Deskundigen heeft in april
2009 advies aan beide ministers uitgebracht over de kostenverdeling tussen
België en Nederland.
2012: omdat start realisatie onbekend is,
is oplevering ook onbekend.

MIRT Projectenboek 2012 | 70

Optimalisering Goederencorridor
Rotterdam-Genua

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de spoorcorridor tussen
Rotterdam en Genua zijn nu verschillende
systemen voor treinbeïnvloeding en voltage
aanwezig. Hierdoor moeten vervoerders vaak
van locomotief wisselen of investeren in dure
meersysteem locomotieven. Grensover­
schrijdend goederenvervoer blijft daardoor
inefficiënt en duur.
Oplossing Voor een optimaal gebruik van de
spoorcorridor is het wenselijk dat de variëteit
aan systemen teruggebracht wordt en zo veel
mogelijk geharmoniseerde Europese
technieken worden geïnstalleerd. Dit komt de
efficiency van het internationale spoorvervoer
ten goede. Een geoptimaliseerde spoorcorridor verbetert de bereikbaarheid van de
Rotterdamse haven met het Europese
achterland. Nederland, Duitsland, Zwitserland
en Italië hebben gezamenlijk projectplannen
opgesteld om de nieuwe Europese treinbeïnvloeding techniek ERTMS versneld in te
voeren op de spoorcorridor. Nederland heeft
met de aanleg van de Betuweroute al een
belangrijke stap gemaakt door ERTMS en
25kV te installeren. Voor Nederland blijft
daardoor de optimalisatie beperkt tot
systeemwijziging van de bestaande sporen
tussen Zevenaar/Grens en te Kijfhoek.
Een realisatie budget van € 127 mln is
beschikbaar, waarvoor te Zevenaar het
wachtspoor aan de Noordkant wordt
doorgetrokken en aangesloten op het derde
spoor in Duitsland. Tevens wordt de 1500 V
vervangen door 25 kV en wordt ERTMS

aangelegd op zowel Zevenaar als Kijfhoek.
€28 mln is beschikbaar voor verkenning en
planstudie van Kijfhoek voor de vervanging
van 1500V door 25 kV.
Planning
Tracébesluit, MER: 2011
Realisatie:
• ERTMS: 2014
• 25kV: 2015
• Derde spoor: 2017

2007: het project is opgenomen in de
planstudiefase.
2010: voor dit project is het taakstellend
budget voor de realisatie vastgesteld.
2012: verlaging van het projectbudget met
€ 2 mln wordt veroorzaakt door het niet
meer opnemen van gerealiseerde en
formeel vastgestelde planstudieuitgaven.

Financiën Taakstellend budget: planstudieen realisatiekosten € 154 mln.
Bijdragen derden: door de EU is een bijdrage
van € 25 mln toegezegd voor de aanleg van
het Nederlandse project.
Politiek/bestuurlijk De ministers van
Nederland, Duitsland, Zwitserland en Italië
hebben op 3 maart 2006 een Letter of Intent
ondertekend voor de implementatie van
ERTMS op de corridor. Bilateraal is met
Duitsland op 22 januari 2007 in een LOI
vastgelegd hoe de projecten aan weerszijden
van de grens in samenhang worden uitgevoerd. De ministers van de betrokken landen
hebben op 26 mei 2009 in Genua het
implementatieplan voor de uitrol van ERTMS
in 2013 onderschreven.

MIRT Projectenboek 2012 | 71

•

Aslastenclusters I, II, III

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
• •
• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Een deel van het voor goederenvervoer per spoor relevante spoorwegnet is niet
geschikt voor zware goederentreinen (met
aslasten van 22,5 ton) en een maximumsnelheid van 100 km/h.
Oplossing Het spoorwegnet wordt door
middel van met name bovenbouwvernieuwingen, zoals dwarsliggers, spoorstaven,
baanlichaam en aanpassingen van kunstwerken, geschikt gemaakt voor zwaardere treinen
en hogere snelheden.
Planning Tracébesluit: divers
Start realisatie: cluster III in 2010
Oplevering: cluster I is gereed,
cluster II is gereed, cluster III divers t/m 2016

Financiën
Taakstellend budget: cluster III € 38 mln.

2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2009: op basis van herprioritering binnen
ProRail is de start van de uitvoering van
cluster III verschoven naar 2010. Het
projectbudget is verlaagd als gevolg van
het uit het projectbudget halen van het
afgeronde cluster I en een afgeronde
tranche binnen cluster II.
2010: het budget is verlaagd als gevolg
van het verwerken van een aanbestedingsmeevaller.
2011: door clustering van werkzaamheden zal cluster III eerder worden
opgeleverd.
2012: het project is later gereed doordat
noodzakelijke buitendienststellingen niet
tijdig verkregen zijn.

MIRT Projectenboek 2012 | 72

Geluidspilots
spoorgoederenvervoer

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

• • •
• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Spoor kent een groot milieuprobleem: geluid. Het vormt ook een concrete
bedreiging (milieuvergunningen, overschrijdingen geluidsnormen) en staat als zodanig
een optimaal gebruik van de spoorcapaciteit
in de weg. Dit is op te lossen door ofwel (dure)
overdrachtsmaatregelen te treffen (zoals
geluidsschermen) ofwel door bron­beleid.
Oplossing Door het uitvoeren van een aantal
pilots bronbeleid op het gebied van geluidhinder wordt praktijkervaring opgedaan, een
signaal afgegeven en een doorbraak op het
gebied van bronbeleid geforceerd. Het stiller
maken van goederentreinen heeft bovendien
een positief effect op het groene imago van
goederenvervoer. De oplossing bestaat uit het
vervangen van de metalen remblokken van
goederenwagens door blokken van kunststof.
Hierdoor worden de wielen minder opgeruwd
waardoor tijdens het rijden minder rolgeluid
ontstaat.
Naast de bestaande pilot met het type
K-blokken worden er nu ook meerdere pilots
met een ander soort kunststof remblokken
(LL-blokken) uitgevoerd. Het is de bedoeling
om met behulp van deze pilots zowel het
geluidsreducerend effect te meten alsmede
de LCC (Life Cycle Costs).
Met de toepassing van deze remblokken
hoeft het remsysteem van de goederenwagens niet te worden aangepast, wat toepassing van de LL-blokken technisch eenvoudiger
en dus goedkoper maakt.

Een andere vorm van bronbeleid is de prefab
raildemper. De doelstelling van deze pilot is
het doorontwikkelen van de geluidsmaatregel
raildemper en het verder stimuleren van de
toepassing ervan door de raildemper
kosteneffectiever te maken.
Planning
Start realisatie: 2002
Oplevering proefserie en start onderzoeksprogramma’s: 2004
Afronding project: 2011
Financiën Taakstellend budget: € 6 mln
(afkomstig uit milieudrukgelden van
voormalig VROM).

2007: pilot prefab raildempers en tweede
pilot met kunststofremblokken in
uitvoering. Twee pilots opgestart met
LL-blokken. Als gevolg van meerdere pilots
is het budget met € 7 mln verhoogd.
2008: derde pilot met deelprojecten met
kunststof remblokken in uitvoering. Eén
van de deelprojecten is samen met de
Zwitserse overheid tot stand gekomen. Het
taakstellend budget is incl. BTW.
2009: pilots met 1 jaar verlengd, om
voldoende resultaten te verkrijgen voor een
internationale systeemvrijgave. Kosten zijn
met € 2 mln verlaagd door verlaging van de
post onvoorzien en scopewijziging bij het
afgeronde project met de K-blokken.
2010: pilots zitten in de nazorgfase. Afronding project is met een jaar verlengd
vanwege verder onderzoek en monitoring
van de Life Cycle Costs en de voorwaarden
voor internationale vrijgave van de
LL-blokken. Tevens is verdere internationale
afstemming nodig voor brede toepassing.
2011: activiteiten om tot een Europese
vrijgave van LL-blokken te komen worden
voortgezet.
2012: activiteiten om tot een Europese
vrijgave van LL-blokken te komen, worden
in 2011/2012 afgerond. Er wordt aansluiting gezocht bij Europese initiatieven.
MIRT Projectenboek 2012 | 73

PAGE risicoreductie

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

• • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Externe veiligheidsrisico’s rondom
spooremplacementen als gevolg van het
rangeren van wagons met gevaarlijke stoffen.
Oplossing Uitvoeren van het Plan van
Aanpak Goederen Emplacementen (PAGE)
zorgt ervoor dat alle emplacementen voldoen
aan de regels op het gebied van externe
veiligheid.
De oplossingen worden gezocht in het
uitsluiten van conflicterende rijwegen, onder
andere door middel van aanpassing van de
treinbeveiliging en -beheersing en door het
saneren of verplaatsen van wissels. Op
Kijfhoek na beschikken alle emplacementen
over een vigerende milieuvergunning.
Eindrapportage in 2010.

Planning
Tracébesluit: divers
Start realisatie: 2002
Oplevering: 2009/2012
Vanuit het PAGE-budget is een bijdrage van
€ 5 mln toegezegd voor het project
Emplacement Zuidelijke Spooraansluiting
(EZS) Chemelot, dat door de provincie
Limburg wordt voorbereid; PAGE kan pas
afgesloten worden als een aanlegbesluit voor
EZS is genomen, naar verwachting in 2012.

2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2009: vanwege de complexiteit en
veranderende eisen vanuit gemeenten,
vindt de oplevering een jaar later plaats.
Het projectbudget is verlaagd als gevolg
van het uit het projectbudget halen van
Page 1e tranche.
2010: vertraging als gevolg van wijziging
plannen rondom emplacement Sittard.
Rapportage wordt nu voorzien in 2010.

Financiën Taakstellend budget: € 18 mln.
2011: vertraging als gevolg van latere
oplevering van studie rondom emplacement Sittard. Rapportage wordt nu
voorzien in 2011.
2012: vertraging in afwachting van
afronding subsidie-aanvraag provincie
Limburg voor EZS.

MIRT Projectenboek 2012 | 74

Impuls Dynamisch
Verkeersmanagement Vaarwegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Met de aanleg van de Tweede
Maasvlakte zal, behalve door de autonome
groei, de druk op goede en betrouwbare
achterlandverbindingen toenemen.
Daarnaast wordt bij de uitgifte van concessies
aan containerterminaloperators op de
Tweede Maasvlakte door het Havenbedrijf
Rotterdam geëist dat 45 procent van de
goederen via de binnenvaart wordt afgevoerd. Het percentage ligt een aantal jaren
rond de 30 procent en het huidige verkeerssysteem kan de verwachte forse groei van de
binnenvaart niet aan. In het topjaar 2008 was
al te zien dat de huidige afwikkeling van de
goederenstromen suboptimaal is. Er was
sprake van oplopende wachttijden in de
havens en op de vaarwegen. Om concurrentiepositie van Nederland te behouden is een
versterking van het vaarwegennetwerk
noodzakelijk.
Oplossing In studie is een maatregelenpakket
opgesteld dat is opgebouwd langs drie
sporen. Spoor één is primair op de overheid
als vaarwegbeheerder gericht. Het gaat om
inwinnen van informatie over positie, type
schip, opvarenden, vervoerde lading en route,
zodat vaarweggebruikers tijdig een alternatieve route kunnen kiezen of de tijdsplanning
kunnen aanpassen.
Spoor twee is het stroomlijnen van de
informatie tussen het publieke en private
domein. Deze actie is tevens noodzakelijk om
aan Europese verplichtingen te voldoen.
Opzet is dat de verschillende beheerders en

marktpartijen verkeersgegevens en statusinformatie met elkaar uitwisselen. Beide sporen
zijn noodzakelijk om uiteindelijk te komen tot
een netwerkvernieuwing, zoals bedoeld in
spoor drie. Dit betrekt een onderzoeksprogramma naar de integrale logistieke keten.
Planning Alle maatregelen zijn eind 2013
gerealiseerd.

2011: het maatregelenpakket is nieuw
opgenomen in het MIRT.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 17 mln).

Financiën Taakstellend budget: € 87 mln.
Politiek/bestuurlijk De minister van IenM
heeft in nauwe samenwerking met partners in
de logistieke keten het maatregelenpakket
uitgewerkt om de verwachte forse groei van
de binnenvaart aan te kunnen. De
Ministerraad van 4 juni 2010 heeft met het
maatregelenpakket ingestemd.
Uitvoering Het programma wordt zoveel
mogelijk in de markt gezet. De regierol blijft
bij RWS.

MIRT Projectenboek 2012 | 75

Quick Wins Binnenhavens

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de Beleidsbrief Varen voor een
vitale economie heeft IenM de ambitie
neergezet om samen met de decentrale
overheden een toekomstvast netwerk van
vaarwegen en havens te realiseren dat goed
bereikbaar is. Zoals de Landelijke Markt- en
Capaciteitsanalyse (LMCA) heeft aangetoond,
moet daarbij de focus niet alleen op een goed
vaarwegennet liggen, maar ook op de
beschikbaarheid van natte op- en overslagmogelijkheden. Goed bereikbare binnenhavens en voldoende natte bedrijventerreinen
zijn in dat opzicht van groot belang. Dit vraagt
om investeringen in onderhoud en in nieuwe
infrastructuur.
Oplossing Het kabinet heeft middelen
beschikbaar gesteld voor de verbetering van
de bereikbaarheid van binnenhavens. De
maatregel ‘quick wins binnenhavens’ richt
zich op snel te realiseren infrastructurele
voorzieningen (kades, loswallen, havenmondingen, ontsluitende natte en droge
infrastructuur van nieuwe natte bedrijventerreinen) die in beheer en/of eigendom zijn van
gemeenten of provincies. Zeehavens vallen
buiten de scope van de maatregel. Om in
aanmerking te komen voor een deel van de
middelen dienen provincies/stadsregio’s een
netwerkanalyse op te stellen en moet er een
positieve MKBA aan de ingediende plannen
ten grondslag liggen. Decentrale overheden
dragen zelf 50% van de kosten. Inmiddels
zijn twee tranches uitgezet, hierbij zijn 68

projecten betrokken. Hiermee is een
subsidiebedrag van ca. € 88 mln gemoeid.
Voor het resterende bedrag is een 3e tranche
in voorbereiding.
Planning
Besluitvorming 1e tranche: najaar 2008
Besluitvorming 2e tranche: najaar 2009
Uitvoering projecten: 2009-2013
Oplevering: de planning en oplevering van de
quick wins binnenhavens zijn een verantwoordelijkheid van de decentrale overheden.
Wel is als voorwaarde gesteld dat een project
uiterlijk in 2011 aanvangt en uiterlijk 31
december 2013 wordt opgeleverd.

2009: het projectblad is nieuw opgenomen in het MIRT.
2010: in het aanvullend beleidsakkoord is
aanvullend € 50 mln beschikbaar gesteld.
2012: in het kader van een bezuinigingstaakstelling op subsidies is een
korting van € 10 mln toegepast.

Financiën Beschikbaar budget: € 103 mln.
Politiek/bestuurlijk In het Coalitieakkoord
heeft het kabinet aangegeven dat goederenvervoer over water en de innovatie in de
binnenvaart zullen worden gestimuleerd.
Quick Wins binnenhavens is één van de
maatregelen waarmee daar uitvoering aan
wordt gegeven. In het Aanvullend
Beleidsakkoord is in het kader van het
stimuleringspakket aanvullend € 50 mln
beschikbaar gesteld.
Amendement: Tijdens het Notaoverleg MIRT
over de begroting 2008 is amendement Anker
cs (TK 31200 A, nr 25) aangenomen, waarin
€ 7 mln beschikbaar wordt gesteld voor het
verbeteren van de (bereikbaarheid van)
binnenhavens.

MIRT Projectenboek 2012 | 76

•

Subsidieprogramma
ZeehavenInnovatieProject
voor duurzaamheid (ZIP)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de Beleidsbrief Duurzame
Zeehavens is aangegeven dat, om de
verwachte substantiële groei van de
goederenstromen in de Nederlandse
zeehavens te kunnen accommoderen,
verdere verduurzaming in de Nederlandse
zeehavens nodig is. Op een aantal in de
beleidsbrief genoemde thema’s zullen zonder
flankerende maatregelen problemen
ontstaan. In de beleidsbrief is een aantal
actiepunten opgenomen die moeten leiden
tot een duurzamere havenontwikkeling, zodat
de groei van de transportstromen kan worden
geaccommodeerd met waar mogelijk een
vermindering van druk op de leefomgeving.

Planning Alle 9 projecten starten in de loop
van 2011. De looptijd van de projecten is
verschillend, begin 2014 moet het laatste
project zijn afgerond.

’12

2012: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financiën
Taakstellende rijksbijdrage: € 5 mln.

Oplossing Een van deze actiepunten is het
Subsidieprogramma ZeehavenInnovatie­
Project voor duurzaamheid (ZIP). Middels dit
programma worden projecten gesubsidieerd
die bijdragen aan de verduurzaming van de
Nederlandse zeehavens op de thema’s geluid,
emissies, ruimtegebruik en waterkwaliteit.
Deze regeling is in juni 2010 in de
Staatscourant gepubliceerd. Er is € 5 mln.
beschikbaar voor deze regeling. Inmiddels is
aan 9 projecten subsidie verleend. Het
beschikbare budget is met de toewijzing van
deze projecten vrijwel uitgeput.

MIRT Projectenboek 2012 | 77

Walradarsystemen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Bij de begeleiding van de scheepvaart
van en naar de Nederlandse zeehavens wordt
gebruik gemaakt van een aantal instrumenten. Eén van deze instrumenten is het
verkeersbegeleidend systeem. Uit dit artikel/
systeem worden de investeringen in het
Schelderadarsysteem, de Verkeerscentrale
Waddenzee en de verkeerscentrale op Fort
Harssens te Den Helder bekostigd.
Oplossing Verkeersbegeleidende systemen
op de Westerschelde, de Waddenzee en de
aanloop naar de haven in Den Helder. Met
deze systemen wordt een veilige en vlotte
verkeersafwikkeling in stand gehouden.
Daarmee voldoen zij aan de internationale
richtlijnen en ontwikkelingen. In 2011 is de
vernieuwde verkeerscentrale in Den Helder
opgeleverd.
Planning
Oplevering: divers
De planning en de oplevering van de
radarsystemen verschilt per regio. Zo is de
oplevering van de vernieuwde verkeerscentrale in Den Helder in 2011 geschied. De
investeringen in de Schelderadarketen
betreffen de realisatie van een radarpost
Noord, gebouwd bij Neeltje Jans.
Financiën
Taakstellend budget: € 36 mln.
Bijdragen van derden: de investeringen in de
Schelderadarketen zijn voor gezamenlijke
rekening van Nederland en Vlaanderen. De

bijdrage vanuit Vlaanderen fluctueert per jaar,
afhankelijk van het aantal scheepvaartbewegingen.
Politiek/bestuurlijk
Toezeggingen: Nederland heeft zich
internationaal verplicht om verkeersbegeleidende systemen van en naar de Nederlandse
zeehavens te hebben en in stand te houden.
Op grond van het Schelderadarverdrag is door
Nederland en België gezamenlijk een
Schelderadarsysteem ontwikkeld. Het verdrag
geeft de verdeling van de kosten over
Nederland en België (Vlaanderen) weer. De
verdeling geschiedt op basis van het aantal
schepen dat de Nederlandse resp. de Vlaamse
havens aandoet. De investering in de
Verkeerscentrale Waddenzee is mede
ingegeven vanwege de bijzondere status van
de Waddenzee. In 2004 is een intentieverklaring ondertekend met de provincie Friesland
en de burgemeesters van Ameland,
Terschelling, Texel en Schiermonnikoog over
de modernisering van de centrale zeeverkeerspost op Terschelling.
De investeringen in de verkeerscentrale Fort
Harssens te Den Helder gebeurt op basis van
het convenant tussen voormalig VenW en
Defensie uit 1990, waarbij is afgesproken dat
de verkeersbegeleiding van en naar de haven
van Den Helder door de Koninklijke Marine zal
geschieden en dat (nu) IenM de voor deze
taak benodigde investeringen in radar etc. zal
doen.

2012: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT. De projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-Bijdrage (€ 10 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 78

Natte bruggen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Hoofdvaarwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Als gevolg van achterstanden bij het
reguliere beheer en onderhoud van de ‘natte
bruggen’ tot 2004, was een omvangrijk
renovatieprogramma noodzakelijk. Natte
bruggen zijn onder andere bruggen die deel
uitmaken van het regionale wegennet die na
de wet herziening wegen niet zijn overgenomen door lagere overheden. Deze vallen
onder verantwoordelijkheid van Verkeer en
Waterstaat.
Daarnaast betreft het bruggen waar Verkeer
en Waterstaat op basis van het veroorzakerprincipe moet betalen. Het veroorzakerprincipe wil zeggen dat op het moment dat de
constructie van de brug wijzigt door bijvoorbeeld verbreding en/of aanpassing van het
water/kanaal, dan ook de verantwoordelijkheid voor (een deel van) het beheer en
onderhoud overgaat naar de veroorzaker, dus
naar – in dit geval – IenM.

Oplossing Na inventarisatie van de knelpunten bij natte bruggen is op basis van selectiecriteria als veiligheid en kosten gekomen tot
een prioriteitsvolgorde. Op basis hiervan
worden de meest prioritaire bruggen als
eerste onder handen genomen.
Het gaat daarbij onder andere om de
volgende bruggen: Vleutensebrug,
Bolgarijnsebrug, Sniepbrug, Maarsserbrug,
Schellingwouderbrug, Trambrug Heel,
maatregelen aan de Waalbrug en de brug
Katerveer bij Zwolle. Het gaat bij deze
bruggen om maatregelen als het renoveren
en conserveren van staal- en beton- en
overige constructies, vervangen voegovergangen ter bescherming van onderliggende
constructies, aanbrengen nieuwe slijtlagen en
reparatie van dwarsdragers.

2009: een deel van de natte bruggen over
het Amsterdam-Rijnkanaal wordt pas na
2010 aangepakt. Totaal pakket aan natte
bruggen over het Amsterdam-Rijnkanaal
wordt nu als één pakket aanbesteed,
waardoor schaalvoordeel behaald kan
worden.
2010: over de precieze planning van de
renovatie van het bruggenpakket over het
Amsterdam-Rijnkanaal vindt nog overleg
plaats met regio en marktpartijen. Het
totale project zal uiterlijk in 2016 gereed te
zijn.

Planning
Start uitvoering: 2004
Oplevering: 2010/2016
Financiën Raming kosten: € 110 mln.

MIRT Projectenboek 2012 | 79

’12

Gebied Nationaal
Subsidieregeling Openbare Onderwerp
Multi- en intermodaal
Inland Terminal (SOIT) 		 vervoer
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Verschuiving van wegvervoer naar
vervoer per spoor en over water verdient de
voorkeur vanuit het oogpunt van benutting
van de beschikbare infrastructurele capaciteit
van het hele netwerk. Inter- en multimodaal
vervoer draagt hier aan bij. Het beleid op het
gebied van inter- en multimodaal vervoer is
gericht op optimalisatie en integratie van de
verschillende schakels in de transportketen en
het bundelen van ladingstromen. Hiervoor is
in de eerste plaats een ruimtelijke structuur
nodig van multimodale infrastructuur en
overslagpunten. Openbare terminals en
regionale overslagcentra maken een
belangrijk onderdeel uit van deze multimodale structuur. Maar investeringen in
terminals zijn omvangrijk. De ontwikkeling
van de omzet komt doorgaans langzaam op
gang. Dat leidt tot bovengemiddelde
bedrijfsrisico’s en aanloopverliezen.

Planning
Oplevering: 2012
De planning en oplevering van de terminals is
een verantwoordelijkheid van de initiatief­
nemers. De planning van de terminals is
daardoor onderling verschillend van omvang
en tijd van oplevering.

2009: als gevolg van opgelopen vertraging
in de procesgang van enkele terminalprojecten zal de doorloop van de regeling
worden verlengd.

Financiën Taakstellend budget: € 20 mln.
Bijdrage van derden: divers.

Oplossing De Subsidieregeling Openbare
Inland Terminals (SOIT) richt zich op de
ontwikkeling van regionale terminals en
overslagcentra. De regeling is bedoeld voor
particuliere initiatiefnemers die risicodragend
investeren in terminals. Op grond van een
tussentijdse evaluatie van de SOIT in 2003 is
de Tweede Kamer geïnformeerd (zie
Kamerstuk vw03000445) dat de SOIT geen
vervolg meer zou krijgen. De uitvoering en
afwikkeling van de resterende projecten zal
als gevolg van opgelopen vertraging in de
procesgang naar verwachting doorlopen tot
2012.
MIRT Projectenboek 2012 | 80

MIRT Projectenboek 2012 | 81

Ecologische Hoofdstructuur

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Natuur
EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Sinds eind jaren ‘80 blijkt de natuur in
Nederland en met name de biodiversiteit
steeds verder achteruit te gaan. Versnippering
van de natuur, alsmede het gebrek aan grote
aaneengesloten eenheden natuur, zijn de
voornaamste oorzaken. Hiernaast zorgt de
klimaatverandering ervoor dat het habitat
van soorten verschuift. Om zich aan te kunnen
passen aan deze verschuiving moet het voor
soorten mogelijk zijn te migreren naar andere
gebieden.
Doelstelling Het behoud en herstel van de
biodiversiteit door het creëren van een
netwerk van natuurgebieden. Daarnaast
draagt de realisatie van deze herijkte
nationale Ecologische Hoofdstructuur ook bij
aan landschappelijke waarden, recreatieve
mogelijkheden en het welzijn van burgers.
Oplossing Een oplossing ligt in het creëren
van een netwerk van natuurgebieden die in
samenhang met het omliggende agrarische
cultuurlandschap zorgen voor een duurzaam
behoud van biodiversiteit in Nederland. Het
gaat hier om de zogenaamde herijkte
Ecologische Hoofdstructuur (EHS), inclusief de
Natura 2000 gebieden. De EHS is in 1990
geïntroduceerd in het Natuurbeleidsplan en
moet in 2018 af zijn. Nu de ontwikkeling van
de EHS ver is gevorderd, verschuift de focus
van verwerving en inrichting steeds meer
naar de juiste natuurkwaliteit.
Planning Realisatie in de periode 1990-2018.

Financiën De onderdelen van de herijkte EHS
en de overige ILG-doelen worden, na
ombuigingen in 2012 naar de provincies
gedecentraliseerd.

2008: het programma is nieuw opgenomen in het MIRT.
2012: EHS wordt in 2011 herijkt naar
aanleiding van het Regeerakkoord.

Politiek/bestuurlijk De Tweede Kamer heeft
de EHS aangewezen als groot project. Dit
houdt in, dat de grote projecten procedure
wordt gevolgd, waardoor de Tweede Kamer
extra inzicht krijgt in de voortgang. In 2011
wordt een vierde rapportage naar de Tweede
Kamer gestuurd. In het regeerakkoord is
aangekondigd dat de EHS in 2018 herijkt zal
worden gerealiseerd. De Ecologische
Hoofdstructuur wordt in 2011 herijkt en
opgenomen in het ruimtelijk beleid; het
beheer en de afronding ervan wordt in 2012
gedecentraliseerd naar de provincies. De rol
van het Rijk beperkt zich voor de natuurkwaliteit van gebieden tot het stellen van kaders op
grond van internationale en Europese
verplichtingen en tot de strategische
nationale ruimtelijke planning. EL&I is
verantwoordelijk voor de samenhang van
instrumenten, algemene nationale beleidskaders voor biodiversiteit en natuur, wet- en
regelgeving, aansturing uitvoerende diensten,
de standpuntbepaling en verantwoording van
Nederland in Europese en internationale
context en onderzoek en kennisverspreiding
voor deze activiteiten.
Uitvoering Na decentralisatie zijn provincies
verantwoordelijk voor de realisatie van de
EHS.
MIRT Projectenboek 2012 | 82

Ecologische Hoofdstructuur

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Natuur
EL&I
Realisatie

Hier is de EHS-kaart afgebeeld zoals die ook in het vorige MIRT-projectenboek was opgenomen.
De nationale EHS wordt herijkt. Dit zal naar verwachting een gewijzigd kaartbeeld opleveren.

MIRT Projectenboek 2012 | 83

Nieuwe Hollandse Waterlinie

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Nationaal
Integrale
gebiedsopgaven
EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen
MIRT fase

• •

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Nieuwe Hollandse Waterlinie
(NHW) dient een belangrijke bijdrage te
leveren aan het vestigingsklimaat van de
Randstad. Het doel is de NHW tot een
eigentijdse, duurzame en structurerende
eenheid te maken. In de planstudiefase is een
concrete businesscase opgesteld met inzicht
in de concrete maatregelen en de kosten.

Bijdragen derden:
• 	Lingekwartier-Diefdijk €11,6 mln (bijdrage
van provincie Gelderland, gemeente en
waterschap)
• 	Rijnauwen-Vechten €13 mln (bijdrage van
de provincie Utrecht en haar partners)
• 	Linieland €10,4 mln (bijdrage van de
provincie Utrecht en haar partners)

Oplossing De toekenning van Nota
Ruimtebudget is gekoppeld aan drie
grootschalige transitiegebieden:
• 	rond het snijpunt A27/A12
(Rijnauwen-Vechten);
• 	het gebied tussen het AmsterdamRijnkanaal en de Lek (Linieland);
• 	het gebied van Culemborg tot Gorinchem
(Lingekwartier-Diefdijk).
In de gebiedsontwikkelingen zijn drie
hoofdzaken te onderscheiden: opheffen van
infrastructurele barrières, realiseren van
recreatieve gebiedsontsluitingen en
herontwikkeling van een achttal forten.
Bijzonder project is de versterking van de
Diefdijklinie waarbij waterveiligheid,
cultuurhistorie en recreatie samenvallen.

Politiek/bestuurlijk EL&I is coördinerend
departement. Er is een Nationale
Liniecommissie ingesteld met daarin vier
departementen en vijf provincies. Er zijn zeven
uitvoeringsenveloppen; de provincies zijn
verantwoordelijk voor de uitvoering van de
projecten. In 2008 is het Pact van Rijnauwen
tussen ministers en gedeputeerden gesloten.
In 2009 zijn afspraken (doelen en middelen)
tussen Rijk en provincies Utrecht en
Gelderland opgenomen in de aanpassing van
de bestuursovereenkomsten ILG. De directe
rijksinbreng bij het Nationaal Project wordt in
de periode tot en met 2013 afgebouwd.

Planning
Start realisatie: 2009
Oplevering: vanaf 2014 (einddatum totale
uitvoeringsprogramma 2020)

2009: het project is overgegaan van de
verkenningsfase naar de planstudiefase.
2010: de taakstellende rijksbijdrage is in
december 2008 vastgesteld, waarmee het
project is overgegaan naar de
realisatiefase.

Uitvoering Doel is een eenmalige investeringsimpuls om achterstallig onderhoud en
onrendabele investering weg te nemen en
duurzame en economische benutting
mogelijk te maken. In de markt blijkt hier
potentie voor te zijn.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 35
mln uit het Nota Ruimtebudget.

MIRT Projectenboek 2012 | 85

’12

Stimuleringsregeling duurzame
ontwikkeling glastuinbouw (Stidug)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Vitaal platteland
EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Voor de ontwikkeling van de
Greenport Nederland is het noodzakelijk dat
er voldoende ruimte bestaat voor herstructurering van bedrijven en voor de ontwikkeling
van nieuwe tuinbouwactiviteiten. Er is
behoefte aan ruimte, niet alleen vanuit de
tuinbouw zelf, maar ook vanwege andere
functies die in toenemende mate een claim
leggen op de gronden in de greenports. Dit
leidt tot de behoefte aan tuinbouwontwikkelingsgebieden. Het Rijk stimuleert met Stidug
de duurzame inrichting van 9 gebieden.
Oplossing Er zijn afspraken gemaakt voor de
ontwikkeling van tien landbouwontwikkelingsgebieden voor de glastuinbouw (LOG’s) ,
die niet alleen een functie hebben als
overloopgebied voor bedrijven uit de
greenports maar ook dienen als vestigingsplaats voor nieuwe bedrijven en hervestiging
van verspreid gevestigde glastuinbouwbedrijven. De tien LOG’s zijn: Zuidplaspolder,
Berlikum, Emmen, Grootslag, Californië/
Siberië (Venlo), Luttelgeest, Bergerden,
Kampen, Dinteloord en Terneuzen. De 5
greenports en de 10 nieuwe LOG’s vormen
samen het concept Greenport Nederland. Met
de Stimuleringsregeling duurzame ontwikkeling glastuinbouw (Stidug) wordt financieel
bijgedragen aan de inrichting van deze LOG’s.

Planning De Stidug regeling is in 2000 in
werking getreden en in 2001 en 2003
opengesteld, waarbij middelen aan de
locaties werden toegekend.
Realisatie: 2009: Berlikum
2010: Grootslag, Kampen
2012: Bergerden, Californië
2013: Zuidplaspolder, Terneuzen, Dinteloord,
Sexbierum (onderdeel Berlikum) (beschikt via
ILG)
Financiën Er is €73 mln beschikbaar gesteld,
waarvan € 29 mln via het ILG loopt.
Politiek/bestuurlijk De locaties zijn in overleg
met alle betrokken partijen aangewezen en
vastgelegd in de Nota Ruimte. De locatie
Luttelgeest heeft afgezien van Stidugmiddelen. De locatie Emmen ligt gereed als
vestigingslocatie; vestiging van tuinders in dit
deel van Nederland blijft vooralsnog
achterwege. De verdere ontwikkeling is
afhankelijk gemaakt van de marktvraag. Naar
verwachting zullen in het kader van de
decentralisatie de onder ILG-vlag gesubsidieerde projecten in de loop van 2012
overgedragen worden aan de provincies.

2009: de stimuleringsregeling is nieuw
opgenomen in het MIRT.
2010: locatie Luttelgeest heeft afgezien
van Stidug-middelen. Volledige realisatie
van de locatie Emmen is vooralsnog
onzeker.
2011: Emmen zal niet volledig afgerond
worden, zoals eerder beoogd en afgesproken. Een deel van de Stidug-middelen is
hierdoor komen te vervallen.
2012: aanleg van gebiedsinfrastructuur
waaraan het Rijk bijdraagt is voltooid en
daarmee is definitieve subsidie-afhandeling gereed gekomen voor de locaties
Emmen en Grootslag. Locatie Kampen is
naar verwachting voor eind 2011 gereed.
Ook voor de projecten Bergerden en
Californië zal in 2012 Stidug-subsidie
afgerond worden.

Uitvoering EL&I is beleidsverantwoordelijk
voor de greenports en de LOG’s.

MIRT Projectenboek 2012 | 86

•

Stimuleringsregeling duurzame
ontwikkeling glastuinbouw (Stidug)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Nationaal
Vitaal platteland
EL&I
Realisatie

Greenport
Landbouwontwikkelingsgebied
		 (glastuinbouw)

MIRT Projectenboek 2012 | 87

Gebied Nationaal
Westelijke Veenweiden, Onderwerp
Integrale
fase 1 en fase 2 		 gebiedsopgaven
Ministerie EL&I
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

•

MIRT fase

’11

’12

•
•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het fundamentele probleem van de
Westelijke Veenweiden is de voortgaande én
ongelijke bodemdaling, waardoor de
kwetsbaarheid en kosteninefficiëntie van het
watersysteem (kwantitatief en kwalitatief)
toenemen en de functies steeds minder
passen bij de veranderende ondergrond. Er is
sprake van een groeiende frictie en marginalisering van het ruimtegebruik. Ook is er sprake
van toenemende veiligheidsrisico’s als gevolg
van wateroverlast en bestaat er de kans op
calamiteiten.
Oplossing Het programma Westelijke
Veenweiden bevordert integrale herstructurering om de bodemdaling te remmen en het
watersysteem duurzaam en robuust te
maken. Dit gebeurt door herinrichting,
peilvakvergroting, peilaanpassing, waterloopkundige en hydrologische maatregelen en
door herschikking van functies, innovatie en
aanpassing van het landgebruik. Fase 1 van de
Westelijke Veenweiden heeft betrekking op
de projecten Krimpenerwaard, Wormer en
Jisperwater en Zegveld-Portengen. De
investering voor fase 2 is voor negen integrale
gebiedsprojecten: Gouwe Wiericke,
Nieuwkoopse Plassen, Krimpenerwaard,
Groot Wilnis Vinkeveen, Zegveld-Noord,
Maarsseveen Westbroek, Kalverpolder,
Westzaan en Zeevang.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 148
mln (waarvan € 35 mln voor fase 1 en € 113
mln uit het Nota Ruimtebudget voor fase 2).
Deze middelen zijn beschikbaar gesteld via de
bestuursovereenkomsten ILG.
Politiek/bestuurlijk In 2004 is de Agenda
voor de westelijke veenweiden ondertekend
door het Rijk, de provincies Noord-Holland,
Zuid-Holland en Utrecht, gemeenten en
waterschappen. Het belang van de transitie
van de veenweiden is onderstreept in de
Groene Hartbrief (2006) van het kabinet. Het
programma sluit aan bij de in 2008 verschenen Voorloper Groene Hart en bij de
uitwerking van de Nota Ruimte doelen in het
Uitvoeringsprogramma Laag Holland. Per
gebied leggen de betrokken partijen de
afspraken vast in een gebiedscontract. Het
Rijk ondertekent deze gebiedscontracten niet.

2008: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2010: voor Groot Mijdrecht Noord is
gebleken dat het bestaande Plan De Venen
niet voldoet aan de Nota Ruimte doelen.
De Nota Ruimtebudget procedure is
hierom voor dit project stopgezet. Voor
het overige deel van het programma is in
juli 2009 de rijksbijdrage vastgesteld,
waarmee het programma is overgegaan
naar de realisatiefase.

Uitvoering Binnen het Rijk is EL&I verantwoordelijk. De regie voor de uitvoering ligt bij
de provincies.

Planning
Start realisatie: 2007 (fase 1); 2010 (fase 2)
Oplevering na 2010 (fase 1); vanaf 2014 (fase 2)
MIRT Projectenboek 2012 | 88

MIRT Projectenboek 2012 | 89

90 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Noordwest-Nederland | 2
Visie
Specifieke regionale thema’s
Prioritaire gebiedsopgaven
Overige gebiedsopgaven
Andere gebiedsopgaven
MIRT Onderzoeken
Kaarten
Project- en programmabladen

Visie

Specifieke regionale thema’s

Algemene ontwikkelrichting

Druk op woningmarkt

Het MIRT-gebied Noordwest Nederland beslaat de provincies
Noord-Holland en Flevoland en het IJsselmeergebied. Centrale
ambitie voor Noordwest Nederland is behoud en versterking van de
internationale concurrentiepositie. In de gebiedsagenda voor
Noordwest Nederland ligt het accent van deze ambitie op de
ontwikkelingen binnen de Metropoolregio Amsterdam, die
internationaal een sterke economische positie kent. Dit beeld komt
ook naar voren in de Amsterdambrief, waarin op verzoek van de
Tweede Kamer een economische visie en agenda voor de
Noordvleugel Randstad zijn opgesteld. Schiphol is de belangrijkste
vestigingsplaatsconditie voor internationale bedrijven, hoofdkantoren en kenniswerkers en is cruciaal voor het aantrekken van
bedrijfsfuncties op het gebied van research en development, sales
en logistiek voor vrijwel alle topsectoren in Nederland. De
internationale concurrentiepositie wordt, naast de mainport
Schiphol, tevens versterkt door de zeehaven Amsterdam, de
luchthaven Lelystad, de economische clusters handel en logistiek,
zakelijke en financiële dienstverlening (waaronder vooral de
Zuidas), agrologistiek (Zaanstreek), ICT (Amsterdam is de op één na
grootste Internet-exchange van West-Europa) en nieuwe media, de
creatieve industrie en flowers en food (greenports Aalsmeer en
Duin- en Bollenstreek). Hierbij wordt ook aansluiting gezocht bij
het Topsectorenbeleid.

Om in de Europese top mee te kunnen blijven spelen, is de
ruimtelijke ontwikkeling van de Metropoolregio Amsterdam
gericht op het creëren van een hoogwaardig, veilig en duurzaam
leef- en woonmilieu, waar bedrijven, bewoners en bezoekers zich
graag willen vestigen en willen verblijven. Naast de zorg voor een
passend woningaanbod voor zowel de huidige als toekomstige
inwoners, wordt ingezet op het realiseren van een internationaal
concurrerend vestigingsklimaat. Voor de groeiende (beroeps)
bevolking van de Metropoolregio Amsterdam zijn in de periode
2010-2020 circa 100.000 nieuwe woningen nodig. De vervangingsbehoefte, in bijvoorbeeld de vroeg-naoorlogse milieus, is met
44.000 stuks eveneens omvangrijk. De meest recente prognoses
wijzen er op dat de woonvraag in het noordelijke deel van de
Randstad (inclusief Utrecht) op de langere termijn alleen maar zal
toenemen. Indien deze verstedelijkingsopgave niet wordt gerealiseerd, komt de economische groei onder druk te staan. De ambitie
is om een groot deel van de uitbreidingsopgave binnenstedelijk te
laten realiseren. Verder is de strategie gericht op bundeling van de
verstedelijking op de as Haarlemmermeer-Amsterdam-Almere. Het
gebied Zaan- IJ-oevers maakt deel uit van deze as. Om de economische kansen ook daadwerkelijk te kunnen benutten, zal er zo veel
mogelijk moeten worden gebouwd volgens kwalitatieve woonvoorkeuren. Het Rijk is bereid om belemmeringen die kleinschalige, op
de eigen behoefte gerichte initiatieven in het Groene Hart in de weg
kunnen staan, weg te nemen.

MIRT Projectenboek 2012 | 91

Goede bereikbaarheid
Een goede bereikbaarheid is een belangrijke randvoorwaarde voor
het versterken van de economische potentie. Daarom is de inzet
gericht op het ontwikkelen van een robuust mobiliteitssysteem, dat
tevens bijdraagt aan de verbetering van de veiligheid en leefbaarheid.
Dit vraagt om een integrale benadering van mobiliteit en ruimte.

noordkant van Amsterdam en op termijn de achterlandverbinding
naar het oosten. Voor de aanleg van het project Weguitbreiding
Schiphol-Amsterdam-Almere is in het voorjaar van 2011 het
Tracébesluit genomen. De start van de realisatie wordt daarom
voorzien in 2011.

Mainport Amsterdam Schiphol Haarlemmermeer
Energie en klimaatadaptatie
Over de hele linie wordt ingezet op energiebesparing en het
opwekken van meer duurzame energie. Het verkleinen van de kans
op overstromingen door zeespiegelstijging, hoge rivierafvoeren en
extreme neerslag, vormt een belangrijke uitdaging. Waar mogelijk
gebeurt dit in combinatie met het verbeteren van de waterkwaliteit,
natuurontwikkeling en het vergroten van de toeristisch-recreatieve
mogelijkheden.

Prioritaire gebiedsopgaven
In de Gebiedsagenda Noordwest Nederland zijn diverse integrale
gebiedsopgaven benoemd. Zoals eerder aangegeven decentraliseert
het Rijk taken. In dit kader zijn in de Ontwerp Structuurvisie opgaven
van nationaal belang scherper benoemd en keuzes gemaakt. Dit zal
een doorwerking moeten krijgen in een actualisatie van de gebieds­
agenda. Vooruitlopend hierop zijn, naar de mening van het Rijk de
onderstaande integrale gebiedsopgaven prioritair. Daarbij is voor het
Rijk het verbeteren van de bereikbaarheid van de Metropoolregio
Amsterdam belangrijk. Na realisatie van alle reeds geplande
investeringen ziet het Rijk vooral noodzaak tot verbeteringen aan de
92 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Het wereldwijde netwerk van verbindingen op Schiphol staat ten
dienste van de gehele Nederlandse economie, in het bijzonder de
economische topsectoren en de hoofdkantoren. Daarom staan
behoud en versterking van de mainportfunctie van Schiphol en de
daarbij behorende luchthavengebonden activiteiten centraal in dit
gebied. Tegelijkertijd is het cruciaal om het gebied waarbinnen de
mainport Schiphol ligt, economisch goed te laten functioneren. Dit
vraagt om een goed en aantrekkelijk woon-, leef- en vestigingsklimaat. Niet alle functies in het gebied kunnen met hetzelfde
ambitieniveau worden geaccommodeerd. Ruimtelijke keuzes zijn
nodig. Concreet gaat het om het geven van antwoord op vragen als:
• hoe omgaan met de reservering van de Parallelle Kaagbaan;
• hoe omgaan met de Westflank (woningbouw en wateropgaven);
• hoe omgaan met de consequenties van de 380 kV;
• hoe omgaan met het Luchthavenindelingsbesluit Schiphol (LIB).
Het maken van keuzes gebeurt in de Structuurvisie Mainport
Amsterdam Schiphol Haarlemmermeer (SMASH), die in 2012 wordt
opgeleverd. Het doel van de visie is het versterken van de mainport
Schiphol (en het bijbehorende netwerk van verbindingen), inclusief
de daarbij horende ruimtelijke en infrastructurele randvoorwaarden. De ruimtelijke keuzes worden juridisch verankerd in het
Luchthavenindelingsbesluit (LIB).

Noordwest-Nederland | 2

Zuidas
De Zuidas is gelegen in de nabijheid van Schiphol, tussen het
statige Zuid en Buitenveldert en goed ontsloten door diverse
verkeer- en vervoermodaliteiten. De metropolitaanse allure, de
nabijheid van groen en de binnenstad, de bereikbaarheid en het
ruime culturele aanbod en het onderwijs- en voorzieningen­
aanbod, maken de Zuidas tot een aantrekkelijke plek om te werken,
te wonen en te verblijven. Voor het Rijk is het belangrijk de Zuidas
te ontwikkelen als economische toplocatie en infrastructuurknooppunt (weg, spoor en openbaar vervoer), samen met andere
overheden. In totaal zullen in de Zuidas in de toekomst zo’n 20.000
mensen wonen, 80.000 mensen werken en 30.000 studenten
onderwijs genieten. Ook is het gebied een knooppunt waar de A10,
de spoor- en metrolijnen en het overige stad- en streekvervoer
samenkomen. Deze infrastructuur wordt in de komende jaren
uitgebreid. Ook moet de OV-bereikbaarheid vanuit Haarlem en
Aalsmeer/Uithoorn worden verbeterd. Om ruimte te scheppen voor
de nieuwbouw en uitbreiding van infrastructuur is het al dan niet
gedeeltelijk ondergronds brengen van de infrastructuur een
belangrijk aspect.

Zuid, die aansluit op de Noord- Zuidlijn. Van belang zijn verder de
tweede Coentunnel/Westrandweg (uitvoering 2012/2013), verbetering
van de doorstroming op de A8 en de A10-Noord en het programma
Hoogfrequent Spoorvervoer Zaanstad-Amsterdam. Ook de mogelijke
verbinding A8-A9 wordt in dit perspectief bezien. Om optimaal
gebruik te maken van de beschikbare ruimte is voor de havenontwikkeling het herstructureren en intensiveren van bedrijventerreinen
van belang en is op termijn mogelijk uitbreiding van het havengebied nodig. Aandachtspunt hierbij vormen de vigerende milieucontouren. Gezien de vele samenhangende ontwikkelingen in dit gebied
en de complexiteit van de milieunormering is een MIRT Onderzoek
gestart.

Wateropgaven inclusief Deltaprogramma
In dit gebied is het van belang om de waterkeringen te versterken
(Hoogwaterbeschermingsprogramma) en meerlaagse veiligheid
(inrichting), het ecologisch systeem van het Markermeer-IJmeer
(Natura 2000) en de zoetwatervoorziening (Deltaprogramma
deelprogramma IJsselmeer) te verbeteren. Bovendien is het nodig
dat er gezorgd wordt voor een adequate zeetoegang van de IJ-mond
(Zeesluis IJmuiden).

Almere
Eén van de grootste verstedelijkingskansen is het mogelijk maken
van de drievoudige schaalsprong in het gebied Amsterdam-AlmereMarkermeer (woningbouw, werkgelegenheid, infrastructuur en
groen-blauw) samen met betrokken overheden (RRAAM).
Vooralsnog wordt uitgegaan van een groei met circa 60.000
woningen, waarvan 25.000 voor de Metropoolregio Amsterdam en
15.000 voor Utrecht. Een gefaseerde en vraaggerichte aanpak wordt
gehanteerd, gebruik makend van actuele prognoses van de
woningbehoefte. Als randvoorwaarde voor deze groei is afgesproken
dat de bestaande binnenstedelijke bereikbaarheid van Almere niet
mag verslechteren. De inzet is verder gericht op het creëren van circa
100.000 arbeidsplaatsen. De ontwikkeling van Almere vindt plaats in
drie gebieden: westelijk (Pampus), oostelijk (Oosterwold) en in
centrum/ Weerwater. Het al dan niet buitendijks bouwen in Almere
IJland, de realisatie van het Toekomstbestendig Ecologisch Systeem
in het IJmeer/Markermeer, de keuze voor een IJmeerverbinding of
verdere uitbreiding via de Hollandse brug, het verbeteren van het
voorzieningenniveau en de woon/werk balans, zijn opgaven die
onderling nauw samenhangen en verder worden uitgewerkt in het
Rijk- Regioprogramma Amsterdam-Almere-Markermeer (RRAAM).

Zaan- IJ-oevers
Het project Zaan- IJ-oevers betreft een integrale binnenstedelijke
gebiedsontwikkeling. Daarbij worden de oevers van het
Amsterdamse IJ verbonden met die van de Zaan, zodat een doorlopend waterfront van Amsterdam naar Zaanstad ontstaat. Het Rijk
streeft ernaar dit project ruimtelijk mogelijk te maken samen met
andere overheden. Het gebied kan doorgroeien tot een hoogwaardig
metropolitaan gebied waar gewoond (max. 45.000 woningen),
gewerkt (20.000 arbeidsplaatsen) en gerecreëerd kan worden.
Hoewel het accent van de gebiedsontwikkeling na 2020 ligt, kan de
herontwikkeling al eerder worden opgepakt. Randvoorwaardelijk is
een goede OV-verbinding tussen Amsterdam Noord en Zaandam

Overige gebiedsopgaven
Naast de vier beschreven gebiedsopgaven zijn er in NoordwestNederland nog andere gebiedsopgaven gedefinieerd, die ieder met
hun eigen specifieke kansen en aspecten bijdragen aan de
ontwikkelrichting voor het totale gebied. Dit zijn IJburg, de
Bloemendaleropolder/ KNSF-terrein, Zuidoostlob, AmstelveenAmstelland, Haarlem en IJmond, Zaanstreek en Waterland, Gooi en
Vechtstreek, Lelystad Zuid. Er moet aandacht zijn voor eventuele
knelpunten in bijvoorbeeld regelgeving en financiering.

Andere gebiedsopgaven
Haven van Amsterdam
Gezien de potentiële groei van de Amsterdamse haven is er druk op
de bestaande ruimte. Om die groei te faciliteren hebben Rijk en
regio het voornemen te onderzoeken of intensivering van de
bestaande haventerreinen volstaat of dat nieuwe haventerreinen
ontwikkeld moeten worden. Vóór 2015 komen Rijk en regio met
een integrale visie op de Amsterdamse haven, mede op basis van de
uitkomsten van de planstudie Zeetoegang IJmond en de uitkomsten van het MIRT-onderzoek Zaan- IJ-oevers.

Ontwikkelrichting Noord-Holland Noord
De ruimtelijke inzet in Noord-Holland Noord is gericht op de
verdere ontwikkeling van de eigen kracht van het gebied en is
daarmee tevens ondersteunend voor de Metropoolregio. Tussen
2010 en 2020 worden 24.800 woningen gebouwd, terwijl de
vervangingsopgave maximaal 3.200 woningen omvat. Cruciaal voor
dit gebied is het meer in evenwicht brengen van de woon-/
werkbalans. Om dit te bereiken moeten er minimaal 10.000
MIRT Projectenboek 2012 | 93

arbeidsplaatsen worden gerealiseerd. Daarnaast moet de capaciteit
van wegen en spoor op orde zijn. De reconstructie van de N23
Alkmaar-Hoorn-Enkhuizen-Lelystad-Zwolle kan een extra impuls
geven aan het vestigingsklimaat in deze zone. Delen van de regio
krijgen mogelijk te maken met bevolkingskrimp; het is noodzakelijk
hier tijdig op te anticiperen. Het verbeteren van de kwaliteit van de
woon- en leefomgeving verdient nadrukkelijk aandacht, zodat
mensen worden verleid in deze sterk landelijke regio te wonen en te
werken. In het gebied vormen de Agriboard met Seed Valley en de
Energyboard twee onderscheidende economische clusters. Rijk en
regio onderzoeken de mogelijkheden van deze twee clusters in
relatie tot de topsectoren.

nieuwbouwopgave dient hand in hand te gaan met kwaliteitsverbeteringen voor de huidige bewoners. Essentieel is tevens het
verbeteren van de bereikbaarheid van Flevoland, het realiseren van
ecologische randvoorwaarden en het creëren van werkgelegenheid
en voorzieningen. Voor Almere geldt dat de afspraken voor verdere
verstedelijking worden gemaakt in het samenwerkingsprogramma
RRAAM. De ontwikkeling van de luchthaven Lelystad versterkt niet
alleen de ontwikkeling van de mainport Schiphol, maar vooral de
ruimtelijk-economische structuur van Flevoland. Dit is belangrijk
voor de ontwikkeling van de Metropoolregio Amsterdam en voor de
drievoudige ambitie in het gebied Amsterdam-AlmereMarkermeer.

Ontwikkelrichting Flevoland
Gezien de ruimtelijke beperkingen in het Noord-Hollandse deel van
de Metropoolregio is een flink deel van de verstedelijkingsopgave in
de provincie Flevoland gesitueerd, met name in Almere. Deze

MIRT Onderzoeken
Naam

Aanleiding en doel

Planning

Betrokkenen

Deltaprogramma
IJsselmeergebied

In verband met klimaatverandering en een veranderende zoetwatervraag ontwikkelen van een strategie
voor het peilbeheer van het IJsselmeer voor de periode
2015-2100.

2012 M
 ogelijke strategieën
2013 K
 ansrijke Strategieën
2014 V
 oorkeurstrategie (input
voor deltabeslissing
Waterveiligheid en
IJsselmeer)

IenM, EL&I,
provincies,
gemeenten en
waterschappen,
maatschappelijke
organisaties,
deltacommissaris

Zaan- IJ-oevers

Komen tot gedeeld langere termijn en integraal
ontwikkelingsbeeld. Oplossingsrichtingen voor de
ruimtelijke accommodatie van 45.000 woningen en
20.000 arbeidsplaatsen in voornamelijk binnenstedelijke transformatiegebieden, incl. ontsluiting, behoud
van groen en cultureel erfgoed. Optimalisatie van
sectorale investeringen, zodanig dat meerwaarde
gecreëerd kan worden. Tevens betrekken van
onorthodoxe maatregelen en Crisis- en herstelwet.

Eindresultaten in bestuurlijk
overleg MIRT najaar 2011.

Gemeenten
Amsterdam en
Zaanstad
(trekkers),
provincie
Noord-Holland,
BZK/WWI
(rijkscoördinatie),
IenM

94 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Noordwest-Nederland | 2

MIRT Projectenboek 2012 | 95

Economie

Woningbouw

Bereikbaarheid

Integrale transformatie en

Intensivering / Transformatie

verdichtingszone > Zuidas

Stedelijke vernieuwing

Spoor

Luchthavenontwikkeling

Uitleg

Hoofdwegennet

Planstudie

Havenontwikkeling

Vaarwegen

Greenports

Vaarwegen > ligplaatsen

LOG

Sluizen

Versterking kennis en innovatie

Lichteren

Dutch Media Hub
Marinecluster

Verkenning

Recreatie

Spoor / HOV-netwerk

Versterken bedrijvigheid

Vaarwegen

Randstad 380 kV (tracé indicatief)

Onderzoek en overige maatregelen
Hoofd- en regionaal wegennet
Overig
Luchthavenontwikkeling
Verbeteren interne bereikbaarheid
Knooppuntontwikkeling
Bestaand
Spoor
HOV
Hoofdwegennet

Natuur & Landschap
Nationale Landschappen

Duurzaamheid & Klimaatbestendigheid
		

Algemeen

Wateroverlast > bergingsgebieden /

Prioritaire gebiedsopgaven

Nationaal Park

wateropgaven

Overige gebiedsopgaven

Natuurgebied > duingebied

Waterveiligheid > waarborgen primaire

Grens landsdeel

Natuurgebied > Oostvaarders-plassen

veiligheid
Peilbeheer

Groenblauwe structuren

Gebiedsontwikkeling

Versterken natuur- en

Waterveiligheid > integrale opgave

recreatiekwaliteitet: Scheggen en

Energie-maatregelen > gebruik

regionale parken

restwarmte

Ontwikkeling groen-blauw

Zonne-energie

Groen-blauwe assen

Windenergie

Groenverbindingen

Energie uit water

Cultuurhistorische verbinding

96 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Opgaven Noordwest-Nederland | 2

Noord-Holland Noord

Overig Flevoland

Zaanstreek en
Waterland

Zuidas

Almere

1

Schipholregio
4

1: IJburg
2: Bloemendalerpolder / KNSF-terrein
3: Zuidoostlob
4: Amstelveen-Amstelland

Lelystad Zuid

ZaanIJoevers

Haarlem en IJmond

3

2

Gooi en
Vechtstreek

MIRT Projectenboek 2012 | 97

1)
2)
3)

VERKENNING	paG
N50 Ens-Emmeloord
106
Rijk-Regioprogramma
Amsterdam-Almere-Markermeer
100
Toekomst Afsluitdijk (voorheen: OIVA)
102

PLANSTUDIE
A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere
A9 Omlegging Badhoevedorp
Amsterdam-Rijnkanaal
(verwijderen keersluis Zeeburg)
7) Amsterdam Zuidas (4-sporig + keersporen +
2x5 rijstroken A10 en t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
8) Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Amsterdam-Lemmer
9) Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk
10) Lichteren Buitenhaven IJmuiden
11) OV-Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad
12) Vaarweg IJsselmeer-Meppel
13) Zeetoegang IJmond

PAG
107
108

REALISATIE
14) A9 Alkmaar-Uitgeest
15) A10 Tweede Coentunnel/A5 Westrandweg/
N200 Halfweg
16) Almere Weerwaterzone
17) Amsterdam CS, Cuypershal
18) Amsterdam CS, fietsenstalling
19) De Zaan (Wilhelminasluis)
20) Greenport Aalsmeer (en omgeving)
21) N201
22) N50 Ramspol-Ens
23) N9 Koedijk-De Stolpen
24) Natte natuurprojecten IJsselmeergebied
25) Natuurlijker Markermeer/IJmeer (NMIJ)
26) Noord-Zuidlijn (Noord-WTC)
27) Regionet, fase 1
28) Verbeteren vaargeul IJsselmeer
(Amsterdam-Lemmer)
29) Walradar Noordzeekanaal
30) Westflank Haarlemmermeer

PAG
109

4)
5)
6)

98 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

120
113
121
103
122
114
123
124

110
101
115
116
125
129
118
112
111
104
105
119
117
126
127
128

Projecten Noordwest-Nederland | 2

3
9

24

P

23

25

1

27
12

2

22/9 (NNL)

14
20 (ONL)

8!
10

»

P

28

19

29

»

13

11

15
26

17/18 P

30

7P

6
4

!8

»

5

16

P

21 (ONL)

21

P

20

1 (UTR)

16 (ZVL)
7 (UTR) 13 (UTR)
0

wegen
spoor / OV
vaarwegen
sluis
ligplaats
integrale / multimodale ontwikkelingen
waterbeheer / natte natuur

* (ZVL)
* (UTR)
* (ONL)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenboek 2012 | 99

20 km

Gebied Noordwest-Nederland
Rijk-Regioprogramma Onderwerp
Integrale
Amsterdam-Almere-Markermeer 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
(RRAAM)
Fase Verkenning

Opgave Met de realisatie van de drievoudige
ambitie voor Almere wordt ruimte geboden
voor verstedelijkingsopgaven van de
Noordelijke Randstad. Dit vraagt in Almere
nieuwe bouwlocaties, maar ook om
investeringen in ecologie, natuur en bereikbaarheid. Als jonge stad heeft Almere
daarnaast impulsen op het gebied van
voorzieningen en werkgelegenheid nodig.
In de RAAM-brief van 6 november 2009 (TK
31089, nr 57) en het Integraal Afsprakenkader
Almere (IAK, 29 januari 2010) heeft het
kabinet aangegeven hoe de verschillende
vraagstukken samenhangen. Het programma
Amsterdam - Almere is, gezien haar omvang,
complexiteit en nationale belang, door de
Tweede Kamer aangemerkt als Groot Project.
Daartoe is een Basisrapportage opgesteld die
op 1 april 2011 aan de Tweede Kamer is
toegezonden (TK 31089-83). Daarnaast is de
notitie Reikwijdte en detailniveau vastgesteld.
De opdracht uit de RAAM-brief is ‘het
alternatief Almere 2.0 te optimaliseren in
combinatie met OV en natuurmaatregelen in
het Markermeer’. Alternatief Almere 2.0
betekent het totaal aan ontwikkelingen rond
de schaalsprong. Het programma wordt door
werkmaatschappijen concreet uitgewerkt in
de periode 2010-2012.
Oplossingen voor de hoofdweginfrastructuur
worden gegenereerd in het project A1/A6/A9
Schiphol-Amsterdam-Almere (zie desbetreffende projectblad).
De groei van Almere zal er tevens toe leiden
dat meer mensen binnen de stad zullen

reizen. Het stedelijke wegennet en infrastructuur voor het openbaar vervoer zijn hierop
niet berekend. In de Verkenning Stedelijke
Bereikbaarheid Almere (VSBA) is onderzocht
welke knelpunten wanneer gaan ontstaan en
welke gefaseerde maatregelen gewenst zijn
voor goede bereikbaarheid in de stad.
Planning Het kabinet zal een rijksstructuurvisie opstellen voor de drievoudige ambitie
Almere waarin het zichzelf bindt en partijen
samenbrengt die de ruimtelijke doelen verder
kunnen uitwerken en realiseren. De conceptrijksstructuurvisie is voorzien eind 2012.
Betrokkenen Bij RRAAM zijn betrokken het
Rijk (IenM, EL&I, BZK/WWI, RVOB), de
provincies Flevoland en Noord-Holland, de
gemeenten Almere en Amsterdam en de
Stadsregio Amsterdam.

MIRT Projectenboek 2012 | 100

Gebied Noordwest-Nederland
Almere Onderwerp
Integrale
Weerwaterzone 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De A6, gelegen op een grondlichaam,
doorsnijdt de stad Almere en scheidt Almere
Haven van het centrum en de overige wijken.
De verbreding van de A6 is onderdeel van het
project A1/A6/A9 Schiphol-AmsterdamAlmere (zie desbetreffende projectblad).
Oplossing Tegelijk met de voorgenomen
verbreding van de A6 ter hoogte van Almere
Weerwater wordt de weg verlaagd tot
maaiveldniveau om zo de barrièrewerking
van de weg te verminderen. Ter plaatse van
de verlaagde A6 is de gebiedsontwikkeling
Centrum-Weerwater gepland. Een gebiedsontwikkeling die deel uitmaakt van de
schaalsprong van Almere, die de stedelijke
structuur van Almere kan versterken en
Almere Haven met het centrum verbindt.
Rond de A6 komen in een gebied van circa
413 ha tussen de 500 en 2.000 woningen,
50.000 m2 kantoorruimte en 15 ha
voorzieningen.

Financiën De rijks- en regionale bijdrage aan
Almere centrum Weerwater zijn vastgelegd in
de RAAM-brief en bij de besluitvorming over
de verdeling van de middelen uit het Nota
Ruimtebudget.
Taakstellende rijksbijdrage: € 46,1 mln uit het
Nota Ruimtebudget. Deze rijksbijdrage is excl.
€ 107,6 mln ten behoeve van de kosten voor
de verbreding van de A6 ter hoogte van
Almere Weerwater. Dit is onderdeel van het
integrale budget voor de A1/A6/A9
Schiphol-Amsterdam-Almere.
Daarnaast is er een regionale bijdrage van
Almere (€ 21 mln) aan de verbreding van de
A6.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT. In november 2009 is de
taakstellende rijksbijdrage uit het Nota
Ruimtebudget voor dit project vastgesteld,
waarmee het project is overgegaan naar
de realisatiefase.

Uitvoering De gemeente Almere is verantwoordelijk voor de integrale gebiedsontwikkeling van de Centrum-Weerwater.
Rijkswaterstaat voert de verbreding van de A6
en verlaging daarvan ter hoogte van de
Weerwater uit.

Planning
Oplevering A6: 2020
Start realisatie gebiedsontwikkeling: 2018
Oplevering gebiedsontwikkeling: 2030

MIRT Projectenboek 2012 | 101

Toekomst Afsluitdijk
(voorheen: OIVA)

Opgave De Afsluitdijk voldoet niet meer aan
de wettelijke norm voor de veiligheid tegen
overstroming en moet worden gerenoveerd.
Onderzocht wordt of er oplossingen mogelijk
zijn om de veiligheid op een zodanige manier
te verbeteren dat er tevens meerwaarde
ontstaat voor andere ambities. Met die
opdracht zijn Rijk en regio eind 2007
vertrokken.
Oplossing Ondertussen zijn vier kansrijke
marktvisies (opgesteld door consortia van
bedrijven), en twee referentievarianten
onderzocht. Daarin is gekeken naar haalbare
en betaalbare functiecombinaties en naar
oplossingen die Nederland nationaal en
internationaal opnieuw op de kaart zetten
waar het waterbouw, duurzaamheid,
innovatie en kennisontwikkeling betreft.
Oplossingen die een impuls geven aan de
economie. De veiligheidsoplossingen
verschillen van een zachte oplossing met
kwelders en een kweldernok aan de
Waddenzeezijde tot een versterkte dijk met
een natuurgebied aan de IJsselmeerzijde. De
meerwaarden (ambities) liggen op het vlak
van kennisontwikkeling en innovatie,
versterking van de natuurwaarden en
recreatiemogelijkheden, duurzame energie
(waaronder ‘blue energy’), mobiliteit en
ruimtelijke kwaliteit.
Uit de visies en referenties is een conceptvoorkeursbeslissing tot stand gebracht
volgens de MIRT spelregels, in de vorm van
een ontwerp-structuurvisie van het Rijk, op

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterkeren
IenM
Verkenning

basis van de Wet ruimtelijke ordening (Wro).
De structuurvisie geeft op nationaal niveau
het ruimtelijk kader voor de gewenste
ontwikkelingen op en bij de Afsluitdijk en
biedt mogelijkheden voor (al dan niet op
termijn) ontwikkeling van ambities op het
terrein van duurzame energie, natuur en
recreatie. Ter ondersteuning van de voorkeursbeslissing is een plan-MER/passende
beoordeling en een kosten-effectiviteitsanalyse opgesteld. Het kabinet is voornemens in
2011 de voorkeursbeslissing Toekomst
Afsluitdijk vast te stellen.
De verdere ontwikkeling en uitvoering van de
ambities zal afhankelijk zijn van regionale
overheden en/of private investeringen.
Betrokkenen Voor de realisatie (en financiering) van de ambities wordt een bestuursovereenkomst/convenant voorbereid. Daarin
wordt vastgelegd wat de rol en bijdrage is van
de verschillende betrokken partijen (IenM,
mogelijk EL&I, in samenwerking met
provincies Fryslân en Noord-Holland,
gemeenten Wieringen en Súd West Fryslân).
In het Deltaprogramma IJsselmeergebied is
de samenhang tussen Toekomst Afsluitdijk en
het Deltaprogramma geborgd.

MIRT Projectenboek 2012 | 102

Extra spuicapaciteit
Afsluitdijk

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterkeren
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • • •
•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het water uit het IJsselmeer wordt
naar de Waddenzee afgevoerd via twee
spuicomplexen in de Afsluitdijk (één bij Den
Oever en één bij Kornwerderzand). In de
winter wordt het streefpeil (NAP-0.40 m)
steeds vaker en steeds sterker overschreden.
Het handhaven van het winterstreefpeil zal in
de toekomst nog moeilijker worden. Dit als
gevolg van toekomstige ontwikkelingen zoals
zeespiegelstijging en toenemende rivierafvoeren. De capaciteit van de huidige
spuisluizen zal in de toekomst ontoereikend
worden. Bij de te verwachte relatieve
zeespiegelstijging is het met de beschikbare
spuicapaciteit niet mogelijk om het huidige
peilbeheer voort te zetten en de veiligheid
tegen overstroming in het IJsselmeergebied
te handhaven. Naar verwachting zal een
toenemend aantal dijkvakken vanaf 2010 niet
meer aan de veiligheidseisen voldoen.
Oplossing Om voldoende spuicapaciteit
beschikbaar te hebben, zal een extra
spuicomplex worden gebouwd. De bouw van
dit complex wordt voorbereid. De locatie in
de Afsluitdijk en dimensionering van het
spuicomplex worden bepaald door zowel de
effecten op ecologische waarden van de
Waddenzee en het IJsselmeer, als de effecten
op de diverse gebruiksfuncties in de omgeving en de effectiviteit van de spuisluizen.
Een MER is in uitvoering.

Inpassing De volgende inpassingsmaatre­
gelen worden onderscheiden:
1. Vispassage.
2. Landschappelijke inpassing.
3.	Mitigerende en compenserende
maatregelen.

2008: in 2007 is geconstateerd dat het
eerder inschakelen van de markt voor
uitvoering en vervlechten met de ruimtelijke
besluitvormingsprocedure niet realiseerbaar
is. Hierdoor is projectbesluit en start realisatie
vertraagd. De oplever­datum blijft 2013.

Planning
Projectbeslissing: 2012
Start realisatie: 2014
Oplevering: 2017

2009: project is vertraagd door voortschrijdend inzicht in projectplanning en discussie
over marktbenadering. Dit heeft geleid tot
verschuiving naar realistische opleverdatum
en heroverweging van de aanbestedings­variant.

Financiën Het budget voor de uitvoeringsfase
is nog niet vastgesteld. De raming van de
projectkosten is afhankelijk van het te kiezen
alternatief. Voor de uitvoering van dit project
wordt vooralsnog rekening gehouden met
een budget van € 203 mln.
Politiek/bestuurlijk Op 14 februari 2007 is
voor het MER ingestemd met de voorlopige
locatiekeuze, die voorzien is op het grondgebied van de provincie Fryslân.
Uitvoering In 2006 is een PPC uitgevoerd. Op
basis daarvan is gekozen voor een DBMcontract. Bij de uitwerking daarvan is echter
gebleken dat deze contractvorm niet
realistisch is. De marktbenadering wordt
daarom herzien en blijft zo dicht mogelijk bij
de oorspronkelijke uitgangspunten.

2010: de mijlpalen voor het projectbesluit en
start realisatie zijn verschoven, oplevering
blijft echter 2016.
2011: de mijlpaal voor start realisatie is
verschoven. De oplevering is voorzien in
2017 rekening houdend met een uitvoeringsperiode van 4 jaar.
2011: start realisatie is verschoven. De
oplevering blijft voorzien in 2017.
2012: de planning voor de start van de
realisatie is verschoven, de oplevering blijft
voorzien in 2017. Verder is het budget
aange­past door de nieuwe bekostigingssys­
tematiek van RWS. Hierdoor is het taakstellend budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 41 mln) en is de taakstelling
PPS (€ 2 mln) uit het Regeerakkoord
verwerkt.
MIRT Projectenboek 2012 | 103

Natte natuurprojecten
IJsselmeergebied

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterbeheren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Ontwikkelingen in de afgelopen
decennia hebben er voor gezorgd dat de
natuurlijk gradiënt tussen land en water is
afgenomen. Tevens is geconstateerd dat het
IJsselmeergebied relatief weinig ondiepe
oeverzones, ondiepten en buitendijkse
moerassen kent.
Oplossing Doel van het totaal aan projecten
is het realiseren van circa 3000 ha (830 ha van
Natuurontwikkeling IJsselmonding hierin
begrepen) grootschalige kenmerkende natte
natuur in en langs de grote wateren van het
IJsselmeergebied. Deze natuurgebieden
bieden mogelijkheden voor recreatief
medegebruik en vormen de invulling van de
Ecologische Infrastructuur in dit gebied.

Financiën Taakstellend budget: € 35 mln.
Bijdrage van derden: € 1,88 mln (provincies,
gemeenten en overige).
Politiek/bestuurlijk In 2000 is de samenwerkingsovereenkomst ‘Veiligheid en Natte
Natuur’ door de staatssecretarissen van
voormalig LNV en VenW getekend waarin
onder ander is opgenomen dat in en langs het
IJsselmeergebied gezamenlijk investeringen
worden gepleegd om het ecologische
functioneren en het met medegebruik van de
recreatie in het gebied te versterken.

2008: dit programma is nieuw opgenomen in het MIRT.
2012: budgetverlaging door het reserveren van € 7 mln aan ICES-gelden voor de
uitvoering van de eerste fase van
TBES-Markermeer en door de overheveling van ICES-gelden naar IIVR (€ 3 mln).
De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 2,3 mln).

Planning
Start realisatie: 2002
Oplevering: 2011

MIRT Projectenboek 2012 | 104

Natuurlijker Markermeer/
IJmeer (NMIJ)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Waterbeheren
IenM en EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het project moet uitwijzen welke
investeringen in natuurontwikkeling het
grootste effect sorteren op het realiseren van
een robuust ecologisch systeem en een
klimaatbestendig watersysteem in IJmeer en
Markermeer. De resultaten zijn mede
bepalend voor het investeringsprogramma
Toekomstagenda IJmeer/ Markermeer. Het
uiteindelijke doel is om duidelijk te maken of
het mogelijk is een surplus aan natuurwaarden te creëren en inzicht te krijgen in
eventuele kosten hiervoor; dit om ruimtelijke
ontwikkelingen in dit door Natura 2000
beschermde gebied mogelijk te maken.
Oplossing Het project zal via een in mei 2009
vastgesteld pakket van veldexperimenten en
aanvullend onderzoek de effectiviteit van
bestaande en nieuwe natuurontwikkelingsmaatregelen bepalen. De focus zal hierbij
vooral liggen op het bepalen van de ecolo­
gische effectiviteit van maatregelen en
vaststellen op welke manier de maatregelen
het best kunnen worden aangelegd.

Politiek/bestuurlijk In 2007 is door de
staatssecretaris van voormalig VenW het
Randstad Urgent-contract Toekomstagenda
Markermeer-IJmeer ondertekend. In dit
contract is het project Natuurlijker
Markermeer/ IJmeer aangekondigd. Dit
project is gelinkt aan besluitvorming rond
Randstad Urgent-projecten als SchaalsprongAlmere en Openbaarvervoerverbinding
Schiphol- Amsterdam-Almere-Lelystad, het
project Beleidskader IJsselmeer en
Beheerplannen.

2009: project is nieuw in de realisatiefase.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 4 mln).

Uitvoering Een marktpartij voert voor een
groot deel het werk uit. De regierol blijft bij
RWS. Er worden in de contracten beslismomenten (go/no go) ingebouwd om flexibel te
zijn ten behoeve van politieke besluitvorming.

Planning
Projectbeslissing: december 2008
Uitvoeringsbeslissing: december 2009
Start realisatie: januari 2010
Oplevering: december 2015
Financiën Taakstellend budget vanuit EL&I:
€ 22 mln.

MIRT Projectenboek 2012 | 105

•

N50 Ens-Emmeloord

Opgave De 100 km/h-weg N50 tussen Ens en
Emmeloord maakt deel uit van het hoofdwegennet van Nederland en kampt met twee
problemen. Vanwege de fysiek gescheiden
rijbanen met per rijrichting één rijstrook (met
vluchtstrook) kan op dit traject niet ingehaald
worden. De wegindeling maakt het onmogelijk dat voertuigen, waaronder vrachtwagens,
over een afstand van circa 6,5 kilometer
gepasseerd kunnen worden. Dit heeft een
aantasting van afwikkelingskwaliteit,
rijcomfort en trajectsnelheid tot gevolg.
Het tweede knelpunt betreft de gelijkvloerse
kruising ter hoogte van de Bomenweg (1/4
aansluiting (afrit); verkeerslichten voor de
busontsluiting).

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Verkenning

Planning
Startbeslissing: 2011
Politiek/bestuurlijk De verkenning wordt
uitgevoerd onder leiding van de provincie
Flevoland, in nauwe samenwerking met RWS.
Zij wordt afgesloten met een convenant met
daarin ook een voorkeursbeslissing.
Het taakstellend budget voor dit project is
€ 16,5 mln (prijspeil 2007). De kosten worden
gefinancierd vanuit het regionale deel van het
Ruimtelijk Economisch Programma (REP),
onderdeel van het RSP (€ 10 mln) en een
regionale bijdrage (€ 6,5 mln).

Oplossing In de verkenning is de volgende
oplossing als kansrijk aangemerkt:
-	de ombouw van de N50 van 2x1 rijstrook
met vluchtstrook naar een 2x2- regionale
stroomweg 100 km/h (autoweg);
-	de huidige vormgeving van de aansluiting
van de N50 op de A6 blijft in stand;
-	de gelijkvloerse kruising bij der Bomenweg
wordt omgebouwd tot een halve ongelijkvloerse aansluiting.

MIRT Projectenboek 2012 | 106

A1/A6/A9 SchipholAmsterdam-Almere

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

• •
• • • •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bereikbaarheid over de weg in de
corridor Schiphol-Amsterdam-Almere laat te
wensen over. Toekomstige ontwikkelingen
zoals de uitbreiding van Almere met 60.000
woningen tussen 2010 en 2030 zetten op
lange termijn de bereikbaarheid over de weg
verder onder druk.
Oplossing In 2007 heeft het kabinet een
voorkeur uitgesproken voor het
Stroomlijnalternatief (uitbreiden bestaande
weginfrastructuur A1, A2, A6, A9, A10 oost
tussen knooppunt Badhoevedorp en
aansluiting Almere Buiten Oost). In oktober
2008 is in het Standpunt deze keuze
herbevestigd. Het Standpunt is verder
uitgewerkt in het Tracébesluit (TB) dat in
maart 2011 is vastgesteld. In het Standpunt
en het OTB is de keuze voor het
Stroomlijnalternatief gekoppeld aan een
groot aantal inpassingsmaatregelen. De
belangrijkste daarvan zijn de aanleg van
tunnels in de A9 in Amstelveen en Amsterdam
Zuidoost, een eco-aquaduct in de A1 bij
Muiden en het op maaiveld brengen van de
A6 bij de Weerwaterzone in Almere.
Planning
Tracébesluit: 2011
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2020
Voor delen van het project staat de openstelling eerder gepland dan 2020.

Financiën Taakstellend budget: € 4.094 mld
(incl. bijdragen derden € 475 mln). Het budget
is incl. de rijksbijdrage aan de kruising natte as
A1 en groene uitweg.
Politiek/bestuurlijk Rijk en regio hebben in
2007 en 2008 overeenkomsten getekend
waarin zij instemmen met het
Stroomlijnalternatief en met afspraken over
de inpassing van dit alternatief. Er is een
aanvullende bestuursovereenkomst
ondertekend over de busvoorzieningen
tussen Almere en het knooppunt
Watergraafsmeer.
Uitvoering Het project wordt innovatief
aanbesteed in vijf delen. De uitvoering van het
eerste deelproject (A10 Oost / A1
Watergraafsmeer-Diemen) start in 2011. Het
tweede deelproject (A1 Diemen-Muiderberg /
A6 Muiderberg-Almere Havendreef) wordt
aanbesteed in 2011. De andere drie
deelprojecten (A9 Gaasperdammerweg, A9
Amstelveen en A6 Almere HavendreefAlmere Buiten Oost) volgen in de jaren 2014
tot 2016.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 21,33 en 47
uit de File Top 50.

2007: in augustus 2006 is een besluit
genomen over fase 1 van de startnotitie
(zie ‘Noordvleugelbrief’).
2008: in januari 2007 is gestart met fase 2
van de planstudie.
2009: in oktober 2007 is een overeenkomst getekend met de regio. In april
2008 is de Trajectnota/MER 2e fase
afgerond.
2010: in oktober 2008 is een aanvullende
overeenkomst getekend met de regio en is
het Standpunt ingenomen.
2011: in maart 2010 is het ontwerp
Tracébesluit vastgesteld, tegelijkertijd is
het taakstellende budget verhoogd.
2012: in maart 2011 is het Tracébesluit
vastgesteld; tegelijkertijd is het taakstellend budget verhoogd en is een aanvullende bestuursovereenkomst gesloten.
Tevens is de uitvoeringsplanning
vastgesteld. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget aangepast voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 385 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 107

A9 Omlegging
Badhoevedorp

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
•
• •
•
•
•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De A9 veroorzaakt door zijn ligging
door de kern van Badhoevedorp milieu- en
leefbaarheidsproblemen. Daarnaast is door
capaciteitsvergroting op de wegen naar de A9
toe de verkeersafwikkeling op de A9 een
knelpunt geworden.
Oplossing Een zuidelijke omlegging van de
A9 bij Badhoevedorp.
Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: 2013
Openstelling: 2017
Financiën Taakstellend budget: € 318 mln.
Bijdrage van derden: € 161 mln.

Politiek/bestuurlijk In oktober 2005 hebben
Rijk en regio de Bestuursovereenkomst
Omlegging A9 Badhoevedorp getekend.
Hierin is ook de financiële onderbouwing en
dekking geregeld. Het voorkeursalternatief
van de zuidelijke omlegging van de A9 is in het
voorjaar 2006 vastgesteld. Eind 2009 is het
standpunt voor het aangepaste bogenalternatief vastgesteld. Het standpunt is uitgewerkt in een Ontwerp-Tracébesluit (OTB). Dit
OTB is in juni 2011 vastgesteld.
Uitvoering Uit de uitgevoerde marktscan en
inkoopstrategie komt naar voren dat een
marktbenadering niet aan de orde is.
In 2008 is een Public Private Comparison
(PPC) uitgevoerd. Op basis daarvan is gekozen
voor een Design & Build-contract.

2007: in de Bestuursovereenkomst
Omlegging A 9 Badhoevedorp is gekozen
voor een omlegging van de A 9. Hierop zijn
het tijdschema en het budget aangepast.
2008: in februari 2007 is met het ter visie
leggen van de startnotitie gestart met de
planstudie.
2009: naar aanleiding van de inspraak
startnotitie is er een derde alternatief
bijgekomen, het binnenringalternatief.
Deze wordt meegenomen in de Tracé/
MER-procedure. In het taakstellend
budget is nu bijdrage derden opgenomen,
maar de totaalkosten van het project zijn
ongewijzigd.
2011: in december 2009 is het standpunt
ingenomen voor het aangepast
bogenalternatief.
2012: het OTB is in juni 2011 vastgesteld.
Vaststelling is met een half jaar verschoven
vanwege het doorvoeren van versoberingsmaatregelen. De openstelling schuift
hierdoor naar 2017. Op basis van de
raming voorafgaand aan het OTB is het
taakstellend budget verhoogd.
De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 22 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 108

•
•

A9 Alkmaar-Uitgeest

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

•

’11

’12

• •

MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt tot
verkeersafwikkelingproblemen op de A9
Alkmaar-Uitgeest in beide richtingen.
Oplossing Aanleg van spitsstroken in
combinatie met het plaatselijk verbreden van
de weg.
Planning
Wegaanpassingsbesluit: 2010
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2012
Financiën Taakstellend budget: € 53 mln.

Politiek/bestuurlijk In 2005 is de aanvraag
van de provincie Noord-Holland voor de
aanleg van een aansluiting Heiloo op de A9
voorlopig afgewezen en is deze gekoppeld
aan de mogelijke uitbreiding van de capaciteit
van de A9. Met de opname van de A9
Alkmaar-Uitgeest in de Spoedaanpak
wegverbreding is het project opgedeeld in
twee delen: spitsstroken en de aansluiting.

2008: het project stond eerder vermeld in
het benuttingsprogramma ZSM 2.
2009: doordat de R ichtlijnen voor het
MER OTB pas begin 2008 zijn vastgesteld,
kon niet eerder worden gestart met het
OTB/MER. Hierdoor is het project
vertraagd.
2010: project A9 Alkmaar-Uitgeest is
overgegaan van de verkorte Tracéwet naar
de Spoedwet wegverbreding en is
opgenomen in de Spoedaanpak wegverbreding. De nieuwe aansluiting op de A9
ter hoogte van Heiloo is geen onderdeel
meer van dit project, maar wordt parallel
door de regio voorbereid.
2011: OWAB is in juni 2010 vastgesteld.
2012: WAB is vastgesteld in november
2010. Het project gaat over naar de
realisatiefase.

MIRT Projectenboek 2012 | 109

•

A10 Tweede Coentunnel/
A5 Westrandweg/
N200 Halfweg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Coentunnel is een groot
bereik­baarheidsknelpunt in de Noordelijke
Randstad. De verkeersdrukte op de aansluitende A10-west heeft negatieve gevolgen
voor de kwaliteit van de leefomgeving. Tevens
ondervindt de ontsluiting van het Haven­
gebied naar het achterland ernstige hinder
van de verkeersproblemen. In dat gebied is er
ook een leefbaarheids- en veiligheids­
probleem, vanwege de N200, die door de
kern van Halfweg loopt.
Oplossing De Coentunnel wordt uitgebreid
tot 2x3 rijstroken en 2 wisselrijstroken zodat
er in de toekomst vijf rijstroken in de
spits­richting beschikbaar zijn. De A8 wordt
plaatselijk verbreed tot 2x4 rijstroken en de
A10-west wordt verbreed naar 2x3 rijstroken
en 2 wisselrijstroken tot de aansluiting
Westrandweg. Vervolgens gaat de A10-west
over in 2x3 rijstroken tot de aansluiting S103.
De Westrandweg wordt als autosnelweg met
2x2 rijstroken aangelegd om de aanvoer en
afvoer richting de Tweede Coentunnel voor
doorgaand verkeer te faciliteren, zodat de
A10-west wordt ontlast. De Westrandweg
zorgt voor een betere bereikbaarheid van het
havengebied en biedt een mogelijkheid om
het doorgaande verkeer op de N200 uit
Halfweg om te leiden. De hoeveelheid
doorgaand verkeer wordt daardoor
teruggebracht.
Planning
Tracébesluit: Tweede Coentunnel 2007,

gewijzigd in 2008 / Westrandweg 2008
Start realisatie: 2009
Openstelling:
2013: Tweede Coentunnel en Westrandweg
2014: renovatie huidige Coentunnel

2007: de RvS heeft positief gereageerd op
het voorstel van de wijziging van de Wbm.
Tol komt conform overeenkomst 2004
daardoor als bekostigingsinstrument van
het project aan de orde.

Financiën Taakstellend budget: € 2.016 mln
(incl. B&O component) op basis van de
contracten.

2009: doordat de Wbm niet door de TK is
aangenomen is optie tol op dit moment
niet actueel. Als gevolg van de vernietiging
van A4 Burgerveen-Leiden, de nieuwe
methode gebiedsafbakening en nieuw
luchtonderzoek is voor de Tweede
Coentunnel een gewijzigd TB genomen en
is het TB voor de Westrandweg met 1 jaar
vertraagd. Bud­get is aangepast voor het
onderdeel Tweede Coentunnel, in verband
met de langere looptijd en de F+M
componenten (€ 718 mln).

Politiek/bestuurlijk Convenanten: op 6 juli
2004 is de bestuursovereenkomst onder­
tekend die de basis vormt voor de financiering
en scope van de projecten Tweede Coen­tunnel
en Westrandweg. Over de afronding van het
project N200 zijn bestuurlijke afspraken
gemaakt. Op 21 februari 2007 is het Tracé­
besluit Capaciteitsuitbreiding Coentunnel door
de minister vastgesteld. Dit Tracébesluit is op
13 maart 2008 gewijzigd voor wat betreft te
nemen luchtmaatregelen, de juridische
grondslag en de motivering met betrekking tot
het onderwerp luchtkwaliteit. Het gewijzigde
Tracébesluit Capaciteits­uitbreiding Coentunnel
is vanaf 3 december 2008 onherroepelijk. Het
Tracébesluit West­randweg is vanaf 29 juli 2009
onherroepelijk.
Uitvoering Het DB-contract voor de
Westrandweg en het DBFM-contract voor de
Tweede Coentunnel zijn getekend.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 2 en 32 uit de
File Top 50.

2011: na de renovatie van de huidige
Coentunnel is de capaciteitsuitbreiding
van beide Coentunnels in zijn geheel
beschikbaar.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 182 mln). De oplevering
verschuift met 3 – 9 maanden, onder meer
doordat het bestaande contract wordt
opengebroken voor de implementatie
(deels) van de standaard tunneltechnische
installaties (TK 2010-2011, 29296, nr. 20).

MIRT Projectenboek 2012 | 110

•
•

N9 Koedijk-De Stolpen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De verkeersveiligheid is onvoldoende. De doorstroming ter plaatse van de
kernen Schoorldam en De Stolpen behoeft
verbetering.
Oplossing Omleidingen van de N9 met
ongelijkvloerse kruisingen bij Schoorldam en
De Stolpen, en de aanleg van een parallelweg
in Bergen.
Planning
Tracébesluit: 2008
Start realisatie: 2009
Openstelling: 2011
Financiën Taakstellend budget: € 66 mln (incl.
een bijdrage van € 23 mln van de provincie
Noord-Holland).

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: het Rijk
verhoogt onder voorwaarden de MIT-1999bijdrage tot € 32 mln (prijspeil 1998) wanneer
de provincie Noord-Holland en de regio
maximaal € 23 mln bijdragen.

2009: eind 2007 is de parallelweg
opengesteld. Op 23 juli 2008 heeft de
Raad van State het tracébesluit vernietigd,
met instandhouding van de rechtsgevolgen. Daarmee is het besluit wel onherroepelijk geworden. Door de lange beroepsprocedure verschuift de openstelling naar
2011.
2010: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 12 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 111

N50 Ramspol-Ens

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
• •

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De brug in de N50 bij Ramspol
verkeert in technisch slechte staat. Het
wegvak Ramspol-Ens is verkeersonveiliger
dan de aangrenzende wegvakken. De vele
brugopeningen belemmeren de doorstroming van het verkeer.
Oplossing Gerealiseerd wordt de aanleg van
een nieuwe brug met een minimale doorvaarthoogte van 13 meter ten opzichte van de
maatgevende waterstand en met een
beweegbaar deel, alsmede de aanleg van een
duurzaam veilige autoweg met 2x2 rijstroken
tussen Ramspol en Ens die bij Ens een
ongelijkvloerse kruising zal kennen.
Planning
Tracébesluit: 2009
Start realisatie: 2010
Openstelling: 2013
Financiën Taakstellend budget: € 126 mln
(incl. € 26 mln RSP bijdrage).

Politiek/bestuurlijk
Toezeggingen: januari 1997: de vervanging
van de Ramspolbrug zal door (voormalig)
VenW in procedure worden gebracht.
Oktober 2007: de minister van voormalig
VenW heeft het gewijzigd standpunt
ingenomen om de doorvaarthoogte van de
brug van 7 naar 13 meter te brengen.
Amendementen: de Tweede Kamer heeft
ingestemd met het amendement van Hijum/
Hofstra (TK 30800 A, nr 43) waardoor extra
€ 50 mln beschikbaar is voor de N50, de N35
en de N18. De minister van IenM heeft
hiervan € 18 mln aangewend voor de N50.
In 2008 is afgesproken om uit het Regionaal
Specifiek Pakket (RSP) van de Zuiderzeelijn
€ 26 mln bij te dragen aan dit project. Daarop
is van de genoemde € 18 mln € 3 mln aan het
Vliegveld Twente toegevloeid en € 15 mln aan
het gedeelte van de N50 tussen Kampen en
Kampen-zuid.
Bij de vaststelling van de scope is het
taakstellend budget verhoogd tot € 118 mln.
Het project maakt onderdeel uit van
Spoedaanpak Wegen.

2008: het budget is aangepast door
aanwending van extra middelen (€ 18
mln) uit amendement van Hijum/Hofstra.
De provincies Flevoland en Overijssel
hebben elk een aanvullende bijdrage van
€ 1 mln toegezegd.

Uitvoering De marktbenadering heeft
plaatsgevonden volgens de inkoopstrategie
van de spoedaanpak die is gebaseerd op BVP
(Best Value Procurement).

2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 9 mln).

2009: met het ondertekenen van het
convenant voor het Regionaal Specifiek
Pakket Zuiderzeelijn is € 26 miljoen
vastgelegd voor dit project. Het project is
als gevolg van de vaststelling van het
tweede gewijzigde standpunt en als gevolg
van onderzoek naar luchtkwaliteit
vertraagd.
2010: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2011: als gevolg van de aanbestedingsprocedure en de aanpassing van de brug
aan de scheepswerven is het budget
verhoogd naar € 132 mln. De regio draagt
de helft bij in de meerkosten van de
aanpassing van de brug.

MIRT Projectenboek 2012 | 112

Amsterdam Zuidas (4-sporig +
keersporen + 2x5 rijstroken A10 en
t.b.v. Nieuw Sleutelproject)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

•

Pol./Best.

• •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De ruimtelijke ontwikkelingen in de
corridor Haarlemmermeer-Almere en de
Zuidas zelf versterken de toename van
reizigers en verkeer. Door opening van de
Utrechtboog, HSLZuid, Noord-Zuidlijn en
Hanzelijn neemt het railverkeer toe. De
voorziene ZSM-maatregelen zullen op termijn
onvoldoende capaciteit bieden om de Zuidas
uit te laten groeien tot een Europese
toplocatie. Dit project is door het Rijk
aangewezen als NSP.
Oplossing Het bestaande station is met een
tweede eilandperron uitgebreid. Daarna zijn
maatregelen voorzien voor het accommoderen van verdere groei van het treinverkeer,
aanlanding van HSL-Zuidtreinen en toekomstvaste transfercapaciteit. Voor de
toekomstige mobiliteitsgroei wordt uitgegaan
van een volledig 4-sporige zuidtak en een
6-sporig station Zuid/ WTC. Tevens wordt
uitbreiding voorzien van de A10-Zuid tot 2x5
rijstroken, na het ZSM-programma.
Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: vanaf 2013 (delen Zuidas
worden eerder gerealiseerd via OV-SAAL)
Oplevering: afhankelijk van het alternatief
Financiën Totale taakstellende budget: op de
begroting is voor het NSP station Zuidas,
inclusief de viersporigheid, keersporen en
bijdrage uit Hoofdstuk XII € 326 mln
gereserveerd.

Voor uitbreiding van de A10 Zuid is een
taakstellend budget van € 301 mln
gereserveerd.
Politiek/bestuurlijk
1.	In het kader van NSP is een intentieovereenkomst gesloten met gemeente
Amsterdam over de Zuidas (2001). Rijk en
gemeente Amsterdam hebben de
principe-voorkeur uitgesproken voor het
Dokmodel, alsmede de principebereidheid
om daarvoor financiële reserveringen te
plegen (2005).
2.	In 2006 hebben betrokken overheden in
een bestuursovereenkomst afspraken
gemaakt over de besluitvormingsprocedure voor een Zuidas-Dok-onderneming
en de overheidsbijdragen daaraan, inclusief
een aanvullende risicoafkoop door IenM.
3.	In 2009 is na advisering door een rijksvertegenwoordiger geconstateerd dat een
Zuidas-Dok-onderneming en veiling van
60% van de aandelen daarin aan private
partijen niet haalbaar is. De veilingprocedure is formeel beëindigd.
4.	Rijk en regio hebben in 2010 besloten een
gezamenlijke organisatie op te richten die
een voorkeursbeslissing conform de
adviezen van de commissie Elverding gaat
voorbereiden voor het project Zuidas.
Tegelijk met de voorkeursbeslissing worden
ook nieuwe voorstellen voor een haalbare
businesscase, de risico­verdeling en de
structurering van het project opgesteld.

2007: aan het budget is toegevoegd een
aanvullende bijdrage voor de overdracht
van risico’s aan de Zuidas-Dokonderneming (€ 52 mln) en de noodzakelijk gebleken aanpassingen voor de
spooraansluiting op de Utrechtboog
(€ 17,8 mln).
2008: om actuele inzichten uit de planstudie en het onderzoeksproces van de
kwartier­maker in de procedure te
integreren, is besloten tot herstart van de
tracéwetprocedure.
2009: het taakstellend budget is bijgesteld
vanwege indexatiecorrectie, rekening
houdend met de bestuurlijk overeenge­­
komen bijdrage in netto contante waarde.
2011: in 2010 hebben het Rijk, de
gemeente Amsterdam, de stadsregio en
de provincie Noord-Holland een gezamenlijke projectorganisatie opgericht om
een voorkeursbeslissing voor te bereiden.
Ter dekking van de kosten van de realisatie
van delen van de Zuidas door OV SAAL is
een budgetover­heveling naar OV SAAL
doorgevoerd (€ 233 mln incl. BTW).
2012: € 135 mln bijdrage voormalig
VROM is toegevoegd. De projectkosten
zijn aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 22 mln).
MIRT Projectenboek 2012 | 113

OV Schiphol-AmsterdamAlmere-Lelystad

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

• •
•
• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de rapportage ‘Planstudie
Openbaar Vervoer Schiphol-AmsterdamAlmere-Lelystad fase 1’ (maart 2008) is
vastgesteld dat er nu en in de toekomst
belangrijke knelpunten zijn op deze corridor.
Oplossing Prorail is met de uitvoering voor
OV SAAL KT cluster c (spooruitbreidingen op
de Zuidtak in Amsterdam) begonnen. Voor OV
SAAL Korte Termijn cluster a (spooruitbreidingen op de Flevolijn) is in april 2011 het
ontwerptracébesluit gepubliceerd. Voor OV
SAAL 2020 is in overleg met de betrokken
overheden en de spoorsector besloten de
besluitvorming over de twee voorliggende
varianten (C en E’), die binnen het beschikbare
budget zijn te realiseren en voldoen aan alle
kwaliteits- en capaciteitseisen, te combineren
met de besluitvorming over lange termijn in
het kader van RRAAM. Het kabinet heeft in
november 2009 het besluit genomen in de
RAAM-brief een IJmeerverbinding onder
voorwaarden als voorkeursoplossing voor de
lange termijn uit te werken. De Werkmaat­
schappij Amsterdam Almere (WAA)
studeert op deze voorkeursoplossing. Ook
worden alternatieven via de Hollandsebrug
bestudeerd, zodat er eind 2012 een volwaardige afweging gemaakt kan worden tussen de
varianten van OV SAAL 2020 en tussen de
keuze voor een eventuele IJmeerverbinding of
een Hollandsebrugvariant.

Planning
Tracébesluit:
• OV SAAL KT cluster c 2010
• OV SAAL KT cluster a 2011
• OV SAAL 2020 - 2014
Start realisatie:
• OV SAAL KT cluster c 2010
• OV SAAL KT cluster a 2011
• OV SAAL 2020 - 2016
Oplevering:
• korte termijnmaatregelen 2012/2016
• 2020 maatregelen 2016/2020
Financiën Voor OV SAAL is in totaal €1.623
mln beschikbaar (waarvan € 989 mln binnen
het planstudiebudget en € 634 mln binnen
het realisatiebudget). ‘Er is binnen de
beschikbare middelen rekening gehouden
met € 54 mln voor beheer en onderhoud en
met € 15 mln voor overige activiteiten.
Afhankelijk van het principe-besluit over
langetermijnmaatregelen is het mogelijk dat
een deel van het MLT-budget ingezet wordt
voor OV-maatregelen.
Politiek/bestuurlijk Het project OV SAAL
wordt aangestuurd door een bestuurlijk duo
(minister van IenM en wethouder Verkeer,
vervoer en infrastructuur van de gemeente
Amsterdam).

2010: overheveling onderdelen Zuidas;
oplevering maatregelen in een langere
periode (6 i.p.v. 4 jaar), ruimtelijke procedure
gestart.
2011: tracébesluit voor spooruitbreidingen
in Amsterdam vastgesteld, uitvoeringsbesluit
genomen en uitvoering gestart, besluit
overige spoorse maatregelen in samenhang
met PHS, OV SAAL LT naar Werkmaatschappij
Amsterdam Almere.
2012: tracébesluit maatregelen Flevolijn
vastgesteld, studie LT Hollandsebrug
opgestart, besluitvorming OV SAAL 2020 eind
2012. In het project OV SAAL KT cluster a
wordt rekening gehouden met een bijdrage
van € 20 mln in de kosten van geluidsmaatregelen uit het project Goenoord vanwege de
goederenroutering via de Flevo- en Hanzelijn.
In Muiderberg bouwt Prorail een geluidscherm voor weg en spoor. De kosten worden
door beide modaliteiten gedeeld; het project
SAA draagt € 2,6 mln bij aan het budget voor
OV SAAL KT cluster a. In het regeerakkoord
zijn taakstellingen afge­sproken voor
bovenwettelijke inpassing, aanpassing
omgevingsrecht en toepassing PPS. Voor dit
project betreft het een bedrag van € 45 mln.
Intentie is dat deze taakstellingen op OV SAAL
worden gerealiseerd. Voor de periode
2012-2020 is totaal € 2,2 mln over­geboekt
naar HXII omdat vanaf 2012 materiële en
personele uitgaven daar op worden
verantwoord.
MIRT Projectenboek 2012 | 114

Amsterdam CS,
Cuypershal

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het interieur van het stationsgebouw
van Pierre Cuypers heeft in de afgelopen 120
jaar aanpassingen ondergaan, waardoor de
monumentale waarde van de Cuypershal is
aangetast. Een kwaliteitsverbetering is nodig
om het monumentale karakter van de
Cuypershal te herstellen.
Naast de restauratie en renovatie van de
Cuypershal is het nodig om de transfercapaciteit van de Middentunnel en Oosttunnel van
het station uit te breiden om de huidige en
toekomstige reizigersstromen afdoende te
kunnen verwerken.
Oplossing De Cuypershal wordt in originele
staat hersteld. Doelstelling is om het werk in
de Cuypershal gereed te hebben tegelijk met
het gereed komen van de Oosttunnel.
De huidige Oosttunnel is de verbindende
schakel tussen de oostelijke ingang van het
station en de oostelijke fasen van de perrons.
De Oosttunnel wordt verbreed om voldoende
transfercapaciteit te kunnen bieden,
uitbreiding van commerciële voorzieningen in
de tunnel mogelijk te maken en extra
stijgpunten in de Oosttunnel aan te brengen.
De extra stijgpunten in de Oosttunnel leveren
een bijdrage aan een betere verdeling van de
reizigers over de perrons.

Financiën Taakstellend budget: € 37 mln.
Politiek/bestuurlijk Het besluit om de
Cuypershal te herstellen en de Oosttunnel aan
te passen op de verwachte reizigersstroom, is
genomen bij de maatregelen in het kader van
de economische crisis en versnelling. De
Tweede Kamer is hierover per brief geïnformeerd (TK 29984, nr 176).

2010: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT .
2012: in verband met de samenhang met
de uitvoering van PHS is besloten tot
gefaseerde aanleg. Restauratie
Cuypersgebouw 2012-2013; verplaatsen
van de theatertrappen van de
Middentunnel naar de Oosttunnel en
verbreden Oosttunnel wordt in samenhang bezien met benodigde uitbreiding
transfercapaciteit Oosttunnel in het kader
van PHS. De planning is om medio 2013
met de uitvoering van de Oosttunnel te
starten.

Planning
Start realisatie: 2010
Oplevering: 2013/2015

MIRT Projectenboek 2012 | 115

Amsterdam CS,
fietsenstalling

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
• •
•

• •
• •
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Er is bij Amsterdam CS een tekort aan
beveiligde en onbeveiligde fietsenstallingen.
Bovendien voldoen de bestaande voorzieningen niet aan de kwaliteitseisen van de
rijksoverheid.

Planning
Projectbesluit: 2011
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2013/2017
Financiën Taakstellend budget: € 34 mln.

Oplossing De fietsparkeervoorzieningen
worden uitgebreid en verbeterd. Op diverse
locaties worden in totaal 10.000 fietsparkeerplaatsen gerealiseerd.
1.	Aan de oostzijde wordt de bestaande
stalling in het voormalige Postzakken­
gebouw uitgebreid tot ruim 2000
fietsparkeerplaatsen.
2.	Aan de noordwestzijde wordt een stalling
gerealiseerd met 1000 fietsparkeer­plaatsen.
3.	Aan de zuidwestzijde is gezocht naar een
locatie voor een grote stalling met 7000
fietsparkeerplaatsen. In overleg tussen de
gemeente Amsterdam, NS en Prorail is
besloten deze stalling niet te realiseren
onder het wateroppervlak van het Westelijk
Openhavenfront, maar onder het
westelijke deel van het stationsvoorplein in
combinatie met nieuwbouw op de plaats
van de huidige zuidweststalling.

Politiek/bestuurlijk De gemeente, NS en
ProRail stemmen hun langetermijnvooruitzichten af op basis van het gezamenlijk
masterplan. In dit kader is gezocht naar een
goede en betaalbare oplossing voor het
stallingenprobleem op en om het station.

2009: onderzocht wordt een variant
onder het wateroppervlak van het
Westelijk Openhavenfront, waar 7000
plaatsen haalbaar worden geacht, binnen
het taakstellend budget (realisatie eind
2012). De stalling aan de Noord-Westzijde
voorziet in 1000 stallingplaatsen (realisatie
2011) Door de aanleg van de NoordZuidlijn treedt vertraging op.
2011: in overleg met de partners is
gekozen voor uitwerking van de zuidwestelijke stalling onder de westelijke tramlus.
Vanwege de samenhang met de Noord/
Zuidlijn kan deze stalling in 2013 of 2014
gerealiseerd worden, de stalling in het
Postzakkengebouw na 2017.
2012: in maart 2011 is de definitieve
projectbeslissing genomen en is de
oplossing met drie locaties vastgelegd. In
verband met de samenhang met andere
werkzaamheden op het Stationseiland, zal
als eerste de Noordwest-stalling worden
gerealiseerd, daarna de Zuidwest-stalling
en als laatste de aanpassing van het
Postzakkengebouw. De reeds aangevangen voorbereidingen voor het
Postzakkengebouw zijn daarom opgeschort en de eerdere afgegeven beschikking is vervallen.

MIRT Projectenboek 2012 | 116

Regionet, fase 1

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave

• • •

Oplossing
Planning
Financiën

• • •

•

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onder de noemer Regionet is budget
gereserveerd voor de uitvoering van een
pakket extra maatregelen ter verbetering van
het stadsgewestelijk (rail-)vervoer in de
noordvleugel van de Randstad (congestiepakket). In de Bestuursovereenkomst
Bereikbaarheidsoffensief Noordelijke
Randstad is vastgelegd dat de regionale
partijen naar eigen inzicht bepalen welke
delen van Regionet prioriteit hebben bij de
aanwending van de beschikbaar te stellen
middelen.
Oplossing Door de regionale partijen is een
samenhangend pakket van infrastructuurmaatregelen voorgedragen voor uitwerking
volgens de MIT-systematiek en financiering
uit het budget. Dit pakket bestaat uit
maatregelen ten behoeve van het stadsgewestelijk spoorvervoer (Regionet). Het pakket
heeft tevens een positief effect op het
functioneren van het landelijk spoornetwerk.
Het gaat om de volgende maatregelen:
verkorte treinopvolging Zaanlijn (seinverdichting/stop-door), capaciteitsverruiming
Hilversum (seinverdichting Gooilijn en extra
perron), capaciteitsvergroting Schipholtunnel
(seinverdichting, verkorte treinopvolging en
dynamisch verkeersmanagement), maatregelen in Westpoort (goederenemplacementen
Westhavenweg en Aziëhavenweg) en
Beverwijk, een halte in de Hemboog bij
station Sloterdijk, het verplaatsen van station
Krommenie-Assendelft en de nieuwe stations
Halfweg/Zwanenburg, Holendrecht en

Almere Poort. Tevens omvat het de aangekondigde planstudies: verbetering inhaling
Wormerveer en station Watergraafsmeer. Dit
pakket zal verder worden uitgewerkt volgens
de MIRT-systematiek. Bij de beoordeling
conform Wet en Besluit Infrastructuurfonds
zal bij het projectbesluit met name worden
gelet op de meerwaarde van de onderlinge
samenhang in relatie tot de doelstellingen
zoals verwoord in het Herstelplan Spoor.
Planning
Start realisatie: 2006
Oplevering: 2007-2013
Financiën Taakstellend budget: € 182 mln.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: de
projecten betreffen de uitwerking van de
Bestuursovereenkomst Bereikbaarheids­
offensief Noordelijke Randstad.

2008: taakstellend budget inclusief BTW. De
regio meldt dat de voordelen van realisatie
minder groot zijn dan verwacht en ziet
daarom af van aanleg station Haarlem West.
2009: beschikking (halte Hemboog, Inframaatregelen Schiphol 24, emplacement
Aziëhavenweg) afgegeven. Naar aanleiding
van planstudie Transformator­weg is t.b.v.
voorbereiding op een 2-sporige dive under bij
Transforma­tor­weg € 4 mln overgeheveld naar
het Herstelplan Spoor 2e fase.
2010: beschikkingen voor Hoofddorp
keervoorziening, seinverdichting Zaanlijn,
maatregelen Beverwijk, Almere Poort en
Halfweg Zwanenburg afgegeven. Voor een
aantal projecten is meer tijd nodig voor de
uitvoering dan eerder voorzien.
2011: naar aanleiding van de OTB-aanvraag
Transformatorweg is € 1,8 mln vanuit
Herstelplan Spoor 2e fase teruggeboekt naar
het Regionet programma.
2012: het projectbudget is opgehoogd met
€ 0.7 mln als bijdrage in de vervanging van de
gelijkvloerse spoorwegovergang Aagtenpoort door een ongelijkvloerse kruising
(maatregelen Beverwijk). Daarnaast is het
projectbudget met € 2,5 mln verlaagd als
gevolg van het niet meer opnemen van
gerealiseerde en formeel vastgestelde
planstudieuitgaven.

MIRT Projectenboek 2012 | 117

N201

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Regionale/lokale
infrastructuur
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De verkeersveiligheid en de
leefbaarheid binnen de kernen Aalsmeer en
Uithoorn zijn onvoldoende. Daarnaast is de
bereikbaarheid van de mainport Schiphol en
van lokale bedrijven, zoals de Verenigde
Bloemenveilingen Aalsmeer (VBA), onvoldoende en wordt de huidige aansluiting van
de N201 op de A4 door het vele verkeer
overbelast.
Oplossing Om de dorpskernen van Aalsmeer
en Uithoorn te ontlasten en veiliger te maken,
en de doorstroming voor met name het
vrachtverkeer te verbeteren, wordt de N201
omgelegd naar het noorden. De route van en
naar de VBA en de aan Schiphol gerelateerde
bedrijven krijgen een betere ontsluiting met
het hoofdwegennet via de A4 en de A9. De
omgelegde N201 en de Bennebroekerweg
krijgen een aansluiting op de nieuw aan te
leggen parallelstructuur van de A4. De huidige
Fokkerweg langs de Ringvaart wordt verbreed
en krijgt een extra aansluiting op de A9 ter
hoogte van het Amsterdamse bos.
De Fokkerweg op palen door de kantoren­
locatie Schiphol-Rijk is vervangen door het
zogenaamde Boerenlandtracé, ter plaatse van
de reservering voor de toekomstige Parallelle
Kaagbaan. Er is overeenstemming over een
gestrekte uitvoering van de Boerenlandvarant
(zonder S-bocht).
Planning
Start realisatie: 2006
Oplevering: 2012

Financiën De rijksbijdrage is in het bestuurlijk
overleg MIT eind 2003 vastgesteld op € 110
mln (onderdeel envelop regionale bereikbaarheid) plus € 30 mln overheveling van de
Zuidtangent Oost-west fase 2 naar dit project.
In het bestuurlijk overleg MIT eind 2004 is
afgesproken dat het eventueel resterende
bedrag van Mediapark Hilversum (€ 25 mln)
in de N201 zal worden geïnvesteerd. In het
bestuurlijk overleg MIT eind 2005 is
afgesproken dat de rijksbijdrage nog moet
worden geïndexeerd van prijspeil 2001 naar
prijspeil 2004. De rijksbijdrage voor het
project N201 is daarmee verhoogd van € 166
mln naar € 178 mln. De beschikking is in
december 2007 afgegeven.

2007: in bestuurlijk overleg MIT eind 2005
is afgesproken dat de rijksbijdrage wordt
geïndexeerd van prijspeil 2001 naar
prijspeil 2004.
2009: project is in uitvoering; oplevering is
voorzien voor 2012.
2010: er is gekozen voor het
Boerenlandtracé; de exacte ligging wordt
nog onderzocht.
2012: medio 2010 is er overeenstemming
bereikt over een gestrekte uitvoering van
de Boerenlandvariant.

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: tijdens de
bestuurlijke overleggen MIT van eind 2003,
eind 2004 en eind 2005 zijn met de provincie
Noord-Holland afspraken gemaakt over de
totale rijksbijdrage.
Convenant: in september 2009 is er een
convenant gesloten tussen de provincie
Noord-Holland, de gemeente
Haarlemmermeer, Schiphol en voormalig
VenW, waarin is vastgelegd dat indien de
Parallelle Kaagbaan wordt aangelegd de
Boerenland­variant zal worden verplaatst.
Hiervoor blijft budget bij de provincie
gereserveerd.
Uitvoering De provincie Noord-Holland is
verantwoordelijk voor de uitvoering van dit
project.
MIRT Projectenboek 2012 | 118

•

Gebied Noordwest-Nederland
Noord-Zuidlijn Onderwerp
Regionale/lokale
(Noord-WTC) 		 infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• • • •

Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In de regio Amsterdam bevinden de
werkgelegenheidslocaties in de categorie A
(VINEX) zich vooral in het gebied rond het
centraal station en de binnenstad. Het gebied
tussen WTC en RAI wordt als potentiële
A-locatie aangemerkt. Deze A-locaties dienen
met het openbaar vervoer optimaal
bereikbaar te zijn en te blijven en op een
goede wijze onderling met elkaar verbonden
te zijn.
Oplossing Tussen Amsterdam Buiksloter­
meer­plein en Amsterdam Zuid/WTC wordt
een 2-sporige metroverbinding aangelegd.
Gelijktijdig wordt aan de achterzijde van het
Centraal Station een busstation en een
auto-onderdoorgang aangelegd. De dekking
hiervoor komt uit het regionet budget.
Planning
Start realisatie: 2003
Oplevering: 2017

Politiek/bestuurlijk Convenanten: het
project maakt deel uit van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad.
De commissie Veerman adviseert in haar
rapport (4 juni 2009) om door te gaan met de
aanleg. B&W en de Gemeenteraad van
Amsterdam hebben de adviezen van
Veerman overgenomen. De Kamer is hierover
geïnformeerd met brieven van 17 december
2009 (TK 32123 A, nr 85) en 28 juni 2010
(TK 32123 A, nr 133).
Uitvoering Amsterdam gaat door met de
aanleg van de Noord-Zuidlijn. Stations Rokin
en Ceintuurbaan zijn in ruwbouw gereed.
Station Vijzelgracht wordt onder verhoogde
luchtdruk verder uitgegraven. De tunnels
tussen Centraal Station en station Rokin zijn
geboord. Bij station RAI is gestart met het
boren in noordelijke richting tot station Rokin.
De tunnelbuis (met perrons) onder het
Centraal Station is geplaatst.

2007: door uitvoeringsproblemen onder
Amsterdam Centraal is de oplevering
vertraagd.
2008: door uitvoeringsproblemen en
vertragingen bij de bouw van de in het
tracé van de boortunnel gelegen stations
in de binnenstad is de oplevering
vertraagd tot 2013.
2009: door uitvoeringsproblemen op het
Rokin en bij de bouw van de diepe stations
is verdere vertraging opgelopen; in
dienststelling is voorzien voor 2015.
2010: als gevolg van uitvoeringsproblemen bij station Vijzelgracht is opnieuw
vertraging opgetreden. Bij het opstellen
van de prognose 2009 is gebleken dat de
kosten zijn gestegen en de oplevering
verder is vertraagd tot 2017.

Financiën Taakstellend budget: € 1.173 mln
(rijksbijdrage).
Voor de bijdrage in de aanlegkosten van de
Noord-Zuidlijn is een lumpsum beschikking
(vaste bijdrage) afgegeven.

MIRT Projectenboek 2012 | 119

Amsterdam-Rijnkanaal
(verwijderen keersluis Zeeburg)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het krappe profiel van het
Amsterdam-Rijnkanaal ter plaatse van de
keersluis Zeeburg vormt een knelpunt voor
een vlotte en veilige verkeersafwikkeling.
Oplossing In studie is het verwijderen van de
keersluis Zeeburg, het vervangen van het
sifon en het verruimen van het AmsterdamRijnkanaal ter plaatse van de passage Zeeburg
tot klasse VIb (4-baks duwvaart), met
minimaal 6 meter waterdiepte en 100 meter
vaarwegbreedte.

Politiek/bestuurlijk Amendement Van der
Staaij/Gerkens (TK 30800 A, nr 25) is bij de
vaststelling van de begroting
Infrastructuurfonds 2007 aangenomen. De
sloop van de heftorens op keersluis Zeeburg
is in dit kader versneld uitgevoerd.

2008: door amendement (TK 30800 A,
nr 25) is het mogelijk de sloop van de
heftorens keersluis Zeeburg versneld uit te
voeren (2007/2008).
2012: de uitvoering is vertraagd als gevolg
van capaciteitsproblemen. De projectkosten zijn aangepast door de nieuwe
bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 3 mln)

Planning
Start aanbesteding deel 2 verwijderen
sluiseiland Zeeburg: 2012 (reeds uitgevoerd
het verwijderen sifon Zeeburg en sloop
heftorens Zeeburg, laatste is versneld
uitgevoerd in het kader van het amendement
Van der Staaij/Gerkens).
Oplevering: 2015
Financiën Taakstellend budget: € 14 mln .

MIRT Projectenboek 2012 | 120

•
•

Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen
Amsterdam-Lemmer

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing

• • •
•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Er is sprake van een tekort aan
ligplaatsen op de vaarweg van Amsterdam tot
Lemmer. Hierdoor kunnen veiligheidsproblemen ontstaan, omdat dit tekort kan leiden tot
onwenselijke afmeersituaties rond de
sluiscomplexen op dit traject. Ook kunnen
situaties ontstaan waarin schippers te lang
door moeten varen op zoek naar een
ligplaats, waardoor ze niet kunnen voldoen
aan wet- en regelgeving op het gebied van
vaar- en rusttijden.
Oplossing In de studie wordt onderzocht op
welke manier en op welke locaties het
ligplaatsentekort kan worden opgelost.
Gedacht kan worden aan zowel uitbreiding,
verbetering als herstructurering van de
huidige ligplaatsen rond de Oranjesluizen en
de Houtribsluizen.
Planning
Realisatie: 2021-2023

Financiën Taakstellend budget: € 6 mln.
Politiek/bestuurlijk De herindeling van
woonschepen nabij Schellingwoude en de
woonplannen Zeeburgereiland vormen
politiek / bestuurlijke risico’s voor de realisatie
en verbetering van de ligplaatsen in de
nabijheid van de Oranjesluizen.

2008: de problemen zijn erkend en dit
project is daarom overgegaan van de
verkennings- naar de planstudiefase.
2010: vanwege capaciteitsproblemen bij
VenW is deze planstudie als geheel
vertraagd. Onderdelen kunnen mogelijk
als quick wins gerealiseerd worden.
2011: vanwege capaciteitsproblemen bij
VenW is de planstudie als geheel vertraagd.
Wel zijn, in het kader van de quick wins,
drie ligplaatsen gerealiseerd in de regio
Amsterdam.
2012: op basis van de prioritering uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
wordt dit project gefaseerd uitgevoerd en
wordt oplevering verwacht in de periode
2021-2023. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 1 mln)

MIRT Projectenboek 2012 | 121

Lichteren Buitenhaven
IJmuiden

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Vele bulkschepen bestemd voor de
haven van Amsterdam worden zo diep
afgeladen dat zij vóór het sluizencomplex
IJmuiden moeten worden ‘gelichterd’
(gedeeltelijk gelost), om met de juiste
diepgang de Noordersluis te kunnen passeren
en door te varen naar Amsterdam.
De lichtervoorziening bevindt zich aan de rand
en gedeeltelijk in de vaargeul van/naar de
Noordersluis en vormt daardoor een nautisch
veiligheidsknelpunt.

Buitenhaven. Uit de kKBA is geconcludeerd
dat de variant Averijhaven vanuit maatschappelijk-economisch oogpunt de voorkeur heeft
boven de variant Optimalisatie
Kustuitbreiding.
Planning
Projectbeslissing: 2012
Start realisatie: 2013
Oplevering: 2015
Financiën Taakstellend budget: € 63 mln.

Oplossing Om de nautische veiligheid en een
vlotte doorvaart in het gebied te garanderen,
wordt een nieuwe lichterlocatie (insteekhaven) op de plek van het huidige baggerspeciedepot (voormalige Averijhaven) bestudeerd.
Het gaat hierbij om het verplaatsen van de
huidige lichtercapaciteit (2 miljoen ton kolen
per jaar). In de planstudie wordt ingegaan op
de ontmanteling van het baggerspeciedepot,
de aanleg van de insteekhaven, de noodzakelijke maatregelen voor een veilige en vlotte
in- en uitvaart en de gevolgen van deze
maatregelen voor zowel de waterbeweging
(o.a. stroming) in het gebied als de
leefomgeving.
Er zijn in 2008, na de verkenning, twee
haalbare oplossingsrichtingen in een
Kengetallen Kosten Baten Analyse (kKBA)
onderzocht. De kKBA richtte zich vooral op de
kosten van de vaartvermindering van de grote
scheepvaart, de extra kosten voor sleepboothulp die nodig is voor een veilige vaart en de
baten van het tweerichtingsverkeer in de

Politiek/bestuurlijk In het convenant over
het toekomstig gebruik van de Averijhaven te
Velsen (1996, 2006) is vastgelegd dat het Rijk
het verwerken en storten van baggerspecie in
de Averijhaven toe zal staan tot uiterlijk 1
januari 2012. Hierna moet het baggerspeciedepot weer worden teruggebracht in de
oorspronkelijke staat (insteekhaven) of de
locatie moet mogelijk worden gemaakt voor
haven- en bedrijfsactiviteiten.

2010: het project is eind 2008 overgegaan
van de verkenningsfase naar de plan­
studiefase, waarin de voorkeursvariant
(Averijhaven) verder wordt onderzocht.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 18 mln). In het regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken voor
bovenwettelijke inpassing, aanpassing
omgevingsrecht en toepassing PPS. Voor
dit project betreft het een bedrag van
€ 3,2 mln bovenwettelijke inpassing,
€ 2,5 mln omgevingsrecht en € 1,4 mln
PPS.

MIRT Projectenboek 2012 | 122

Vaarweg
IJsselmeer-Meppel

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •

Financiën

• •
•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onvoldoende bereikbaarheid tussen
West-Nederland en Noord- en OostNederland voor klasse Va/Vb-schepen.
Oplossing In studie is de aanleg en verbetering van vaargeulen op de trajecten Botterrak,
Molenrak en de vaarweg Ketelbrug-Meppel.
Bezien wordt hoe Molenrak en Botterrak
(vaargeulen IJsselmeer-Ketelbrug) geschikt
kunnen worden gemaakt voor volledig
afgeladen binnenvaartschepen van klasse Vb
en kustvaartschepen in R/S categorie 1.
Voor de vaarweg Ketelbrug-Meppel
(Schokkerak-Meppelerdiep) wordt gekeken in
hoeverre deze geschikt gemaakt kan worden
voor binnenvaartschepen van klasse Va.
Planning
Realisatie: 2021-2023
(lopende studie wordt medio 2012 afgerond).

Financiën Taakstellend budget: € 35 mln.
Uitvoering De baggerbestekken worden
opgesteld op basis van Design- en Constructcontracten (D/C-contracten).

2008: door de benodigde actualisatie van
de verouderde projectnota is besloten om
deze corridor breder te bekijken tot aan
bestemming Meppel. Hierdoor is de naam
van het project gewijzigd (was vaarroute
Ketelmeer, fase 2).
2009: vanwege capaciteitsproblemen bij
VenW is deze planstudie vertraagd.
2010: vanwege uitbreiding studiegebied is
het taakstellend budget verhoogd.
2011: in overleg met de regio zal een
gedragen voorkeursalternatief worden
ontwikkeld, dat wordt gecombineerd met
de saneringsopgave. Dit gebeurt aan de
hand van de planstudie die in 2010 is
gestart.
2012: op basis van de prioritering uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
wordt dit project gefaseerd en wordt
oplevering verwacht in de periode 2021
– 2023. De projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 8 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 123

Zeetoegang IJmond

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om het aanbod aan zeeschepen in de
haven van Amsterdam te kunnen ontvangen
dient de beschikbaarheid van de huidige
Noordersluis te worden geoptimaliseerd.
Vanwege de ouderdom van de Noordersluis
dient deze op enig moment te worden
vervangen. De wens vanuit de regio is
aanwezig om de schutcapaciteit te vergroten.
Beide problemen zijn in een in 2007/2008
uitgevoerde verkenning onderzocht en
hebben tot de conclusie geleid dat de
oplossing kan worden gevonden door de
bouw van een nieuwe, grotere sluis. Het CPB
heeft ten aanzien van de verkenning in haar
advies in november 2008 geconcludeerd dat
het niet de vraag is of, maar wanneer een
nieuwe zeesluis aangelegd dient te worden.
Oplossing Om beide problemen op te lossen
(beschikbaarheid en grotere sluis) zal in de
planstudie onderzocht worden wat de aanleg
van een grotere sluis betekent. Vertrekpunt
voor de afmetingen van de nieuwe sluis is,
conform de bestuurlijke afspraak in het
convenant met de regio van november 2009,
500 meter bij 65 meter bij -18 meter. Bij
wijzigingen in het sluizencomplex dient
tevens rekening te worden gehouden met de
aanpassing van de primaire waterkering
conform de waterwet.

Financiën De rijksbijdrage in het convenant is
€ 541,5 mln (prijspeil 2007). Het totaal aan
bijdragen bedraagt maximaal € 800,5 mln
(prijspeil 2007), inclusief regiobijdrage.

2011: het project is in 2010 van de
verkenningsfase overgegaan naar de
planstudiefase.

Politiek/bestuurlijk Op 27 november 2009
heeft de minister met de provincie NoordHolland en de gemeente Amsterdam een
convenant getekend met daarin een
intentieverklaring opgenomen voor de
optimalisatie van de toegankelijkheid van het
Noordzeekanaal. In het convenant zijn o.a.
afspraken gemaakt over de planning en de
financiering. De gemeente Velsen en de
provincie Noord-Holland hebben zich bereid
verklaard medewerking te verlenen bij het
doorlopen van de benodigde procedures en
vergunningen.
Uitvoering In 2008 is een PPC uitgevoerd.
Geconcludeerd is dat Design-Build-FinanceMaintain (DBFM) een geschikte contractvorm
is voor de marktbenadering. In het convenant
is afgesproken dat er voor de marktbenadering een beslismoment is. Een tweede
beslismoment is er voor de gunning.

Planning
Planstudie: 2012
Oplevering: 2016

MIRT Projectenboek 2012 | 124

’12

De Zaan
(Wilhelminasluis)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Zaan is moeilijk toegankelijk voor
klasse Va-schepen voor wat betreft diepgang
en dimensies van de kunstwerken.
Oplossing Op basis van de planstudie wordt
de Wilhelminasluis (inclusief de bijbehorende
Wilhelminabrug en Beatrixbrug) vernieuwd
tot een volwaardige CEMT-klasse Va- schutsluis. De nieuwe sluis komt op de plaats van
de bestaande sluis en zal voldoen aan de
wettelijke normen uit de Waterwet. De sluis
zal een doorvaartbreedte van 14 meter
hebben met een waterdiepte (tevens
drempeldiepte) van 4,70 meter en een
kolklengte van ca. 156 meter.
Planning
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2014

Politiek/bestuurlijk De provincie NoordHolland, de gemeente Zaanstad, het
voormalig ministerie van VenW en het
Hoogheemraadschap Hollands
Noorderkwartier hebben een bestuursovereenkomst gesloten waarin de afspraken over
de realisatie, de kostenverdeling en de
verdeling van eigendom, beheer en onderhoud van de vernieuwing van de
Wilhelminasluis beschreven zijn. Met de
ondertekening van deze overeenkomst ‘Vaart
in de Zaan’ Wilhelminasluis, Wilhelminabrug
en Beatrixbrug op 14 oktober 2009 is het
project van de planstudiefase overgegaan
naar de realisatiefase. Andere voorgenomen
en gerealiseerde maatregelen voor verbetering van de bevaarbaarheid van de Zaan
behoren niet tot dit MIRT-project.
De provincie Noord-Holland coördineert de
realisatie.

2011: door de ondertekening van de
bestuursovereenkomst op 14 oktober
2009, is het project van de planstudiefase
overgegaan naar de realisatiefase.

Financiën De raming van de kosten van de
vernieuwing van de Wilhelminasluis bedraagt
in totaal € 39,5 mln. Het Rijk verleent voor dit
MIRT-project een subsidie van maximaal ca.
€ 13 mln aan de provincie Noord-Holland.
Nadere afspraken over het subsidiebedrag en
de melding van de voortgang zijn opgenomen
in de door het Rijk verleende subsidie­beschikking.

MIRT Projectenboek 2012 | 125

’12

Verbeteren vaargeul IJsselmeer
(Amsterdam-Lemmer)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

•
• •

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onvoldoende diepgang van de
vaarroutes naar Oost en Noord-Nederland
voor klasse Vb beroepsvaart.
Oplossing Verdieping van de vaargeul tot
klasse Vb beroepsvaart. Het gedeelte Buiten IJ
maakt ook onderdeel uit van het project.
Planning
Start realisatie: 1997
Oplevering: na 2011
Oplevering deeltraject 3: voor 2015
Financiën Taakstellend budget: € 15 mln.
Buiten-IJ (Vaarweg Amsterdam-Lemmer,
deelproject 7) is financieel gedekt door
combinatie met impulsgeld Beheer en
Onderhoud (€ 1,9 mln).
Deeltraject 3 is financieel gedekt door
combinatie met project Sanering Ketelmeer
West (plusproject).

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: Nota
Transport in Balans (1997).
Uitvoering Waar mogelijk wordt zandwinning
door middel van concessies gerealiseerd. De
innovatieve baggerbestekken worden op
basis van Design- en Construct-contracten
(D&C-contracten) uitgevoerd.

2007: de verdieping van het Buiten-IJ is
toegevoegd door synergie met het
onderhoudsprogramma.
2010: de realisatie van de verbetering van
Vaarweg Amsterdam Lemmer is gekoppeld aan zandwinconcessies waarbij
winning geschiedt als zand benodigd is
door concessiehouder. Door gewijzigde
zandbehoefte treedt vertraging op.
2011: buiten-IJ is in 2009 opgeleverd.
Deeltraject 3 is als plusproject geïntegreerd in project Sanering Ketelmeer West.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 2 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 126

•

Walradar
Noordzeekanaal

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noordwest-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

• •

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het Noordzeekanaalgebied is een
hoofdtransportas, die bevaren wordt door
klasse VI-binnenvaartschepen en zeeschepen.
Er ontbreekt echter een goed actueel
verkeersbeeld om goede verkeersbegeleiding
in de toekomst vanaf de wal onder alle
omstandigheden te garanderen. Daarnaast
heeft de afgeronde planstudie aangetoond
dat de huidige voorzieningen niet beantwoorden aan de (inter)nationale regelgeving en
richtlijnen. Noch zal het vigerend en toekomstig beleid kunnen worden uitgevoerd.
Oplossing Een geïntegreerd verkeersbege­
leidend systeem wordt ontwikkeld. Dit
systeem beoogt een veilige en vlotte
verkeersafwik­keling en voldoet aan de
internationale richtlijnen en ontwikke­lingen.
Planning
Projectbesluit: 2005
Start realisatie: 2010
Oplevering: 2012
Financiën Taakstellend budget: € 26 mln.
Dit is inclusief de bijdrage van € 7 mln van de
gemeente Amsterdam en inclusief de kosten
voor het glasvezelnetwerk die door RWS
worden gedragen.

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: het
Noordzeekanaal is in beheer en onderhoud bij
RWS Noord-Holland. Een gedeelte van de
vaarweg (het Binnen-IJ) is in eigendom bij de
gemeente Amsterdam. Het nautisch beheer
over de totale vaarweg van de sluizen van
IJmuiden tot de sluizen van Schellingwoude is
door de minister van IenM gemandateerd aan
het openbaar lichaam Centraal Nautisch
Beheer Noordzeekanaal­gebied. De directeur
Scheepvaart van de Haven Amsterdam (HA) is
tevens directeur van het Centraal Nautisch
Beheer en daarmee verantwoordelijk voor
het nautisch beheer van het Noordzeekanaal.

2008: door verhoging betrouwbaarheid is
scope van project gewijzigd (glasvezel­
netwerk loopt niet over bodem van het
kanaal maar over het land) en is het
taakstellend budget verhoogd met € 3,5
mln.
2009: in verband met een uitbreiding van
het walradarsysteem heeft een scope-­
wijziging plaatsgevonden van € 0,7 mln en
is het totaal taakstellend budget verhoogd
tot € 24 mln. Dit is inclusief de bijdrage van
derden (€ 7 mln) welke nu ook in het
taakstellend budget is opgenomen.
2010: als gevolg van verschil van mening
over interpretatie van vraagspecificaties is
de aanbesteding mislukt.
2011: de aanbesteding heeft begin 2010
plaatsgevonden.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 2 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 127

•

Gebied Noordwest-Nederland
Westflank Onderwerp
Integrale
Haarlemmermeer 		 gebiedsopgaven
Ministerie EL&I
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In een grootschalige gebiedsontwikkeling aan de Westflank van de Haarlemmer­
meer komen een aantal opgaven samen. In de
regio dient een deel van de woningbouw­
opgave van de Noordvleugel te worden
geaccommodeerd (15.000 woningen waarvan
5.000 inbreiding en 10.000 in de Westflank).
Tegelijkertijd is er een tekort aan recreatief
groen en ligt er de opgave om een klimaat­
bestendige seizoensberging voor water te
realiseren. De ontwikkeling van de locatie als
robuuste seizoensberging (2 miljoen m3) is
urgent, omdat het huidige watersysteem in
Rijnland onvoldoende is toegerust om de
toenemende verzilting van de Haarlemmer­
meer duurzaam tegen te gaan en in te spelen
op de toekomstige vraag naar zoet water.

duurzaam systeem van waterkwaliteit en
-kwantiteit gerealiseerd door de aanleg van
seizoens- en piekberging voor water. In
combinatie met de aanleg van 900 ha groen
worden groene en blauwe elementen op zo’n
manier met elkaar afgestemd dat recht wordt
gedaan aan zowel recreatie als capaciteit
seizoensberging.

Oplossing De bestaande landschappelijke
kwaliteiten en de benodigde seizoens­
bergingsmogelijkheden zijn vertrekpunt voor
de planontwikkeling. In het Ontwerp
Programma van Eisen, d.d. januari 2010 zijn
de contouren aangegeven van de ontwikkelingsrichting. Het totale programma voorziet
in een deel van de woningbehoefte van de
Noordvleugel (10.000 woningen met
diversiteit in woonmilieus, waarvan circa 75%
is aangesloten op het HOV netwerk). Het
verbeteren van het internationaal vestigingsklimaat in de directe omgeving van Schiphol
door de bouw van woningen aan water en
groengebieden en door het oplossen van het
tekort aan recreatiemogelijkheden is hierbij
een van de hoofddoelen. Verder wordt er een

Politiek/bestuurlijk In principe wordt de
uitvoering van de Nota Ruimte budget
projecten gedecentraliseerd. Zolang er echter
geen overeenstemming bestaat met
betrekking tot de tracering van de 380 KV en
daarmee over de andere doelen van het
project, is decentralisatie niet aan de orde.

2011: in november 2009 is de taakstellende rijksbijdrage voor dit project
vastgesteld, waarmee het project is
overgegaan naar de realisatiefase. Omdat
er, onder andere, geen overeenstemming
is over de tracering van de 380 KV, is
decentralisatie van dit project niet aan de
orde.

Planning
Start realisatie: 2010
Oplevering: vanaf 2014
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 48
mln uit het Nota Ruimtebudget. Daarvan is
€ 1,5 mln uitgekeerd ten behoeve van
planontwikkelingskosten.

Uitvoering De geplande bestuursovereenkomst is niet gesloten vanwege het besluit het
tracé van de 380 KV door het project te laten
lopen. De regio is verzocht aan een alternatief
plan voor de gebiedsontwikkeling, in
combinatie met een goede inpassing van het
tracé aan de westkant mee te werken. Het Rijk
heeft toegezegd de middelen hiervoor
beschikbaar te houden.
MIRT Projectenboek 2012 | 128

•

Gebied Noordwest-Nederland
Greenport Aalsmeer Onderwerp
Integrale
(en omgeving) 		 gebiedsopgaven
Ministerie EL&I
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen
MIRT fase

•

’11

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Greenport Aalsmeer is de gezichtsbepalende greenport voor de sierteeltglastuinbouw. De ruimtelijke structuur voldoet niet
meer aan de eisen van deze tijd: oude
verkaveling met vele kleine bedrijven (< 1 ha)
versus gewenste schaalvergroting (minder,
maar grotere bedrijven), laag gelegen en
volgebouwd versus noodzakelijke waterbergingscapaciteit, monofunctionele ontwikkelingskracht versus multifunctionele maatschappelijke behoefte voor werken, wonen en
recreëren. De bereikbaarheid is onvoldoende.
Oplossing Voor behoud en versterking van de
concurrentiekracht is herstructurering en
modernisering noodzakelijk. Er is door
provincie en gemeenten samen met het
bedrijfsleven een visie opgesteld. Er wordt
gestreefd naar economische versterking van
het sierteeltcomplex met voldoende ruimte,
goede bereikbaarheid en vergroting van de
innovatiekracht.
Daarnaast wordt via een duurzame, integrale
gebiedsontwikkeling het regionale woon-,
werk- en leefklimaat versterkt. Met de
vernieuwing van de N201 in het verschiet,
worden plannen ontwikkeld voor Greenpark
Aalsmeer. Het gaat om een te ontwikkelen
businesspark gericht op de sierteeltsector.
Voor de ontwikkeling van de productiebedrijven in de regio Aalsmeer is de locatie
Nieuw-Rijsenhout geselecteerd voor nieuwe
glastuinbouw. Samen met de herstructurering
van Oud-Rijssenhout vormt dit het project
PrimAviera.

Planning
Start realisatie: 2008/2010
Oplevering: 2011/2018
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 6,0
mln uit het Nota Ruimtebudget; deze
middelen worden beschikbaar gesteld via de
Bestuursovereenkomst ILG.

2008: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2009: de taakstellende rijksbijdrage voor
het project is vastgesteld. Hiermee is het
project van de planstudiefase overgegaan
naar de realisatiefase. De oplevertermijn
van de laatste fase van het project is
vertraagd tot 2018.

Politiek/bestuurlijk De greenportvisie wordt
bestuurlijk onderschreven door provincie,
gemeenten en bedrijfsleven. Door de
gewijzigde economische omstandigheden en
ontwikkelingen op energiemarkt is een
bijstelling van de business case afgesproken
en zijn de afspraken m.b.t. herstructurering
van Oud-Rijsenhout iets flexibeler gemaakt.
Uitvoering Voor realisatie van PrimAviera is
de gemeente Haarlemmermeer een
PPS-overeenkomst aangegaan met het
Stallingsbedrijf Glastuinbouw Nederland
(SGN). Hierbij zal ook de herstructurering van
Oost-Rijsenhout worden betrokken. EL&I is
beleidsverantwoordelijk voor de greenports.
De uitvoering is in handen van het SGN onder
supervisie van de gemeente
Haarlemmermeer.

MIRT Projectenboek 2012 | 129

’12

130 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Utrecht | 3
Visie
Specifieke regionale thema’s
Prioritaire gebiedsopgaven
Overige gebiedsopgaven
MIRT Onderzoeken
Kaarten
Project- en programmabladen

Visie
Algemene ontwikkelrichting
De regio Utrecht levert een belangrijke bijdrage aan de Nederlandse
economie. Het Bruto Regionaal Product is hoog. Utrecht is sterk in
de kenniseconomie en scoort hoog waar het gaat om de sectoren
creatieve industrie en life-sciences. Daarnaast is de financiële en de
zakelijke dienstverlening goed vertegenwoordigd in de regio. De
economische kracht van Utrecht zit voornamelijk in de hoog
opgeleide bevolking. Daarnaast dragen de centrale ligging en de
landschappelijke en cultuurhistorische waarden (van onder meer
de Limes en de Nieuw Hollandse Waterlinie) bij aan de economische kracht. Vanwege de centrale ligging vormt Utrecht het
kruispunt van verbindingen van Nederland. In fysieke zin is de
Utrechtse regio de draaischijf tussen aan de ene kant twee mainports en twee metropolitane regio’s (Amsterdam en Rotterdam /
Den Haag) en aan de andere kant de brainport, de rest van
Nederland en een deel van het Europese achterland.

Specifieke regionale thema’s
Ruimtedruk
Als gevolg van de aantrekkelijkheid van het gebied en de hoog
opgeleide beroepsbevolking zal de druk op de regio hoog blijven.
Naar verwachting zullen de economie en het aantal huishoudens
tot 2040 blijven groeien. Tot 2040 is er in de regio Utrecht een vraag
naar 100.000 woningen en daarnaast vragen rond de 20.000
woningen om vervanging.

Wateropgave
Om de regio Utrecht ook op de lange termijn aantrekkelijk en
leefbaar te houden is aandacht nodig voor de wateropgave. Het gaat
daarbij voornamelijk om het omgaan met hogere rivierwaterstanden, de beschikbaarheid van zoetwater voor o.a. drinkwater, de
relatie met bodemdaling, landbouw en natuur en het behoud van
de functionaliteit van de waterhuishouding bij verstedelijking, nu
en bij klimaatverandering.

Economisch aantrekkelijke, bereikbare en leefbare regio
De ambitie van de regio is de diversiteit van het gebied te versterken, te verbreden en een economisch aantrekkelijke, bereikbare en
leefbare regio te blijven. De regio wil de economische potenties van
onder meer de sectoren creatieve industrie en life-sciences
versterken en uitbouwen. Hierbij wordt ook aansluiting gezocht bij
het Topsectorenbeleid. Daarin past bijvoorbeeld een focus op de
versterking van het Utrecht Science Park. Het betreft een ontwikkeling van kennisinstellingen en -bedrijven in het gebied De Uithof,
met aandacht voor de gebiedsontsluiting, de landschappelijke
vormgeving én het clusteren van de juiste bedrijven en instellingen.
Doel hierbij is een omgeving te creëren die past bij het ontwikkelen
van hoogwaardige kennis en bij het doorgeven en toepassen van
die kennis. Daarnaast is de financiële en zakelijke dienstverlening
goed vertegenwoordigd in de regio, waardoor onder meer goede
verbindingen met Amsterdam/Schiphol van groot belang blijven.

MIRT Projectenboek 2012 | 131

Prioritaire gebiedsopgaven
In de Gebiedsagenda Utrecht zijn diverse integrale gebiedsopgaven
benoemd. Zoals eerder aangegeven decentraliseert het Rijk taken.
In dit kader zijn in de Ontwerp Structuurvisie opgaven van
nationaal belang scherper benoemd en keuzes gemaakt. Dit zal een
doorwerking moeten krijgen in een actualisatie van de gebieds­
agenda. Vooruitlopend hierop is, naar de mening van het Rijk,
prioritair dat er gekomen wordt tot gezamenlijke afspraken over
binnenstedelijk bouwen in relatie tot de draaischijf Utrecht en het
op langere termijn stimuleren van de regionale ontwikkeling van
de A12-zone. Daarnaast is het van belang dat de waterveiligheids­
opgave langs de Lek en Nederrijn wordt gerealiseerd. Ook de
zoetwatervoorziening via het hoofdwatersysteem is van groot
belang. Ook het oppakken van de weginfrastructuur via de
projecten de Ring rond Utrecht (A2, A12, A27, Noordelijke Randweg
Utrecht (NRU)) en de Driehoek (knooppunt Hoevelaken, A27/A1,
A28) wordt als prioritair gezien, net als het aanpakken van het
spoorsysteem via PHS / Randstadspoor en basisnet.

Utrecht
De hoge ruimtedruk en de bereikbaarheid blijven in deze regio het
centrale ruimtelijke vraagstuk voor de komende jaren. Om daarmee
om te gaan zijn reeds een aantal scherpe keuzen gemaakt. De
belangrijkste is dat de regio – naast het afronden van de omvangrijke Vinex-taakstelling in Leidsche Rijn – hoge prioriteit geeft aan
binnenstedelijk bouwen voor zowel wonen als werken. Dit draagt
tevens bij aan het beter benutten van de (OV)infrastructuur en het
behouden van de landschappelijke en cultuurhistorische waarden.
132 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Ook is in overleg met het Rijk afgesproken om de komende
decennia 15.000 woningen van de Utrechtse en Gooise behoefte te
bouwen in Almere. De principes van verdichting en transformatie
worden zowel toegepast op woningbouw- als op bedrijvenlocaties.
Hergebruik van ruimte, verdichting en bereikbaarheid zijn daarmee
kernbegrippen van de gebiedsagenda Utrecht. Hieraan gekoppeld is
de regionale ambitie om op het gebied van openbaar vervoer (OV)
een kwaliteitsverbetering te bereiken. De realisatie van de OV
Terminal in Utrecht en de aanleg van een tram naar Utrecht Science
Park/de Uithof vormen daarin belangrijke stappen. Om de
binnenstedelijke woningbouw mogelijk te maken dient te worden
geïnvesteerd in relatief kleine projecten voor transformatie of
verdichting, aangezien het aantal grote locaties beperkt is (denk
aan Merwedekanaalzone, Cartesiusdriehoek). Bij verdichting dient
voorkomen te worden dat verslechtering van de leefomgeving
plaatsvindt. Het is daarom de gezamenlijke uitdaging voor Rijk,
provincie en gemeenten om de economische groei, de woningbouwopgave en de bereikbaarheid te accommoderen in onderlinge
verwevenheid met de kwaliteit van de leefomgeving.
Mede daarom wil het kabinet gemeenten meer ruimte geven voor
kleinschalige natuurlijke groei en woningbouw aansluitend bij de
woonwensen van mensen. Het Rijk en de regio werken in de
Utrechtse regio daarnaast samen aan de ontwikkeling van het
Lekkanaal/Het Klooster voor de binnenvaart, waar diverse opgaven
zoals de uitbreiding van de capaciteit van de Beatrixsluis, aanleg van
een binnenhaven, realisatie van ligplaatsen, ontwikkeling van een
bedrijventerrein en de Nieuwe Hollandse Waterlinie samen komen.

Utrecht | 3

De A12-zone
Op de langere termijn komt één groter gebied als kansrijk naar
voren, namelijk de A12-zone tussen Oudenrijn en Lunetten. Dit is
potentieel een transformatie- en verdichtingslocatie van
Randstedelijk formaat. Voor de A12-zone is in het voorjaar van 2011
een ontwikkelperspectief geschetst dat houvast geeft aan een
proces van actief rentmeesterschap tot 2025. Het Rijk zal in dit
gebied na 2020 de rijksweg A12 verbreden.

regionale opgave in de vorm van het pakket maatregelen voor de
bereikbaarheid binnen het gebied. Bij de hoofdwegen is de
capaciteitsuitbreiding in combinatie met de inpassing in een deels
stedelijk en deels landelijk gebied het vraagpunt. In het buiten­
gebied is de opgave om de landbouw duurzaam en vitaal te
ontwikkelen, de recreatieve toegankelijkheid te vergroten en de
landschappelijke, cultuur­historische en ecologische kwaliteiten te
versterken.

Wateropgaven inclusief Deltaprogramma

Regio Utrecht West

Voor deze regio is het van belang om de waterveiligheidsopgave van
Ruimte voor de Rivier langs de Lek en de Nederrijn te realiseren.
Daarnaast moet een langetermijnstrategie ontwikkeld worden om
ook bij hogere rivierwaterstanden en extremere weersomstandigheden de waterveiligheid en de zoetwatervoorziening op orde te
houden (deelprogramma Rivieren en deelprogramma Zoetwater
van het Deltaprogramma).

In het westelijke deel van de provincie zijn de ruimtelijke opgaven
vooral landelijk van aard. De overkoepelende opgave voor het
Groene Hart is de kernkwaliteiten van het gebied te behouden en
verder te ontwikkelen. De regio werkt daaraan via de ontwikkeling
van de zogenoemde Groene Ruggengraat, een robuuste ecologische
verbindingszone tussen de Zeeuwse Delta en het Lauwersmeer­
gebied. In het Westelijke Veenweidegebied zijn de inspanningen
gericht op het tegengaan van de bodemdaling en de verzilting, het
verbeteren van de watersystemen en de -kwaliteit, de versterking
van het landschap en de vergroting van de vitaliteit van de
landbouw. Specifiek voor het gebied Groot Mijdrecht-Noord is de
opgave de effecten van zoute kwel in het boezemwater te
verminderen.

Overige gebiedsopgaven
Regio Amersfoort
De regio Amersfoort zet wat woningbouw betreft eveneens in op
binnenstedelijk bouwen. Dit betekent dat er herstructurerings- en
transformatieopgaven liggen in met name Amersfoort en Soest en
verdichtingsopgaven in de hele regio. Complexe opgaven zijn de
centrumontwikkeling en de spoorzone in Amersfoort. Bij de
woningbouwlocaties buiten het bestaand stedelijk gebied is de
opgave de uitleggebieden in te passen in de landelijk fraaie
omgeving van Amersfoort. Een belangrijke verkeer- en vervoer­
opgave is de mobiliteit in de Driehoek Utrecht-HilversumAmersfoort. Dit betreft de planstudies met een rijksbetrokkenheid,
de snelwegen (knooppunt Hoevelaken, A27/A1, A28) en een

Utrecht Zuidoost
De regionale opgave voor het WERV-gebied (Wageningen, Ede,
Rhenen, Veenendaal) is de duurzame ontwikkeling van Food Valley
in een deels verstedelijkte en deels landschappelijk waardevolle
omgeving. Op de Utrechtse Heuvelrug leggen verstedelijking,
mobiliteit en recreatie claims op de ruimte en de kwaliteit van het
tweede grootste aaneengesloten bosgebied van Nederland. Het
terrein van de voormalige vliegbasis Soesterberg wordt herontwikkeld als natuur- en cultuurlandschap.

MIRT Onderzoeken
Naam

Aanleiding en doel

Planning

Betrokkenen

Regionaal OV
Utrecht

Concretiseren van de opgave (bereikbaarheid en leefbaarheid)
uit de gebiedsagenda 2009, met focus op openbaar vervoer.
Dit in samenhang met de verstedelijkingsopgave.

Eerste concept
bestuurlijk overleg
MIRT najaar 2011,
vaststelling bestuurlijk
overleg MIRT voorjaar
2012

BRU, BRUgemeenten,
provincie Utrecht,
IenM

MIRT Projectenboek 2012 | 133

Economie

Woningbouw

Bereikbaarheid

Integrale transformatiezone >

Intensivering / Transformatie

A12-zone

Stedelijke vernieuwing

Spoor

Knooppuntontwikkeling

Uitleg

Hoofdwegennet

Planstudie

Versterking kennis en innovatie

Onderliggend wegennet

Kennis en onderwijs

Vaarwegen > ligplaatsen

Multimodaal logistiek
bedrijventerrein

Onderzoek en overige maatregelen

Versterken bedrijvigheid

Spoor / HOV

Dutch Media Hub

Hoofd- en onderliggend wegennet
Vaarwegen
Overig
Samenhangend OV-netwerk
Bestaand
Spoor
HOV
Hoofdwegennet

Natuur & Landschap

Duurzaamheid & Klimaatbestendigheid

Algemeen

Nationaal Landschap

Wateroverlast

Prioritaire gebiedsopgaven

Nationaal Park

Waterveiligheid > waarborgen primaire

Overige gebiedsopgaven

Verhogen kernkwaliteiten

veiligheid

Grens landsdeel

Energiemaatregelen
Groenblauwe structuren
Versterken natuur- en
recreatiekwaliteitet
Integrale gebiedsopgave
Groenverbinding > EHS
Groenverbinding > stad-land
Groenblauwe as

134 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Terugdringen bodemdaling
Terugdringen verzilting

Opgaven Utrecht | 3

Regio Amersfoort

Regio Utrecht-West
Regio Utrecht-Zuidoost

Regio
Utrecht

MIRT Projectenboek 2012 | 135

1)
2)
3)
4)
5)
6)

PLANSTUDIE	pag
A27/A1 Utrecht-Knooppunt Eemnes-Amersfoort
138
A28 Utrecht-Amersfoort
139
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
140
Lekkanaal/3e kolk Beatrixsluis
149
Ring Utrecht (A27 / A12 / NRU)
141
Utrecht, tram naar de Uithof
147

REALISATIE	pag
7) A2 Holendrecht-Oudenrijn
142
8) A2 Oudenrijn-Everdingen
143
9) Bilthoven, spoorwegovergang Soestdijkseweg
144
10) Lekkanaal, verbr. kanaalzijde/uitbr. ligplaatsen
150
11) Utrecht Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject, VINEX)
145
12) Vleuten-Geldermalsen (incl. Randstadspoor, fase 1)
146
BEHEER & ONDERHOUD	pag
13) Amsterdam Rijnkanaal/Lek
151

136 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Projecten Utrecht | 3

21 (NWN)

1
3

7

12 (ONL)
13

9

5

P

2

11

P

6
14 (ONL)
8

10

12

»»
4

28 (ONL)

»

28 (ONL)

2 (BRA)

0

20 km

wegen
spoor / OV
vaarwegen
sluis

* (NWN)
* (ONL)
* (BRA)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenboek 2012 | 137

A27/A1 Utrecht Noordknooppunt Eemnesaansluiting Bunschoten

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’12

• •

Algemeen
MIRT fase

’11

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt op
termijn tot verkeersafwikkelingsproblemen
op de driehoek van autosnelwegen A27/A1/
A28 en het daarop aansluitende onderliggend
wegennet.
Oplossing De planstudie A27/A1 Utrecht
Noord-knooppunt Eemnes-aansluiting
Bunschoten heeft betrekking op zowel het
hoofdwegennet als het onderliggend
wegennet en is onderdeel van de regionale
pakketstudie driehoek Utrecht-HilversumAmersfoort, de planstudies A28 UtrechtAmersfoort en A28/A1 knooppunt
Hoevelaken. Voorjaar 2008 is een Tracé/
MER-procedure gestart voor A27/A1. Tijdens
het bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2009 is
het volgende voorkeursalternatief
afgesproken:
•	Het verbreden van de A27 aansluiting
Utrecht Noord-knooppunt Eemnes van
2x2 naar 2x3 rijstroken, met de optie voor
een ruimtelijke voorziening, zodat
eventuele verbreding naar 2x4 en
mogelijke toekomstige nieuwe
OV-verbinding tussen Almere en Utrecht
mogelijk blijft.
•	Het verbreden van het A1 knooppunt
Eemnes-aansluiting Bunschoten van 2x2
naar 2x4 rijstroken.
Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: 2013
Openstelling: 2015

Financiën Taakstellend budget: € 252 mln.
Politiek/bestuurlijk Op 13 november 2006 is
een bestuursovereenkomst gesloten tussen
Rijk en regio Utrecht. Daarin is vastgelegd dat
voor de Driehoek Utrecht-HilversumAmersfoort een pakket van indicatief
minimaal € 0,8 mld en maximaal € 1,4 mld
voor het hoofdwegennet en indicatief
minimaal € 31 mln en maximaal € 55 mln
voor het onderliggend wegennet nodig is. Met
het planstudiebesluit A27/A1 wordt
uitvoering gegeven aan het verzoek van de
regio Utrecht om de A27/A1 zo spoedig
mogelijk in studie te nemen. De regio heeft
aangegeven dat de maatregelen op de A27 en
A1 effectief en efficiënt bijdragen aan de
bereikbaarheid van de regio. In het bestuurlijk
overleg MIRT van het najaar 2009 is
afge­sproken het traject aansluiting
Bunschoten-Amersfoort bij de planstudie van
het knooppunt Hoevelaken mee te nemen.
Uitvoering In 2010 is een PPC uitgevoerd
waaruit blijkt dat DBFM meerwaarde biedt.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 7, 17, 34 en
41 uit de File Top 50.

2008: het project is nieuw in de
planstudiefase.
2009: besluit planstudie A27/A1 en A28.
2010: projectblad Driehoek UtrechtHilversum-Amersfoort gesplitst in A27/A1
Utrecht-knooppunt Eemnes-Amersfoort,
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken en A28
Utrecht-Amersfoort.
2011: de trajectbenaming van de
planstudie A27/A1 wordt gewijzigd in:
Utrecht Noord-knooppunt Eemnesaansluiting Bunschoten .
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 63 mln). In het Regeer­
akkoord zijn taakstellingen afgesproken
voor bovenwettelijke inpassing, aanpassing omgevingsrecht en toepassen PPS.
Voor dit project gaat het om € 50 mln
inpassing en € 15 mln PPS. Het Tracé­
besluit verschuift naar 2012. Naar
aanleiding van de tussenuitspraken RvS
over WAB A1 ’t Gooi wordt de onderbouwing van het besluit geactualiseerd en
wordt bezien of aanvullende maatregelen
noodzakelijk zijn.

MIRT Projectenboek 2012 | 138

•
•

A28 Utrecht-Amersfoort

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’12

•

Algemeen
MIRT fase

’11

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt op
termijn tot verkeersafwikkelingsproblemen
op de driehoek van autosnelwegen A27/A1/
A28 en het daarop aansluitend onderliggend
wegennet.

Planning
Wegaanpassingsbesluit: 2012
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2013

2008: het project is nieuw in de
planstudiefase.
2009: besluit planstudie A28
Utrecht-Amersfoort.

Financiën Taakstellend budget: € 191 mln.
Oplossing De planstudie A28 UtrechtAmersfoort heeft betrekking op zowel het
hoofdwegennet als het onderliggend
wegennet en is onderdeel van de regionale
pakketstudie driehoek Utrecht-HilversumAmersfoort. In de pakketstudie is aandacht
voor diverse modaliteiten en thema’s (OV,
fiets, auto, prijsbeleid, mobiliteitsmanagement). Naast de planstudie A28 UtrechtAmersfoort maken ook de planstudies A27/
A1 Utrecht-knooppunt Eemnes-Amersfoort
en A28/A1 knooppunt Hoevelaken deel uit
van de pakketstudie. In 2008 is de planstudie
A28 Utrecht-Amersfoort gestart. De
wegaanpassing betreft de uitbreiding van de
rijksweg A28 van 2x2 naar 2x3 rijstroken op
het traject Utrecht - Leusden-Zuid, het
realiseren van plusstroken en weefstroken op
het traject Leusden-Zuid – Hoevelaken in
beide richtingen en een verbreding van de
verbindingsboog van de A28 zuid naar de A1
oost van 1 naar 2 rijstroken. De overige
maatregelen betreffen in hoofdzaak het
aanpassen van viaducten en andere
kunstwerken.

Politiek/bestuurlijk Op 13 november 2006 is
een bestuursovereenkomst gesloten tussen
Rijk en regio Utrecht (Partijen) waarin
afspraken zijn gemaakt over de aanpak van de
pakketstudies. In de bestuursovereenkomst is
vastgelegd dat voor de Driehoek UtrechtHilversum-Amersfoort een pakket van
indicatief minimaal € 0,8 mld en maximaal
€ 1,4 mld op het terrein van het hoofdwegennet en indicatief minimaal € 31 mln en
maximaal € 55 mln op het terrein van het
onderliggend wegennet benodigd is. Naar
aanleiding van het bestuurlijk overleg MIRT
van voorjaar 2008 is besloten een planstudie
te starten op de A28 Utrecht-Amersfoort.
Het project maakt deel uit van de
Spoedaanpak Wegen. Het Ontwerp
Wegaanpassingsbesluit is maart 2011
vastgesteld.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 8, 13, 22, 39
en 44 uit de File Top 50.

2010: projectblad Driehoek Utrecht
-Hilversum-Amersfoort gesplitst in A27/
A1 Utrecht -knooppunt EemnesAmersfoort, A28/A1 Knooppunt
Hoevelaken en A28 Utrecht-Amersfoort.
Het project A28 Utrecht-Amersfoort is
onderdeel van de Spoedaanpak Wegen.
2011: budget is verhoogd voor kosten­
stijging als gevolg van de spoedaanpak.
2012: door de complexe geluidsituatie
heeft de besluitvorming vertraging
opgelopen. Het besluit zal daarom begin
2012 worden vastgesteld en de oplevering
zal in 2013 plaatsvinden. Het taakstellend
budget is naar beneden bijgesteld als
gevolg van de aanbesteding. Tevens zijn de
projectkosten aangepast door de nieuwe
bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 36 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 139

A28/A1 Knooppunt
Hoevelaken

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’12

•

Algemeen
MIRT fase

’11

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt op
termijn tot verkeersafwikkelingsproblemen
op de driehoek van autosnelwegen A27/A1/
A28 en het daarop aansluitend onderliggend
wegennet.
Oplossing De planstudie A1/A28 Knooppunt
Hoevelaken heeft betrekking op zowel het
hoofdwegennet als het onderliggend
wegennet en is onderdeel van de regionale
pakketstudie driehoek Utrecht-Hilversum
Amersfoort. In de pakketstudie is aandacht
voor diverse modaliteiten en thema’s (OV,
fiets, auto, prijsbeleid, mobiliteitsmanagement). Naast de planstudie A1/A28 knooppunt Hoevelaken maken ook de planstudies
A28 Utrecht-Amersfoort en A27/A1 Utrecht
-knooppunt Eemnes-Amersfoort deel uit van
de pakketstudie.
Tijdens het bestuurlijk overleg MIRT najaar
2009 is het volgende voorkeursalternatief
afgesproken: het alternatief Verbreden
aangevuld met de kansrijke elementen uit het
alternatief Sorteren. Verbreden bestaat uit het
aanleggen van extra capaciteit op de wegen
die naar het knooppunt leiden én aanpassingen aan het knooppunt Hoevelaken. Bij
Sorteren wordt gekeken naar het splitsen van
doorgaand en lokaal verkeer.

Financiën
Beschikbaar rijksbudget: € 676 mln.

2008: het project is nieuw in de
planstudiefase.

Politiek/bestuurlijk Op 13 november 2006 is
een bestuursovereenkomst gesloten tussen
Rijk en regio Utrecht (Partijen) waarin
afspraken zijn gemaakt over de aanpak van de
pakketstudies. In de bestuursovereenkomst is
vastgelegd dat voor de Driehoek UtrechtHilversum-Amersfoort een pakket van
indicatief minimaal € 0,8 mld en maximaal
€ 1,4 mld op het terrein van het hoofdwegennet en indicatief minimaal € 31 mln en
maximaal € 55 mln op het terrein van het
onderliggend wegennet benodigd is.
In het bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2011
is afgesproken dat ingezet wordt op
vervlechting van de verdere tracé-uitwerking
en de aanbesteding van de realisatie waarbij
een pakket van Eisen en Wensen uitgangspunt is. Dit pakket zal worden vastgelegd in
een bestuursovereenkomst.

2010: projectblad Driehoek UtrechtHilversum-Amersfoort gesplitst in A27/A1
Utrecht-knooppunt Eemnes-Amersfoort,
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken en A28
Utrecht-Amersfoort.
2011: tijdens het bestuurlijk overleg MIRT
najaar 2009 is een afspraak gemaakt om
in het najaar van 2010 te komen tot een
voorkeursvariant die bestaat uit het
alternatief Verbreden, aangevuld met
elementen van het alternatief Sorteren.
2012: tijdens het bestuurlijk overleg MIRT
voorjaar 2011 is afgesproken de tracéuitwerking en de aanbesteding van de
realisatie te vervlechten en een pakket van
Eisen en Wensen in een bestuursovereenkomst vast te leggen.

Uitvoering In 2011/2012 wordt een PPC
uitgevoerd.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 8, 13 en 23
uit de File Top 50.

Planning
Tracébesluit: 2013
Start realisatie: 2016
Openstelling: 2020

MIRT Projectenboek 2012 | 140

Ring Utrecht

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

•
• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt tot
verkeersafwikkelingsproblemen op de ring
Utrecht en het daarop aansluitend onderliggend wegennet.
Oplossing Deze planstudie is onderdeel van
de regionale pakketstudie Ring Utrecht. In de
pakketstudie is aandacht voor diverse
modaliteiten en thema’s (OV, fiets, auto,
prijsbeleid, mobiliteitsmanagement).
Het voorkeursalternatief houdt in:
-	de uitbreiding van de capaciteit van de A27
aan de oostzijde van Utrecht en de
knooppunten Lunetten en Rijnsweerd,
waarbij verkeersstromen worden
gescheiden (ontweven);
-	de uitbreiding van de A12 met een extra
rijstrook in beide richtingen op de
parallelbaan;
-	de opwaardering van de Noordelijke
Randweg Utrecht (NRU) tot een volwaardig
onderdeel van de Ring Utrecht (minimaal
2x2 rijstroken, ongelijkvloers, maximumsnelheid tenminste 80km/u).
Hierbij gaat voor de uitbreiding van de A27 de
voorkeur uit naar het verbreden van de
bestaande bak met ongeveer 15 meter aan
weerszijden (met in iedere rijrichting 7
rijstroken), inclusief een overkluizing met een
lengte van ongeveer 250 meter.

Financiën Beschikbaar budget bedraagt
€ 1.065 mln, waarvan € 158 mln voor de NRU
(incl. BTW). De regio betaalt € 50 mln aan de
NRU. De A12 wordt na 2020 gerealiseerd;
hierover worden nog aanvullende afspraken
gemaakt.

2008: het project is nieuw in de
planstudiefase.

Politiek/bestuurlijk Op 13 november 2006 is
een bestuursovereenkomst gesloten tussen
Rijk en regio Utrecht (Partijen) waarin
afspraken zijn gemaakt over de aanpak van de
pakketstudies. Tijdens het bestuurlijk overleg
MIRT najaar 2008 is afgesproken de
planstudie te faseren. Tijdens het bestuurlijk
overleg MIRT najaar 2009 hebben de 4
Bevoegde Gezagen de Voorkeursrichting
bepaald.
Na een consultatie- en adviesronde over het
MER 1e Fase is volgens de afgesproken
planning op 3 december 2010 een (definitief)
Voorkeursalternatief vastgesteld.

2012: in augustus 2010 is het 1e Fase MER
gepubliceerd. Op 3 december 2010 is door
het Bevoegd Gezag het voorkeursalternatief vastgesteld. Besloten is de A12 te
faseren tot na 2020.

2011: tijdens het bestuurlijk overleg MIRT
najaar 2009 is de voorkeursrichting
bepaald.

Uitvoering In 2011/2012 wordt een PPC
uitgevoerd.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 3, 42 en 44
uit de File Top 50.

Planning
Tracébesluit(en): 2013
Start realisatie: 2016
Openstelling: 2020
MIRT Projectenboek 2012 | 141

A2 Holendrecht-Oudenrijn

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

• • •
•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

•

• • •

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de corridor Amsterdam-Utrecht
doen zich verkeersafwikkelingproblemen
voor.
Oplossing De huidige autosnelweg wordt
verbreed van 2x3 rijstroken tot 2x5 rijstroken
tussen Holendrecht en Oudenrijn. Bij het
stadsgewest Utrecht wordt een systeem met
hoofd- en parallelbanen aangelegd. Daarmee
is dit een samenvoeging van de verbreding
van de A2 tussen Holendrecht en Oudenrijn
en de in 2005 besloten verdere verbreding
van de A2 tussen Holendrecht en Maarssen.
De A2 wordt ter hoogte van Utrecht naar het
westen verlegd en ten zuiden van de spoorlijn
Utrecht - Woerden over circa 1,5 km volledig
overkapt.
Planning
Tracébesluit (2x4): 1995
Wegaanpassingsbesluit (2x5): 2009
Start realisatie: 2002 (2x4) en 2010 (2x5)
Openstelling 2x5 excl. tunnel: 2011
Openstelling tunnel: 2012
Financiën Taakstellend budget: € 1.199 mln.
Bijdrage van derden: € 240 mln. Budget is met
€ 26 mln bijgesteld vanwege ontvangst
derden.

Politiek/bestuurlijk Convenanten:
1.	Het project maakt deel uit van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad.
2.	Op 3 juli 2002 hebben de ministers van
voormalig VenW en VROM en de regio
Utrecht een convenant gesloten over de
inpassing van de Rijksweg A2 in de
VINEX-locatie Leidsche Rijn. Inmiddels is in
gezamenlijk overleg tussen betrokken
partijen besloten de inpassing in Leidsche
Rijn vorm te geven via een tunnel.
Het project maakt deel uit van de
Spoedaanpak Wegen.

2008: het aanvullende Tracébesluit voor de
verbreding tot 2x5 is vertraagd door
noodzakelijke inhaalslag luchtonderzoek.

Uitvoering Op 1 november 2005 is een
convenant gesloten tussen het voormalig
ministerie VenW en Bouwend Nederland,
ONRI en PSI Bouw waarin de ambitie wordt
uitgesproken om in 2010 2x5 rijstroken te
realiseren binnen de kaders.

2011: het WAB voor het project
Holendrecht-Maarssen (2x5) is in december
2009 vastgesteld en het project is overgegaan naar de realisatiefase. Hierom zijn de
separate projectbladen voor HolendrechtOudenrijn (2x4) en Holendrecht-Maarssen
(2x5) samengevoegd.

File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 4 en 15 uit de
File Top 50.

2009: het project is als gevolg van
onderzoek naar luchtkwaliteit vertraagd.
2010: het projectonderdeel HolendrechtMaarssen (2x5) is onderdeel van de
Spoedaanpak Wegen en overgegaan van de
verkorte Tracéwet naar de Spoedwet
Wegverbreding. De mijlpalen zijn hierdoor
één jaar vervroegd.

2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 195 mln). Het taakstellend
budget is aangevuld met € 26 mln aan extra
ontvangsten; dit betreft werkzaamheden
die op verzoek van regionale overheden zijn
uitgevoerd.

MIRT Projectenboek 2012 | 142

A2 Oudenrijn-Everdingen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

•

Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave
De groei van het verkeer leidt op termijn tot
verkeersafwikkelingsproblemen.
Oplossing De uitgangssituatie is een
autosnelweg 2x3 rijstroken (op basis van het
tracébesluit A2 Everdingen-Deil en
Zaltbommel-Empel wordt de weg daar
verbreed van 2x2 naar 2x3 rijstroken). In het
Standpunt A2 Oudenrijn-Deil (november
2003) is gekozen voor een verbreding naar
2x4 rijstroken zonder vluchtstrook aan de
middenbermzijde.

Politiek/bestuurlijk Convenant:
1. 	Het project is in het kader van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad
opgenomen in categorie 1 (maximaal
€ 251 mln).
2.	Naar aanleiding van het standpunt is
tijdens het MIT-overleg met de Tweede
Kamer (december 2003) door de minister
€ 88 mln hiervan beschikbaar gesteld voor
versnelling van Randstadspoor.
Het project maakt deel uit van de
Spoedaanpak Wegen.

2007: door de landelijke problematiek
rond luchtkwaliteit is de start realisatie en
oplevering vertraagd. Er is € 13 mln
overgeboekt naar de N35 Nijverdal.
2009: door de landelijke problematiek
rond luchtkwaliteit is de procedure en de
start van de uitvoering verder vertraagd.
Het project was onderdeel van de
planstudie A2 Oudenrijn-Deil. Deze is
gesplitst in twee aparte projecten A2
Oudenrijn-Everdingen en A2
Everdingen-Deil.

Planning
Tracébesluit: 2010
Start realisatie: 2010
Openstelling: 2012

2010: het project is onderdeel van de
Spoedaanpak Wegen. Op basis van een
nader uitgewerkte realisatieplanning is
oplevering één jaar vertraagd.

Financiën Taakstellend budget: € 103 mln.

2011: de openstelling wordt met 2 jaar
vervroegd. Het OTB is in juni 2010
vastgesteld.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 21 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 143

•

Bilthoven,
spoorwegovergang
Soestdijkseweg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het railveiligheidsbeleid is gericht op
het streven naar permanente verbetering van
de veiligheid (zie Kadernota Railveiligheid). Uit
het ongevallenoverzicht 1975-2005
(veiligheid overwegen Top 15 gevaarlijke
Automatische Halve Overweg
Beveiligingsinstallaties (AHOB)) van ProRail
blijkt dat de gelijkvloerse spoorwegovergang
Soestdijkseweg te Bilthoven de overweg is
met het grootste aantal botsingen met
dodelijke afloop van Nederland.

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT van voorjaar 2009 is afgesproken dat dit
project mede gefinancierd zal worden uit het
restantbudget van Randstadspoor en
bijdragen van de regio (TK 31700, nr 98).

2010: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2011: als gevolg van integrale planontwikkeling van het stationsgebied is de
start uitvoering met één jaar vertraagd.

Oplossing Dit project betreft het vervangen
van de gelijkvloerse spoorwegovergang door
een tweetal ongelijkvloerse spoorwegovergangen (1 voor het gemotoriseerd verkeer en
1 voor het langzaam verkeer).
Planning
Start uitvoering: 2011
Oplevering: 2013
Financiën Taakstellend budget: € 40 mln
(Aanlegprogramma Personenvervoer € 29
mln en Beheer en Instandhouding € 11 mln
via het Hotspotsprogramma).
Bijdragen derden: € 14 mln (provincie Utrecht,
bestuur regio Utrecht en gemeente De Bilt).

MIRT Projectenboek 2012 | 144

’12

Utrecht Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject, VINEX)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In Utrecht vormt de spoorinfrastructuur een barrière die de stad in tweeën deelt.
Het gebied kent veel onbenut en rommelig
terrein. Het treinstation en stad/streekbusstation zijn te klein en te onoverzichtelijk om de
te verwachte verdubbeling van het aantal
reizigers te kunnen verwerken. Dit project is
door het Rijk aangewezen als NSP.
Oplossing De gemeente ontwikkelt een
nieuw stationsgebied om het verblijfsklimaat
te verbeteren en de ruimtelijke structuur
zodanig te veranderen dat het een verbindende schakel in de stad wordt. Hoog
Catharijne, Muziekcentrum Vredenburg, het
Jaarbeurscomplex en het patroon van straten
en singels worden grondig verbeterd. Een
nieuwe OV-terminal voor trein,
Randstadspoor en tram/bus, is ontworpen
voor een verdubbeling van het aantal
reizigers. Daarbij is rekening gehouden met de
regionale projecten voor HOV van Utrecht CS
naar Leidsche Rijn en de oostkant van Utrecht.
Planning
2007: Start ontwikkeling stationsgebied
2009: Start bouw OV-Terminal Utrecht
2016: Oplevering OV-Terminal Utrecht
2019: Oplevering stationsgebied
Financiën
Totale taakstellende bijdrage IenM bedraagt
€ 376, 5 mln.
• OV-terminal: € 322 mln Infrafonds
• Gebiedsontwikkeling € 54,5 mln

Politiek/bestuurlijk
•	Het project bevat nog uit te voeren delen
van VINEX-afspraken met betrekking tot
Leidsche Rijn.
•	Het project maakt deel uit van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad.
•	2003: intentieovereenkomst tussen het
Rijk en de gemeente Utrecht over de
samenwerking, uitgangspunten en
ambities bij de verwezenlijking van het
Project Utrecht Stationsgebied.
•	2004: uitvoeringsovereenkomst Utrecht
Stationsgebied tussen de gemeente
Utrecht, voormalig VROM en VenW over de
voorwaarden waaronder de NSP-subsidie
en MIT-subsidie worden verstrekt.
•	2007: raamovereenkomst tussen NS, Staat
der Nederlanden, ProRail en NSPgemeenten Arnhem, Breda, Den Haag,
Rotterdam en Utrecht met afspraken over
de (financiële) bijdrage van de NS en de
uitvoering.
Moties: tijdens de Algemene Politieke
Beschouwingen in september 2008 is de
motie Van Geel c.s. (TK 31700, nr 10)
aangenomen, waarin aanvullend € 3,5 mln
voor dit project wordt gereserveerd. Deze
middelen worden ingezet voor de financiering
van de aansluiting met trappen van de
perrons op de Rabobrug.

2008: de taakstellende bijdrage VenW
OV-Terminal is verhoogd met € 11,3 mln
(€ 1,8 mln vanwege tekort op het
treinendeel en € 9,5 mln voor extra
fietsstallingen conform de uitgangspunten
basisstation) en inclusief BTW.
2010: de planologische procedure
(aanvraag artikel 19) duurt door de
complexiteit van het project langer dan
verwacht. De oplevering van de terminal is
hierdoor vertraagd. De taakstellende
bijdrage van VenW is door de motie Van
Geel c.s. verhoogd (€ 3,5 mln).
2012: verlaging van het projectbudget
met € 10 mln wordt veroorzaakt door het
niet meer opnemen van gerealiseerde en
formeel vastgestelde planstudieuitgaven.

Uitvoering Marktpartijen zijn betrokken bij de
vastgoedexploitatie van het gebied en de
OV-Terminal.

MIRT Projectenboek 2012 | 145

•

Vleuten-Geldermalsen
(inclusief Randstadspoor, fase 1)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

• •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bereikbaarheid van de regio
Utrecht staat onder druk van de grote
VINEX-locaties Leidsche Rijn, Houten
Castellum en Amersfoort Vathorst en door
maatschappelijke en economische ontwikkelingen. Een samenhangend pakket van
maatregelen op het gebied van verkeer en
vervoer is noodzakelijk om de bereikbaarheid
van de regio te garanderen. Tot dit pakket
behoren onder meer het Tweede Tactische
Pakket-project Vleuten-Geldermalsen en het
project Randstadspoor (RSS) 1e fase.
Bovendien is de spooruitbreiding nodig voor
de capaciteit en de betrouwbaarheid van het
landelijk net.
Oplossing De oplossing wordt voorzien in:
• Vleuten-Utrecht CS: 4-sporig.
• 	Utrecht CS-Utrecht Lunetten: 6-sporig,
inclusief 2 vrije kruisingen bij Lunetten.
• 	Utrecht Lunetten-Geldermalsen: 4-sporig
tussen Houten en Houten Castellum/ARK.
•	Aanleg haltes Utrecht Leidsche Rijn,
Houten-Zuid/Castellum, Amersfoort
Vathorst, Tiel Passewaaij, Utrecht Terwijde,
Utrecht Vaartsche Rijn en Utrecht Zuilen.
Planning
Tracébesluit: 2002
Start realisatie: vanaf 2003
Oplevering: vanaf 2005

Politiek/bestuurlijk
Toezeggingen: tijdens de MIT-behandeling
december 2003 is door de minister toegezegd
om middelen uit het project A2 OudenrijnDeil via een kasschuif beschikbaar te stellen
(€ 88 mln) waardoor de voorfinancieringslast
van de regio wordt verminderd.
Convenanten:
1.	Randstadspoor fase 1 en grote delen van
fase 2 maken deel uit van het
Bereikbaarheidsoffensief Randstad.
(BOR-overeenkomst Utrecht, 15 juli 2001).
2. VINEX-uitvoeringscontracten.

2007: projectkosten aangepast vanwege
aanbestedingsresultaten (- € 17,5 mln).
2008: taakstellend budget is inclusief
BTW.
2009: er zijn beschikkingen verleend voor
een keervoorziening Breukelen en
planstudie Woerden Molenvliet.
2010: de scope is uitgebreid met een
plan­studie doortrekking Randstadspoor
naar Harderwijk met een frequentie van 4
x per uur. Daarnaast is een deel van het
restbudget ingezet voor de ongelijkvloerse
spoorkruising in Bilthoven (€ 21,4 mln) en
is een aanbestedingsmeevaller verwerkt
(€ 34,1 mln).
2011: het taakstellend budget is verlaagd
met € 8,8 mln als gevolg van
aanbestedingsmeevaller.
2012: het taakstellend budget is verlaagd
met € 31 mln als gevolg van het verwerken
van een aanbestedingsmeevaller, alsmede
door behaald voordeel uit combinaties
van werk en het inleveren van de post
‘onvoorzien’.

Financiën Taakstellend budget: € 963 mln.

MIRT Projectenboek 2012 | 146

Utrecht, tram naar de Uithof

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Utrecht
Regionale/lokale
infrastructuur
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10 ’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De kwaliteit en capaciteit van het
bestaande busvervoer tussen Utrecht
Centraal en de Uithof is onvoldoende om het
aanwezige en verwachte aantal reizigers op
een kwalitatief hoogwaardige manier te
bedienen.
Oplossing Utrecht kiest voor een tramoplossing, waarop ook de bestaande SUNIJ lijn
wordt aangesloten, die zorgt voor een
kwalitatieve en hoogwaardige oplossing die
ook de groei van het aantal reizigers naar de
Uithof kan verwerken. Zowel door de
toename van het aantal arbeidsplaatsen in de
Uithof als door de toename van het aantal
treinreizigers zal het aantal reizigers tussen
Utrecht Centraal en de Uithof flink toenemen.

Politiek/bestuurlijk Zowel de gemeente
Utrecht als het BRU steunen de plannen voor
de aanleg van de tram naar de Uithof en
hebben hun eigen bijdrage geregeld.

’12

2012: het project is nieuw in de
planstudiefase van het MIRT.

Uitvoering Planstudie is uitgevoerd en de
voorbereidingen voor de uitvoering zijn
gestart. De gemeente en het BRU zijn
verantwoordelijk voor de uitvoering van het
project.

Planning
Start realisatie: 2013
Oplevering: 2018
Financiën Voor de aanleg van de tram naar de
Uithof heeft de minister van IenM een
bijdrage van € 110 mln toegezegd.

MIRT Projectenboek 2012 | 147

148 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Lekkanaal/
3e kolk Beatrixsluis

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Beatrixsluis vormt een knelpunt
voor een vlotte en veilige verkeersafwikkeling.
Recente vervoersgegevens laten een sterkere
stijging van het goederenvervoer over het
Lekkanaal zien dan verwacht, waardoor reeds
in 2017 een knelpunt zal optreden in plaats
van in 2020.
Oplossing In de studie wordt capaciteitsvergroting van de Beatrixsluis in combinatie met
verbreding en verdieping van het Lekkanaal
voor scheepsafmetingen tot CEMT-klasse VI
onderzocht. Tevens wordt de bouw van een
derde sluiskolk onderzocht. Rijk en regio
werken samen aan de ontwikkeling van het
gebied waar, naast uitbreiding van sluiscapaciteit, tevens aanleg van een binnenhaven,
ligplaatsen, ontwikkeling van een bedrijventerrein en de nieuwe Hollandse Waterlinie
samenkomen.
Planning
Voorkeursbeslissing: 2011
Tracébesluit: 2013
Start realisatie: 2015
Oplevering: 2018-2020

Financiën Taakstellend budget: € 177 mln.
Uitvoering In 2011 wordt een PPC uitgevoerd
en de planning geactualiseerd.

2008: het taakstellend budget is niet
voldoende voor bestudeerde oplossing,
waardoor tracébesluit vertraagd is.
2009: vanwege de groter geworden
urgentie van het knelpunt is besloten om
het project weer op te pakken en o.a. de
MER te actualiseren. Dit leidt tot vertraging
die deels wordt gecompenseerd door het
volgen van de verkorte Tracéwet
procedure. Om het budgettekort te
dekken, is het taakstellend budget
verhoogd.
2011: bezien wordt of de aanleg van de
derde sluiskolk samen gevoegd wordt met
het project Lekkanaal, verbreding
kanaalzijde/uitbreiding ligplaatsen.
2012: in 2011 wordt een voorkeursbeslissing verwacht. De vertraging in de
planning is een gevolg van capaciteitstekorten en de samenhang met ruimtelijke
ontwikkelingen. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 17 mln). In het
regeerakkoord zijn taakstellingen
afgesproken voor bovenwettelijke
inpassing, aanpassing omgevingsrecht en
toepassing PPS. Voor dit project betreft
het een bedrag van € 8,4 mln bovenwettelijke inpassing en € 3,7 mln voor PPS.

MIRT Projectenboek 2012 | 149

•
•

Lekkanaal,
verbreding kanaalzijde/
uitbreiding ligplaatsen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• • •

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onveilige situaties door een tekort
aan ligplaatsen, verkeerde ligging van de
huidige ligplaatsen en hinderlijke waterbewegingen op het kanaal veroorzaakt door
schepen op het Amsterdam-Rijnkanaal die
door de zuiging vooral hinder geven aan
afgemeerde schepen.
Oplossing Gedeeltelijke verbreding van het
kanaal aan de noordzijde van de Prinses
Beatrixsluizen ten behoeve van de uitbreiding
van de ligplaatsen en het reduceren van de
hinderlijke waterbeweging. Aan de rivierzijde
van de Prinses Beatrixsluizen worden de
ligplaatsen uitgebreid. De aansluiting van het
Lekkanaal op de Lek wordt verbeterd. Het
Lekkanaal wordt aan de noord- en zuidzijde
van de Prinses Beatrixsluizen gedeeltelijk
verdiept.

Planning
Start realisatie 2e deel: na 2013, in samenhang
met 3e kolk Beatrixsluis.
Financiën Taakstellend budget: € 17 mln.

2007: uitspraak Raad van State leidt tot
vertraging oplevering tot 2008.
2008: uitbreiding ligplaatsen rivierzijde,
aansluiting Lekkanaal op Lek en verdieping
zuidzijde zijn gerealiseerd. Ruimtelijke
Ordeningsprocedure leidt tot vertraging
tot 2009 voor werken noordzijde.
2009: de mogelijkheid wordt onderzocht
of dit project gecombineerd kan worden
met een ander project. Dit levert financieel
voordeel op. Gevolg is wel dat de realisatie
pas een jaar later kan starten.
2011: bezien wordt of dit project vanwege
synergievoordelen samengevoegd wordt
met Lekkanaal/ 3e kolk Beatrixsluis.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 2 mln). De planning wordt
bezien in samenhang met de 3e kolk
Beatrixsluis.

MIRT Projectenboek 2012 | 150

•
•

Amsterdam-Rijnkanaal/Lek

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Utrecht
Hoofdvaarwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •
• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het Amsterdam-Rijnkanaal is de
achterlandverbinding van het havengebied
Amsterdam/Noordzeekanaal richting
Duitsland en de havens van Rotterdam en
Antwerpen (hoofdtransportas). Ter hoogte
van Utrecht is het Amsterdam-Rijnkanaal via
het Lekkanaal (hoofdvaarweg) verbonden
met de Lek voor het transport richting
havengebied van Rotterdam en Antwerpen.
Er is achterstallig onderhoud bij diverse
sluizen en de bodem en oevers van het
Amsterdam-Rijnkanaal. Het gaat hierbij om
bijvoorbeeld hefdeuren van sluizen,
ondiepten waardoor beperkingen van
vaardiepte en vaartijden noodzakelijk zijn en
diverse oevers en meerplaatsen die niet meer
aan technische en functionele eisen voldoen.
Oplossing De werkzaamheden bestaan uit
onder andere:
•	het baggeren van de belangrijkste
ondiepten in het kanaal (o.a. voorhavens en
kruising Amsterdam-Rijnkanaal en Lek)
zodat beperkingen weer binnen acceptabele grenzen vallen;
•	het aanpakken van de belangrijkste
knelpunten in de oevers en meerplaatsen
langs het Amsterdam-Rijnkanaal;
•	vervangen van de hefdeuren en renovatie
aanvaarconstructie van Prinses Irenesluizen
en vervangen van de hefdeuren en
renovatie van de aandrijving en besturingsinstallatie van de Bernhardsluizen;
• 	vervangen van 3 sifonbuizen bij Zeeburg
inclusief bewegingswerken.

Planning
Baggeren:
• start uitvoering: 2005
• opgeleverd: 2010
Oevers:
• start uitvoering: 2005
• oplevering: 2011
Sluizencomplexen:
• start uitvoering: 2005
• opgeleverd: 2009 (Irenesluis)/2010
(Bernhardsluis)
Sifon:
• start uitvoering: 2005
• oplevering: 2007

2008: uit nadere inspectie blijkt dat de
deuren van de Irene- en Bernhardsluizen
volledig vervangen moeten worden.
Daardoor treedt vertraging op van 1 jaar en
stijgen de kosten met € 14 mln. Deel van
baggerwerkzaamheden wordt afgestemd
op werkzaamheden aan Noordzeekanaal;
daardoor loopt werk aan AmsterdamRijnkanaal uit naar 2009. Belangrijkste
knelpunten zijn al in 2005 en 2006
gebaggerd. Oevers: uitvoering verlengd tot
medio 2009. Er worden maximaal 2
meerplaatsen tegelijk aangepakt om
voldoende afmeermogelijkheden voor de
scheepvaart te garanderen.

Financiën Raming totale kosten: € 98 mln.
2009: baggerwerkzaamheden verder
vertraagd naar 2010. Nader waterbodem­
onderzoek heeft uitgewezen dat er fors
meer gebaggerd moet worden dan eerder
is aangenomen. Daardoor is ook de
raming van de kosten verhoogd.
2010: het project is vertraagd door de
slechtere staat dan verwacht van de
Bernhardsluis en de uitspraak van de Raad
van arbitrage over de ontwerpuitgangspunten uit het contract.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 27 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 151

•

152 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Zuidvleugel | 4
Visie
Specifieke regionale thema’s
Prioritaire gebiedsopgaven
Overige gebiedsopgaven
MIRT Onderzoeken
Kaarten
Project- en programmabladen

Visie

Zuidwestelijke Delta om de versterking tot een klimaatbestendig,
veilig, ecologisch veerkrachtig en economisch vitaal deltagebied.

Algemene ontwikkelrichting
De Zuidvleugel is het verstedelijkt gebied in de provincie ZuidHolland tussen Leiden en Dordrecht. De kern van de Zuidvleugel
wordt gevormd door de steden Rotterdam en Den Haag, die de
afgelopen decennia steeds meer naar elkaar toe zijn gegroeid. Het
gebied wordt in het westen begrensd door de Noordzeekust met
stranden en duinen, in het oosten door het Groene Hart met zijn
landschappelijke diversiteit, veenweidekarakter en openheid en in
het zuiden door de Zuidwestelijke Delta waar land, rivieren en zee
samen komen.
De centrale ambitie van de Zuidvleugel is om de internationale
concurrentiepositie te verbeteren. In randvoorwaardelijke zin is het
van belang, dat in de Zuidvleugel wordt gezorgd voor een aantrekkelijk werk-, woon- en leefklimaat met een voldoende en passend
woning- en voorzieningenaanbod, dat de bereikbaarheid wordt
gegarandeerd en dat wordt ingespeeld op klimaatveranderingen in
relatie tot zoetwater en waterveiligheid. De economische concurrentiepositie van de regio Rotterdam-Den Haag en van de
Zuidvleugel als geheel kan verder versterkt worden als de verschillende steden meer profiteren van elkaars nabijheid. Daarvoor moet
de metropolitane ontwikkeling worden voortgezet, zonder dat dit
ten koste gaat van de kwaliteit en identiteit van de afzonderlijke
steden.
Naast de Zuidvleugel kennen het Groene Hart en de Zuidwestelijke
Delta hun eigen specifieke ontwikkelingen. Bij het Groene Hart
gaat het om versterking van het gebied tot een economisch en
landschappelijk waardevol woon- en werkgebied en bij de

Specifieke regionale thema’s
Vanuit de algemene ontwikkelrichting zijn in de Gebiedsagenda
Zuidvleugel/Zuid-Holland samen met de regio vijf thematische
opgaven benoemd: economie bevorderen, stedelijk intensiveren,
landschap dichter bij huis brengen, bereikbaarheid verbeteren en
water- en energieopgaven aanpakken. In de Ontwerp Structuurvisie
Infrastructuur en Milieu is aangegeven dat het Rijk in het ruimtelijk
domein taken decentraliseert en meer overlaat aan provincies en
gemeenten. Dit heeft gevolgen voor de rolverdeling tussen Rijk en
regio bij deze vijf opgaven.

Economie bevorderen
De Zuidvleugel zet in op verdere versterking van de vier pijlers waar
de economie op rust: het haven industrieel complex in de
Rotterdamse regio (mainport Rotterdam), de greenports WestlandOostland, Bollenstreek en Boskoop, het internationaal cluster van
recht, vrede en veiligheid in Den Haag en het cluster van bedrijven
en kennisinstellingen in de biotechnologie (Life&Health sciences)
in Leiden en Delft. Daarnaast biedt de Zuidvleugel kansrijke
sectoren in de kenniseconomie, zoals deltatechnologie, energietransitie, de creatieve sector en in de logistiek. Hierbij wordt ook
aansluiting gezocht met het topsectorenbeleid.
Uit de koppeling tussen de greenports en de mainport Rotterdam is
meerwaarde te behalen, bijvoorbeeld via de voorgenomen
MIRT Projectenboek 2012 | 153

realisatie van de ‘Coolport’ in de Waal-Eemshaven. Verdringing van
de tuinbouwfunctie in het Westland-Oostland door woningbouw is
ongewenst. Voor de toekomst is verbinding tussen het havencomplex en kennisintensieve stedelijke bedrijvigheid belangrijk.
Herstructurering van Stadshavens moet ook in dat licht bezien
worden. Ook is er een toenemende integratie met de havens van
Dordrecht en Moerdijk, het logistieke cluster van West-Brabant en
met achterlandknooppunten.

Rotterdam Vooruit, Haaglanden en Holland-Rijnland wordt tot en
met 2023 prioriteit gegeven aan de realisatie van vijf projecten:
Rijnlandroute, A13/A16, Nieuwe Westelijke Oeververbinding (NWO),
A4 passage Den Haag + poorten en inprikkers en A20 Nieuwerkerk
- knooppunt Gouwe. Voor het laatste project geldt de randvoorwaarde, dat de eerste vier projecten binnen de financiële kaders
kunnen worden gerealiseerd.

Water- en energieopgaven aanpakken
Stedelijk intensiveren
Om aan de grote woningbouwopgave in de Zuidvleugel te voldoen
ligt de nadruk op bouwen binnen het bestaand stedelijk gebied. Tot
2040 moeten er in dit gebied nog ongeveer 280.000 woningen
worden bijgebouwd en ongeveer 220.000 woningen worden
vervangen. De extra woningvraag concentreert zich voor meer dan
de helft (55%) in het gebied rond Den Haag. Ook in de regio
Rotterdam en het gebied rond Leiden slaat een aanzienlijk deel van
de uitbreidingsvraag neer (respectievelijk 20% en 10%). In de regio
Rotterdam is er echter vooral sprake van een kwalitatieve mismatch
in gevraagde en beschikbare woningen en woonmilieus. Tot 2040
zullen hier ruim 100.000 woningen worden vervangen. Om de
kwetsbaarheid in sociaal-economisch opzicht te verminderen
wordt naast woningbouw onder meer ingezet op scholing en
economische ontwikkeling. Voor Rotterdam-Zuid gebeurt dit in
een gecoördineerde aanpak via het nationaal programma
Kwaliteitssprong Rotterdam-Zuid.

Landschap dichter bij huis brengen
Vanwege de verdichting van het stedelijk gebied gaan de landschappen rondom de steden aan betekenis toenemen en een landschappelijk netwerk vormen. Deze groenstructuur bestaat uit zes grote
provinciale landschappen, verschillende regioparken en stadsparken en groenblauwe verbindingen die het stedelijke gebied en de
verschillende onderdelen met elkaar verbinden. Gelet op de ligging
direct tegen de grote steden moeten vooral de gebieden met
groenblauwe topkwaliteit (Duin, Horst en Weide, Hof van Delfland
en IJsselmonde/Deltapoort) goed bereikbaar zijn en voldoende
recreatiemogelijkheden bieden. Dit is van belang voor de stadsbewoners (recreatie), voor natuurbehoud (biodiversiteit) en economie (landbouw en vestigingsklimaat). Dit betekent intensivering
van de activiteiten in deze gebieden.
Met de aanleg van 750 ha. nieuw natuur- en recreatiegebied en
uitvoering van leefbaarheidsprojecten in het kader van het Project
Mainportontwikkeling Rotterdam, wordt ook de leefbaarheid in de
regio Rotterdam versterkt.

Bereikbaarheid verbeteren
De laatste decennia is de druk op de verkeer- en vervoernetwerken
in de Zuidvleugel toegenomen. Daarom is er al flink geïnvesteerd in
de Zuidvleugel. Bovendien staan voor de periode tot 2020 nog forse
investeringen gepland, waaronder het Programma Hoogfrequent
Spoor, de A4 Delft-Schiedam, de A15 Maasvlakte-Vaanplein en het
Actieprogramma Regionaal Openbaar Vervoer. Desondanks zijn
aanvullende investeringen nodig om de bereikbaarheidsdoelstellingen te realiseren. Mede als resultaat van de MIRT verkenningen
154 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Vanwege de ligging is de wateropgave in de Zuidvleugel een
belangrijk punt. Binnen het deelprogramma RijnmondDrechtsteden van het Deltaprogramma (in samenwerking met
vooral de deelprogramma’s Zoetwater, Rivieren en Zuidwestelijke
Delta) wordt deze opgave opgepakt met als doel het borgen van de
waterveiligheid voor de lange termijn en het scheppen van de
randvoorwaarden voor een duurzame zoetwatervoorziening. Het is
van belang de wateropgave in het licht van klimaatverandering slim
te combineren met de ruimtelijke en economische ambities van de
regio Rijnmond-Drechtsteden. De toenemende verstedelijking en
de aanwezigheid van mainport Rotterdam en greenports, in
combinatie met de klimaatverandering, vraagt om een duurzame
inrichting van de ruimte: klimaatbestendig en robuust. Dit biedt
ook kansen om de regio aantrekkelijker te maken én te innoveren.
De aard van de wateropgave vraagt om nu voor te sorteren met een
keuze voor een hoofdontwikkelingsrichting, maar tevens ruimte te
laten voor nieuwe inzichten.
De zekerheid van een robuuste en toekomstgerichte energievoorziening is van groot belang. De opgave is in de Zuidvleugel extra
groot, omdat de mainport Rotterdam knooppunt is voor fossiele
brandstoffen en een groot petrochemisch complex en energiecentrales heeft.

Prioritaire gebiedsopgaven
In de Gebiedsagenda Zuidvleugel/Zuid-Holland zijn diverse
integrale gebiedsopgaven benoemd: Metropoolvorming in de
Zuidvleugel, Groene Hart en Zuidwestelijke Delta. De eerste is
verder onderverdeeld naar Den Haag Centrale Zone, RotterdamZuid en Stadshavens, Technologische Innovatieve Campus (TIC)
Delft, As Leiden-Katwijk, Drechtsteden/Deltapoort, kerngebieden
Greenports en Zuidplaspolder. Zoals eerder aangegeven decentraliseert het Rijk taken. In dit kader zijn in de Ontwerp Structuurvisie
opgaven van nationaal belang scherper benoemd en keuzes
gemaakt. Dit zal een doorwerking moeten krijgen in een actualisatie van de gebiedsagenda. Vooruitlopend hierop zijn, naar de
mening van het Rijk, de integrale gebiedsopgaven Mainport
Rotterdam/Rotterdam-Zuid en Stadshavens, Den Haag internationale stad, Greenports en Zuidwestelijke Delta prioritair ten behoeve
van het verbeteren van het vestigingsklimaat van de regio en het
vernieuwen en versterken van de mainport Rotterdam.
Voor de aanleg van het project A4 Delft-Schiedam heeft de Raad van
State een belangrijke uitspraak gedaan waardoor het Tracébesluit
onherroepelijk is geworden. Hierdoor kan definitief begonnen
worden met de aanleg van het ontbrekende stuk A4.

Mainport Rotterdam/Rotterdam-Zuid en Stadshavens
De mainport Rotterdam is van oudsher de stuwende kracht achter de
economie in de Rotterdamse regio en de ontwikkeling van de stad
Rotterdam. Met de Tweede Maasvlakte en ontwikkelingen in de
Drechtsteden wordt die positie verder versterkt en strekt het
haven- en industrieel complex zich uit tot West-Brabant. Opgave is
het vernieuwen, versterken en efficiënter benutten van de mainport
Rotterdam door het verbeteren van de bereikbaarheid en het
ontwikkelen van een efficiënt multimodaal logistiek netwerk in
samenhang met de andere Nederlandse zeehavens, de Haven van
Antwerpen en achterlandknopen, in lijn met de afspraken die
hierover in het kader van de havenalliantie en de MIRT Verkenning
Antwerpen-Rotterdam zijn gemaakt. Concreet liggen er kansen in de
logistiek, maritieme zakelijke dienstverlening, duurzame energie en
deltatechnologie. Voor de ontwikkeling van een meer kennisintensieve economie is het nodig het stedelijk vestigings­klimaat te
versterken. Het is daarbij de opgave Stadshavens te ontwikkelen als
binnenstedelijke gebiedsontwikkeling en economische locatie waar
verbinding wordt gelegd tussen stedelijke economie en mainport.
Om het arbeidspotentieel van de regio beter te benutten moeten
sociaaleconomische opgaven worden opgepakt, met name via het
nationaal programma Kwaliteitssprong Rotterdam-Zuid.

Den Haag internationale stad
Den Haag ontwikkelt zich steeds verder als internationale stad van
Recht, Vrede en Veiligheid. Het aantal internationale organisaties,
(kennis)instellingen en de betekenis ervan voor de economie
neemt sterk toe. Den Haag is daarnaast een belangrijke internationale vestigingsplaats voor de zakelijke hoofdkantorenmarkt. De

opgave is de ontwikkeling van Den Haag tot internationale stad
verder te stimuleren en te faciliteren door de versterking van het
stedelijke vestigingsklimaat. Enerzijds door een verbetering van de
interne en externe bereikbaarheid en anderzijds door versterking
van de verschillende economische kerngebieden in de Centrale
Zone van Den Haag (Scheveningen-World Forumgebied/
Internationale Zone-Centrum-Binckhorst). Het huisvesten van een
belangrijk deel van de binnenstedelijke bouwopgave vindt in deze
Centrale Zone plaats.

Greenports
In Zuid-Holland zijn drie van de vijf Nederlandse greenports
gelegen: Westland-Oostland, Bollenstreek en Boskoop. Daarnaast
ligt de greenport Aalsmeer op de grens van Noord- en Zuid-Holland.
De greenports worden gekenmerkt door kennisintensieve agro­
bedrijvigheid gerelateerd aan logistiek, handel, export en dienst­
verlening. Het zijn samenhangende en geïntegreerde clusters, sterk
verbonden met de stedelijke centra. De opgave is vierledig: het
beschikbaar hebben en houden van voldoende ruimte voor de
teelt, verduurzaming van de teelt (alternatieven voor fossiele
brandstoffen en duurzaam watersysteem), zorgen voor een goede
bereikbaarheid en aanvullende multimodale logistieke oplossingen
en het stimuleren van innovatief vermogen en kennisontwikkeling.
Hiervoor moeten onder meer bestaande gebieden worden
geherstructureerd.

Zuidwestelijke Delta
De Zuidwestelijke Delta strekt zich uit over de provincies ZuidHolland, Zeeland en Noord-Brabant. Het Zuid-Hollandse deel wordt
MIRT Projectenboek 2012 | 155

globaal begrensd door de Maasvlakte en het Rijnmondgebied
(noorden), de Drechtsteden (oosten) en het Hollands Diep,
Krammer-Volkerak en Grevelingenmeer (zuid). De opgave is een
klimaatbestendig, veilig, ecologisch veerkrachtig en economisch
vitaal deltagebied.

Wateropgaven inclusief Deltaprogramma
In dit gebied is het van belang de waterveiligheid en -kwaliteit,
zoetwatervoorziening en ontwikkeling van een maatregelenpakket
droogte/verzilting te borgen. Dit wordt uitgevoerd door onder
andere het Hoogwaterbeschermingsprogramma en Deltaprogramma
met o.a. de deelprogramma’s Zoetwater, Rijnmond-Drechtsteden,
Zuidwestelijke Delta en Kust.

Overige gebiedsopgaven
Voor de overige gebiedsopgaven uit de Gebiedsagenda Zuidvleugel/
Zuid-Holland geldt dat deze ieder een bijdrage leveren aan het

welslagen van de gewenste ontwikkeling van het gebied. In het kader
van de voorgenomen decentralisatie van rijkstaken gaat het Rijk er
vanuit dat de regio het voortouw heeft bij deze gebiedsopgaven. De
mate van betrokkenheid van het Rijk moet nog nader worden
benoemd en uitgewerkt en is onderwerp van gesprek in het bestuurlijk overleg MIRT. Hierbij is maatwerk per gebiedsopgave aan de orde.
Het gaat om de volgende gebiedsopgaven:
• TIC Delft: ontwikkeling campus en woningbouw;
• 	As Leiden-Katwijk: ontwikkeling Bio Sciencepark, ESA/ESTEC en
woningbouwlocatie Valkenburg;
• 	Drechtsteden/Deltapoort: samenhang tussen economische
structuurversterking en sociaal-economische ontwikkeling,
verbeteren externe veiligheid, verbeteren groen-blauwe
kwaliteiten;
• 	Zuidplaspolder: integrale gebiedsontwikkeling (wonen, glas,
natuur, water);
• 	Groene Hart: versterken van het gebied tot een economisch en
landschappelijk waardevol woon- en werkgebied.

MIRT Onderzoeken
Naam

Aanleiding en doel

Planning

Betrokkenen

Deltaprogramma
RijnmondDrechtsteden

In verband met klimaatverandering
ontwikkelen van langetermijnstrategie voor
waterveiligheid en zoetwatervoorziening in
synergie met een duurzame en vitale
ruimtelijke ontwikkeling van het gebied
Rijnmond-Drechtsteden.

2012 M
 ogelijke
strategieën

IenM, EL&I, provincies, gemeenten
en waterschappen, deltacommissaris, bedrijfsleven, maatschappelijke organisaties, burgers en
wetenschappelijke instellingen.

2013 K
 ansrijke
strategieën
2014 V
 oorkeurstrategie
(input voor
deltabeslissing
Waterveiligheid en
Rijn-Maasdelta)

156 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

MIRT Projectenboek 2012 | 157

MIRT Onderzoeken

Economie

Woningbouw

Legal Capital Den Haag

Intensivering / Transformatie

Haven

Uitleg

Bereikbaarheid
Planstudie
Spoor

Greenport

Hoofdwegennet

Greenport

Waterwegen

Greenport

Sluizen

Versterken kennis en innovatie
Luchthavenontwikkeling

Verkenning
Spoor / HOV
Hoofd- en regionaal wegennet
Waterwegen
Onderzoek en overige maatregelen
Spoor
Hoofd- en regionaal wegennet
Overig
Samenhangend OV-netwerk
Luchthavenontwikkeling
Verbeteren achterlandverbindingen
Bestaand
Spoor
HOV
Hoofdwegennet

Natuur & Landschap

Duurzaamheid & Klimaatbestendigheid

Algemeen

Nationaal Landschap

Wateroverlast

Prioritaire gebiedsopgaven

Nationaal Park

Waterveiligheid > waarborgen primaire

Overige gebiedsopgaven

Verhogen kernkwaliteiten

veiligheid

Grens landsdeel

Energiemaatregelen
Groenblauwe structuren
Versterken natuur- en
recreatiekwaliteitet
Groenverbinding > EHS
Groenverbinding > stad-land
Groenblauwe as

158 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Terugdringen bodemdaling
Terugdringen verzilting

Opgaven Zuidvleugel | 4

4

As Leiden-Katwijk

Den Haag Internationale Stad

Het Groene Hart

2

1
Mainport Rotterdam

3

TIC
Delft

Zuidplaspolder

Zuidwestelijke Delta

Deltapoort

Greenports
1: Westland
2: Oostland
3: Boskoop
4: Duin- en Bollenstreek

MIRT Projectenboek 2012 | 159

1)
2)
3)

VERKENNING	pag
As Leiden-Katwijk
(Integrale Benadering Holland Rijnland)
162
Rotterdam Vooruit
163
Verkenning Haaglanden
164

PLANSTUDIE
A12 Bypass Nootdorp
A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop
A13/A16/A20 Rotterdam
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek
Capcaciteitsuitbreiding overnachtingsplaatsen
Merwedes
9) Haaglanden/Den Haag, Rotterdamsebaan
10) Rijn-Gouwelijn West
11) Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte
12) Verbreding Maasgeul
13) Verkeerssituatie Splitsing Hollands Diep-Dordtse Kil

PAG
170
183
171
189

REALISATIE
14) A12 Zoetermeer-Zoetermeer centrum (noordbaan)
15) A15 Maasvlakte-Vaanplein
16) A4 Burgerveen-Leiden
17) A4 Delft-Schiedam
18) Bedrijventerreinen Nieuw Reijerwaard &
De Westelijke Dordtse Oever
19) Bijdrage Container Transferium Alblasserdam
20) Capaciteit Julianasluis Gouda
21) Den Haag CS (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
22) Den Haag CS, perronsporen 11 en 12
23) Greenport Boskoop
24) Greenport Duin- en Bollenstreek
25) Greenport Zuid-Hollands Glasdistrict
(Westland-Oostland)
26) Mooi en vitaal Delfland
27) N11 Leiden/Zoeterwoude-Alphen a/d Rijn
28) Oude Rijnzone
29) Pilot Zandmotor Delflandse Kust
30) Project Mainportontwikkeling Rotterdam
31) Randstadrail, fase 1, inclusief busverbinding ZORO
32) Rijn-Gouwelijn Oost
33) Rijswijk-Schiedam (inclusief spoorcorridor Delft)
34) Rotterdam Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
35) Stadshavens Rotterdam, fase 1
36) Sterke regio’s, Zuidvleugel
37) Zuidplaspolder

PAG
174
175
172
173

4)
5)
6)
7)
8)

190
184
185
182
191
192

196
195
193
177
178
198
199
200
201
176
165
168
194
186
188
179
180
166
197
167

Beheer & Onderhoud	pag
38) Masterplan Haringvliet (conservering staal/
elektronica bewegingswerken)
169

160 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Projecten Zuidvleugel | 4

P24
1
24

P
10

P

27

36 21/22

P25

9
3

4
33

P25

5P
37 P

31
17

11

6

P

30

P23

14

P26

28

20

»

P26

32

P P

29
12

16

36

2

34

8

7:

35 P

11

º !

P

P

15
38

11

P

18

P

19

P

8

»

8

º ! :

18

P

2 (BRA)

13

P

»1/14 (ZWD)
0

wegen
spoor / OV
vaarwegen
sluis
ligplaats
integrale / multimodale ontwikkelingen
waterbeheer / natte natuur

* (BRA)
* (ZWD)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenboek 2012 | 161

20 km

Gebied Zuidvleugel
As Leiden-Katwijk Onderwerp
Integrale
(Integrale Benadering 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Holland Rijnland)
Fase Verkenning

Opgave De Tweede Kamer heeft de regering
eind 2007 tijdens de behandeling van het
MIRT 2008, verzocht om in samenwerking
tussen de toenmalige departementen VenW,
VROM, EZ, LNV en Financiën, en in overleg
met de regio, het geheel van projecten in de
regio Holland Rijnland (Rijnlandroute,
Rijn-Gouwelijn, Valkenburg, Greenport
Duin- en Bollenstreek en Bioscience Park
Leiden) als één project op te nemen in het
MIRT Projectenboek. Enerzijds, omdat de
bovengenoemde projecten bijdragen aan de
doelstelling van het Rijk en de regio om in het
gebied Leiden - Katwijk een internationaal
vestigingsmilieu te creëren voor kennisintensieve bedrijvigheid en hoogwaardig wonen
anderzijds, omdat bovengenoemde projecten
met elkaar samenhangen.
Er is een gezamenlijk en integraal beeld van de
ontwikkeling van de regio, inclusief de
effecten op het netwerk van wegen verkregen. Op basis van dit beeld is eind 2009 een
gezamenlijke voorkeursrichting bepaald over
het te kiezen oplossingscluster, Zoeken naar
Balans. Begin 2011 heeft het Rijk haar
bijdrage aan de projecten RijnlandRoute en
RijnGouwelijn toegezegd in de vorm van een
gebiedsbudget. Met dit gebiedsbudget en de
regionale bijdrage kan voor beide projecten
een acceptabele variant worden gerealiseerd.
Hierbij krijgt de regio de ruimte en verantwoordelijkheid om definitieve keuzes te
maken binnen en tussen onderdelen van deze
projecten.

Planning Door de provincie wordt in 2011
een voorstel uitgewerkt waarin de nadere
keuzes binnen en tussen de projecten
RijnlandRoute en RijnGouwelijn worden
gemaakt en de relatie met de overige
ontwikkelingen in de regio zoals bijv. de
woningbouw op Nieuw-Valkenburg wordt
geduid.
In dit voorstel wordt tevens een planning
uitgewerkt van de twee projecten, die onder
meer wordt bepaald door de beschikbaarheid
van de door Rijk en regio toegezegde
bijdragen. Eind 2011 zal besluitvorming
plaatsvinden waarna de planuitwerking kan
starten.
Betrokkenen Met de afronding van de
Verkenning Integrale Benadering Holland
Rijnland komt de verantwoordelijkheid voor
het project bij de provincie Zuid-Holland te
liggen. De provincie zorgt tevens voor
bestuurlijke verankering van het draagvlak
voor deze projecten in de regio Holland
Rijnland. Het ministerie van IenM is betrokken
als subsidieverstrekker en als netwerkbeheerder vanwege de relatie van de Rijnlandroute
met de A4 en de A44.

MIRT Projectenboek 2012| 162

Rotterdam Vooruit

Opgave Het doel van de MIRT Verkenning
Regio Rotterdam en Haven Duurzaam
Bereikbaar is te komen tot:
•	Een gedragen beeld van de problematiek,
de belangrijkste opgaven en de oplossingsrichtingen voor de bereikbaarheid van de
Rotterdamse regio in de periode tot 2040.
Uitgangspunten hierbij zijn multimodaliteit
(auto, OV en fiets), integraliteit, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit.
•	Een beeld van de kosten en de (maatschappelijke) baten van de oplossingen, inclusief
mogelijkheden van publiekprivate
samenwerking.
•	Een beeld van de belangrijkste milieueffecten, opgesteld in een plan-MER.
•	De voorbereiding van aansluitende
planuitwerking- en
besluitvormingstrajecten.
Binnen de verkenning worden vijf deelprojecten onderscheiden:
1. Nieuwe Westelijke Oeververbinding (NWO)
2. Kwaliteitssprong OV op Zuid
3. Herontwerp Brienenoord- en
Algeracorridor (HBAC)
4. A20 Nieuwerkerk aan de IJssel – knooppunt
Gouwe
5. Multimodale knooppunten en versterking
netwerken
In het bestuurlijk overleg MIRT najaar 2009 is
een verkeersstudie naar het traject A15
Papendrecht-Gorinchem toegevoegd.

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Integrale
gebiedsopgaven
IenM
Verkenning

Planning De MIRT Verkenning Rotterdam
Vooruit wordt in 2011 afgerond, op basis van
een rijksstructuurvisie.
Binnen het bereikbaarheidspakket
Zuidvleugel wordt tot en met 2023 prioriteit
gegeven aan realisatie van NWO en A20
Nieuwerkerk aan de IJssel-Knooppunt
Gouwe. De uitkomsten van Rotterdam
Vooruit zijn in de komende jaren agendabepalend bij eventueel nieuw te starten
bereikbaarheidsinitiatieven in de regio
Rotterdam.
Betrokkenen Opdrachtgever voor de
verkenning zijn het ministerie van IenM, de
provincie Zuid-Holland, de gemeente
Rotterdam en de Stadsregio Rotterdam. Het
betreft een integrale gebiedsgerichte
verkenning binnen een omvangrijk studie­
gebied, bestaande uit de Stadsregio
Rotterdam, het Westland en de Hoeksche
Waard. Daarnaast is er een sterke relatie met
Haaglanden en Drechtsteden, die ook in de
studie worden betrokken.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 6, 9, 11, 14,
28, 29, 31, 35 en 36 uit de File Top 50.

MIRT Projectenboek 2012 | 163

Verkenning Haaglanden

Opgave Uit een aantal studies, waaronder de
verkeersstudie Prins Clausplein, blijkt dat er
bereikbaarheidsknelpunten in de regio
Haaglanden na 2020 blijven bestaan. De
gesignaleerde knelpunten vragen om een
integrale aanpak, waarbij ook de ruimtelijk
economische ontwikkeling van de regio
Haaglanden dient te worden betrokken. In de
verkenning wordt de afwikkeling van het
verkeer op de A4 op het traject
Harnaschknoop-Ypenburg-Prins ClauspleinLeidschendam in samenhang bezien met het
functioneren van de toeleidende wegen en
het onderliggend (stedelijk) wegennet, de
ruimtelijke opgaven en het openbaar vervoer.
Het studiegebied van de verkenning betreft
globaal gezien het Stadsgewest Haaglanden.
De MIRT-Verkenning resulteert eind 2011 in
een visie op de ontwikkeling van het gebied,
een prioritering van bereikbaarheidsvraagstukken en een onderbouwde
voorkeursbeslissing.
Planning De verkenning bestaat uit twee
fasen, te weten:
Fase A: Analyse en prioritering van ruimtelijke
en mobiliteitsvraagstukken waarvoor
het gebied Haaglanden op de langere
termijn gesteld zal staan. Fase A is
afgerond in oktober 2009.
Fase B: A
 andragen van kansrijke alternatieven
voor geprioriteerde vraagstukken die
bijdragen aan het waarmaken van de
gezamenlijke ambities om het gebied
Haaglanden bereikbaar te houden en

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Integrale
gebiedsopgaven
IenM
Verkenning

de ruimtelijke economische structuur
te versterken.
In Fase B worden voor de geprioriteerde
wegvraagstukken ‘Doorstroming A4 passage’
en ‘Poorten & Inprikkers Den Haag’ en het
OV-vraagstuk ‘Verbetering ontsluiting
Centrale Zone Den Haag’ de kansrijke
alternatieven in kaart gebracht en op hun
effecten beoordeeld. Op basis van verkregen
informatie wordt een voorkeursbeslissing
voorzien in het najaar van 2011.
Bij dit project wordt de voorkeursbeslissing
vastgelegd in een ontwerp Rijksstructuurvisie.
Betrokkenen In deze verkenning wordt
samengewerkt door het ministerie van IenM,
de provincie Zuid-Holland en het Stadsgewest
Haaglanden (inclusief achterliggende
gemeenten). Naast deze overheden wordt het
publiek – o.a. bedrijven en instellingen,
belangenbehartigers, bewonersgroepen en
inwoners – uitgenodigd om hun kennis en
ervaring in te zetten op weg naar bestuurlijke
voorkeursbeslissing

MIRT Projectenboek 2012 | 164

Oude Rijnzone

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Integrale
gebiedsopgaven
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •
•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Oude Rijnzone is het gebied
tussen Leiden en Woerden. In dit gebied
bevinden zich verouderde bedrijventerreinen
met bedrijven uit de nijverheidssector.
Verrommeling is op enkele plekken al
aanwezig en dreigt toe te nemen. Groen staat
onder druk. Herstructurering, ontsluiting,
inpassing en transformatie zijn nodig om
verouderde bedrijventerreinen te benutten en
te voorzien in de ruimtelijke behoefte in dit
deel van de Randstad en de kwaliteit van het
Groene Hart te versterken.
Oplossing Het project Oude Rijnzone is een
integraal ruimtelijk project van de provincie
Zuid-Holland, zes gemeenten en het
Hoogheemraadschap. Het project omvat de
realisatie van rond de 2400 woningen, met
daarbij maximaal 650 woningen op
transformatielocaties, 166 ha zware
herstructurering, 75 ha nieuwe uitleg, voor
een deel na 2020, ca 120 ha groen voor
inpassing en groene vensters, een (on)
gelijkvloerse kruising bij de N11 en een
nieuwe oeververbinding ten behoeve van de
herstructurering (Maximabrug). Het grootste
gedeelte van het programma wordt vóór
2015 gestart. Op basis van de Bedrijventerreinenstrategie Oude Rijnzone wordt tot
2015 115 ha herstructurering en 19-23 ha
nieuwe uitleg gerealiseerd. Werkzaamheden
zijn dan gestart voor de realisatie van
woningbouw en groen en van ontsluitende
infrastructuur zoals de extra oeververbinding
en de (on)gelijkvloerse kruising bij de

N11-Groenendijk. Er zal een beperkt gedeelte
nieuwe uitleg worden gerealiseerd tot 2015
en het grootste deel daarna of eventueel na
2020, als dat op basis van de SER ladder blijkt.
Planning
Start realisatie: 2009
Oplevering: 2020
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 30
mln (waarvan € 17,5 mln uit het Nota
Ruimtebudget en € 12,5 mln uit middelen
van de Motie Van Heugten).

2010: het project is in januari 2009 van de
verkenningsfase overgegaan naar de
planstudiefase. Tijdens de begrotingsbehandeling van VROM is middels de motie
Van Heugten € 12,5 mln beschikbaar
gesteld voor dit project. In juni 2009 is de
aanvullende taakstellende rijksbijdrage
voor het project vastgesteld, waarmee het
project van de planstudiefase is overgegaan naar de realisatiefase.
2011: in juni 2010 is de beschikking van
de rijksbijdrage aan het project verzonden.

Politiek/bestuurlijk Moties: in de motie Van
Heugten (TK 31700 XI, nr 16 herdruk) wordt
€12,5 mln beschikbaar gesteld voor de
Integrale Gebiedsontwikkeling Oude Rijnzone
Alphen a/d Rijn. Gemeenschappelijke
Regeling Oude Rijnzone: uitvoeringsafspraken
over de projectonderdelen worden gemaakt
in een gemeenschappelijke regeling. Deze
regeling is ingesteld op 19 januari 2011 met
verplichtende bevoegdheden voor uitvoering,
verevening en kwaliteit van het project.
Uitvoering In de gemeenschappelijke
regeling hebben zitting: de provincie
Zuid-Holland (voorzitter), de gemeenten
Leiderdorp, Zoeterwoude, Rijnwoude, Alphen
aan den Rijn en Bodegraven.

MIRT Projectenboek 2012 | 165

’12

Gebied Zuidvleugel
Stadshavens Rotterdam, Onderwerp
Integrale
fase 1 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het behoud van de Mainport als
vitaal economisch vestigingsgebied is cruciaal
voor Nederland. Zonder duurzame transitie is
de haven op korte termijn slecht bereikbaar,
biedt deze onvoldoende ruimte voor nieuwe
bedrijvigheid en werkgelegenheid, blijven
verouderde bedrijventerreinen achter,
stagneert woningbouw en worden haven en
stad door wateroverlast bedreigd.
Oplossing Door de herstructurering en
transformatie van het stadshavengebied
(1.600 ha, waarvan circa 1.100 ha droog)
krijgen haven en stad een versterking van de
economische structuur en aantrekkelijke en
hoogwaardige woon- en werkmilieus. Er
worden ca. 10.000 woningen gebouwd. De
beoogde kwaliteitsslag van het woon- en
werkmilieu straalt ook uit op de bestaande
stedelijke omgeving waardoor het sociaaleconomische klimaat van de stad en het
vestigingsklimaat voor bedrijven verbetert.
De kwaliteiten van het Groene Hart blijven
mede gespaard door deze binnenstedelijke
verdichting. Er wordt ingespeeld op de
klimaatverandering. Het project versterkt de
positie van de mainport Rotterdam en
daarmee de internationale
concurrentiepositie.
Planning
Start realisatie: 2010
Oplevering fase 1: 2017

Financiën Taakstellende rijksbijdrage aan fase
1: € 31 mln uit het Nota Ruimtebudget
Politiek/bestuurlijk In november 2009
hebben Rijk en gemeente, als vervolg op de
vaststelling van de rijksbijdrage, in het
Randstad Urgent contract afspraken over de
samenwerking vastgelegd. Voor onderdelen
van het Uitvoeringsprogramma krijgt de
gemeente een bijdrage uit het Nota
Ruimtebudget. Het betreft de eerste fase van
het Randstad Urgent project Stadshavens, de
inrichting van openbare ruimten in de
deelgebieden Vierhavens, RDM-terrein,
Rondje Rijnhaven en Sluisjesdijk /
Waalhavenboulevard.
In april 2010 hebben de minister-president en
vertegenwoordigers van de regio en het
bedrijfsleven een intentieverklaring over
stadshavens ondertekend waarin de urgentie
en de noodzaak van betrokkenheid van het
Rijk worden onderstreept. In het verlengde
hiervan zijn afspraken gemaakt over de
toepassing van de Crisis- en Herstelwet.

2011: in oktober 2009 is de taakstellende
rijksbijdrage voor dit project vastgesteld,
waarmee het project is overgegaan naar
de realisatiefase.

Uitvoering Het project wordt door de
gemeente Rotterdam en het Havenbedrijf
uitgevoerd in samenwerking met in en buiten
het havengebied gevestigde private partijen.
Hiervoor worden allianties gesloten,
waaronder het initiatief Clean Tech Delta
(voorheen Rotterdam Climate Campus). De
gemeente Rotterdam is verantwoordelijk
voor het project.

MIRT Projectenboek 2012 | 166

’12

Zuidplaspolder

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Integrale
gebiedsopgaven
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Zuidplaspolder tussen
Rotterdam, Zoetermeer en Gouda verrommelt door een gebrek aan afgestemde
planvorming en een onduidelijke ontwikkelingsrichting. De Zuidvleugel heeft een tekort
aan attractieve, landelijke woonmilieus,
(recreatief) groen en schuifruimte voor
duurzame herstructurering van glastuinbouw
en bedrijven.
Oplossing Gekozen is voor een planmatige en
integrale benadering van het vraagstuk.
Bouwen in diepe polders in West-Nederland
vraagt om innovatieve en duurzame
oplossingen met het oog op een klimaatbestendige ontwikkeling. Voor de
Zuidplaspolder heeft de regio een programma ontwikkeld voor de periode 2010-2020,
bestaande uit 7.000 woningen, 110 ha
bedrijventerrein, 280 ha glas, 400 ha natuur
(inclusief waterberging) en een adequate
ontsluiting. De ontwikkeling van de
Zuidplaspolder is afgestemd op het ruimtelijk
programma in de omgeving. De uitvoering
vindt gefaseerd plaats, mede in relatie tot de
actuele marktomstandigheden. Een
rijksbijdrage is van grote betekenis voor de
duurzame ontwikkeling van de Zuidplas. Over
de ontsluiting en de oplossing van de
bereikbaarheidsproblematiek rond de
Gouweknoop zijn tussen Rijk en regio
separate afspraken gemaakt in het kader van
het project A12/A20 Parallelstructuur
Gouweknoop (zie desbetreffende
projectblad).

Planning
Start realisatie: 2009
Oplevering: 2020
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 24
mln uit het Nota Ruimtebudget. De bijdrage is
bedoeld voor een versnelde aanleg van het
groen (Restveen en Groene Waterparel),
duurzame glastuinbouw (Energieweb, CO2 en
waterketensluiting) en klimaatbestendige en
-neutrale woningbouw.

2010: het project is in het najaar van 2008
van de verkenningsfase overgegaan naar
de planstudiefase. In het voorjaar van
2009 is de taakstellende rijksbijdrage voor
het project vastgesteld, waarmee het
project van de planstudiefase is overgegaan naar de realisatiefase.

Politiek/bestuurlijk In het kader van
Randstad Urgent zijn afspraken gemaakt
tussen Rijk en regio over te nemen besluiten.
Het beschikbaar stellen van een rijksbijdrage
uit het Nota Ruimtebudget is het laatst
genomen besluit aan rijkszijde.
Uitvoering De regio heeft een gemeenschappelijke regeling Regionale Ontwikkelings­
organisatie Zuidplas (ROZ) gevormd voor de
ontwikkeling, programmering van en de
financiële verevening tussen de verschillende
planonderdelen. Voor de uitvoering worden
per planonderdeel arrangementen gesloten
met de markt. Het tempo van uitvoering is
mede afhankelijk van de marktomstandig­
heden en de borging in (onherroepelijke)
bestemmingsplannen. De gemeenten, de
provincie en de Regionale
Ontwikkelingsorganisatie Zuidplas zijn
verantwoordelijk voor de uitvoering.

MIRT Projectenboek 2012 | 167

’12

Pilot Zandmotor
Delflandse kust

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Waterkeren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De zeespiegelstijging vraagt om
innovaties op het gebied van kustonderhoud
en kustversterking. Onderzoek heeft
bovendien aangetoond dat er in de
Zuidvleugel van de Randstad dringend
behoefte is aan groen en recreatieruimte. In
de pilot Zandmotor wordt onderzocht hoe
beide aspecten op een duurzame manier
kunnen worden gecombineerd en
gerealiseerd.
Oplossing Onder de Zandmotor wordt
verstaan het eenmalig toevoegen van een
overmaat aan zand, ter grootte van 20
miljoen m3 zand, aan het kustsysteem van
Delfland, dat vervolgens door Wind, golven
en stroming de komende 20 jaar wordt
herverdeeld langs de kust tussen Hoek van
Holland en Scheveningen. De Zandmotor is
geen reguliere zandsuppletie (een reactieve
ingreep gericht op herstel en onderhoud); het
gaat om een pro-actieve ingreep waarbij een
overmaat aan zand wordt aangebracht om
tijdelijk een substantiële kustaangroei te
realiseren. De zandmotor wordt gerealiseerd
in de vorm van een haak aan de kust tussen
Ter Heijde en Kijkduin, voor het natuurgebied
Solleveld. Het project zal gefaseerd worden
aangelegd: 20 mln m3 in 2011 en 1,5 mln m3
als maatwerk om ongewenste erosie tegen te
gaan in de jaren daarna.

Planning
Projectbesluit: juni 2010
Start realisatie: 2010
Oplevering: 2011

2009: project is nieuw in planstudiefase.

Financiën Beschikbaar budget is € 82 mln.
Resterende bijdrage van de provincie
Zuid-Holland is € 4 mln.

2012: de bijdrage van de provincie
Zuid-Holland is verhoogd met een bedrag
van € 4 mln.

2011: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.

Politiek/bestuurlijk Het project is een
samenwerkingsproject van Rijk, provincie
Zuid-Holland, Hoogheemraadschap Delfland,
de gemeenten Den Haag en Westland. De
Zuid-Hollandse Milieufederatie heeft
geparticipeerd in de planfase. De provincie
Zuid-Holland heeft als initiatiefnemer in de
ontwikkelingsfase van de Zandmotor
opgetreden. In de uitvoeringsfase heeft RWS
de rol van initiatiefnemer. Vervolgens zal de
provincie in de beheerfase weer de regie
hebben.
Uitvoering Er is gegund in december 2010.
Sinds maart 2011 is een aannemerscombinatie bezig met de realisatie.

MIRT Projectenboek 2012 | 168

Masterplan Haringvliet
(conservering staal/
elektronica bewegingswerken)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Waterbeheren
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Met uitzondering van het in 1995
geplaatste noodstroomaggregaat, zijn de
elektrotechnische installaties 35 jaar oud. De
technische levensduur van de materialen is
ten einde en de beschikbaarheid van
reservematerialen is minimaal.
In 1998 is aangetoond dat de kering niet meer
aan de gestelde (wettelijke) eis voldoet. Bij
falen van de kering zal het maatgevend
hoogwater op het bekken van het Haringvliet
worden overschreden. De reden van het falen
kan geheel worden toegeschreven aan de
(verouderde) elektrische installatie.
De huidige staat van de conservering van de
Haringvlietschuiven is op de kritieke punten
van de schuif, zoals de overgang van de armen
naar de schuif ongewenst. Op andere plaatsen
op de schuif is de staat van de conservering
ook onvoldoende of te weinig.

Planning
Start uitvoering: Haringvlietsluizen/conser­
vering 34 vizierschuiven: 2006/2005
Oplevering: 2010/2011
Financiën Raming kosten: € 39 mln
(2004-2011).
Uitvoering Het project wordt nu gezamenlijk
met het groot variabel onderhoud aan de
Volkeraksluizen als Design & Construct
contract aanbesteed.

2007: tijdschema is aangepast als gevolg
van de vertraging in de voorbereiding door
de innovatieve marktbenadering en
samenvoeging met het masterplan
Volkerak. Als gevolg van te betalen
ontwerpvergoeding is de raming naar
boven bijgesteld.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 6 mln).

Oplossing Om de veiligheid te kunnen
garanderen worden de elektrotechnische
installatie van de spuisluizen, de besturingsinstallatie van de Haringvlietsluizen en de
Goereese sluis vervangen. Tevens worden de
34 vizierschuiven van het Haringvlietsluizen­
complex geconserveerd. Hiermee wordt het
groot conserveringsonderhoud met 10 jaar
uitgesteld, alsook de bijbehorende kosten ca.
€ 2 mln per schuif. Hierdoor wordt voorkomen dat op korte termijn grote conserveringskosten optreden.

MIRT Projectenboek 2012 | 169

A12 Bypass Nootdorp

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op deze verbinding doet zich een
verkeersprobleem voor. De oorzaak van het
probleem is gelegen in het feit dat de
aansluiting Nootdorp uitkomt in een weefvak
waar de uitwisseling van verkeer naar de
Utrechtsebaan (A12) en de A4 richting
Amsterdam en Rotterdam plaatsvindt.

Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: 2012
Openstelling: 2014

Oplossing De oplossing voorziet in het
ontvlechten van de huidige toerit Nootdorp in
een toerit naar de A4 en een toerit naar de
Utrechtsebaan. Om dit mogelijk te maken
wordt een parallelverbinding langs de A12
aangelegd; deze parallelverbinding gaat
onder de verbindingsbaan, die de verbinding
vormt tussen de A12 en de A4 door om
vervolgens in het Prins Clausplein op de A12
middels een invoegstrook te eindigen.
Halverwege deze parallelverbinding wordt
een aftakking/toerit naar de A4 aangelegd.

Politiek/bestuurlijk Project komt voort uit de
mobiliteitsaanpak gericht op de aanpak van
flessenhalzen en ontvlechten van verkeersstromen op het hoofdwegennet.

Financiën Taakstellend budget: nog niet
bepaald.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2012: door aanpassingen op het ontwerp,
verschuiven het tracébesluit en de
realisatie naar 2012 en de openstelling
naar 2014.

MIRT Projectenboek 2012 | 170

A13/A16/A20 Rotterdam

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•
•

• •
•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door capaciteitsproblemen op de
A20 tussen het Terbregseplein en het
Kleinpolderplein is de bereikbaarheid op dit
wegvak onvoldoende. Daarnaast zijn er
problemen met de kwaliteit van de leefom­
geving langs de A13 en A20 en doen zich
problemen voor met de verkeersafwikkeling
op het onderliggend wegennet.
Oplossing Een nieuwe rijksweg tussen A13
(aansluiting Berkel en Rodenrijs) en het
Terbregseplein (A16) wordt onderzocht. Het
tracé loopt vanaf de A13 parallel met de N209
en buigt ter hoogte van de Ankie VerbeekOhrlaan af, via het Bergse Bos naar het
Terbregseplein. In de planstudie zijn varianten
van de A13/A16 Rotterdam vergeleken. In de
planstudie A13/A16/A20 Rotterdam is het
uitgangspunt dat de A4 Delft-Schiedam zal
worden gerealiseerd.
Planning Het innemen van het Standpunt en
het vaststellen van de (vervolg)planning van
het project staat gepland voor het Bestuurlijk
Overleg MIRT najaar 2011.

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT najaar 2009 is besloten een nadere
inpassingstudie voor twee tracédelen uit te
voeren. In juni 2010 is deze inpassingstudie
aangeboden aan de gemeente Rotterdam. De
gemeente werkt aan een voorstel van de regio
voor verbetering van de inpassing van de weg,
inclusief regionale bekostiging ervan, zoals
afgesproken in het bestuurlijk overleg MIRT
van najaar 2009.
Uitvoering In 2010 is een PPC uitgevoerd.
Daaruit blijkt dat DBFM meerwaarde kan
bieden.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 6, 9, 14, 30,
31 en 35 uit de File Top 50.

2007: conform afspraak bestuurlijk
overleg over het MIT 2006 is een
gezamenlijke haalbaarheidsstudie tol
uitgevoerd.
2008: nadere afstemming met A4
Delft-Schiedam heeft ertoe geleid dat het
Tracébesluit 1 jaar later gepland is.
2011: de planning van het Tracébesluit zal
worden aangepast conform besluitvorming bestuurlijk overleg MIRT van najaar
2010.
2012: op verzoek van de regio is nader
onderzoek verricht naar de inpassing van
de weg ter hoogte van het Bergse Bos.
Daarbij is afgesproken dat de regio zal
komen met een voorstel ter bekostiging
van de verbeterde inpassing. Op basis van
de resultaten van de inpassingsstudie en
het bekostigingsvoorstel van de regio kan
het Standpunt worden ingenomen en een
vervolgplanning worden vastgesteld.

Financiën Taakstellend budget: nog niet
bepaald.

MIRT Projectenboek 2012 | 171

A4 Burgerveen-Leiden

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer leidt tot
verkeersafwikkelingsproblemen op deze
verbinding. Daarnaast is de vormgeving van
de weg niet in overeenstemming met de eisen
die vanuit verkeersveiligheid worden gesteld.
Oplossing De huidige autosnelweg 2x2
rijstroken wordt over een lengte van circa 20
km verbreed tot 2x3 rijstroken. Tussen de
aansluiting N11 Oost en Zoeterwoude wordt
een hoofd- en parallelbanenstelsel
aangelegd.
Inpassing Voor de kruising met de Oude Rijn
is gekozen voor een verdiepte ligging met een
aquaduct in plaats van een hoge brug. Het
aquaduct en de verdiepte ligging zorgen voor
minder geluidshinder en minder barrièrewerking. Voor de aanpassing van de HSL-Zuid aan
de A4 is gekozen voor een verdiepte ligging
van de A4 en de HSL nagenoeg op maaiveld.
Planning
Tracébesluit: 1998 en voor Leiden-Leiderdorp
2009
Start realisatie: 2002
Openstelling:
2006: het middendeel tussen de Ringvaart en
Leiderdorp, de bundeling (A4 met HSL)
2011: het noordelijk deel (knooppunt
Burgerveen tot en met de Ringvaart).
2014: het zuidelijk deel (LeiderdorpZoeterwoude).

Financiën Taakstellend budget: € 588 mln.
Bijdrage van derden: € 32,5 mln, conform de
W4-overeenkomst.
Politiek/bestuurlijk
Toezeggingen: tijdens bestuurlijk overleg in
november 2003 is afgesproken dat er € 37
mln wordt toegevoegd aan dit project.
Convenanten: er is een convenant gesloten
tussen IenM, de provincie Zuid-Holland en de
gemeenten Leiden, Leiderdorp en
Zoeterwoude over de koppeling van de A4
Burgerveen-Leiden aan een integrale
gebiedsontwikkeling (W4-overeenkomst).
Volgens deze overeenkomst, die in 2009 is
aangepast, draagt de regio € 32,5 mln.
(prijspeil 2008) bij aan de meerkosten voor
een langere verdiepte ligging. Het project
maakt onderdeel uit van de Spoedaanpak
Wegen.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 1 en 12 uit de
File Top 50.

2008: op 20 december 2006 is de
uitvoering van het werk gegund. De Raad
van State heeft het tracébesluit voor het
zuidelijke deel vernietigd.
2009: vanwege de vernietiging van het
Tracébesluit in 2007 is een nieuw besluit
voor het zuidelijk deel (Leiden-Leiderdorp)
genomen. Hierdoor is ook de
W4-overeenkomst aangepast.
2010: het project maakt deel uit van de
Spoedaanpak Wegen.
2012: het noordelijk deel is in december
2010 met 2x3 rijstroken opengesteld. Een
half jaar eerder dan gepland. De 2x3
rijstroken op het zuidelijk deel met een
tijdelijke situatie (iets versmalde rijstroken
en 80 km/uur) wordt in 2012 in gebruik
genomen. De verdere afbouw vind plaats
tot einde 2014.
De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 104 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 172

•
•

A4 Delft-Schiedam

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
• • •
•
•

• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door capaciteitsproblemen op de
A13 neemt de bereikbaarheid van Rotterdam
en Den Haag af. Daarnaast is er sprake van
leefbaarheidsproblemen bij Overschie en
sluipverkeer op het onderliggend wegennet.
Oplossing Er komt een snelweg van 7
kilometer, tussen Delft en Schiedam
(Kethelplein). Richting Schiedam krijgt die twee
rijstroken, met ruimtereservering voor een
derde. Richting Delft komen er drie rijstroken.
In het stiltegebied Midden-Delfland heeft de
weg een halfverdiepte ligging, over een afstand
van 2,5 kilometer. De weg ligt enkele meters
onder het maaiveld. Aan beide kanten komt
een wal met begroeiing, zodat geluid wordt
afgeschermd en het verkeer niet zichtbaar is.
Over de halfverdiepte weg komt een recreatieve verbinding. Ter hoogte van het plan
Groen-Blauwe Slinger komt de weg verdiept te
liggen over een afstand van circa 1,5 kilometer.
De Zweth wordt er met een aquaduct (ingepast
in een ecologische passage) overheen geleid.
Bij de woonwijken van Schiedam en
Vlaardingen komt een landtunnel van zo’n 2
kilometer. De bovenkant daarvan wordt groen
ingericht. Het tunneldak bij Schiedam wordt zo
uitgevoerd dat Schiedam er te zijner tijd
sportvelden op aan kan leggen.
Er komen geluidschermen bij Delft, ten
behoeve van de bewoners van Tanthof.
Planning
Trajectnota/MER: 2009
Tracébesluit: 2010

Start realisatie: 2011
Openstelling: 2015
Financiën Taakstellend budget: € 869 mln
(incl. 8 jaar onderhoud tunneltechnische
installaties, bijdrage van derden € 60 mln).
Politiek/bestuurlijk Convenanten: op 23 juni
2006 is het IODS-convenant ondertekend
(TK 30561, nr 3). Hierin staat een inpassingsvariant van de A4 en de hieraan gekop­pelde
gebiedsgerichte kwaliteitsprojecten.
Moties: motie Dijsselbloem (TK 28000 A,
nr 16) verzoekt de regering de tracéwetprocedure te herstarten, het plan-Norder maat­
gevend te laten zijn voor de startnotitie en de
Stuurgroep Norder het kwaliteitsprogramma
verder te laten uitwerken. Motie Giskes
(TK 28600 A, nr 31) draagt de regering op de
Veilingroute met of zonder Oranjetunnel bij de
Tracé/MER-studie te betrekken. Motie Leers
(TK 26800, nr 11) vraagt de regering de
mogelijkheden voor PPS bij specifieke
projecten te onderzoeken.
Uitvoering Voor de A4 Delft-Schiedam is een
PPC uitgevoerd. Op basis van de uitkomsten
van deze analyse en de karakteristieken van
het project heeft de minister van VenW in
november 2008 besloten dat het project
wordt uitgevoerd met een D&C-contract.

2007: op 23 juni 2006 is het IODSconvenant ondertekend. Het budget is
verhoogd van € 511 mln naar € 641 mln,
waarvan € 60 mln van de regionale
overheden. Conform bestuurlijk overleg
over het MIT 2006 is een gezamenlijke
haalbaarheidsstudie tol uitgevoerd.
2008: de voorgenomen versnelling van
het proces naar Tracébesluit, wordt niet
gerealiseerd als gevolg van de omissie
Ypenburg (in de eerste stap Trajectnota/
MER, december 2005) en besluitvorming
in het kabinet.
2009: planning is aangepast conform
afspraken Randstad Urgent (oktober
2007).
2011: standpunt is in 2009 door de
minister(s) ingenomen. Op basis hiervan is
het taakstellend budget verhoogd. Op 2
september 2010 is het Tracébesluit
vastgesteld.
2012: dit project gaat over naar de
realisatiefase. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellende budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 37 mln).

File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van de knelpunten 9 en 30 uit de
File Top 50.
MIRT Projectenboek 2012 | 173

A12 ZoetermeerZoetermeer centrum
(noordbaan)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op deze verbinding doen zich
verkeersafwikkelingproblemen voor
waardoor de bereikbaarheid verslechtert.
Oplossing In de huidige situatie heeft de A12
tussen Utrecht en Den Haag 2x3 rijstroken,
behalve tussen de aansluiting Zoetermeer en
de aansluiting Zoetermeer centrum richting
Den Haag. Daar is sprake van 2 rijstroken voor
alle verkeer, een busbaan en een vluchtstrook.
De oplossing voorziet in een herinrichting van
het dwarsprofiel waarbij de busbaan wordt
omgevormd naar een reguliere rijstrook en
het busverkeer via de vluchtstrook plaatsvindt. Aan de binnenbermzijde van het profiel
wordt een spitsstrook ingericht die aansluit
op de spitsstrook tussen knooppunt Gouwe
en de aansluiting Zoetermeer. De aanpassing
vindt in 2011 plaats tussen km 15,8 en km
11,8 op de noordbaan van de A12.

Politiek/bestuurlijk Project komt voort uit de
mobiliteitsaanpak gericht op de aanpak van
flessenhalzen en ontvlechten van verkeersstromen op het hoofdwegennet.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2012: het tracébesluit is in maart 2011
vastgesteld. Het project is overgegaan
naar de realisatiefase.

Planning
Tracébesluit: 2011
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2011
Financiën Taakstellend budget: € 24 mln.

MIRT Projectenboek 2012 | 174

’12

•

A15 Maasvlakte-Vaanplein

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De autonome groei van het verkeer
en de groei van de mainport Rotterdam leiden
in de toekomst tot problemen met de
verkeersafwikkeling. Tevens is de huidige
Botlekbrug een onderdeel van het nautisch
knelpunt Oude Maas.
Oplossing Op het traject A15 MaasvlakteVaanplein (A15 MaVa) wordt het gedeelte
Beneluxplein-Vaanplein, conform het
standpunt van de minister (2001), uitgebreid
van 2x3 rijstroken naar 2x3 + 2x2 rijstroken,
inclusief het ombouwen van het Vaanplein en
het Beneluxplein. Hiermee kan een scheiding
in verkeerssoorten worden aangebracht: per
richting een baan met 3 rijstroken voor
doorgaand verkeer en verkeer van/naar
havengebieden, alsmede een baan met 2
rijstroken voor overig (lokaal) verkeer. De
aanleg van een nieuwe brug over de Oude
Maas lost een deel van het eerder genoemde
nautisch knelpunt op.
De autonome groei van het verkeer maakt
een vierde rijstrook op de westelijke rijbaan
van de A29 tussen het Vaanplein en de
aansluiting Barendrecht noodzakelijk. Het
betreft een extra rijstrook van ca. 500 meter
die het invoegen van het verkeer vanaf de A15
richting het zuiden via de A29 vlotter en
veiliger zal laten verlopen. Deze rijstrook
wordt meegenomen met de realisatie van dit
project. Hiervoor is een afzonderlijk
Tracébesluit genomen.

Planning
A15 Maasvlakte- Vaanplein
Tracébesluit: 2010
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2015
A29 Vaanplein-Barendrecht
Tracébesluit: 2010
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2011
Financiën Taakstellend budget: € 1.185 mln
(incl. bijdragen derden).
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: voor de
A15 Maasvlakte-Vaanplein worden in het
MIRT middelen gereserveerd om zowel het
wegprobleem als het nautisch knelpunt ter
hoogte van de Botlekbrug op te lossen. Begin
2007 heeft de minister het rapport
‘IJsselmondse knoop ontrafeld’ vastgesteld.
Hiermee is een budget van € 4 mln gereserveerd voor aanpassingen aan het hoofd­
wegennet tussen Vaanplein en Ridderster.
Het Ontwerp Tracébesluit is conform het
oorspronkelijke standpunt (een nieuwe
Botlekbrug) uitgevoerd. Het Tracébesluit is
onherroepelijk geworden in maart 2011.

2009: door landelijke problemen rond
luchtkwaliteit is TB 1 jaar vertraagd.
2010: het budget is opgehoogd met € 42
mln. De BLD-bijdrage is in overeenstemming gebracht met de gekozen wijze van
marktbenadering. De start van de
realisatie is een half jaar vertraagd als
gevolg van de luchtproblematiek.
2011: het Tracébesluit is vastgesteld in
maart 2010. De inschrijvingsfase van de
aanbesteding (DBFM-contract) is
ingegaan. Het project is overgegaan naar
de realisatiefase.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 118 mln). In het
Regeerakkoord zijn taakstellingen
afgesproken voor bovenwettelijke
inpassing, aanpassing omgevingsrecht en
toepassing PPS. Voor dit project betreft
het een bedrag van € 125 mln voor PPS.

Uitvoering Het project wordt met een
DBFM-contract uitgevoerd.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunten 11, 37 en 48 uit
de File Top 50.
MIRT Projectenboek 2012 | 175

•

N11 Leiden/ZoeterwoudeAlphen a/d Rijn

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De N11 tussen Zoeterwoude en
Alphen a/d Rijn is in januari 2000 opengesteld
voor het autoverkeer als autoweg met twee,
in plaats van één rijstrook per richting. Hier
voor dient alsnog de wettelijk vereiste
besluitvorming middels een Tracé/MERprocedure te worden doorlopen.
Oplossing De bestaande 2x2 autoweg is
reeds gerealiseerd. Onderzocht wordt of
aanvullende (milieu-)maatregelen noodzakelijk zijn.

Financiën Taakstellend budget: € 3 mln.
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: in overleg
met de regio is besloten de weg niet langer als
2x1 autoweg, maar als 2x2 autoweg open te
stellen. Afgesproken is dat de noodzakelijke
procedures daarvoor worden doorlopen.

2009: het project is als gevolg van
onderzoek naar luchtkwaliteit vertraagd.
2012: in oktober 2010 is het taakstellend
budget voor dit project vastgesteld en in
december 2010 het ontwerp tracébesluit.
Het tracébesluit is in juli 2011 vastgesteld
en daarmee gaat het project over naar de
realisatiefase.

Planning
Tracébesluit: 2011

MIRT Projectenboek 2012 | 176

•

Den Haag CS
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

• • •
• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Knelpunten op Den Haag CS
betreffen de beperkte capaciteit en de
onoverzichtelijkheid van het station. Door de
HSL-Zuid en RandstadRail groeit het aantal
reizigers naar 350.000 per dag in 2020.
Tevens is de omgeving van onvoldoende
stedelijk niveau. Dit project is door het Rijk
aangewezen als NSP. Naast het station zelf
behoort ook de stedelijke stationsomgeving
tot het project.
Oplossing De gemeente ontwikkelt het
stationsgebied tot een toplocatie voor
werken, wonen en winkelen. Station en stad
worden met pleinen ruimtelijk tot een
eenheid gesmeed. De nieuwe OV-terminal
krijgt een verhoogd glazen dak, waardoor de
huidige winkels onderdeel van de hal worden.
De sporen worden diagonaal ingekort zodat
de stationshal wordt vergroot en aan de
Rijnstraat een royale nieuwe entree ontstaat,
naast de andere entrees en het overkapte
busplatform. Alle vervoersmodaliteiten zijn
vanuit de hal optimaal zichtbaar en bereikbaar. Winkels en commerciële functies
verlevendigen het nieuwe station zonder
afbreuk te doen aan de overzichtelijkheid en
de transfermogelijkheden.
Planning
Projectbesluit: 2003
Start realisatie: 2005
Oplevering: 2014
Start realisatie gebied: 2005
Oplevering gebied: 2019

Financiën Totale taakstellende bijdrage IenM
bedraagt € 164 mln.
• OV Terminal: € 115 mln Infrafonds
•	Gebiedsontwikkeling: € 49 mln Hoofdstuk
XII
Politiek/bestuurlijk
•	2001: Intentieovereenkomst tussen
gemeente Den Haag en de Staat der
Nederlanden.
•	2003: bestuurlijke overeenkomst
‘Uitvoering Den Haag Nieuw Centraal’
tussen gemeente Den Haag en de Staat der
Nederlanden.
•	2007: raamovereenkomst tussen NS,
voormalig VenW, VROM, ProRail en
NSP-gemeenten Arnhem, Breda, Den Haag,
Rotterdam en Utrecht, met afspraken over
de (financiële) bijdrage van de NS en de
uitvoering.
Uitvoering Marktpartijen zijn betrokken bij
de vastgoedexploitatie van het gebied.
De aanbestedingsprocedure van de tweede
fase van OV-Terminal middels Engineering en
Construct is als gevolg van wezenlijke
scopeaanpassing en gebrek aan marktwerking zonder positief resultaat beëindigd.
De aanbestedingsprocedure is in 2009 hervat
op basis van een traditionele aanbesteding.
Deze aanbesteding is in 2010 succesvol
afgerond, waarna de gemeente de Business
Case van de Integrale OV-terminal heeft
gesloten en de tweede fase van de nieuwbouw van de OV-terminal is gegund.

2008: taakstellende bijdrage VenW is met
€ 3,65 mln verhoogd en inclusief BTW.
Door onderhandelingen tussen partijen
rond de Business Case, de uitwerking van
het voorlopig ontwerp in een integraal
ontwerp van de OV-terminal en Stichthage
en een gewijzigde bouwfasering is de
oplevering van de OV-terminal met 2 jaar
vertraagd.
2010: het beëindigen van de aanbesteding leidt naar verwachting tot een
vertraging in de oplevering van de OV
Terminal met een half jaar.
2011: als gevolg van de langere aanbestedingsprocedure is de oplevering van de
OV-terminal met één jaar vertraagd.
Tevens is door de langere doorlooptijd het
taakstellende budget met € 7 mln
verhoogd.
2012: door wijzigingen in de bouwplanning kent het project een langere
doorlooptijd. Ook zijn de bouwactiviteiten
later aangevangen dan gepland doordat
niet alle benodigde bouwvergunningen
waren verkregen. Na het verrichten van de
starthandeling op 18 april 2011, wordt er
inmiddels volop gebouwd.

MIRT Projectenboek 2012 | 177

Den Haag CS,
perronsporen 11 en 12

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

• •
•

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De tijdelijk aan RandstadRail in
gebruik gegeven perronsporen 11 en 12 zijn
weer benodigd voor de zware rail.
Oplossing De perronsporen 11 en 12 worden
door ProRail weer aangesloten op het
emplacement Den Haag CS. Het Stadsgewest
en de gemeente Den Haag hebben 16
december 2008 besloten om de Erasmuslijn
van RandstadRail te laten aanlanden boven
het busplatform, op +2 niveau. Dit plan
impliceert dat er een metroviaduct tussen de
sporen van het emplacement gebouwd zal
worden. De discussie over en de noodzakelijke planuitwerking van het metroviaduct
betekende een vertraging in de teruggave van
de perronsporen 11 en 12.
Planning
Start realisatie: 2011
Oplevering: 2013
Financiën Taakstellend budget: € 37 mln.

Politiek/bestuurlijk Door het heroverwegen
van de voorkeursvariant voor de definitieve
aanlanding van de Erasmuslijn (HSE, Haags
Startstation Erasmuslijn) is door het
Stadsgewest afgeweken van de projectplanning. Het Stadsgewest kan door die vertraging
haar verplichting van het tijdig teruggeven
van de sporen 11 en 12, zoals vastgelegd in de
nadere Overeenkomst RandstadRail van mei
2006, niet meer nakomen. Vanwege
gewijzigde planning en oplossing heeft het
Stadsgewest verzocht om afgifte van een
wijzigingsbeschikking voor de HSE. Februari
2010 is in overleg met ProRail, het
Stadsgewest en de gemeente een geoptimaliseerde en geïntegreerde planning overeengekomen voor de projecten HSE en heraansluiting sporen 11 en 12. Deze planning is
vastgelegd in een Allonge bij de Nadere
Overeenkomst RandstadRail van 29 mei
2006. Volgens de geoptimaliseerde planning
komen de sporen 11 en 12 met ingang van
dienstregelingsjaar 2013 weer in gebruik bij
de NS.

2009: het Stadsgewest Haaglanden is
teruggekomen op haar voorkeursvariant
voor de definitieve aanlanding in een
tunnel onder de sporen 11/12. Het
Stadsgewest onderzoekt nu een definitieve aanlanding van de Erasmuslijn op het
busplatform van Den Haag CS. De sporen
11/12 hoeven daardoor niet eerst
weggehaald te worden om vervolgens
weer teruggelegd te worden. Doordat
heraansluiten volstaat, is de doorlooptijd
van het emplacementsproject verkort.
2010: door de wijziging van de voorkeursvariant door het Stadsgewest en de
gemeente Den Haag, is het project
vertraagd.
2011: aan het taakstellend budget is € 6,3
mln toegevoegd, op grond van het
Voorlopig Ontwerp en de daarin verdisconteerde functionele eisen zoals
vastgelegd in de nota voorkeursvariant
van ProRail.
2012: aan het taakstellend budget is € 7
mln toegevoegd op grond van de
projectnota en bijbehorende kostenraming. De hogere kostenraming wordt
veroorzaakt doordat het project ten
opzichte van het voorlopige plan is
aangepast door wijzigingen in de
projectomgeving.

MIRT Projectenboek 2012 | 178

Rijswijk-Schiedam
(inclusief spoorcorridor Delft)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen
MIRT fase

•

’11

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• • •
•

• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het spoorviaduct door de stedelijke
bebouwing in Delft veroorzaakt leefbaarheidproblemen. Tevens wordt het viaduct door de
gemeente ervaren als een obstakel in het
stedelijk weefsel.
Oplossing Als oplossing voor de leefbaarheidsproblemen te Delft wordt een spoortunnel van 2.300 meter lengte aangelegd. Op
deze manier ontstaat de mogelijkheid tot
stedelijke herontwikkeling van de binnenstad
van Delft en worden de leefbaarheidproblemen weggenomen. De spoortunnel wordt
2-sporig ingericht. In het Programma
Hoogfrequent Spoorvervoer (PHS) is voor
2020 4-sporigheid Rijswijk-Delft Zuid
voorzien om spoorboekloos reizen mogelijk
te maken. Vooruitlopend op het besluit tot
spooruitbreiding wordt de spoortunnel
4-sporig uitgegraven. Dit voorkomt dat de
stad opnieuw moet worden opgebroken,
wanneer tot 4-sporig gebruik van de
spoortunnel wordt besloten.
Planning
Aanbesteding: 2007
Gunning 4-sporige ruwbouw tunnel: 2008
Start bouw tunnel: 2009
Oplevering en indienststelling 2-sporige
tunnel: 2015
Oplevering 4-sporig uitgegraven en 2-sporig
ingerichte tunnel: 2017

Financiën Taakstellend budget: € 453 mln
(incl. BTW, van voormalig VenW en vaste
bijdrage voormalig VROM).
Bijdrage van derden: bijdragen vanuit
provincie Zuid-Holland, Stadsregio
Rotterdam, Stadsgewest Haaglanden en
Gemeente Delft.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: het
project maakt deel uit van het Bereikbaarheid­soffensief Randstad. In 2005 is tussen Delft en
het Rijk (voormalig VROM en VenW) een
Bestuurlijke Uitvoeringsovereenkomst
gesloten, waarin de aanleg van een lange
tunnel is overeengekomen, waarbij het risico
is neergelegd bij Gemeente Delft.
In 2008 is de Bestuurlijke Uitvoerings­
overeen­komst gewijzigd, waarbij is besloten
tot de aanleg van een 4-sporig uitgegraven en
2-sporig ingerichte tunnel. Bovendien is op
verzoek van Delft de verantwoordelijkheid
over het treinendeel van het project
Spoorzone Delft door het Rijk teruggenomen.
Moties: motie Van Heemst/Giskes, 98/99, 26
263 nr 39, motie Mastwijk c.s., 03/04, 29 200
XII, nr 88.

2010: in 2008 is uit een externe audit op
het project Spoorzone Delft/spoortunnel
gebleken dat het project een tekort kent.
Voor de dekking van het tekort bij de
directe kosten is in 2008 een oplossing
gevonden, onder meer door additionele
bijdragen van provincie Zuid-Holland en
Delft. Op het moment van gunning in juli
2008 is de spoortunnel als regulier MIRT
aanlegproject op verzoek van Delft
teruggenomen van Delft, waarbij is
afgesproken dat VenW zorg draagt voor de
€ 53 mln extra risicoreservering.
2011: als gevolg van scopewijzigingen en
de uitloop van voorbereidende werkzaamheden is de oplevering van de
spoortunnel met ruim één jaar vertraagd.
2012: oplevering en indienststelling
2-sporige tunnel is verschoven van 2014
naar 2015 als gevolg van vertraging in de
voorbereidingsfase en optredende risico’s
in het project. Het beschikbare budget
volstaat niet om deze risico’s te dekken.
Tussen de betrokken partijen worden in
2012 afspraken gemaakt over de
financiële consequenties. Na ingebruikname van de oostbuizen van de tunnel
wordt het bestaande spoorwegviaduct
afgebroken en worden tot 2017 de
westbuizen van de tunnel gerealiseerd.

MIRT Projectenboek 2012 | 179

Rotterdam Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
hierdoor zonder belemmeringen de stad
inwandelen.

2008: taakstellende bijdrage VenW
budget is inclusief BTW.

Planning
Projectbesluit: 2006 (o.b.v. Voorlopig
ontwerp)
Start realisatie: 2007/2008
Oplevering: 2013, 1e kwartaal

2009: budget bijgesteld van € 191 mln
naar € 247 mln. Tijdens fase van uitwerken
van het Voorlopig Ontwerp tot een
Definitief Ontwerp, bleek dat er sprake van
een fors verschil tussen het beschikbare
budget en de geraamde kosten. Het
verschil is weggenomen door een extra
bijdrage van € 44,6 mln van VenW.
Daarnaast is besloten om de dekkingsgaranties van het Rijk en de gemeente
Rotterdam van beide € 11,9 mln, zoals
vastgelegd in de Uitvoeringsovereenkomst, in te zetten als budget voor het NSP
Rotterdam. De dekkingsgaranties waren
destijds bedoeld als extra buffer in het
geval van een aanbestedingstegenvaller.

Opgave Het belangrijkste knelpunt op station
Rotterdam Centraal betreft de transfercapaciteit en de aansluiting op de stedelijke structuur.
Door een toename van het aantal (trein)
reizigers, onder andere als gevolg van de
autonome treinreizigersgroei en de verwachte
groei van het aantal (trein)reizigers door de in
gebruikname van RandstadRail en de
HSL-Zuid, biedt de huidige voetgangerstunnel
(inclusief trappen) te weinig ruimte voor een
snelle en veilige transfer van reizigers. Naast
het station behoort ook de stedelijke
stationsomgeving tot het project. Dit project is
door het Rijk aangewezen als NSP.

Financiën Totale taakstellende bijdrage IenM
bedraagt € 314,5 mln.
• OV Terminal: € 260 mln Infrafonds
•	Gebiedsontwikkeling: € 54,5 mln Hoofdstuk XII

Oplossing Om genoemde problemen op te
lossen wordt onder meer de voetgangerstunnel substantieel verbreed, komt er een derde
trappartij en lift bij, worden de kappen op de
perrons vervangen door een integrale
sporenkap en wordt de stationshal verruimd.
Er komt een ondergrondse fietsenstalling
voor 5.350 fietsen en een bovengrondse
fietsenstalling voor 1.450 fietsen (totaal
6.800). Dit alles volgens de eisen zoals gesteld
in de Nota Basisstations. Op het voorplein
worden de trams naar de zijkant verlegd.
Het voorplein wordt hiermee als het ware
leeggemaakt. Op het voorplein wordt een
constructie (dak/hal) ontworpen, waarmee de
overstap van en naar de verschillende
modaliteiten (fiets, tram, bus, RandstadRail,
taxi, kiss & ride) wordt gefaciliteerd.
Het autoverkeer op het Weena wordt
ondergronds gebracht. Voetgangers kunnen

Politiek/bestuurlijk
• 	2005: overeenstemming over extra
bijdrage van Rotterdam van € 32 mln.
• 	2006: uitvoeringsovereenkomst tussen
Rotterdam, voormalig VROM en VenW met
de voorwaarden voor financiering en
uitvoering.
• 	2007: raamovereenkomst tussen NS,
voormalig VenW, VROM, ProRail en
NSP-gemeenten Arnhem, Breda, Den Haag,
Rotterdam en Utrecht, met afspraken over
de (financiële) bijdrage van de NS en de
uitvoering.
•	2009: in 2008 ondertekening beschikking
voormalig VenW aan ProRail voor de
realisatie van het spoorse deel van de
OV-terminal (tijdelijke situatie Rotterdam
CS reeds gerealiseerd).
•	2010: in juli 2009 is het werk van het
spoorse deel vam de OV-terminal gegund.

2010: taakstellende bijdrage is verhoogd
met € 12 mln. Het budget is daarmee in
overeenstemming gebracht met het
aanbestedingsresultaat. Het project is
inmiddels gegund en in uitvoering.
2012: de ingebruikname van de OV-terminal is met drie maanden vertraagd doordat
is afgezien van een gefaseerde ingebruikname van de hal en de reizigerspassage.
Verlaging van het projectbudget met € 8
mln wordt veroorzaakt door het niet meer
opnemen van gerealiseerde en formeel
vastgestelde planstudieuitgaven.

MIRT Projectenboek 2012 | 180

•
•

MIRT Projectenboek 2012 | 181

Spooraansluitingen
Tweede Maasvlakte

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Spoorwegen goederen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De ‘Integrale Verkenning Rotterdams
havengebied’ uit medio 2009, uitgevoerd
door ProRail en het Havenbedrijf Rotterdam,
laat zien dat maatregelen noodzakelijk zijn
om de verwachte groei aan spoorgoederenvervoer door met name de komst van de
Tweede Maasvlakte op te vangen.
Oplossing De capaciteit van de Havenspoor­
lijn en de bijbehorende openbare spooremplacementen moet meegroeien met de
verwachte vervoerstoename door uitbreidingen en aanpassingen van de spoorinfrastructuur en door het vervoerproces te verbeteren.
Op korte termijn zijn daartoe de volgende
maatregelen urgent:
1a) emplacement Maasvlakte West:
uitbreiding van het emplacement met 19
sporen;
1b) emplacement Waalhaven Zuid: herinrichting met 18 langere sporen;
1c) procesverbeteringen: waaronder
verkorten proces- en verblijftijden op de
emplacementen en maatregelen
openingsregime Calandbrug.
In prioriteitsfase 2 zijn de volgende maatregelen opgenomen die nodig zijn maar op korte
termijn minder urgent (nodig vóór 2020):
2a) emplacement Maasvlakte Zuid: nieuw
emplacement met 14 sporen (te
financieren en realiseren door
Havenbedrijf Rotterdam);
2b) aanpassen emplacement Maasvlakte
Oost;
2c) aanpassen emplacement Kijfhoek;

2d) elektrificeren 2 sporen emplacement
Europoort.

2012: het project is overgegaan naar de
planstudiefase

Planning In 2011 is ProRail gestart met de
planstudie voor deelproject 1a, (gereed
uiterlijk 2015) en begint Keyrail met de
uitvoering van de eerste procesverbeteringen
(deelproject 1c). Het eerste deel hiervan is eind
2012 gereed. In 2012 start ProRail met de
planstudie voor deelproject 1b. In 2012 zullen
de betrokken partijen een planning maken
voor de volgende serie procesverbeteringen
en de infrastructurele maatregelen van fase 2.
Financiën Voor dit project is een budget
beschikbaar van € 212 mln; € 41 mln was
eerder al in de begroting hiervoor opgenomen
en uit de Aanvullende Post wordt € 171 mln
toegevoegd. De kosten voor rekening van
IenM voor fase 1 bedragen € 185 mln en voor
fase 2 € 30 mln. Voor € 1,5 mln is subsidie
aangevraagd bij – en voorlopig toegezegd
door – de Europese Commissie in het kader
van het TEN-T programma. Het emplacement
Maasvlakte Zuid (geraamd op € 73 mln) komt
voor rekening en risico van het havenbedrijf
Rotterdam, zoals overeengekomen in het
kader van het project Mainport Rotterdam.
Politiek/bestuurlijk ProRail, Keyrail,
Havenbedrijf Rotterdam en het ministerie van
IenM werken samen om zo efficiënt en
effectief mogelijk de spoorcapaciteit in het
Rotterdams havengebied te laten aansluiten
bij het (groeiende) vervoersvolume.
MIRT Projectenboek 2012 | 182

Gebied Zuidvleugel
A12/A20 Parallelstructuur Onderwerp
Regionale/lokale
Gouweknoop 		 infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

• • •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De doorstroming en veiligheid op de
A12 en de A20 ter hoogte van het
Gouweaquaduct (knooppunt Gouwe A12/
A20) dient te worden verbeterd. Daarnaast zal
in het kader van het project ‘Zuidplaspolder’
het gebied westelijk van dit knooppunt
integraal worden ontwikkeld. De in samenwerking met het Rijk opgestelde verkenning
heeft uitgewezen dat de Parallelstructuur
Gouweknoop hiervoor een goede oplossing
is. Hiermee wordt enerzijds de Zuidplaspolder
ontsloten en anderzijds het knelpunt op het
hoofdwegennet verminderd en een veiligere
situatie gerealiseerd voor met name het
verkeer uit Den Haag dat zich richting Gouda
begeeft (vice versa).
Oplossing
Het project bestaat uit 3 onderdelen:
1. 	het realiseren van een Parallelstructuur op
niveau van onderliggend wegennet langs
de A12 nabij het knooppunt Gouwe;
2. 	het realiseren van een nieuwe 2x2-weg­
verbinding op niveau van onderliggend
wegennet tussen het knooppunt
Moordrecht/A20 en de A12 nabij
Waddinxveen (‘OWN-Moordrechtboog’);
3. 	het realiseren van een nieuwe wegverbinding op niveau van onderliggend wegennet
van Waddinxveen richting Bleiswijk,
grotendeels parallel aan de A12 (‘Verlengde
Veilingroute’).

Start realisatie: 2011/2012
Openstelling: 2015
Financiën De taakstellende rijksbijdrage is
€ 109 mln.
Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2008 is afgesproken een
planstudie voor de Parallel­structuur
Gouweknoop te starten. Afgesproken is een
50%-50% financiering door regio en Rijk, met
een maximum rijksbijdrage van € 100 mln.
Provincie Zuid-Holland voert de planstudie
uit. In het bestuurlijk overleg MIRT voorjaar
2010 is afgesproken dat de bijdragen van de
regio en IenM in gelijke mate worden
geïndexeerd. Verder heeft de provincie haar
bijdrage verhoogd met € 55 mln. IenM
verhoogt de bijdrage met € 1 mln ten
behoeve van de meerkosten van de ruimere
Moordrechtboog in verband met de
ruimtereservering voor een eventuele
spoorverbreding Den Haag-Utrecht. In het
bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2011 is een
extra bijdrage van € 3,5 mln toegezegd (50%
van het tekort).

2009: in het bestuurlijk overleg MIRT
voorjaar 2008 is afgesproken een
planstudie voor de Parallelstructuur
Gouweknoop te starten. Afgesproken is
een 50%-50% financiering door regio en
rijk, met een maximum rijksbijdrage van
€ 100 mln.
2010: besluitvorming in het FES-kader is
afgerond. De middelen worden overgeboekt naar de begroting van VenW.
2011: op basis van bestuurlijk overleg van
voorjaar 2010 zijn de bijdragen van de
provincie Zuid-Holland en VenW
verhoogd.
2012: er is een extra bijdrage van € 3,5
mln toegekend.

Uitvoering De provincie Zuid-Holland is
verantwoordelijk voor de uitvoering van dit
project. De ruimtelijke ordeningsprocedures
zijn in de afrondende fase. De subsidiebeschikking zal op korte termijn worden
verleend.

Planning
Projectbesluit: 2010
MIRT Projectenboek 2012 | 183

Gebied Zuidvleugel
Haaglanden/Den Haag, Onderwerp
Regionale/lokale
Rotterdamsebaan 		 infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

•

Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige ontsluiting van Den Haag
via de A12/Utrechtsebaan en de aansluiting
Voorburg heeft onvoldoende capaciteit om
de verkeersgroei op te vangen. Daarnaast wil
Den Haag het bedrijventerrein de Binckhorst
omvormen tot een hoogwaardige leef-,
woon- en kantooromgeving dicht bij het
centrum. De bereikbaarheid dient hiervoor te
worden verbeterd.
Oplossing De Rotterdamsebaan (voorheen:
Trekvliettracé) behelst een nieuwe verbinding
tussen het knooppunt Ypenburg (HWN) en de
Neherkade in Den Haag (OWN). Het project
bestaat uit drie onderdelen: het aanpassen
van de Neherkade, een boortunnel tussen de
Centrumring en Ypenburg en de aansluiting
van de Rotterdamsebaan op de rijksweg bij
het knooppunt Ypenburg.
Planning Overeenstemming over vormgeving aansluiting Rotterdamsebaan bij
Knooppunt Ypenburg: 2011
Subsidieaanvraag en beschikking: 2011/2012
Start realisatie: 2014
Openstelling: 2018

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2008 heeft het Rijk in principe
€ 225 mln (incl. BTW) beschikbaar gesteld
voor het project Rotterdamsebaan.
De regionale partners reserveren ook € 225
mln (incl. BTW). De projectdelen boortunnel
en aansluiting Ypenburg van het Trekvliettracé
zijn in de planstudietabel regionale/lokale
infrastructuur van het MIRT opgenomen. In
het bestuurlijk overleg MIRT van najaar 2008
zijn de voorwaarden voor medefinanciering
van het Rijk besproken en eind december
2008 zijn deze afspraken schriftelijk vastgelegd. In het bestuurlijk overleg MIRT voorjaar
2009 zijn deze afspraken nader uitgewerkt,
met name voor wat betreft de samenhang
van (het besluitvormingsproces van) dit
project met de A4 Delft-Schiedam.

2009: het project is nieuw in de plan­
studiefase. In het bestuurlijk overleg MIRT
voorjaar 2008 is de taakstellende
maximale rijksbijdrage vastgesteld.
2010: in de bestuurlijke overleggen MIRT
najaar 2008 en voorjaar 2009 zijn de
bestuurlijke afspraken nader uitgewerkt.
2012: de planning is aangepast.

Uitvoering De gemeente Den Haag en
Stadsgewest Haaglanden zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van dit project.
De gemeente Den Haag en het Stadsgewest
Haaglanden staan garant voor de realisatie en
de financiering van de Neherkade.

Financiën De taakstellende rijksbijdrage is
vastgesteld op maximaal € 228 mln (incl.
BTW).

MIRT Projectenboek 2012 | 184

Rijn-Gouwelijn West

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Regionale/lokale
infrastructuur
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De kwaliteit van het openbaar
vervoer (attractiviteit, structurerende werking
en kostendekkingsgraad) in het gebied tussen
Leiden, Katwijk en Noordwijk is onvoldoende
om de aanwezige en geplande woon- en
werklocaties (o.a. Nieuw Valkenburg) op een
kwalitatief hoogwaardige manier te
ontsluiten.
De RGL-West sluit bij het transferium bij de
A44 aan op de RGL-Oost. (Zie ook het
projectblad RGL-Oost).
Oplossing Een lightrail-verbinding op de
corridor tussen Leiden en Katwijk/Noordwijk,
die aansluit op de lightrail RGL-Oost
(Gouda-Alphen a/d Rijn-Leiden) en zo één
doorgaande OV-verbinding vormt. RGL-West
wordt apart beoordeeld in relatie tot de
bouwopgave.

Planning
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2015

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT. Aanleg van de RGL-Oost is
voorwaarde voor aanleg van de RGL-West.

Financiën Voor RGL-West is een rijksbijdrage
van € 46 mln gereserveerd.

2012: door de keuze van GS voor een
andere oplossing moeten de plannen
opnieuw worden uitgewerkt.

Politiek/bestuurlijk Het nieuwe college van
GS van Zuid Holland kiest in haar hoofdlijnenakkoord voor het beter benutten van het
bestaande spoor tussen Alphen en Leiden
Centraal voor Oost en een vertrambare
busbaan voor West (tussen Leiden Centraal en
Katwijk/Noordwijk).
Uitvoering Door de keuze van het nieuwe
college moeten de plannen opnieuw worden
uitgewerkt. De provincie Zuid-Holland en de
betrokken gemeenten zijn verantwoordelijk
voor de uitvoering van dit project.

MIRT Projectenboek 2012 | 185

Randstadrail, fase 1

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Regionale/lokale
infrastructuur
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

•

Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

• •
•

Financiën
Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door de ontwikkeling van een groot
aantal woningbouwlocaties en de voorgenomen overheidsplannen op het gebied van de
ruimtelijke ordening zal de bestaande
voorziening voor het openbaar vervoer in de
driehoek Rotterdam, Den Haag en
Zoetermeer ontoereikend zijn om het gebied
op een goede manier te ontsluiten.
Oplossing Er wordt een hoogwaardige
lightrail-ov-verbinding tussen Rotterdam,
Den Haag en Zoetermeer met een fysieke
koppeling aan de bestaande stedelijke
railnetten gerealiseerd. Tussen Zoetermeer en
Rotterdam (Rodenrijs) wordt een hoogwaardige busverbinding aangelegd. In augustus
2010 is de aansluiting op Rotterdam Centraal
in gebruik genomen.
Planning
Start realisatie: 2002
Oplevering:
2006: Randstadrail op bestaande Hofpleinlijn
en Zoetermeerlijn, inclusief koppeling Haagse
tramnet.
2010: doorrijden Rotterdam Centraal in
boortunnel.
2011: doorkoppeling aan Rotterdamse
metronet.
2012: aanleg hoogwaardige busverbinding
tussen Zoetermeer en Rodenrijs (ZORO).
2013: aanlanding metro op Den Haag CS.

Financiën Taakstellend budget: € 890 mln
(rijksbijdrage; incl. voorbereidingskosten en
aanlanding Haags Startstation Erasmuslijn).
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: in het
kader van het Bereikbaarheidsoffensief
Randstad zijn er extra middelen gereserveerd.
Convenanten:
1. 	Procesovereenkomst tussen voormalig
VenW en SRR/ Haaglanden.
2. 	Op 6 december 2001 is de bestuursovereenkomst Randstadrail getekend.
3. 	Op 11 december 2002 zijn de beschikkingen afgegeven aan SRR en Haaglanden en
is een beheersovereenkomst getekend.
4. 	Op 30 mei 2006 is door alle partijen een
nadere overeenkomst Randstadrail
getekend. Hierin is onder andere een
ondergrondse aanlanding van Randstadrail
op Den Haag CS opgenomen, waarvoor de
minister van IenM een subsidie op € 38 mln
vastgesteld heeft.
5. In 2010 is de Allonge bij de nadere
overeenkomst Randstadrail gesloten,
waarin voor de aanlanding van de
Erasmuslijn op Den Haag CS is gekozen
voor de +2 oplossing.
Uitvoering De stadsregio Rotterdam,
stadsgewest Haaglanden zijn verantwoordelijk voor de uitvoering van dit project.

2007: door de voortvarende uitvoering is
Randstadrail in 2006 op de Zoetermeerlijn
en Hofpleinlijn in dienst genomen. Er is op
30 mei 2006 door alle partijen een nadere
overeenkomst Randstadrail getekend,
inzake de aanlanding van Randstadrail op
Den Haag CS.
2008: na een ernstige aanrijding in
november 2006 is Randstadrail tijdelijk
buiten dienst gesteld; na uitgebreide testen
is Randstadrail in mei 2007 weer gaan
rijden.
2009: aansluiting op Rotterdam Centraal via
de boortunnel is vertraagd door samenhang
met sleutelproject Rotterdam Centraal. Den
Haag onderzoekt de mogelijkheden van een
andere (bovengrondse) aanlanding op Den
Haag CS, omdat de ondergrondse oplossing
technisch en financieel niet haalbaar is
gebleken.
2010: aanleg ZORO busbaan is vertraagd
vanwege aankoop van gronden. Voor de
aanlanding van Randstadrail op Den Haag
Centraal is gekozen voor een aanlanding op
+2 niveau boven het busstation. Planning
van de uitvoering wordt in overleg met
ProRail uitgewerkt.
2011: aansluiting op Rotterdam Centraal
gerealiseerd in 2010, doorkoppeling op
metronet in 2011.

MIRT Projectenboek 2012 | 186

MIRT Projectenboek 2012 | 187

Rijn-Gouwelijn Oost

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Regionale/lokale
infrastructuur
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’12

•

Algemeen
MIRT fase

’11

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

•

Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De kwaliteit van het openbaar
vervoer (attractiviteit, structurerende werking
en kostendekkingsgraad) in de Rijn-Gouwecorridor en de leefbaarheid van de binnenstad
van Leiden zijn onvoldoende.
Oplossing Een lightrail-verbinding op de
corridor Gouda-Alphen a/d Rijn-LeidenKatwijk-Noordwijk. Het project is gesplitst in
twee delen, te weten RGL Oost en RGL West.
Voor het project RGL Oost (Gouda-Alphen a/d
Rijn-Leiden) is inmiddels een subsidieaanvraag ingediend. RGL West (Leiden-KatwijkNoordwijk) wordt beoordeeld in relatie tot de
bouwopgave (zie projectblad Rijn-Gouwelijn
West).
Planning
Start realisatie: 2009
Oplevering: 2015
Financiën Voor RGL-Oost is een rijksbijdrage
van € 151 mln gereserveerd (bedrag basisjaar
€ 140 mln).

Politiek/bestuurlijk In 2009 hadden de
provincie en Leiden overeenstemming bereikt
over het tracé in Leiden (via Hooigracht/
Langegracht); hiervoor is een bestuursovereenkomst getekend. Het nieuwe college van
Leiden wil niet meewerken aan een tram door
het centrum en onderzoekt alternatieven. De
provincie maakt een inpassingsplan voor het
eerder afgesproken tracé.
Het nieuwe college van GS Zuid-Holland kiest
in haar hoofdlijnenakkoord voor het beter
benutten van het bestaande spoor tussen
Alphen en Leiden Centraal voor Oost en een
vertrambare busbaan voor West (tussen
Leiden Centraal en Katwijk/Noordwijk).
Uitvoering Door de keuze van het nieuwe
college moeten de plannen opnieuw worden
uitgewerkt. De provincie en betrokken
gemeenten zijn verantwoordelijk voor de
uitvoering van dit project.

2007: het project is overgegaan van de
planstudiefase naar de realisatiefase.
2009: door de discussie in Leiden over het
tracé door de binnenstad heeft het project
vertraging opgelopen. De oplevering is nu
voorzien voor 2015, waarbij oost en west
gelijktijdig in gebruik worden genomen.
2010: er is overeenstemming over het
tracé in Leiden (via Hooigracht/
Langegracht). Subsidie­aanvraag moet
door provincie worden ingediend.
2011: VenW en de provincie hebben
afgesproken dat de B&I kosten voor het
spoor tussen Alphen en Leiden A4 door
ProRail/VenW worden gedragen. Het
nieuwe college van Leiden wil niet
meewerken aan een tram door het
centrum; de provincie maakt een
inpassingsplan.
2012: de subsidieaanvraag is in 2010
ingediend. Door de keuze van GS voor een
andere oplossing moeten de plannen
opnieuw worden uitgewerkt. De subsidieaanvraag kan pas verder in behandeling
worden genomen nadat er duidelijkheid is
over de uitvoering van het project.

MIRT Projectenboek 2012 | 188

Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen Beneden-Lek

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

• •
•
•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Uit de in 2010 opgeleverde
verkenning is gebleken dat er een tekort aan
ligplaatsen is op de Beneden-Lek tussen
Krimpen aan de Lek en Vianen (een belangrijke vaarweg op de corridor AmsterdamRotterdam). Op het hele traject is slechts één
ligplaats beschikbaar. De enige goede
mogelijkheid om binnen het beschikbare
budget extra ligplaatsen te realiseren is bij
Bergambacht.
Het gebrek aan ligplaatsen bemoeilijkt een
goede logistieke planning voor de binnenvaartondernemer in verband met de
internationale wet- en regelgeving op het
gebied van vaar- en rusttijden. Daarnaast
vergroot de ontoereikende ligplaatscapaciteit
de kans op mogelijk onveilig vaargedrag.

Planning
Uitvoeringsbeslissing: 2013
Start realisatie: 2014
Oplevering: 2015

2012: het project is overgegaan van de
verkenningsfase naar de planstudiefase

Financiën
Taakstellend budget: € 3 mln.

Oplossing Bij Bergambacht ligt momenteel
een klein haventje met een overslagkade. Het
watergebonden bedrijf dat is gehuisvest langs
die kade, heeft de wens om de haven verder
uit te graven en de overslagcapaciteit uit te
breiden. Deze ondernemer heeft de afgelopen jaren meermaals bij Rijkswaterstaat
aangegeven dat er in combinatie met de door
hem gewenste ontwikkelingen een overnachtingshaven gerealiseerd kan worden.

MIRT Projectenboek 2012 | 189

•

Capaciteitsuitbreiding
overnachtingplaatsen Merwedes

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•
•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Mede door het afstoten van
ligplaatsen door gemeenten, is er een tekort
van 38 overnachtingsplaatsen op de
Beneden-, Boven- en Nieuwe Merwede. Het
gebrek aan ligplaatsen bemoeilijkt een goede
logistieke planning voor de binnenvaart in
verband met de internationale wet- en
regelgeving op het gebied van vaar- en
rusttijden. De ontoereikende ligplaatscapaciteit vergroot de kans op mogelijk onveilig
vaargedrag. Naast veiligheid voor de
scheepvaart in het algemeen gaat het tevens
om voldoende overnachtingsplaatsen voor
schepen met gevaarlijke stoffen. De verkenning is in 2009 afgerond.

Planning
Projectbeslissing: 2013
Start Realisatie: 2015
Oplevering: 2017
Financiën Taakstellend budget: € 28 mln.

2011: het project is overgegaan naar de
planstudiefase.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 8 mln). In het regeerakkoord zijn taakstellingen opgenomen voor
bovenwettelijke inpassing, aanpassing
omgevingsrecht en toepassing PPS. Voor
dit project betreft het een bedrag van € 1,4
mln bovenwettelijke inpassing en € 2,5
mln omgevingsrecht.

Oplossing In het zoekgebied van de
Merwedes zijn 4 potentiële locaties voor
overnachtingsplaatsen langs de Merwedes
naar voren gekomen. De planstudie richt zich
nu op het bepalen en uitwerken van de meest
haalbare (of de combinatie van) locatie(s)
voor de realisatie van overnachtingsplaatsen.
Hierdoor wordt invulling gegeven aan het
verhogen van de verkeersveiligheid scheepvaart op de hoofdtransportassen Beneden-,
Boven- en Nieuwe Merwede.
In de planuitwerkingsfase wordt eerst
toegewerkt naar een voorkeursbeslissing.

MIRT Projectenboek 2012 | 190

Verbreding Maasgeul

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Maasgeul is momenteel niet
breed genoeg om twee grote containerschepen tegelijkertijd de Rotterdamse haven in en
uit te laten varen, waardoor ze op elkaar
moeten wachten. Dit leidt in de huidige
situatie niet tot grote vertragingen, omdat het
aantal in- en uitgaande grote containerschepen beperkt is (ca 50 in 2008). Echter,
wanneer de grote containerterminals op de
Maasvlakte 2 (MV2) in gebruik genomen
worden, gaan er veel meer grote containerschepen naar Rotterdam (ca 1000 in 2015).
Uit de verkenning is gebleken dat steeds meer
van deze schepen met wachttijden van langer
dan een uur te maken krijgen (ca 50 schepen
per jaar in 2015, ca 150 per jaar in 2035).
Hierdoor lijkt de conclusie gerechtvaardigd
dat in de toekomst, na ingebruikname van
MV2, de vlotte verkeersafwikkeling in het
geding is.

voor een omgevingsvergunning definitief zijn
verkregen.

2012: het project is overgegaan van
verkenning naar planstudiefase.

Planning De verkenning is in 2010 afgerond,
waarna een planstudiebesluit is genomen.
Uitvoering staat voor 2012 gepland.
Financiën Taakstellend budget: € 3 mln.
Politiek/bestuurlijk Dit project wordt in
nauwe samenwerking met gemeente
Rotterdam en Havenbedrijf Rotterdam
gerealiseerd.

Oplossing Voorkeursalternatief betreft een
verbreding van de Maasgeul met een berm
aan de noordzijde. Doel van de verbreding is
om de capaciteit van de Maasgeul dusdanig te
vergroten dat het mogelijk wordt twee grote
(semi-) geulgebonden schepen (diepgang
>14,30 m.) tegelijk de haven in en uit te laten
varen.
De minister van IenM heeft in 2011 ingestemd met het voorkeursalternatief. Het
project gaat over naar de realisatiefase, zodra
de benodigde vergunningen (project
Waterwet) en het verkrijgen van vrijstelling
MIRT Projectenboek 2012 | 191

Verkeerssituatie Splitsing
Hollandsch Diep-Dordtsche Kil

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Er is op deze drukke vaarwegen ter
hoogte van de splitsing sprake van een
onoverzichtelijke verkeerssituatie voor de
scheepvaart met een verhoogd risico.
Oplossing De in de planstudie onderzochte
alternatieven zijn:
•	Nul-plus-alternatief: uitvoering van
maatregelen ter plaatse. De kruising wordt
overzichtelijker ingericht, waardoor de
veiligheid verbetert. RWS heeft een aantal
van deze maatregelen inmiddels uitgevoerd, als onderdeel van no-regret nautisch
beheer;
•	Marifoon-alternatief: nul-plus-alternatief
plus het verscherpt controleren en zonodig
handhaven van de uitluisterplicht door de
schippers van de marifoon;
•	Verkeersbegeleiding: het nul-plus-alternatief plus het onder radardekking brengen
van de kruising bij de verkeerspost
Dordrecht.

aandacht besteden aan de marifoon
uitluisterplicht en daarbij zo nodig corrigerend
optreden. RWS zal de vaarweggebruikers
tevens actief instrueren over het gewenste
vaar- en communicatiegedrag.
De uitkomst van de monitoring kan zijn dat de
veiligheidssituatie toch verbetering behoeft.
Daarom zal de financiële reservering voor
verkeersbegeleiding in het MIRT vooralsnog
gehandhaafd worden.
Planning
Projectbesluit: 2010
Start uitvoering monitoring: 2010
Realisatie: (afhankelijk van monitoring)
2021-2023

2008: het project is overgegaan van de
verkenningfase naar de planstudiefase.
2011: projectbesluit met keuze voor
marifoon-alternatief in combinatie met
monitoring is in 2010 genomen.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 1 mln). Op basis van de
prioritering uit de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte wordt eventuele
uitvoering van dit project gefaseerd en
wordt oplevering verwacht in de periode
2021-2023.

Financiën Taakstellend budget: € 9 mln.

De noodzaak van verkeersbegeleiding is op
dit moment niet evident, omdat de positieve
effecten op de veiligheid van recent reeds
uitgevoerde maatregelen nog niet kunnen
worden beoordeeld. Hiervoor is een
monitoringprogramma nodig. Daarom is
gekozen voor het marifoon-alternatief:
versterkte handhaving van en communicatie
inzake het marifoongebruik, in combinatie
met een 3-jarig monitoringprogramma
gericht op de veiligheidssituatie. RWS zal in de
reguliere taakuitvoering in de regio pro-actief
MIRT Projectenboek 2012 | 192

•
•

Capaciteit Julianasluis
Gouda

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De Julianasluis (uit 1936) te Gouda
ligt in de hoofdvaarweg De Gouwe en is in
beheer van de Provincie Zuid-Holland. De
huidige sluis functioneert nog in de huidige
nautische omgeving, maar het is de vraag of
dit in de toekomst ook zo zal zijn. Onder
andere als gevolg van de openstelling van de
containerterminal in Alphen aan de Rijn en de
daarmee te verwachten groei van het vervoer
van goederen over water, zal de behoefte aan
een betrouwbaardere en grotere sluis
toenemen. De sluis is opgenomen als
potentieel knelpunt in de Nota Mobiliteit.
Oplossing De provincie Zuid-Holland heeft
de verkenning in 2008 afgerond. De huidige
sluis zal om verschillende redenen niet meer
voldoen. Er is behoefte aan een betrouwbaardere en grotere sluis met een diepere kolk.
De provincie gaat een tweede kolk realiseren
naast de bestaande sluiskolk.

Politiek/bestuurlijk De provincie ZuidHolland heeft in 2009 twee convenanten
ondertekend: met de gemeente Gouda over
de voorbereiding van de aanleg en met Royal
Van Lent Shipyard BV over een bijdrage van
€ 2,5 miljoen.
Het Rijk draagt op verzoek van de provincie
Zuid-Holland € 2,7 miljoen bij op basis van de
verkenning en vanuit haar belang bij een
bereikbare mainport Rotterdam en een goed
ontsloten Greenport (A4 over water) aan de
aanleg van de tweede kolk.
De Julianasluis inclusief de tweede kolk blijft
in eigendom en beheer bij de provincie.

2011: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.

Uitvoering De aanleg van de tweede kolk
gebeurt voor rekening en risico van de
provincie Zuid-Holland.

Planning
Uitvoeringsbesluit: 2009
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2013
Financiën
Taakstellende rijksbijdrage: € 2,7 mln.

MIRT Projectenboek 2012 | 193

’12

Project Mainportontwikkeling
Rotterdam

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Groot project
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

•

Algemeen
MIRT fase

’11

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De mainport Rotterdam vervult
binnen Europa een belangrijke functie als
knooppunt voor internationale goederenstromen en als vestigingsplaats van grootschalige industrie en logistieke dienstverlening. De mainport is daarmee één van de
belangrijkste dragers van de Nederlandse
economie. Ruimte om de groei van intercontinentale handelsstromen en de daaraan
verbonden havenactiviteiten onder te
brengen is daarbij een cruciale factor. Zonder
aanleg van een nieuw haventerrein in zee
krijgen de sectoren deepsea containers, de
daarmee verbonden distributie en de
chemische industrie op korte termijn te
maken met een ruimtetekort in de haven van
Rotterdam. Dit heeft directe gevolgen voor de
kwaliteit en de concurrentiepositie van de
haven en daarmee ook voor de regionale en
nationale economie. Bovendien vraagt de
kwaliteit van de leefomgeving rond de haven
dringend om aandacht.
Oplossing Om op beide terreinen verbeteringen te realiseren is door het kabinet een
positief besluit genomen m.b.t. ruimtelijke
reservering/realisatie van het project PMR.
PMR is een project met een dubbele
doelstelling: versterking van de positie van de
mainport en het verbeteren van de kwaliteit
van de leefomgeving in de regio Rijnmond. De
doelstelling wordt door de volgende
deelprojecten gerealiseerd: 1.
Landaanwinning incl. verplichte natuurcompensatie; 2. 750 ha natuur- en recreatiege-

bied; 3. Bestaand Rotterdams Gebied (BRG)
uiteenvallend in leefbaarheidsprojecten en
intensivering ruimtegebruik.
Planning Eerste fase landaanwinning gereed
in 2013, BRG en 750 ha gereed in 2021,
terreinen Maasvlakte 2 vóór 2040 volledig
uitgegeven.
Financiën Bijdrage IenM € 1.142 mln. Andere
rijksbijdrage € 99 mln.
Politiek/bestuurlijk Het planologische kader
op rijksniveau ligt besloten in de Planolo­gische
Kern Beslissing PMR (2006). Verder is de
uitvoering van het project vastgelegd in het
Bestuursakkoord (2004) en Uitwerkings­
overeen­komsten (2005). De verdere
besluitvorming van het project vindt plaats in
het kader van de vervolgprocedures (bestemmingsplannen, vergunningen/ontheffingen).

2007: kamer stemt in najaar 2006 in met
herstelde PKB en UWO’s en BA.
2008: PKB in werking, vervolgprocedures
zijn gestart.
2009: alle besluiten voor het deelproject
landaanwinning zijn genomen en het
project is in september 2008 overgegaan
naar de realisatiefase.
2012: de verdeling tussen ‘bijdrage
IenM’en ‘rijksbijdrage’ is aangepast ten
gevolge van de samenvoeging van de
voormalige departementen VenW en
VROM. Daarnaast is door het opheffen van
het FES ten gevolge van het
Regeerakkoord de post ‘onvoorzien’
verlaagd met € 43,5 mln (prijspeil 2010)

Uitvoering PMR is een bijdrageproject,
waarbij de verantwoordelijkheid en risico’s
voor de uitvoering bij diverse partijen zijn
neergelegd (Havenbedrijf, provincie
Zuid-Holland, gemeente Rotterdam en
Stadsregio Rotterdam). Binnen het Rijk
dragen IenM (coördinerend ministerie), EL&I
en FIN verantwoordelijkheid voor specifieke
projectonderdelen. De natuurcompensatie bij
de landaanwinning wordt onder verantwoordelijkheid van het Rijk (IenM, in samenwerking met EL&I en de provincie Zuid-Holland)
uitgevoerd.
MIRT Projectenboek 2012 | 194

Gebied Zuidvleugel
Bijdrage Container Transferium Onderwerp
Multi- en intermodaal
Alblasserdam 		 vervoer
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Om de bereikbaarheid en duurzaamheid van de Mainport Rotterdam te verbeteren is een privaat consortium onder leiding
van het Havenbedrijf Rotterdam voornemens
om een Container Transferium te ontwikkelen. Hiermee zal een concurrerend innovatief
binnenvaartalternatief voor een deel van het
havengerelateerde wegvervoer worden
gecreëerd dat nu nog gebruik maakt van de
A15. Haalbaarheidsstudies hebben uitgewezen dat er slechts één locatie voldoet om dit
Container Transferiumconcept privaat te
kunnen ontwikkelen, te weten polder
Nieuwland te Alblasserdam. Het Container
Transferium zal aan een relatief smal gedeelte
van de hoofdtransportas (de rivier ‘De Noord’)
worden ontwikkeld die tevens onderdeel
uitmaakt van de belangrijkste Europese
binnenvaartcorridor Rijn/Maas-Main-Donau.
Er dienen derhalve extra investeringen voor
het Container Transferium te worden
gemaakt welke noodzakelijk zijn vanwege de
eisen die de vaarwegbeheerder
(Rijkswaterstaat) op het gebied van vlotheid
en veiligheid heeft gesteld zodat de betrouwbaarheid van deze corridor kan worden
gegarandeerd.
Zouden deze additionele kosten volledig voor
rekening komen van de private initiatiefnemers, dan zou dat echter tot gevolg hebben
dat de overslagtarieven te hoog zouden
worden om te kunnen concurreren met de
tarieven van het wegvervoer. Daardoor zou
het project geen doorgang meer kunnen
vinden.

Oplossing Om de private bereidheid voor de
ontwikkeling van het Container Transferium
te behouden en vanwege het unieke karakter
van het Container Transferiumconcept
hebben het ministerie van IenM en de
provincie Zuid-Holland zich voor dit specifieke
project bereid verklaard om (een deel van) de
extra investeringen te financieren.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Planning
Start uitvoering: 2010/2011
Oplevering: 2013
Financiën
Taakstellende rijksbijdrage: € 6 mln.
Bijdrage provincie Zuid-Holland: € 2,3 mln.
Uitvoering De planning en oplevering van het
Container Transferium is een verantwoordelijkheid van de private initiatiefnemers.

MIRT Projectenboek 2012 | 195

’12

Gebied Zuidvleugel
Bedrijventerreinen Onderwerp
Integrale
Nieuw Reijerwaard & 		 gebiedsopgaven
Ministerie EL&I
De Westelijke Dordtse Oever
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

• •

MIRT fase

’11

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Voor het versterken van de Mainport
Rotterdam is de ontwikkeling van bedrijventerreinen voor havengerelateerde activiteiten
noodzakelijk.
Oplossing Voor het op korte termijn
beschikbaar krijgen van bedrijventerreinen in
de nabijheid van de Rotterdamse haven (in
plaats van de locatie Hoeksche Waard), heeft
het Kabinet in samenwerking met de regio,
businesscases laten maken voor de locaties
Nieuw Reijerwaard (Ridderkerk) en De
Westelijke Dordtse Oever (Dordrecht). De
projecten Nieuw Reijerwaard en De Westelijke
Dordtse Oever betreffen de situering en
aanleg van twee nieuwe bovenregionale en
havengerelateerde bedrijventerreinen van in
totaal 120 ha.
Planning
Start realisatie: uiterlijk 2014
Oplevering: uiterlijk 2020
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: €25
mln uit het Nota Ruimtebudget, waarvan €14
mln voor de Westelijke Dordtse Oever en €11
mln voor Nieuw Reijerwaard. Daarnaast is er
voor De Westelijke Dordtse Oever een extra
bijdrage toegekend van €3 mln en voor Nieuw
Reijerwaard een extra bijdrage van € 5,25 mln
ten behoeve van de infrastructuur.
Politiek/bestuurlijk
Moties: motie van Bochove (TK 29435, nr
182), motie Duyvendak (TK 30800, nr 40) om

geen ontwikkeling van het bedrijventerrein
toe te laten zolang nut en noodzaak niet zijn
aangetoond; motie Van Heugten c.s.
(TK 29435, nr 212) over snelle besluitvorming, eind 2008, over Nota Ruimtebudget
met betrekking tot project alternatieven
Hoeksche Waard.
Bestuurlijke afspraken: op 20 april 2009 is de
bestuurlijke overeenkomst De Westelijke
Dordtse Oever getekend door de minister van
(voormalig) EZ, mede namens de minister van
(voormalig) VenW en de minister van
(voormalig) VROM en door de bestuurlijke
vertegenwoordigers van de gemeente
Dordrecht, het Havenbedrijf Rotterdam en de
provincie Zuid-Holland. Op 12 november
2009 is de bestuurlijke overeenkomst Nieuw
Reijerwaard getekend door de minister van
(voormalig) EZ, mede namens de minister van
(voormalig) VenW en de minister van
(voormalig) VROM en door de bestuurlijke
vertegenwoordigers van de gemeenten
Rotterdam, Ridderkerk en Barendrecht en de
provincie Zuid-Holland.
Uitvoering Het Rijk stimuleert de realisatie
van bovenregionale bedrijventerreinen met
het oog op de gewenste versterking van de
Mainport. De provincie is verantwoordelijk
voor het beschikbaar stellen van provinciale
middelen en planologische inpassing. De
gemeente is verantwoordelijk voor het
beschikbaar stellen van gemeentelijke
middelen en de bestemmingsplanprocedure
en de realisatie van de bedrijventerreinen.

2008: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2009: de keuze voor het wijzigen van het
project Hoeksche Waard naar twee
alternatieve locaties, heeft ertoe geleid dat
de projectnaam is gewijzigd en de start van
de realisatie van het project is vertraagd
naar uiterlijk 2014.
2010: in april 2009 (De Westelijke Dordtse
Oever) en november 2009 (Nieuw
Reijerwaard) zijn middels twee bestuurlijke
overeenkomsten de taakstellende
rijksbijdragen vastgesteld, waarmee het
project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2012: in lijn met de decentralisatie van de
Nota Ruimte projecten worden ook bij
deze twee projecten de mogelijkheden
van decentralisatie in overleg met
betrokken partijen onderzocht. Van belang
hiervoor is dat aan alle vanuit het Rijk
gestelde verplichtingen is voldaan en dat
met de uitvoering van de projecten
conform de opgestelde businesscases op
korte termijn een begin zal worden
gemaakt.

MIRT Projectenboek 2012 | 196

•

Gebied Zuidvleugel
Sterke regio’s: Onderwerp
Integrale
Zuidvleugel 		 gebiedsopgaven
Ministerie EL&I
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

• •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• • •
•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Enkele regio’s en sectoren zijn
economisch sterk ontwikkeld, maar extra
inspanningen zijn nodig om de (internationale) concurrentiekracht van deze sterke
regio’s te verstevigen. Met een gebundelde
inzet van instrumenten worden knelpunten
opgelost en gebiedsgerichte kansen benut
om zo het Nederlandse vestigingsklimaat te
versterken.
Oplossing In vier toonaangevende Sterke
regio’s is geïnvesteerd in ambitieuze projecten
op het gebied van fysieke of kennisinfrastructuur, die het internationale vestigingsklimaat
versterken. De vier regio’s zijn de Randstad,
Brainport Zuidoost-Nederland, het energieknooppunt Groningen en OostNederland (Wageningen- NijmegenTwente).
Financiën In de regio Zuidvleugel is aan 3
projecten een rijksbijdrage toegekend uit het
voormalige FES Sterke regio budget:
• 	Leiden Bio Science Park (€10 mln). Met
meer dan 50 life science bedrijven is het
Leiden Bio Science Park het grootste Life &
Health Sciences cluster van Nederland. Met
dit project worden knelpunten in de
verkeersafwikkeling van en naar het park
opgelost, waardoor uitbreiding van
bestaande en vestiging van nieuwe Life &
Health Sciences bedrijven op het park
mogelijk wordt.
•	Coolport (€ 10 mln). Investeringen in
Coolport dragen bij aan de versterking van

de concurrentiepositie van de haven van
Rotterdam en is tevens van strategisch
belang voor de Greenport. Het levert een
bijdrage aan investeringen in verband met
de verhuizing van het verscluster van de
Noord- naar de Zuidzijde van de Maas in de
Stadshavens Rotterdam.
• 	The Hague Institute for Global Justice
(THIGJ) (€17,45 mln). Het op te richten
THIGJ wil een innovatief kennisinstituut
van wereldformaat worden op het gebied
van (complexe internationale vraagstukken
op het snijvlak van) recht, vrede, veiligheid
en ontwikkeling. Dat wil het bereiken door
bundeling van nationale en internationale
kennis en expertise. Het instituut is in Den
Haag gevestigd (op 10 juni 2011 officieel
gelanceerd) en sluit aan bij het concept The
Hague Legal Capital.

2010: het programma is nieuw opgenomen in het MIRT. Er is aan vier projecten
een subsidie toegekend (€ 35,6 mln),
waarvan één in de Zuidvleugel (Leiden
Bioscience Park).
2011: vanwege de nieuwe opzet van het
MIRT Projectenboek zijn de projecten van
het programma Sterke regio’s per gebied
opgenomen. Er is aan vijf nieuwe
projecten een subsidie toegekend (€ 73,15
mln), waarvan één in de Zuidvleugel (The
Hague Institute for Global Justice).
2012: op grond van het regeerakkoord
zijn de voormalige FES-middelen overge­heveld naar departementale begrotingen.
Project Leiden Bio Science Park en project
Coolport zijn gedecentraliseerd.

Politiek/bestuurlijk Met de geselecteerde
regio’s wordt bepaald welke fysieke of
kennisinfrastructuur de regio ontbeert om de
potentie waar te kunnen maken.
Uitvoering In samenwerking met publieke en
private partijen in de regio worden investeringsprojecten opgesteld, opgestart en
uitgevoerd. Het ministerie van EL&I is na
decentralisatie nog verantwoordelijk voor The
Hague Institute for Global Justice (THIGJ).
De regionale partners zijn na decentralisatie
verantwoordelijk voor de projecten Coolport
(provincie Zuid-Holland) en Leiden Bio
Science Park (gemeente Leiden).
MIRT Projectenboek 2012 | 197

Greenport Boskoop

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Integrale
gebiedsopgaven
EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen
MIRT fase

•

’11

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De ligging van Greenport Boskoop in
het Groene Hart stelt enerzijds stringente
eisen aan infrastructuur, bereikbaarheid en
waterbeheer, anderzijds biedt de strategische
ligging nabij andere greenports, de mainport
Schiphol en achterlandverbindingen grote
kansen voor versterking van dit sierteeltcentrum. De veranderende markt, het belang van
een meer duurzame productie en de
toenemende ruimtedruk noodzaken tot
herstructurering van het boomteeltcluster in
de regio Boskoop.
De bereikbaarheid van het internationale
handels- en productiecentrum is van groot
belang. Sluipverkeer en zwaar vrachtverkeer
op de smalle wegen belemmeren het huidige
functioneren van de boomkwekerijbedrijven.
De bewoners ondervinden tevens last van de
verkeersproblematiek.
Oplossing Om de sterke productie- en
handelsstructuur te handhaven is het
vasthouden van groeiende handelskwekerijen
noodzakelijk. Ruimte en bereikbaarheid zijn
daarbij sterk bepalend. Daarom wordt ingezet
op herstructurering van het gebied inclusief
de aanleg van een ontsluitingsweg. Dit alles
leidt tot een betere ontsluiting/bereikbaarheid, tot extra ruimte voor groeiende
handelskwekerijen en tot een meer efficiënte
bedrijfsvoering van deze bedrijven. Tevens
wordt de landschappelijke kwaliteit verbeterd. De leefbaarheid en de verkeersveiligheid
in de regio zal sterk verbeteren.

Planning
Start realisatie: 2008
Oplevering: 2010
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 10
mln (waarvan € 4 mln uit het Nota
Ruimtebudget en € 6 mln uit de motie
Koopmans voor de ontsluitingsweg in
Boskoop Oost).
Deze middelen worden beschikbaar gesteld
via de bestuursovereenkomst ILG.

2008: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2009: de taakstellende rijksbijdrage voor
het project is vastgesteld. Hiermee is het
project van de planstudiefase overgegaan
naar de realisatiefase.
2010: de taakstellende rijksbijdrage is met
€ 6 mln verhoogd ten behoeve van de
ontsluitingsweg in Boskoop Oost.

Politiek/bestuurlijk Er is een greenportvisie,
waar gemeente en sector zich achter
geschaard hebben.
Moties: tijdens de begrotingsbehandeling van
IenM is de motie Koopmans/Koppejan
aangenomen (TK 31700 XII, nr 22), welke
aanvullend € 6 mln beschikbaar stelt voor de
ontsluitingsweg in Boskoop Oost.
Uitvoering De overheid schept randvoorwaarden voor herstructurering (infrastructuur,
faciliteren procesregie). Het bedrijfsleven is
verantwoordelijk voor de herstructurering van
de bedrijven. EL&I is beleidsverantwoordelijk
voor de greenports. Voorts ligt de regie voor
de totale aanpak van de herstructurering bij
de gemeente.

MIRT Projectenboek 2012 | 198

Greenport Duin- en Bollenstreek

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Integrale
gebiedsopgaven
EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen
MIRT fase

•

’11

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De schaarse ruimte in de Greenport
Duin- en Bollenstreek staat onder druk. Er zijn
ruimteclaims voor onder meer woningbouw,
bedrijventerreinen,natuurontwikkeling en
landschapsontwikkeling. Tuinbouwbedrijven
hebben slechts beperkt ruimte. De interne
ontsluiting in een aantal deelgebieden laat te
wensen over, met name in oost-west richting
en naar de A4. Door het toenemende
vrachtverkeer ontstaat een grote druk op de
woon/leefomgeving.
Oplossing Een integrale herstructurering van
de duinrand/bollengebieden van Voorburg
tot Bennebroek is nodig voor de vele
ruimtelijke opgaven in dit gebied. Door
herstructurering en uitbreiding van het
glasgebied Trappenberg/Kloosterschuur komt
er ruimte om verspreide glasbedrijven te
bundelen. Door realisatie van het agrobedrijventerrein Delfweg kunnen bedrijfsloodsen
verplaatst worden. De landschappelijke
kwaliteit/toeristische waarde wordt zo sterk
verbeterd, de greenport versterkt, de
betekenis als woongebied vergroot en de
waterhuishouding verbeterd. De integrale
herstructurering van de Duin- en Bollenstreek
maakt deel uit van de verkenning Integrale
Benadering Holland-Rijnland, waarin o.a. de
mogelijkheden voor realisatie van de
Rijnlandroute verkend worden.

Oplevering: 2014
Start realisatie integrale herstructurering: de
Greenport Ontwikkelingsmaatschappij (GOM)
zal medio 2010 haar meerjaren werkprogramma vaststellen.
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 6,8
mln uit het Nota Ruimtebudget; deze
middelen worden beschikbaar gesteld via de
Bestuursovereenkomst ILG.
Politiek/bestuurlijk In juli 2008 is bestuurlijke overeenstemming bereikt over de
structuurvisie voor het gebied en over een
uitvoeringsagenda van projecten. De
Intergemeentelijke Structuurvisie (ISV) is in
december 2009 door alle gemeenteraden
vastgesteld.

2008: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2009: de taakstellende rijksbijdrage voor
het project is vastgesteld. Hiermee is het
project van de planstudiefase overgegaan
naar de realisatiefase.
2011: op 5 juli 2010 is voor de projecten in
de Duin- en Bollenstreek een langere
realisatietermijn tot december 2014
afgesproken.
2012: formele beschikkingen tussen
WGR-regio Holland Rijnland en Greenport
Ontwikkelingsmaatschappij, die de
daadwerkelijke uitvoering gaat doen, zijn
tot stand gekomen.

Uitvoering Per februari 2010 is de Greenport
Ontwikkelingsmaatschappij (GOM) voor de
Duin- en Bollenstreek statutair opgericht door
de gemeenten. Deze zal projectmatig aan de
slag gaan; in de businesscases van de
projecten zal ook het bedrijfsleven
deelnemen.
Beleidsverantwoordelijkheid voor de
greenports ligt bij EL&I. De 6 gemeenten,
samenwerkend in het verband Holland
Rijnland, voeren de regie. Het bedrijfsleven is
verantwoordelijk voor de herstructurering van
bedrijven.

Planning
Start realisatie versnellingsprojecten:
2008/2010
MIRT Projectenboek 2012 | 199

•

Gebied Zuidvleugel
Greenport Zuid-Hollands Onderwerp
Integrale
Glasdistrict 		 gebiedsopgaven
Ministerie EL&I
(Westland-Oostland)
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen
MIRT fase

•

’11

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De ligging van greenport ZuidHollands Glasdistrict nabij grote steden zorgt
voor grote ruimtedruk, die verdere ontwikkeling bemoeilijkt. De ruimtelijke structuur
voldoet niet aan de eisen van deze tijd: grote
vrachtauto’s versus ontsluiting via polderwegen, laag gelegen en volgebouwd versus
noodzakelijke waterbergingscapaciteit, oude
verkaveling met kleine bedrijven (< 1 ha)
versus schaalvergroting, monofunctionele
ontwikkelingskracht versus multifunctionele
maatschappelijke behoefte voor werken,
wonen en recreëren. Ook de bereikbaarheid
staat onder druk. In relatie hiermee worden
verkenningen en planstudies uitgevoerd,
waaronder de verkenning Rotterdam Vooruit
en de planstudie A4 Delft-Schiedam.
Oplossing Voor behoud en versterking van de
concurrentiekracht is herstructurering en
modernisering noodzakelijk. De herstructurering in Westland en Oostland wordt via
integrale gebiedsbenadering opgepakt. De
projecten ‘Boomawatering’, ‘Waalblok/4B
waterproject’ en ‘Overbuurtsepolder’ zijn
geselecteerd vanwege snelle uitvoerbaarheid.
Het gaat hierbij om verbetering van de (weg)
infrastructuur, (piek-)waterberging, waterkwaliteit, groene/landschappelijke inpassing
en herstructurering op bedrijfsniveau.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 25,3
mln (waarvan € 13,3 mln uit het Nota
Ruimtebudget en € 12 mln uit de motie
Koopmans/Koppejan voor de regionale
infrastructuur). Deze middelen worden
beschikbaar gesteld via het ILG.
Politiek/bestuurlijk Moties: tijdens de
begrotingsbehandeling van IenM is de motie
Koopmans/Koppejan aangenomen
(TK 31700 XII, nr 22), welke aanvullend € 12
mln beschikbaar stelt voor de verlengde
Veilingroute en aanpak infra Trade Park III in
de Greenport Westland (€ 6 mln) en voor de
ontsluiting van het glastuinbouwgebied
Wateringseveldse polder (€ 6 mln).

2008: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
		
2009: de taakstellende rijksbijdrage voor
het project is vastgesteld. Hiermee is het
project van de planstudiefase overgegaan
naar de realisatiefase.
2010: de taakstellende rijksbijdrage is met
€ 12 mln verhoogd ten behoeve van de
regionale infrastructuur binnen deze
greenport.
2011: op 5 juli 2010 is voor het project
Boomawatering een langere realisatietermijn tot december 2014 afgesproken.

Uitvoering Voor de Overbuurtsepolder is een
PPS-ontwikkelingsmaatschappij operationeel. In het project Waalblok/4B waterproject
werkt de gemeente Westland nauw samen
met de gevestigde tuinbouwondernemers,
wat uiteindelijk zal leiden tot een gietwaterbedrijf. Beleidsverantwoordelijkheid voor de
greenports ligt bij EL&I. Voor de uitvoering ligt
de verantwoordelijkheid bij provincie,
gemeenten en andere betrokkenen.

Planning
Start realisatie: 2008/2010
Oplevering: 2011/2014

MIRT Projectenboek 2012 | 200

Mooi en Vitaal Delfland

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidvleugel
Integrale
gebiedsopgaven
EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• •
•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Herstructurering van de greenport
Westland-Oostland is nodig om de gebiedsinrichting (verkaveling en infrastructuur)
adequaat te laten aansluiten op de ontwikkeling van de tuinbouwsector. In deze stedelijke
regio is er tevens een tekort aan robuuste
groenstructuren en aan groene verbindingen
naar de kust en het Groene Hart. Via efficiënt
ruimtegebruik zijn andere functies (groen en
waterberging) in te passen waarbij het netto
tuinbouwareaal gelijk blijft en de duurzaamheid van de sector glastuinbouw sterk
verbeterd wordt.
Oplossing Integrale gebiedsontwikkeling in
twee deelprojecten, Poelzone (Westland) en
Oostland-Groenzone. In deze gebieden
worden de gewenste groene-blauwe
verbindingen gerealiseerd. Met behulp van
collectieve infrastructuur kan de tuinbouw
optimaler en duurzamer produceren.
Planning
Start realisatie: 2010
Oplevering: 2014-2015 (door economische
crisis waarschijnlijk later)
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 34,9
mln uit het Nota Ruimtebudget (waarvan
€ 18,0 mln voor het deelgebied WestlandPoelzone en € 16,9 mln voor het deelgebied
Oostland-Groenzone).

voormalige minister van VROM als Nota
Ruimte verkenningsproject heeft genoemd in
haar brief daarover aan de Tweede Kamer (TK
29435, nr 192). Mooi en Vitaal Delfland was
eveneens onderdeel van twee Randstad
Urgent projecten, te weten Mooi en Vitaal
Delfland en Transitie Greenports. In de
ingestelde Hof van Delfland Raad (RU Mooi
en Vitaal Delfland) heeft de voormalige
minister van LNV namens het Rijk met de
andere overheden de groene verbindingen/
uitlopers van het Midden Delfland gebied als
essentieel benoemd voor het functioneren
van het groengebied in dit deel van de
Randstad. De uitvoeringsovereenkomsten
(inclusief financiële bijdragen) van de
provincie en van uitvoeringsorganisaties
kregen eind 2010 hun beslag.

2010: het project is in maart 2009
overgegaan van de verkenningsfase naar
de planstudiefase.
2011: in oktober 2010 heeft het Kabinet
Nota ruimte middelen toegekend en is het
project overgegaan naar de uitvoeringsfase.
2012: naar verwachting zal in het kader
van decentralisatie van het ILG de
uitvoering van dit Nota Ruimte project in
zijn geheel worden overgedragen aan de
provincie Zuid-Holland.

Uitvoering Het tuinbouwbedrijfsleven alsook
PPS-organisaties als het Nieuwe Westland
participeren in het project. Woningbouw
alsook Ruimte-voor-ruimte maken onderdeel
uit van het project; de markt heeft invloed op
het tempo en de hoogte van een deel van het
beschikbaar komen van financiële middelen.
Voor Poelzone: gemeente Westland. Voor
Oostland-Groenzone: de gemeenten
Lansingerland en Pijnacker-Nootdorp en de
provincie Zuid-Holland (Groenzone).

Politiek/bestuurlijk Het project Mooi en
Vitaal Delfland is een van de projecten die de
MIRT Projectenboek 2012 | 201

202 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Zuidwestelijke Delta | 5
Visie
Specifieke regionale thema’s
Prioritaire gebiedsopgaven
Overige gebiedsopgaven
MIRT Onderzoeken
Kaarten
Project- en programmabladen

Visie
Algemene ontwikkelrichting
Redenerend vanuit de duurzaamheidsdriehoek (people, planet,
profit) is duidelijk wat de kapitalen van Zeeland zijn: grote
ecologische waarden, economische potenties door enerzijds diep
vaarwater, anderzijds toeristische aantrekkingskracht door
stranden, cultuur en cultuurhistorie. Tenslotte biedt Zeeland een
prettig woon- en leefmilieu voor de mensen die er wonen, werken
en recreëren. Tegelijkertijd staan deze kapitalen onder druk. Voor
de gehele Zuidwestelijke Delta ligt er een grote klimaatopgave: het
garanderen van de waterveiligheid – ook voor de Randstad – in
relatie tot de zeespiegelstijging en extreem hoge rivierafvoeren. De
natte natuurwaarden staan onder druk door een gebrek aan
estuariene (getijden)dynamiek.
Binnen Zeeland staan de landschappelijke waarden onder druk
door de dreiging van doorgaand noord-zuid georiënteerd (vracht)
verkeer over de weg. De effecten daarvan zijn breder dan alleen de
directe omgeving van de infrastructuur: de belevingswaarde – ook
voor toeristen – van Zeeland wordt daarmee aangetast.

Specifieke regionale thema’s
De thema’s in de gezamenlijke aanpak van Rijk en provincie zijn:
een duurzame en veilige Delta, havens en bedrijvigheid, energie,
verstedelijking & demografie, recreatie/toerisme & cultuur en
tenslotte natuur & landschap. Daarbinnen bepalen Rijk en regio
hun prioriteiten.

De zeehavens liggen strategisch en aan diep vaarwater, maar de
spoorverbinding naar het zuiden is niet optimaal en in een aantal
sluizencomplexen tekenen zich capaciteitsproblemen voor de
binnenvaart af. De voorziene grensoverschrijdende projecten, zoals
Seine Nord, versterken dit proces. Tegelijkertijd bieden dergelijke
projecten economische kansen voor de regio, doordat ze een
tegenwicht kunnen bieden aan de optredende bevolkingskrimp in
met name Zeeuws-Vlaanderen. De gevolgen van de bevolkingskrimp en de veranderende bevolkingssamenstelling zullen hun
stempel drukken op Zeeland, met vraagstukken rond het draagvlak
voor voorzieningen, ontwikkelingen op de arbeidsmarkt en op de
woningmarkt. De visie op de toekomst van de Zuidwestelijke Delta
is inmiddels door de gezamenlijke overheden vastgelegd in het
rapport Dynamische Delta 2020-2040 als afsluiting van de MIRT
Verkenning Antwerpen-Rotterdam (MIRT-VAR). Bij de verdere
uitwerking en doorvertaling van de opgaven zal vanuit de principes
van het duurzaamheidsdenken gewerkt worden: voorkomen dat
ontwikkelingen in het ene kapitaal ten koste gaan van de andere
kapitalen en zoeken naar synergie.

Prioritaire gebiedsopgaven
In de Gebiedsagenda Zuidwestelijke Delta zijn diverse integrale
gebiedsopgaven benoemd. Zoals eerder aangegeven decentraliseert
het Rijk taken. In dit kader zijn in de Ontwerp Structuurvisie
opgaven van nationaal belang scherper benoemd en keuzes
gemaakt. Dit zal een doorwerking moeten krijgen in een actualisatie van de gebiedsagenda. Vooruitlopend hierop zijn, naar de
MIRT Projectenboek 2012 | 203

mening van het Rijk, de integrale gebiedsopgave Deltawateren en
Zeeuws havengebied prioritair. Daarnaast hecht het Rijk aan het
uitvoeren van de MIRT VAR-afspraken voor het faciliteren van de
ontwikkeling van ‘de logistieke Delta’ (Ontwikkelingsschets 2010
Schelde-estuarium i.s.m. Vlaamse Gewest).

Deltawateren
Het borgen van de waterveiligheid en -kwaliteit, van voldoende
zoetwater en het herstel van de estuariene dynamiek als drager voor
een duurzaam water- en ecosysteem zijn voor het Rijk van belang.
Door de uitvoering van de Deltawerken is voor de korte en
middellange termijn de waterveiligheid in de Zuidwestelijke Delta
redelijk op orde. Hierdoor zijn echter veel geïsoleerde waterbekkens (Volkerak-Zoommeer, Grevelingen, Hollandsch Diep/
Haringvliet) ontstaan, waardoor de getijdendynamiek en zoutzoetovergangen grotendeels zijn weggevallen. Het gevolg hiervan is
dat natuurlijke processen zijn verstoord, de waterkwaliteit is
verslechterd en dat de economische potentie van het gebied in de
zin van recreatie en toerisme, (schelpdier)visserij en duurzame
energie (getijde-energie) onvoldoende wordt benut. De uitdaging
voor de Zuidwestelijke Delta is daarom herstel van het evenwicht
tussen ecologie, economie en veiligheid, in een klimaatbestendige
en veilige, economisch vitale en ecologisch veerkrachtige delta.
Ter ontlasting van Rijnmond en de Drechtsteden krijgt het
Volkerak- Zoommeer een belangrijke waterbergende functie in
geval van extreem hoge rivierafvoer. Aankoppeling van de
Grevelingen wordt nader bestudeerd, waarbij onder meer gekeken
wordt naar kansen die dit biedt voor een getijdencentrale in de
Brouwersdam.
204 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Bij de Ooster- en Westerschelde spelen spanningen tussen
economie, recreatie, natuur, toegankelijkheid en veiligheid.
De Ooster- en Westerschelde kennen ook opgaven op het gebied
van natuur en landschap, zoals herstel en behoud van de bestaande
natuur (Natura 2000), plus het ontwikkelen van nieuwe natuur.
Deze opgave dient ook ten goede te komen van het Nationale Park
Oosterschelde. Voor de Westerschelde geldt een natuurherstel­
opgave. Bij dit alles moet er ook ruimte zijn voor recreatievaart,
binnenvaart en zeevaart; bij de sluizencomplexen van Volkerak,
Krammer en Kreekrak valt de wateropgave samen met dreigende
belemmeringen voor de binnenvaart vanwege capaciteit.

Zeeuws havengebied
De Westerscheldehavens van Terneuzen (Kanaalzone) en Vlissingen
zijn zeehavens van nationaal belang. Goede toegang vanuit zee én
land is essentieel voor het benutten van de economische potentie
van de Zuidwestelijke Delta. Centraal staat de bereikbaarheid van de
binnenvaart en aansluiting op het Trans-Europese transport­netwerk.
De mogelijke en geplande investeringen in de sluis bij Terneuzen,
de Sluiskiltunnel, de N62 en de Seine-Scheldeverbinding dragen bij
aan het concept Logistieke Delta. Binnen de havengebieden liggen
kansen voor logistiek, chemie (Biobased Economy) water en
energie. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij het Topsectoren­
beleid. Naast optimale multimodale achterlandverbindingen(N62/
A58, spoor en congestievrije sluizen) zijn een duurzaam bedrijventerreinbeleid, stimulering van de binnenvaart en containerisatie de
opgaven voor het zeehavengebied, waarbij onder meer bedrijven in

de haven verder integreren door meer gebruik te maken van elkaars
(rest-)producten (biopark Terneuzen).

Overige gebiedsopgaven
Kustzone
De opgaven voor de Kustzone zijn waterveiligheid, kwaliteitsverbetering van de kustrecreatie, het verbreden van het toeristisch
perspectief en het versterken van cultuurhistorische elementen.
Het strand en de duinen zijn in de eerste plaats een natuurlijke
verdediging tegen overstromingen. Om het veiligheidsniveau op
orde te houden is er voor gekozen om de zandige kust te laten
meegroeien met de zee door middel van zandsuppleties. Om mee te
kunnen groeien met de zeespiegelstijging is een groter suppletie­
volume dan nu nodig. Waterkeringen zijn niet alleen belangrijk als
kustverdediging, maar hebben ook grote ecologische en recreatieve
waarde. Cultuurhistorische elementen, zoals paalhoofden, nollen
en havens geven de waterkering een specifiek karakter. Kustplaatsen
hebben daardoor ieder een eigen karakter. Recreatie en toerisme in
de kustzone vormen een belangrijke pijler onder de Zeeuwse

economie. De provincie Zeeland streeft naar groei van deze sector.
Bereikbaarheid is daarvoor een belangrijke voorwaarde. Bij de
ruimtelijke ontwikkeling in de kustzone moet nu al rekening
worden gehouden met klimaatveranderingen die naar verwachting
op een termijn van 200 jaar kunnen optreden; de zeewering moet
op sterkte worden gehouden. Een integrale benadering levert
kansen voor synergie tussen kustversterking, toeristische kwaliteit,
economische kwaliteit en natuurversterking.

Stedennetwerk Z4
In het Stedennetwerk Z4 (Goes, Middelburg, Terneuzen en
Vlissingen) wordt concentratie van verstedelijking en (boven)
regionale voorzieningen nagestreefd. Zowel ten aanzien van
woon- als werklocaties wordt de SER-ladder (ook wel ‘voorkeursvolgorde duurzame verstedelijking’ genoemd) gehanteerd en wordt
herstructurering gestimuleerd. Bij de beschreven verstedelijkingsen economische opgaven moet nadrukkelijk een relatie worden
gelegd met de demografische ontwikkelingen, zowel in de vorm van
(omgaan met) plaatselijke krimp als de afname van de beroepsbevolking wegens vergrijzing (arbeidsmarktbeleid en onderwijs).

MIRT Onderzoeken
Naam

Aanleiding en doel

Planning

Betrokkenen

Deltaprogramma
Zuidwestelijke
Delta

In verband met verwachting van hogere
zeespiegel en toenemende extremen (hoog en
laag) in rivierafvoeren ontwikkelen van een
lange termijn strategie voor de Zuidwestelijke
Delta om een veilig, veerkrachtig en vitaal
gebied te blijven ontwikkelen.

2012 M
 ogelijke
strategieën
2013 K
 ansrijke
strategieën
2014 V
 oorkeurstrategie
(input voor
deltabeslissing
Waterveiligheid
en RijnMaasdelta)

IenM, EL&I, provincies, gemeenten
en, waterschappen, maatschappelijke organisaties, deltacommissaris

Integrale gebiedsontwikkeling
zuidwestkust
Walcheren

Anticiperen op gevolgen klimaatverandering
voor de veiligheid en de kansen voor de
ruimtelijke kwaliteit in het gebied. Inzicht
krijgen in integrale combinaties voor
ruimtelijke ontwikkelingen en toekomstige
kustversterking in het gebied tussen
Westkapelle en Vlissingen.

Plan van aanpak in
bestuurlijk overleg
MIRT najaar 2010.

Provincie Zeeland (trekker),
IenM, gemeenten Veere en
Vlissingen

Tussenresultaat najaar
2011, onderzoek
gereed najaar 2012

MIRT Projectenboek 2012 | 205

Economie

Woningbouw

Havenontwikkeling

Intensivering / Transformatie

Nieuwe bedrijvigheid

Extensivering

Bereikbaarheid
Planstudie
Hoofd- en onderliggend wegennet

Herstructurering en transformatie

Waterwegen

bedrijvigheid

Sluizen

Recreatie en toerisme > water
Recreatie en toerisme > kust

Onderzoek en overige maatregelen
Spoor
Hoofd- en onderliggend wegennet
Overig
Verbeteren verkeersveiligheid
Bestaand
Spoor
Hoofdwegennet
Onderliggend wegennet

Natuur & Landschap

Duurzaamheid & Klimaatbestendigheid\

Algemeen

Nationaal Landschap

Waterveiligheid > zwakke schakels

Prioritaire gebiedsopgaven

Nationaal Park

Waterveiligheid > waarborgen primaire

Overige gebiedsopgaven

Snelwegpanorama’s

veiligheid

Grens landsdeel

Versterken cultuurhistorische

Waterveiligheid > piekafvoer

elementen

Watergerelateerde gebiedsontwikkeling
Peilbeheer en waterkwaliteit

Groenblauwe structuren

Duurzame energie

Groenblauwe assen

Zeewaartse waterveiligheid

Groenverbindingen > stad-land

Zandhonger
Duinen

206 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Opgaven Zuidwestelijke Delta | 5

Deltawateren

Kustzone

Stedelijke regio
Z4

Zeeuws
Havengebied

MIRT Projectenboek 2012 | 207

3)
4)
5)

VERKENNING	pag
Capaciteit Volkeraksluizen
219
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen in de RijnScheldeverbinding
220
Grensoverschrijdende verkenning Gent-Terneuzen
221
Verkenning Grevelingen
212
Zandhonger Oosterschelde
210

6)
7)

PLANSTUDIE
N61 Hoek-Schoondijke
Volkerak Zoommeer

1)
2)

REALISATIE
Herstel Steenbekledingen Oosterschelde en
Westerschelde
9) N62 Kanaalkruising Sluiskil
10) Natuurcompensatieproject Perkpolder
11) Sloelijn + Geluidsmaatregelen Zeeuwse Lijn
12) Verruiming vaargeul Westerschelde

PAG
216
213
PAG

8)

211
218
214
217
215

Beheer & Onderhoud	pag
13) Kanaal Gent-Terneuzen (baggeren en oevers)
222
14) Rotterdam-België/Zeeland (renovatie o.a.
Volkeraksluizen en baggeren)
223

208 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Projecten Zuidwestelijke Delta | 5

4P
1/14 !2

»

14

8

»

!2

8

5

14

P

7

8
14

11

!2

2!

6

8

14

10P
8

3

»

8

12

»

»

14

9

13

0

wegen
spoor / OV
vaarwegen
sluis
ligplaats
waterbeheer / natte natuur

MIRT Projectenboek 2012 | 209

20 km

Zandhonger Oosterschelde

Opgave Zoals destijds voorzien stroomt er
sinds de aanleg van de Oosterscheldewerken
minder water in en uit de Oosterschelde.
Omdat de getijdengeulen te groot zijn voor de
kleinere hoeveelheid water stroomt het
langzamer dan voorheen en heeft onvoldoende kracht om sediment te verplaatsen
van de geulen naar het intergetijdengebied.
De afbrekende krachten werken nog wel,
maar de opbouwende krachten niet. Dit
proces staat bekend als ‘zandhonger’ en heeft
een negatieve invloed op de waterveiligheid,
op gebruiksfuncties en op de natuurwaarden
van dit als Natura 2000 aangewezen gebied.
De erosie van de platen, slikken en schorren
heeft effect op de golfaanval op de dijken en
daarmee op de levensduur ervan.
Momenteel erodeert zo’n 50 hectare
intergetijdengebied per jaar. De verwachting
is dat dit verdubbelt tot 100 hectare per jaar,
met als gevolg dat rond 2050 nog maar de
helft is overgebleven van de huidige 10.000
hectare intergetijdegebied en in 2100 nog
maar 1500 hectare. Deze erosie heeft
negatieve gevolgen voor de getijdennatuur,
terwijl de stormvloedkering in de
Oosterschelde juist was bedoeld ter behoud
van deze natuur.

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterkeren
IenM
Verkenning

Planning De verkenning is in 2007 gestart om
inzicht te krijgen in de effecten van de
handhaving van huidig beleid (= niets doen)
en de mogelijke beheersmaatregelen voor de
aanpak van de zandhonger. Onderdeel van de
verkenning is het doen van proeven (o.a. een
proefsuppletie) om te testen of de maatregelen effectief zijn. In 2009 is een onderzoek
gestart naar bandbreedte van de beheersmaatregelen door een aantal toekomstbeelden te ontwikkelen met verschillende
ambities, variërend van ‘maximaal ingrijpen’
(zandhonger stillen) tot ‘niets doen’. Van deze
toekomstbeelden worden de vereiste
investeringen en baten (in termen van
veiligheid en natuurbehoud) berekend. De
verwachting is dat de verkenningsfase in 2013
zal zijn afgerond.
Betrokkenen Het ministerie van IenM voert
de verkenning samen met EL&I uit, met
betrokkenheid van onder meer de stuurgroep
Zuidwestelijke Delta en het Nationaal Park
Oosterschelde.

MIRT Projectenboek 2012 | 210

Herstel steenbekledingen
Oosterschelde en Westerschelde

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterkeren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave In 1996 werd, op grond van nieuwe
inzichten, geconstateerd dat een groot deel
van de dijkbekledingen van gezette steen niet
voldoet aan de in de Wet op de waterkering
gestelde veiligheidsnormen. Dit bleek na
uitvoering van een globale landelijke
inventarisatie van dijkbekledingen van
gezette steen.
Oplossing Naar aanleiding van het besluit
van de minister om zo snel mogelijk te starten
is het projectbureau Zeeweringen opgericht,
dat sinds 1997 werkt aan verbetering van de
meest onveilige vakken in Zeeland. Er is
begonnen in de Westerschelde, waarbij
gaande het project meer inzicht is verkregen
in de problematiek. Een nadere inventarisatie
heeft plaatsgevonden aan de hand van de
uitkomst van de (vijfjaarlijkse) toetsing op
grond van de Wet op de waterkering in 2001.
Hierover is in februari 2003 aan de Tweede
Kamer gerapporteerd. Op basis van deze
rapportage is een inventarisatie van de uit te
voeren werken in de Oosterschelde gemaakt.
Hieruit is gebleken dat circa 173 km steenbekleding in de Oosterschelde verbeterd moet
worden. Totaal wordt ca. 315 km hersteld
langs de Ooster- en Westerschelde.

Financiën Taakstellend budget: € 836 mln.
Dit budget is opgenomen onder
‘Dijkversterking en Herstel steenbekleding’.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: de
volgorde van de verbeteringswerken is
vastgesteld volgens IBOS (Integrale
Beoordeling Oosterschelde). Dit is gerelateerd
aan de evenredige verdeling van de natuurbelasting. Dit is gebeurd in overleg met
betrokken waterschappen en provincies.
Hierbij spelen ook andere criteria een rol dan
de in dit project spelende technische criteria.
Gedacht kan worden aan financiële,
organisatorische en bestuurlijke aspecten.
Ook het feit dat de Oosterschelde aangewezen is als ‘Nationaal Park’ zal invloed hebben
op de uitvoering van deze werken.

2007: de projecten ‘Herstel steenbekledingen Oosterschelde’ en ‘Herstel
steenbekledingen Westerschelde’
bevinden zich allebei in de realisatiefase.
Deze zijn derhalve samengevoegd.
De projectkosten zijn aangepast vanwege
aanbestedingsresultaten (€ -2 mln).
2011: projectraming is neerwaarts
bijgesteld op basis van gerealiseerde en
verwachte aanbestedingsresultaten
(€ -73 mln).
2012: het taakstellend budget is met € 48
mln verlaagd als gevolg van een aanbestedingsmeevaller en met € 3 mln verhoogd
voor de uitvoering van de pilot
Veiligheidsbuffer Oesterdam. De
projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 43 mln).

Planning Oplevering: 2015

MIRT Projectenboek 2012 | 211

Verkenning Grevelingen

Opgave De ecologische toestand van het
Grevelingenmeer is de laatste decennia verder
achteruit gegaan. Zo is er onder andere sprake
van zuurstofloosheid, afname van vogels,
verdwenen zeegras, overmatige algenbloei,
afstervende zeesla (stankoverlast), afname
van mossels en oesters en verruiging van de
oevers.

(Rijnmond-Drechtsteden) nodig is om
rivierwater tijdelijk te bergen op het VolkerakZoommeer en de Grevelingen. Voor de
ruimtelijk-economische impact van deze
MIRT-verkenning wordt een Grevelingenvisie
opgesteld. Deze visie past binnen de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
(concept).

In de eerste fase van de verkenning is conform
de SNIP systematiek onderzocht op welke
wijze de waterkwaliteit van de Grevelingen
zou kunnen worden verbeterd en welke
mogelijkheden dat zou bieden voor waterberging, duurzame energie en de realisatie van
een schutsluis. Op basis van de conclusies van
deze eerste fase is besloten om de verkenning
voort te zetten conform de MIRT systematiek.

Planning Startbeslissing MIRT Verkenning
Grevelingen: 11 november 2009.
Voorkeursbeslissing: is gekoppeld aan de
integrale besluitvorming in 2012 over de
toekomst van de Grevelingen en het
Volkerak-Zoommeer.

Oplossingen die worden betrokken bij de
verkenning zijn onder andere het vergroten
van de uitwisseling met de Noordzee door
middel van een nieuw doorlaatmiddel in de
Brouwersdam. Dit nieuwe doorlaatmiddel,
met herstel van beperkt getij, biedt daarbij
kansen voor klimaatveiligheid, waterkwaliteit,
duurzame energie, innovatie, regionaaleconomische (toeristische) gebiedsontwikkeling en getijdennatuur. Er is een mogelijkheid
om de doorlaat te combineren met een
getijdencentrale, waardoor op een innovatieve wijze duurzame energie opgewekt kan
worden. Ook wordt onderzocht of deze
centrale omgekeerd als pomp gebruikt kan
worden, indien het uit oogpunt van veiligheid

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterbeheren
IenM
Verkenning

Betrokkenen Op grond van de conclusie van
de eerste fase van de verkenning hebben
rijksoverheid, provincies, gemeenten, het
Schap de Grevelingen, marktpartijen en
maatschappelijke organisaties zich verenigd
in de Alliantie Grevelingen. Deze Alliantie
heeft zich tot doel gesteld om via deze
verkenning de kansen voor kwaliteitsverbetering in, op en rond de Grevelingen nader te
onderzoeken.

MIRT Projectenboek 2012 | 212

Volkerak Zoommeer

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterbeheren
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Vanaf begin jaren ‘90 wordt in de
zomer overmatige blauwalgenbloei
aangetroffen in het Volkerak Zoommeer
(VZM). De oorzaak is een combinatie van
hoge nutriëntenconcentraties en de lange
verblijftijd daarvan in het water. Dit leidt tot
veel overlast voor verschillende gebruiksfuncties. Vanuit de scheepvaartfunctie zijn de
Volkeraksluizen een potentieel capaciteitsknelpunt (zie desbetreffende projectblad).
Oplossing In de periode 2005-2011 is een
planstudie/MER uitgevoerd naar de verbetering van de waterkwaliteit (m.n. terugdringen
van blauwalgenbloei). Er zijn twee alternatieven onderzocht: het zoete en het zoute
alternatief. Uit de planstudie blijkt dat alleen
het zoute alternatief op korte termijn effectief
is. Hierbij wordt water uit de Oosterschelde
gebruikt om door te spoelen, gecombineerd
met beperkte getijdendynamiek op het meer.
De zoutdoordringing door de sluizen naar
aangrenzende zoete wateren zal d.m.v.
innovatieve tech­nieken zoveel mogelijk
beperkt moeten worden.
Planning
Voorkeursbeslissing: 2009
Projectbeslissing: medio 2012
Start realisatie: pm
Uitvoering gereed: pm

doorlaatmiddel, het voorkomen van
zoutin­dringing in de Volkeraksluizen,
maatregelen in het benedenrivierengebied en
een alternatieve zoetwateraanvoer. Een
praktijkproef naar bestrijding zoutlek
Volkeraksluizen is geslaagd, alleen zijn de
resterende chloridegehalten bij de inlaatpunten hoger dan voorzien. Bekeken wordt welke
extra maatregelen kunnen worden ingezet
om de zoutlek nog verder te verlagen.
Deze kunnen gecombineerd worden met de
uitbreiding van de schutcapaciteit van de
Volkeraksluizen, waarvoor een MIRT
verkenning loopt.
Politiek/bestuurlijk In juni 2009 heeft de
stuurgroep Zuidwestelijke Delta een advies
uitgebracht aan de staatssecretaris van IenM
en de minister van EL&I over hoe de
zoetwatervoorziening bij een zout VZM zo
goed mogelijk geregeld kan worden. Dit
advies is voor een belangrijk deel overgenomen in het Nationaal Waterplan. De in het
advies voorgestelde maatregelen worden in
2010 en 2011 verder door Rijk, provincies en
waterschappen uitgewerkt in een projectnota,
die samen met het MER de onderbouwing
vormt een te nemen beslissing.

2008: door mogelijk extra maatregelen in
de infrastructuur wordt projectbesluit later
genomen en vertragen start realisatie en
oplevering.
2009: de maximale raming is verhoogd
tot € 250 mln als gevolg van de meest
duurzame oplossing (het zoute
alternatief).
2010: de stuurgroep Zuidwestelijke Delta
heeft advies uitgebracht. Een taakstellend
budget is nog niet vastgesteld.
2012: de projectbeslissing is gekoppeld
aan de integrale besluitvorming in 2012
over de toekomst van het VolkerakZoommeer en de Grevelingen.

Financiën Een taakstellend budget is nog niet
vastgesteld. In zijn maximale omvang omvat
het project de financiering van een nieuw
MIRT Projectenboek 2012 | 213

•
•
•

Natuurcompensatieproject Perkpolder

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterbeheren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•
•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het project Perkpolder kent een
tweeledige natuuropgave in de zin dat dit
project onderdeel uitmaakt van het natuurcompensatieprogramma voor de tweede
verruiming van de vaargeul in de
Westerschelde en het natuurherstelprogramma zoals opgenomen in het Verdrag
Ontwikkelingsschets 2010 Schelde-Estuarium
om te komen tot een duurzame balans tussen
de pijlers ‘Veiligheid’, ‘Toegankelijkheid’ en
‘Natuurlijkheid’ van het Schelde-estuarium.

Planning
Start realisatie: 2008
Oplevering: 2015

Oplossing Het projectresultaat bestaat uit
een nieuw buitendijks natuurgebied. Dit
wordt gerealiseerd door de zeedijken te
verleggen en bestaande aan te passen. Het
nieuwe, buitendijkse natuurgebied maakt
onderdeel uit van de gebiedsontwikkeling
Perkpolder.

Politiek/bestuurlijk
Het Natuurcompensatieproject Perkpolder is
vastgelegd in verdragen met het Vlaams
Gewest en in convenanten tussen Rijk en
regio.

Inpassing De gebiedsontwikkeling
Perkpolder combineert de natuurdoelstelling
met een sociaal-economische doelstelling. In
het plangebied (in totaal 200 ha) worden,
naast natuurontwikkeling, ook de functies
wonen en recreatie ontwikkeld. De gebiedsontwikkeling implementeert innovaties die
zijn ontwikkeld in het Europese project
ComCoast. Daarbij worden ontwikkelingen
voor de lange termijn waterveiligheid van het
gebied gecombineerd met meervoudig
ruimtegebruik en duurzame ontwikkeling van
functies als wonen, ondernemen en
recreëren.

Financiën Voor dit project is € 32 mln
gereserveerd ( incl. bijdrage provincie Zeeland
€3,3 mln, incl. bijdrage uit het Natuurpakket
Westerschelde €12 mln (ten laste van
begroting van EL&I)).
Voor de realisatie van het project is een
projectrekening geopend bij het Groenfonds.

2008: dit project is nieuw in de
realisatiefase.
2012: oplevering is vanwege de ingeschatte extra benodigde zettingstijd voor
de ondergrond van zeedijken en een
vertraging in de uitspraak van de Raad van
State t.a.v. het bestemmingsplan
Perkpolder verschoven naar 2015. De
projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 0,47 mln)

Uitvoering Onder regie van Rijkswaterstaat
heeft de Dienst Landelijk Gebied (DLG) de
verantwoordelijkheid voor de realisatie. DLG
zal het werk door middel van een E&C
contract op de markt zetten.

MIRT Projectenboek 2012 | 214

Verruiming vaargeul
Westerschelde

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Waterbeheren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De vaarweg naar Antwerpen is
onvoldoende diep voor de verwachte groei
van containerschepen. Een derde verruiming
van de vaargeul in het Schelde-estuarium
zorgt ervoor dat schepen met een diepgang
van 13,10 meter onafhankelijk van het getij
van en naar de haven van Antwerpen kunnen
varen. Hiervoor dienen twaalf ondiepe
gedeelten op Nederlands grondgebied en
twee op Vlaams grondgebied te worden
gebaggerd.
Oplossing De derde verruiming is onderdeel
van de Ontwikkelingsschets 2010 Scheldeestuarium. De verruiming van de vaargeul
(zowel op Vlaams als Nederlands grondgebied) wordt uitgevoerd en gefinancierd door
Vlaanderen. Voor verruiming van de vaargeul
op Nederlands grondgebied is de Tracéwet­
procedure gevolgd. Nederland financiert
maximaal € 31 mln op Nederlands grondgebied voor bijkomende werkzaamheden zoals
wrakkenberging, monitoring en eventuele
bijsturing van de bagger- en stortwerkzaamheden, kabels- en leidingbescherming,
geulwandverdediging en mogelijke herstelmaatregelen in de Westerschelde, waarbij niet
duidelijk is dat de noodzaak tot herstel
veroorzaakt wordt door de verruiming.
Planning
Projectbesluit (Tracébesluit): 2008
Start realisatie (Uitvoeringsbesluit): 2010
Oplevering verruiming vaargeul, incl.
wrakkenberging: 2010/2011

Uitvoering projectmonitoring: 2009-2020
Eerste evaluatie projectmonitoring: 2016

2008: het project is overgegaan van de
planstudiefase naar de realisatiefase.

Financiën De uitvoeringskosten voor de
verruiming van de vaargeul (raming € 240
mln) worden door de Vlaamse overheid
gedragen. Tussen Nederland en Vlaanderen is
afgesproken dat Nederland voor maximaal
€ 28 mln bijdraagt.

2010: in juli 2009 heeft de Raad van State
in een voorlopige uitspraak geoordeeld
dat met onvoldoende zekerheid is
vastgesteld dat de natuurlijke kenmerken
van het gebied niet zullen worden
aangetast. Aangezien de Raad van State
begin 2010 een definitieve uitspraak zal
doen, is nog niet duidelijk of deze
voorlopige uitspraak gevolgen heeft voor
de mijlpalen.

Politiek/bestuurlijk Op 11 maart 2005 is
door Vlaanderen en Nederland het derde
Memorandum van Overeenstemming
getekend, waarmee ook de Ontwikkelings­
schets 2010 Schelde-estuarium werd
vastgesteld. Over uitvoering van de
Ontwikkelingsschets is op 21 december 2005
in Middelburg door Vlaanderen en Nederland
een verdrag ondertekend, als onderdeel van
in totaal vier Scheldeverdragen. Deze
verdragen zijn in februari 2007 door het
Vlaamse Parlement goedgekeurd. De Tweede
Kamer is hier eind 2007 mee akkoord gegaan
en de Eerste Kamer in juli 2008. Daarna is het
Tracébesluit voor de vaarwegverruiming
genomen. In 2009 zijn de uitvoeringsbesluiten genomen. Tegen Tracébesluit en
uitvoeringsbesluiten is beroep aangetekend
bij de RvS. Op 13 januari 2010 is door de RvS
uitspraak gedaan in de beroepsprocedure,
waarbij alle beroepen zijn afgewezen. De
derde verruiming is februari 2010 van start
gegaan en december 2010 afgerond.

2011: op 13 januari 2010 is door de Raad
van State uitspraak gedaan in de
beroepsprocedure, waarbij alle beroepen
zijn afgewezen. Hiermee is de realisatie in
februari 2010 van start gegaan.
2012: de daadwerkelijk verruiming van de
vaargeul, inclusief wrakberging, is
december 2010 afgerond. De monitoring
van de morfologische en ecologische
effecten van deze verruiming is in volle
gang. Er zijn vooralsnog geen aanvullende
werkzaamheden nodig geweest.
De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 3 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 215

•

N61 Hoek-Schoondijke

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• • • •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De verkeersveiligheid is op deze
enkelbaansweg in het geding door de vele
erfaansluitingen, het ontbreken van een
scheiding van snel en langzaam verkeer en het
ontbreken van een fysieke middenscheiding.
Daarnaast is er in de kern van Schoondijke
sprake van een leefbaarheidsprobleem,
omdat de N61 door de kern loopt.
Oplossing Er wordt uitgegaan van een 100
km/h weg met 2x2 rijstroken tussen Hoek en
Biervliet, een 100 km/h weg met 2x1
rijstroken tussen Biervliet en Schoondijke, een
halve omleiding bij Schoondijke, parallelwegen voor bestemmings- en landbouwverkeer
aan beide zijden van de weg, en een vrijliggend fietspad ten noorden van de weg. Er
komen 6 rotondes en 5 fietstunnels. Ter
hoogte van de Braakman krijgt de weg een
2x1-profiel.
Planning
Tracébesluit: 2011
Start realisatie: 2012
Openstelling: 2014
Financiën Taakstellend budget: € 115 mln
(incl. € 8 mln Grondbank en excl. € 3 mln
MJPO-budget).

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: eind 1998
is met de provincie Zeeland afgesproken dat
de N61, als onderdeel van een groter pakket,
zal worden gerealiseerd in de periode
2007-2010.
In de afgelopen jaren heeft het project, met
name als gevolg van procedurele problemen,
vertraging opgelopen. Inmiddels is de N61
opgenomen in de Crisis- en Herstelwet.

2007: als gevolg van het nader luchtonderzoek wordt de oplevering met 1 jaar
vertraagd.
2008: als gevolg van vertraging in het
luchtonderzoek moesten verkeersprognoses geactualiseerd worden. Hierdoor
wordt de oplevering met 1 jaar vertraagd.
2009: als gevolg van nieuwe jurisprudentie is besloten een aanvullend MER te
publiceren. Het project is tevens vertraagd
als gevolg van landelijke
luchtproblematiek.
2010: het opstellen van het aanvullende
MER heeft geleid tot vertraging van de
besluitvorming.
2011: herziening standpunt september
2009. Het OTB is in juni 2010 vastgesteld.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 22 mln). Het Tracébesluit
is in februari 2011 vastgesteld en in maart
gepubliceerd. Start aanbestedingsprocedure in 2011.

MIRT Projectenboek 2012 | 216

•

Sloelijn + Geluidsmaatregelen
Zeeuwse Lijn

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • • •
•
•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het niet geëlektrificeerd zijn van de
huidige Sloelijn levert een veiligheidsprobleem op in Roosendaal. Op dit moment
moeten de treinen uit het Sloegebied van
locomotief wisselen in Roosendaal, omdat de
Sloelijn niet geëlektrificeerd is en de treinen
verder met een e-locomotief gereden dienen
te worden (onder andere vanwege de vereiste
snelheid). Omdat een deel van de goederentreinen uit het Sloegebied lpg vervoert, is de
risicocontour rondom het goederenemplacement in Roosendaal groot. Bovendien valt de
contour over bestaande functies en over
gebieden die Roosendaal graag wil ontwikkelen heen. Het huidige tracé voldoet verder
niet aan de huidige milieu-eisen (geluid en
stankoverlast).
Oplossing Uitgevoerd is een nieuwe Sloelijn,
enkele kilometers naar het westen, conform
alternatief 2 uit de trajectnota. Tevens worden
er (aanvullende) inpassingmaatregelen voor
geluid op het traject Vlissingen-Roosendaal
(Zeeuwse lijn) getroffen.
Planning
Tracébesluit: 2004
Start realisatie: 2004
In gebruik: 2008
Oplevering: Sloelijn niet geëlektrificeerd: 2008
Elektrificatie Sloelijn: 2009
Nieuw Besluit geluidsmaatregelen Zeeuwse
Lijn: 2010
Oplevering Geluidsmaatregelen Zeeuwse Lijn:
2013

Financiën Taakstellend budget: € 18 mln
Betreft alleen het budget voor de geluidsmaatregelen op de Zeeuwse Lijn. Sloelijn is
opgeleverd en gerealiseerde uitgaven zijn uit
het budget gehaald.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: overeenkomst tussen Zeeland Seaports, N.V.
Westerscheldetunnel en Verkeer en
Waterstaat.
Uitvoering De bouw van het deelproject
Sloelijn is als een Design- en Constructcontract (D&C-contract) op de markt gezet.
De geluidsmaatregelen Zeeuwse lijn worden
op onderdelen zowel traditioneel als via een
D&C-contract aanbesteed.
Het project Sloelijn is in 2010 gereed
gekomen. Het deelproject geluidsmaat­
regelen Zeeuwse lijn is in uitvoering.

2008: door opruiming van explosieven bij
kruising A58 heeft project enige vertraging
opgelopen en zijn de kosten gestegen. Het
taakstellend budget is inclusief BTW.
2009: indienststelling Sloelijn (nog niet
geëlektrificeerd) op oktober 2008.
Elektrificatie Sloelijn gereed in maart 2009.
2010: het budget is verlaagd als gevolg
van het verwerken van een aanbestedingsmeevaller van € 1.7 mln voor de
Zeeuwse Lijn. Door herberekening van de
geluidsmaatregelen van de Zeeuwse Lijn
en uitvoering van geluidsmaatregelen in
de gemeente Goes is vertraging ontstaan.
2011: de aangepaste geluidsmaatregelen
op de Zeeuwse lijn zijn op verzoek van de
Raad van State opnieuw beoordeeld en
berekend. De hieruit volgende aanvullende maatregelen zijn in het nieuwe
saneringsprogramma opgenomen. De
uitvoeringsperiode van dit deelproject is
hierdoor verlengd.
2012: de Sloelijn is opgeleverd en de
gerealiseerde uitgaven zijn derhalve uit het
projectbudget gehaald. Nieuw Besluit
geluidsmaatregelen ligt ter inzage en
aanvullende werkzaamheden zullen na
behandeling van zienswijzen worden
gestart. Oplevering van alle aanvullende
werkzaamheden is door deze procedure
verlengd.
MIRT Projectenboek 2012 | 217

N62 Kanaalkruising Sluiskil

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Regionale/lokale
infrastructuur
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

•

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige brug over het kanaal
Gent-Terneuzen staat vele malen per dag
open ten behoeve van het scheepvaartverkeer. Dit leidt tot een slechte afwikkeling van
het autoverkeer met als gevolg wachttijdverliezen, sluipverkeer en plaatselijke hinder. Na
de openstelling van de Westerscheldetunnel
is de druk van het autoverkeer op de brug
verder toegenomen.
Oplossing Aanleg van een tunnel onder het
kanaal, ten zuiden van de huidige brug
Sluiskil.
Planning
Gunning: 2010
Start realisatie: 2011
Openstelling tunnel: 2015
Financiën Rijksbijdrage verhoogd naar
€ 140 mln in verband met indexering (prijspeil
31 oktober 2010). De middelen worden via
het regionale Mobiliteitsfonds van de
provincie Zeeland ter beschikking gesteld. In
een intentieverklaring tussen het Rijk en de
provincie Zeeland is een rijksbijdrage
vastgelegd. In 2008 zijn de totale kosten
geraamd op € 275 mln. Tijdens het bestuurlijk
overleg MIRT najaar 2008 is afgesproken dat
IenM hieraan € 137,5 mln (prijspeil 2008)
bijdraagt en de provincie Zeeland € 113,5 mln
(prijspeil 2008). IenM draagt tevens zorg voor
de inning van de bijdrage van het Vlaamse
Gewest van € 24 mln (prijspeil 2006). Bij de

gunning in oktober 2010 is € 7,3 mln extra
aan rijksbijdrage gereserveerd.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: met de
provincie is afgesproken dat de provincie de
planstudie trekt.
In november 2006 is een intentieverklaring
tussen de provincie Zeeland en het voormalig
ministerie van VenW gesloten, waarin de
voorgenomen financiering is opgenomen. In
2008 is afgesproken dat de provincie Zeeland
de kanaalkruising zal gaan aanleggen en in
mei 2009 is de financieringsovereenkomst
getekend, waarin de bijdragen vanuit IenM en
de provincie zijn vastgelegd.
Eind 2009 is ingestemd met de keuze van de
provincie om in de aanbestedingsprocedure
uit te gaan van alleen een boortunnel.
In oktober 2010 is de aanbestedingsprocedure voor de Sluiskiltunnel afgerond. Het
winnende ontwerp is een 200 m langere
tunnel dan het referfentieontwerp.

2008: onderzocht wordt een tunnel onder
het kanaal. Er is een intentieverklaring
(november 2006) afgesloten waarin de
voorgenomen financiering is opgenomen.
2009: planstudie is stilgelegd totdat de
regio de financiering rond gekregen heeft.
2010: de tracéwetprocedure is beëindigd
en de provincie Zeeland zal door middel
van een bestemmingsplanprocedure de
ruimtelijke inpassing van de
Kanaalkruising Sluiskil overnemen.
De financiering is rond en de provincie
Zeeland zal de kanaalkruising gaan
aanleggen.
2011: project is overgegaan van de
planstudiefase naar de realisatiefase.
2012: de openstelling van de tunnel is een
half jaar later dan gepland; dit komt door
de duur van de procedure van de
marktbenadering en gunning
(TK 2010-2011, 29296, nr. 18).

MIRT Projectenboek 2012 | 218

•
•
•

Capaciteit Volkeraksluizen

Opgave In de Nota Mobiliteit (NoMo) zijn de
Volkeraksluizen aangemerkt als potentieel
benuttingsknelpunt voor de scheepvaart in de
periode 2011-2020. De Volkeraksluizen zijn
het drukste en grootste sluizencomplex van
Europa. Ze zijn de schakel in de hoofdtransportassen die Rotterdam met de Schelde­
havens verbinden, en de Scheldehavens met
het Duitse achterland. Er is geen alternatieve
route op de Rijn Schelde corridor: alle
binnenvaartschepen passeren de Volkerak­
sluizen. De MIRT Verkenning komt voort uit
de Gebiedsagenda Zeeland 2010, met als
opgave o.a. het creëren van optimale
achterlandverbindingen en het stimuleren
van de binnenvaart. De binnenvaartroutes
dienen zo robuust te zijn, dat ook de
verwachte toename van het aantal binnenvaartbewegingen volwaardig kan worden
afgewikkeld. De opgave van de MIRT
Verkenning is het formuleren van een
voorkeursalternatief waarmee de Volkerak­
sluizen in de toekomst een veilige en vlotte
afwikkeling van de beroepsvaart kunnen
accommoderen. Deze opgave heeft
raakvlakken met andere in het gebied
voorgenomen ruimtelijke ontwikkelingen en
inrichtingsmaatregelen.
Het is van belang de besluitvorming over
toekomstige maatregelen voor de scheepvaart bij de Volkeraksluizen in de tijd zoveel
mogelijk gelijk te schakelen met de besluitvorming over de waterkwaliteit en de
waterberging (beide lopende MIRT
Planstudies). Deze MIRT Verkenning zal

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegen
IenM
Verkenning

daarom goed aansluiten en rekening houden
met andere relevante ontwikkelingen en
lopende besluitvormingstrajecten in het
gebied.
Planning Voorkeursbeslissing medio 2012.
Betrokkenen Het bestuurlijk overleg MIRT
voorjaar 2010 (Noord-Brabant) heeft
ingestemd met het nemen van de startbeslissing voor deze MIRT Verkenning door het Rijk.
De Stuurgroep Zuid-Westelijke Delta zal
fungeert als bestuurlijk platform.

MIRT Projectenboek 2012 | 219

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
in de Rijn-Scheldeverbinding

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegen
IenM
Verkenning

Opgave In het kader van de Nota Mobiliteit is
gesignaleerd dat er sprake is van een
potentieel knelpunt ten aanzien van het
aantal ligplaatsen op de RijnScheldeverbinding. Het gebrek aan ligplaatsen bemoeilijkt een goede logistieke
planning voor de binnenvaartondernemer in
verband met de internationale wet- en
regelgeving op het gebied van vaar- en
rusttijden. Daarnaast vergroot de ontoereikende ligplaatscapaciteit de kans op mogelijk
onveilig vaargedrag. Naast veiligheid in het
algemeen gaat het tevens om voldoende
ligplaatsruimte voor schepen met gevaarlijke
stoffen.
Planning In de verkenning wordt aandacht
besteed aan de benutting van de bestaande
ligplaatsen en overige knelpunten op de
corridor, met name bij de sluizencomplexen
Volkerak, Kreekrak, Krammer en Hansweert.
De verkenning is in 2010 opgeleverd. Nadere
besluitvorming over een planstudie zal
plaatsvinden in 2011.
Betrokkenen Ministerie van IenM.

MIRT Projectenboek 2012 | 220

Grensoverschrijdende verkenning
Gent-Terneuzen

Opgave Op grond van het Derde
Memorandum van Overeenstemming tussen
Vlaanderen en Nederland van 11 maart 2005,
is besloten tot het uitvoeren van een
gezamenlijke Vlaams-Nederlandse grensoverschrijdende verkenning van de maritieme
toegankelijkheid van de Kanaalzone
Gent-Terneuzen, in het licht van de logistieke
potentie van deze kanaalzone.
De Kanaalzone Gent-Terneuzen is een trekker
van de regionale economie in het grensgebied. Door de ontwikkelingen met betrekking
tot afmetingen van zeeschepen en congestie
ten gevolge van met name groei van de
binnenvaart wordt het sluizencomplex in
Terneuzen als steeds groter knelpunt ervaren.
De dimensieproblematiek voor de zeescheepvaart is vooral van belang voor de haven van
Gent. Voor de binnenvaartsector worden
groeiende congestieproblemen verwacht,
onder meer als de Seine-Nord verbinding tot
stand komt. In de Nota Mobiliteit is aangegeven dat de maximum capaciteit van de sluizen
te Terneuzen voor de binnenvaart in zicht
komt.

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegen
IenM
Verkenning

Daarnaast hebben ze besloten om onderhandelingen te starten over de optimale variant.
In 2009 en 2010 werden aanvullende
onderzoeken uitgevoerd om kennisleemtes
aan te vullen en ter ondersteuning van het
onderhandelingsproces.
De Vlaamse en Nederlandse bewindslieden
zijn op 12 januari 2011 overeengekomen dat
het vervolgtraject van de onderhandelingen in
deze fase zal geschieden over één voorkeursalternatief, te weten de grote diepe zeesluis.
Het streven is om najaar 2011 te komen tot
een Vlaams-Nederlands akkoord. Voor een
planstudiebesluit is een bestuurlijk VlaamsNederlands akkoord nodig.
Betrokkenen Ministerie van Infrastructuur en
Milieu en voor de Vlaamse overheid,
Departement Mobiliteit en Openbare Werken.

Planning In de verkenning, opgeleverd maart
2009, zijn diverse alternatieven onderzocht.
Op 16 april 2009 hebben de toenmalige
bewindslieden op basis van de afgeronde
verkenning drie projectalternatieven
geselecteerd om verder te onderzoeken, te
weten, een combisluis, een kleine zeesluis en
een grotere zeesluis, allen binnen het
bestaande sluizencomplex.
MIRT Projectenboek 2012 | 221

Kanaal Gent-Terneuzen
(baggeren, oevers en sluizen)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Nederland heeft op grond van
internationale afspraken betreffende de
verbetering van het kanaal Gent-Terneuzen
de verplichting tegenover België voor het in
goede staat onderhouden van het kanaal, het
sluizencomplex en de bediening van de
objecten. De gegarandeerde diepgang voor
zeeschepen bedraagt 12,25 m, wat inhoudt
dat de kanaalbodem moet worden gehandhaafd op 13,50 m - Kanaalpeil. Tevens is
afgesproken dat de zoutbelasting vanuit de
Westerschelde wordt tegen gegaan.
Oplossing Om de internationale afspraken na
te kunnen komen is onderhoudsbaggerwerk
noodzakelijk. De werkzaamheden bestaan uit
het baggeren van het kanaal en renovatie van
het sluizencomplex Terneuzen.

Planning
Start uitvoering: baggeren/sluizencomplex:
2004/2007
Oplevering: 2008/2011
Financiën Raming kosten: € 43 mln.

2010: als gevolg van tegenvallers bij de
aanbesteding van de renovatiewerkzaamheden aan het sluizencomplex is besloten
de renovatie van de oevers uit te stellen.
Dit wordt nu gezamenlijk met het na 2010
geplande deel aanbesteed, om zodoende
synergievoordeel te kunnen behalen.
Sluizencomplex: verwacht wordt dat de
vereiste publieksvriendelijke uitvoering
met zo min mogelijk hinder voor de
scheepvaart, pas in 2011 afgerond kan
worden.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 6 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 222

Rotterdam-België/Zeeland
(renovatie o.a. Volkeraksluizen
en baggeren)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Zuidwestelijke Delta
Hoofdvaarwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

• •

Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Momenteel is een vlotte en veilige
doorstroming van het scheepvaartverkeer
over de corridor Rotterdam-Gent/Antwerpen
niet gegarandeerd. Dit wordt deels veroorzaakt doordat de bodems in deze hoofdtransportas niet op de gewenste diepte zijn. Op
deze vaarroutes is de gegarandeerde
scheepsdiepgang 4 meter, dit geldt voor de
Schelde-Rijn verbinding (SRV) en voor de
route via het Kanaal door Zuid-Beveland
(KZB). Om dat te waarborgen dient de
vaarwegbodem in de Oosterschelde, KZB en
SRV op NAP- 7,00 m te blijven. Voor het
zuidelijk kanaalpand van de SRV geldt een
bodemdiepte van NAP- 3,40 m bij een
Kanaalpeil van 1,85+ NAP.
Ook zijn deelinstallaties van de in deze
vaarweg gelegen kunstwerken aan het eind
van de technische levensduur. Hierdoor
kunnen veelvuldig storingen optreden met
mogelijk zelfs langdurig uitval van het
complex.
Oplossing Om de doorstroming op de
corridor Rotterdam-Gent/Antwerpen te
kunnen garanderen moet onderhoudsbaggerwerk plaatsvinden. Daarnaast is de
renovatie van de Volkeraksluizen noodzakelijk, inclusief het wisselen van de deuren, de
renovatie van de Kreekraksluizen, inclusief
deuraandrijvingen en de renovatie van de
Krammersluizen en sluizen Hansweert. De
renovaties van de sluizencomplexen
omvatten de renovaties van de elektrotechnische en de werktuigbouwkundige installaties

en de bouw van een nieuw bedieningsgebouw. Het huidige bedieningsgebouw biedt
namelijk niet voldoende ruimte voor de
nieuwe elektrotechnische installaties.
Daarnaast worden 12 sluisdeuren geconserveerd en gewisseld en worden de huidige
mechanische deurschuifbewegingswerken
vervangen door hydraulische
bewegingswerken.
Planning
Start uitvoering: 2005
Oplevering: 2013

2007: als gevolg van indexering en een
verhoging van het risicoprofiel ten aanzien
van het masterplan Volkerak is de raming
naar boven bijgesteld.
2010: om de hinder voor de vaarweggebruiker te minimaliseren, wordt het
deelproject renovatie van de besturings-,
elektrische en overige installaties van de
sluizencomplexen Hansweert en Kreekrak,
gecombineerd met de realisatie van de
bediening op afstand op deze complexen.
Dit deelproject wordt hierdoor naar
verwachting medio 2011 afgerond.

Financiën Raming kosten: € 89 mln.
2011: als gevolg van vertraging in het in
uitvoering brengen van het project MOBZ
(bediening op afstand) is de oplevering van
dit project met twee jaar vertraagd.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 16 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 223

•

224 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Brabant | 6
Visie
Specifieke regionale thema’s
Prioritaire gebiedsopgaven
Overige gebiedsopgaven
Kaarten
Project- en programmabladen

Visie

­ ntwikkelingskansen hebben iedere overheidslaag en het bedrijfso
leven specifieke taken.

Algemene ontwikkelrichting
Noord-Brabant is een in economisch opzicht gediversificeerde
regio, die goed presteert. De regio heeft veel kansen voor ontwikkeling benut, die mede het gevolg zijn van de centrale ligging tussen
de Randstad met de mainports Schiphol en Rotterdam, de Vlaamse
Ruit (haven van Antwerpen) en het Ruhrgebied, in combinatie met
de goede (inter-)nationale verbindingen. Deze kansen komen ook
voort uit eigen kwaliteiten. Karakteristiek voor Brabant is de
verwevenheid van de steden met hun ommeland en de groene
ruimte (Mozaïekmetropool). Daardoor biedt de regio een hoogwaardige kwaliteit van leven met aantrekkelijke en diverse woonen vestigingsmilieus. De steden zijn krachtig en attractief en
kennen elk een eigen culturele identiteit. Brabant is bovendien rijk
aan groen- en natuurgebieden en waardevolle cultuurlandschappen.
Door de fijnmazige vervlechting van stad en ommeland zijn (hoog)
stedelijke voorzieningen voor iedereen binnen handbereik, maar is
er tevens rust en ruimte op korte afstand beschikbaar. Het is wel van
belang deze vervlechting in goede banen te leiden om ‘vervlakking’
van rood en groen tegen te gaan. Brabant wil zich verder ontwikkelen als duurzame, op Europees niveau concurrerende kennisregio,
met een diversiteit aan florerende economische clusters. Daarbij
staan de ontwikkelingskansen van de bestaande sterke sectoren
centraal: high tech systemen en materialen in het zuidoosten,
agrofood in het oosten en logistiek, energie en maintenance in het
midden en westen. Hierbij wordt aansluiting gezocht bij het
topsectorenbeleid en de Visie Brainport 2020. Voor deze

Specifieke regionale thema’s
Kenniseconomie
In Brabant is het versterken van diverse economische (innovatieve)
clusters en het creëren van een excellent (internationaal) vestigingsklimaat een belangrijk thema. In het zuidoosten van Brabant
gaat het dan vooral om de kennisintensieve bedrijvigheid: de
verdere ontwikkeling van de brainport rond Eindhoven als
brandpunt van de brainport Zuidoost Nederland. In de Ontwerp
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en de brief ‘Prioritering
investeringen infrastructuur en water’ is de brainport naast de
mainports en de greenports een gebied waar het Rijk extra
aandacht aan besteedt middels een gebiedsgerichte, programma­
tische urgentieaanpak.

Bereikbaarheid
De bereikbaarheid van Brabant en de verbindingen door Brabant
zijn van belang voor de ontwikkeling van de mainport Rotterdam
(inclusief Moerdijk), de brainport Zuidoost Nederland en de
greenport Venlo. Daarvoor moet de (inter)nationale bereikbaarheid
(weg, spoor, OV, water en lucht) in combinatie met het ontwikkelen
van multimodale knooppunten verbeterd worden. Daarbij hoort de
ontwikkeling van een adequaat logistiek netwerk met sterke
intermodale verbindingen. Het Rijk zet primair in op het handhaven, verbeteren of realiseren van de bereikbaarheid via weg (o.a. op
MIRT Projectenboek 2012 | 225

de A58 en A67 als achterlandverbinding van de mainport
Rotterdam), water, spoor (o.a via IC-verbindingen met HSL-stations
in Düsseldorf, Luik en Aken) en de lucht (o.a. via Eindhoven
Airport). Daarnaast is ruimte nodig voor de verdere ontwikkeling
van het transport van (gevaarlijke) stoffen via buisleidingen.

Quality of life
Het vestigingsklimaat voor (buitenlandse) bedrijven en kenniswerkers vraagt om sterke woonmilieus, concurrerende werklocaties en
een aantrekkelijk landschap, met aansprekende recreatiemogelijkheden. Decentrale overheden hebben bij deze opgaven het
voortouw. Daarbij gaat de aandacht vooral uit naar de ontwikkeling
van sterke steden en vitale dorpen en het realiseren van een
aantrekkelijk woon-, werk- en leefmilieu, mede in de vorm van
hoogstedelijke zones en stedelijke knooppunten.

Duurzaamheid en energie
Met betrekking tot duurzaamheid en energie is het realiseren van
een duurzame energievoorziening en het vergroten van waterveiligheid, waterbergend vermogen en voldoende zoetwater (mede met
het oog op de klimaatverandering) belangrijk. In het westelijk deel
van Noord-Brabant ligt er een opgave voor het aanwijzen van
voorkeursgebieden voor grootschalige windenergie en het robuust
en compleet maken van het hoofdenergienetwerk (380 kV).
Daarnaast liggen er in dit gebied goede kansen voor duurzame
energievoorziening (en energietransitie). Ook vervoer van
energie(-producten) via buisleidingen is van belang.

226 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Natuur en landschap
Rijk en regio erkennen het belang van het borgen en verder
ontwikkelen van de rijkdom aan Brabantse landschappen en
natuurgebieden, ieder binnen zijn eigen verantwoordelijkheden.
Het Rijk heeft een eigen verantwoordelijk voor het tot stand
brengen en beschermen van de (herijkte) EHS, inclusief de Natura
2000-gebieden en de werelderfgoederen/stads- en dorpsgezichten.

Prioritaire gebiedsopgaven
In de Gebiedsagenda Brabant zijn zes integrale integrale gebiedsopgaven benoemd: West-Brabant, Midden-Brabant, A2-zone ‘kennisas’, As Waalwijk- ‘s-Hertogenbosch-Arnhem/Nijmegen,
Zuidoostvleugel Brabantstad / Brainport en Oost-Brabant. Zoals
eerder aangegeven decentraliseert het Rijk taken. In dit kader zijn
in de Ontwerp Structuurvisie opgaven van nationaal belang
scherper benoemd en keuzes gemaakt. Dit zal een doorwerking
moeten krijgen in een actualisatie van de gebiedsagenda.
Vooruitlopend hierop is, naar de mening van het Rijk, de integrale
gebiedsopgave brainport Eindhoven (brainport Zuidoost
Nederland) prioritair.

Brainport Zuidoost Nederland / brainport rond
Eindhoven
Vanuit een nationaal perspectief is de ontwikkeling van de
brainport regio rond Eindhoven, als centrum van de brainport

Brabant | 6

Zuidoost Nederland, een prioritaire gebiedsopgave. Voor de
versterking van de internationale concurrentiepositie is een
gebiedsgerichte, programmatische urgentieaanpak nodig. Het gaat
niet alleen om een goede (inter-)nationale bereikbaarheid, maar
ook om een goed woon- en werkklimaat, inclusief kwalitatief
hoogwaardig én bereikbaar groen, sportmogelijkheden en cultuur
(de zogenaamde ‘quality of life’). Deze integrale opgaven worden in
lijn met de Visie Brainport 2020 opgepakt in het kader van de
verdere ontwikkeling van Eindhoven Airport conform het
Aldersadvies, de Brainport Avenue aan de westzijde van Eindhoven
en de afspraken over Brainport-Oost aan de oostelijke zijde. Het
centrum van Eindhoven staat voor de uitdaging meer stedelijke
allure te ontwikkelen, tegen de achtergrond van een ingrijpende
binnenstedelijke herstructureringsopgave.

Overige gebiedsopgaven
De provincie Noord-Brabant is, bijvoorbeeld middels de
BrabantStad-samenwerking, verantwoordelijk voor het waarborgen
van het internationale vestigingsklimaat Brabant-breed. Zij staan
aan de lat voor de regie op de ruimtelijke ordening en specifieke
opgaven als verstedelijking, landschap, de ontwikkeling van sterke
steden en vitale dorpen. Daarnaast zijn zij verantwoordelijk voor
het functioneren van het ‘daily urban system’ van het stedelijk
netwerk BrabantStad.
In de gebiedsagenda Brabant onderscheiden Rijk en regio, naast
Zuidoost Brabant, vijf andere gebieden waar de stapeling van
sectorale en thematische opgaven op meerdere schaalniveaus leidt
tot integrale en samenhangende gebiedsopgaven.
De provincie en gemeenten staan aan de lat voor het faciliteren van
specifieke ruimtelijke ontwikkelingen als logistiek park Moerdijk,
AFC Dinteloord, het Groene Woud en het Agro-food complex in
Oost-Brabant.

vestigingsklimaat in deze regio. Centraal staat de versterking van
het landschappelijk netwerk, zoals het Groene Woud, in combinatie met het faciliteren van de ruimtelijk-economische dynamiek
langs bestaande infrastructuurassen, zoals Spoorzones, A58, A59 en
de N261. Kansen doen zich voor in het slim schakelen tussen
verschillende modaliteiten (weg, water, spoor).

A2-zone kennisas en de As Waalwijk-‘s-HertogenboschArnhem/Nijmegen
De A2-zone ‘kennisas’ en de As Waalwijk-‘s-HertogenboschArnhem/Nijmegen verbinden stedelijke concentraties, ook over de
provinciegrens heen. De meervoudige gebiedsopgave bestaat uit
het versterken van bestaande en nieuwe stedelijke knooppunten,
het afstemmen van nieuwe woon- en werklokaties, het faciliteren
en reguleren van de vervoersvraag (spoor, weg en water) en het
versterken en verweven van de landschapsecologische zones.
Daarnaast is er sprake van een zelfstandige integrale wateropgave
rond de Maas en de Waal.

Oost-Brabant
Oost-Brabant is een vitale landelijke regio en het agrofoodcomplex
speelt binnen het internationale speelveld een belangrijke rol. De
ontwikkelingen in de landbouw vragen om een vernieuwd
agrarisch landschap. De opgave is om daarbij de ruimtelijke
kwaliteit en bereikbaarheid van de regio te borgen en na te denken
over nieuwe intelligente agrologistieke en ruimtelijke concepten.

West-Brabant
In West-Brabant is de opgave om de economische groei (logistiek,
glastuinbouw, maintenance), de krimpende bevolking, de
landschappelijke kwaliteit en de ingrepen in het kader van de
energietransitie en klimaatverandering integraal aan te pakken. In
het bijzonder gaat daarbij aandacht uit naar de koppeling met het
multimodale netwerk van infrastructuur tussen en vanaf de
wereldhavens Rotterdam en Antwerpen. Naar aanleiding van de
MIRT-Verkenning Antwerpen-Rotterdam zijn bestuurlijke afspraken
gemaakt over bijvoorbeeld de Logistieke Delta, ruimtelijke
reserveringen voor multimodale ontsluitingen, de zoetwatervoorziening en energieopwekking. Hiernaast speelt er een brede
ruimtelijke wateropgave in het kader van Zuidwestelijke Delta en
zijn er mogelijkheden voor duurzame energie.

Midden-Brabant
Midden-Brabant ontleent haar economische kracht aan ‘social
innovation’ en een gevarieerd economisch portfolio. De integrale
gebiedsopgave is gericht op het versterken van het verblijfs- en

MIRT Projectenboek 2012 | 227

Economie

Woningbouw

Versterking kennis en innovatie

Intensivering / Transformatie

Kennis en onderwijs

Uitleg

Bereikbaarheid
Planstudie
Spoor

Maintenance

Hoofdwegennet

Glastuinbouw

Onderliggend wegennet

Agrofood

Waterwegen

Pharma

Sluizen

LOG
Multimodale logistieke terminals

Verkenning

Havenontwikkeling

Spoor

Luchthavenontwikkeling

Hoofdwegennet
Onderzoek en overige maatregelen
Hoofd- en onderliggend wegennet
HOV
Overig
Samenhangend OV-netwerk
Knooppuntontwikkeling
Luchthavenontwikkeling
Multimodale logisitieke terminals
Bestaand
Spoor
Hoofdwegennet

Natuur & Landschap

Duurzaamheid & Klimaatbestendigheid

Algemeen

Nationaal Landschap

Wateroverlast

Prioritaire gebiedsopgaven

Nationaal Park

Waterveiligheid > waarborgen primaire

Overige gebiedsopgaven

Provinciaal Robuust Landschap

veiligheid

Grens landsdeel

Robuuste verbindingen

Waterkwaliteit

Groenverbindingen

Energiemaatregelen
Energie uit water
Zonne-energie

228 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Opgaven Brabant | 6

A2-zone

Noordoost-Brabant
MiddenBrabant

West-Brabant

Brainport Eindhoven

MIRT Projectenboek 2012 | 229

1)

230 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

VERKENNING
A58 Sint Annabosch-Galder

pag
232

	PLANSTUDIE
2) A27 Utrecht (Lunetten)-Hooipolder
3) Eindhoven A2 Zone
4) Eindhoven/Helmond, voltooiing verkeersruit
(T-structuur)

pag
233
241

REALISATIE
5) A4 Dinteloord-Bergen op Zoom
6) Brainport Eindhoven
7) Breda Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
8) Sterke regio’s, Brabant
9) Tilburg Noordwesttangent
10) Wilhelminakanaal Tilburg
11) Zuid Willemsvaart (vervanging sluizen 4, 5 en 6)
12) Zuid-Willemsvaart, omleggen en opwaarderen
(Maas-Veghel)

pag
234
242
235
243
237
238
239

236

240

Projecten Brabant | 6

2

12
7

9

11

»

10

11

12 (LIM)

»

5

P
1

»

11

3

P
6 3
PP8
8
P

11 (LIM)

4
2 (LIM)

8P

0

wegen
spoor / OV
vaarwegen
sluis
integrale / multimodale ontwikkelingen

* (ONL)
* (LIM)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenboek 2012 | 231

20 km

A58 Sint Annabosch-Galder

Opgave De 160 km lange autosnelweg A58
loopt vanuit Vlissingen tot de Ring Eindhoven.
Deze weg verbindt de meeste grote Brabantse
steden onderling (oost-west). Bovendien is de
route onderdeel van de verbindingen
Rotterdam-Antwerpen en RotterdamZuidoost Nederland-Ruhrgebied. Uit de
NMCA (mei, 2011) blijkt dat in hoge groeiscenario (GE) in 2028 op de A58 tussen Breda
en Tilburg een knelpunt kan ontstaan.
Oplossing Tijdens het bestuurlijk overleg
MIRT op 20 mei 2010 is afgesproken dat het
Rijk voortvarend start met de verkenning A58
St. Annabosch-Galder ten zuiden van Breda.
In het bestuurlijk overleg MIRT najaar 2010 is
de startbeslissing vastgesteld, met daarin als
voorkeursoplossing verbreding naar 2x3
rijbanen op het traject St. Annabosch en
Galder. De verkenning concentreert zich op
het toetsen van nut en noodzaak inclusief de
haalbaarheid van de voorgestelde oplossing.

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdwegen
IenM
Verkenning

Planning Op basis van de resultaten van deze
verkenning (ontwerp, kostenraming,
effectenstudie) en de beschikbaarheid van
financiële middelen voor de realisatie volgt in
het najaar van 2011 een go/no-go besluit
over de start van de planuitwerking.
Betrokkenen Het trekkerschap voor deze
verkenning ligt bij het Rijk. Gemeente Breda
en provincie Noord-Brabant zijn nauw
betrokken en nemen onder andere deel aan
de stuurgroep.

MIRT Projectenboek 2012 | 232

A27 Utrecht (Lunetten)Hooipolder

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

•

•

Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de A27 Breda-Utrecht neemt de
omvang van de automobiliteit toe. De
voorziene reistijden op het traject Lunetten bij
Utrecht tot de A59 bij Hooipolder voldoen
niet aan de in de Nota Mobiliteit voor 2020
geformuleerde streefwaarden. Prominent
knelpunt is tevens de Merwedebrug bij
Gorinchem waarvoor versnelde uitvoering
gewenst is. Daarnaast is er sprake van
veiligheids- en leefbaarheidsproblemen
(geluidhinder, luchtkwaliteit en barrièrewerking), die samenhangen met de A27.
Oplossing Op basis van de startnotitie zijn in
de eerste fase MER de volgende verbredingsalternatieven onderzocht:
- 2x3 rijstroken met regionale verbindingen
- deels 2x3, deels 2x4 rijstroken
- deels 2x3, deels 4x2 rijstroken
Naast deze verbredingsalternatieven is een
innovatief snelwegconcept onderzocht, het
HogeSnelweg Alternatief. Als variant op een
brug over de Boven-Merwede bij Gorinchem
is ook een tunnelvariant onderzocht.
Op basis van deze onderzoeken en de
bestuurlijke adviezen van de regio wordt een
besluit genomen over welk alternatief in de 2e
fase uitgewerkt zal worden. Hierbij wordt
tevens een MMA-pakket uitgewerkt.

Financiën Het taakstellend budget is nog niet
bepaald.
Politiek/bestuurlijk Gemeente Gorinchem
heeft de wens voor een ontsluiting van
bedrijventerrein Gorinchem-Noord.
Toezegging van minister voormalig VenW
tijdens MIT-behandeling 2005 (TK 30300, nr
50) over plan van aanpak realisatie knooppunt Gorinchem-Merwedebrug. In het
bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2011 is
besloten dat RWS in 2e fase MER vanwege
budgettaire tekorten een versoberingsonderzoek uitvoert en een faseringsplan opstelt,
waarbij als uitgangspunt geldt dat het
trajectdeel Werkendam-Scheijwijk en de
aansluiting op de Ring Utrecht prioriteit
krijgen. De uitvoering van de andere
trajectdelen kan daarna, afhankelijk van het
beschikbare budget, gefaseerd gaan
plaatsvinden.

2007: in het bestuurlijk overleg MIT (eind
2005) heeft de minister van VenW aan de
regio gemeld dat de uitvoeringsperiode
van de A27 verkeerd in het MIT 2006 is
opgenomen. Dit is gewijzigd in 20132018. De mogelijkheden voor versnelling
van (delen van) het project worden
onderzocht in samenhang met tol.
2010: gezien de complexiteit van het
project is gekozen om te starten met een
trechteringstraject en zo te komen tot één
gedragen voorkeursalternatief. Dit is in lijn
met de adviezen van commissie Elverding.
Het tracébesluit vertraagt hierdoor. De
start van de realisatie en de oplevering
blijven ongewijzigd.
2012: in het bestuurlijk overleg MIRT
voorjaar 2011 zijn nadere afspraken
gemaakt.

Uitvoering Er wordt onderzocht op welke
wijze marktpartijen kunnen worden
betrokken.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunten 18 en 26 uit de
File Top 50.

Planning Na besluitvorming over de eerste
fase MER wordt op basis van het beschikbare
budget een nieuwe planning opgesteld.

MIRT Projectenboek 2012 | 233

A4 DinteloordBergen op Zoom

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
•
• •
• • • •
• •

•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Tussen Dinteloord en Bergen op
Zoom ontbreekt een schakel in de A4. De
vervangende weg, de N259, die door en langs
een aantal woonkernen loopt, is onvoldoende
ingericht om het groeiende verkeer op termijn
goed te kunnen afwikkelen. Bovendien wordt
door het ontbreken van een schakel in de A4
de A16 zwaarder belast dan nodig en gewenst
is.
Oplossing In 1998 is een Tracébesluit
vastgesteld dat uitgaat van een autosnelweg
met 2x2 rijstroken tussen Dinteloord en
Bergen op Zoom. In 2001 heeft de Raad van
State het tracé ten oosten van Steenbergen
vernietigd. Hierdoor is de oplossing in 2 delen
geknipt. De omlegging Halsteren is reeds
uitgevoerd; de A4 Steenbergen doorloopt
opnieuw de procedure. In maart 2007
(TK 28196, nr 2) is in het standpunt gekozen
voor een westelijke omlegging, in principe
met een brug voor de Steenbergsche haven.
Aangezien uit de marktbenadering echter is
gebleken dat een aquaduct binnen het budget
(inclusief een bijdrage van € 5 mln van de
gemeente Steenbergen) mogelijk is, is de
keuze voor een aquaduct gemaakt.
Planning
Tracébesluit: 2011
Start realisatie: 2011
Openstelling Steenbergen: 2013

Financiën Taakstellend budget: € 269 mln
incl. bijdrage derden, provincies NoordBrabant en Zeeland en gemeenten Bergen op
Zoom en Steenbergen € 63 mln).
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: de motie
Mastwijk (TK 30300 A, nr 9) om met een
financieringsplan te komen is uitgevoerd. Rijk
en regio hebben in 2005 een overeenkomst
gesloten over de financiering.
Om te bezien of een aquaduct voor de
Steenbergsche haven binnen het budget
mogelijk is, is met Steenbergen afgesproken
dat een eventueel aanbestedingsoverschot
hiervoor beschikbaar is, mits Steenbergen zelf
ook € 5 mln inbrengt.
De toezegging in combinatie met de
uitkomsten uit de marktbenadering heeft
geresulteerd in de keuze voor een aquaduct.
De regio heeft ermee ingestemd dat de start
van de uitvoering verschuift naar medio 2011.
Uitvoering Medio 2008 is de markt benaderd
middels een aanbesteding met een concurrentiegerichte dialoog. De gunning voor de
uitvoering heeft in augustus 2009 plaats
gevonden. In mei 2010 is de uitvoering op
onderdelen gestart.

2007: eind 2005 is met de regio overeengekomen dat VenW en de regio elk € 15 mln
extra bijdragen. Project is volledig gefinancierd en motie Mastwijk uitgevoerd. De
uitvoering van de overige delen is versneld.
2008: aan de Tweede Kamer is medegedeeld dat een poging wordt gedaan een
aquaduct binnen het budget te realiseren.
2009: zomer 2008 zijn afspraken gemaakt
met de regio over aanvullende financiering.
De regio draagt € 15 mln extra bij en het Rijk
€ 60 mln (excl. BLD-bijdrage). De regio heeft
ingestemd met latere uitvoering dan 2010.
Door financiële tekorten is de aanbestedingsprocedure tijdelijk opgeschort.
2010: budget is overgeheveld van
Omlegging Halsteren naar A4 Steenbergen
-Bergen op Zoom (€ 14 mln). Ten behoeve
van de keuze voor een aquaduct is de
bijdrage van derden met € 5 mln verhoogd.
2011: het OTB is in maart 2010 vastgesteld.
2012: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. Het TB is in februari 2011
vastgesteld. De projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 48 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 234

Breda Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

• •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

• •

•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige Euregionale positie van
Breda kan uitgebouwd worden wanneer de
stad via een shuttle is verbonden met de
HSL-Zuid. Breda Centraal is door het Rijk
aangewezen als NSP.
Oplossing Het station en het gebied worden
integraal ontwikkeld tot toplocatie voor
wonen, Euregionale ondernemingen en
voorzieningen. Het nieuwe station wordt
beter ontsloten en verweven in de stedelijke
structuur en op een hoger kwaliteitsniveau
gebracht.
Planning
2007: 	Derde perron en sporenlay-out
gerealiseerd
2011: 	Start bouw OV-Terminal
2015: Oplevering OV-Terminal
2018: Oplevering gebied
FinanciënTotale taakstellende bijdrage IenM
bedraagt € 84 mln.
•	OV Terminal: € 59 mln Infrafonds, € 9 mln
Hoofdstuk XII
•	Gebiedsontwikkeling: € 15,9 mln Hoofdstuk XII
Politiek/bestuurlijk
• 	2005: tussenovereenkomst tussen Rijk, de
gemeente Breda, Provincie NoordBrabant, ProRail B.V., NS Vastgoed B.V. en
NS Stations over het opstellen van een
Voorlopig Ontwerp OV-Terminal.

• 	2005: Rijk en de spoorsector zijn een
gezamenlijke financiering van het derde
perron met bijbehorende sporenlay-out
overeengekomen.
• 	2006: bestuurlijke uitvoeringsovereenkomst tussen gemeente Breda, voormalig
VROM en VenW over de voorwaarden
waaronder de NSP-subsidie en MITsubsidie worden verstrekt.
• 	2007: raamovereenkomst tussen NS,
voormalig VenW, VROM, ProRail en
NSP-gemeenten Arnhem, Breda, Den Haag,
Rotterdam en Utrecht met afspraken over
de (financiële) bijdrage van de NS en de
uitvoering.
• 	2008: voldaan aan de voorwaarden voor
het verstrekken van subsidies door
voormalig VROM en VenW en voor besluit
tot realisatie door de opdrachtgevers
ProRail, Gemeente Breda, NS Ontwikkeling
en NS Stations.
• 	2010: bestuurlijk overeenstemming bereikt
over bezuinigingen en planaanpassingen
als gevolg van kostenstijgingen door
uitloop van de planvoorbereiding zonder
de NSP kwaliteit ter discussie te stellen.

2007: er is op 31 mei 2006 een bestuurlijke overeenkomst uitvoering gesloten.
2008: derde perron is gerealiseerd,
inclusief uitbreiding sporenlay-out, 1e fase.
Taakstellende bijdrage VenW is incl. BTW.
2009: bouw van de reizigertunnel is in
2007 gestart. Uitbreiding sporenlay-out
2e fase is medio 2008 afgerond. Op
verzoek van Breda is de bijdrage verhoogd
voor de geluidsschermen om deze in het
stationskwartier aan te laten sluiten op de
reeds gerealiseerde schermen voor de
HSL. De bijdrage is verhoogd om de
planstudiekosten te dekken.
2011: als gevolg van het oprekken van de
besteksfase en uitwerken van bezuinigingsopties is de oplevering van de
OV-terminal met één jaar vertraagd.
Vanwege de langere looptijd en complexiteit van het project is het taakstellend
budget met € 6 mln verhoogd.

Uitvoering Marktpartijen zijn betrokken bij de
vastgoedexploitatie van het gebied en de
OV-Terminal. De aanbestedingsprocedure is
in maart 2009 gestart. OV-terminal is in
november 2010 aanbesteed. Planning:
Gunning in september 2011 en startbouw
eind 2011.

MIRT Projectenboek 2012 | 235

Gebied Brabant
Eindhoven/Helmond, Onderwerp
Regionale/lokale
voltooiing verkeersruit 		 infrastructuur
Ministerie IenM
(T-structuur)
Fase Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De pilot MIRT-verkenning
Zuidoostvleugel BrabantStad schetst een
regionaal perspectief waarin ontwikkelingsassen aan de oost- en westzijde van het gebied
centraal staan, gecombineerd met een groen
en leefbaar middengebied. (Rijk van Dommel
en Aa). Aan de westzijde gaat het om de A2
Ontwikkelingszone (zie desbetreffend
projectblad), aan de oostzijde om de
ontwikkelingsas langs de N279.
Om concentratie van werkgelegenheid aan de
west- en oostzijde te kunnen realiseren en het
middengebied te ontlasten is een verkeersruit
om Eindhoven en Helmond van belang die de
verschillende woon- en werklocaties in het
gebied met elkaar verbindt. Het project is
tevens één van de vijf prioriteiten uit de
MobiliteitsAanpak, die onder meer een
robuust wegennet tot doel heeft.

een integrale samenhang, niet alleen in de
planning maar ook in de uitvoering te
garanderen, hebben Rijk en regio in februari
2010 een afsprakenkader voor de gebiedsuitwerking getekend. De T-structuur maakt
hiervan onderdeel uit.
Planning Afhankelijk van de uit te voeren
planstudie door de provincie Noord-Brabant.

2010: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT. Het is een nadere uitwerking van
het vervallen project Eindhoven BOSE
(Bereikbaarheid Oostzijde Stadsregio
Eindhoven).
2011: de besluitvorming in het kader van
het FES is afgerond. De middelen zijn
overgeboekt naar de begroting van VenW.

Financiën De taakstellende rijksbijdrage voor
de T-structuur is vastgesteld op maximaal
€ 259 mln (incl. BTW). De totale kosten van de
meest kosteneffectieve variant worden op
€ 815 mln geraamd.
Uitvoering De provincie Noord-Brabant is
verantwoordelijk voor de uitvoering van dit
project.

Oplossing Voor voltooiing van de verkeersruit wordt de aanleg van een zogenaamde
T-structuur aan de oostzijde van Eindhoven
nader onderzocht. Deze wegstructuur bestaat
uit twee delen:
•	de oost-westverbinding tussen de A58
boven Eindhoven en de N279 bij Helmond.
•	de ombouw van de N279 tussen Veghel en
Asten.
Het voltooien van de verkeersruit vegroot de
bereikbaarheid en schept mogelijkheden voor
gewenste ontwikkelingen op het gebied van
ruimte, economie, natuur en landschap. Om
MIRT Projectenboek 2012 | 236

Tilburg Noordwesttangent

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Brabant
Regionale/lokale
infrastructuur
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door de toenemende verkeersdrukte
worden de bestaande wegen in Tilburg
ernstig overbelast en vindt filevorming en
vertraging plaats. De bereikbaarheid en
leefbaarheid van de stad komen daardoor
ernstig in gevaar, terwijl de verkeersveiligheid
afneemt. De huidige wegenstructuur kan het
toenemende verkeersaanbod niet op een
veilige en afdoende wijze verwerken.
Oplossing Oplossing is een regionale
wegverbinding tussen de A58 bij afslag Gilze
en de Midden-Brabantweg (N261) bij de
aansluiting Tilburg Noord. Tevens worden
hiermee de westelijke stadsuitbreiding
Vinex-locatie Reeshof en diverse bedrijfsterreinen aan de noordzijde van de stad
ontsloten. In de planstudie van de
Noordwesttangent is de noodzaak van deze
nieuwe verbinding aangetoond. Bij de
beoordeling is gebleken dat de kosten van de
meest kosteneffectieve oplossing hoger zijn
dan het grensbedrag van € 112,5 miljoen.
Daarom is de Noordwesttangent als een apart
project opgenomen.

Planning
Projectbesluit: 2003
Start realisatie: 2004
Oplevering: 2012
Gedeelte Midden-Brabantweg-Vossenberg
west is opgeleverd in 2005.
Gedeelte Dalem zuid-Bredaseweg is
opgeleverd in 2005.
Gedeelte Bredaseweg-A58 Gilze is opgeleverd
in 2008.
Laatste gedeelte Vossenberg wes-Dalem zuid
wordt in 3 fasen opgeleverd.
30 maart 2011 is de 1e fase opengesteld
(Dalem zuid-Dalem noord). In september/
oktober 2011 wordt fase 2 opengesteld en
medio 2012 zal fase 3 worden opengesteld.

2007: het project is overgegaan van de
planstudiefase naar de realisatiefase.
2008: eerste twee onderdelen zijn in 2005
in gebruik genomen; de volgende delen
volgen in 2008 en 2010.
2012: de oplevering van het laatste deel
van de weg is vertraagd naar 2012. De
voornaamste redenen daarvoor zijn:
- reacties en beroepen op het ontwerp;
- vertraging DCM contract;
- tegen gunning is beroep aangetekend.

Financiën Op basis van de meest kosteneffectieve oplossing is door het Rijk een
beschikking voor € 5 mln afgegeven. Deze
bijdrage is in 2007 overgeboekt.
Politiek/bestuurlijk Op verzoek van de
Tweede Kamer wordt geen financiële
koppeling aangebracht met het project
Wilhelminakanaal. De regio is verantwoordelijk voor de financiering en de aanleg van het
project.
Uitvoering De gemeente Tilburg is verantwoordelijk voor de uitvoering van dit project.

MIRT Projectenboek 2012 | 237

•

Wilhelminakanaal Tilburg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige dimensionering van het
kanaal biedt onvoldoende mogelijkheden
voor vervoer over water van/naar Tilburg.
Oplossing Het kanaal wordt tussen sluis II en
sluis III verruimd tot klasse IV. Sluis II wordt
verwijderd, sluis III wordt vervangen door een
nieuwe klasse IV sluis.
Planning
Projectbesluit: 2005
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2016
Financiën Taakstellend budget: € 74 mln (incl.
bijdragen van derden).

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: in 1995 is
besloten een haalbaarheidsstudie uit te
voeren. In juni 2005 is voor het
Wilhelminakanaal een projectbesluit
genomen, inhoudende de uitvoering van het
nulplusalternatief. In overleg met de Tweede
Kamer is in september 2005 besloten tot het
uitvoeren van de zogenaamde ‘Visievariant’,
in plaats van de nulplusvariant. De rijksbijdrage is gemaximeerd op € 52 mln (prijspeil
2005), de gemeente Tilburg en de provincie
Noord-Brabant dragen ieder € 9,8 mln
(prijspeil 2005) bij.
Uitvoering In 2010 is een PPC uitgevoerd op
basis waarvan voor een DB-contract is
gekozen.

2007: in overleg met de Tweede Kamer is
gekozen voor het uitvoeren van de
Visievariant.
2008: door de duur van besprekingen
over de regionale bijdragen zijn start
realisatie en oplevering vertraagd.
2009: november 2007 is er overeenstemming bereikt over de financiële bijdragen
van de regionale overheden. Het
uitvoeringsbesluit is genomen en VenW
heeft samen met de regionale overheden
een stuurgroep ingesteld om de realisatie
voor te bereiden en te begeleiden. Het
project is overgegaan van de planstudiefase naar de realisatiefase.
2010: vanwege aanvullende onderzoeken
en vertraging in de bestemmingsplanprocedure zijn mijlpalen vertraagd.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 9 mln). De planning is
vertraagd vanwege bestuurlijke afstemming over wijzigingen en budgetspanning
De aanbesteding is gestart in 2011.

MIRT Projectenboek 2012 | 238

•
•

Zuid-Willemsvaart
(vervanging sluizen 4, 5 en 6)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Uit de verkenning BERZOB blijkt dat
de vaarwegen in Zuidoost-Brabant worden
gekenmerkt door een verouderde en deels in
slechte staat verkerende infrastructuur. De in
slechte onderhoudstoestand verkerende
klasse-II sluizen 4, 5 en 6 zijn het meest
urgent. De onderhoudstoestand van de
sluizen 4, 5 en 6 brengt een grote kans op
stremmingen met zich mee. Dit vormt een
knelpunt voor een vlot en betrouwbaar
vervoer over water.
Oplossing Vervanging van de sluizen 4, 5 en 6
tot klasse-IV-sluizen.
Planning
Start realisatie: 2008
Oplevering: 2011

Politiek/bestuurlijk In september 2006 is
een bestuurlijke overeenkomst afgesloten
met de regio. Hierbij is de volgende financiële
verdeling afgesproken: het Rijk € 30 mln,
provincie Noord-Brabant € 30 mln en
gemeenten/waterschap € 20 mln. De bijdrage
van de provincie omvat tevens voorfinanciering van bijdrage van het bedrijfsleven. Deze
wordt terugbetaald aan de provincie na
realisatie van het project.

2008: project is overgegaan van de
planstudiefase naar de realisatiefase. Door
bestuurlijke overeenkomst (september
2006) is de bijdrage van derden met € 10
mln naar beneden bijgesteld.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 5 mln).

Uitvoering Het project wordt door middel
van een Design en Construct contract
uitgevoerd. In 2007 is een PPC uitgevoerd.
Op basis daarvan is gekozen voor een
DB-contract.

Financiën Taakstellend budget: € 78 mln (incl.
bijdrage van derden: € 50 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 239

•

Zuid-Willemsvaart,
omleggen en opwaarderen
(Maas-Veghel)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Brabant
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

•

MIRT fase

’11

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
• •
•
• • •
•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onvoldoende bereikbaarheid over
water van het gebied tussen ‘s-Hertogenbosch en Veghel.
Oplossing In studie is de omlegging van de
Zuid-Willemsvaart om ‘s-Hertogenbosch met
een profiel voor klasse IV-scheepvaart.
Inpassing Bij de aanleg wordt door de
gemeente ‘s-Hertogenbosch een ecologische
verbindingszone inclusief een Rosmalense Aa
gerealiseerd.
Planning
Tracébesluit: 2010
Start realisatie: 2010
Oplevering: 2015
Financiën Taakstellend budget: € 417 mln
(incl. bijdrage van derden van € 53 mln).
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: kabinetsbesluit inzake afbreken realisatiegedeelte, d.d.
11 juli 1997.
Kabinetsbesluit inzake omlegging van de
Zuid-Willemsvaart tussen de Maas en Den
Dungen conform de ‘Regiovariant, d.d. 10
maart 2006.
Op verzoek van de Tweede Kamer is voor
2006 een bedrag van € 10 mln ter beschikking
gesteld voor versnelde voorbereiding van de
uitvoering.
De regiovariant is in 2006 uitgewerkt in een
Ontwerp-Tracébesluit (OTB), welk in februari
2007 is vastgesteld. Er wordt een convenant

met de regionale partners voorbereid.
November 2007 is tussen betrokken
overheden een bestuursovereenkomst
getekend.
Het taakstellend budget is opgehoogd
vanwege toevoeging van een aantal
projectonderdelen als gevolg van de
bestuursovereenkomst, het meenemen van
een drietal werken uit de A2 rondweg Den
Bosch en de implementatie van nieuwe en
aangepaste regelgeving waardoor enkele
projectonderdelen duurder zijn geworden.
Het TB is juli 2008 ondertekend.
Uitvoering Voor dit project is een marktscan
uitgevoerd. De mogelijkheid van PPS is
onderzocht, maar wordt niet toegepast,
omdat uit het onderzoek bleek dat DBFM
geen meerwaarde had. In 2007 is een PPC
uitgevoerd op basis waarvan voor een
DB-contract is gekozen.

2007: kabinetsbesluit tot omlegging
Zuid-Willemsvaart conform de regiovariant,
met een ecologische verbindingszone incl.
een Rosmalense Aa. Op verzoek van de
Kamer is versnelling in de vorm van
anticiperende vastgoedverwerving ingezet
met een omvang van € 10 mln.
2008: het OTB is in februari 2007 vastgesteld. De bijdrage van de regionale
partijen is verhoogd vanwege het ‘mee­nemen’ van de ecologische verbindingszone
en de N279 bij dit project. Op deze manier
kan werk met werk gemaakt worden.
2009: de bestuursovereenkomst tussen
overheden is november 2007 ondertekend.
2010: het uitvoeringsbesluit is in 2009
genomen met het voorbehoud dat het
tracébesluit nog onherroepelijk moet
worden. De mijlpaal oplevering is hierin – als
gevolg van vertraging in de procedure
tracéwet – gewijzigd van 2014 naar 2015.
2011: in 2010 heeft de Raad van State het
tracébesluit onherroepelijk verklaard. Naar
verwachting wordt in 2010 het hoofdcontract gegund.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 58 mln).
MIRT Projectenboek 2012 | 240

Eindhoven A2 zone

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Brabant
Integrale
gebiedsopgaven
EL&I en IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

•

’11

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•
• •

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het gaat om integrale gebiedsontwikkeling langs de A2, ten westen van Eindhoven
waarin bereikbaarheidsaspecten, economische perspectieven, groene verbindingen en
milieuvraagstukken hand in hand gaan.
Oplossing Door de ombouw van de A2 tot
4x2 rijstroken wordt een belangrijke bijdrage
geleverd aan de bereikbaarheid van de
Brainport Eindhoven (zie desbetreffende
projectblad) over de weg. Voor een optimale
ontwikkeling van de A2-zone wordt ingezet op
de realisatie van twee nieuwe aansluitingen op
de A2 en op het aanpassen van de bestaande
aansluiting Veldhoven. Het betreft de aanleg
van een nieuwe noordelijke aansluiting (ter
hoogte van Eindhoven Airport) en een nieuwe
zuidelijke aansluiting (Meerenakkerweg/
Beemdstraat), beide inclusief aanpassing van
het onderliggend wegennet (OWN). De
aanpassing van de aansluiting Veldhoven
bestaat uit het loskoppelen van de op- en
afritten van de Noord-Brabantlaan.
Planning
• Noordelijke aansluiting
Start realisatie: 2014; Oplevering: 2016
• 	Zuidelijke aansluitingen
- Aansluiting N2 Meerenakkerweg: Start
realisatie: 2011; Oplevering: 2012.
	- OWN: Start realisatie: 2010;
Oplevering: 2012
Financiën
• 	Noordelijke aansluiting: projectkosten nog

niet bepaald; de regio financiert. Er is € 15
mln uit het Nota Ruimtebudget beschikbaar (onderdeel rijksbijdrage Brainport
Avenue).
• 	Zuidelijke aansluitingen N2 Meerenakkerweg: taakstellend budget € 6,3 mln (incl. €
1,6 mln bijdrage derden, BLD-bijdrage
reeds verwerkt in A2 Randweg Eindhoven).
• 	OWN Meerenakkerweg/Beemdstraat:
taakstellend budget € 14,5 mln (€ 7,7 mln
bijdrage derden en € 6,8 mln uit het Nota
Ruimtebudget).
Politiek/bestuurlijk Rijk, provincie,
Samenwerkingsverband Regio Eindhoven
(SRE), gemeenten, bedrijfsleven en kennisinstellingen werken bestuurlijk samen bij de
uitwerking van de Ontwikkelingsvisie ‘de
geniale Brainport locatie’. De gemeente
Eindhoven heeft samen met IenM, het SRE
en de gemeenten Best en Oirschot voor de
noordelijke aansluiting (aansluiting A2/
Airport-noord) een bereikbaarheidsplan
gemaakt.

2008: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2010: het project is gesplitst in de
zuidelijke aansluiting, waarvoor in
november 2008 de rijksbijdrage is
vastgesteld, en de noordelijke aansluiting,
waarvoor de besluitvorming wordt
betrokken bij het project Brainport
Eindhoven. Als gevolg van onderzoek naar
de verkeerstechnische gevolgen van de
noordelijke aansluiting is besluitvorming
hierover vertraagd.
2011: de financiering van de noordelijke
aansluiting is vastgesteld.

Uitvoering IenM is verantwoordelijk voor de
uitvoering van de aansluiting N2/Meerenakkerweg en de aanpassing van de bestaande
aansluiting Veldhoven. De gemeente
Eindhoven is verantwoordelijk voor de
transformatie van het onderliggend
wegennet. De gemeente Eindhoven, IenM en
het SRE zijn verantwoordelijk voor de
projecten van het Bereikbaarheidsplan
Eindhoven Airport.
MIRT Projectenboek 2012 | 241

’12

Brainport Eindhoven

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Brabant
Integrale
gebiedsopgaven
EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het Samenwerkingsverband Regio
Eindhoven (SRE) heeft een Ontwikkelingsvisie
voor de gehele A2-zone vastgesteld. De
A2-zone wordt getransformeerd tot
‘Brainport Avenue’, een hoogwaardig
internationaal concurrerend vestigingsmilieu
voor de hightech maak- en kennisindustrie.
Hoewel Brainport Avenue een aaneengesloten integraal te ontwikkelen gebied is, worden
binnen dit gebied een aantal prioritaire
deelgebieden en kwaliteitsdragers onderscheiden als aanjager van de totaalontwikkeling. Concreet gaat het om maatregelen als
aansluitende en verbindende infrastructuur,
ontwikkeling en herstructurering van
werklandschappen, impulsen in de openbare
ruimte en groene verbindingen tussen stad en
omliggende natuur en platteland (Nationaal
Landschap Groene Woud). Hierbij hoort ook
de herinrichting van de openbare ruimte in
Strijp S en de transformatie van het stationsgebied Eindhoven tot een hoogstedelijk
centrummilieu.
Oplossing De regio grijpt de ombouw van de
snelweg A2 aan om het gebied er omheen te
transformeren tot etalage van de Brainport
met internationale uitstraling, waarbij
aandacht is voor (internationale) bedrijvigheid, bereikbaarheid, duurzaamheid en
natuur & recreatie. De bedoeling is om langs
de snelweg de gehele keten van kennisinstituten, onderzoekslaboratoria, designhuizen,
toeleveranciers en maakindustrie in een
hoogwaardige groene setting in te passen en

zichtbaar te maken. Tevens worden groene
recreatieve verbindingen gerealiseerd tussen
stad en ommeland. Het gebiedsontwikkelingsproject omvat de ontwikkeling van een
internationaal hoogwaardig woon- en
werkmilieu en de aansluiting daarvan op het
Nationaal Landschap ’t Groene Woud. Het
beslaat circa 200 hectare werklandschap in
combinatie met circa 200 hectare nieuwe
natuur en aanleg van infrastructuur voor auto,
HOV en fiets.

2010: het project is in juni 2009 overgegaan van de verkenningsfase naar de
planstudiefase.
2011: in oktober 2009 is de taakstellende
rijksbijdrage voor dit project vastgesteld,
waarmee het project is overgegaan naar
de realisatiefase.

Planning
Start realisatie: 2010
Oplevering: uiterlijk 2021
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 75
mln uit het Nota Ruimtebudget (incl. de
noordelijke aansluiting op de A2 bij
Eindhoven Airport).
Uitvoering Het SRE is verantwoordelijk voor
het project. Naast SRE zijn Rijk (inclusief het
College van Rijksadviseurs), de provincie
Noord-Brabant, gemeenten (Eindhoven,
Veldhoven, Best, Son en Breugel en Waalre),
kennisinstellingen en marktpartijen betrokken. Het SRE en betrokken gemeenten
hebben diverse overeenkomsten gesloten
(visie, programma, samenwerking en
verplichtingen). Het SRE heeft een
Programma­bureau ingericht ten behoeve van
de gebiedsontwikkeling. Een onafhankelijk
Kwaliteitsteam begeleidt de planvorming.

MIRT Projectenboek 2012 | 242

’12

Sterke regio’s: Brabant

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Brabant
Integrale
gebiedsopgaven
EL&I
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •

Pol./Best.

Opgave Enkele regio’s en sectoren zijn
economisch sterk ontwikkeld, maar extra
inspanningen zijn nodig om de (internationale) concurrentiekracht van deze sterke
regio’s te verstevigen. Met een gebundelde
inzet van instrumenten worden knelpunten
opgelost en gebiedsgerichte kansen benut,
om zo het Nederlandse vestigingsklimaat te
versterken.
Oplossing In vier toonaangevende Sterke
regio’s is geïnvesteerd in ambitieuze projecten
op het gebied van fysieke of kennisinfrastructuur, die het internationale vestigingsklimaat
versterken. De vier regio’s zijn de Randstad,
Brainport Zuidoost-Nederland, het energieknooppunt Groningen en OostNederland (Wageningen-Nijmegen-Twente).
Financiën In de regio Brainport ZuidoostNederland is aan 2 projecten een rijksbijdrage
toegekend uit het voormalige FES Sterke regio
budget:
•	Internationale school Eindhoven (€ 7 mln):
het aantrekken van internationale
kenniswerkers is noodzakelijk om de
ambities voor de technologische topregio
Brainport waar te kunnen maken. Dit wordt
gerealiseerd met huisvesting van de
internationale school Eindhoven. Het geld
is bestemd voor de internationale campus,
voor buitenschoolse faciliteiten.
•	Drie campussen Zuidoost Nederland
(€ 24,8 mln): Bij de High Tech Campus
Eindhoven wordt geïnvesteerd in geza-

menlijke huisvesting en gezamenlijke
laboratorium faciliteiten voor hightech
mkb’ers. Bij de Chemelot Campus in
Sittard-Geleen gaat het om gezamenlijke
huisvestings- en laboratoriumfaciliteiten
voor mkb’ers en conferentievoorzieningen.
De High Tech Automotive Campus in
Helmond investereert in laboratoria,
werkplaatsen, kleinschalige onderzoeks- en
testfaciliteiten en kantoren voor doorgroeiende innovatieve automotive bedrijven.
Politiek/bestuurlijk Met de geselecteerde
regio’s wordt bepaald welke fysieke of
kennisinfrastructuur de regio ontbeert om de
potentie waar te kunnen maken.

Toelichting op de wijzigingen
2010: het programma is nieuw opgenomen in het MIRT. Er is aan vier projecten
een subsidie toegekend (€ 35,6 mln),
waarvan één in Brabant (Internationale
School Eindhoven).
2011: vanwege de nieuwe opzet van het
MIRT Projectenboek zijn de projecten van
het programma Sterke regio’s per gebied
opgenomen. Er is aan vijf nieuwe
pro­jecten een subsidie toegekend (€ 73,15
mln), waarvan één in Brabant (samen met
Limburg) (Campussen ZuidoostNederland).
2012: op grond van het Regeerakkoord
zijn voormalige FES-middelen overgeheveld naar departementale begrotingen.

Uitvoering In samenwerking met publieke en
private partijen in de regio worden investeringsprojecten opgesteld, opgestart en
uitgevoerd. Het ministerie van EL&I en de
regionale partners zijn hiervoor
verantwoordelijk.

MIRT Projectenboek 2012 | 243

244 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Limburg | 7
Visie
Specifieke regionale thema’s
Prioritaire gebiedsopgaven
Overige gebiedsopgaven
MIRT Onderzoeken
Kaarten
Project- en programmabladen

Visie
Algemene ontwikkelrichting
Limburg ligt tussen stedelijke agglomeraties als de Randstad, het
Ruhrgebied en de Vlaamse Ruit. De provincie grenst voor het
overgrote deel aan onze buurlanden en wijst als het ware richting
Europa. Limburg is ook de thuisbasis voor meerdere sterke
economische sectoren en maakt deel uit van de brainport Zuidoost
Nederland en de toptechnologische regio Eindhoven Leuven
Aachen triangle (ELAt). Deze provincie heeft een hoge recreatieve
aantrekkingskracht. De centrale ambitie van Limburg is om het
goede te behouden en de economie, uitgaande van de aanwezige
sterke economische sectoren (chemie, tuinbouw en uitgangsmaterialen, health and care, agro-food en logistiek), te versterken en
bedreigingen zoals de demografische omslag, de ‘ontembare Maas’
en de beperkingen om te zetten in kansen, in aansluiting op het
topsectorenbeleid en de Visie Brainport 2020. Voor de regio
Limburg zijn de volgende opgaven van nationaal belang: de
brainport Zuidoost Nederland en greenport Venlo (internationaal)
bereikbaar houden via OV en hoofdwegennet en binnenvaart,
versterking van het vestigingsklimaat en het verder verbeteren van
de waterveiligheid.

Specifieke regionale thema’s
Geografische grensligging: van belemmering naar kans

waarde bij het grootschalige (inter)nationale goederenvervoer nog
meer benutten, ten dienste van de mainports Antwerpen en
Rotterdam en de productie- of verzorgingsgebieden.
De grens vormt letterlijk nog een barrière door de grote verschillen
op sociaal en fiscaal gebied. De kansen liggen hier in een betere
grensoverschrijdende samenwerking op het gebied van economie,
kennis, cultuur, natuur en landschap en multimodale
infrastructuur.

Internationale bereikbaarheid
De internationale bereikbaarheid van de toptechnologische regio
en de corridor tussen mainports, brainport en Duitsland zijn, naast
het behoud en ontwikkeling van de synchromodaliteit voor het
goederenvervoer, van cruciaal belang. Voor de versterking van de
ruimtelijk-economische structuur van de brainport Zuidoost
Nederland en greenport Venlo zet het Rijk primair in op het
handhaven, verbeteren of realiseren van (intercity)verbindingen
met HSL-stations in Düsseldorf, Luik en Aken.
De A67 en de A2/A76 zijn logistieke assen en kennisassen van de
mainports tot Eindhoven/Venlo en van Amsterdam tot Maastricht
en zijn van nationaal en internationaal belang. Een goede door­
stroming op de trajecten is een basisvoorwaarde voor de verdere
ontwikkeling van de brainport Zuidoost Nederland en greenport
Venlo.
Daarnaast resulteren de modernisering van de Maasroute en de
uitbreiding van de capaciteit van de sluis bij Ternaaien in een betere
doorstroom van goederenvervoer over de Maas richting België.

De ligging van Limburg biedt kansen. Limburg kan de toegevoegde

MIRT Projectenboek 2012 | 245

Demografische omslag: slim inspelen op
bevolkingsdaling
De daling van het aantal inwoners speelt nu al in Zuid-Limburg en
gaat zich op termijn ook voordoen in Noord- en Midden-Limburg.
Daarnaast speelt de vergrijzing van de bevolking. De verandering
van de bevolkingssamenstelling heeft ingrijpende gevolgen voor
woningbouw, arbeidsmarkt en lokale voorzieningen. Deze
demografische ontwikkeling leidt tot een integrale opgave, waarin
het sociale, fysieke en economische domein verweven zijn. De
uitdaging is om op regionaal niveau te zorgen voor een toekomstbestendig en kwalitatief hoogwaardig onderwijs, een vitale
economie, een goed werkende woningmarkt en zorg op maat,
vanuit de kracht die in Limburg aanwezig is. De veranderende
bevolkingsopbouw biedt mogelijkheden voor de ‘silver economy’,
zorg en ‘wellness’ en is tevens een uitdaging voor de economische
ontwikkeling van Limburg.

en dus tot meer ruimte op de wegen, waardoor minder congestie
optreedt en de bereikbaarheid toeneemt. Het is een vorm van Beter
Benutten, maar dan voor de langere termijn.

Prioritaire gebiedsopgaven
In de Gebiedsagenda Limburg zijn diverse integrale gebiedsopgaven
benoemd. Zoals eerder aangegeven decentraliseert het Rijk taken.
In dit kader zijn in de Ontwerp Structuurvisie opgaven van
nationaal belang scherper benoemd en keuzes gemaakt. Dit zal een
doorwerking moeten krijgen in een actualisatie van de gebieds­
agenda. Vooruitlopend hierop is, naar de mening van het Rijk, de
integrale gebiedsopgave Greenport Venlo prioritair. Daarnaast is
voor dit gebied het borgen van de waterveiligheid langs de Maas, de
waterkwaliteit en de zoetwatervoorziening van belang. Deze
opgaven worden opgepakt binnen het Deltaprogramma.

Doorontwikkelen en vermarkten van duurzame
ontwikkeling / Cradle-to-Cradle

Greenport Venlo

Het besef groeit dat de economische groei zoals die de afgelopen
decennia heeft plaatsgevonden, tegen de beperking van milieu en
ruimte aanloopt. De transitie naar duurzame economische groei
krijgt steeds meer vorm. Limburg wil koploper zijn in deze transitie
in de vorm van innovatieve duurzaamheidsconcepten als Cradle-toCradle (C2C) of ‘slimme kringlopen’. Het gaat hierbij om de transitie
van de maakindustrie, die ook toepasbaar is bij gebiedsontwikkeling en zelfs positief kan uitwerken op de bereikbaarheid. Een
principe als ‘local-for-local’ komt neer op een grotere zelfvoorzienendheid van een gebied, hetgeen leidt tot afname van transport

Venlo ligt in het hart van een regio waarin binnen een straal van
honderd kilometer ruim dertig miljoen consumenten wonen.
Gecombineerd met de tuinbouw in de Duitse regio Niederrhein ligt
hier één van de grootste tuinbouwgebieden van Europa. Hier
bevindt zich onder de noemer Greenport Venlo een (inter)nationaal
centrum van bedrijvigheid in de logistiek, agrofoodsector en
tuinbouw. Dit is na Rotterdam en Amsterdam het derde logistieke
knooppunt van Nederland, door de ligging aan (inter) nationale
transportroutes over weg, water en spoor. Vanuit de versterking van
de ruimtelijk-economische structuur voor de aanwezige

246 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Limburg | 7

t­ opsectoren ligt hier een grote ontwikkelingskans. De fysiek-ruimtelijk opgave is nog niet duidelijk en zal worden onderzocht in het
nog uit te voeren MIRT onderzoek. De regio is trekker van het
onderzoek, waaraan de ministeries van EL&I en IenM zullen
meewerken.

Waterveiligheid Maasvallei / Ooijen-Wanssum / gebiedsontwikkeling Maasplassen inclusief Deltaprogramma
De opgave is om de hoogwaterbescherming in de Maasvallei op
orde te brengen en te houden. Dit wordt aangepakt in drie
trajecten:
1. 	Het afronden van het project Maaswerken. Het realiseren van de
al geplande rivierverruiming en van de prioritaire
kademaatregelen.
2. 	De aanvullende werkzaamheden om het overeengekomen
beschermingsniveau van 1/250 per jaar in het Maasdal te
bereiken. Deze worden in beeld gebracht op basis van het
resultaat uit de derde ronde toetsen op veiligheid, waarin de
Limburgse waterkeringen voor het eerste maal zijn getoetst.
3. 	De lange termijn opgave voor het Maasdal. Dit wordt uitgewerkt
in het Deltaprogramma; het deelprogramma Rivieren komt
hierover in 2014 met een advies. Rijk en regio willen de problematiek integraal benaderen. De oplossing van de Grensmaasproblematiek heeft voor het Rijk de hoogste prioriteit.
Het gebiedsontwikkelingsproject Ooijen-Wanssum realiseert de
1/250 per jaar opgave in het plangebied en draagt bij aan de lange

termijn opgave in het Maasdal. De gebiedsontwikkeling
Maasplassen in samenhang met de N280 verkeert in de startfase.

Overige gebiedsopgaven
Stedelijke regio Zuid-Limburg
Zuid-Limburg is een stedelijke regio met vier belangrijke sectoren:
Chemie, Life Sciences (medisch), Energie en Logistiek. Brandpunt
vormt de campusontwikkeling Zuid-Limburg rondom Chemelot in
Sittard-Geleen en het medisch cluster in Maastricht, met een
strategische verbinding naar Brainport Eindhoven en een verbinding naar het grensoverschrijdend science- en businesspark
Avantis. Daarnaast speelt in Zuid-Limburg de demografische
omslag nu al sterk. Het inzetten op de economische potenties van
Limburg vergt onder meer een internationaal georiënteerd
kennisklimaat, met een voldoende omvangrijk en gekwalificeerd
arbeidspotentieel en een aantrekkelijke woon-, werk- en leefomgeving. Investeringen in Zuid-Limburg hebben zo een dubbel
rendement; namelijk versterking van de regionale en nationale
economie en aanpak van de krimpproblemen. Belangrijke opgave
is de bundeling van krachten tussen Maastricht-Heuvelland,
Parkstad en de Westelijke Mijnstreek en het daarbij in samenhang
met Aken/Luik/Hasselt gezamenlijk bieden van een breed en
aantrekkelijk aanbod aan wonen, werken en voorzieningen. Het
voortouw voor deze opgave ligt bij de regio.

MIRT Onderzoeken
Naam

Aanleiding en doel

Planning

Betrokkenen

Gebieds­ontwikkeling
Ooijen-Wanssum

Anticiperen op gevolgen van verwachte hogere rivierafvoeren
voor de veiligheid en benutten van kansen voor de ruimtelijke
kwaliteit door integrale gebiedsontwikkeling van de oude
Maasarm. Inzicht krijgen in integrale combinaties voor
ruimtelijke ontwikkelingen en veiligheid. Onderzoek naar
mogelijkheden voor financiële uitvoerbaarheid van
gebiedsontwikkeling.

Voortgang in het
bestuurlijk overleg
MIRT najaar 2011

IenM, provincie
Limburg,
waterschappen,
gemeenten,
maatschappelijke
organisaties,
Deltaprogramma
Rivieren

Greenport Venlo

Momenteel is de integrale gebiedsopgave voor greenport
Venlo (topsectoren i.c.m. multimodale draaischijf) onvoldoende duidelijk. Het MIRT-onderzoek moet hier meer duidelijkheid
over verschaffen.

Najaar 2012

Gemeente Venlo
(trekker), provincie
Limburg, Rijk
(EL&I, IenM)

MIRT Projectenboek 2012 | 247

Economie

Woningbouw

Bereikbaarheid

Greenport

Intensivering / Transformatie

Havenontwikkeling

Stedelijke vernieuwing

Spoor

Versterking kennis en innovatie

Extensivering

HOV

Planstudie

Zonne-energie

Hoofdwegennet

Life Sciences

Onderliggend wegennet

Chemie
Agrofood

Verkenning

Leisure-ontwikkeling

Spoor / HOV

Multimodaal logistiek bedrijventerrein

Hoofdwegennet
Overig
Waterwegen > transportas
Bestaand
Spoor
Hoofdwegennet

Natuur & Landschap

Duurzaamheid & Klimaatbestendigheid

Algemeen

Nationaal Landschap

Waterveiligheid > waarborgen primaire

Prioritaire gebiedsopgaven

Nationaal Park

veiligheid

Overige gebiedsopgaven

Verhogen kernkwaliteiten

Energiemaatregelen

Grens landsdeel

Zonne-energie
Groenblauwe structuren
Versterken natuur- en
recreatiekwaliteitet
Groenverbinding
Flora- en faunapassage

248 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Opgaven Limburg | 7

Ooijen-Wanssum / Zandmaas 2

Greenport Venlo

Maasplassen

Stedelijke Regio Zuid-Limburg

MIRT Projectenboek 2012 | 249

1)
2)
3)

PLANSTUDIE	pag
Maasroute, modernisering fase 2
(verbreding Julianakanaal (aanvulling III)
261
Quickscan Decentraal Spoor Nijmegen-Roermond
259
Ruimtelijk mobiliteitspakket Maastricht-Noord
260

REALISATIE
4) A2 Maasbracht-Geleen
5) A2 Passage Maastricht
6) A2/A76 Maatregelenpakket Limburg
7) A74 Venlo
8) Bouw vierde sluiskolk Ternaaien
9) Greenport Venlo (Klavertje 4)
10) Grensmaas
11) Maasroute, modernisering fase 2
12) Zandmaas

PAG
254
255
256
258
262
265
252
263
253

Beheer & Onderhoud	pag
13) Maas (baggeren en kunstwerken)
264

250 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Projecten Limburg | 7

»

13

12
11
2

9P
7

»

13

4/6
10
8 (BRA)

P
1

3P

5

6
6

P

»
8

0

wegen
spoor / OV
vaarwegen
sluis
integrale / multimodale ontwikkelingen
waterbeheer / natte natuur

* (BRA)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenboek 2012 | 251

20 km

Grensmaas

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Waterkeren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
• •

•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De hoogwaters op de Rijn en Maas in
1993 en 1995 leverden veel overlast en
schade op. Na deze hoogwaters presenteerde
het kabinet in februari 1995 het Deltaplan
Grote Rivieren. Het Grensmaasproject, dat al
in 1992 was gestart onder het motto ‘Groen
voor Grind, een mooie ruil’, kreeg hiermee de
doelstelling hoogwaterbescherming erbij. Het
Deltaplan Grote Rivieren is de basis voor de
planvorming van de Grensmaas.
Oplossing Reductie van de wateroverlast in
de gebieden achter de kaden tot een
beschermingsniveau van 1:250, via verlaging
van de hoogwaterstanden in de Maas. Dit
wordt bewerkstelligd door rivierverruimende
maatregelen, waardoor tegelijkertijd
natuurontwikkeling, ecologisch herstel en
grindwinning plaatsvinden.
Planning
Projectbesluit: 2003
Start realisatie: 2005
Oplevering:
2017 	hoogwaterbescherming (met
uitzondering van de sluitstukkaden:
2020)
2018 natuur
2022 grindwinning en oplevering

Politiek/bestuurlijk Convenanten: eindplan
Grensmaas is december 2001 geaccordeerd
door de betrokken partijen (voormalig
Verkeer en Waterstaat, LNV en provincie
Limburg). Het eindplan is met een bijbehorende concept uitvoeringsovereenkomst
aangeboden aan het uitvoerende Consortium
Grensmaas dat op basis daarvan een concept
uitvoeringsplan heeft opgesteld. Met het
consortium is daarvoor een intentieovereenkomst getekend. Op 1 juli 2005 is de
uitvoeringsovereenkomst tussen overheden
en consortium getekend en heeft de provincie
Limburg het Provinciaal Omgevingsplan (POL)
Grensmaas vastgesteld. In februari 2007
heeft de Raad van State alle tegen het POL
Grensmaas ingestelde beroepen ongegrond
verklaard. Daarmee is dit POL onherroepelijk
geworden. De hoofdvergunningen zijn in
december 2007 onherroepelijk geworden. In
2008 is het consortium op de eerste locaties
gestart met uitvoerende werken.

2008: POL Grensmaas is in februari 2007
onherroepelijk geworden.
2009: de hoofdvergunningen zijn in
december 2007 onherroepelijk geworden.
In 2008 is het consortium op de eerste
locaties gestart met uitvoerende werken.
2011: binnen het Maaswerkenbudget is
€ 5,3 mln overgeheveld van Zandmaas
naar Grensmaas, in verband met
scope­uitbreiding Grensmaas. Daarnaast is
de bijdrage van de provincie Limburg
ontvangen. De gevoerde discussie rondom
de sluitstukkaden zorgt ervoor dat de
hoogwaterbescherming uiterlijk in 2020
gerealiseerd kan zijn.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 84 mln).

Uitvoering Maaswerken is onderdeel van het
Deltaprogramma met behoud van eigen
sturing, organisatie en financiering.

Financiën Taakstellend budget: € 72 mln.
Bijdragen van derden nog bij te dragen: € 7
mln (convenantpartner EL&I). Project maakt
deel uit van het programma Maaswerken.

MIRT Projectenboek 2012 | 252

Zandmaas

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Waterkeren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•
• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De hoogwaters op de Rijn en Maas in
1993 en 1995 leverden veel overlast en
schade op. Na deze hoogwaters presenteerde
het kabinet in februari 1995 het Deltaplan
Grote Rivieren. Dit plan is de basis voor de
planvorming van de Zandmaas.
Oplossing Het Zandmaastraject is 150 km
lang en loopt van Linne tot Hedel. De
maatregelen die plaatsvinden vinden, zijn
vervat in het Tracébesluit Zandmaas/
Maasroute en in het streekplan POL
Zandmaas. Met de uitvoering van de
maatregelen die onderdeel uitmaken van het
project Zandmaas wordt in 2015 aan de
bevolking achter de kaden van de Zandmaas
een hoogwaterbescherming geboden van
1:250 en wordt beperkt natuur ontwikkeld.
Maatregelen gericht op hoogwaterbescherming zijn verbreding, verdieping, retentie,
hoogwatergeulen en kadeverhoging.
Bij de Zandmaas, waarvoor door de convenantpartners middelen zijn gereserveerd, ligt
het accent op het zo snel mogelijk realiseren
van de hoogwaterbescherming (opdrachtgever IenM).

Financiën Taakstellend budget: € 397 mln.
Bijdragen van derden: € 8 mln (convenantpartners EL&I en provincie Limburg).
Project maakt deel uit van het programma
Maaswerken.
Politiek/bestuurlijk Toezegging: de politieke
toezegging is om voor 1 januari 2008 aan
70% van de bevolking achter de kades in de
Zandmaas een hoogwaterbescherming te
bieden van 1:250 per jaar.
Uitvoering Maaswerken is onderdeel van het
Deltaprogramma met behoud van eigen
sturing, organisatie en financiering.

2009: het budget is aangepast door extra
ontvangsten van derden.
2011: binnen het Maaswerkenbudget is
€ 5,3 mln overgeheveld van Zandmaas
naar Grensmaas in verband met scopeuitbreiding Grensmaas. De bijdrage van
derden is aangepast in verband met
grondaankopen LNV. De gevoerde
discussie rondom de sluitstukkaden zorgt
ervoor dat de hoogwaterbescherming
uiterlijk in 2020 gerealiseerd kan zijn.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD bijdragen (€ 132 mln).

Planning
Tracébesluit: 2002
Start realisatie: 2002
Oplevering: 2017 (met uitzondering van de
sluitstukkaden: 2020)

MIRT Projectenboek 2012 | 253

A2 Maasbracht-Geleen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• • •

Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het verkeer op dit traject
leidt op termijn tot verkeersafwikkelings­
problemen .
Oplossing Het project betreft projectonderdelen in de corridor van noord naar zuid:
A2 Maasbracht-A2 Urmond-knooppunt
Kerensheide-A76 Geleen. Als onderdeel van
A2/A76 Maatregelenpakket Limburg (zie
desbetreffende projectblad) wordt op het
traject A2 St Joost-Urmond in zuidelijke
richting een spitsstrook aangelegd.
Het project A2 Maasbracht-Geleen betreft:
- een spitsstrook in noordelijke richting op
het traject A2 St Joost-Urmond (gereed);
- een permanente rijstrook in twee richtingen
tussen A2 Urmond en A76 Geleen;
- aanpassen van het knoopunt Kerensheide.
Planning
Spitsstrook Maasbracht-Geleen
Wegaanpassingsbesluit: 2010
Start realisatie: 2011
Oplevering: 2011-2013
Financiën Het taakstellend budget is € 169
mln voor de spitsstrook (spoedaanpak).

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2008 zijn met de regio
afspraken gemaakt om al eerder een
spitsstrook in noordelijke richting te realiseren
(naast de spitsstrook in zuidelijke richting uit
het Maatregelenpakket Limburg) en de
noodzaak van een definitieve oplossing
tussen Maasbracht en Urmond opnieuw af te
wegen voor de periode 2016-2018, als de
verkeersafwikkeling daartoe aandacht geeft.
In het bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2009
zijn verdere afspraken gemaakt met de regio.
De Tweede Kamer heeft in 2011 de motie
De Jong (TK 32500A, nr. 91) aangenomen om
bovenstaande afspraken na te komen.

2007: conform afspraak uit het bestuurlijk
overleg over het MIT 2006 worden de
mogelijkheden van de versnelling van het
project gezamenlijk onderzocht.
2008: de studie wordt voortgezet; de
richtlijnen zijn verschenen in maart 2007.
2009: het project is als gevolg van
onderzoek naar luchtkwaliteit vertraagd.
2010: in de bestuurlijke overleggen MIRT
najaar 2008 en voorjaar 2009 zijn
afspraken gemaakt over de oplossingen en
het tijdschema. Uitgangspunt blijft
realisatie van de definitieve verbreding van
het volledige traject van 2x2 naar 2x3 in
2016, als de verkeersafwikkeling dat nodig
maakt. Het gedeelte Geleen-Urmond is
onderdeel van de spoedaanpak en wordt
reeds in beide richtingen structureel
aangepakt.
2012: het project gaat over naar de
realisatiefase. De projectkosten zijn
aangepast door de bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 22 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 254

•

A2 Passage Maastricht

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•
•
•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Doordat de A2 de stad Maastricht
doorkruist is een meervoudige problematiek
van verkeersafwikkeling, bereikbaarheid,
kwaliteit leefomgeving, veiligheid, barrièrewerking en stedelijk ruimtegebruik rond de A2
ontstaan.
Oplossing De volgende maatregelen worden
genomen:
• Volledige verknoping A2 en A79
•	Nieuwe verbindingsweg tussen A2/A79 en
bedrijventerrein Beatrixhaven
•	Meer groen en recreatie in
Landgoederenzone
•	Tunnel tussen knooppunten Geusselt en
Europaplein
• Parklaan bovenop tunnel
•	Nieuwe stadsentrees bij Geusselt en
Europaplein
Planning
Tracébesluit: 2010
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2016
Financiën De taakstellende bijdrage van het
Rijk aan het project bedraagt € 565 mln. De
regio draagt € 144 mln bij aan het project,
inclusief een vastgoedpotentie. Tevens wordt
samenwerking gezocht met private partijen.
Politiek/bestuurlijk Convenanten: op 15
januari 2003 is een bestuursovereenkomst
ondertekend. Op 7 december 2005 is de
eerste aanvullende bestuursovereenkomst

getekend, de tweede op 22 februari 2006. Op
29 juni 2006 is de samenwerkingsovereenkomst getekend, een trechteringsbesluit
genomen en gekozen voor nadere uitwerking
van een tunnel­alternatief onder bestaand
tracé. Op basis van de consultatie is door de
bestuurlijke partijen bevestigd dat de eind
2008 door de marktpartijen aangeboden
plannen binnen de vooraf vastgelegde
bestuurlijke kaders passen.
Uitvoering Bij dit project worden integrale
projectontwikkeling (gebied, vastgoed en
infrastructuur), procedurele vervlechting
(Tracéwet en Ruimtelijke ordening) en
innovatieve aanbesteding (vroegtijdige
inschakeling van de markt) toegepast. In 2006
is de PPC uitgevoerd. Op basis daarvan is
gekozen voor een DB-contract. Op 25 juni
2009 is het project gegund. Het gegunde
integrale plan wordt door het consortium
nader uitgewerkt tot OTB- en Bestemmings­
plan detailniveau. De voorbereidende
uitvoeringswerkzaamheden zijn begin 2011
gestart.
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunt 25 uit de File Top
50.

2007: de oplevering van het project is drie
jaar vertraagd door:
• Het besluit in 2005 om het MER in twee
fasen op te stellen, waarbij trechtering
van de alternatieven na de eerste fase
plaats vindt, in plaats van volgens de
richtlijnen voor het MER.
• Uitstel van de marktbenadering tot nadat
bestuurlijke afspraken zijn gemaakt over
een budgettair tekort en het omgaan met
risico’s. De afspraken zijn vastgelegd in
een samenwerkingsovereenkomst die 29
juni 2006 is getekend.
De budgetverhoging (€ 202 mln) is
veroorzaakt door het toevoegen van het
BTW component, de toevoeging van de
planstudiekosten, een aanvullende
risicovoorziening voor de problematiek
ten aanzien van grondwater en lucht en
een scopewijziging.
2010: de innovatieve aanpak vraagt om
budgettaire kadering vooraf. In dat
verband zijn de bijdragen van de partners
vanaf peil­datum april 2007 waardevast
gemaakt.
2011: het OTB is in juni 2010 vastgesteld.
2012: het Tracébesluit is in december
2010 vastgesteld. Het project gaat over
naar de realisatiefase.

MIRT Projectenboek 2012 | 255

•

A2/A76 Maatregelenpakket
Limburg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•
•

• •

Pol./Best.

• •
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Sinds de openstelling van de A73
treedt er filevorming op de A2 op door
capaciteitsproblemen op de A2 tussen St.
Joost en het knooppunt Kerensheide.
Door de toekomstige aanleg van de buitenring Parkstad is de capaciteit van de aansluiting Nuth op de A76 te klein. De binnenring
Parkstad is nog niet aangesloten op de A76.
Oplossing De maatregelen bestaan uit:
•	Het aanleggen van een spitsstrook in
zuidelijke richting op de A2 tussen de
aansluiting St. Joost en de aansluiting
Urmond.
•	Het aanpassen van de aansluiting Nuth op
de A76 tussen Nuth en Nuth-Oost.
•	Het afsluiten van de aansluiting Nuth en
Schinnen op de A76. De nieuwe aansluiting
zal via een turboverkeersplein worden
aangesloten op de Buitenring Parkstad.
•	Het aanleggen van de aansluiting
Imstenraderweg op de A76.
Planning
Spitsstrook A2 St. Joost-Urmond:
Start realisatie: 2010
Openstelling: 2010
Aansluitingen A76 bij Imstenraderweg:
Projectbesluit: nader te bepalen
Start realisatie: nader te bepalen
Oplevering: nader te bepalen

Aansluiting A76 bij Nuth:
Start realisatie: 2012/2013
Oplevering: 2015

2007: definitieve oplossing MaasbrachtGeleen zal versneld aangelegd worden
met versnellingsprijs (2013).

Financiën Taakstellend budget voor dit
pakket is € 108 mln.

2008: de oplossing voor de aansluiting
van de Parkstad buitenring op de A76 bij
Nuth is onvoldoende probleemoplossend.
Er wordt een Tracéwetprocedure gestart.
De regio zal € 10 mln bijdragen, a.g.v. de
motie Dijsselbloem.

Politiek/bestuurlijk Over het project
Aansluiting A76 bij Nuth zijn in 2010
bestuurlijke afspraken gemaakt. Deze zijn
vastgelegd in het convenant: ‘Bereikbaar­
heidsimpuls Limburg’. De regio realiseert dit
project voor € 63,5 mln. Dit bedrag bevat ook
de voorbereidingskosten (incl.
planstudiekosten).
Uitvoering In 2006 is een PPC uitgevoerd. De
verschillende projectonderdelen worden
afzonderlijk in de markt gezet, omdat de
onderdelen in tijd, plaats en omvang van
elkaar verschillen (DB-contract).
File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunt 50 uit de File Top
50.

2009: het project spitsstrook A2 en
aansluitingen A76 bij Imstenraderweg is
als gevolg van onderzoek naar luchtkwaliteit vertraagd.
2010: TB spitsstrook A2 vertraagd door
overgang nieuwe wetgeving. Oplevering is
versneld.
2011: de mijlpalen van het project
Imstenraderweg zijn afhankelijk van
bestuurlijke overeenstemming. Hierop is
nog geen zicht. In 2010 is het budget met
het convenant: ‘Bereikbaarheidsimpuls
Limburg’opgehoogd naar € 111,5 mln.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 5 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 256

MIRT Projectenboek 2012 | 257

A74 Venlo

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

•

’11

’12

•

MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning

• • •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het betreft hier een ontbrekende
schakel tussen het Nederlandse en het Duitse
hoofdwegennet.
Oplossing In de huidige situatie wordt het
verkeer naar (Zuid-)Duitsland afgewikkeld via
de kern van Venlo. In 2002 is het volgende
standpunt ingenomen: een weg met 2x2
rijstroken die de verbinding vormt tussen de
A73 en de Duitse BAB61.
Planning
Tracébesluit: 2010
Start realisatie: 2010
Openstelling: 2012
Financiën Taakstellend budget: € 130 mln
incl. bijdragen aan Duitsland en bijdragen van
derden).

Politiek/bestuurlijk Convenanten: eind 1999
was met de provincie Limburg een overeenkomst gesloten voor een pakket van
rijksprojecten en provinciale projecten. Hierin
zijn afspraken over de financiering van de A74
opgenomen.
In 2005 is een verdrag met Duitsland
afgesloten waarin afspraken zijn vastgelegd
over de grensoverschrijdende aspecten van
het project.
In 2010 zijn afspraken gemaakt over
aanvullende mitigerende maatregelen. Dit is
vastgelegd in het convenant ‘bereikbaarheidsimpuls Limburg’.

2007: door problematiek rond luchtkwaliteit is de oplevering van het project
vertraagd.
2008: het project heeft vertraging
ondervonden als gevolg van optimalisaties
en verbeteringen in de verkeersmodellen.
2009: de planstudie is als gevolg van
onderzoek naar luchtkwaliteit vertraagd.
2011: de gunning van de realisatieovereenkomst heeft op 5 maart 2010
plaatsgevonden. Het Tracébesluit is op
9 augustus 2010 vastgesteld.
2012: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 6,5 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 258

•

Quickscan Decentraal Spoor:
Nijmegen-Roermond

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Spoorwegen personen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op een aantal gedecentraliseerde
spoorlijnen is sprake van sterke vervoersgroei
en hebben enkele decentrale overheden meer
ambitie met het gedecentraliseerde
spoorvervoer voor reizigers dan mogelijk is
met de beschikbare capaciteit. Mede naar
aanleiding hiervan is in 2008 een quick scan
naar de marktontwikkelingen in het
personenvervoer op gedecentraliseerde
spoorlijnen uitgevoerd. Uit deze quick scan
bleek dat onder andere de punctualiteit op de
lijn Roermond-Nijmegen onvoldoende is.
Oplossing ProRail heeft op basis van een
effectiviteitsanalyse in beeld gebracht welke
maatregelen nodig zijn ter verbetering van de
punctualiteit. Voor de lijn RoermondNijmegen betreft dit:
• Snelheidsverhoging Blerick-Venray
• Sneller binnenrijden emplacement
• Snelheidsverhoging Venlo-Roermond
• Aanleg snelwissel bij Reuver
• Aanleg dubbelspoor bij Reuver
Op deze lijn worden ook in Gelderland
maatregelen getroffen, zie hiervoor het
projectblad Quickscan Decentraal Spoor:
Oost-Nederland.

Financiën De taakstellende rijksbijdrage voor
de Quickscan maatregelen is vastgesteld op in
totaal € 54,4 mln (incl. BTW). Hiervan is
€ 17,65 mln (incl. € 1,65 mln voor het
Gelderse deel van deze lijn) bestemd voor de
maatregelen op de lijn Roermond-Nijmegen,
welke via de BDU aan de provincie Limburg
wordt beschikt.
De maatregelen worden voor 50% door de
decentrale overheden betaald: provincie
Limburg draagt €16 mln bij.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Politiek/bestuurlijk
Moties: de Tweede Kamer heeft eind 2007
verzocht tot de uitvoering van een quick scan
naar de markt en capaciteit op de regionale
spoorlijnen (Anker en Koopmans, TK 31200
XII, nr 55). In september 2008 is het eindrapport opgeleverd en aan de Tweede Kamer
verstuurd (TK 31305 XII, nr 80 als onderdeel
van de Mobiliteitsaanpak).
Amendement Cramer ter verbetering van het
regionale OV (TK 31474 XII, nr 10).
In de bestuurlijke overleggen MIRT voor- en
najaar 2009 hebben Rijk en regio afspraken
gemaakt over de te nemen maatregelen en de
gezamenlijke (50/50) financiering op basis
van taakstellende budgetten.

Planning Oplevering: divers, te realiseren
tussen 2011-2013.

MIRT Projectenboek 2012 | 259

’12

Gebied Limburg
Ruimtelijk Onderwerp
Regionale/lokale
mobiliteitspakket 		 infrastructuur
Ministerie IenM
Maastricht-Noord
Fase Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
•

Pol./Best.

•
• •
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Voor de verdere ontwikkeling van
Maastricht-Noord is een verbetering van de
Maaskruisende bereikbaarheid en de
daarmee samenhangende leefbaarheid van
belang. De focus ligt hierbij op een versnelde
verbetering van de Noorderbrug en het
versterken van de alternatieve vervoerwijzen.
Voor de ruimtelijke ontwikkeling van
Maastricht-Noord is de afgelopen jaren een
planvormingstraject doorlopen met de
gebiedsontwikkeling Belvedère (zie hiervoor
het desbetreffende projectblad). De
privaat-publieke samenwerking is vormgegeven in de vorm van een Wijk in
Ontwikkelingsmaatschappij (WOM
Belvedère).
Oplossing De gemeente Maastricht heeft
samen met de provincie Limburg en het Rijk
afgesproken meerdere opties uit te werken
om te komen tot een keuze voor het meest
kosteneffectieve maatregelenpakket. Deze
optie wordt geplaatst in het bredere
perspectief van de ruimtelijke ontwikkeling
van Maastricht-Noord. De verbetering van
het Noorderbrugtracé wordt gecombineerd
met een pakket van maatregelen gericht op
het stimuleren en versterken van het
openbaar vervoer en het langzaam verkeer,
geflankeerd door een sturend parkeerbeleid.
Planning
Projectbesluit: 2010
Start realisatie: 2014
Oplevering: 2018

Financiën In het convenant
‘Bereikbaarheidsimpuls Limburg’ is overeengekomen dat het Rijk in totaal € 94 mln
reserveert. Hiervan is € 10 mln beschikbaar
gesteld in het kader van het Nota
Ruimtebudget (Belvédère) en € 24 mln in het
kader van het Actieprogramma Regionaal
Openbaar Vervoer.
Naast de rijksbijdrage van € 60 mln voor het
ruimtelijk pakket Maastricht-Noord, hebben
de gemeente Maastricht en provincie Limburg
zich garant gesteld voor de regionale bijdrage.
Politiek/bestuurlijk In de bestuurlijke
overleggen MIRT voorjaar en najaar 2009 is
afgesproken dat de onlosmakelijke samenhang tussen de deelprojecten van de
benuttingsvariant moet worden aangetoond.
In het bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2010
zijn afspraken gemaakt over de te onderzoeken varianten en de financiering.
Convenant: de afspraken uit het bestuurlijk
overleg voorjaar 2010 zijn in juni 2010
vastgelegd in het convenant
‘Bereikbaarheidsimpuls Limburg’.

2008: projectbesluit en andere mijlpalen
zijn 1 jaar vertraagd omdat planstudie
door de gemeente Maastricht later wordt
opgeleverd.
2009: projectbesluit en andere mijlpalen
zijn 1 jaar vertraagd omdat het noodzakelijke bestuurlijke besluitvormingsproces
nog niet is opgestart. Projectramingen zijn
aangepast op basis van de concept-plan­
studie eerste kwartaal 2008. In het
bestuurlijk overleg MIRT najaar 2009 zijn
afspraken gemaakt over de uit te werken
varianten.
2010: in het bestuurlijk overleg MIRT
voorjaar 2010 zijn afspraken gemaakt over
het vervolgtraject.
2011: in juni 2010 zijn in het convenant
‘Bereikbaarheidsimpuls Limburg’
afspraken gemaakt over de rijksreservering voor het project.
2012: de rijksbijdrage wordt via de BDU
uitgekeerd.

Uitvoering In de voorbereiding wordt ook
onderzocht of aanbesteding door middel van
Design en Construct (D&C) of andere vormen
van Publiek Private Samenwerking (PPS)
mogelijk is. De gemeente Maastricht is
verantwoordelijk voor dit project.

MIRT Projectenboek 2012 | 260

Maasroute, modernisering fase 2
(verbreding Julianakanaal
(aanvulling III))

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het goederenvervoer
over water alsmede de schaalvergroting
leiden tot lange wachttijden bij de sluizen.
Tevens vormt het huidige vaarwegprofiel een
knelpunt voor een efficiënte
verkeersafwikkeling.
Oplossing Het project Maasroute (MoMaRo
fase 2, verbreding Julianakanaal (aanvulling
III) heeft tot doel:
•	Het aanleggen van twee passeervakken in
het Julianakanaal tussen Limmel en Elsloo
en het verruimen van de bocht bij Elsloo.
•	Het invoeren van een verkeersmanagementvariant op het Julianakanaal.
Planning
Tracébesluit: 2009
Start realisatie: 2011
Oplevering: 2017
Financiën Taakstellend budget: € 65 mln.

Politiek/bestuurlijk De aanpassing van het
Julianakanaal tussen Limmel en Elsloo,
inclusief de bocht Elsloo, bevindt zich nog in
de planstudiefase doordat het Tracébesluit
Zandmaas/Maasroute voor dit deel was
afgewezen door de Raad van State.
De vaststelling van het Tracébesluit
Zandmaas-Maasroute aanvulling III heeft
plaatsgevonden in het najaar van 2009. Het
besluit heeft ter inzage gelegen. In het najaar
van 2010 is het tracébesluit onherroepelijk
geworden. Het project zal in de tweede helft
van 2011 naar de realisatiefase gaan. De
aanpassing vormt een integraal deel van het
project Maasroute en vormt de grensoverschrijdende component van het project die
maakt dat Maasroute is aangewezen als
Europees prioritair project.
Uitvoering Realisatie zal zijn op basis van een
geïntegreerd Design- en Construct-contract
(D&C-contract).

2008: ‘Maasroute, modernisering fase 2’
is overgegaan naar de realisatiefase.
Omdat een deel van het project is
afgewezen door de Raad van State is dit
deel in de planstudiefase gebleven.
2009: het Ontwerp Tracébesluit is in maart
2008 door de minister van VROM en de
staatssecretaris van VenW ondertekend. In
dit OTB is een scopewijziging ten behoeve
van het inpassen van verkeersmanagement opgenomen. Daarom is het
taakstellend budget opgehoogd.
Oplevering is verschoven naar 2017
vanwege aanpassing planning aan
planning Grensmaasproject.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 14 mln). Het TB is eind
2010 onherroepelijk geworden.

MIRT Projectenboek 2012 | 261

•

Bouw vierde sluiskolk
Ternaaien

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

•
•

• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De scheepvaartverbinding tussen de
Maasroute en het Albertkanaal (B), bestaande
uit het sluiscomplex Ternaaien, heeft een te
kleine schutcapaciteit, waardoor lange
wachttijden voor de scheepvaart ontstaan.
Bovendien is de betrouwbaarheid door één
grote scheepvaartkolk kwetsbaar.
Oplossing Het vergroten van de schutcapaciteit door de bouw van een vierde sluiskolk
met tegelijkertijd vergroting van de
betrouwbaarheid.
Planning
Uitvoeringsbeslissing: 2011
Start realisatie: 2011
Oplevering: 2015
Financiën Het project zal door Nederland en
België gezamenlijk worden gefinancierd.
Bijdrage van Nederland aan de realisatie van
de door België te bouwen vierde sluiskolk is
€ 9 mln plus 50% van de planstudiekosten
zijnde € 2,5 mln. De Europese Commissie
subsidieert de planstudie voor 50%. Er vindt
gelijke verrekening plaats tussen Nederland
en Wallonië van deze subsidie. Voor de
uitvoering ontvangt de Waalse overheid een
Europese subsidie van 30% van de
aanlegkosten.

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: afspraken
naar aanleiding van ministerieel overleg
tussen Nederland en België d.d. 19 februari
2001 over de kolkbreedte en gelimiteerde
Nederlandse bijdrage aan het project.

2009: de MER is later dan verwacht
opgeleverd door de Waalse projectleiding.
In 2009 start het aanvragen van de
benodigde Nederlandse vergunningen.
2010: project is vertraagd; naar verwachting zal Wallonië een besluit tot uitvoering
nemen.
2011: uitvoeringsbesluit zal najaar 2010
worden genomen, waarna realisatie in
2011 start. In verband met Europese
subsidie zal de aanleg worden versneld
met als streefdatum voor oplevering
december 2013.
2012: dit project is overgegaan naar de
realisatiefase.
2012: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. Oplevering is vertraagd van
eind 2013 naar begin 2015 vanwege
vertraging in besluitvorming aanbestedingsprocedure door Wallonië. De
gestelde termijn voor EU-subsidie is
tevens verlengd naar 2015.

MIRT Projectenboek 2012 | 262

Maasroute,
modernisering fase 2

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

•

• • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het goederenvervoer
over water alsmede de schaalvergroting
leiden tot lange wachttijden bij de sluizen.
Tevens vormt het huidige vaarwegprofiel een
knelpunt voor een efficiënte
verkeersafwikkeling.
Oplossing Het project Maasroute (MoMaRo
fase 2) heeft tot doel:
•	Het realiseren van een volwaardige klasse
Vb vaarweg met een diepgang van 3,50
meter op de noord-zuidverbinding
Weurt-Ternaaien. Dit ter accommodatie
van de autonome groei van het transport
over water, alsmede het accommoderen
van de moderne scheepvaart.
•	Het realiseren van een doorvaarthoogte op
het traject Weurt-Born van 9,10 meter en
een doorvaarthoogte van 7,00 meter op de
trajecten Grave-Lith en Born-Ternaaien.
•	Het bevorderen van betrouwbare reistijden
door het verminderen van oplopende
wachttijden bij de sluizen door capaciteits-,
beschikbaarheids- en/of verkeersmanagementmaatregelen, met name te Weurt,
Heumen, Heel, Maasbracht en Born.
Planning
Tracébesluit: 2002
Start realisatie: 2005
Oplevering: na 2012

Financiën Taakstellend budget: € 601 mln.
Uitvoering Het project wordt in een aantal
deelpakketten aanbesteed, het eerste pakket
(Weurt) is in 2005 aanbesteed in E&C-vorm,
de volgende pakketten worden aanbesteed in
Design & Construct. In 2008 is een PPC
uitgevoerd, maar er is nog geen besluit
genomen over de contractvorm.

2008: project is, behalve aanvulling III
(verbreding Julianakanaal), overgegaan naar
de realisatiefase. Voor aanvulling III is een
apart projectblad opgenomen.
2009: door scopewijziging bij de planstudie
Verbreding Julianakanaal is budget
overgeboekt naar de planstudie Verbreding
Julianakanaal. Tevens is een efficiency
taakstelling van € 5 mln ingeboekt.
2010: november 2008 is de beschikking
voor TEN-subsidie officieel ontvangen van
de Europese Commissie (max. € 82 mln
voor 2007-2013). Verder is t.b.v. efficiencyvoordelen besloten beheer en onderhoud
mee te nemen bij de aanbesteding van een
aantal maatregelen.
2011: van de TEN-subsidie is € 72 mln
verwerkt in het taakstellend budget.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 81 mln). Het taakstellend budget
is met € 40 mln verhoogd vanuit het budget
voor Groot Variabel Onderhoud, in verband
met het meenemen van enkele geplande
onderhoudswerkzaamheden in het
aanlegcontract van de Maasroute.

MIRT Projectenboek 2012 | 263

Maas (baggeren en
kunstwerken)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Limburg
Hoofdvaarwegen
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën

• •
•
• • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door grootschalige achterstand in
het baggeronderhoud ontstonden in de
voorhavens van de sluizen op de Maas en in
de Maaskanalen nautische knelpunten in de
vorm van onvoldoende vaardiepte en
verminderde bevaarbaarheid. Ook diverse
sluizen en stuwen waren door achterstallig
onderhoud dringend aan renovatie toe.
Onder andere kolken, deuren en hefinrichtingen, nivelleerinrichtingen, pompgemalen,
besturing en bedieningsinstallaties moesten
dringend worden aangepakt om de beschikbaarheid en bedrijfszekerheid op het vereiste
niveau te brengen.
Doordat de lange kolken van Belfeld en
Sambeek als gevolg van achterstallig
onderhoud buiten bedrijf waren gesteld,
konden lange combinaties nu alleen na
ontkoppeling door de sluizen.
Oplossing Het achterstallig baggeronderhoud op de Maas en de Maaskanalen wordt
aangepakt zodat de meest urgente nautische
problemen t.a.v. de vaardiepte zijn opgelost.
Hiermee wordt de bereikbaarheid en de
veiligheid van de Maasroute verbeterd, maar
zal nog niet worden voldaan aan de functionele eisen. Daarnaast worden diverse sluizen
en stuwen die in de Maas liggen gerenoveerd.
De grote kolken van de sluizen in Belfeld en
Sambeek zijn in 2004 weer in gebruik
genomen.

Planning
Start uitvoering: 2004
Oplevering: 2010-2012
Financiën Raming kosten: € 51 mln.

2008: werkzaamheden aan de kolkwanden en deuraandrijvingen van de
complexen Born en Maasbracht zijn
gekoppeld aan de kolkverlenging. Door
onderhoudswerkzaamheden bij deze
complexen zullen deze pas in 2012
worden opgeleverd.
2009: de raming van de kosten is
bijgesteld vanwege aanbestedingstegenvallers bij diverse renovaties van de
sluizen.
2010: de raming van de kosten is verlaagd
in verband met het overhevelen van
enkele projectonderdelen naar het project
Maasroute, modernisering fase 2.
2011: raming van de kosten is verlaagd in
verband met overhevelen van enkele
projectonderdelen naar het project
Maasroute, modernisering fase 2 en de
meevallende kwaliteit van de sluisdeur
van Weurt.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 8 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 264

Gebied Limburg
Greenport Venlo Onderwerp
Integrale
(Klavertje 4) 		 gebiedsopgaven
Ministerie EL&I
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen
MIRT fase

•

’11

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Greenport Venlo is in omvang het
tweede kassengebied van Nederland. Door de
strategische ligging op een infrastructureel
knooppunt (water, weg en spoor) in de
oost-west verbinding is het gebied economisch aantrekkelijk en groeit Venlo als
logistieke draaischijf. De Floriade
(Wereldtuinbouwtentoonstelling, 2012)
genereert een extra impuls aan investeringen
en dynamiek. Samenhangende oplossingen
in onder meer bereikbaarheid, ruimtelijke
kwaliteit en water/groenopgaven zijn nodig.
Oplossing Aan de westzijde van Venlo wordt
een omvangrijk agro-industrieel en logistiek
complex tot stand gebracht in aansluiting op
bestaande en/of in uitvoering zijnde
economische activiteiten (o.a. Tradeport,
glastuinbouw, uitbreiding veiling). Het gaat
onder andere om de duurzame inrichting van
400 ha gebundeld glas, in samenhang met
versterking van groenstructuur (waaronder
375 ha nieuw natuur- en recreatiegebied),
ruimtelijke kwaliteit en bereikbaarheid
(aanleg Tangent A73/A67). De verantwoordelijkheid van de uitvoering is in handen van
de gebiedsontwikkeling NV.
Planning
Start realisatie: 2009
Oplevering: 2012 e.v.

Deurne. Vanuit de motie Koopmans/
Koppejan is aanvullend € 9 mln beschikbaar
gesteld. Deze middelen worden beschikbaar
gesteld via de bestuursovereenkomst ILG.
Grondverwerving: met de start van de
uitvoering zijn de eerdere afspraken over
(anticiperende) grondverwerving herzien
waarbij de rijksbijdrage (ad € 5 mln) is
afgebouwd.
Politiek/bestuurlijk EL&I is beleidsverantwoordelijk voor de greenports. Besloten is om
als Rijk niet risicodragend deel te nemen aan
de gebieds NV (uitvoering), maar de
betrokkenheid vorm te geven via een set
bestuurlijke afspraken; dit afsprakenkader is
in november 2009 ondertekend door Rijk,
provincie limburg en regio Venlo.
Moties: tijdens de begrotingsbehandeling van
IenM is de motie Koopmans/Koppejan
aangenomen (TK 31700 XII, nr 22), welke
aanvullend € 9 mln beschikbaar stelt voor de
Greenportlane tussen A73 en A67.

2008: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2009: de taakstellende rijksbijdrage voor
het project is vastgesteld. Hiermee is het
project van de planstudiefase overgegaan
naar de realisatiefase.
2010: in april 2009 is de gebiedsontwikkelings NV opgericht. Met het Rijk zijn
bestuurlijke afspraken in voorbereiding.
Ten behoeve van de Greenportlane zijn
conform de motie Koopmans/Koppejan
extra rijksmiddelen beschikbaar gesteld.
2011: tussen Rijk, provincie en regio Venlo
is in november 2009 een bestuurlijk
afsprakenkader overeengekomen ter
ondersteuning van de verdere uitvoering.

Uitvoering Het bedrijfsleven zal zo veel als
mogelijk bijdragen via de grondexploitatie.
De provincie en de regiogemeenten zijn
verantwoordelijk voor de grondexploitatie en
de verevening.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 22,9
mln uit het Nota Ruimtebudget voor Klavertje
4 als geheel, alsmede € 3 mln specifiek voor
MIRT Projectenboek 2012 | 265

266 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Oost-Nederland | 8
Visie
Specifieke regionale thema’s
Prioritaire gebiedsopgaven
Gebiedsopgaven stedelijke regio’s
Overige gebiedsopgaven
MIRT Onderzoeken
Kaarten
Project- en programmabladen

Visie

Prioritaire Gebiedsopgaven

Algemene ontwikkelrichting

In de Gebiedsagenda Oost-Nederland zijn diverse integrale
gebiedsopgaven benoemd. Zoals eerder aangegeven decentraliseert
het Rijk taken. In dit kader zijn in de Ontwerp Structuurvisie
opgaven van nationaal belang scherper benoemd en keuzes
gemaakt. Dit zal een doorwerking moeten krijgen in een actualisatie van de gebiedsagenda. Vooruitlopend hierop zijn, naar de
mening van het Rijk, de achterlandverbindingen alsook de
waterveiligheid in combinatie met bereikbaarheid, ruimtelijke
kwaliteit, natuur, economische ontwikkeling en woningbouw
prioritair.

Oost-Nederland bestaat uit Gelderland en Overijssel en heeft
ongeveer 3,1 miljoen inwoners. Oost-Nederland produceert 16% van
het Bruto Nationaal Product en ligt strategisch in de luwte van
Randstad, Ruhrgebied en Vlaamse Ruit. Het gebied is cruciaal voor
de verbinding tussen de Randstad en het Rijn-Ruhrgebied, Berlijn en
Noord-Duitsland. Kennis en innovatie zijn de stuwende krachten van
de economie en dit gebied heeft een eigen positie in de kennis­
netwerken van Noordwest-Europa. De volgende drie econo­mische
concentraties manifesteren zich hier voornamelijk: Food Valley in en
rond Wageningen (topsector agrofood), Health Valley in en rond
Nijmegen (topsector life sciences) en nanotechnologie in Twente
(topsector high tech systemen en materialen). Naast de kracht van
deze sectoren heeft Oost-Nederland verhoudingsgewijs grote
mogelijkheden voor logistiek en duurzame energieopwekking. Voor
de verdere ontwikkeling van de economische kracht is versterking
van het vestigingklimaat van de stedelijke regio’s belangrijk.

Specifieke regionale thema’s
De grote rivieren zijn kenmerkend voor Oost-Nederland. De
rivierovergangen vormen een extra opgave om de achterlandverbindingen met de mainports zowel voor weg, water en spoor op
orde te brengen of te houden. Daarnaast is waterveiligheid langs de
grote rivieren Waal, Rijn, IJssel en Maas een belangrijke opgave
voor Oost-Nederland.

Multimodale achterlandverbindingen: A1 corridor, A12
corridor en A15 corridor
Vanwege de strategische ligging loopt een aantal belangrijke
internationale verbindingen door Oost-Nederland. De kwaliteit
hiervan is binnen het Trans Europese Netwerk (TEN) van groot
belang. Dit geldt voor weg-, rail- en waterverbindingen. De
corridors waar het om gaat zijn:
• 	De A1-corridor (inclusief de Berlijnlijn en het Twentekanaal) die
de Randstad verbindt met Hannover en Berlijn. Hiervoor is een
samenhangend gebiedsontwikkelingsprogramma voor bereikbaarheid, economie en ruimtelijke kwaliteit mede in relatie tot
de Stedendriehoek en Twente opgezet. De IJssel en de
Twentekanalen zorgen voor een goede ontsluiting over water van
de regio Twente en de Hanzesteden.
• 	De A12-corridor (inclusief ICE/Deltalijn), die de verbinding vormt
tussen de Randstad en Keulen/Frankfurt. In samenhang worden
MIRT Projectenboek 2012 | 267

de ruimtelijke en infrastructurele ontwikkelingen tussen
Veenendaal en de Duitse grens bekeken, mede in relatie tot de
opgaven van het middengebied van de Stadsregio Arnhem
Nijmegen, Food Valley en het stapsgewijs verbeteren van de
Deltalijn.
• 	De A15-corridor (inclusief Betuweroute en Waal) die de
Rotterdamse haven verbindt met het Duitse achterland, mede in
relatie tot de versterking van het middengebied van de Stadsregio
Arnhem Nijmegen en de A12 corridor. Voor de ViA15 is voor de
zomer van 2011 door het Rijk, de provincie en de stadregio een
principe-akkoord gesloten over de financiering van de doortrekking van de A15 vanaf knooppunt Ressen tot aan de A12 tussen
Duiven en Zevenaar. Het beperkte aantal rivierovergangen
verdient speciale aandacht in relatie tot het functioneren van de
achterlandverbinding. Daarnaast verkent de provincie Gelderland
met diverse betrokken partijen de vergroting van de slagkracht
van de trimodale achterlandverbinding Betuweroute/Waal/A15.
Een verkenning naar een eventueel Railopstappunt in de regio
Arnhem Nijmegen vormt hiervan onderdeel. De stadsregio
Twente onderzoekt met diverse betrokken partijen de mogelijkheden van een functie als logistieke draaischijf in (inter)
nationaal verband. Hiermee wil de regio Oost-Nederland een
bijdrage leveren aan de topsector Logistiek.

Waterveiligheid: IJsseldelta Zuid, Waalweelde en
IJsselsprong inclusief Deltaprogramma.
Het Rijk acht het van belang om een integrale strategie te formuleren voor het totale rivierengebied van Maas en Rijntakken (Waal,
Nederrijn, Lek en de IJssel, deelprogramma rivieren van het
Deltaprogramma) en de IJsselvechtdelta (deelprogramma’s
Zoetwater en Rivieren van het Deltaprogramma) voor waterveiligheid in combinatie met bereikbaarheid, ruimtelijke kwaliteit,
natuur, economische ontwikkeling en woningbouw.
• 	In de integrale gebiedsontwikkeling IJsseldelta-Zuid komen de
volgende opgaven samen: vergroten van de waterveiligheid,
woningbouw, verbetering van de bereikbaarheid, verbetering
toeristisch recreatieve infrastructuur, economische en agrarische
structuurversterking. Prominent deelproject is de aanleg van een
bypass van de IJssel in combinatie met zomerbedverlaging van de
Beneden-IJssel.
• 	Waalweelde is een gebiedsontwikkelingsproject langs de Waal,
van de Duitse grens tot de grens met de provincie Zuid-Holland.
De centrale opgaven zijn waterveiligheid, benutten van economische ontwikkelkansen, natuurontwikkeling en versterking van de
ruimtelijke kwaliteit. Onderdelen van Waalweelde bestaan uit
realisatie van de lopende uitvoeringsprogramma’s Ruimte voor
de Rivier, Nadere Uitwerking Rivierengebied (NURG) en het
Hoogwaterbeschermingsprogramma (HWBP).
• 	Het gebiedsontwikkelingsprogramma IJsselsprong combineert
een betere bescherming tegen hoogwater (Ruimte voor de
Rivier), de verbetering bereikbaarheid, natuurontwikkeling en
woningbouw in de gemeenten Brummen, Voorst en Zutphen.

268 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Overige gebiedsopgaven
Stadsregio Arnhem Nijmegen
De belangrijkste opgave voor de stadsregio is de versterking van het
stedelijk kerngebied en realisatie van een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor werken en wonen, verbeteren van leefbaarheid en
interne en externe bereikbaarheid (OV en weg). De stadsregio is de
thuisbasis van Health Valley: het medische technologiecluster in
Nijmegen en omgeving dat bedrijven, overheden, gezondheidzorgen kennisinstellingen met elkaar verbindt. Er wordt samenwerking
gezocht op de as Enschede-Nijmegen-Oss-Eindhoven en daarbuiten. Ambitie is uit te groeien tot een toonaangevend Europees
cluster op het gebied van health en technologie, dit in aansluiting
bij de topsector life sciences. In de stadsregio moeten tot 2040 nog
ruim 50.000 woningen worden bijgebouwd om in de woningbehoefte te kunnen voorzien. De noord-zuidverbinding van de
stadsregio via de A50-corridor behoeft aandacht. Met een maatregelenpakket voor Beter Benutten en realisatie van een compleet
HOV-netwerk, inclusief grensoverschrijdende verbindingen, wil de
stadsregio de positie van het openbaar vervoer versterken en haar
bereikbaarheid vergroten. Daarnaast is sprake van een complexe
opeenstapeling van investeringen in nationaal en regionaal spoor
die met name samenkomen rond de OV-knoop Arnhem.

Regio Food Valley
Belangrijkste opgave in de Food Valley is het uitbouwen van de
internationale concurrentiepositie van het kennis- en innovatiecluster rondom Wageningen Universiteit en researchcentrum
(WUR) tot de top 5 op het gebied van gezonde en duurzame voeding
en leefomgeving in aansluiting bij de topsector agrofood. Dit vraagt
om het realiseren van een aantrekkelijk en veilig woon- en
werkklimaat en de realisatie van goede faciliteiten voor kennisontwikkeling en -valorisatie. Een goede ontsluiting is daarbij
essentieel.

Stadsregio Twente
De opgave van Twente is versterking van het stedelijk kerngebied
met in het bijzonder de innovatiedriehoek (bestaande uit Hart van
Zuid in Hengelo-het Kennispark van de Universiteit in Enschedegebiedsontwikkeling Luchthaven Twente). Daarbij wordt gestreefd
naar integrale ontwikkeling van ruimtelijke en infrastructurele
opgaven, naar duurzaam en energiezuinig bouwen en naar
ruimtelijke kwaliteit. De vervlechting van nationaal en regionaal
verkeer op het hoofdwegennet, als gevolg van het samenkomen
van de verkeersstromen in het stedelijke gebied, vermindert de
doorstroming op de achterlandverbinding en de bereikbaarheid
van het stedelijk netwerk (inclusief Innovatiedriehoek). In Twente
is in de afgelopen jaren een belangrijk cluster nanotechnologie in
de topsector high tech systemen en materialen ontstaan. Daarbij
fungeert de Universiteit Twente (UT) in samenwerking met
overheden en het bedrijfsleven als incubator en innovator.
Projecten als het Kennispark Twente, het WTC in Hart van Zuid/WTC
in Hengelo, de capaciteitsuitbreiding van de A1 en de gebiedsontwikkelingsplannen voor het luchthavengebied met een mogelijke
heropening van de Luchthaven Twente, ondersteunen deze

Oost-Nederland | 8

strategie ruimtelijk en bedrijfsmatig. Met aanvullende maatregelen
voor Beter Benutten en uitbreiding en verbetering van het Agglonet
Twente, inclusief grensoverschrijdende verbindingen, wil de
stadsregio de positie van het openbaar vervoer versterken en de
bereikbaarheid van het gebied vergroten. Een burgerluchthaven
Twente kan in regionaal ruimtelijk-economisch perspectief
bijdragen aan de internationale bereikbaarheid van de Euregio.
Twente werkt in internationaal verband (Münster, Osnabrück,
Netwerkstad Twente) samen aan de ontwikkeling van een grensoverschrijdende regio.

Zwolle-Kampen Netwerkstad (ZKN)
ZKN is net als de Noordvleugel en BrabantStad een regio met grote
aantrekkingskracht voor bedrijven. De grootste opgave is te
voorkomen dat er op dit knooppunt van wegen, spoorwegen en
waterwegen knelpunten ontstaan. Daarbij moet met meer
ruimtereserveringen rekening worden gehouden, vanwege de
verwachte groei van de mobiliteit op de (middel)lange termijn. De
ontwikkeling van spoorzone Zwolle is daarbij een essentiële
opgave. De economische en demografische groeiopgave van
Zwolle/Kampen komt in een nieuw perspectief te staan door de
water- en klimaatopgave in de IJsseldelta. Keuzes en nieuwe
functiecombinaties zijn nodig om gevolgen van peilverhoging en
rivierverruiming op te vangen en tegelijkertijd ruimte te bieden
voor de verstedelijkings- en bereikbaarheidsopgaven. In de

strategische verkenning Zwolle Kampen Netwerkstad 2040 wordt
verkend op welke wijze de schaalsprong in de IJsseldelta klimaatbestendig kan worden geaccommodeerd.

Regio Stedendriehoek
Het Assenkruis van A1-zone en IJsselzone vormt de kern van de
Stedendriehoek Apeldoorn-Deventer-Zutphen en verbindt de regio
met de andere stedelijke regio’s in Oost-Nederland. Het Assenkruis
wordt versterkt door een combinatie van infrastructurele maatregelen en gebiedsontwikkeling: capaciteitsverruiming autosnelweg,
ontwikkeling stationslocaties, realisering stadsassen, herstructurering van bedrijventerreinen, innovatieve glastuinbouw en de
IJsselsprong Zutphen.

Overige opgaven
Ontwikkeling A2 zone
In het rivierengebied speelt naast WaalWeelde het verbeteren van
de bereikbaarheid (auto en ov) bij de A2–zone, in combinatie met
opvang van de verstedelijkingsdruk vanuit de Randstad en het
versterken van de groene en cultuurhistorische kwaliteiten. Een
bijzonder aandachtspunt is de kwetsbaarheid van het mobiliteits­
systeem door de rivierovergangen.

MIRT Onderzoeken
Naam

Aanleiding en doel

Planning

Betrokkenen

Gebiedsontwikkeling
Waalweelde

Anticiperen op gevolgen voor veiligheid van verwachte
hogere rivierafvoeren; benutten kansen voor
ruimtelijke kwaliteit door integrale gebiedsontwikkeling. Inzicht krijgen in combinaties van kortetermijnprojecten met langetermijnopgave en Delta­
programma Rivieren. Onderzoek naar financiële
uitvoerbaarheid gebiedsontwikkeling. Voor kansrijke
onderdelen met zicht op financiering zal verkenning
gestart worden. Langetermijnopgave rivierengebied is
onderdeel van Deltaprogramma Rivieren.

Stand van zaken
voortgang tijdens
bestuurlijk overleg
MIRT

IenM, EL&I, provincie Gelderland,
gemeenten, waterschappen,
maatschappelijke organisaties,
Deltaprogramma rivieren.

Food Valley

De Nederlandse agro&foodsector bekleedt een
internationale koppositie en is onderdeel van de
oplossing voor de (inter)nationale uitdagingen rond
voedselzekerheid, armoedebestrijding, energie, water,
klimaat, vrede en stabiliteit. Food Valley is het
kennis- en innovatiehart van de sector. De ambitie is
om te komen tot een integraal ruimtelijk en economisch programma om door te kunnen groeien tot dé
Europese topregio op het gebied Agro&Food.

Voortgang:
bestuurlijk overleg
MIRT najaar 2011

Provincies Gelderland, Utrecht,
Regio FoodValley, IenM, EL&I,
gemeenten, Wageningen UR,
Stichting Food Valley, overige
kennisinstellingen, marktpartijen
en koepelorganisatiemaatschappelijke (w.o. de 18 partners die zich
bij de Food Valley ambitie hebben
aangesloten).

MIRT Projectenboek 2012 | 269

Economie

Woningbouw

Haven

Intensivering / Transformatie

Bedrijvigheid

Uitleg

Bereikbaarheid
Planstudie
Spoor

Glastuinbouw

HOV

Luchthavenontwikkeling

Hoofdwegennet

Versterking kennis- en innovatie

Verbeteren verkeersveiligheid

Kennis en onderwijs

Sluizen

Mode en design

Vaarwegen

Halfgeleiders en technologie
Verkenning
Hoofd- en onderliggend wegennet
Onderzoek en overige maatregelen
HOV-netwerk
Overig
Luchthavenontwikkeling
Samenhangend OV-netwerk
Waterwegen > transportas
Bestaand
Spoor
Hoofdwegennet

Natuur & Landschap

Duurzaamheid & Klimaatbestendigheid

Algemeen

Nationaal Landschap

Wateroverlast

Prioritaire gebiedsopgaven

Nationaal Park

Waterveiligheid > waarborgen primaire

Overige gebiedsopgaven

veiligheid

Grens landsdeel

Waterveiligheid > piekafvoer
Groenblauwe structuren
Versterken natuur- en
recreatiekwaliteitet
Ecologische bufferzones
Groenverbindingen
Ecologische poorten

270 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Energiemaatregelen
Zonne-energie

Opgaven Oost-Nederland | 8

Netwerkstad Zwolle-Kampen

IJsseldelta-Zuid

Regio Stedendriehoek

Achterlandverbinding

Regio Twente

Regio FoodValley

Stadsregio
Arnhem Nijmegen

Achterlandverbinding &
Waalweelde

MIRT Projectenboek 2012 | 271

1)
2)

VERKENNING	pag
A1-zone, gebiedsgerichte verkenning
(inclusief corridor Apeldoorn-Deventer-Azelo)
280
N35 Verkenning Nijverdal-Wierden
281

PLANSTUDIE
3) A1 Beekbergen-Apeldoorn Zuid
4) A12 Ede-Grijsoord
5) A12/A15 Bereikbaarheid regio Arnhem-Nijmegen
6) Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)
7) Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel
8) IJsseldelta (Kampen)
9) IJsselsprong (Zutphen)
10) N18 Varsseveld-Enschede
11) N35 Zwolle-Wijthmen
12) Quickscan Decentraal Spoor Oost-Nederland
13) Toekomstvisie Waal
14) Traject Oost
15) Twentekanalen, verruiming (fase 2) en
capaciteitsuitbreiding sluis Eefde

PAG
282
283
284
296
297
274
275
285
286
289
298
290

REALISATIE
16) A50 Ewijk-Valburg
17) Arnhem Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
18) Centraal Station Twente / Hart van Zuid Hengelo
19) Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNOV)
20) Hanzelijn
21) Integrale Inrichting Veluwe Randmeren (IIVR)
22) N35 Zwolle-Almelo (traverse Nijverdal)
23) Nijmegen omarmt de Waal (Waalfront)
24) Nijmegen, 2e stadsbrug
25) Sporen in Arnhem
26) Sterke regio’s, Oost-Nederland
27) Vaarweg Meppel-Ramspol (Keersluis Zwartsluis)

PAG
287
291
276
294
292
278
288
277
295
293
301
300

299

Beheer & Onderhoud	pag
28) Renovatie stuwen in Nederrijn en Lek
279

272 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Projecten Oost-Nederland | 8

»

27

12 (NWN)

8

12

P

11

20

8

:

21

7

º !

22

2

1

15
18

19

P

15
3 (UTR)
3
12

P9

»15

!

8

»

P

»

P

13

6

17/25

26

7

º

4

»28

10

:

12
14
28

26

P

28

5

24

16

P23

11 (LIM)

2 (LIM)

12 (LIM)

0

wegen
spoor / OV
vaarwegen
sluis
ligplaats
integrale / multimodale ontwikkelingen
waterbeheer / natte natuur

* (LIM)
* (NWN)
* (UTR)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenboek 2012 | 273

20 km

IJsseldelta (Kampen)

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Integrale
gebiedsopgaven
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Vanuit de invalshoeken ruimtelijke
ordening en duurzaamheid op lange termijn is
de hoogwatergeul bij Kampen als alternatief
voor zomerbedverdieping benoemd in de
PKB Ruimte voor de Rivier. Begin 2009 is
gebleken, dat het niet haalbaar is om de
hoogwatergeul in plaats van zomerbedverdieping uit te voeren. Om in 2015 aan het
vereiste veiligheidsniveau te voldoen wordt in
beginsel de zomerbedverdieping uitgevoerd.
Vanwege de gewenste integrale gebiedsontwikkeling, synergievoordelen en de verwachte
toename van rivierafvoeren wordt in het plan
IJsseldelta Zuid voorgesteld de hoogwatergeul gecombineerd met de zomerbedverdieping uit te voeren. Deze gebiedsontwikkeling
betreft onder andere woningbouw en
infrastructuur. Hierbij is gekozen voor een
integrale aanpak van de opgaven, waarbij
voor natuur en recreatie kansen worden
gecreëerd en rekening wordt gehouden met
de agrarische functie en het IJssellandschap.
Oplossing Kern van de integrale gebiedsontwikkeling is, dat ten zuidwesten van Kampen
een bevaarbare hoogwatergeul wordt
voorgesteld in de vorm van een extra
rivierarm in de IJsseldelta. De gebiedsontwikkeling voorziet in de aanleg van een waterrijke
woonwijk van circa 1.300 woningen in en aan
de hoogwatergeul met voorzieningen voor
(water)recreatie, en in de aanleg van circa 350
ha nieuwe voornamelijk natte natuur,
waarvan een gedeelte deltanatuur. In het
gebied wordt verder de Hanzelijn aangelegd

(zie desbetreffende projectblad) met een
station en vindt aanpassing van de wegeninfrastructuur plaats.

2010: het project is in juni 2009 overgegaan van de verkenningsfase naar de
planstudiefase.

Planning Afronding planstudie IJsseldelta
Zuid en zomerbedverlaging Ruimte voor de
Rivier: medio 2011.
Investeringsbeslissing over toekenning van
middelen uit het Infrastructuurfonds: 2011
Start realisatie
•	Recreatieve vaargeul en dijken van de
hoogwatergeul: 2013
• Natuurontwikkeling: 2013
• Woningbouw: 2016 e.v.
• Kunstwerken voor de hoogwatergeul: 2021
Oplevering
•	Recreatieve vaargeul en dijken van de
hoogwatergeul: 2015
• Woningbouw: 2030
• Kunstwerken voor de hoogwatergeul: 2023

2011: in september 2009 is de taakstellende rijksbijdrage uit het Nota
Ruimtebudget voor de integrale gebiedsontwikkeling van de IJsseldelta Zuid
vastgesteld. Na besluitvorming over de
zomerbedverdieping en de hoogwatergeul
kan de planstudiefase worden afgerond.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage IenM:
€ 73 mln, waaronder € 22,4 mln uit het Nota
Ruimtebudget (deze bijdrage is bestemd voor
de integrale gebiedsontwikkeling van
IJsseldelta Zuid). Tweede helft 2011 wordt de
definitieve investeringsbeslissing genomen
over de zomerbedverdieping (Ruimte voor de
Rivier) en de investering voor de hoogwatergeul in het kader van IJsseldelta Zuid vanuit
het Infrastructuurfonds.
Uitvoering De provincie Overijssel is
verantwoordelijk voor het project IJsseldelta
Zuid.
MIRT Projectenboek 2012 | 274

IJsselsprong (Zutphen)

Gebied
Onderwerp
		
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Integrale
gebiedsopgaven
IenM en EL&I
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Voor de korte en lange termijn moet
worden voldaan aan waterveiligheid,
duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit rond
Zutphen. Maatregelen voor de waterveiligheid raken de ontwikkeling van woningbouw
en infrastructuur.
Daarom is gekozen voor een integrale aanpak
in het plan IJsselsprong waarbij kansen
worden gecreëerd voor natuur en rekening
wordt gehouden met de agrarische functie en
de kwaliteit van het IJssellandschap.
Oplossing In de PKB Ruimte voor de Rivier
zijn rond Zutphen twee dijkverleggingen
opgenomen (Cortenoever en Voorsterklei),
die eind 2015 uitgevoerd moeten zijn in
combinatie met een geul bij Zutphen,
buitendijks gelegen in het winterbed van de
IJssel (Tichelbeeksewaard). Deze waterveiligheidsmaatregelen worden ontwikkeld in
samenhang met organische groei van de op
de westelijke oever gelegen woonwijk De
Hoven . De bereikbaarheid wordt verbeterd
door de aanleg van weginfrastruuctur en t.z.t.
het aanpakken van de oude IJsselbrug. In het
plan wordt een groene buffer ontwikkeld. Het
plan bevat ook het verzoek om de ruimtelijke
reservering voor de hoogwatergeul uit de PKB
te schrappen, omdat deze over het plangebied van het plan IJsselsprong ligt. De regio
werkt samen met vertegenwoordigers van
het Deltaprogramma aan alternatieven voor
deze hoogwatergeul, opdat ook voor de lange
termijn de hoogwaterveiligheid gegarandeerd
is.

Planning Projectbeslissing (SNIP3) PKBdijkverleggingen en buitendijkse geul: eind
2011
Besluit schrappen ruimtelijke binnendijkse
reservering uit PKB: eind 2011
Start realisatie
• Hoogwatermaatregelen: 2013
• Natuurontwikkeling/infrastructuur: 2013
• Woningbouw: na 2016
Oplevering: 2015-2030

2010: het project is in april 2009
overgegaan van de verkenningsfase naar
de planstudiefase.
2011: in november 2009 is de rijksbijdrage uit het Nota Ruimtebudget
vastgesteld.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 30
mln (incl. € 20 mln uit Nota Ruimtebudget)
ten behoeve van maatregelen aangaande de
Tichelbeeksewaard.
Politiek/bestuurlijk De staatssecretaris van
IenM zal met bovenstaande planning een
besluit nemen over de PKB-dijkverleg­gingen
én de buitendijkse geul, evenals over het
schrappen van de ruimtelijke reservering.

MIRT Projectenboek 2012 | 275

’12

Gebied Oost-Nederland
Centraal Station Twente/ Onderwerp
Integrale
Hart van Zuid Hengelo 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Voor het vestigingsklimaat in de
regio is het belangrijk dat Netwerkstad
Twente er in slaagt om differentiatie aan
grootstedelijke woon- en werkmilieus verder
te ontwikkelen. Om hoger opgeleiden aan
zich te binden is het daarnaast noodzakelijk
om een aantrekkelijk grootstedelijk aanbod
van woningen en voorzieningen te realiseren.
Bij ontwikkeling ligt de nadruk op het
versterken van de hoogwaardige openbaar
vervoerverbindingen, versterking van de
economische profielen van bedrijventerreinen, stedelijke herstructurering en duurzame
ontwikkeling. De opgave bestaat uit het
transformeren van een groot oud fabriekscomplex van 50 ha tussen het station Hengelo
en Twentekanaal tot een nieuw en vitaal
stadsdeel voor o.a. wonen, werken, onderwijs
en recreatie.
Oplossing De stationsomgeving én de 50
hectare binnenstedelijk industrieterrein in
Hengelo worden getransformeerd tot een
attractief en dynamisch nieuw stadsdeel. Het
station Hengelo ontwikkelt zich tot het
centraal station van Twente met goede
internationale verbindingen (Berlijn). Er wordt
gestreefd naar een zakencentrum (incl. WTC
vestiging) van internationale betekenis en een
regionaal voorzieningenniveau op het gebied
van onderwijs, kunst en cultuur en congresen hotelfaciliteiten. Het gaat om het creëren
van stedelijkheid, bereikbaarheid, functiemenging, behoud van industrieel erfgoed en
versterking van de ruimtelijke kwaliteit door

onder andere 1100 woningen, 75.000 m2
BVO kantoren, 9.000 m2 BVO detailhandel,
31.000 m2 BVO voorzieningen, 65.000 m2
BVO onderwijs, 3.500 m2 zorgvoorzieningen,
20.000 m2 BVO cultuur en vrije tijd en 12 ha
bedrijventerrein toe te voegen.

2010: het project is in april 2009
overgegaan naar de planstudiefase.
2011: in september 2009 is taakstellende
rijksbijdrage voor dit project vastgesteld,
waarmee het project is overgegaan naar
de realisatiefase.

Planning
1e fase Start realisatie: v.a 2005
Oplevering: 2016
2e fase (CST/HvZ) Start realisatie: v.a. 2011
Oplevering: 2018
3e fase Start realisatie: v.a. 2018
Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 14,5
uit het Nota Ruimtebudget.
Politiek/bestuurlijk In 2009 is het
Masterplan vastgesteld, waarin de visie, de
ambitie en de uitgangspunten zijn vastgelegd.
De eerste fase van het project heeft middelen
vanuit het BIRK gekregen (zie projectblad
BIRK). De tweede fase van het project (na
2010) ontvangt een bijdrage uit het Nota
Ruimtebudget. De derde fase bevindt zich nog
in de voorbereiding (planvorming). De
planning van het totale project loopt tot 2020.
Uitvoering Voor de planvorming en realisatie
is het projectbureau Hart van Zuid opgericht,
waarin de gemeente Hengelo samen met
marktpartijen participeert. De gemeente
Hengelo is verantwoordelijk.

MIRT Projectenboek 2012 | 276

’12

Gebied Oost-Nederland
Nijmegen omarmt de Waal Onderwerp
Integrale
(Waalfront) 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen
MIRT fase

• •

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De hoogwaterproblematiek noopt
tot meer ruimte voor de rivier, de bereikbaarheid vraagt om de aanleg van een nieuwe
stadsbrug. De stadsbrug en de rivier vormen
het middelpunt van de toekomstige stedelijke
opgave. Onderdeel van de stedelijke opgave is
de herstructurering van het westelijk deel van
Nijmegen, met mogelijkheden voor een
nieuw waterfront. De herstructureringsopgave moet de milieudruk verminderen en
bedrijven meer ruimte bieden. In dit gebied
speelt een integrale gebiedsopgave zodat een
goede stedenbouwkundige samenhang
ontstaat.

De tweede stadsbrug (zie desbetreffend
projectblad) is niet alleen bepalend voor de
intern stedelijke en regionale hoofdstructuur,
maar ontlast ook het rijkswegennet (A50, A73
en A15)
Planning
Start realisatie: 2009
Voltooiing van het totale plan is voorzien rond
2021.

2009: het project Waalfront is overgegaan
van verkenningsfase naar de
planstudiefase.
2010: in december 2008 is de taakstellende rijksbijdrage voor het project
bepaald, waarmee het project is overgegaan naar de realisatiefase.

Financiën Taakstellende rijksbijdrage: € 25
mln uit het Nota Ruimtebudget.

Oplossing Vanuit de wateropgave is het plan
voor de dijkverlegging bij Lent vastgesteld
(basismaatregel uit de PKB Ruimte voor de
Rivier, zie desbetreffende projectblad). Aan de
zuidzijde van de Waal is transformatie en
herstructurering voorzien van een circa 25 ha
groot bedrijventerrein tot een gebied met
2.600 woningen en 30.000 m2 schone
bedrijvigheid. Aan de noordzijde van de Waal
worden in het kader van de Vinexopgave
12.000 woningen gerealiseerd met een
centrumgebied op de noordelijke oever van
de Waal. De capaciteitsverruiming van de
Waal vindt plaats tegenover de historische
binnenstad. Daarbij ondergaat het rivierenlandschap een transformatie. Ook wordt de
bestaande Waalkade opnieuw onder de loep
genomen en wordt door verschillende
partijen gewerkt aan natuurontwikkeling in de
uiterwaarden aan beide zijden van de rivier.
MIRT Projectenboek 2012 | 277

’12

Integrale Inrichting
Veluwerandmeren (IIVR)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterbeheren
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De waterkwaliteit van de
Veluwerandmeren is in de jaren ‘80 en ‘90
sterk verbeterd. Hierdoor zagen allerlei
belangengroepen en instanties ontwikkelingsmogelijkheden voor de voor hen
favoriete gebruiksfuncties van de
Veluwerandmeren. Samenhang in al deze
initiatieven ontbrak.
Oplossing In een interactief proces zijn de
gewenste ontwikkelingsmogelijkheden
ingekaderd in het Integraal Inrichtingsplan
Veluwerandmeren (IIVR). Dit bevat een
samenhangend pakket van 36 maatregelen
met als doel een duurzame inrichting en een
duurzaam gebruik van de Veluwerandmeren
en de directe omgeving.
Aan het einde van de convenantperiode zal
het IIVR resulteren in een forse ruimtelijke
economische en ecologische kwaliteitsimpuls
voor de Veluwerandmeren.

Financiën Taakstellend budget: € 43 mln.
Bijdrage van derden: € 16 mln (verdeeld over
andere ministeries, provincies, waterschappen en gemeenten).
Politiek/bestuurlijk Convenant: op 21 juni
2001 is door de gezamenlijke partners het
Integrale Inrichtingsplan Veluwerandmeren
vastgesteld. Tegelijkertijd is het Convenant
IIVR getekend, waarin een financiële
verdeelsleutel is vastgelegd. De projectsamenwerking krijgt eind 2011 een vervolg in
een blijvende bestuurlijke samenwerking, het
Natuur- en recreatieschap Veluwerandmeren.

2011: omdat het project om procedurele
redenen (Natuurbeschermingswet ’98)
aanzienlijke vertraging heeft opgelopen, is
in 2009 besloten om de oorspronkelijke
uitvoeringsperiode met twee jaar te
verlengen tot ultimo 2012.
2012: budgetverhoging door de
toevoeging van ICES-gelden vanuit Natte
Natuurprojecten IJsselmeergebied (€ 3
mln). Verder zijn de projectkosten
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 8 mln).

Planning
Start realisatie: 2002
Oplevering: 2012
Van de 36 maatregelen binnen het IIVRproject is ruim tweederde gereed en de rest in
voorbereiding respectievelijk uitvoering. Van
enkele maatregelen is inmiddels duidelijk dat
ze door procedures, grondverwerving etc. niet
vóór de gestelde einddatum gereed kunnen
zijn. Om die reden zijn hierover tussen de
betrokken overheden aanvullende afspraken
gemaakt.

MIRT Projectenboek 2012 | 278

•

Renovatie stuwen in
Nederrijn en Lek

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Waterbeheren
IenM
Beheer en onderhoud

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•

• • •
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De renovatie van de Sluis- en
Stuwcomplexen Nederrijn en Lek omvat drie
complexen, te weten: Hagestein, Amerongen
en Driel. De op deze complexen aanwezige
installaties, constructies en voorzieningen
voldoen op meerdere punten niet aan de
gestelde eisen zoals technische, milieu- en
veiligheidsnormen en zijn niet met eenvoudige maatregelen/vast onderhoud op het
vereiste niveau te krijgen. Diverse onderdelen
zijn inmiddels zo verouderd, dat het risico van
uitval groot is geworden. Sommige componenten zijn gezien de leeftijd niet meer
verkrijgbaar of zijn specifiek voor de
complexen vervaardigd. Falen kan leiden tot
veelvuldige en/of langdurige uitval met de
bijbehorende maatschappelijke effecten. Niet
uitvoeren van dit project kan leiden tot uitval
van de stuwfunctie en/of uitval van de
sluisfunctie. Hierbij kan men denken aan een
sterke afname van de bevaarbaarheid van de
IJssel, aan het niet meer kunnen bevaren van
delen van de Nederrijn en Lek en aan een
tekort aan zoet water in Noord–Nederland/
IJsselmeer.
Oplossing Het uitvoeren van een grote
renovatie van de complexen. Deze renovatie
betreft zowel een mechanische als een
elektro-­/­besturingstechnische renovatie. De
constructie (het casco) wordt eveneens
gerenoveerd. Als onderdeel hiervan worden
de sluizen geschikt gemaakt voor klasse Va
schepen en wordt de bediening van complexen gecentraliseerd.

Planning
Start uitvoering: vanaf 2012
Oplevering: uiterlijk 2019
Financiën Taakstellend budget: € 68 mln .

2008: uit inspecties blijkt dat de onderhoudssituatie slechter is dan eerder was
ingeschat. Het budget is daarom aangepast. Verzoek van marktpartijen tot
verlenging aanbestedingsprocedure is
ingewilligd. Uitvoering start in 2008.
2010: de aanbesteding van de renovatie
van de stuwen is in 2008 afgebroken. De
aanbiedingen waren aanzienlijk hoger dan
het beschikbare budget. Ook de hierna
gevolgde onderhandelingsprocedure
heeft geen aanvaardbare aanbiedingen
opgeleverd. Aanpak van de noodzakelijke
renovatie wordt in 2009 opnieuw
opgestart. Uitvoeringsperiode en raming
zijn afhankelijk van de nog te kiezen
aanpak. Noodzakelijk onderhoud om
veiligheid van scheepvaart en omwonenden in de tussentijd te kunnen blijven
garanderen, wordt wel uitgevoerd.
2011: de start uitvoering van de grootschalige renovatie zal na 2011 plaatsvinden. Op basis van inspecties wordt in 2011
een besluit genomen over de vervolgaanpak van de renovatie.
2012: de grootschalige renovatie zal vanaf
2012 plaatsvinden. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 10 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 279

Gebied Oost-Nederland
A1-zone, gebiedsgerichte Onderwerp
Integrale
verkenning (inclusief corridor 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Apeldoorn-Deventer-Azelo)
Fase Verkenning

Opgave De regio en het Rijk zien ontwikkelkansen om in de A1-zone tussen Apeldoorn
en de Duitse grens de ruimtelijke kwaliteit en
duurzaamheid te versterken en economische
ontwikkelpotenties te benutten.
De ambitie is om de A1-zone tot het
visitekaartje van Oost-Nederland te maken.
De ontwikkeling van de stedendriehoek
Apeldoorn-Deventer-Zutphen en van Twente
(waaronder de innovatiedriehoek met
kennispark Twente, gebiedsontwikkeling
luchthaven Twente en Centraal Station
Twente/Hart van Zuid) zijn belangrijke
onderdelen van de A1-zone. De bereikbaarheid van de A1-zone, het wegennetwerk en
de A1 tussen Apeldoorn en Azelo als
onderdeel hiervan, is vanuit regionaal en
(inter)nationaal perspectief van dusdanig
belang dat dit onderzoek plaatsvindt.
Politiek/bestuurlijk Rijk en regio hebben
ingestemd met een integraal proces voor de
verkenning A1-zone waarin een verkenning
naar een capaciteitsuitbreiding van de A1 is
geïntegreerd. Op basis van de uitkomsten van
deze gezamenlijke MIRT verkenning is er
overeenstemming over het gewenste
ruimtelijke concept en over de wijze waarop
de capaciteitsuitbreiding van de A1 tussen
Apeldoorn-Azelo op termijn kan
plaatsvinden.
Voor de A1-zone is een gezamenlijke
gebiedsgerichte verkenning uitgevoerd. Eind
2010 is de verkenningsrapportage opgeleverd. Tijdens het bestuurlijk overleg MIRT

voorjaar 2011 hebben Rijk en regio een
principeafspraak gemaakt over de gezamenlijke bekostiging van de capaciteitsuitbreiding
A1 Apeldoorn-Azelo.
Planning Najaar 2011 is definitieve besluitvorming gepland over de gewenste ontwikkelingen in deze regio en de daarbij horende
ontwikkelstrategie. Daarnaast zullen voor de
A1 capaciteitsuitbreiding definitieve
afspraken gemaakt worden ten aanzien van
planning, fasering en bekostiging. Deze
afspraken zullen uiteindelijk middels een
overeenkomst tussen Rijk en regio worden
vastgelegd.
Op grond van eerdere studies is besloten
benuttingsmaatregelen uit te voeren bij
Beekbergen. Hiervoor is in 2009 een
aanvangsbeslissing genomen waarna de
planstudie is gestart.
Betrokkenen Het betreft een verkenning,
geïnitieerd door Rijk en regio. Vanuit de regio
zijn de provincies Overijssel en Gelderland, de
stedendriehoek Apeldoorn-DeventerZutphen, de regio Twente en de gemeenten
gelegen binnen de A1-zone betrokken.

MIRT Projectenboek 2012 | 280

N35 Verkenning
Nijverdal - Wierden

Opgave De N35 tussen Nijverdal-Wierden is
een verkeersonveilige weg waar de doorstroming kwetsbaar is. Het Rijk heeft in de
mobiliteitsaanpak de ambitie uitgesproken
om op termijn de N35 te laten functioneren
als stroomweg (100 km/uur), zodat een
volwaardige schakel tussen de stedelijkeconomische centra Zwolle-Kampen en
Twente tot stand kan komen. De regio heeft
op haar beurt haar ambities voor de N35
verwoord in haar Marsroute N35.
Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2010 hebben Rijk en regio
ingestemd met de start van de verkenning
Nijverdal-Wierden, waarbij het taakstellend
budget van € 80 mln incl. BTW als randvoorwaarde geldt. Op basis van afspraken uit het
bestuurlijk overleg MIRT najaar 2009 is dit
budget gelijkelijk verdeeld tussen IenM en de
provincie Overijssel. Van het rijksdeel van de
realisatiekosten (€ 40 mln) is € 5 mln reeds
beschikbaar door het amendement
Koopmans/Cramer (TK 31700 A, nr 70). De
resterende € 35 mln is nog niet beschikbaar
voor 2021. De provincie heeft aangeboden
deze € 35 mln voor te financieren. De
condities waaronder eventuele voorfinanciering van € 35 mln plaatsvindt moeten nog
worden bepaald.
Doel van deze verkenning is om de verkeersveiligheid en doorstroming op het traject
Nijverdal-Wierden te verbeteren door aan de
oostkant van de combitunnel Nijverdal, de
huidige 1x2 strooksweg op te waarderen tot

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Verkenning

een autoweg van 100 km/uur. In de verkenning worden verschillende mogelijkheden
onderzocht. Tevens wordt nagegaan in
hoeverre de scope van het Combiplan
Nijverdal (specifiek voor het deel van de N35
ten oosten van de toekomstige tunnel) moet
worden aangepast, passend binnen de
planning van de werkzaamheden van het
combiplan.
Planning Het resultaat van deze verkenning is
een bestuurlijke voorkeursbeslissing die
binnen het budgettaire kader de verkeersveiligheid en doorstroming verbetert en gevolgd
kan worden door een stabiele en korte
planuitwerkingsfase. De startbeslissing is
genomen in maart 2011 en de verkenning is
in het eerste kwartaal van 2012 gereed. De
verkenning krijgt niet de vorm van een
structuurvisie.
Betrokkenen IenM en de provincie Overijssel.
De gemeenten Hellendoorn, Holten,Rijssen,
Wierden en de regio Twente, zowel de
bestuurders als de bewoners, worden in deze
verkenning betrokken bij de uitwerking van
de plannen middels een gezamenlijk met het
centrum voor publieksparticipatie opgezet
participatie traject.

MIRT Projectenboek 2012 | 281

A1 BeekbergenApeldoorn Zuid

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•
•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Als gevolg van weefbewegingen op
het knooppunt Beekbergen ondervindt het
doorgaande verkeer op de A1 en het verkeer
op de verbinding Deventer-Arnhem hinder.
Dit heeft een negatief effect op de goede en
veilige doorstroming van het verkeer.
Oplossing Verbetering van het knooppunt
Beekbergen door aanleg van weefstroken op
de A1, een directe verbindingsboog tussen de
A1 en de A50 op het knooppunt en een extra
rijstrook op de A50 tussen het knooppunt en
de verzorgingsplaats De Brink.

Politiek/bestuurlijk Deze planstudie volgt uit
het maatregelpakket robuust netwerk,
gebiedsgerichte uitwerking
Mobiliteitsaanpak, november 2008. De regio
heeft zich verbonden aan uitvoering van
enkele projecten op het onderliggend
wegennet die een sterke relatie hebben met
bovengenoemde maatregelen op het
hoofdwegennet. De regio financiert deze
aanpassingen voor een bedrag van € 5,1
miljoen (prijspeil 2008) uit eigen middelen. In
het 4e kwartaal van 2009 is de aanvangsbeslissing en de startnotitie vastgesteld.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7 mln).
Aanpassingsplanning vanwege vertraging
onderzoeken t.b.v. Tracébesluit.

Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: 2013
Openstelling: 2014
Financiën Taakstellende budget: € 35 mln
excl. € 4 mln voor enkele deelprojecten die
Rijkswaterstaat buiten de scope van deze
planstudie op korte termijn realiseert.

MIRT Projectenboek 2012 | 282

A12 Ede-Grijsoord

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

•

Algemeen

’11

’12

• •

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

•

Financiën

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op deze verbinding doen zich
verkeersafwikkelingsproblemen voor
waardoor de bereikbaarheid verslechtert.
Oplossing Voor de huidige autosnelweg 2x2
rijstroken zijn diverse alternatieven onderzocht. In de standpunten A12 VeenendaalEde en A12 Ede-Duitse Grens, is in 2002
gekozen voor een uitbreiding met spits- of
plusstrook (het benuttingsalternatief). Uit
aanvullende verkeersonderzoeken is gebleken
dat voor een gedeelte van de trajecten A12
Veenendaal-Ede en A12 Ede-Duitse grens,
namelijk het gedeelte A12 Ede-Grijsoord, de
in 2002 gekozen alternatieven het geconstateerde knelpunt onvoldoende oplossen. De
standpunten zijn in juli 2009 voor het
gedeelte A12 Ede-Grijsoord partieel herzien,
waarbij gekozen is voor een permanente
verbreding met één rijstrook in beide
richtingen (2x3).
Planning
Tracébesluit: 2011
Start realisatie: 2014
Openstelling: 2015

Financiën De financiering van Ede-Grijsoord
is mede inbegrepen in de bestuursovereenkomst ‘Doortrekking A15’ (ON 2742). Voor
het project Ede-Grijsoord is € 107 mln
beschikbaar.
Politiek/bestuurlijk Tijdens bestuurlijk
overleg (2005) is geconstateerd dat doortrekking van de A15 een oplossing kan zijn voor
het knelpunt op de A12 (MaanderbroekWaterberg) en voor de problematiek op het
onderliggend wegennet. Daarnaast is
geconstateerd dat het knelpunt EdeGrijsoord moet worden aangepakt. In de
bestuursovereenkomst ‘Doortrekking A15 en
verbreding A12 Ede-Grijsoord’ (2006) zijn
nadere afspraken gemaakt (zie projectblad
A12/A15 Bereikbaarheid regio Arnhem-­
Nijmegen). Na start van de planstudie A12/
A15 en de planstudie A12 Ede-Grijsoord is er
geen reden op het traject A12 GrijsoordDuitse grens een planstudie voort te zetten,
met uitzondering van WaterbergVelperbroek.
Uitvoering In 2010 is een PPC uitgevoerd. het
project wordt met een DBFM contract
uitgevoerd.

2007: knelpunten op de A12 worden bezien
in relatie met de (mogelijke) doortrekking
A15 (Ressen) naar de A12 (Zevenaar).
2008: op 16 februari 2007 is het Standpunt
Ede-Duitse grens (benuttingsalternatief)
herzien voor het gedeelte WaterbergVelperbroek. Keuze voor een sobere
verbreding van 2x2 naar 2x3 als toekomstvaste oplossing binnen het benuttingsprogramma ZSM 1.
2009: het deel Waterberg-Velperbroek is
opgenomen op het projectblad ZSM 2. Het
project is als gevolg van onderzoek naar
luchtkwaliteit vertraagd.
2010: op 13 juli 2009 zijn de Standpunten
Veenendaal-Ede en Ede-Duitse grens
(benuttingsalternatief) herzien voor het
gedeelte Ede-Grijsoord. Gekozen is voor een
permanente verbreding naar 2x3 rijstroken.
2011: het OTB is in juni 2010 vastgesteld.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematiek van
RWS. Hierdoor is het taakstellende budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDBijdrage (€ 21 mln). Wijziging in planning
realisatie door extra benodigde onderzoeken voor het TB en extra benodigde tijd voor
voorbereiding realisatie.

MIRT Projectenboek 2012 | 283

A12/A15 Bereikbaarheid
regio Arnhem-Nijmegen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het autoverkeer
belemmert op termijn een goede
verkeersafwikkeling.

van het budget voor Ede-Grijsoord en de
generieke BLD-bijdrage resteert een bedrag
van € 804 mln.

Oplossing In de richtlijnen ‘Betere bereikbaarheid door een robuust wegennetwerk in
de regio Arnhem - Nijmegen’ zijn de
alternatieven beschreven die in de planstudie
dienen te worden onderzocht:
•	de doortrekking van rijksweg 15 als
autosnelweg, 2x2 rijstroken tussen
knooppunt Ressen en de A12, inclusief een
volwaardige aantakking op de A12 met
weefvakken tussen Duiven en Zevenaar;
•	de opwaardering van bestaande infrastructuur A50/A12/A15/A325-N325 in
combinatie met OV-maatregelen binnen
het bestaande netwerk (het
regiocombi(structuur)alternatief);
•	doortrekking van de A15 tussen Ressen en
de A12 Zevenaar-oost langs de
Betuweroute (het bundelingsalternatief).

Politiek/bestuurlijk Op 22 juni 2011 heeft de
minister van IenM met de regio afgesproken
om als inzet voor de verdere procedure,
mede gezien de financiële kaders, de
volgende voorkeursrichting te kiezen: het
doortrekkingsalternatief met brug.
Uitvoering In 2010 is een PPC uitgevoerd,
waaruit volgt dat DBFM geadviseerd wordt
als contractvorm.

2008: het project is overgegaan van de
verkenningsfase naar de planstudiefase.
2009: op 14 mei 2008 is de startnotitie ter
visie gelegd. In deze startnotitie zijn naar
aanleiding van inspraak nieuwe stijl twee
extra oplossingen opgenomen.
2011: omdat op basis van recente
ramingen het budget niet toereikend is,
inventariseren het rijk en de regio de
mogelijkheden voor oplossing hiervan.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 110 mln).

Planning
Trajectnota/MER: 2011
Standpunt 2011
Tracébesluit: 2013
Financiën De financiering van Ede–Grijsoord
is mede inbegrepen in de bestuursovereenkomst ‘Doortrekking A15’. Het Rijk zal € 385
mln bijdragen en de regio € 373 mln. Door tol
zal het restant van € 282,5 mln worden
opgebracht (totaal € 1.040 mln). Na aftrek

MIRT Projectenboek 2012 | 284

•

N18 Varsseveld-Enschede

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• • •
• •

•
•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De verkeersonveiligheid op het
gehele tracé en de leefbaarheid in de kernen,
met name in Eibergen en Usselo.
Oplossing In de planstudie wordt onderzocht
wat de effecten zijn van gehele of gedeeltelijke omlegging(en) van de N18. In het
standpunt (oktober 2009) is vastgesteld dat
op het gedeelte Varsseveld-Groenlo
verkeersveiligheidsmaatregelen worden
getroffen met handhaving van de maximum
snelheid van 80 km/uur. Tussen Groenlo en
Enschede wordt een nieuwe N18 aangelegd
met omleidingen rond Eibergen, Haaksbergen
en Usselo en de maximum snelheid wordt
verhoogd naar 100 km/uur.
Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: 2014
Openstelling: 2016
Financiën Taakstellend budget: € 303 mln
(incl. bijdrage regio € 134 mln).

Politiek/bestuurlijk Naar aanleiding van
Standpunt keuze oktober 2009 is extra
dekking gevonden voor € 12 mln waardoor
het totale rijksbijdrage op € 179 mln komt.
Het convenant N18 is in december 2009
getekend. Tijdens het bestuurlijk overleg
MIRT voorjaar 2010 zijn nadere afspraken
gemaakt over scope aanpassingen met
betrekking tot de aansluiting N18-A35, en
verplaatsing van aansluitingen bij Eibergen en
Groenlo. Tijdens het bestuurlijk overleg MIRT
najaar 2010 is een scopewijziging aangevraagd op verzoek van de regio; er is
ingestemd met extra studietijd.
Uitvoering In 2010 is op basis van het PPC
gekozen voor een DBFM-contract.

2008: de financiën zijn aangepast door
toezegging van extra € 16 mln uit het
Amendement (TK 30800 A, nr 43).
2009: als gevolg van de discussie tussen Rijk
en regio is dit project vertraagd. Tijdens het
bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2008 zijn
extra financiële toezeggingen gedaan en is
afgesproken dat de trajectnota ter visie zal
worden gelegd (derde kwartaal 2008).
2010: naar aanleiding van het advies van de
Commissie MER is in 2009 een aanvullend
MER gemaakt alvorens het Standpunt kan
worden ingenomen.
2011: het Standpunt is ingenomen (derde
kwartaal 2009). De financiën zijn aangepast
door toezegging van extra rijksbijdrage € 12
mln.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystematie van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 7 mln). In het Regeerakkoord zijn
taakstellingen afgesproken voor bovenwettelijke inpassing, aanpassing omgevingsrecht en toepassing PPS. Voor dit project
gaat het om een bedrag van € 10 mln voor
PPS.
De planning is vertraagd als gevolg van
scopewijziging, extra studietijd en gekozen
contractvorm.

MIRT Projectenboek 2012 | 285

N35 Zwolle-Wijthmen

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de N35, gedeelte ZwolleWijthmen doet zich door de groei van
autoverkeer met name in de spits vertraging
voor. Daarnaast moet de leefbaarheid en
verkeersveiligheid verbeterd worden.
Oplossing Een uitbreiding van 2x1 naar 2x2
rijstroken, grotendeels op bestaand tracé. Er is
sprake van een beperkte omleiding bij
Wijthmen. De snelheid wordt verhoogd naar
100 km/uur. Bij aansluiting van de
Kroesenallee wordt een ongelijkvloerse
kruising aangelegd.

Financiën Taakstellend budget: € 45 mln (incl.
€ 30 mln bijdrage provincie Overijssel).

2011: het project is van de verkenningsfase overgegaan naar de planstudiefase.

Politiek/bestuurlijk Door het amendement
Hofstra/van Hijum (TK 30800 A, nr 43) is € 16
mln extra beschikbaar gesteld voor dit
project. Door het Rijk is een extra rijksbijdrage
van € 6 mln toegezegd tijdens het bestuurlijk
overleg MIRT najaar 2008.

2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7,7 mln).

Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: 2013
Openstelling 2014

MIRT Projectenboek 2012 | 286

A50 Ewijk-Valburg

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase

’12

•

Opgave
Oplossing
Planning

•

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De groei van het autoverkeer
belemmert op termijn een goede
verkeersafwikkeling.
Oplossing Op grond van het in oktober 2005
vastgestelde standpunt op de trajectnota A50
Ewijk-Grijsoord is besloten om het traject in
twee delen uit te werken. Het gedeelte Ewijk
tot en met Valburg wordt verbreed naar 2 x 4
rijstroken (inclusief een extra Waalbrug en
aanpassing van de knooppunten EwijkValburg). Vanaf Valburg tot Grijsoord is de A50
verbreed naar 2x3 rijstroken als onderdeel
van het benuttingsprogramma ZSM 2.
Planning
Tracébesluit: 2010
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2014

Politiek/bestuurlijk Toezegging: tijdens
bestuurlijk overleg in november 2003 is
afgesproken om het budget te reserveren
voor de uitvoering van het zuidelijk gedeelte
Ewijk-Valburg.
Convenanten: convenant tussen het Rijk en
Nijmegen over een extra brug over de Waal.
Uitvoering In 2006 is een PPC uitgevoerd. De
uitkomst hiervan gaf onvoldoende meerwaarde aan voor een DBFM-contract.
Daarom is gekozen voor een DB-contract.

2007: in oktober 2005 is het standpunt
vastgesteld waarbij het deel ValburgGrijsoord is ondergebracht in ZSM 2. Door
de landelijke problematiek luchtkwaliteit
zijn de mijlpalen tracébesluit en procedures met 1 jaar vertraagd, oplevering
Ewijk-Valburg blijft ongewijzigd.
Oplevering Valburg-Grijsoord is versneld.
2009: het project is als gevolg van
onderzoek naar luchtkwaliteit vertraagd.
2011: het TB is in maart 2010 vastgesteld.

File Top 50 Dit project levert een bijdrage aan
het oplossen van knelpunt 5 uit de File Top 50.

2012: het project is overgegaan naar de
realisatiefase. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellend budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 54 mln).

Financiën Taakstellend budget: Ewijk-Valburg
€ 268 mln.

MIRT Projectenboek 2012 | 287

•

N35 Zwolle-Almelo
(traverse Nijverdal)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• • •
• •

•
•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De huidige N35 voert door de
bebouwde kom van Nijverdal. Dit leidt tot
leefbaarheids-, bereikbaarheids- en
verkeersveiligheidsproblemen.
Oplossing De enkelbaans weg door Nijverdal
wordt vervangen door een nieuwe weg met
gescheiden rijstroken, inclusief een tunnel
voor weg en spoor (lange variant).
Inpassing Er is een tunnel voorzien in verband
met de situatie in Nijverdal, waar de huidige
verbinding door het stadscentrum loopt.
Planning
Tracébesluit: 1995
Start realisatie: 2006
Openstelling: 2014
Financiën Taakstellend budget: € 212 mln
(inclusief Rijk en regio).
Hiervan bijdrage van derden: 22 mln (bijdrage
van de regio voor het Combiplan incl.
Stationsverplaatsing en zgn. lange variant)
voor Nijverdal.

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: op
initiatief van de regio is voor N35 een analyse
van mogelijke PPS-constructies uitgevoerd.
Conclusie is dat wordt gestreefd naar een
Design & Construct contract. Provincie en Rijk
hebben afgesproken ieder € 13 mln te
reserveren voor tunnelveiligheid en een dak
op de spoortunnel. Het oostelijk deel (N35)
wordt afgestemd op de verkenning NijverdalWierden. Voor de besluitvorming over de
aansluitingen in het oostelijk deel van het
Combiplan die binnen de scope van de
verkenning Nijverdal-Wierden vallen, is het
resultaat van de verkenning NijverdalWierden bepalend.

2007: het project is overgegaan van de
planstudiefase naar de realisatiefase. De N35
Zwolle-Almelo (Nijverdal) en N35 WierdenAlmelo zijn als zelfstandige realisatieprojecten opgenomen. Budget is aangepast door
toevoeging reservering rijk (€ 13 mln) en
overboeking (€ 18 mln) naar N34 Ommen.
2008: de projectkosten zijn verhoogd door
reservering provincie (€ 13 mln) en bijdrage
van provincie aan de extra kosten van brede
tunnel (€ 2 mln) en € 16 mln uit amendement TK 30800 A, nr 43 voor maatregelen
op traject Nijverdal-Zwolle.
2009: er is overeenstemming bereikt over de
zgn. lange variant en de verplaatsing van het
station. Het taakstellend budget wordt in de
1e suppletoire wet aangepast.
2012: de projectkosten zijn verhoogd met de
regiobijdrage ten behoeve van de stationsverplaatsing en de zgn. lange variant.
De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLD-bijdrage
(€ 23 mln). De oplevering verschuift met 8 tot
11 maanden, onder meer doordat het
bestaande contract wordt opengebroken
voor de implementatie (deels) van de
standaard tunneltechnische installaties (TK
2010-2011 29296, nr. 20).

MIRT Projectenboek 2012 | 288

Quickscan Decentraal Spoor:
Oost-Nederland

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op een aantal gedecentraliseerde
spoorlijnen is sprake van sterke vervoersgroei
en hebben enkele decentrale overheden meer
ambitie met het gedecentraliseerde
spoorvervoer voor reizigers dan mogelijk is
met de beschikbare capaciteit. Mede naar
aanleiding hiervan is in 2008 een quick scan
naar de marktontwikkelingen in het
personenvervoer op gedecentraliseerde
spoorlijnen uitgevoerd. Hieruit bleek onder
andere dat de punctualiteit op een aantal
lijnen in Oost-Nederland onvoldoende is.
Oplossing ProRail heeft op basis van een
effectiviteitsanalyse in beeld gebracht welke
maatregelen nodig zijn ter verbetering van de
punctualiteit. Voor Oost-Nederland betreft dit
maatregelen op een vijftal lijnen.
•	Lijn Arnhem-Doetinchem-Winterswijk
(aanleg snelle wissel bij Doetinchem;
aanleg dubbelspoor bij Wehl; aanleg snelle
wissel bij Didam; verlenging perrons)
•	Lijn Amersfoort-Ede-Wageningen (aanleg
dubbelspoor bij Barneveld-Noord, incl.
alternatieve plaatsing nieuw perron)
•	Lijn Zutphen-Winterswijk (verhogen
aankomst- en vertreksnelheid bij Zutphen;
vrijleggen treindienst bij Zutphen), afhankelijk van bijdragen provincie Gelderland.
• Lijn Zwolle-Kampen (aanleg inhaalspoor)
•	Lijn Nijmegen-Roermond (snelheidsverhoging Nijmegen-Mook) (op deze lijn worden
ook in Limburg maatregelen getroffen, zie
hiervoor het projectblad NijmegenRoermond)

Planning Oplevering: divers, te realiseren
tussen 2011-2014.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financiën De taakstellende rijksbijdrage voor
de Quickscan maatregelen is vastgesteld op in
totaal € 54,4 mln (incl. BTW). Hiervan is
€ 22,5 mln bestemd voor de maatregelen in
Oost-Nederland. Hiervan wordt € 3,3 mln via
de BDU aan de provincie Overijssel beschikt
en € 1,65 mln aan provincie Limburg. IenM
beschikt € 29,55 mln rechtstreeks aan ProRail
ten behoeve van de maatregelen in
Gelderland en Stadsregio Arnhem Nijmegen.
De maatregelen worden voor 50% door de
decentrale overheden betaald: provincie
Overijssel draagt € 3,3 mln bij, de provincie
Gelderland € 15,4 mln en de Stadsregio
Arnhem-Nijmegen € 3,8 mln.

2012: projectbudget is opgehoogd met
€ 12 mln als gevolg van de financiële
bijdragen van de stadsregio Arnhem
Nijmegen en de provincie Gelderland.

Politiek/bestuurlijk
Moties: de Tweede Kamer heeft eind 2007
verzocht tot de uitvoering van een quick scan
naar de markt en capaciteit op de regionale
spoorlijnen (Anker/Koopmans, TK 31200 XII,
nr 55). In september 2008 is het eindrapport
opgeleverd en aan de Kamer verstuurd (TK
31305 XII, nr 80).
Amendement Cramer ter verbetering van het
regionale OV (TK 31474 XII, nr 10).
In de bestuurlijke overleggen MIRT voor- en
najaar 2009 hebben Rijk en regio afspraken
gemaakt over de te nemen maatregelen en de
gezamenlijke (50/50) financiering op basis
van taakstellende budgetten.

MIRT Projectenboek 2012 | 289

Traject Oost

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Probleem is de bestaande vervoerspanning op het spoor tussen Amsterdam/
Schiphol en Frankfurt. Er is onderzocht wat de
meest efficiënte manier is om die vervoerspanning op te lossen, rekening houdend met
de aansluiting op het Trans-Europese
netwerk, de ontsluiting van Schiphol en het
stimuleren van de substitutie van vlieg- en
autoverkeer naar treinverkeer.
Oplossing Het kabinet heeft besloten af te
zien van de aanleg van een nieuwe hogesnelheidslijn langs bestaand spoor. In plaats
daarvan is gekozen voor diverse maatregelen
ter verbetering en (andere) benutting van de
bestaande spoorlijn Utrecht-Arnhem-Duitse
grens. Deze keuze is gebaseerd op de
resultaten van de studie naar de vervoerwaarde en de economische effecten van een
nieuwe hogesnelheidslijn, de kosten van de
aanleg daarvan en de nieuwe inzichten in de
mogelijkheden van benutting van het
bestaande spoor. Met het besluit van het
kabinet is de Tracéwetprocedure beëindigd.
Planning Oplevering: divers

Financiën Enkele kleine infrastructurele
maatregelen om de capaciteit en betrouwbaarheid te verhogen zijn gerealiseerd. Het
gaat onder andere om enkele perronverlengingen en het aanpassen van het huidige
beveiligingssysteem; kosten € 21 mln.
In 2008 is een aanvang gemaakt met de
planstudie van de projecten in DriebergenZeist, Maarsbergen en Bunnik, waarover in
het convenant van 22 juni 2006 afspraken zijn
gemaakt (kosten planstudie € 8 mln). Voor de
realisatie van deze projecten is € 205 mln
beschikbaar.
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: de
minister heeft, naar aanleiding van de motie
Haersma Buma, per brief aan de Kamer (d.d.
16 mei 2003) toegezegd de beschikking in
2003 af te geven.
Moties: motie Haersma Buma, (TK 28600 XII
en TK 28600 A, nr 95) verzoekt de regering
om € 25 mln in 2003 te beschikken gericht op
de realisatie van het HSL-Oost-deelpakket
(kopgroep).
Convenant: met de regio zijn op 22 juni 2006
nadere afspraken gemaakt voor drie
planstudies betreffende Driebergen-Zeist,
Maarsbergen en Bunnik.

2007: op 22 juni 2006 zijn met de regio
nadere afspraken gemaakt over drie
plan­studies.
2008: de planstudies Driebergen-Zeist,
Maarsbergen en Bunnik hebben geleid tot
een beschikking. Het taakstellend budget
is inclusief BTW.
2009: de geraamde projectkosten met
betrekking tot perronverlengingen zijn
verlaagd van € 28 mln naar € 22 mln,
voor­namelijk als gevolg van het vrijvallen
van niet benodigde gelden. Het resterende
planstudiebudget Traject Oost is in het
licht van de nieuwe ambities, zoals het
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer,
herzien en toegevoegd aan het programma vervolg LMCA Spoor/PHS.
2012: optimalisering van de planuitwerking heeft geleid tot € 2 mln hogere
planstudiekosten. Deze zijn gedekt door
budgetoverheveling uit het
realisatiebudget.

MIRT Projectenboek 2012 | 290

•

Arnhem Centraal
(t.b.v. Nieuw Sleutelproject)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
• •
• • •
• •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Belangrijkste knelpunt op dit station is
de te beperkte capaciteit van de OV-terminal.
De perrontunnel onder de sporen is te smal, de
stationshal te klein en er is een tekort aan
fietsenstallingen. Deze problematiek, samen
met de verwachte reizigersgroei mede door
aanlanding van de Hoge Snelheidstrein naar
Frankfurt am Main, maakt aanpassing van
station en omgeving noodzakelijk. De
omgeving kenmerkt zich door verouderde
gebouwen en een verontreinigd bedrijven­
terrein. Dit project is door het Rijk aangewezen
als NSP. Naast het station behoort ook de
stedelijke stationsomgeving tot het project.
Oplossing Om aan de problemen het hoofd te
bieden, wordt een nieuwe, ruimere stationshal
gebouwd, zodat de loopstromen niet langer
geblokkeerd worden door wachtende mensen.
De perrontunnel onder de sporen wordt verbreed en verlengd. Het aangepaste station zal
tenminste voldoen aan de eisen zoals gesteld
in de Nota Basisstations. De aansluiting van het
station op de stad wordt verbeterd. Nieuwe,
hoogwaardige woon- en werkfuncties worden
in bestaand stedelijk gebied toegevoegd.
Planning
Projectbesluit: 2006
Start realisatie: 2006
Oplevering OV terminal:
• fase 1: 2011
• fase 2: 2013
Start ontwikkeling stationsgebied: 2010
Oplevering gebied: 2018

Financiën Totale taakstellende bijdrage IenM
bedraagt € 130,9 mln.
•	OV Terminal: € 106 mln Infrafonds, € 24,9
mln Hoofdstuk XII
Politiek/bestuurlijk
•	2004: intentieovereenkomst tussen Rijk en
gemeente Arnhem over samenwerking bij
opstellen van een integraal Masterplan
Centraal Arnhem inclusief schetsontwerp
station.
•	2005: uitvoeringsovereenkomst tussen de
gemeente Arnhem, voormalig VROM en
VenW over de voorwaarden waaronder de
NSP-subsidie en MIT-subsidie worden
verstrekt. MIT-bijdrage vastgelegd op
€ 24,3 mln.
•	2007: raamovereenkomst tussen NS,
voormalig VenW en VROM, ProRail en
NSP-gemeenten Arnhem, Breda, Den Haag,
Rotterdam en Utrecht, met afspraken over
de (financiële) bijdrage van de NS en de
uitvoering.
Uitvoering Marktpartijen zijn betrokken bij de
vastgoedexploitatie van het gebied en de
OV-Terminal. Nieuwe perrontunnel (met
ondergrondse fietsenstalling, onderdeel fase
1) wordt in juli 2011 opengesteld. Fase1
gereed eind 2011. Fase 2 (bouw stationshal) is
in januari 2011 aanbesteed. Uitvoering fase 2
start bij gunning in maart 2012, oplevering
gepland oktober 2013.

2008: perrontunnel project ‘Arnhem vierde
perron’ toegevoegd’. Budget perrontunnel
€ 35,7 mln (excl. tijdelijke voorzieningen)
toegevoegd. Taakstellende bijdrage VenW is
incl. BTW.
2009: vanwege tekort op het busdeel OV
terminal zijn de bijdragen van de partijen
verhoogd. Start realisatie OV Terminal
uitgesteld vanwege mislukte aanbesteding.
2010: besloten is tot gefaseerde realisatie
OV terminal.
2011: kostenraming naar aanleiding mislukte
aanbesteding in 2009 geactualiseerd. Bouw
OV terminal wordt gefaseerd uitgevoerd.
Bijdragen Rijk, regionale overheden en
gemeente verhoogd. Perrontunnel en
ondergrondse fietsenstalling worden eind
2011 opgeleverd, tijdelijk station wordt dan
uit dienst genomen en OV terminal gebouwd.
Oplevering gepland voorjaar 2013.
2012: ter voorbereiding op de aanbesteding
van fase 2 is de businesscase herijkt en voor
het sluitend maken daarvan is vanuit het Rijk
een extra bijdrage van € 7.5 mln toegezegd.
Daarnaast is het projectbudget met € 2,2 mln
verlaagd als gevolg van het niet meer
opnemen van gerealiseerde en formeel
vastgestelde planstudieuitgaven.

MIRT Projectenboek 2012 | 291

Hanzelijn

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën

• • • • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De kwaliteit, capaciteit en flexibiliteit
van de spoorverbinding tussen de noordvleugel van de Randstad en het noorden en
noordoosten schiet tekort, mede in relatie tot
de economische ontwikkeling. Daarnaast is
een oplossing noodzakelijk voor de afwikkeling van het goederenvervoer tussen de
Randstad en het noorden.
Oplossing Aanleg van de Hanzelijn, tussen
Lelystad en Zwolle, geschikt voor snelheden
tot 200 km/u. De lijn is, met maatregelen voor
geluid en veiligheid, geschikt voor het
personen- en goederenvervoer.
Het tracébesluit voor de Hanzelijn voorziet
tevens in de hoogteligging die nodig is voor
een by-pass ter hoogte van Kampen-Zuid,
zowel voor de Hanzelijn zelf als voor de
parallel met de Hanzelijn lopende N50.
Inpassing Bundeling met bestaande
infrastructuur, aangepaste boogstralen,
tunnel Drontermeer, aangepaste hoogte­
ligging bij Hattem.
Planning
Tracébesluit: 2003/2007
Start realisatie: 2006
Oplevering: 2012

Financiën Taakstellend budget € 1.080 mln
(incl. € 10 mln van Overijssel voor de by-pass
en excl. € 2 mln TEN-subsidie voor
planstudiekosten).

2007: tracébesluit wordt aangepast
vanwege hoogteligging by-pass bij
Kampen-Zuid en hoogteligging van de
parallel met de Hanzelijn lopende N50.

Politiek/bestuurlijk Brieven Tweede Kamer:
17-01-2005: Hanzelijn voldoet aan alle
uitgangspunten voor Hanzelijn-plus.
Toezeggingen: de ministers van voormalig
VROM en VenW zijn eind 2005 met de
provincie Overijssel overeen gekomen dat
meegewerkt wordt aan het anticiperen op het
ruimtelijk ontwikkelingsproject IJsseldelta.
Onder voorwaarde dat de indienststelling niet
vertraagt, zal het ontwerptracébesluit
Hanzelijn hierop worden aangepast.
Moties: motie Leers (TK 26828, nr 7), motie
Verbugt/Hindriks (TK 26828, nr 18), motie
Feenstra (TK 27569, nr 3), motie De Neréé tot
Babberich (TK 28600, nr 59H), motie Slob
(TK 27569, nr 11).

2008: Tracébesluit by-pass Kampen is
vastgesteld, waardoor project op schema
blijft. Het taakstellend budget is
aangepast.
2009: taakstellend budget is in overeenstemming gebracht met twee scope-­
uitbreidingen: het aandeel van VenW in de
eerder genoemde scope-uitbreiding
‘by-pass Kampen’ (€ 10 mln) en het
anticiperen op de uitbreiding van de N50
voor zo ver het gaat om kunstwerken die
als gevolg van de aanleg van de Hanzelijn
en de by-pass aanpassing behoeven
(€ 12,7 mln; ter voorkoming van
desinvestering).
2010: de bijdrage van VROM aan de
by-pass is aan het projectbudget
toegevoegd.
2011: de bijdrage van Overijssel aan de
by-pass is aan het projectbudget
toegevoegd.
2012: taakstellend budget is verlaagd met
€ 48 mln als gevolg van gerealiseerde
aanbestedingsmeevallers.

MIRT Projectenboek 2012 | 292

Sporen in Arnhem

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• •
•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bestaande railinfrastructuur in
Arnhem is niet toereikend om het huidige en
het in de toekomst te verwachten aantal
reizigers en treinen adequaat te kunnen
verwerken. De problemen doen zich met
name voor op het gebied van perroncapaciteit, beperkte transfervoorzieningen,
ontsluiting van de perrons, beperkte
mogelijkheden om treinen van/naar Utrecht
en Nijmegen gelijktijdig te kunnen laten
binnenkomen en te laten vertrekken en
beperkte rijsnelheid aan de west- en oostzijde
van het emplacement.
Oplossing Het project Sporen in Arnhem
heeft als doelstelling het verbeteren van de
afwikkeling van het treinverkeer en het
uitbreiden van de infrastructuur en perroncapaciteit om het aantal reizigers en treinen op
basis van de Nota Mobiliteit met een doorkijk
naar 2020 te kunnen verwerken.
Er wordt voor wat betreft de spoorinfrastructuur het volgende gerealiseerd:
•	uitbreiding van het station met een 4e
perron, aanleg van 2 nieuwe perronsporen
en vervanging van de traverse;
•	aanleg van een vrije kruising aan de
westzijde, zodat kruisend treinverkeer op
de baanvakken naar Nijmegen en Utrecht
conflictvrij wordt afgewikkeld;
•	aanpassing van het emplacement aan de
westzijde en de oostzijde;

•	aanpassing van het opstelemplacement
Arnhem Berg aan bovenstaande aanpassingen aan het emplacement.
Planning
Tracébesluit: mei 2009
Start realisatie: 2007
Oplevering: 2011
Financiën Taakstellend budget: € 275 mln.

2009: ontwerp Tracébesluit uitgebracht
en ter inzage gelegd. Volgende stap is
vaststellen Tracébesluit, naar verwachting
najaar 2008. Indienststelling door
optimalisatie van uitvoering mogelijk 1
jaar eerder, in 2011.
2010: tracébesluit vastgesteld in mei
2009. Sporenlay-out is naar aanleiding
van de zienswijzen op het OntwerpTracébesluit aangepast. Er is meer tijd
genomen voor inpassing van de infrastructuur en maatregelen tegen het effect
van het spoorgebruik. Project Sporen in
Arnhem, incl. de bijkomende maatregelen
waaronder het vervangen van de
perronkappen en de extra te nemen
maatregelen, kent een verschil waarvan
een deel wordt gedekt uit de middelen
voor beheer van ProRail (o.a. voor
geluidmaatregelen en vervangingsinvesteringen). Voor het restant is het taakstellend
budget verhoogd met € 10,4 mln.
2012: aan het projectbudget is € 34,5 mln
toegevoegd. Dit wordt voornamelijk
veroorzaakt door een tegenvallende
aanbesteding op het hoofdcontract en
meerwerk aannemers door tegenvallende
conditionering. Daarnaast is het projectbudget met € 8 mln verlaagd als gevolg
van het niet meer opnemen van gerealiseerde en formeel vastgestelde
planstudieuitgaven.

MIRT Projectenboek 2012 | 293

•

Goederenroute
Elst-Deventer-Twente
(NaNOV)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Spoorwegen goederen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door de toename van het goederenvervoer over bestaand spoor (Elst-ArnhemDeventer-Twente) ontstaan leefbaarheids- en
veiligheidsproblemen.
Oplossing Er wordt gewerkt aan een divers
pakket van hinderbeperkende maatregelen,
waaronder het vervangen van overwegen
door tunnels en het versnellen van de
sanering van geluidhinder.

Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: brief van
de minister aan de Tweede Kamer (d.d. 11
april 2000, TK 22589, nr 157) over de
gevolgen van het besluit geen nieuwe
Noordoostelijke verbinding (NOV) aan te
leggen en het besluit tot uitvoering
NaNOV-maatregelen.

2008: het taakstellend budget is inclusief
BTW.
2010: het programma is overgegaan naar
de realisatiefase.

Planning
Start realisatie: 2009
Oplevering: 2015
Financiën Taakstellend budget: € 151 mln.

MIRT Projectenboek 2012 | 294

’12

Gebied Oost-Nederland
Nijmegen, Onderwerp
Regionale/lokale
tweede stadsbrug 		 infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op termijn is een vergroting van de
capaciteit voor het Waal overschrijdende
verkeer noodzakelijk onder andere door de
bouw van de Vinex-locatie Waalsprong en de
noodzakelijke grootschalige renovatie van de
bestaande Waalbrug.

Politiek/bestuurlijk Ten behoeve van de
verbreding van de Waal in verband met
hoogwaterstanden zijn afspraken gemaakt
over de bebouwing in de Waalsprong en is
een bijdrage van € 90 mln voor de aanleg van
de tweede brug aan Nijmegen toegekend.

Oplossing Aanleg van een tweede stadsbrug
in Nijmegen, waarmee tevens de Vinexlocatie Waalsprong een directe verbinding
met het centrum en de zuidkant van
Nijmegen krijgt.

Uitvoering Voor de realisatie is door de
gemeente op basis van Design-ConstructMaintain (DCM) een op concurrentie gerichte
dialoog met vier geselecteerde deelnemers
aangegaan. De gemeente heeft in maart 2010
de opdracht gegund. De stadsregio ArnhemNijmegen is verantwoordelijk voor de
uitvoering van dit project. In mei 2011 heeft
de minister van IenM de 1e paal geslagen.

Planning
Start realisatie: 2010
Oplevering: uiterste datum is 1 november
2013

2008: het project is overgegaan van de
planstudiefase naar de realisatiefase.

Financiën Als taakstellende bijdrage, op basis
van de meest kosteneffectieve variant, is voor
dit project in 2007 door de minister van
voormalig VenW een bijdrage van € 71 mln
toegekend. Projectkosten worden geraamd
op € 310 mln.
In het kader van de afspraken over de
verbreding van de Waal is eerder aan
Nijmegen al een bijdrage van € 90 mln
toegekend voor een tweede brug over de
Waal.

MIRT Projectenboek 2012 | 295

’12

Bovenloop IJssel
(IJsselkop tot Zutphen)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

•

Financiën

• •
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Het traject IJsselkop tot Zutphen is
moeilijk bevaarbaar voor de beoogde klasse
Va-scheepvaart en bemoeilijkt de toegang tot
het Twentekanaal, dat ook geschikt wordt
gemaakt voor deze klasse schepen.
Oplossing In de studie wordt met name
gekeken naar de mogelijkheden om de
vaarbreedte van de bochten in dit traject van
de IJssel aan te passen, waardoor klasse
Va-schepen het traject IJsselkop-Zutphen
veiliger en efficiënter kunnen bevaren.
Planning
Realisatie: 2021-2023

Financiën Taakstellend budget: € 36 mln.

2009: met de onderhoudsimpuls zullen
voor 2010 de diepteknelpunten worden
opgelost. Door capaciteitsproblemen bij
VenW en marktpartijen, treedt wel
vertraging op in de planstudie naar de
verbreding van het vaarwegprofiel in de
bochten.
2011: als gevolg van capaciteitsproblemen bij Verkeer en Waterstaat is de
planning verder vertraagd.
2012: op basis van de prioritering uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte
wordt dit project gefaseerd en wordt
oplevering verwacht in de periode 2021
– 2023. De projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7 mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 296

Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen IJssel

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave

•
•

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op basis van de begin 2009
opgeleverde verkenning is gebleken dat er
sprake is van een zeer beperkt aantal
ligplaatsen tussen Lobith en Kampen dat
geschikt is voor klasse IV/V-schepen. Het
gebrek aan ligplaatsen voor grotere schepen
op de IJssel bemoeilijkt een logistieke
planning in verband met de regelgeving voor
vaar- en rusttijden en zorgt bovendien voor
extra pieken bij het passeren van de sluis bij
Eefde. Het grootste knelpunt doet zich voor
op de Boven IJssel tussen Arnhem en
Zutphen.
Oplossing Het tekort aan ligplaatsen zal
gefaseerd worden aangepakt. Voor de korte
termijn wordt ingezet op het als quick win
realiseren van enkele ligplaatsen met name
op de Boven IJssel; twee ligplaatsen bij
Arnhem en vier bij Eefde. Deze quick wins zijn
in 2010/2011 gerealiseerd. Daarnaast wordt
een planstudie gestart gericht op de mogelijke
realisatie van een overnachtingshaven aan de
Boven IJssel (inclusief locatie Valewaard).

Planning
Projectbeslissing: 2013
Start realisatie: 2014
Oplevering: 2016
Financiën Taakstellend budget: € 27 mln.

2010: het project is overgegaan van de
verkenningsfase naar de planstudiefase.
2011: in het kader van de quick wins
ligplaatsen zijn in 2010 twee ligplaatsen
aangelegd bij Arnhem en vier bij Eefde. Het
projectbesluit is met een jaar vertraagd.
Dit zal de start van de realisatie niet
beïnvloeden.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7 mln).
In het regeerakkoord zijn taakstellingen
afgesproken voor bovenwettelijke
inpassing, aanpassing omgevingsrecht en
toepassing PPS. Voor dit project betreft
het een bedrag van € 1,3 mln voor
bovenwettelijke inpassing.

MIRT Projectenboek 2012 | 297

•

Toekomstvisie Waal

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

• •

•
•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De problemen op de Waal hebben te
maken met beperkingen in de afmetingen
van de vaargeul. Maatgevend zijn de
beschikbare breedte en diepte bij lage
rivierafvoeren. Het vastgestelde referentie­
niveau daarbij is de internationaal
Overeengekomen Lage Rivierafvoer (OLR). Op
een aantal locaties (in de bochten) voldoet het
huidige dwarsprofiel van de Waal niet aan
deze norm. Tevens bestaat er een tekort aan
veilige overnachtingsplaatsen.
Oplossing Door het uitvoeren van baggerwerk in combinatie met maatregelen die de
vaardiepte op de lange termijn in stand
houden is een minimale diepte van 2,8 meter
bij overeengekomen Lage Rivierafvoer (OLR)
gerealiseerd. De breedte van de vaargeul van
de Waal blijft gehandhaafd op 150 m.
De aanleg van nieuwe overnachtinghavens bij
Lobith/Weurt wordt onderzocht.
De deelstudie voor verbetering van de
overnachtingshaven Haaften is afgerond. Een
vervolg daarop zal eind 2011 worden bezien.
In een extra deelstudie wordt een oplossing
gezocht voor ligplaatstekorten op het zuidelijk
deel van het Amsterdam-Rijnkanaal in relatie
tot nabije havens aan de Waal.

Planning
Start realisatie: 2006
Oplevering Lobith/Haaften: 2017
Realisatie Weurt: 2021-2023
Financiën Taakstellend budget: € 142 mln.

2009: als gevolg van de natuurregelgeving
en capaciteitsproblemen bij VenW en
marktpartijen treedt aanzienlijke vertraging
op bij de studies naar en de uitvoering van
de overnachtinghavens. Afronding van de
besluitvorming over noodzaak tot verbreding van de vaargeul tot 170 m (bij OLR).
2010: de voorbereidingen voor de
overnachtinghavens worden voortgezet.
2011: op basis van de verrichte verkenning
is besloten om de huidige breedte van de
vaargeul (150 m.) te handhaven.
De diepte van de vaargeul is op 2,8 m. bij
overeengekomen lage rivierafvoer gebracht.
2012: de projectkosten zijn aangepast door
de nieuwe bekostigingssystemaktie van
RWS. Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 37 mln). Op basis van de
prioritering uit de Structuurvisie
Infrastructuur en Ruimte wordt de
overnachtingshaven Weurt gefaseerd
uitgevoerd en wordt oplevering verwacht in
de periode 2021-2023. In het regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken voor
bovenwettelijke inpassing, aanpassing
omgevingsrecht en toepassing PPS. Voor dit
project betreft het een bedrag van € 5,7 mln
voor bovenwettelijke inpassing, € 4 mln
omgevingsrecht en € 2,5 mln PPS.

MIRT Projectenboek 2012 | 298

Twentekanalen, verruiming (fase 2)
en capaciteitsuitbreiding
sluis Eefde

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•
•
•

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onbereikbaarheid van Twente voor
klasse Va-schepen en de te lange wachttijden
bij sluis Eefde.
Oplossing De studie onderzoekt de verruiming van het kanaalgedeelte tussen sluis
Delden tot havens Enschede en het Zijkanaal
naar Almelo om deze geschikt te maken voor
vaarwegklasse Va krap profiel. Onderzocht
wordt in hoeverre de oevers natuurvriendelijk
in te richten zijn, ook wordt het creëren van
afmeermogelijkheden buiten de doorgaande
route onderzocht om daarmee een vlotte en
veilige vaart te bieden.
Daarnaast wordt onderzocht of de oevers
onder een aantal bruggen moeten worden
vervangen en of de huidige depots langs de
Twentekanalen heringericht moeten worden.
Ook worden de mogelijkheden tot het
vergroten van de capaciteit van de sluis bij
Eefde onderzocht.
De planstudie heeft als uitgangspunt het
voorkeursalternatief van de regio, met
versobering en/of fasering als aandachtspunten. Een voorkeursbeslissing voor sluis Eefde
wordt eind 2011 voorzien en voor de Twente
kanalen en het totale project in 2012.

Financiën Taakstellend budget: € 95 mln.
Uitvoering Er wordt een PPC uitgevoerd om
te onderzoeken of uitvoering plaatsvindt op
basis van een Design- en Construct-contract
of een DBFM contract.

2008: de verkenning sluis Eefde is in juli
2007 overgegaan naar de planstudiefase
en is vanwege de samenhang geïntegreerd
in de planstudie Twentekanalen,
verruiming fase 2. De scope en het budget
zijn daaraan aangepast.
2010: door onder meer extra onderzoeken en capaciteitsproblemen is vertraging
ontstaan in de planstudiefase. Dit heeft
geen gevolgen voor de voorziene
oplevering van het totale project.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 19 mln). In het regeerakkoord zijn taakstellingen afgesproken voor
bovenwettelijke inpassing, aanpassing
omgevingsrecht en toepassing PPS. Voor
dit project betreft het een bedrag van € 3,8
mln bovenwettelijke inpassing en € 1,7
mln PPS.

Planning
Project beslissing: 2012
Start realisatie: 2014
Oplevering: 2017

MIRT Projectenboek 2012 | 299

•

Vaarweg Meppel-Ramspol
(keersluis Zwartsluis)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Oost-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

• • •
• • •

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op de klasse Va vaarweg MeppelRamspol is de keersluis bij Zwartsluis
gemiddeld 16 dagen per jaar gesloten
vanwege hoge/lage waterstanden, waardoor
er op die dagen geen scheepvaart mogelijk is.
Dit leidt tot oponthoud en/of overslagkosten.
Daarnaast voldoet de waterkering niet aan de
huidige eisen.
Oplossing Vervanging van de bestaande
keersluis door een schutsluis geschikt voor
scheepvaartklasse Va, die voldoet aan de wet
op de waterkering inclusief vervanging van de
brug in de N331.
Planning
Projectbeslissing: 2008
Uitvoeringsbeslissing: 2011
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2015

Financiën Taakstellend budget: € 50,6 mln
(incl. bijdrage van € 7,8 mln van het
Hoogwaterbeschermingsprogramma en € 5
mln van derden).
Politiek/bestuurlijk Met amendement
Anker/Van Hijum (TK 31474 A, nr 9) heeft de
Tweede Kamer in juli 2008 € 10 mln
beschikbaar gesteld voor de regionale
voorkeursvariant, uitgaande van een
regionale bijdrage voor de meerkosten. In de
bestuursovereenkomst die op 13 november
2008 is ondertekend door de staatssecretaris
van voormalig VenW, de provincies Overijssel
en Drenthe en de gemeenten Meppel en
Zwartewater­land is vastgelegd dat de
decentrale overheden gezamenlijk € 5 mln
beschikbaar stellen.

2009: de planning is vertraagd door
noodzakelijk aanvullend onderzoek en te
maken afspraken met de regio over de te
kiezen oplossing en de regionale financiële
bijdrage daaraan.
2010: in 2009 is het besluit genomen tot
voorbereiding van de uitvoering van het
project overeenkomstig de regionale
voorkeursvariant. Door de opgelopen
vertraging is de start realisatie voorzien in
2011 en oplevering in 2014.
2011: de nieuwe sluis zal evenals de
huidige keersluis een rol vervullen als
waterkering. De additionele kosten
hiervoor worden ten laste gebracht van
het Hoogwaterbeschermingsprogramma.
Door de opgelopen vertraging is oplevering thans voorzien in 2015.
2012: het project is overgegaan naar de
realisatiefase.
De projectkosten zijn aangepast door de
nieuwe bekostigingssystematiek van RWS.
Hierdoor is het taakstellend budget
gecorrigeerd voor de generieke BLDbijdrage (€ 5 mln). Vanuit het
Hoogwaterbeschermingsprogramma
komt een bijdrage van € 7,8 mln.

MIRT Projectenboek 2012 | 300

Gebied Oost-Nederland
Sterke regio’s: Onderwerp
Integrale
Oost-Nederland 		 gebiedsopgaven
Ministerie EL&I
Fase Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

• •

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning

• • •

Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Enkele regio’s en sectoren zijn
economisch sterk ontwikkeld, maar extra
inspanningen zijn nodig om de (internationale) concurrentiekracht van deze sterke
regio’s te verstevigen. Met een gebundelde
inzet van instrumenten worden knelpunten
opgelost en gebiedsgerichte kansen benut
om zo het Nederlandse vestigingsklimaat te
versterken.
Oplossing In vier toonaangevende sterke
regio’s is geïnvesteerd in ambitieuze projecten
op het gebied van fysieke of kennisinfrastructuur, die het internationale vestigingsklimaat
versterken.
De vier regio’s zijn de Randstad, Brainport
Zuidoost-Nederland, het energieknooppunt
Groningen en Oost-Nederland (WageningenNijmegen-Twente).
Financiën In de regio Oost-Nederland is aan
twee projecten een rijksbijdrage toegekend
uit het voormalige FES Sterke regio budget:
•	High Tech Factory Twente (€ 7,6 mln). In
Twente zijn ruim veertig spin-off-bedrijven
op het gebied van microsysteem- en
nanotechnologie toe aan het produceren
van hun vindingen. Omdat het in eigen
beheer en op grote schaal produceren
veelal te kostbaar is voor deze kleine
bedrijven, biedt het kennisinstituut MESA+
hen met ‘High Tech Factory’ een gedeelde
productieruimte. In deze op open innovatie
gerichte voorziening kunnen spin-off
bedrijven en alle mkb‘ers ruimte huren en

inrichten voor productie.
•	Cat-AgroFood Wageningen (€ 12,4 mln).
Het bedrijfsleven in de voedingssector kan
bij CAT-AgroFood geavanceerde apparatuur ‘huren’ voor onderzoek, zoals een
MRI-scan of electronenmicroscoop.
Hierdoor wordt het ook voor kleine
bedrijven mogelijk om gebruik te maken
van de nieuwe technologische
ontwikkelingen.
Politiek/bestuurlijk Met de geselecteerde
regio’s wordt bepaald welke fysieke of
kennisinfrastructuur de regio ontbeert om de
potentie waar te kunnen maken.
Uitvoering In samenwerking met publieke en
private partijen in de regio worden investeringsprojecten opgesteld, opgestart en
uitgevoerd. Het ministerie van EL&I en de
regionale partners zijn hiervoor
verantwoordelijk.

2010: het programma is nieuw opgenomen in het MIRT. Er is aan vier projecten
een subsidie toegekend (€ 35,6 mln),
waarvan één in Oost-Nederland (High
Tech Factory Twente).
2011: vanwege de nieuwe opzet van het
MIRT Projectenboek zijn de projecten van
het programma Sterke regio’s per gebied
opgenomen. Er is aan vijf nieuwe
projecten een subsidie toegekend (€ 73,15
mln), waarvan één in Oost-Nederland
(Cat-AgroFood Wageningen).
2012: op grond van het regeerakkoord
zijn voormalige FES-middelen overgeheveld naar departementale begrotingen.

MIRT Projectenboek 2012 | 301

302 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Noord-Nederland | 9
Visie
Specifieke regionale thema’s
Prioritaire gebiedsopgaven
Overige gebiedsopgaven
MIRT Onderzoeken
Kaarten
Project- en programmabladen

Visie
Algemene ontwikkelrichting
Noord-Nederland is een gebied met een grote landschappelijke
diversiteit. De steden spelen in Noord-Nederland een belangrijke
rol. Meer dan tweederde van de ruim 1,7 miljoen inwoners van
Groningen, Fryslân en Drenthe woont en werkt in een van de
stedelijke netwerken Groningen-Assen, Fryslân en Zuid-Drenthe.
Hier bevinden zich ook voorzieningen (onderwijs, gezondheidszorg, cultuur, etc.) voor heel Noord-Nederland.
De economische kernzone Eemsdelta, met de Eemshaven en het
Chemie/ havencomplex in Delfzijl, fungeert als internationale
toegangspoort voor Noord-Nederland. Met zijn kennisinstituten
speelt Noord-Nederland een grote rol bij de nationale opgaven voor
energietransitie. De koppeling met water, sensortechnologie en
agrobusiness biedt grote economische en ruimtelijke kansen voor
duurzame groei. (Voorbeeld is de Afsluitdijk, waar uit het verschil
tussen zoet en zout water energie kan worden opgewekt). NoordNederland ontwikkelt zich aldus tot energyport: het knooppunt en
kenniscentrum voor energievoorziening en energietransitie in
Nederland. Hierbij wordt ook aansluiting gezocht bij het topsectorenbeleid. Noord-Nederland kent een grofmazige hoofdinfrastructuur. De A6-A7 en de A28-A37 zijn de hoofdtransportassen voor
wegvervoer. Deze assen verbinden de kernzones in (Noord-)
Nederland met de (inter )nationale kerngebieden buiten de regio.
Samen met het onderliggende wegennet vervullen deze wegverbindingen een belangrijke functie voor de bereikbaarheid van de
stedelijke regio’s. De spoordriehoek Zwolle Groningen Leeuwarden
heeft een belangrijke rol bij de interne en externe bereikbaarheid

van de regio per spoor. Leeuwarden en Groningen zijn in het
nationale en regionale spoorwegennet de voornaamste knooppunten. Zuidoost-Drenthe is via de spoorlijn Emmen Zwolle ontsloten.
Via de lijn Groningen Winschoten Leer Bremen is er een verbinding
met het Duitse net. Voor de scheepvaart vormt de vaarweg
Lemmer-Delfzijl een internationale verbinding tussen WestNederland en Noord-Duitsland. Groningen Airport Eelde zorgt voor
de internationale bereikbaarheid van de regio door de lucht.

Specifieke regionale thema’s
Afname van de bevolking
Delen van Noord-Nederland hebben te maken met een afname van
de bevolking. In Eemsdelta en Oost-Groningen loopt zelfs het
aantal huishoudens terug. De gemeenten zijn al hard aan de slag
(geweest) met sanering en herstructurering van de woningvoorraad. Daarnaast zijn herstructureringen nodig op het gebied van
voorzieningen, bereikbaarheid en arbeidsmarkt. In de toekomst
zullen ook andere delen van Noord-Nederland hiermee te maken
krijgen. Verder anticiperen op deze ontwikkeling is noodzakelijk.

Versterken van de ruimtelijk-economische structuur
De afgelopen jaren hebben Rijk en regio met succes uitvoering
gegeven aan beleid gericht op het versterken van de ruimtelijk­
economische structuur en verbetering van de bereikbaarheid van
Noord-Nederland. De ruimtelijk-economische strategie is gericht
op het versterken van de kenniseconomie, de stedelijke netwerken
en het landelijke gebied. Deze strategie wordt ondersteund door de
MIRT Projectenboek 2012 | 303

uitvoering van het Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP). De
ontwikkeling van een dynamische kenniseconomie, sterke steden
en een vitaal platteland worden in de tweede generatie gebieds­
agenda verder uitgewerkt, in samenhang met nieuwe ruimtelijke
opgaven die voortkomen uit klimaatverandering, energietransitie
en demografische ontwikkeling.

Prioritaire gebiedsopgaven
In de Gebiedsagenda Noord-Nederland zijn diverse integrale
gebiedsopgaven benoemd. Zoals eerder aangegeven decentraliseert
het Rijk taken. In dit kader zijn in de Ontwerp Structuurvisie
opgaven van nationaal belang scherper benoemd en keuzes
gemaakt. Dit zal een doorwerking moeten krijgen in een actualisatie van de gebiedsagenda. Vooruitlopend hierop is, naar de mening
van het Rijk, de integrale gebiedsopgave Energyport prioritair.
Daarnaast is voor het Rijk de ontwikkeling van een robuust
kustlandschap en zoetwatersysteem ter vergroting van de waterveiligheid en waterzelfvoorziening en het voorkomen van verdroging
van belang.

Energy Port
De economische kracht van Noord-Nederland ligt met name op het
gebied van energie. Noord-Nederland vervult van oudsher een grote
rol in de nationale energievoorziening. Het Rijk zet in op het
versterken van Energyport door het aanwijzen van locaties voor de
vestiging van nieuwe elektriciteitscentrales in de Eemshaven en het
robuust en compleet maken van het hoofenergienetwerk van
Eemshaven via Ens naar Diemen (Noordwest 380 kV verbinding). De
ligging aan zee is voor de positie van de Energyport van doorslaggevende betekenis. Hier landt bijvoorbeeld een groot aantal kabels
en buisleidingen aan voor elektriciteit, gas, telecom en data, dat
zich vertakt naar de rest van Nederland en Europa; in Schoonebeek
is de winning van olie weer opgestart. Noord-Nederland beschikt
verder over mogelijkheden voor ondergrondse opslag.

Wateropgave inclusief Deltaprogramma
Voor dit gebied is de ontwikkeling van een robuust kustlandschap
en zoetwatersysteem ter vergroting van de waterveiligheid en
waterzelfvoorziening en het voorkomen van verdroging van belang
(o.a. door versterking Afsluitdijk en bijbehorende sluizencomplexen, het Hoogwaterbeschermingsprogramma en de deelprogramma’s Zoetwatervoorziening, IJsselmeer en Waddengebied van
het Deltaprogramma).

Overige gebiedopgaven
Stedelijk Netwerk Groningen-Assen
De regio Groningen-Assen vormt de belangrijkste bevolkings en
werkgelegenheidsconcentratie in Noord-Nederland en vervult een
verzorgingsfunctie voor een omvangrijk gebied. Ruimtelijk wordt
ingezet op bundeling en concentratie van het wonen en werken op
de zogeheten T-structuur. Deze wordt gevormd door de A7, de A28
304 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

en het spoor. Voor de bereikbaarheid worden zowel maatregelen
ten behoeve van het autoverkeer als het OV voorzien. De regio
beoogt een kwaliteitssprong in het regionale OV en heeft daarom
het Raamwerk Regiorail ontwikkeld. Daarin vormt een RegioTram
als verbinding tussen stads- en regionaal OV de ruggengraat.
Binnen de regio Groningen-Assen spelen twee belangrijke
gebiedsontwikkelingen, te weten Groningen Centrale Zone en
Assen FlorijnAs. De plannen voor de Centrale Zone zijn erop gericht
verouderde bedrijventerreinen te transformeren en te verdichten
tot toplocaties voor onder andere de kenniseconomie met een
landelijk bereik en gemengde, hoogwaardige woonwerkmilieus.
De FlorijnAs is een noord-zuid gerichte ontwikkelingszone binnen
Assen. Ingrepen in de infrastructuur vormen de drager voor de
duurzame (her)ontwikkeling van deze zone, met onder meer het
uitbreiden van OV-voorzieningen en het bouwen van meer
woningen in de bestaande stad. Er loopt een MIRT-onderzoek dat
ten doel heeft na te gaan hoe de gebiedsontwikkeling uitvoerbaar
kan worden gemaakt binnen de bestaande gealloceerde budgetten.

Stedelijk netwerk Fryslân
Het stedelijk netwerk huisvest circa 330.000 inwoners. Met de
huidige woon-werkrelaties worden de onderlinge verbanden tussen
de steden steeds belangrijker. Door de hiermee gepaard gaande
verkeer- en vervoerstromen goed te organiseren en de verstedelijking te concentreren in de stedenring, blijft het middengebied van
Fryslân ruim en open. Hierdoor worden de kernkwaliteiten van dit
waardevolle gebied gewaarborgd en kan dit gebied zijn functie voor
de landbouw, natuur en (water)recreatie behouden. Binnen het
stedelijk netwerk Fryslân is Leeuwarden Nieuw Stroomland de
belangrijkste gebiedsontwikkeling.

Stedelijk netwerk Zuid-Drenthe
Het regionaal stedelijk netwerk Zuid-Drenthe omvat de gemeenten
Emmen, Coevorden, Hardenberg, Hoogeveen, Meppel en
Steenwijkerland. De regio telt bijna 325.000 inwoners. Bevolking
en werkgelegenheid zijn geconcentreerd in en om Emmen en
Coevorden. Het beleid is primair gericht op versterking van de
economische structuur door meer differentiatie in werkgelegenheid, inzet op kansrijke sectoren, versterking van de centrumfunctie en het stedelijk voorzieningenniveau in Emmen en Coevorden,
goede bereikbaarheid en initiatieven op het gebied van duurzame
energie.De belangrijkste gebiedsontwikkeling in Zuid-Drenthe
betreft het centrum van Emmen (Atalanta). Verplaatsing van het
hier gevestigde Dierenpark maakt de weg vrij voor de versterking
van het stadscentrum en modernisering van deze grote toeristische
trekpleister. Er loopt een MIRT-verkenning naar optimalisatiemogelijkheden van het project.

Eemshaven
De Eemsdelta omvat het havencomplex in Delfzijl met een cluster
van zware chemische bedrijvigheid, en de Eemshaven, die voor de
ontwikkeling van grootschalige industrie aangelegd is en inmiddels
als locatie voor energiegerelateerde bedrijvigheid zeer in trek is. De
ontwikkeling van de energiesector en de chemie vergt aanpassing
van de (energie )infrastructuur. De onder andere door klimaatver-

Noord-Nederland | 9

andering afnemende kustveiligheid moet worden gegarandeerd en
er worden voor de periode 2010-2018 ingrijpende maatregelen
genomen vanwege een sterke afname van het aantal huishoudens.
Deze ontwikkelingen zijn aanleiding om voor de Eemsdelta een
integrale gebiedsvisie op te stellen.

Noorderruimte: Friese meren, Lauwersmeer,
Veenkoloniën

heid en landelijk wonen, maar dat ook te maken krijgt met
klimaatverandering, demografische ontwikkeling, nieuwe
energie-infrastructuur en agrarische schaalvergroting. De ontwerpopgave is de aanpassing van bestaande functies en de inpassing
van nieuwe functies in de karakteristieke landschappen. De focus
ligt op de laaggelegen Blauwgroene gordel van (voor­malige)
veengebieden, met de Friese Meren, het Lauwersmeer en de
Veenkoloniën.

Het landelijk gebied in Noord-Nederland wordt ook wel aangeduid
als de Noorderruimte. Dit gebied bestaat uit een groot aantal
unieke natuur- en cultuurlandschappen, waar kansen liggen voor
duurzame landbouw, toerisme en recreatie, kleinschalige bedrijvig-

MIRT Onderzoeken
Naam

Aanleiding en doel

Planning

Betrokkenen

Deltaprogramma
Waddengebied

Een onderzoek naar de veiligheid op lange termijn van het
Waddengebied en het opstellen van een monitoringsplan om
de gevolgen van klimaatverandering op de Waddenzee vast te
stellen .

2012 Mogelijke strategieën
2013 Kansrijke strategieën
2014 Voorkeurstrategieën
(input voor deltabeslissing Waterveiligheid)

IenM, EL&I, OCW,
provincies,
gemeenten en
waterschappen,
maatschappelijke
organisaties,
deltacommissaris

Gebiedsontwikkeling
Assen FlorijnAs

De FlorijnAs betreft een integrale noord-zuid gerichte gebiedsontwikkeling. Doel is om na te gaan hoe de gebiedsontwikkeling (financieel) uitvoerbaar kan worden gemaakt binnen de
bestaande gealloceerde budgetten. Het gaat dan bijvoorbeeld
om het anders inzetten van budgetten, huidige wet- en
regelgeving en kennis en kunde van betrokken partijen.

Voortgang: bestuurlijk
overleg MIRT voorjaar
2011

Gemeente Assen
(trekker)

Als vervolg op de afspraak over de ‘Veenkoloniën, Friese
Merengebied en Lauwersmeergebied’ (bestuurlijk overleg
najaar 2009) starten Rijk en regio gezamenlijk een MIRT
onderzoek. De hoofdopgave voor de Blauwgroene Gordel is de
klimaatverandering. Deze leidt tot de noodzaak het watersysteem aan te passen. In het MIRT onderzoek wordt onderzocht
welke m.n. economische ‘meekoppelingen’ mogelijk zijn met
deze aanpassing (agrarische sector, energie, toerisme,
stedelijke functies, natuur, etc.) Het MIRT onderzoek wordt
afgestemd met het Deltaprogramma Zoetwater.

Onderzoek Fase 1
Juni 2011 - maart 2012

Economie van
Water en
Landschap
(Blauwgroene
gordel)

Uitkomst: bestuurlijk
overleg MIRT najaar 2011

IenM (rijkscoördinatie) en
provincie Drenthe
Groningen,
Drenthe, Fryslân,
EL&I, IenM

MIRT Projectenboek 2012 | 305

Economie

Woningbouw

Bereikbaarheid

		 Versterking kennis en innovatie

Intensivering / Transformatie

		 Versterking bedrijvigheid

Uitleg

Spoor

		 Energie

Stedelijke vernieuwing

Hoofdwegennet

		 Watertechnologie

Extensivering

Vaarwegen

		 Sensortechnologie

Planstudie

Quick wins netwerkanalyse

		 Life sciences
		 Glastuinbouw

Verkenning

		 Luchthavenontwikkeling

Hoofdwegennet

		 Havenontwikkeling

Vaarwegen > ligplaatsen

		 Transport en Logistiek
		 Recreatie en toerisme > water

Overig

		 Recreatie en toerisme > kust

Samenhangend OV-net

		 Chemiecluster
		 Gasrotonde

Bestaand
Spoor
Hoofdwegennet

Natuur & Landschap

Duurzaamheid & Klimaatbestendigheid

Algemeen

Nationale Landschappen

Wateroverlast > zoekgebieden

Prioritaire gebiedsopgaven

Nationaal Park

bergingsgebieden

Overige gebiedsopgaven

Wateroverlast > waarborgen afwatering

Grens landsdeel

Noorderruimte

Waterveiligheid > waarborgen primaire

Waddengebied

veiligheid

Noordelijke kleischil

Waterveiligheid > integrale opgave

Groenblauwe gorden (veengordel)

Peilbeheer

Hoger gelegen zandkern

Energiemaatregelen
Zelfvoorzienendheid

Groenblauwe structuren

Bodemdaling

Groenblauwe assen

Zonne-energie

Groenverbindingen

Windenergie
Energie uit water

306 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Opgaven Noord-Nederland | 9

G

MIRT Projectenboek 2012 | 307

1)
2)
3)

308 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

VERKENNING	pag
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Lemmer-Delfzijl
319
Centrumontwikkeling Emmen
310
Integrale verkenning Legger Vlieland en Terschelling
311

PLANSTUDIE
4) A6/A7 Knooppunt Joure
5) A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
6) N31 Harlingen (Traverse Harlingen)
7) N33 Assen (zuid)-Zuidbroek
8) Quickscan Decentraal Spoor Noord-Nederland
9) Regiospecifiek Pakket (RSP) Zuiderzeelijn
10) Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2
11) Verdieping vaarweg Harlingen-Kornwerderzand
(Boontjes)

PAG
312
313
314
315
317
318
320

REALISATIE
12) N31 Leeuwarden (Haak om Leeuwarden)
13) Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 1
14) Verruiming vaarweg Eemshaven-Noordzee

PAG
316
322
323

321

Projecten Noord-Nederland | 9

14

3

8/9

3

9

6

P

8/9

8

1 :

10/13

º !

9

P
5/9

12

11
8/9

7

9

3 (NWN)

P
4

9 (NWN)

P

P

24 (NWN)

2

P
29 (NWN)

9/22 (NWN)

12 (NWN)

0

wegen
spoor / OV
vaarwegen
ligplaats
integrale / multimodale ontwikkelingen
waterbeheer / natte natuur

* (NWN)

regio-overschrijdende projecten; zie kaart betreffende regio

MIRT Projectenboek 2012 | 309

20 km

Gebied Noord-Nederland
Centrumontwikkeling Onderwerp
Integrale
Emmen 		 gebiedsopgaven
Ministerie IenM
Fase Verkenning

Opgave Het Dierenpark Emmen is een
topattractie van Noord-Nederland. De stad
Emmen is hiermee internationaal bekend. Het
bezoekersaantal loopt sinds een aantal jaren
geleidelijk terug. Om de koppositie te
behouden en zelfs te versterken, zijn
vernieuwing en uitbreiding van het park
noodzakelijk. Het Dierenpark staat daarom
aan de vooravond van nieuwe kwaliteitsimpulsen, productvernieuwing en innovatie in
nauwe samenhang met stedelijke ontwikkelingen in het stadshart van Emmen.
Gekoppeld aan het nieuwe Dierenpark wordt
een nieuw theater ontwikkeld, dat het huidige
theater De Muzeval moet vervangen.
De gemeente Emmen pakt de verplaatsing
van Dierenpark en theater, de herontwikkeling van de vrijkomende locaties en de
verbinding met het centrum integraal op in
een gebiedsontwikkeling. Deze geïntegreerde
gebiedsontwikkeling is onderdeel van het
Masterplan Emmen Centrum 2020 (MEC).
Emmen kiest met deze geïntegreerde
gebiedsontwikkeling voor een duurzame
structuur met multifunctionele inrichting. De
opgaven die binnen deze
Gebiedsontwikkeling vallen, zijn:
•	Verplaatsen Dierenpark naar deels reeds
gebruikte locatie op de Noordbargeres.
•	Verplaatsen theater naar nieuwe locatie
Dierenpark op de Noordbargeres.
•	Herontwikkelen vrijkomende locatie (13
ha) Dierenpark in centrum tot hoogwaardig
park met woningen en voorzieningen.

•	Herontwikkelen vrijkomende locatie
Stadstheater tot hoogwaardige en groene
woonomgeving.
•	Versterken verbinding tussen Dierenpark/
theater en centrum via verdieping
Hondsrugweg en overkluizing daarvan met
ontmoetingsplein.
•	Verbeteren van doorstroming en verkeersveiligheid door flankerende verkeersmaatregelen.
De minister van voormalig VROM heeft,
conform het amendement Roefs/Koopmans
(TK 32123 XI, nr 55), € 8,5 mln beschikbaar
gesteld uit het Nota Ruimtebudget aan de
gemeente Emmen. De bijdrage is bestemd
voor dekking van de kosten van het verplaatsen van het dierenpark Emmen als onderdeel
van de grondexploitatie van de Hoofdstraat­
locatie. Conform de motie Roefs (TK 32123 A,
nr 77) wordt een financieel plan opgesteld.
Planning De afronding van de MIRT
verkenning voor de Hoofdstraatlocatie wacht
op het gereed komen van de businesscase
van het nieuwe Dierenpark (zomer 2011).
Conform de afspraak uit het bestuurlijk
overleg MIRT van het voorjaar 2011 worden
de uitkomsten van de verkenning besproken
in het bestuurlijk overleg MIRT najaar 2011.
Betrokkenen De gemeente Emmen is trekker
van de verkenning. Namens het Rijk treedt de
minister van IenM op als coördinerend
minister.
MIRT Projectenboek 2012 | 310

Integrale verkenning Legger
Vlieland en Terschelling

Opgave Op Vlieland ligt een deel van de
bebouwing, waaronder de uitbreiding van
Oost-Vlieland van de jaren ‘70, buitendijks.
Door Verkeer en Waterstaat is toegezegd deze
woonwijk door verlegging van de primaire
waterkering binnendijks te brengen. Hiertoe
was nog in de SNIP systematiek een opdracht
tot uitwerking van één tracé in een planstudie
gegeven. Bij gemeente en provincie leeft
echter de wens om nog meer bebouwing
binnendijks te brengen en daarvoor ook
andere tracés te onderzoeken. Ook de
gemeente Terschelling heeft een voorkeur
voor een ruimere ligging van de primaire
waterkering.

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Waterkeren
IenM
Verkenning

Planning
Voorkeursbeslissing: 2012
Betrokkenen Het ministerie van IenM trekt
de verkenning. Betrokken zijn: de gemeenten
Vlieland en Terschelling, de provincie Fryslân
en het wetterskip Fryslân.

Om aan de wens van provincie en gemeenten
tegemoet te komen worden mogelijke
oplossingen voor de ligging van de primaire
waterkering verkend. Om vervolgens te
komen tot een advies over de gewenste
ligging. De staatssecretaris van IenM zal
vervolgens over de uiteindelijke ligging
besluiten.

MIRT Projectenboek 2012 | 311

A6/A7 Knooppunt Joure

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De rotonde bij Joure is een kwetsbare
schakel voor doorgaande verbindingen
tussen Noord-Nederland en de Randstad en
overige, regionale en lokale verkeersrelaties.
Op de rotonde vinden gelijkvloerse kruisende
bewegingen plaats die de doorstroming
beperken. De problemen op het gebied van
bereikbaarheid, doorstroming en verkeersveiligheid zijn het gevolg van de beperkte
capaciteit van de rotonde in combinatie met
de wijze van aansluiting hierop van het
wegennet.
Oplossing Voor A6/A7 Knooppunt Joure is
een voorkeursbeslissing genomen, die in het
voorjaar 2010 aan de Tweede Kamer is
aangeboden. De oplossing gaat uit van een
doorgaande verbinding A6/A7 LemmerJoure-Heerenveen, met haaks daarop de A7
Bolsward-Sneek via ongelijkvloerse
aansluitingen.
Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: 2012
Openstelling: 2015

Financiën Taakstellend budget: € 76 mln (incl.
BTW; alle projectkosten worden uit dit budget
betaald).
Het project wordt als volgt gefinancierd:
•	uit het Regionaal Mobiliteitsfonds RSP:
€ 51 mln;
•	uit het restant van de niet uit te voeren
maatregelen als genoemd in de
Intentieovereenkomst Joure van februari
2006: een rijksbijdrage van € 9 mln en een
regiobijdrage van € 6 mln;
•	door de regio die garant staat voor de
resterende bijdrage van € 5 mln en die
ernaar streeft om deze te realiseren door
besparingen.
Er wordt door het Rijk een extra budget van
€ 4 mln beschikbaar gesteld om het knooppunt geschikt te maken voor 130 km/uur.
Mocht het project niet binnen het taakstellend budget kunnen worden gerealiseerd, dan
liggen de risico’s daarvan bij de provincie.

2010: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2011: in mei 2010 is er tussen rijk en regio
een samenwerkingsovereenkomst
gesloten.
2012: scope wijziging: het knooppunt
wordt geschikt gemaakt voor 130km/uur.

Politiek/bestuurlijk Op 29 mei 2010 is er
tussen Rijk en regio een Samenwerkings­over­
eenkomst gesloten. De planstudie vindt – in
nauwe samenwerking met de provincie –
plaats onder leiding van Rijkswaterstaat
Noord-Nederland.

MIRT Projectenboek 2012 | 312

A7 Zuidelijke Ringweg
Groningen, fase 2

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bereikbaarheid en verkeersveiligheid van het nationaal stedelijk netwerk
Groningen-Assen staat onder druk. De
belangrijkste oorzaak hiervan is de Zuidelijke
Ringweg Groningen (ZRG), met de gelijkvloerse kruising van de A7 met de A28 op het door
verkeerslichten geregelde Julianaplein.
Oplossing Op basis van de MIRT verkenning
2007 en de verlengde verkenning (2009) is in
lijn met de adviezen van de commissie
Elverding een structurele oplossing voor het
verkeersprobleem op de Zuidelijke ringweg
Groningen ontwikkeld. De voorkeursbeslissing is in november 2009 aan de Tweede
Kamer aangeboden.
De oplossing wordt gevonden door een
capaciteitsvergroting op het bestaand tracé
met een parallelstructuur voor op- en afritten
voor plaatselijk verkeer en tussen het
Julianaplein en Europaplein een verdiept
liggende tunnelbak met overkluizingen
(tunneldeksels). Het Julianaplein wordt
ongelijkvloers voor de verbindingen A7 en
A28.
De oplossing biedt mogelijkheden voor het
verbeteren van de ruimtelijke kwaliteit van de
stad Groningen: oorspronkelijke structuren
worden hersteld en stadsdelen met elkaar
verbonden.

Planning
Tracébesluit: 2013
Start realisatie: 2014
Openstelling: 2019

2011: er is een Bestuurlijk
Voorkeursalternatief vastgelegd en het
project is overgegaan naar de
planstudiefase.

Financiën Taakstellend budget: € 575 mln
(incl. BTW en excl. 13% voorbereidingskosten). Voor het project is € 212 mln beschikbaar uit het MIRT en € 449 mln uit Regionaal
Specifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP concreet
project).
Politiek/bestuurlijk Het Bestuurlijk
Voorkeursalternatief is vastgelegd in een
getekende bestuursovereenkomst tussen de
minister van voormalig VenW, provincie
Groningen en gemeente Groningen (10
november 2009). Op 18 december 2009 is
door de minister van voormalig VenW (in
overeenstemming met de minister van
voormalig VROM) de Aanvangsbeslissing
genomen ten behoeve van de planstudie. In
het bestuurlijk overleg MIRT van voorjaar
2010 is voorts ten aanzien van het project een
aantal aanvullende financiële afspraken
gemaakt.

MIRT Projectenboek 2012 | 313

’12

N31 Harlingen
(Traverse Harlingen)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De bestaande N31 door Harlingen is
een 2x1-autoweg. De weg is nog meer een
‘flessenhals’ geworden in de route
Amsterdam-Leeuwarden, nu het gedeelte
Zurich-Harlingen 2x2 rijstroken heeft
gekregen. Op basis van de verkenning is
geconcludeerd dat door de toename van het
verkeer op dit deel van de N31 de capaciteit
beperkend is voor de doorstroming, dat de
verkeersveiligheid onder druk staat, de
doorsnijding van de stad Harlingen door de
hooggelegen N31 voor het leefmilieu een
steeds grotere barrière vormt en de ‘flessenhals’ een negatief effect heeft op de econo­
mische bereikbaarheid van Fryslân, de
economische kernzone (Westergozone) en
de stad Harlingen.
Oplossing Voor de N31 Traverse Harlingen is
een voorkeursbeslissing genomen, die in het
voorjaar 2010 aan de Tweede Kamer is
aangeboden. De oplossing bestaat uit een
verdubbeling van het aantal stroken naar 2x2,
een verdiepte ligging en een betere inpassing
in de omgeving. In dit alternatief is bovendien
een aquaduct opgenomen onder het Van
Harinxmakanaal. De oplossing maakt deel uit
van een integrale gebiedsontwikkeling binnen
de gemeente Harlingen.

Financiën Taakstellend budget: € 143 mln.
Het project wordt geheel gefinancierd uit het
Regionaal Mobiliteitsfonds Regiospecifiek
Pakket Zuiderzeelijn. De planstudiekosten
worden gefinancierd uit het taakstellend
budget. Mocht het project niet binnen het
taakstellend budget kunnen worden
gerealiseerd dan liggen de risico’s daarvan bij
de regio.

2010: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT van voorjaar 2010 zijn afspraken
gemaakt over het project en op 29 mei 2010
is er tussen Rijk en regio een bestuursovereenkomst over het project gesloten. Naast
bovenstaande financiële afspraken is onder
meer afgesproken dat het Rijk Bevoegd Gezag
is, opdrachtgever en initiatiefnemer. De
provincie Fryslân is gedelegeerd opdrachtnemer van de planstudie. Het Rijk is verantwoordelijk voor de realisatie van het project,
dit in samenwerking met de regio.

Planning
Tracébesluit: 2012
Realisatie: 2012
Openstelling: 2017

MIRT Projectenboek 2012 | 314

’12

N33 Assen
(zuid)-Zuidbroek

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave

•

Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

• •
•
•
•
• •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op deze enkelbaans autoweg doet
zich op het traject Assen (zuid)-Zuidbroek een
verkeersveiligheidsprobleem voor.
Oplossing De studie richt zich op verdubbeling van de N33 op het traject Assen (zuid)Zuidbroek tot 2x2 autoweg, met middenberm zonder vluchtstrook. Voor het
knooppunt A7/Zuidbroek zal een klaverblad
worden toegepast, nadat hierover overeenstemming is bereikt.
Planning
Tracébesluit: 2012
Start realisatie: 2013
Openstelling: 2015
Financiën Taakstellend aanlegbudget: € 190
mln (prijspeil 2011, incl. BTW).
De samenstelling van de bedragen, de
voorwaarden en de bijdragen van individuele
partijen staan beschreven in het tussen Rijk en
regio gesloten convenant ‘Bestuurlijke
afspraken inzake Verdubbeling N33
Assen-Zuidbroek’.
Voor de extra kosten voor een klaverblad
heeft de regio een garantstelling gedaan van
€ 23 mln.

Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT van voorjaar 2010 zijn nadere afspraken
gemaakt over het project. Deze afspraken zijn
uitgewerkt en vastgelegd in het convenant
‘Bestuurlijke afspraken inzake Verdubbeling
N33 Assen-Zuidbroek’ van 29 mei 2010.
In het bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2011
is afgesproken dat de regio een voorstel doet
voor de financiering van een klaverblad
(overeenkomstig de tekst van het convenant).
De kosten van beheer en onderhoud en BLD,
alsmede de planstudiekosten, komen voor
rekening van het ministerie van IenM.
Uitvoering De PPC is in 2007 afgerond. Op
basis van de uitkomst is gekozen voor een
DBFM-contract.

2007: dit project is nieuw in de
planstudiefase.
2008: regionale bijdrage is nu opgenomen
onder het budget.
2009: de meerkosten voor het realiseren
van een half klaverblad met fly-over
komen ten laste van het project
Bereikbaarheid Assen uit het RSP.
2010: latere overeenstemming over
wegontwerp en aansluitingen hebben
totstandkoming tracébesluit vertraagd.
Project kan 1 jaar eerder worden
opgeleverd.
2011: op basis van bestuurlijk overleg is
het taakstellend budget verhoogd en de
planning aangepast. De afspraken zijn
vastgelegd in een convenant.
2012: in januari 2011 is het OTB/MER
vastgesteld, met daarin opgenomen een
botonde bij de aansluiting A7/Zuidbroek.
Afgesproken is dat de regio met een
financieel voorstel komt voor de realisering van een klaverblad.

MIRT Projectenboek 2012 | 315

N31 Leeuwarden (Haak)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën

•

•

Pol./Best.

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Door de autonome verkeersgroei
ontstaat er een bereikbaarheidsprobleem op
de N31 bij Leeuwarden. Het bereikbaarheidsprobleem wordt versterkt door de geplande
ontwikkeling van een nieuwe stadswijk in
Leeuwarden-Zuid.
Oplossing In het Tracébesluit is conform het
standpunt het Middenalternatief-Oost als
oplossing voor dit probleem uitgewerkt. De
oplossing betreft een nieuw tracé tussen de
aansluitingen Marsum en Hemriksein en
voorziet in een 2x2 autoweg 100km/uur
(zonder vluchtstroken), een aantal ongelijkvloerse aansluitingen en een aquaduct in het
Van Harinxmakanaal.
Planning
Tracébesluit: 2010
Start realisatie: 2011
Openstelling: 2014

De BLD-bijdrage van € 35 mln wordt als volgt
verdeeld: ¼ deel apparaatskosten RWS
(€ 8,75 mln), het overige deel (€ 26,25 mln)
wordt pondspondsgewijs verdeeld over het
noordelijke en zuidelijke deel van het project
(afspraak bestuurlijk overleg MIRT voorjaar
2010).
Politiek/bestuurlijk In het bestuurlijk overleg
MIRT najaar 2009 is overeengekomen dat de
uitvoering van het TB wordt onderverdeeld in
twee deelprojecten, te weten Haak Noord en
Haak Zuid. Haak Noord zal door de provincie
als gedelegeerd opdrachtnemer van het Rijk/
RWS worden gerealiseerd en Haak Zuid door
het Rijk/RWS. Haak Zuid betreft het deel vanaf
Bokzumerzijl tot en met Hemriksein inclusief
Werpsterhoek en Wirdum. Haak Noord
betreft het deel ten noorden van Bokzumerzijl
tot en met Marssum inclusief het Aquaduct en
de aansluiting op de Westelijke Invalsweg.

2008: bijdragen derden is verhoogd met
€ 13 mln voor het aquaduct in de kruising
met het Van Harinxmakanaal en € 13 mln
ter dekking van het tekort op de begroting.
2009: het tracébesluit is als gevolg van
onderzoek naar de luchtkwaliteit
vertraagd. Dit heeft geen negatieve
gevolgen voor de voorziene start van de
realisatie in 2011.
2011: in februari 2010 is het Tracébesluit
vastgesteld. Op 29 mei 2010 is er een
Realiseringsovereenkomst gesloten tussen
rijk en regio.
2012: het project gaat over naar de
realisatiefase. De projectkosten zijn
aangepast door de nieuwe bekostigingssystematiek van RWS. Hierdoor is het
taakstellende budget gecorrigeerd voor de
generieke BLD-bijdrage (€ 19 mln).

Financiën Totaal taakstellend budget € 243
mln (incl. BTW):
• Infrastructuurfonds: € 179 mln
• Provincie: € 18 mln
• Gemeente: € 18 mln
•	RSP (Bereikbaarheid Leeuwarden): € 27
mln

MIRT Projectenboek 2012 | 316

•

Quickscan Decentraal Spoor:
Noord-Nederland

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Spoorwegen personen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Op een aantal gedecentraliseerde
spoorlijnen is sprake van sterke vervoersgroei
en hebben enkele decentrale overheden meer
ambitie met het gedecentraliseerde
spoorvervoer voor reizigers dan mogelijk is
met de beschikbare capaciteit. Mede naar
aanleiding hiervan is in 2008 een quick scan
naar de marktontwikkelingen in het
personenvervoer op gedecentraliseerde
spoorlijnen uitgevoerd. Uit deze quick scan
bleek dat onder andere de punctualiteit op
een aantal lijnen in Noord-Nederland
onvoldoende is.
Oplossing ProRail heeft op basis van een
effectiviteitsanalyse in beeld gebracht welke
maatregelen nodig zijn ter verbetering van de
punctualiteit. Voor Noord-Nederland betreft
dit maatregelen op een viertal lijnen:
•	Lijn Leeuwarden-Harlingen Haven (aanleg
van snelle wissels bij Dronrijp en Franeker)
•	Lijn Leeuwarden-Sneek (snelheidsverhoging Mantgum-Leeuwarden; aanleg van
een dubbelspoor bij Sneek-Noord, inclusief
de aanleg van een extra perron). Deze
maatregelen zijn in 2010 gerealiseerd.
•	Lijn Groningen-Nieuweschans (verhogen
van de maximumsnelheid tussen
Groningen-Losplaats-Zuidbroek; snelheidsverhoging tussen Zuidbroek en
Nieuweschans)
•	Lijn Groningen-Roodeschool (verhogen
maximumsnelheid tussen SauwerdRoodeschool; doortrekken van het spoor
naar terminal AG Ems (Roodeschool))

Planning Oplevering: divers, te realiseren
tussen 2011-2014.

2011: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.

Financiën De taakstellende rijksbijdrage voor
de Quickscan maatregelen is vastgesteld op
€ 54,4 mln (incl. BTW). Hiervan is
€ 15,8 mln bestemd voor de maatregelen in
Noord-Nederland, welke via de BDU aan de
provincies Friesland (€ 6,05 mln) en
Groningen (€ 9,74 mln) wordt beschikt.
De maatregelen worden voor 50% door de
decentrale overheden betaald: provincie
Friesland draagt € 6,05 mln bij en de provincie
Groningen € 9,74 mln.
Politiek/bestuurlijk
Moties: de Tweede Kamer heeft eind 2007
verzocht tot de uitvoering van een quick scan
naar de markt en capaciteit op de regionale
spoorlijnen (Anker en Koopmans, TK 31200
XII, nr 55). In september 2008 is het eindrapport opgeleverd en aan de Tweede Kamer
verstuurd (TK 31305 XII, nr 80 als onderdeel
van de Mobiliteitsaanpak).
Amendement: Cramer ter verbetering van het
regionale OV (TK 31474 XII, nr 10).
In de bestuurlijke overleggen MIRT voor- en
najaar 2009 hebben Rijk en regio afspraken
gemaakt over de te nemen maatregelen en de
gezamenlijke (50/50) financiering op basis
van taakstellende budgetten.

MIRT Projectenboek 2012 | 317

’12

Gebied Noord-Nederland
Regiospecifiek Pakket (RSP) Onderwerp
Regionale/lokale
Zuiderzeelijn 		 infrastructuur
Ministerie IenM
Fase Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10
Algemeen

’11

’12

•

MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

•
•
• • •

Toelichting op de wijzigingen
Opgave De doelen van het project
Zuiderzeelijn (ZZL) waren onder meer:
verbeteren bereikbaarheid van het Noorden
en de Noordvleugel van de Randstad en
tevens versterken van de regionaal-economische structuur van Noord-Nederland. Nut en
noodzaak is onderzocht in een Structuurvisie
en Aanvulling op de Structuurvisie ZZL. Op 16
november 2007 is het kabinet alles overwegende tot de conclusie gekomen dat een
snelle verbinding onvoldoende structuurversterkend rendement oplevert en niet
verantwoord is te exploiteren.
Oplossing Het kabinet heeft conform het
Coalitieakkoord 2007 gekozen voor een
alternatief samenhangend pakket, waarvan
infrastructurele maatregelen een substantieel
deel uitmaken. Dit Regiospecifiek Pakket
(RSP) is bedoeld voor Noord-Nederland en de
Noordoostpolder. Het RSP bestaat uit de
volgende drie onderdelen: ruimtelijk-economische programma (REP), concrete bereikbaarheidsprojecten en regionaal mobiliteitsfonds (RMf). Opzet, invulling en uitvoering
van het RSP zijn vastgelegd in een convenant
met Noord-Nederland en Flevoland (dd. 23
juni 2008). Conform de motie Cramer/Roefs
(TK 27658, nr 40) ligt de regie voor het RSP
zoveel mogelijk bij de regio. De lijst met
concrete projecten is limitatief en bestaat uit
de volgende projecten: A7 Zuidelijke Ringweg
Groningen (ZRG) fase 2; Bereikbaarheid
Leeuwarden; Bereikbaarheid Assen; N50
Ramspol-Ens; Openbaar vervoer. Conform de

motie Koopmans (TK 27658, nr 41) is
aanvullend geld beschikbaar gesteld voor
maatregelen op het noordelijke kernnet
spoor.
Planning Het RSP wordt uitgevoerd in de
periode tot 2020. Er wordt met NoordNederland een uitvoeringsplan opgesteld,
waarin per project een planning wordt
opgenomen.
Financiën Totale rijksbijdrage: € 1.423 mln
(incl. € 166 mln uit de LMCA Spoor voor het
noordelijke kernnet spoor, conform motie
Koopmans). Regionale bijdrage: € 670 mln
(prijspeil 2007).
Politiek/bestuurlijk Besluit van kabinet voor
RSP op 16 november 2007. Concept­
convenant op 18 maart 2008. Tweede Kamer
heeft besluit en convenant onderschreven in
Algemeen Overleg op 23 april 2008. Het
convenant is ondertekend op 23 juni 2008. In
het bestuurlijk overleg MIRT voorjaar 2009
zijn voor de projecten A6/A7 Knooppunt
Joure en N31 Harlingen (beide onderdeel
RMf) en in het bestuurlijk overleg MIRT najaar
2009 voor het project A7-Zuidelijke Ringweg
Groningen (ZRG) fase 2 planstudiebesluiten
genomen (zie de desbetreffende project­
bladen). Meer informatie is te vinden in de
Voortgangsrapportage RSP. Deze vormt
jaarlijks een bijlage bij de uitkomsten van het
bestuurlijk overleg MIRT in het najaar.

2008: conform motie Van Hijum is een
aanvullende Structuurvisie opgesteld.
2009: kabinetsbesluit voor RSP en
convenant met Noord-Nederland over
samenstelling en uitvoering.
2010: voor de projecten A6/A7
Knooppunt Joure en N31 Harlingen (beide
onderdeel RMf) zijn planstudiebesluiten
genomen. Het budget is aangepast door
de overboeking van de bijdrage uit het
RSP-budget aan de N50 Ramspol-Ens
(-€ 26 mln) en de overboeking van de
rijksmiddelen voor het Ruimtelijk
economisch programma naar de
begroting van EZ (-€ 150 mln).
2011: het Samenwerkingsverband
Noord-Nederland heeft ten behoeve van
de uitvoering van het betreffende deel van
het bereikbaarheidspakket RSP een
Regionaal Mobiliteitsfonds ingesteld.
2012: het budget is aangepast door de
overboeking van de rijksbijdrage uit het
RSP-budget aan het project A7 Zuidelijke
ringweg Groningen (ZRG) fase 2 (- € 596
mln).

MIRT Projectenboek 2012 | 318

Capaciteitsuitbreiding
ligplaatsen Lemmer-Delfzijl

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Verkenning

Opgave In het kader van de Nota Mobiliteit is
gesignaleerd dat er sprake is van een
potentieel knelpunt voor ligplaatscapaciteit
op de vaarweg Lemmer-Delfzijl, met name
rond Lemmer. Gebrek aan ligplaatsen
bemoeilijkt een logistieke
planning in verband met de verplichte
rusttijden en kan leiden tot economische
verliezen en eventuele veiligheidsrisico’s.
Planning De op te leveren verkenning zal
eventuele ligplaatsknelpunten op de corridor
aangeven, alsmede de mogelijke oplossingsrichtingen. De verkenning wordt uitgevoerd
door de provincies Friesland en Groningen en
wordt in 2011 afgerond, waarna een besluit
zal worden genomen over een eventuele
planstudie.
Betrokkenen Provincies Fryslân en
Groningen.

MIRT Projectenboek 2012 | 319

Vaarweg Lemmer-Delfzijl,
fase 2

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase

•

Opgave
Oplossing

• • •

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onbereikbaarheid van NoordNederland voor vierlaagscontainervaart.
Oplossing In het lopende realisatieproject
vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 1, worden de
belangrijkste knelpunten op deze vaarweg in
de periode tot 2012 aangepakt.
In deze fase 2 worden de resterende
knelpunten verder onderzocht. Het gaat dan
om de vervanging en opwaardering van een
aantal bruggen: brug Burgum, de
Paddepoelsterbrug, de Gerrit Krol Autobrug,
brug Schuilenburg en brug Kootstertille.
Planning
Projectbeslissing: 2013
Start realisatie: 2014
Oplevering: 2023
Financiën Het taakstellend budget voor dit
project is afhankelijk van de nog uit te werken
alternatieven door de provincies.

Politiek/bestuurlijk In het verleden zijn
overeenkomsten met de provincies
Groningen en Friesland gesloten over
onderhoud en verbetering van deze vaarweg.
Op basis daarvan draagt het Rijk substantieel
bij aan de exploitatie en het onderhoud van
de belangrijkste vaarwegen in beide
provincies. De afspraken uit het bestuurlijk
overleg tussen het kabinet en het
Samenwerkingsverband Noord-Nederland
over de verbeteringen zijn vastgelegd op 16
april 1998 (Langmanafspraken).
Op basis van het bestuurlijk overleg MIT
(najaar 2006) is de provincies Groningen en
Friesland gevraagd een planstudie te starten.
Op basis van bestuurlijke afspraken is het
project spoorbrug Zuidhorn als separaat
onderdeel uit de planstudie fase 2 gelicht.
Hiervoor is inmiddels een realisatiebesluit
genomen.

2008: dit project is nieuw in de planstudiefase op basis van bestuurlijke
afspraken.
2010: de provincies Friesland en
Groningen zijn verantwoordelijk voor het
maken van de planstudie. Bij de uitwerking
is vertraging ontstaan.
2011: vertraging vanwege nader overleg
rijksoverheid en beide provincies over
scope plan van aanpak tweede fase.
2012: het deelproject spoorbrug Zuidhorn
is inmiddels naar realisatie gegaan en
toegevoegd aan het realisatieproject
Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 1.
Op basis van de prioritering uit de
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte zal
bij de rijksbijdrage voor 2020 prioriteit
worden gegeven aan de brug Burgum, de
Paddepoelsterbrug en de Gerrit Krol
autobrug.

MIRT Projectenboek 2012 | 320

Verdieping vaarweg
Harlingen-Kornwerderzand
(Boontjes)

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Planstudie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing

•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Uit Harlingen e.o. afkomstige
diepstekende binnenvaartschepen (klasse IV
en Va) zijn voor de bereikbaarheid van
Kornwerderzand afhankelijk van het
getijdevenster vanwege een ondiepe drempel
in de Boontjes. Met name de containervaart
naar Rotterdam ondervindt hinder omdat ze
of eerder – binnen het getijdevenster – moeten afvaren of onvolledig afladen en
containers laten staan.

Politiek/bestuurlijk Amendement Cramer
(TK 31474 XII, nr 9) dat voorziet in een
bijdrage door het Rijk ter grootte van € 5 mln
is bij de vaststelling van de begroting 2008
aangenomen.
De regio koppelt dit project aan de gebiedsontwikkeling N31/Harlingen. In juni 2009 is
een bestuursovereenkomst getekend.
De provincie is verantwoordelijk voor de
planstudie, het Rijk voor de realisatie en 5 jaar
onderhoud.

2010: het project is nieuw opgenomen in
het MIRT.
2012: de planstudie, uitgevoerd door de
provincie Friesland, vergt meer tijd dan
voorzien.

Oplossing Door de ondiepe drempel van
2,80 m – NAP te verlagen naar een streefdiepte van 3,80 m -NAP, wordt het getijdevenster voor genoemde schepen flink
verruimd. De planstudie met een projectplan,
waterwet, plan-m.e.r. en een passende
beoordeling in het kader van de Nb wet geeft
aan hoe de verdieping ingepast kan worden in
natuur- en milieuwaarden. Een voorstudie
heeft de mogelijkheden hiertoe reeds
verkend.
Planning
Projectbeslissing: 2012
Start realisatie: 2012
Oplevering: 2013
Financiën Taakstellend budget: € 5 mln voor
de uitvoering van de werken, dat wil zeggen
planstudiefase, de realisatie van de verdieping
en 5 jaar onderhoud. Meerkosten worden
door de provincie gefinancierd.

MIRT Projectenboek 2012 | 321

Vaarweg Lemmer-Delfzijl,
fase 1

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

•

Algemeen
MIRT fase
Opgave
Oplossing
Planning
Financiën
Pol./Best.

•

•

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Onbereikbaarheid van NoordNederland voor klasse Va schepen en
vierlaagscontainervaart.

Financiën Taakstellend budget: € 247 mln.
Bijdrage van derden 2e deel: € 39 mln
(provincies Fryslân en Groningen).

Oplossing Het eerste deel van de verbetering
van het vaarwegprofiel en de verbetering van
de brug bij Lemmer en de spoorbrug in de lijn
Groningen-Sauwerd zijn in 2002 opgeleverd.
De hieronder beschreven verbeteringen
betreffen met name de nieuwe maatregelen
(=2e deel) die volgen uit de in 2004 afgeronde
planstudie:
A.	Verbreden en verdiepen van het Van
Starkenborghkanaal en het Prinses
Margrietkanaal tot vaarwegklasse Va.
B.	Het voor vierlaagscontainervaart geschikt
maken van de wegbruggen bij Stroobos,
Eibersburen, Zuidhorn, Aduard, Dorkwerd
en de Noordzeebrug te Groningen.
Voor de spoorbrug Zuidhorn is inmiddels een
realisatiebesluit genomen en dit deelproject is
toegevoegd aan fase 1.

Politiek/bestuurlijk In het verleden zijn
overeenkomsten met de provincies
Groningen en Friesland gesloten over
onderhoud en verbetering van deze vaarweg.
De afspraken uit het bestuurlijk overleg
tussen het kabinet en het
Samenwerkingsverband Noord-Nederland
over deze verbeteringen zijn vastgelegd op 16
april 1998 (Langmanafspraken). Op basis
daarvan draagt het Rijk substantieel bij aan de
exploitatie en het onderhoud van de
belangrijkste vaarwegen in beide provincies.

2007: na overleg met de provincies heeft
de minister ook voor de fietsvoorzieningen
van de Noordzeebrug en de wegbrug
Zuidhorn een realisatiebesluit genomen
en zijn afspraken gemaakt over de
onderlinge kostenverdeling van beide
deelprojecten.
2009: vertraging oplevering van 2012
naar 2013 doordat actiegroep nader
onderzoek heeft afgedwongen bij de Raad
van State.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssytematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 1 mln). Voor het deelproject spoorbrug Zuidhorn en bijbehorende
bochtverruiming is inmiddels een
realisatiebesluit genomen en dit project is
toegevoegd aan fase 1.

Planning
Start realisatie 2e deel: 2002
Oplevering: 2014

MIRT Projectenboek 2012 | 322

•

Verruiming vaarweg
Eemshaven-Noordzee

Gebied
Onderwerp
Ministerie
Fase

Noord-Nederland
Hoofdvaarwegen
IenM
Realisatie

Projecthistorie
’07 ’08 ’09 ’10

’11

’12

Algemeen
MIRT fase

•

•

Opgave
Oplossing

•
•

Planning
Financiën
Pol./Best.

Toelichting op de wijzigingen
Opgave Een aantal energiegerelateerde
bedrijven heeft zich gemeld bij Groningen
Seaports, met het doel zich te vestigen in de
Eemshaven. De bedrijven hebben aangegeven dat zij graag naar de Eemshaven komen,
maar dat dan wel de vaarweg naar de
Eemshaven geschikt moet zijn voor schepen
met een diepgang tot 14 meter. Dat is de
vaarweg op dit moment op een aantal
plaatsen niet. In de Nota Zeehavens ‘Ankers
van de economie’ geeft het Rijk aan bereid te
zijn om te investeren in de maritieme toegang
tot de Groninger zeehavens als er bedrijven
komen die concrete belangstelling hebben
voor vestiging in de Eemshaven.
Oplossing Een vaarweg naar de Eemshaven,
waar Panamax-bulk schepen tot een
diepgang van 14 meter en LNG tankers van
het Q-max type de haven veilig en vlot
kunnen bereiken.
Het project levert een belangrijke bijdrage aan
het ontstaan van een aantrekkelijk vestigingsklimaat voor energiegerelateerde bedrijvigheid. Door vestiging van energiebedrijven in
de regio mogelijk te maken kan het energieaanbod van Nederland toenemen en worden
productie, opslag en aanvoer gespreid.
Hiermee verstevigt Nederland haar positie als
exportland van elektriciteit in de toekomst.

Planning
Projectbesluit: 2009
Start realisatie: 2010
Oplevering: 2013
Financiën Taakstellend budget € 35 mln (incl.
een FES-bijdrage van €10,4 mln uit de
coalitieakkoord-enveloppe Sterke Regio’s,
Energieknooppunt Groningen).
Politiek/bestuurlijk Toezeggingen: de
minister heeft aan een aantal bedrijven
toegezegd alle medewerking te verlenen om
de vestiging van de bedrijven in de
Eemshaven mogelijk te maken. Het gaat om,
een multifuel centrale, een kolencentrale en
een olieterminal voor de opslag van een
strategische voorraad.

2009: het project is overgegaan van de
verkenningsfase naar de planstudiefase.
2011: in januari 2010 is een Partieel
uitvoeringsbesluit genomen voor het
bergingsprogramma. Het project is
overgaan naar de realisatiefase, onder het
voorbehoud dat het Tracébesluit nog
onherroepelijk moet worden.
2012: de projectkosten zijn aangepast
door de nieuwe bekostigingssystematiek
van RWS. Hierdoor is het taakstellend
budget gecorrigeerd voor de generieke
BLD-bijdrage (€ 7 mln). De opleverdatum
is gewijzigd om beter aan te sluiten bij de
gewenste openstelling van de vaarweg.
De Raad van State heeft het Tracébesluit
vernietigd. Er zal een nieuw Tracébesluit
worden genomen.

MIRT Projectenboek 2012 | 323

324 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Financiële uitwerking
Financieringsbronnen
Inzet van de middelen
Doeluitkeringen

Dit hoofdstuk geeft een beknopt overzicht van de financiële
middelen in het ruimtelijk fysieke domein. Er wordt achtereenvol­
gens ingegaan op de belangrijkste financieringsbronnen, de inzet
van middelen voor het bereiken van de beleidsdoelen én het
uitvoeren van de maatregelen. Dit hoofdstuk wordt afgesloten met
een toelichting op de doeluitkeringen die door het Rijk beschikbaar
worden gesteld aan decentrale overheden.

Financieringsbronnen
Voor uitgaven in het ruimtelijk domein zijn diverse financierings­
bronnen. Allereerst de reguliere begrotingsmiddelen, die gevoed
worden door de belastingontvangsten. Daarnaast zijn er middelen
beschikbaar uit de Europese Fondsen en bijdragen van derden. Ook
kunnen maatregelen worden genomen waarbij (extra) middelen
worden gegenereerd. Al deze bronnen worden hieronder toege­
licht. De diverse middelen worden op basis van politieke keuzes
verdeeld over de diverse begrotingen.

Fonds Economische Structuurversterking (FES)
Een deel van de ruimtelijke investeringen werd tot en met 2010
gefinancierd vanuit het FES. In het Regeerakkoord is vastgelegd dat
de belegde ruimte in het FES wordt overgeheveld naar het Infra­
structuurfonds, respectievelijk de departementale begrotingen.
Dit betekent dat er vanaf 2011 geen MIRT projecten meer uit het FES
worden gefinancierd. Reeds gestarte MIRT projecten met FESvoeding worden vanaf 2011 direct gefinancierd uit het Infra­
structuurfonds, respectievelijk de departementale begrotingen.

Europese Fondsen
Op de begroting van de Europese Unie (EU) staat als uitgavencate­
gorie de post Structuurfondsen. Deze fondsen zijn bedoeld als
aanvulling op het regionale beleid en dienen ter versterking van de
sociaal-economische samenhang in de EU. Het gaat hierbij onder
andere om het Europees Fonds Regionale Ontwikkeling (EFRO), het
Europees Sociaal Fonds (ESF) en om het Cohesiefonds. Ten
behoeve van investeringen in het ruimtelijke domein wordt een
beroep gedaan op deze fondsen. Deze fondsen leveren een
belangrijke bijdrage aan de EU 2020 Strategie die de EU sterker uit
de crisis moet laten komen en drie prioriteiten centraal stelt:
slimme groei, duurzame groei en inclusieve groei. Het beleid kent
vanaf 2007 drie doelstellingen: (1) Convergentie: gericht op de
minst welvarende landen en regio’s, (2) Regionale concurrentie­
kracht en werkgelegenheid: gericht op alle overige regio’s en (3)
Europese territoriale samenwerking: gericht op alle regio’s in de EU.
Nederland komt in aanmerking voor doelstellingen 2 en 3 en
ontvangt hiervoor in de periode 2007-2013 in totaal € 1.907 miljoen
uit het ESF en het EFRO. Daarvan is € 1.660 miljoen voor doelstel­
ling 2 en € 247 miljoen voor doelstelling 3. In het Nationaal
Strategisch Referentiekader (NSR) is vastgelegd waar Nederland dit
geld aan besteedt.
Voor fysieke investeringen in het ruimtelijk domein is doelstelling 2
met de prioriteiten (1) innovatie, ondernemerschap en kenniseco­
nomie, (2) attractieve regio’s en (3) attractieve steden relevant. In de
periode 2007-2013 is € 830 miljoen beschikbaar voor de vier
landsdelen. Uitgangspunt is dat minimaal 45% wordt besteed aan
MIRT Projectenboek 2012 | 325

de prioriteit innovatie, ondernemerschap en kenniseconomie.
Nederland kan ook een beroep doen op middelen voor de realisatie
van het Trans-Europees Transportnetwerk (TEN-T). Dit netwerk
wordt van belang geacht voor de versterking van de Europese
concurrentiekracht en dus voor het realiseren van de EU 2020
Strategie. De EU draagt in beperkte mate financieel bij. Voor het
subsidieprogramma 2007-2013 is voor de EU als geheel circa € 8
miljard beschikbaar. De kosten voor de totstandkoming van de in
2004 gedefinieerde 30 Europese prioritaire projecten zijn echter al
op € 415 miljard geraamd. Vanwege het beperkte budget schenkt de
Europese Commissie (EC) bij de verdeling met name aandacht aan
kritische grensoverschrijdende trajecten en andere belangrijke
bottlenecks op de prioritaire corridors. Tevens geeft de EC prioriteit
aan de financiering van implementatie van het Europese treinbevei­
ligingssyteem (ERTMS/ ETCS) en aan projecten op het gebied van Air
Traffic Management (ATM), River Information Services (RIS) en
Intelligent Transport Systems (ITS) (wegvervoer). In mei 2011 heeft
de EC voor de studie naar de nieuwe zeesluis bij IJmuiden € 1,75
miljoen beschikbaar gesteld. De nieuwe zeesluis bij IJmuiden zal er
voor zorgen dat de toegang tot de haven van Amsterdam en
daarmee ook het TEN-T netwerk aanzienlijk verbeterd wordt. Ook is
in de eerste helft van 2011 € 1,5 miljoen beschikbaar gekomen voor
de uitbreiding van het spooremplacement Maasvlakte-West in het
Rotterdamse havengebied en heeft Brussel € 0,8 miljoen beschik­
baar gesteld voor de studie naar een extra Betuweroute-spoor
tussen Zevenaar en de Duitse grens. De AIS-transponders voor
identificatie in de binnenvaart, een Europees project waar
Nederland aan deelneemt, krijgt bijna acht ton subsidie.

326 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Bijdragen van derden
De grootste bijdragen van derden betreffen de bijdragen van
decentrale overheden aan ruimtelijke projecten. Op de projectbla­
den is bij de relevante projecten aangegeven wat de bijdrage van
decentrale overheden (en/of bedrijven) is of wordt.

Maatregelen met budgettaire effecten
De overheid kan maatregelen nemen waarbij (extra) middelen
worden gegenereerd, die eventueel voor uitgaven in het ruimtelijk
fysieke domein kunnen worden ingezet. Deze maatregelen zijn
veelal bedoeld om de financiering van infrastructuurprojecten
sluitend te krijgen. In de (Ontwerp) Structuurvisie Infrastructuur en
Ruimte zijn de volgende maatregelen met de daarbij behorende
budgettaire effecten opgenomen: tol, cofinanciering en publiek
private samenwerking (PPS).
Tol
Voor potentiële nieuwe verbindingen wordt bekeken wat de
mogelijkheden van tolheffing zijn. Uit behoedzaamheid wordt bij
de startbeslissing over een tolproject, waarbij het tolrisico door het
Rijk wordt gedragen, in de beschikbare investeringsruimte een
reservering gemaakt ter grootte van de geraamde tolontvangsten.
Op dit moment worden de mogelijkheden voor tolheffing met de
markt besproken. Voor twee projecten in het MIRT projectenboek is
tolheffing voorzien (A13/16 en ViA15). Ook voor de NWO wordt met
marktpartijen de mogelijkheden van tol bekeken. Vervolgvragen
over de wijze van inning en de vaststelling van het toltarief worden
met de markt uitgewerkt. Hierbij wordt ruimte gehouden voor
creativiteit en tegelijkertijd het publieke belang geborgd.

Financiële uitwerking

Voorfinanciering / Cofinanciering
Conform het Regeerakkoord kunnen decentrale overheden
MIRT-investeringen voorfinancieren mits zij de kosten van deze
voorfinanciering volledig dragen. Er kan pas sprake zijn van
voorfinanciering als de bekostiging van het project volledig rond is
en vastgelegd in bestuurlijke afspraken. Projecten worden in
principe op sobere en doelmatige wijze uitgevoerd. Cofinanciering
door het Rijk voor inpassingsmaatregelen kan aan de orde zijn
indien een dergelijke aanvullende investering maatschappelijk
rendabel is. Tevens is een voorwaarde dat voldaan moet worden aan
de beslismomenten van het MIRT spelregelkader.
PPS
Een laatste maatregel is het doelmatiger (en mogelijk meer
innovatief ) aanbesteden en toepassen van PPS. Met deze maatregel
wordt bovenal beoogd efficiencywinst te behalen door het gebruik
van bepaalde contractvormen (zoals Design, Build, Finance and
Maintain (DBFM)). Ook op andere terreinen waar private financie­
ring voordelen heeft voor de prijs, kwaliteit of benodigde tijd wordt
actief gezocht naar de mogelijkheden om PPS in te zetten en deze
waar dat zinvol is te benutten. Indien PPS van toepassing is, zal
informatie over de betrokkenheid van de markt op de projectbladen
opgenomen worden. Dit kabinet heeft in het kader van de rijksbrede
bezuinigingen een taakstelling uit hoofde van PPS efficiencywinst
op het Infrastructuurfonds gelegd. De toedeling naar concrete
projecten kan op de MIRT bladen gevonden worden. Verder wordt
ernaar gestreefd extra middelen te genereren en/of een hogere
kwaliteit van een project te realiseren door de opbrengsten van
gebiedsontwikkeling voor de financiering van nieuwe projecten te
gebruiken. De nadruk ligt de komende jaren met name op het
creëren van een andere manier van samenwerken tussen markt en
overheid. Risicoverdeling neemt hierbij een belangrijke plaats in.

Inzet van de middelen
De beschikbare middelen worden ingezet voor rijksprojecten
(aanleg, beheer en onderhoud), rijksprogramma’s (bestaande uit
diverse projecten met dezelfde doelstelling) en voor het verstrekken
van (project)subsidies aan decentrale overheden en/of marktpar­
tijen. Om een indruk te geven van de beschikbare rijksmiddelen is
in tabel 1 een overzicht opgenomen van de relevante begrotings­
reeksen van IenM, EL&I en BZK. De cijfers zijn gebaseerd op de
begroting 2012. Voor de begrotingsreeksen van de bufferzones geldt
dat de middelen voor 2012 en 2013 deel uitmaken van het
Investerings­budget Landelijk Gebied (ILG). Voor de begrotingsreeks
van EL&I zijn aanzienlijke wijzigingen te zien t.o.v. de tabel van
vorig jaar. Het kabinet heeft besloten de uitvoering van het
natuurbeleid (ILG en EHS) verder te decentraliseren. Decentralisatie
van taken en middelen vindt plaats met inachtneming van de
bezuinigingen en een decentralisatiekorting. Het in de tabel
opgenomen budget betreft ook middelen voor de afronding van
het ILG. Daarnaast zijn de budgetten uit het Infrastructuurfonds
opgenomen (in het Aanvullend Beleidsakkoord is de planperiode
verlengd tot en met 2028 (TK 31070, nr 24)).

Doeluitkeringen
Dit MIRT Projectenboek gaat niet in op projecten die (mede) door
decentrale overheden worden gefinancierd uit specifieke gebun­
delde (doel) uitkeringen, zoals de Brede Doeluitkering Verkeer en
Vervoer (BDU) met uitzondering van de projecten en programma’s
die in het Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) zijn opgeno­
men. De doeluitkeringen worden door het Rijk beschikbaar gesteld,
maar de decentrale overheden zijn verantwoordelijk voor de
uitvoering en programmering van hun projecten. Deze projecten
zijn echter niet minder belangrijk, ze hebben immers ook effect op
het ruimtelijk fysieke domein. In tabel 2 is een overzicht opgeno­
men van de BDU. De cijfers zijn gebaseerd op de begroting 2012.
Met betrekking tot het ILG is volstaan met de cijferreeks in tabel 1.

Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU)
De BDU is zowel bedoeld voor de (mede)financiering van de
exploitatie van het regionale OV als voor regionale investeringen in
infrastructuur, duurzaam veilig en mobiliteitsmanagement. Met de
BDU wordt een belangrijke verbetering beoogd in de realisering van
het verkeer- en vervoerbeleid op regionaal niveau, in samenhang
met dat op landelijk niveau. Belangrijk is, dat de geldstromen die
vanuit het Rijk naar de decentrale overheden gaan voor de
uitvoering van specifieke onderdelen van het verkeer- en vervoer­
beleid, gebundeld en ontschot zijn. De decentrale overheden wordt
zo de ruimte geboden om op decentraal niveau maatwerkoplossin­
gen te realiseren en prioriteiten te stellen voor verkeer- en
vervoervraagstukken (in tijd en uitgavencategorieën). De BDU
bedraagt in totaal circa € 2 miljard per jaar.

Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG)
Het kabinet heeft in het Regeerakkoord een wijziging van de
verdeling van verantwoordelijkheden tussen bestuurslagen
aangekondigd. Natuur wordt, naast ruimte en economie, benoemd
als kerntaak van de provincies. Daarom wordt de uitvoering van het
natuurbeleid gedecentraliseerd.
Over de decentralisatie van het natuurbeleid wordt momenteel
overleg gevoerd tussen Rijk en provincies in het kader van een
nieuw af te sluiten bestuursakkoord. Afronding van de thans
geldende ILG bestuursovereenkomsten maakt deel uit van dit
overleg. De beschikbare middelen, oa. vanuit het ILG, zullen bij
decentralisatie via het Provinciefonds ter beschikking worden
gesteld aan de provincies.

MIRT Projectenboek 2012 | 327

Artikel Omschrijving
2011
IenM (XII)
52.06.01 BIRK
6.934
52.06.01 Nieuwe Sleutelprojecten
15.822
52.06.01 Nota Ruimtebudget
46.414
52.06.10 Budget motie Van Heugten
10.000
52.04.09 Bufferzones (via ILG)
3.661
52.06.16 Waddenfonds
878
60.01.02 Saneren van verontreinigde bodems
26.662
60.02.04 Verminderen van geluidshinder
27.000
IenM (XII, A)
11.02
Hoofdwatersystemen: Beheer en Onderhoud
144.990
11.03
Hoofdwatersystemen: Aanleg
638.254
11.05
Hoofdwatersystemen: Verkenningen en planstudies
43.361
12.02
Hoofdwegennet: Beheer en onderhoud
275.325
12.03
Hoofdwegennet: Aanleg en planstudies na tracébesluit
1.517.133
12.04
Hoofdwegennet: Geïntegreerde contractvormen/PPS
166.897
12.05
Hoofdwegennet: Verkenningen en planstudies voor tracébesluit
133.997
13.02
Spoorwegen: Onderhoud en vervanging
1.536.401
13.03
Spoorwegen: Aanleg
696.774
13.04
Spoorwegen: Geïntegreerde conctractvormen/PPS
137.133
13.05
Spoorwegen: Verkenningen en planstudies
63.364
14.01
Grote regionale/ lokale projecten
266.252
14.02
Regionale Mobiliteitsfondsen
25.959
14.03
Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn: rijksbijdrage
19.646
15.02
Hoofdvaarwegennet: Beheer en Onderhoud
261.263
15.03
Hoofdvaarwegennet: Aanleg en planstudie na tracébesluit
210.988
15.05
Hoofdvaarwegennet: Verkenningen en planstudies voor tracébesluit
8.549
16.01
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
463.492
16.02
Ruimte voor de Rivier
112.865
16.03
Maaswerken
46.315
16.05
Hoogwaterbeschermingsprogramma-2
17.02
Betuweroute
22.249
17.03
HSL-Zuid
90.346
18.03
Intermodaal vervoer
8.647
EL&I
18
Herstructurering bedrijventerreinen
18.676
18
Sterke regio’s
27.647
18.4
ILG (te decentraliseren)
493.200
18.1/18.2 Nota Ruimte EL&I (natuur)
62.000
18
Nota Ruimte EL&I (economie)
65.035
TOTAAL RIJKSINVESTERINGEN
7.362.580

2012

2013

2014

2015

2016

14.222
14.412
32.090
2.963
29.688
23.981

11.987
1.899
20.000
5.369
38.102
23.930

15.718
7.900
38.909
27.083

12.238
150.447
27.061

154.430
26.993

149.119
194.271
28.669
343.137
1.512.384
354.075
-233.744
1.510.623
675.852
151.489
107.720
187.266
41.291
100.791
199.385
343.610
21.287
437.934
154.610
34.769
215.517
10.000
4.574

133.034
164.398
31.590
549.956
1.189.519
384.106
122.506
1.567.862
645.858
143.776
211.006
140.607
30.257
97.434
268.584
346.248
30.171
50.644
292.036
39.614
437.350
2.235
1.202

138.610
184.641
61.039
471.665
938.479
171.962
1.203.574
1.360.564
561.017
145.040
325.314
120.653
12.749
196.544
261.747
272.298
104.736
18.616
341.925
30.402
356.711
-

134.943
194.196
46.242
331.765
542.239
145.777
753.818
1.472.331
507.963
146.099
449.299
61.919
107.624
252.622
201.043
180.681
5.344
349.884
29.323
346.188
-

128.801
159.892
193.903
419.595
154.746
147.252
2.328.262
1.271.147
414.633
147.580
566.454
34.235
214.367
344.678
40.446
155.642
3.777
191.854
26.075
358.919
-

6.290
18.320
200.200
104.600
18.037
6.567.818

0
7.399
167.000
95.400
6.636
6.823.160

0
4.820
106.800
46.300
2.667
7.324.063

0
1.500
77.700
0
6.500
6.355.656

69.100
0
8.000
7.393.998

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2.030.951
2.030.951

2.007.090
2.007.090

1.811.990
1.811.990

1.762.328
1.762.328

1.727.709
1.727.709

1.744.540
1.744.540

Tabel 1: Financieel overzicht beschikbare rijksmiddelen (x € 1.000)

Artikel Omschrijving
IenM
39
Brede Doeluitkering verkeer en vervoer (BDU)
TOTAAL RIJKSINVESTERINGEN

Tabel 2: Financieel overzicht doeluitkeringen (x € 1.000)								

328 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Financiële uitwerking

MIRT Projectenboek 2012 | 329

330 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Bijlagen
I | Toelichting op het MIRT
		 Toelichting op de projectbladen
II | Financiële tabellen IenM
III | Voortgangsrapportage
		 Tracéwetprojecten

Toelichting op het MIRT
Toelichting op het MIRT
Het MIRT kent op dit moment vijf onderdelen die samen waarbor­
gen dat het doel van het MIRT gerealiseerd wordt. Deze vijf zijn (1)
de bestuurlijke overleggen tussen Rijk en regio in het voor- en
najaar, (2) de in gezamenlijk overleg tussen Rijk en regio opgestelde
gebiedsagenda’s, (3) het in 2009 geïntroduceerde MIRT Onderzoek,
(4) de Spelregels van het MIRT en (5) het MIRT Projectenboek. Deze
vijf onderdelen worden hieronder toegelicht.

Bestuurlijke overleggen MIRT
Het MIRT gaat uit van intensieve samenwerking tussen het Rijk en
de decentrale overheden. Om dit te faciliteren is er het bestuurlijk
overleg MIRT waarin elk half jaar Rijksinvesteringen en regionale
investeringen op elkaar worden afgestemd. Voor het Rijk is het
kader voor de prioritering van opgaven en oplossing de (Ontwerp)
Structuurvisie Infrastructuur en Ruimte en de beleidsmix investe­
ren, innoveren en instandhouden.
In het najaarsoverleg ligt het accent op de bespreking van het
lopende Rijksinvesteringsprogramma. Aan de hand hiervan worden
nadere (financiële) afspraken en, waar nodig, bestuurlijke
afspraken gemaakt. Tijdens het voorjaarsoverleg gaat het vooral om
het bespreken van de voortgang van de eerder gemaakte afspraken
en het agenderen van onderwerpen voor het najaarsoverleg.
Om besluitvorming over infrastructuur en ruimtelijke ontwikkelin­
gen zo goed mogelijk op elkaar af te stemmen, zitten niet alleen
decentrale bestuurders met verkeer en vervoer in hun portefeuille

aan tafel, maar ook bestuurders met andere ruimtelijke
­portefeuilles. De resultaten van de bestuurlijke overleggen MIRT
worden per brief aan de Tweede Kamer gemeld en besproken.

Gebiedsagenda’s
De gebiedsagenda’s vormen de basis voor het bespreken van
onderwerpen in de bestuurlijke overleggen MIRT en het maken van
concrete (financiële) afspraken daarover in de komende jaren. De
gebiedsagenda’s zijn door Rijk en regio gezamenlijk opgesteld en
bevatten dan ook door Rijk en regio gedeelde visies en opgaven.
Tegelijkertijd decentraliseert dit nieuwe kabinet taken van het Rijk.
In dit kader zijn in de (Ontwerp) Structuurvisie opgaven van
nationaal belang scherper benoemd en keuzes gemaakt. Dit zal een
doorwerking moeten krijgen in een actualisatie van de gebieds­
agenda. Een gebiedsagenda bestaat grosso modo uit twee delen.
Deel één beschrijft de visie en ontwikkelrichting van de betreffende
regio, inclusief daaruit voortvloeiende majeure opgaven. Het
tweede deel betreft de uitwerking van deze opgaven: welke
mogelijke programma’s en projecten kunnen nu of in de toekomst
bijdragen aan het invullen van de opgaven? De gebiedsagenda’s zelf
zijn geen besluit om programma’s of projecten tot uitvoering te
brengen.
De gebiedsagenda heeft een dynamisch karakter, hoewel het eerste
deel vastgesteld is en voor langere tijd blijft staan. Het tweede deel
met de programmatische uitwerking daarentegen zal regelmatig
moeten worden geactualiseerd. Aanscherping en aanvulling is
permanent noodzakelijk om de gebiedsagenda een blijvende
MIRT Projectenboek 2012 | 331

functie in het besluitvormingsproces te geven. Tijdens de bestuur­
lijke overleggen MIRT in het najaar van 2009 is de eerste generatie
gebiedsagenda’s vastgesteld. Het gaat in totaal om acht gebieds­
agenda’s: Noordwest-Nederland, Utrecht, Zuidvleugel,
Zuidwestelijke Delta, Brabant, Limburg, Oost-Nederland en
Noord-Nederland.

project in de procedure komt, hoe concreter het project is. Vanaf de
planuitwerkingsfase kan integrale gebiedsverkenning worden
geknipt in verschillende (deel) projecten. Een gezamenlijke
uitvoeringsstrategie moet er dan voor zorgen dat de samenhang op
gebiedsniveau bewaakt wordt.

MIRT Projectenboek
MIRT Onderzoek
Een MIRT Onderzoek heeft betrekking op opgaven en/of ontwikke­
lingen die spelen in het ruimtelijk domein en van rijksbelang zijn
of mogelijk rijksbetrokkenheid vereisen. Er worden twee typen
MIRT Onderzoeken onderscheiden. Het eerste type onderzoek is
gericht op ruimtelijke opgaven en/of ontwikkelrichtingen op de
middellange of lange termijn die mogelijk rijksbetrokkenheid
vereisen. Het andere type onderzoek heeft betrekking op het
concretiseren en uitvoeringsgereed maken van reeds lopende
gebiedsontwikkelingsprojecten. Voor beide typen MIRT Onderzoek
geldt dat de uitkomst leidt tot een aanscherping van de gebiedsa­
genda ten aanzien van de betreffende opgave of ontwikkelrichting.
Ook kan de uitkomst aanleiding zijn om (bestuurlijke) afspraken
tussen de verschillende betrokken partijen te maken met betrek­
king tot het vervolgproces, of over een ruimtelijke reservering of
over een aanpassing van sectorale wet- en regelgeving en norme­
ring. Rijk dan wel Rijk en regio gezamenlijk beslissen of een MIRT
Onderzoek nodig is. De afspraak om een MIRT Onderzoek te starten
wordt gemaakt in het bestuurlijk overleg MIRT dan wel het
Nationaal Bestuurlijk Overleg Deltaprogramma.

MIRT Spelregels
Het doel van de Spelregels van het MIRT is om het proces te
schetsen dat een MIRT project/programma doorloopt, zodat de
interne procesgang van de besluitvorming bij het Rijk voor een
ieder navolgbaar is. Daartoe bevatten de spelregels een beschrijving
van de (inhoudelijke en financiële) vereisten en de noodzakelijke
(bestuurlijke) afstemming die voorafgaand aan ieder beslismoment
moet plaatsvinden tussen de departementen, decentrale overheden
en/of andere betrokkenen.
De Spelregels van het MIRT zijn sinds 1 januari 2009 van toepassing
op nieuw te starten MIRT projecten/programma’s in het ruimtelijk
domein. Dit geldt voor projecten/programma’s van IenM voor het
hele proces (verkenning, planuitwerking en realisatie). Bij de
gebiedsgerichte verkenning worden ook de domeinen van EL&I en
BZK meegenomen. De MIRT Spelregels worden geactualiseerd en
zullen de MIRT Spelregels uit januari 2009 vervangen.
Er worden drie fasen onderscheiden, te weten: verkenningsfase,
planuitwerkingsfase en realisatiefase. Bij het doorlopen van deze
drie fasen worden per project de volgende beslismomenten
onderscheiden: startbeslissing, voorkeursbeslissing, projectbeslis­
sing en opleveringsbeslissing. De spelregels werken daarbij als een
zeef. Er is, uitgezonderd de opleveringsbeslissing, geen automati­
sche doorstroming van een project van de ene naar de volgende
fase.
Per fase wordt een expliciete beslissing genomen over het wel of
niet (blijven) opnemen van het project in het MIRT. Hoe verder het
332 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Het MIRT Projectenboek wordt jaarlijks als bijstuk bij de begroting
van het Infrastructuurfonds uitgebracht en aangeboden aan de
Tweede Kamer. Met het boek wordt inzicht gegeven in de achter­
grond van ruimtelijke rijksprojecten en -programma’s, de stand van
zaken en de planning. Hierdoor is het bruikbaar als naslagwerk
voor de voortgang van deze projecten en programma’s. In het MIRT
Projectenboek worden investeringsprojecten- en programma’s
opgenomen waar sprake is van een ruimtelijke ingreep en waar het
Rijk direct financieel bij betrokken is. Dit kan (gedeeltelijke)
financiering en aanleg betreffen, maar ook subsidiëring van
projecten van decentrale overheden.

Toelichting op de projectbladen
Zoals aangegeven, kiest het kabinet ervoor om in het MIRT
(Projectenboek) investeringsprojecten en -programma’s op te
nemen waar sprake is van een ruimtelijk fysieke ingreep en waarbij
het Rijk direct financieel betrokken is. Dit betekent dat investerin­
gen en financiële stromen waar het Rijk niet direct bij betrokken is,
zoals bijvoorbeeld specifieke en gebundelde (doel)uitkeringen, niet
opgenomen worden. Vanwege relevante programma-afspraken
tussen EL&I en decentrale overheden over de inzet van het
Investeringsbudget Landelijk Gebied (ILG) zijn ter informatie wel
programmabladen in het MIRT opgenomen voor Ecologische
Hoofdstructuur, Stimuleringsregeling duurzame ontwikkeling
Glastuinbouw en diverse projectbladen die een bijdrage uit het
Nota Ruimtebudget hebben ontvangen. Tevens zijn enkele
specifieke subsidieprogramma’s opgenomen.
Per gebied zijn de projecten en programma’s opgenomen in de
numerieke volgorde van de Rijksbegroting, dus eerst Infrastructuur
en Milieu (hoofdstuk XII) en daarna Economische Zaken, Landbouw
en Innovatie (hoofdstuk XIII). De projecten die gefinancierd zijn uit
het Infrastructuurfonds (hoofdstuk A) zijn verder geordend per
begrotingsartikel van het Infrastructuurfonds. Allereerst zijn de
waterkeren en waterbeheren projecten opgenomen (artikel 11)
vervolgens hoofdwegen (artikel 12), spoorwegen (artikel 13),
regionaal/lokaal (artikel 14) en hoofdvaarwegen (artikel 15).
Per project of programma wordt in aanvulling op de departemen­
tale begrotingen meer specifieke beleids- en projectinformatie
gegeven. De toelichting per project of programma wordt gegeven
aan de hand van een vaste indeling.

Opgave
Beschrijving van de opgave; dit kan zowel een knelpunt/probleem
als een kans zijn.

Toelichting op het MIRT en projectbladen | Bijlage I

Oplossing
De gekozen oplossing of (mogelijke) oplossingen/onderzoeks­
varianten voor het aangegeven knelpunt/probleem, of de wijze
waarop de kans benut wordt.

Inpassing
Eventuele grootschalige inpassingsmaatregelen.

Planning
De planning van het project/programma, met aandacht voor de
start van de realisatie en de oplevering. Bij verkenningen wordt de
planning van de verkenning weergegeven.
Er is ook specifieke aandacht voor het tijdstip van het tracé- of
projectbesluit.

het voorkeursalternatief de PPC uitgevoerd. Uit de PPC blijkt of
samenwerking tussen overheid en markt meerwaarde heeft ten
opzichte van het zelf uitvoeren van een project door de overheid.
Voor voormalig VenW projecten wordt de PPC uitgevoerd als aan de
volgende voorwaarden is voldaan:
• de projectkosten bedragen meer dan € 60 miljoen
• het project is na 2005 overgegaan naar de planstudiefase
• Rijkswaterstaat is verantwoordelijk voor de uitvoering
• het is geen Beheer- en Onderhoudproject.
Op basis van de uitkomst van de PPC wordt bepaald of een vorm
van publiek private samenwerking (PPS) meerwaarde heeft. Dan
wordt gekozen voor een bepaalde contractvorm (DBFM (Design,
Build, Finance and Maintain) DBM of DB).

Financiën
Het (taakstellende) budget of de (taakstellende) rijksbijdrage. Als
dat niet mogelijk is, wordt eventueel een reservering van rijksmid­
delen of een raming van de (project)kosten gegeven. De opgeno­
men budgetten zijn – tenzij expliciet anders vermeld – prijspeil 2011
inclusief BTW. Daar waar naast het taakstellend budget van
voormalig VenW ook sprake was van een bijdrage van voormalig
VROM, zijn de bedragen nu bij elkaar opgeteld en taakstellend
budget IenM geworden. Daar waar sprake was van budgetten van
voormalig LNV en EZ is dat nu budget/bijdrage van EL&I.
Bij de oud-VenW-projecten werden voorheen ook de uitvoerings­
kosten van Rijkswaterstaat (RWS) gepresenteerd: de Baten-Lasten
Dienst Bijdrage (BLD-bijdrage). In de projectenbladen zijn de
kosten nu gepresenteerd exclusief de BLD-bijdrage. Wel wordt –
waar relevant – aangegeven met hoeveel tolopbrengsten rekening
wordt gehouden. Beheer- en onderhoudskosten maken geen deel
uit van het gepresenteerde taakstellend budget voor realisatie- en
planstudieprojecten. Als het van toepassing is, wordt ook de
bijdrage van andere, decentrale, overheden vermeld.

File Top 50
Wanneer een wegenproject een bijdrage levert aan het verminderen
of oplossen van een File Top 50 knelpunt, wordt dit aangegeven op
het projectblad.

Projecthistorie en toelichting op de wijzigingen
Toelichting op de wijzigingen met betrekking tot bovengenoemde
punten die zich tussen het uitkomen van het vorige en het huidige
MIRT Projectenboek – dus in de periode september 2010 tot en met
augustus 2011 – hebben voorgedaan. Omdat het MIRT
Projectenboek als bijlage bij de Rijksbegroting het jaartal van die
begroting draagt, worden de wijzigingen in dit projectenboek ten
opzichte van het vorige projectenboek vermeld onder 2012. In ieder
geval worden opgenomen wijzigingen in de financiën (zowel
kostenstijgingen als -dalingen) toegelicht indien de wijziging meer
dan 10% is ten opzichte van de vorige begroting. Wijzigingen in het
tijdschema worden in elk geval opgenomen als er sprake is van een
versnelling of vertraging van het project met meer dan 1 jaar ten
opzichte van de vorige begroting.

Tot slot is, waar dit aan de orde is, op projectniveau zichtbaar
gemaakt waar taakstellingen uit het Regeerakkoord worden
doorgevoerd en wat de omvang hiervan is.

Politiek/bestuurlijk
Betreft of gaat in op de politiek/bestuurlijke afspraken tussen de
ministeries van IenM en EL&I (of hun voorgangers), de Tweede
Kamer, decentrale overheden en/of andere partijen.

Uitvoering
De wijze waarop de uitvoering ter hand genomen wordt. Daar waar
relevant wordt tevens aangegeven wie verantwoordelijk is voor het
project en/of de uitvoering daarvan. Hier wordt indien van
toepassing ook beschreven hoe de ‘markt’ betrokken wordt/is bij
de projectontwikkeling. De twee belangrijkste instrumenten bij de
betrokkenheid van de markt zijn de marktscan en de PPC (Public
Private Comparator). De marktscan wordt gebruikt in de verken­
ningsfase om te bekijken bij welk alternatief samenwerking met de
markt de grootste meerwaarde heeft. In de planstudiefase wordt op
MIRT Projectenboek 2012| 333

• | Verkenningenprogramma
• | Waterkeren-Planstudie (11.05.02)
• | Waterkeren-Realisatie (11.03.01)
• | Waterbeheren-Planstudie (11.05.03)
• | Waterbeheren-Realisatie ( 11.03.02)
• | Hoofdwegennet-Planstudie (12.03.02 en 12.05.02)
• | Hoofdwegennet-Geïntegreerde contractvormen (12.04)
• | Hoofdwegennet-Realisatie (12.03.01)
• | Spoorwegen Personenvervoer-Planstudie (13.05.01)
• | Spoorwegen-Geïntegreerde contractvormen (13.04)
• | Spoorwegen Personenvervoer-Realisatie (13.03.01)
• | Spoorwegen Goederenvervoer-Planstudie (13.05.02)
• | Spoorwegen Goederenvervoer-Realisatie (13.03.02)
• | Spoorwegen Beheer en Onderhoud (13.01, 13.02 en 13.05.03)
• | Regionale/lokale infrastructuur-Planstudie (14.01.02)
• | Regionale/lokale infrastructuur-Realisatie (14.01.03)
• | Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn (RSP ZZL): Rijksbijdrage bereikbaarheid (14.03)
• | Hoofdvaarwegen-Planstudie (15.03.02 en 15.05.02)
• | Hoofdvaarwegen-Realisatie (15.03.01)
• | Project Mainportontwikkeling Rotterdam-Realisatie (16.01.02)
• | Ruimte voor de Rivier-Realisatie (16.02)
• | Maaswerken-Realisatie (16.03)
• | Hoogwaterbeschermingsprogramma-Realisatie (16.05)
• | Betuweroute-Realisatie (17.02)
• | Hogesnelheidslijn-Realisatie (17.03)
• | Intermodaal vervoer-Realisatie (18.03)

334 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
		 Verkenningenprogramma 2010-2020: lopende verkenningen
Locatie

Opgave

Indicatie modaliteit

Referentiekader

Gereed

N50 Ens-Emmeloord

Aantasting van afwikkelingskwaliteit,
rijcomfort en trajectsnelheid

Hoofdwegen

Bestuurlijk overleg
MIRT najaar 2010

2011

Rijk-Regioprogramma AmsterdamAlmere-Markemeer (RRAAM)

Realiseren van een drievoudige ambitie
om daarmee de internationale concurrentiepositie van de Noordelijke Randstad te verbeteren

Integrale gebieds­
opgave

Eind 2012 besluitvorming over concept
Rijksstructuurvisie
inclusief voorkeurs­
beslissing

2014

Toekomst Afsluitdijk

Veiligheid

Waterkeren

Waterwet

2011

As Leiden-Katwijk (Integrale Benadering
Holland Rijnland)

Bereikbaarheid en ruimtelijke opgaven

Hoofdwegen

Notaoverleg MIRT
december 2007,
Bestuurlijk Overleg
MIRT voorjaar 2011

2011

Verkenning Rotterdam vooruit

Bereikbaarheid in relatie tot ruimtelijke
ordening, economie, verkeer en vervoer,
landschap en natuur

Hoofdwegen

LMCA hoofdwegen,
Bestuurlijk Overleg
MIRT voorjaar 2011

2012

Verkenning Haaglanden

Bereikbaarheid in samenhang met
­ruimtelijke opgaven, openbaar ­vervoer,
functioneren toeleidende wegen en
onderliggend (stedelijk) hoofd­wegennet

Hoofdwegen

LMCA Hoofdwegen,
Bestuurlijk Overleg
MIRT voorjaar 2011

2012

Capaciteit Volkeraksluizen

Capaciteit en toegankelijkheid

Hoofdvaarwegen

Nota Mobiliteit

2012

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Rijn-Scheldeverbinding

Capaciteit en toegankelijkheid

Hoofdvaarwegen

Nota Mobiliteit

2010

Grensoverschrijdende verkenning
Gent-Terneuzen

Capaciteit en toegankelijkheid

Hoofdvaarwegen

3e Memorandum van
Overeenstemming
Vlaanderen en
Nederland

2010

Grevelingen

Ecologische waarden in combinatie met
gebruiksfuncties

Waterbeheren

Watervisie

2012

Zandhonger Oosterschelde

Veiligheid en waterkwaliteit

Waterkeren

Waterwet en Natura
2000

2013

Bereikbaarheid

Hoofdwegen

Startbeslissing
Bestuurlijk Overleg
MIRT najaar 2010

2011

A1-zone, Gebiedsgerichte verkenning
(inclusief corridor Apeldoorn-DeventerAzelo)

Bereikbaarheid

Hoofdwegen

Bestuurlijk Overleg
MIRT voorjaar 2011

2012

N35 Wierden-Nijverdal

Bereikbaarheid

Hoofdwegen

Bestuurlijk Overleg
MIRT najaar 2010

2012

Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Lemmer-Delfzijl

Capaciteit en veiligheid

Hoofdvaarwegen

Nota Mobiliteit

2011

Centrumontwikkeling Emmen

Integrale gebiedsontwikkeling

Ruimte

Amendement Roefs

2011

Integrale verkenning Legger Vlieland en
Terschelling

Veiligheid

Waterkeren

Waterwet

2012

Noordwest-Nederland

Zuidvleugel

Zuidwestelijke Delta

Brabant
A58 Sint Annabosch-Galder

Oost-Nederland

Noord-Nederland

MIRT Projectenboek 2012| 335

Waterkeren (Hoofdwatersystemen) Planstudie IF 11.05.02
Bedragen in €  mln

Projectomschrijving

kosten RAMING

min.

max.

Budget

Planning

Uitvoering

taakstellend

2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

periode

C AT E G O R I E 1

Projecten Noordwest-Nederland
Extra spuicapaciteit Afsluitdijk			

203			

Totaal categorie 1            

203

pb/uo					

2014-2017

											
Legenda
pb projectbesluit
uo uitvoeringsopdracht (beschikking)

Waterkeren (Hoofdwatersystemen) Realisatie IF 11.03.01
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

O plevering

huidig

vorig

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
Deltaplan grote rivieren
679
667
676
3							
2010
Maatregelen i.r.t. rivierverruiming
187
202
120
24
9
5
17
12			
2015
Dijkversterking en Herstel steenbekleding
1.011 1.105
654
62
57
54
63
77
44		
2015
Hoogwaterbeschermingsprogramma 3
558				
4
5
5
6
50 457		
Deltares Deltafaciliteit
26
25
9
9		
7					
2013
Projecten Zuidvleugel
Pilot Zandmotor
82
69
2
68
10					
1
2011
Projecten Oost-Nederland
IJsselsprong Zutphen (smalle geul)
30
30
0			
16
4
5
5		
2015
IJsseldelta Kampen (Hoogwatergeul)
51
50
0				
31
20			
2015
Overige projecten
Overige onderzoeken en kleine projecten
337
369
183
72
26
9
9
9
9
20
2020
Afrondingen				
1
1
2		
2
1			
Sub-totaal categorie 0
2.961
1.644
Tweede Hoogwaterbeschermingsprogramma 			 524
Totaal categorie 0
2.168
Begroting (IF 11.03.01)

336 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

239 107
98 130 146 144 478
124								
363 107
98 130 146 144 478
363 107
98 130 146 144

2010
2015
2015
2013
2012
2015
2015
2020

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
Waterbeheren (Hoofdwatersystemen) Planstudie IF 11.05.03
Bedragen in €  mln

Projectomschrijving

kosten RAMING

Budget

Planning

Uitvoering

taakstellend

2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

periode

min.

max.

165

210			

C AT E G O R I E 1

Projecten Zuidwestelijke Delta                       
Volkerak Zoommeer
Totaal categorie 1            

pb/ou						

2012-2017

210

Legenda											
pb projectbesluit											
uo uitvoeringsopdracht (beschikking) 										

Waterbeheren (Hoofdwatersystemen) Realisatie IF 11.03.02
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

O plevering

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
Subsidie baggeren bebouwd gebied (SUBBIED)
97
107
86
11							
2011
Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren
491 1.012
234 119
17
37
33
34
15
2
divers
Tijdelijke regeling bestrijding regionale wateroverlast
95
100
58
37							
2011
Projecten Noordwest-Nederland
Natte natuurprojecten IJsselmeergebied
35
47
24
11							
2011
Natuurlijker Markermeer/IJmeer
22
26
2
10
8
3					
2015
Projecten Zuidwestelijke Delta
Natuurcompensatie Perkpolder
32
32
11
5
9
2
4				
2015
Verruiming vaargeul Westerschelde
28
31
1
9
4
4
6
4			 2010/2011
Projecten Oost-Nederland
Integrale inrichting Veluwe randmeer (IIVR)
43
49
15
21
7						
2012
Overige projecten
Innovatie KRW/WB
76
76
16
33
26						
2012
Synergie KRW/WB
117
117
38
19
16
21
12
10
1		
2015
Afrondingen					
1			
1				
Totaal categorie 0
Begroting (IF 11.03.02)

1.036

485

275
275

88
88

67
67

55
55

49
49

16
16

2011
divers
2011
2011
2015
2014
2011
2012
2012
2015

2

MIRT Projectenboek 2012| 337

Hoofdwegennet Planstudie IF 12.03.02 en 12.05.02
Bedragen in €  mln

Projectomschrijving

kosten RAMING

min.

max.

Budget

Planning

Uitvoering

taakstellend

2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

periode

4.094

tb							

2011-2020

115

tb							

2012-2014

C AT E G O R I E 1 ( na tracé besl uit)

Projecten Noordwest-Nederland
A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere 1)			
Projecten Zuidwestelijke Delta
N61 Hoek-Schoondijke 2)			
C AT E G O R I E 1 ( voor trac é besl uit )
Tr a c é / - p r o j e c t b e s l u it t/m 2012

Projecten Noordwest-Nederland
A9 Omlegging Badhoevedorp			
318		
tb						
Projecten Utrecht
A27/A1 Utrecht Noord-knooppunt EemnesAansluiting Bunschoten			
252		
tb						
Projecten Zuidvleugel
A12 Bypass Nootdorp					
tb						
Projecten Oost-Nederland
A1 Beekbergen-Apeldoorn Zuid			
35		
tb						
A12 Ede-Grijsoord			
107
tb							
N18 Varsseveld-Enschede			
303		
tb						
N35 Zwolle-Wythmen			
45		
tb						
Projecten Noord-Nederland
A6/A7 Knooppunt Joure 3)			
76		
tb						
N31 Harlingen (traverse Harlingen) 3)			
143		
tb						
N33 Assen-Zuidbroek 3)				
190		
tb							

2013-2017

2013-2015
2012-2014
2013-2014
2014-2015
2014-2016
2013-2014
2012-2015
2012-2017
2013-2015

Tr a c é - / p r o j e c t b e s l u it na 2012

Projecten Noordwest-Nederland
A10 Zuidas (hoofdweggedeelte) 				
301		
tb							
Projecten Utrecht
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken				
676			
tb						
A2/A12/A27 Ring Utrecht				
1.065			
tb						
Projecten Brabant
A27 Utrecht (Lunetten)-Hooipolder										
Projecten Zuidvleugel
A13/A16/A20 Rotterdam
Projecten Oost-Nederland
A12/A15 Bereikbaarheid regio Arnhem-Nijmegen				
800			
tb				
Projecten Noord-Nederland
A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2 4)				
575			
tb						
Totaal categorie 1

338 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

9.095

vanaf 2013
2016-2020
2016-2020

2014-2019

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
Hoofdwegennet Planstudie IF 12.03.02 en 12.05.02
Bedragen in €  mln

Projectomschrijving

kosten RAMING

min.

max.

Budget

Planning

Uitvoering

taakstellend

2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

periode

C AT E G O R I E 2

Projecten Limburg
A2 Maasbracht-Geleen 2e fase						

tb					

Totaal uitvoeringsprogramma
Overprogrammering				
Begroting (IF 12.03.02/ 12.05.02)

186 1.129 604 2.328
-75
75 150		
111 1.204 754 2.328

13
3
100 -250
113 -247

2016-2018

1) Hierin is opgenomen A6/A9, kruising natte as A1 en groene uitweg.
2) Waarvan € 8 mln Grondbank.
3) Budget en financiering van deze projecten aan rijksinfrastructuur vinden plaats vanuit art. 14.03.
4) Excl. €13 mln voorbereidingskosten.

Legenda
tb		 tracébesluit
wab wegaanpassingsbesluit

Hoofdwegennet Geïntegreerde contractvormen IF 12.04
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

O plevering

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

2012

C AT E G O R I E 0

Projecten Noordwest-Nederland
Aflossing tunnels 1)
1.194
845
286
A10 Tweede Coentunnel 2)
2.016 2.173
337
Projecten Utrecht
A12 Lunetten-Veenendaal
603		
22
Projecten Brabant
A59 Rosmalen-Geffen, PPS
283
288
139
Projecten Noord-Nederland
N31 Leeuwarden-Drachten
146
127
90
Afrondingen				
Totaal categorie 0

4.241

51
88

52
160

53
224

54
78

56
51

57 586		
51 1.028
2013

7

122

87

19

19

19

308		

15

14

14

14

14

14

57

2005

2005

5
6
6
1			

5
2

6

6

22

2007

2007

172

146

147

167

354

384

1) Aflossing tunnels: verplichting loopt t/m 2026.
2) Verplichting loopt t/m 2037 en is incl. Westrandweg.

MIRT Projectenboek 2012| 339

Hoofdwegennet Realisatie IF 12.03.01
Totaal

Projectomschrijving

Budget in  € mln

O plevering

huidig

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

165
1.647

212
2.441

74
883

53
220

37
258

1					
164
84
17
21		

2012
2014

2012
2014

53		
46
51
66
78
126
134

3
3
34
31

39
2
9
22

10						
9
17
16				
14
8					
31
21
21				

2012
2011
2011
2013

2011
2011
2013

258
24
1.366 1.015
123
5

68
73
63

53
59
5

46					
45
8				
30					

2013
2012
2012

2012
2012
-

258
15
129
5

70
81
75
38
54
7
6
13 120 163 260 240
46
12
191 239 229 287 109
0		
20							

2014
2015
2015
2011

2014

173

20

8						

2010/11

269		
49
22
6				

40
46
44
45
22		
6						

2013
2012

169
185
130		
565		
108
114

21
17
160
34

64
44
49
54

61
22
79
0

2011/13
2012
2016
2010/15

424
512
42
48
212
245
5		
268		

398
33
90
5
28

6
21						
2010
4
3
3					
2011
40
65
18					
2014
0								
50 130
54
6				
2014

179		

1

14

39

35

28			

2014

227		
102
0
51
1

96
20
10

59
37
15

13
5				
39					
19					

nvt
2011

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
Dynamisch verkeersmanagement
ZSM 1+2 (spoedwet wegverbreding)
Projecten Noordwest-Nederland
A9 Alkmaar-Uitgeest
A10 Amsterdam praktijkproef FES
N9 Koedijk-De Stolpen
N50 Ramspol-Ens
Projecten Utrecht
A28 Utrecht-Amersfoort
A2 Holendrecht-Oudenrijn
A2 Oudenrijn-Everdingen
Projecten Zuidvleugel
A4 Burgerveen-Leiden
A4 Delft-Schiedam
A15 Maasvlakte Vaanplein 1)
A12 Zoetermeer-Zoetermeer centrum
Projecten Zuidwestelijke Delta
N57 Veersedam-Middelburg 3)
Projecten Brabant
A4 Dinteloord-Bergen op Zoom
N2 Meerenakkerweg (A2 zone)
Projecten Limburg
A2 Maasbracht-Geleen, 1e fase
A74 Venlo
A2 Passage Maastricht
A2/A76 Maatregelenpakket Limburg 2)
Projecten Oost-Nederland
A2 Everdingen-Deil en Zaltbommel-Empel 3)
N34 Omleiding Ommen 3)
N35 Zwolle-Almelo (traverse Nijverdal)
N50 Viaduct Hanzelijn Toekomstvast
A50 Ewijk-Valburg
Projecten Noord-Nederland
N31 Leeuwarden (De Haak)
Overige projecten
Kleine projecten/afronding projecten
Programma aansluitingen
Quick Wins Wegen

191
1.199
103

588
687
869		
1.185 1.428
24		
202

173
96
45

215

23					
44
3				
95
98
48
36		
1
5		
13		

Totaal uitvoeringsprogramma
9.156
3.489 1.337 1.501 1.188
Realisatieuitgaven op IF 12.03.01 m.b.t .
planstudieprojecten				 180
11
2
Begroting (IF 12.03.01)
1.517 1.512 1.190

62

937

541

146

1
938

2				
542 146

2015

2011

-

2011
2010/11
2011
2013

nvt
2011

18

1) Inclusief aan- en ontsluitende infrastructuur mainport Rotterdam.
2) Betreft amendement Van Hijum (29 800 A, nr 8); aanleg spitsstrook A2 St.Joost-Urmond wordt opgeleverd in 2010 en aanpassing aansluiting Nuth op A76 wordt opgeleverd in 2015.
3) Project is in 2011 opengesteld.

340 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
Spoorwegen Personenvervoer Planstudie IF 13.05.01
Bedragen in €  mln

Projectomschrijving

kosten RAMING

min.

max.

Budget

Planning

Uitvoering

taakstellend

2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

periode

C AT E G O R I E 1

Projecten Nationaal
Grensoverschrijdend Spoorvervoer			
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer			
Projecten Noordwest-Nederland
Amsterdam Zuidas: deel station (tbv NSP) 2)			
Amsterdam Zuidas WTC 4-sp + keersporen 			
OV Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad 			
Projecten Oost-Nederland
Regionale Lijnen Gelderland			
Traject Oost			
Overige projecten
Kleine projecten			

43								
2.841		
tb 1)						

vanaf 2012

231								
95		
tb						
989
tb 3)						

vanaf 2012
vanaf 2013

31
pb/ou 4) pb/ou 4)						
8								

2011-2014

5								

Totaal categorie 1
Begroting (IF 13.05.01)

57

74

172

272

372

499

1) Meerdere te nemen tracébesluiten vanaf 2012 en verder.
2) Inclusief bijdrage voormalig VROM ad € 135 mln.
3) Tracédeel Flevolijn. Zie MIRT blad voor uitgebreide toelichting.
4) Arnhem-Doetinchem en Barneveld Noord (2011) Zutphen-Winterswijk (2012)
Legenda											
tb tracébesluit											
pb projectbesluit											
uo uitvoeringsopdracht (beschikking)										

Spoorwegen Geïntegreerde contractvormen IF 13.04
Totaal

Projectomschrijving

Budget in  € mln

O plevering

huidig

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

3.563

3.563

2007

2007

C AT E G O R I E 0

Reeks Infraprovider (IP):
beschikbaarheidsvergoeding (13.04)
Totaal categorie 0 (incl. reeks Infraprovider)
Begroting (IF 13.04)

3.563

594

137

151

144

145

146

147 2.099

594

137
137

151
151

144
144

145
145

146
146

147 2.099
147

MIRT Projectenboek 2012 | 341

Spoorwegen Personenvervoer Realisatie IF 13.03.01
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

O plevering

huidig

vorig

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
Benutten												
BB21 (ontw. Bev21, VPT+,VPT2)
158
158
153
5							
divers
divers
ERTMS-pilot A’dam-Utrecht en
ERTMS expertisecentrum
47			
5
19
23					
2013
Geluidsanering Spoorwegen
417
415
18
2
7
4
17
44
56 269
divers
divers
Geluid (empl. en innovatieve ontwikkelingen)
7
7
7
0								
Amsterdam-Utrecht-Maastricht/Heerlen
Integrale spooruitbreiding Amsterdam-Utrecht
986
986
971
3
4
2
6				
2006/07 2006/07
Programma Hoogfrequent Spoorvervoer
Vervanging Dieze brug Den Bosch
2					
1
1				
2014
Stations en stationsaanpassingen
Kleine stations 1)
80
81
6
10
9
10
9
9
9
19
divers
divers
Overige projecten/lijndelen enz.
Afdekking risico’s spoorprogramma’s
39
76		
39							
n.v.t.
n.v.t.
AKI-plan en veiligheidsknelpunten
366
365
289
12
23
17
17
8			
divers
divers
Intensivering Spoor in steden (I)
245
244
173
10
10
10
10
10
10
11
divers
divers
Nazorg gereedgekomen lijnen/halten
24
55
2
5
5
5
5
2			
divers
divers
Ontsnippering
82
84
3
8
14
12
14
12
13
6
divers
divers
Projecten Noordwest-Nederland
Amsterdam-Almere-Lelystad
OV SAAL korte termijn
634
629
7
18
49
59
82 114 111 195
2016
2016
Stations en stationsaanpassingen
Amsterdam CS spoor 10/15
77
77
72
0		
2
2
2			 2004/pm 2004/pm
Amsterdam Centraal Cuyperhal
37
37		
5
13
11
6
2
1		
2013/15
2011
Fietsenstalling Amsterdam CS
34
34
1
1
2
3
7
8
8
4
2013/17 2009/15
Overige projecten/lijndelen enz.
Regionet (inclusief verkeersmaatregelen Schiphol)
182
184
86
21
35
22
10
7
1		
divers
divers
Projecten Utrecht
Vleuten-Geldermalsen 4/6 sp. (incl. RSS)
963
992
431
55
64
66
74
66
63 144
2005 e.v. 2005 e.v.
Stations en stationsaanpassingen
OV-terminal stationsgebied Utrecht (VINEX/NSP)
322
332
57
53
66
62
46
17
12
9
2016
2015
Overige projecten/lijndelen enz.
Spoorwegovergang Soestdijkseweg te Bilthoven
29
29
5
12
12						
2013
2013
Projecten Zuidvleugel
Den Haag Centraal (t.b.v. NSP)
115
115
19
21
34
34
6				
2014
2013
Den Haag CS: terugbouwen sporen 11/12
37
30
3
3
9
10
6
1
3
2
2013
2013
Rotterdam Centraal (t.b.v. NSP)
260
267
124
35
48
31
22				
2013
2012
Overige projecten/lijndelen enz.
Rijswijk-Schiedam incl. spoorcorridor Delft
453
452
187
76
48
42
24
43
18
16
2015
2014
Projecten Brabant
Stations en stationsaanpassingen												
Breda Centraal (t.b.v. NSP)
59
59
19
3
9
13
10
5
1		
2015
2014
Projecten Oost-Nederland
Utrecht-Arnhem-Zevenaar
Arnhem Centraal (t.b.v. NSP)
106
101
51
18
21
13
4				
2011/13 2011/14
Spoorzone Ede
41
41
2				
19
13
8		
n.v.t
n.v.t
Sporen in Arnhem
275
248
158
91
15
11					
2011
2012
Traject Oost (perronverbredingen)
21
21
18		
2
0
0				 2006/08/12 2006/08/11
Traject Oost uitv. convenant DMB
205
206		
1
11
38
33
40
36
46 div. tot 2019 div. tot 2019

342 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
Spoorwegen Personenvervoer Realisatie IF 13.03.01
Totaal

Budget in  € mln

O plevering

Projectomschrijving
huidig vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later
huidig
Overige projecten/lijndelen enz.
Hanzelijn
1.080 1.128
690 151
81
77
48
30
4		
2012
Projecten Noord-Nederland
Partiele spooruitbreiding spoor Groningen Leeuwarden
5			
2
2
0
1					
Sporendriehoek Noord-Nederland
170			
12
21
16
32
45
29
15
div
Afronding				
1					
-1			
Totaal categorie 0
Begroting (IF 13.03.01)

7.557

3.551

677
677

631
631

593
593

509
509

477
477

383
383

vorig
2012

div

736

1) Ten laste van het programma is een beschikking afgegeven voor de stations Tilburg Reeshof, Almere Oostvaarders, Arnhem Zuid, Ypenburg Haaglanden, Helmond Brandevoort en
Sassenheim en Groningen Europapark. 										
		

MIRT Projectenboek 2012 | 343

Spoorwegen Goederenvervoer Planstudie IF 13.05.02
Bedragen in €  mln

Projectomschrijving

kosten RAMING

min.

max.

Budget

Planning

Uitvoering

taakstellend

2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

periode

C AT E G O R I E 1

Projecten Nationaal
Aslasten Cluster III			
Optimalisering Goederencorridor R’dam-Genua			
Europese ERTMS Goederenverbindingen
ERTMS Amsterdamse haven-Betuweroute			
ERTMS Rotterdam-Antwerpen			
Projecten Oost-Nederland
Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNOV)			
Projecten Zuidwestelijke delta
Spooraansluiting 2e Maasvlakte achterlandverbinding			
Projecten Limburg
Goederenverbinding Antwerpen-Roergebied
(IJzeren Rijn) 1)			
Overige projecten
Kleine projecten/studies			

38		
28		

uo						
uo 1)						

div t/m 2010
2011-2012

3								
3								

2012
2012

5							
212		

uo						

pm								

pm

5								

Totaal categorie 1
Begroting (IF 13.05.02)

6

34

37

53

77

67

1) Een deel van het project is reeds in uitvoering en opgenomen in het realisatieprogramma.
Legenda											
uo uitvoeringsopdracht

Spoorwegen Goederenvervoer Realisatie IF 13.03.02
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

O plevering

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
PAGE risico reductie
18
18
3
Geluidspilot Goederenvervoer
6
6
5
Optimalisering Goederencorridor Rotterdam-Genua
127			
Projecten Oost-Nederland
Uitv.progr Goederenroute Elst-DeventerTwente (NaNov)
146
146
17
Projecten Zuidwestelijke delta
Sloelijn/geluidmaatregelen Zeeuwselijn
18
83
9
Overige projecten
Kleine Projecten
4
3
3
Nazorg gereedgekomen Lijnen-halten
9
3
0
Afronding				

2
4
1
1
3
3
2
0							
1
20
35
32
10
15
15

divers
2011
2013 e.v.

2009/div
2010

14

19

11

15

17

40

divers

2015

0

1

4

3

1			

2011/pm

2009/11

1							
2
2
2
2
1
1		
1
-1				

divers
divers

Totaal categorie 0
Begroting (IF 13.03.02)

20
20

344 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

327

259

38

45
45

52
52

52
52

31
31

13

32
32

57

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
Spoorwegen Beheer en onderhoud IF 13.01, 13.02 en 13.05.03

Beschikbare middelen
Beschikbaar vanuit het Infrastructuurfonds, artikel 13.02
Ontvangsten vanuit gebruiksvergoeding vervoerders
Totaal beschikbaar voor ProRail

2011
1.536.401
243.303
1.779.704

2012
1.510.623
259.447
1.770.070

2013
1.567.862
273.056
1.840.918

2014
1.360.564
273.228
1.633.792

2015
1.472.331
324.391
1.796.722

2016
1.271.147
326.987
1.598.134

Onderverdeling onderhoudskosten
13.02.01 Regulier onderhoud
Ontvangsten vanuit gebruiksvergoeding vervoerders
Uitgaven ProRail
Kleinschalig onderhoud
Grootschalig onderhoud
Onderhoud transfer
Beheer en calamiteiten
Apparaatskosten 296.616
13.02.02 Grote onderhoudsprojecten
Bovenbouwvernieuwingen
Vervanging treinbeveiligingssystemen
Vervanging overige systemen
13.02.03 Rentelasten
Rentelasten		
13.02.04 Betuweroute
Betuweroute exploitatie
Betuweroute vervangingen
13.02.05 Kleine infra en overige projecten
Kleine functiewijzigingen
Verbeteren toegankelijkheid stations
Ruimte voor de fiets (incl. actieplan groei op het spoor)
Capaciteitsknelpunten (herstelplan spoor tweede fase)
Programma stoptonend sein (incl. extra seinen ATB vv)
Uitvoeringsprogramma geluid emplacementen
Actieplan groei op het spoor
Reistijdverbetering
Wachtruimten (actieplan groei op het spoor)
I-Teams (actieplan groei op het spoor)
Verbeteren externe veiligheid
Beschikbaarheid in zicht (back-up systeem)
Drempelloos OV (actieplan groei op het spoor)
Overige uitgaven, incl. nog te verdelen prijscompensatie 2011
Totaal uitgaven ProRail

2011
788.481
243.303
1.031.784
324.646
136.999
83.161
190.362
299.564
382.117
186.561
10.269
185.287
62.910
62.910
57.811
49.349
8.462
245.082
40.377
29.655
33.295
53.435
8.121
12.543
13.989
5.384
6.447
2.270
4.943
595
1.800
32.228
1.779.704

2012
671.520
259.447
930.967
238.061
115.354
91.497
186.491
298.565
455.699
198.052
27.070
230.577
37.919
37.919
55.600
48.716
6.884
289.885
57.565
42.738
20.889
86.081
12.519
1.428
25.741
4.053
4.373
1.696
3.944
4.789
24.069
1.770.070

2013
687.236
273.056
960.292
237.917
147.305
87.478
189.027
282.651
477.593
207.284
55.684
214.625
39.109
39.109
54.479
48.828
5.651
309.445
61.273
45.416
19.900
131.082
5.034
3.570
9.498
2.261
4.301
1.705
25.405
1.840.918

2014
608.760
273.228
881.988
185.906
136.568
87.203
189.660
292.803
383.747
131.240
118.754
133.753
40.299
40.299
34.967
29.000
5.967
292.791
56.279
52.772
15.687
105.913
9.669
11.305
17.123
24.043
1.633.792

2015
556.930
324.391
881.321
206.651
103.751
89.105
189.011
292.564
571.233
227.202
167.544
176.487
40.299
40.299
32.458
29.000
3.458
271.411
68.097
51.189
9.000
54.116
9.669
23.937
55.403
1.796.722

2016
570.588
326.987
897.575
216.777
109.243
89.338
189.653
405.282
122.465
186.584
96.233
40.299
40.299
37.479
29.000
8.479
217.499
72.590
47.005
15.000
41.969
9.669
31.266
1.598.134

MIRT Projectenboek 2012 | 345

Regionale/lokale infrastructuur Planstudie IF 14.01.02
Bedragen in €  mln

Projectomschrijving

kosten RAMING

min.

max.

Budget

Planning

Uitvoering

taakstellend

2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

periode

C AT E G O R I E 1 ( voor trac é besl uit )

Projecten Zuidvleugel
Haaglanden/Den Haag, R’damsebaan
(vh. Trekvliettracé)		
450
A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop 			
RijnGouwelijn West			
Projecten Utrecht
Utrecht Tram CS-De Uithof			
Projecten Brabant
Eindhoven Helmond, voltooiing verkeersruit
(T-structuur)		
815

228
pb
uo						
109
pb
uo						
46								

2014-2018
2011-2015
2012-2015

110								

2013-2018

259

uo						

2015-2018

variabel								

2010 ev

pb

C AT E G O R I E 2

Projecten Nationaal
Projecten in voorbereiding			
Legenda
pb		 projectbesluit
uo		 uitvoeringsopdracht

Regionale/lokale infrastructuur Realisatie IF 14.01.03
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

O plevering

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

C AT E G O R I E 0

Projecten Noordwest-Nederland
Noord/Zuidlijn Noord-WTC 1)
1.173 1.168
799
93
44
37
85
61
34
20
2017
N201
178
178
128
32
18						
2012
Projecten Zuidvleugel
Rijn Gouwelijn Oost
151
149
0
72
42
31				
6
2015
Den Haag Internationale stad, Scheveningen Boulevard
6
11
2
4							
2013
Randstadrail (incl. voorbereidingskosten											
2006
en aanlanding) 3)
890
888
836
2
52						
2010/13
Beneluxmetro (excl. Bodemsanering) 2)
660
660
658
2								
Projecten Brabant
Tilburg Noordwesttangent
0
5									
2012
Projecten Oost-Nederland
Nijmegen 2e stadsbrug
71
71
0
16
31
24					
2013
Totaal categorie 0
Begroting (IF 14.01.03 )

3.129

1) Deels investeringsimpuls 1998
2) Deels investeringsimpuls 1994
3) Mijlpaal 2013 betreft aanlanding metro Den Haag CS

346 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

3.131 2.423

222
222

186
186

92
92

85
85

61
61

34
34

26

2017
2012
2015
2006
2009/12

2010
2013

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
Regiospecifiek Pakket Zuiderzeelijn Realisatie IF 14.03
Budget in  € mln

Projectomschrijving
kosten
Projecten Noord-Nederland
14.03.01 Concrete bereikbaarheidsprojecten 1) 2)
1.415
14.03.02 Regionaal Mobiliteitsfonds 		
14.03.03 Ruimtelijk economisch programma		

totaal rijk t/m’10
572
524
162

Begroting (IF 14.03)

1.258

Overige afspraken
LMCA Spoor: spoordriehoek 3)		
Totaal rijksbijdrage Noord-Nederland

2011

2012

2013

2014

8
52
0

19
0
0

31
52
18

28
52
17

128
52
17

39
52
17

319
264
93

200
370
100

60

19

101

97

197

108

676

670

166							

166

1.423

60

19

101

97

167

2015 2016-2020 totaal regio 4)

108

842

1) Het betreft de volgende projecten: A7 Zuidelijke Ringweg Groningen (ZRG) fase 2, Bereikbaarheid Leeuwarden, Bereikbaarheid Assen en Openbaar vervoer/spoor. De totale
rijksbijdrage is inclusief € 200 mln (prijspeil 2007) uit het MIRT t.b.v de A7 ZRG fase 2.
2) Uit het regionaal mobiliteitsfonds wordt een bijdrage van € 100 mln (prijspeil 2007) geleverd aan de concrete projecten. Deze bijdrage vervalt, indien na realisatie van de concrete
projecten is gebleken dat deze bijdrage niet nodig is.
3) Betreft Pakket Noorden, hetgeen op artikel 13 is opgenomen.
4) Bijdragen regio zijn prijspeil 2007.

MIRT Projectenboek 2012 | 347

Hoofdvaarwegen Planstudie IF 15.03.02 en 15.05.02
Bedragen in €  mln

Projectomschrijving

kosten RAMING

min.

max.

Budget

Planning

Uitvoering

taakstellend

2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

periode

65

uo							

2011-2017

3								

2012-2013

C AT E G O R I E 1 ( n a t r a cé-/projectbesluit)

Projecten Limburg
Maasroute, modernisering fase 2
(verbreding Julianakanaal (aanvulling III))			
Projecten Zuidvleugel
Verbreding Maasgeul			
Totaal categorie 1 na tracébesluit/
projectbesluit (IF 15.03.02)

68

C AT E G O R I E 1 ( v o o r t racé-/projectbesluit)

Projecten Noordwest-Nederland
Amsterdam-Rijnkanaal, verwijderen keersluis Zeeburg			
Lichteren Buitenhaven IJmuiden			
Vaarweg IJsselmeer-Meppel			
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen
Amsterdam-Lemmer			
Zeetoegang IJmond			
Projecten Utrecht
Lekkanaal/3e kolk Beatrixsluis			
Projecten Zuidvleugel
Capaciteitsuitbreiding overnachtingsplaatsen
Merwedes			
Uitbreiding ligplaatscapaciteit Beneden Lek			
Verkeerssituatie Splitsing Hollandsch DiepDordtsche Kil			
Projecten Oost-Nederland
Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)			
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel			
Toekomstvisie Waal			
Verruiming Twentekanalen (fase 2) en
capaciteitsuitbreiding sluis Eefde			
Projecten Noord-Nederland
Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 2			
Verdieping vaarweg Harlingen-Kornwerderzand
(Boontjes)			
Totaal categorie 1 voor tracébesluit/
projectbesluit (IF 15.05.02)
Totaal categorie 1

14
uo							
63		 pn/pb uo					
35								

2012-2015
2013-2015
2021-2023

6								
pm						
pm 1)		

2021-2023
t/m 2016

177			

uo			

2008-2020

pn/pb uo				
uo					

2015-2017
2014-2015

9								

2021-2023

36								
27			
pb
uo				
142								

2021-2023
2014-2016
2006-2023

95		

uo					

2014-2017

pm								

2014-2023

28			
3			

5		

pn/pb

tb		

pb/uo						

2012-2013

640
708

1) Het betreft een nog te realiseren DBFM-contract. De rijksbijdrage in het convenant is € 541,5 mln (prijspeil 2007). Het totaal aan bijdragen bedraagt maximaal € 800,5 mln (prijspeil
2007), inclusief regiobijdrage.
Legenda											
pb projectbesluit											
pn projectnota											
tb tracébesluit											
uo uitvoeringsopdracht (beschikking)

348 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
Hoofdvaarwegen Realisatie IF 15.03.01
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

O plevering

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
Impuls Dynamisch verkeersmanagement
87
102
1
15
35
36					
2013
Quick Wins Binnenhavens
103
112
31
21
15
12
13
6
5		
2011/13
Projecten Noordwest-Nederland
De Zaan (Wilhelminasluis)
13
13
10				
3				
2014
Verbeteren vaargeul IJsselmeer Amsterdam-Lemmer
15
16
12
3							
na 2011
Walradar Noordzeekanaal
26
28
12
9
4						
2012
Projecten Utrecht
Lekkanaal, verbreding kanaalzijde en
uitbreiding ligplaatsen
17
19
8				
2
2
2
2
na 2013
Projecten Zuidvleugel
Capaciteit Julianasluis Gouda
0
3									
2013
Projecten Brabant
Wilhelminakanaal Tilburg
74
84
0
1
2
15
15
20
22		
2016
Zuid-Willemsvaart; omleggen en
opwaarderen (Maas-Veghel)
417
470
60
25
70 125
70
56
10		
2015
Zuid-Willemsvaart; renovatie middendeel klasse II
55
59
50
0
4						
2008
Zuid-Willemsvaart; vervanging sluizen 4, 5 en 6
78
83
52
1
25						
2011
Projecten Limburg
9
9
0
9							
2015
Bouw 4e sluiskolk Ternaaien
Maasroute, modernisering fase 2
601
613
119 108 111
94
95
74			
na 2012
Projecten Oost-Nederland
Vaarweg Meppel-Rampspol (keersluis Zwartsluis)
51		
1
1
7
14
14
14
1
0
2012/15
Projecten Noord-Nederland
Vaarweg Lemmer-Delfzijl fase 1;
verbetering tot klasse Va
247
205
145
7
23
27
41
0
0
3
2014
Verruiming vaarweg Eemshaven-Noordzee
35
41
2
2
26
4					
2013
Overige projecten
Kleine projecten
64
93
63
0
1						
nvt
Ligplaatsvoorzieningen
4
4
3
0							
2007
Subsidieprogramma ZeehavenInnovatieProject
voor duurzaamheid (ZIP)
5
5
0
2
2
1
1				
2011/14
Walradarsystemen
36
46
11
4
9
3
10
0			
divers
Afronding				
2
1					
1		
Totaal  categorie 0
Begroting (IF 15.03.01)

1.937

580

210
210

335
335

331
331

264
264

172
172

40
40

2013
2011/13
2014
na 2011
2012

2013
2013
2015
2015
2008
2011

na 2012

2013
2012
nvt
2007

6

MIRT Projectenboek 2012 | 349

Project Mainportontwikkeling Rotterdam Realisatie IF 16.01.02
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

O plevering

vorig t/m’09 2010 2011 2012 2013 2014 2015 later

huidig

vorig

C AT E G O R I E 0

Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Uitvoeringsorganisatie 1)
750 ha
Groene verbinding
Bestaand Rotterdams Gebied (BRG)
Landaanwinning
Monitoringsprogramma
Natuurcompensatie 2)
Landaanwinning
BTW Buitencontour
Onvoorzien 3)
Totaal categorie 0
Begroting (IF 16.01.02)

25
30
31
0

24
30
31
0

16
4
2
2
1				
30								
23
8							
0								

pm
2021
2011
2021

pm
2021
2011
2021

2
113
735
137
69

2
112
721
134
111

2								
67
12
6
5
6
5
4
8
16 363 356						
0
69
68						
0
8
6
44
12				

2007
pm
2013
2013
pm

2007
pm
2013
2013
pm

1.142

154

464
464

438
438

51
51

19
19

5
5

4
4

8

1) Als gevolg van een uitspraak van de Raad van State van 26 januari 2005 inzake de PKB+ heeft in 2005 en 2006 een hersteltraject gelopen. De kosten hiervan zijn opgenomen onder
uitvoeringsorganisatie.
2) Invulling van deze noot is afhankelijk van de definitieve cijfers over natuurcompensatie.
3) € 69,1 mln. is gereserveerd op de begroting van IenM. Het verschil tussen het vorig en het huidig budget (€ 42,9 mln. minus de prijscompensatie over 2011) is de aanspraak die bestond
op het FES; met het leegboeken van het FES is deze aanspraak komen te vervallen.							
					

Ruimte voor de Rivier Realisatie IF 16.02
Totaal

Projectomschrijving

Budget in  € mln

O plevering

huidig

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

2.158

2.335

2015

2015

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
Projectbudget
Totaal categorie 0
Begroting (IF 16.02)

530

113

155

292

342

350

192

185

530

113
113

155
155

292
292

342
342

350
350

192
192

185

Maaswerken Realisatie IF 16.03
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

O plevering

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

2017/20 1)
2022

2017
2022

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
Zandmaas
Grensmaas
Totaal categorie 0
Begroting (IF 16.03)
1) 2020 betreft de oplevering van de sluitstukkades.

350 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

397
72
469

539
140

198
24

37
10

32
3

37
3

27
3

26
3

23
3

17
25

222

46
46

35
35

40
40

30
30

29
29

26
26

42

Financiële tabellen IenM | Bijlage II
Hoogwaterbeschermingsprogramma Realisatie IF 16.05
Totaal

Projectomschrijving

huidig

Budget in  € mln

O plevering

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

C AT E G O R I E 0

Projecten Nationaal
Project HWBP-2
HWBP-2 Waterschapsprojecten
HWBP-2 Rijksprojecten
Overige projectkosten
Totaal categorie 0
Begroting (IF 11.03)
Begroting (IF 16.05)

3.071		 519
72			
43		
5

118
2
4

206
4
6

423
8
6

341
10
6

333
9
4

353
3
4

2017
776		
37		
11

3.187

124
124

216

437

357

346

359

824

216

437

357

346

359

2.811

524
524

Betuweroute Realisatie IF 17.02
Totaal

Projectomschrijving

Budget in  € mln

O plevering

huidig

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

2007
720
897
22
10
2 						
2.826 2.826 									
843
843 									
97
97 									
8
8 									
14
14 									
175
175 									

2007

931
2.826
843
97
8
14
175
4.894

4.683 4.860

C AT E G O R I E 0

Betuweroute
Reguliere SVV-middelen
FES-middelen
Privaat
Financiering ProRail
Bijdrage Gelderland
Bijdrage voormalig VROM
EU-ontvangsten
Totaal categorie 0
Begroting (IF 17.02.01)

22
22

10
10

2
2

0
0

0
0

Hogesnelheidslijn Realisatie IF 17.03
Totaal

Projectomschrijving

Budget in  € mln

O plevering

huidig

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later

huidig

vorig

HSL-Zuid (IF 17.03.01)
Reguliere SVV middelen (incl. FES BOR)
Fes regulier
Privaat
EU-ontvangsten
Ontvangsten derden
Risicoreservering
HSL-Zuid spoorwegen (17.03.02)
HSL-Zuid hoofdwegen (17.03.03)

5.973
2.505
1.710
940
193
106
519
113
1.018

6.074
2.643
1.710
940
193
106
482
115
1.012

5.883
90
2008/09
2.452
53								
1.710									
940									
193									
106									
482
37								
113
1.018

2008/09

Totaal categorie 0 (excl. reeks Infraprovider)
Begroting (IF 17.03)

7.104

7.201 7.014

C AT E G O R I E 0

90
90

0
0

0
0

0
0

0
0

0
0

MIRT Projectenboek 2012 | 351

Intermodaal vervoer Realisatie IF 18.03
Totaal

Projectomschrijving
Multi- en intermodaal vervoer
Container Transferium Alblasserdam
SOIT

huidig
6
20

Budget in  € mln

vorig t/m’10 2011 2012 2013 2014 2015 2016 later
6		
1
20
20		

Totaal categorie 0
26
20
Ruimte voor planstudies				
Begroting (IF 18.03.01)

352 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

4
1					
0						

O plevering

huidig

vorig

2013
divers

divers

1
5
1
0
0
0
8								
9
5
1
0
0
0

Financiële tabellen IenM | Bijlage II

MIRT Projectenboek 2012 | 353

In deze halfjaarlijkse voortgangsrapportage is de voortgang
opgenomen van Tracéwetplichtige projecten in de planstudiefase, waaronder twee Spoedaanpakprojecten waarover nog
besluitvorming moet plaatsvinden. De halfjaarlijkse voortgangsrapportage beslaat de periode van 1 januari tot en met 30
juni 2011, met als referentie de voorgaande voortgangsrapportage over de tweede helft van 2010, die op 10 juni 2011 naar de
Tweede Kamer is gestuurd (TK 29385, nr 64). Tevens is de stand
van zaken over de maand juli 2011 meegenomen.

Algemeen beeld
De Spoedaanpak Wegen is 16 mei 2011 afgerond en heeft gezorgd
voor 28 schoppen in de grond en 16 lintjes die zijn doorgeknipt.
Twee Spoedaanpakprojecten zijn nog in de besluitvormingsfase en
worden derhalve nog in deze voortgangsrapportage vermeld.
De Spoedaanpakprojecten die in de realisatiefase zijn, worden in
deze voortgangsrapportage niet meer vermeld.
Ten opzichte van de vorige voortgangsrapportage is de definitieve
planning voor 18 projecten stabiel. Van één project is de procedure
met een jaar versneld. Van 6 projecten is de definitieve besluitvor­
ming vertraagd. Voor 3 projecten heeft dit effect op de openstelling.
Daarnaast is de geplande openstelling van 2 projecten naar achter
geschoven.
De verschuiving in de planning komt enerzijds door de tussenuit­
spraak van de Raad van State over de actualiteit van de gebruikte
verkeersgegevens voor het project A1 ‘t Gooi. Dit heeft gevolgen
voor nu lopende projecten. Zo zijn nieuwe verkeersberekeningen
noodzakelijk, waaruit effecten voor geluid en natuur inzichtelijk
worden en zijn de projecten tegen het licht gehouden van het
nieuwe Nederlands Regionaal Model 2011 (NRM). Het maken van de
berekeningen en de resultaten van de nieuwe berekeningen
hebben geleid tot een aangepaste planning, die uiteindelijk moet
leiden tot een robuuste besluitvorming. Het is het streven om bij de
geconstateerde problemen of wijzigingen in het vervolg sneller te
beslissen hoe hiermee wordt omgegaan. Hiermee wordt voorko­
men dat vertragingen zich gaan opstapelen.
Anderzijds zorgt door bezuinigingen veroorzaakte financiële
herprioritering voor verschuivingen in enkele planningen. Voor
een aantal projecten leidt dit tot versobering van het ontwerp.

Behaalde mijlpalen
In de eerste twee kwartalen van 2011 zijn er 12 besluiten vastgesteld,
waarvan 8 definitieve besluiten. Daarnaast is er één definitief
besluit vastgesteld in juli 2011.
• Projecten opengesteld: A9 Velsen-Raasdorp, A9 RaasdorpBadhoevedorp, A1/A6 Diemen-Muiderberg-Almere Stad West,
A27 Everdingen-Lunetten, A1 Watergraafsmeer-Diemen,
A2 Maasbracht-Geleen, A28 Hattemerbroek-Lankhorst,
N57 Veersedam-Middelburg en A50 Valburg-Grijsoord.
• Tracébesluiten vastgesteld voor: N2 Meerenakkerweg,
A4 Dinteloord Steenbergen, A27 Lunetten-Rijnsweerd,
N61 Hoek-Schoondijke, A12 Zoetermeer-Zoetermeer Centrum,
354 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere, N11 Leiden/ZoeterwoudeAlphen a/d Rijn, A2 Den Bosch-Eindhoven, Sporen Den Bosch.
• Ontwerp Tracébesluiten vastgesteld voor: A9 Omlegging Badhoevedorp,
N33 Assen-Zuidbroek (zuid).
• Ontwerp Wegaanpassingsbesluiten vastgesteld voor: A28 UtrechtAmersfoort.

Analyse voortgang projecten
In totaal zijn er 26 projecten die vallen onder de Tracéwet.
Het betreft:
• 14 hoofdwegenprojecten die de verkorte Tracéwetprocedure
doorlopen;
• 4 hoofdwegenprojecten die de uitgebreide Tracéwetprocedure
doorlopen;
• 1 spoorwegproject dat de uitgebreide Tracéwetprocedure
doorloopt;
• 4 spoorwegprojecten die de verkorte Tracéwetprocedure
doorlopen;
• 1 vaarwegproject dat de verkorte Tracéwetprocedure doorloopt
• 2 Spoedwetprojecten.
Ten opzichte van de vorige rapportage, waarin 64 projecten werden
behandeld, zijn de volgende wijzigingen opgetreden:
• 28 Spoedaanpakprojecten worden niet meer in deze rapportage
opgenomen na de afronding van de Spoedaanpak.
• 9 hoofdwegenprojecten, A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere,
A4 Delft-Schiedam, A12 Zoetermeer-Zoetermeer centrum,
A29 knoopunt Vaanplein-aansluiting Barendrecht, N61 HoekSchoondijke, N2 Meerenakkerweg, A4 Dinteloord-Bergen op
Zoom, A2 passage Maastricht en de A74 Venlo zijn overgegaan
naar de realisatiefase en daarom niet meer opgenomen in deze
rapportage.
• 1 spoorwegproject, de vrije spoorkruising Amersfoort West, is
overgegaan naar de realisatiefase en daarom niet meer opgeno­
men in deze rapportage.

Analyse MIRT projecten
Voor 18 projecten ligt de planning voor de definitieve besluitvor­
ming en openstelling op schema. In de eerste twee kwartalen van
2011 zijn er 8 definitieve besluiten vastgesteld. Daarnaast is er één
definitief besluit vastgesteld in juli 2011. Voor 1 project is de
besluitvorming met 1 jaar versneld, dankzij de implementatie van
Sneller & Beter in het project. Voor 6 projecten is de definitieve
besluitvorming vertraagd, dit heeft voor 3 projecten effecten op de
openstelling. Daarnaast is de openstelling van 2 projecten
vertraagd, door financiële prioritering en scope wijziging.
• A9 Omlegging Badhoevedorp: OTB is volgens planning in juni
2011 vastgesteld. Vanwege versoberingmaatregelen wordt het TB
met een half jaar verschoven en verschuift de openstelling
daardoor ook.
• A28 Utrecht-Amersfoort: Het definitieve besluit en openstelling
verschuiven met 5 maanden naar achter als gevolg van de
noodzakelijke actualisatie van de verkeersprognoses.
• A27/A1 Utrecht Noord-Knooppunt Eemnes- aansluiting
Bunschoten: Als gevolg van de noodzakelijke actualisatie van de

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten | Bijlage III

verkeersprognoses verschuift het TB een jaar in de planning.
• A12 Bypass Nootdorp: De planning van het definitieve besluit
verschuift een jaar naar achter vanwege noodzaak tot optimalisa­
tie van de geluidsmaatregelen. Dit heeft geen effect op de
openstelling.
• A12 Ede-Grijsoord: Als gevolg van de uitwerking van mitigerende
maatregelen in het kader van Natura-2000, verschuift de
definitieve besluitvorming een kwartaal naar achter.
• A6/A7 Joure: De openstelling wordt met een half jaar naar achter
geschoven als gevolg van een scopewijziging. Het knooppunt
wordt geschikt gemaakt voor 130 km/uur.
• N33 Assen-Zuidbroek (zuid): Op verzoek van de regio is het
ontwerp aangepast met een klaverblad i.p.v. een botonde.
Hierdoor worden berekeningen opnieuw uitgevoerd.
De planning van het definitieve besluit verschuift daardoor met
een kwartaal.
• Lekkanaal/3e kolk Beatrixsluis: Na aanvankelijk als sectoraal
rijksproject te zijn gestart, werken Rijk en regio nu samen aan de
ontwikkeling van het gebied. Het gaat hierbij om de uitbreiding
van de sluiscapaciteit, de aanleg van een binnenhaven, de
realisatie van ligplaatsen, de ontwikkeling van een bedrijventer­
rein en de totstandkoming van de Nieuwe Hollandse Waterlinie.
Door de toepassing van de Sneller & Beterwerkwijze is de
besluitvorming met een jaar versneld. Door de samenhang die
het project heeft met de ruimtelijke ontwikkelingen in de
omgeving duurt de realisatie echter langer.

Figuur 1: Procedurele voortgang
besluitvorming t.o.v. vorige VGR
over Q3 en Q4 2010
Versnelling 12 mnd: 1
Vertraging 0-3 mnd: 1
Vertraging 3-6 mnd: 3
Vertraging 9-12 mnd: 2
Op schema: 19

Figuur 2: De voortgang van de
openstellingen t.o.v. VGR Q3 en Q4 2010
Op schema: 21
Vertraging 1 jr: 4
Vertraging 2 jr: 1

Er zijn 2 figuren opgenomen die inzicht geven in de voortgang van
de projecten:
• Figuur 1 maakt de procedurele voortgang inzichtelijk (huidige
planning Tracébesluit ten opzichte van planning vorige
voortgangsrapportage)
• Figuur 2 geeft een overzicht van de verwachte openstellingen.

MIRT Projectenboek 2012| 355

Voortgangsoverzicht Tracéwetprojecten tabellen
Toelichting gebruikte afkortingen:
• SN: Startnotitie
• RL: Richtlijnen
• TN/MER: Trajectnota/Milieueffectrapportage
• SP: Standpunt
• GSP: Gewijzigd standpunt
• (O)TB: (Ontwerp) Tracébesluit
• GTB: Gewijzigd Tracébesluit
• (O)WAB: (Ontwerp) Wegaanpassingsbesluit
• R: Realisatie

Noordwest-Nederland
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR Q3/Q4 2010

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

OTB/MER Q2
2011

OTB Q2 2011
TB Q4 2011
R 2012-2015

TB Q2 2012
R 2013-2017

Toelichting

Maatregel
Aantal km

Op verzoek van de regio is besloten
tot een scope wijziging, waardoor
TB en openstelling verschuiven.

Asw 2x2 wordt
asw 2x3

Een nieuwe planning wordt opgesteld na het nemen van een voorkeursbeslissing (gepland eind 2011).

-

Zoals in de voortgangsrapportage
OV SAAL is het OTB in mei vast­
gesteld. Het TB wordt in Q4 vastgesteld.

-

Toelichting

Maatregel
Aantal km

De voorkeursvariant bevatte nog
enkele aandachtspunten waarover
in de 2e fase MER wordt besloten.
Hierdoor verschuift OTB van eind
2012 naar begin 2013.

Asw 2x4 wordt
asw 2x7 en
asw 2-3-3-2
wordt asw 3x3

A.g.v. actualiseren van de verkeersprognoses verschuift het WAB in de
planning.

Aanleg plusstroken/extra
rijstroken, 2x2
wordt 2x3

Hoofdwegen
A9 Omlegging
Badhoevedorp

12 km

Spoorwegen
-

A10 Zuidas Amsterdam
(spoor en weg)

RL Q4 2001

OV SAAL (tracédeel
Flevolijn)

OTB Q2 2011

OTB Q4 2010
TB 2011

TB Q4 2011

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR Q3/Q4 2010

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

OTB /MER 2012
TB 2013
R 2016-2020

OTB /MER 2013
TB 2013
R 2016-2020

TB 2012
R vanaf 2013

Utrecht
Projectnaam
Hoofdwegen
A2/A12/A27 Ring Utrecht

A28 Utrecht-Amersfoort
(Spoedaanpak)

RL Q2 2009

OWAB Q1 2011

WAB 2011
R 2011-2012

WAB Q2 2012
R 2011-2013

112,8 km

51,6 km

356 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten | Bijlage III

Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR Q3/Q4 2010

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

TB Q2 2011
R 2012-2015

TB Q2 2012
R 2013-2015

Toelichting

Maatregel
Aantal km

A.g.v. actualiseren van de verkeersprognoses verschuift het TB in de
planning.

A1: asw 2x2
wordt asw 2x4
en A27: 2x2
wordt 2x3

Hoofdwegen
A27/A1 Utrecht NoordKnooppunt Eemnesaansluiting Bunschoten

OTB/MER Q4
2010

62 km
A1/A28 Knooppunt
Hoevelaken

RL Q2 2009

OTB /MER 2012
TB 2013
R 2016-2020

OTB /MER 2012
TB 2013
R 2016-2020

-

Asw 2x2/deels
met spits- en
plusstrook
wordt 2x4/
deels 2x3
82,8 km

Spoorwegen
Sporen in Utrecht (tracédeel AmsterdamRijnkanaal-Utrecht CS)

OTB Q2 2008

OTB 2012
TB 2014

OTB 2012
TB 2014

-

-

OTB/MER 2013
TB 2014
R 2015-2019

OTB/MER 2013
TB 2013
R 2015-2020

Door de samenhang die het project
heeft met de ruimtelijke ontwikkelingen in de omgeving duurt de
realisatie van het geheel langer.

-

Mijlpalen volgens
VGR Q3/Q4 2010

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

Toelichting

Maatregel
Aantal km

OTB/MER Q2 2011
TB 2011
R: 2012-2014

OTB/MER Q4 2011
TB 2012
R: 2012-2014

Planning aangepast vanwege
versobering van het ontwerp i.v.m.
optimalisatie van geluidsmaat­
regelen.

Aanleg toerit

SP Q3 2011

SP Q3 2011

-

Aanleg asw
2x2

Vaarwegen
Lekkanaal/3e kolk
Beatrixsluis

RL Q4 2000

Zuidvleugel
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Hoofdwegen
A12 Bypass Nootdorp

A13/A16/A20 Rotterdam

SN Q3 2009

TN/MER Q3
2009

2 km

44 km
N11 Leiden/Zoeterwoude-Alphen a/d Rijn

TB Q3 2011

TB Q3 2011
R 2012

R 2012

TB is vastgesteld in juli 2011.

-

MIRT Projectenboek 2012| 357

Brabant
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR Q3/Q4 2010

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

Toelichting

Maatregel
Aantal km

-

Na besluitvorming over ver­
sobering van het ontwerp, vanwege
het beschikbare taakstellend budget, wordt een nieuwe planning
opgesteld.

Asw 2x2/deels
2x3 wordt asw
2x3/deels 2x4/
deels 4x2

TB is in juni 2011 vastgesteld.

Asw 2x2 wordt
2x3

Hoofdwegen
A27 Utrecht (Lunetten)Hooipolder

A2 Den Bosch-Eindhoven
(Spoedaanpak)

RL Q3 2008

TB Q2 2011

OTB/MER 2011
TB 2012
R 2013-2018

TB Q2 2011
R 2011-2013

R 2011-2013

123 km

46,8 km
Spoorwegen
Sporen in Den Bosch

TB Q1 2011

-

R 2011-2014

TB is in maart 2011 vastgesteld.

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR Q3/Q4 2010

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

Toelichting

Maatregel
Aantal km

-

Conform motie De Jong wordt
overleg gevoerd met de regio over
de financiering

Afhankelijk van
uitkomst van
overleg met de
regio

-

In afwachting van overleg met
België en Duitsland

Limburg
Projectnaam
Hoofdwegen
A2 Maasbracht-Geleen

RL Q1 2007

TB 2013
R 2016 - 2018

Spoorwegen
Goederenverbinding
Antwerpen-Roergebied
(IJzeren Rijn)

358 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

TN/MER Q2
2001

-

Voortgangsrapportage Tracéwetprojecten | Bijlage III

Oost-Nederland
Projectnaam

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR Q3/Q4 2010

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

OTB/MER Q3 2011
TB 2012
R 2012-2014

OTB/MER Q2 2012
TB 2012
R 2013-2014

Toelichting

Maatregel
Aantal km

Door actualisering verkeersprognoses en geluidsonderzoek verschuift
de planning van het OTB/MER.

Asw 2x2
wordt asw
2x2+weefvak

Hoofdwegen
A1 BeekbergenApeldoorn Zuid

SN Q4 2009

A12 Ede-Grijsoord

OTB Q2 2010

A12/A15 Bereikbaarheid
regio Arnhem-Nijmegen
(onder andere A15)

RL Q1 2009

N18 VarsseveldEnschede

SP Q3 2009

N35 Zwolle-Wijthmen

SN Q4 2010

TB Q3 2011
R 2014-2015

TB Q4 2011
R 2014-2015

TN/MER Q3 2011
SP 2011
OTB 2012
TB 2013

TN/MER Q3 2011
SP Q4 2011
OTB 2012
TB 2013

OTB Q4 2011
TB 2012
R 2012-2016

OTB Q4 2011
TB 2012
R 2014-2016

3 km
TB verschuift a.g.v. uitwerking
mitigerende maatregelen i.h.k.v.
Natura-2000.

Asw 2x2 wordt
asw 2x3

-

Afhankelijk van
te kiezen alternatief

-

Aanleg aw
2x1/deels 2x2
en aw 1x2
wordt 2x2

22,7 km

45 km
-

Aw 1x2 wordt
aw 2x2

OTB/MER 2012
TB 2012
R 2013-2014

OTB/MER 2012
TB 2012
R 2013-2014

Laatst bereikte
mijlpaal

Mijlpalen volgens
VGR Q3/Q4 2010

Mijlpalen volgens
nieuwe planning

Toelichting

Maatregel
Aantal km

A6/A7 Joure

-

OTB Q4 2011
TB 2012
R 2012-2014

OTB Q2 2012
TB 2012
R 2012-2015

Planning verschoven vanwege
geschikt maken van het ontwerp
voor 130 km/u.

Ongelijkvloerse
kruising

A7 Zuidelijke Ringweg
Groningen, fase 2

-

OTB 2012
TB 2013
R 2014-2019

OTB 2012
TB 2013
R 2014-2019

-

N31 Harlingen

-

OTB Q3 2011
TB 2012
R 2012-2017

OTB Q4 2011
TB 2012
R 2012-2017

In verband met aanpassingen op
het ontwerp is de planning verschoven.

Aw 1x2 wordt
aw 2x2

TB Q2 2012
R 2013-2015

Op verzoek van de regio is het
ontwerp uitgebreid met een
klaverblad ipv een botonde.
Hierdoor verschuift de planning.

Aw 2x1 wordt
aw 2x2

20 km

Noord-Nederland
Projectnaam
Hoofdwegen

5,8 km

N33 Assen (zuid) Zuidbroek

OTB/MER Q1
2011

TB Q4 2011
R 2012-2014

asw 2x2 wordt
2x3
18,4 km

6 km

73,8 km

MIRT Projectenboek 2012 | 359

360 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

Index

A
1e Tranche Actieprogramma Wegen
(Beleidskader Benutten)
A1 zone, gebiedsgerichte verkenning
(inclusief corridor Apeldoorn-Deventer-Azelo)
A1 Beekbergen-Apeldoorn Zuid
A1/A6/A9 Schiphol-Amsterdam-Almere
A2 Holendrecht-Oudenrijn
A2 Maasbracht-Geleen
A2 Oudenrijn-Everdingen
A2 Passage Maastricht
A2/A76 Maatregelenpakket Limburg
A4 Burgerveen-Leiden
A4 Delft-Schiedam
A4 Dinteloord-Bergen op Zoom
A6/A7 Knooppunt Joure
A7 Zuidelijke Ringweg Groningen, fase 2
A9 Alkmaar-Uitgeest
A9 Omlegging Badhoevedorp
A10 Tweede Coentunnel/A5 Westrandweg/
N200 Halfweg
A12 Bypass Nootdorp
A12 Ede-Grijsoord
A12 Zoetermeer-Zoetermeer Centrum
(noordbaan)
A12/A15 Bereikbaarheid regio Arnhem-Nijmegen
A12/A20 Parallelstructuur Gouweknoop
A13/A16/A20 Rotterdam
A15 Maasvlakte-Vaanplein

38
280
282
107
142
254
143
255
256
172
173
234
312
313
109
108
110
170
283

A27 Utrecht (Lunetten)-Hooipolder
A27/A1 Utrecht-knooppunt Eemnes-aansluiting
Bunschoten
A28 Utrecht-Amersfoort
A28/A1 Knooppunt Hoevelaken
A50 Ewijk-Valburg
A58 Sint Annabosch-Galder
A74 Venlo
Actieplan ‘Groei op het Spoor’
AKI-plan en veiligheidsknelpunten
Almere Weerwaterzone
Amsterdam CS, Cuypershal
Amsterdam CS, fietsenstalling
Amsterdam-Rijnkanaal (verwijderen keersluis
Zeeburg)
Amsterdam Rijnkanaal/Lek
Amsterdam Zuidas (4-sporig + keersporen +
2x5 rijstroken A10 en t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
Arnhem Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
As Leiden-Katwijk (Integrale Benadering Holland
Rijnland)
Aslastenclusters I, II, III

233
138
139
140
287
232
258
60
54
101
115
116
120
151
113
291
162
72

B
174
284
183
171
175

BB21
Bedrijventerreinen Nieuw Reijerwaard &
De Westelijke Dordtse Oever
Bilthoven, spoorwegovergang Soestdijkseweg
Bijdrage Container Transferium Alblasserdam

55
196
144
195

MIRT Projectenboek 2012| 361

Bouw vierde sluiskolk Ternaaien
Bovenbouwvernieuwing
Bovenloop IJssel (IJsselkop tot Zutphen)
Brainport Eindhoven
Breda Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
Budget Investeringen Ruimtelijke Kwaliteit (BIRK)

262
61
296
242
235
24

C
Capaciteit Julianasluis Gouda
Capaciteit Volkeraksluizen
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen AmsterdamLemmer
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Beneden-Lek
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen IJssel
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen in de RijnScheldeverbinding
Capaciteitsuitbreiding ligplaatsen Lemmer-Delfzijl
Capaciteitsuitbreiding overnachtingsplaatsen
Merwedes
Centraal Station Twente/Hart van Zuid Hengelo
Centrumontwikkeling Emmen

184
292
211
28

I
193
219
121
189
297
220
319
190
276
310

D
De Zaan
Den Haag CS (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
Den Haag CS, perronsporen 11 en 12

H
Haaglanden/Den Haag, Rotterdamsebaan
Hanzelijn
Herstel steenbekledingen Oosterschelde en
Westerschelde
Hoogwaterbeschermingsprogramma

IJsseldelta (Kampen)
IJsselsprong (Zutphen)
Impuls Dynamisch Verkeersmanagement
Vaarwegen
Innovatie Delta technologie
Innovatieprogramma Kaderrichtlijn Water
Integrale Inrichting Veluwe Randmeren (IIVR)
Integrale verkenning Legger Vlieland en Terschelling
Intensivering Spoor in Steden, fase 1 en fase 2

274
275
75
30
32
278
311
57

K
Kanaal Gent-Terneuzen (baggeren, oevers en sluizen)
Kleine stations

222
58

L
125
177
178

Lekkanaal, verbreding kanaalzijde/uitbreiding
ligplaatsen
Lekkanaal/3e kolk Beatrixsluis
Lichteren Buitenhaven IJmuiden

82
241

M

150
149
122

E
Ecologische Hoofdstructuur
Eindhoven A2 Zone
Eindhoven/Helmond, voltooiing verkeersruit
(T-structuur)
ERTMS Amsterdamse haven-Betuweroute
ERTMS Rotterdam-Antwerpen
ERTMS-pilot Amsterdam-Utrecht en ERTMS
expertisecentrum
Extra Spuicapaciteit Afsluitdijk

236
67
68
56
103

Maas (baggeren en kunstwerken)
Maasroute, modernisering fase 2
Maasroute, modernisering fase 2 (verbreding
Julianakanaal (aanvulling III))
Masterplan Haringvliet (conservering staal/elektronica
bewegingswerken)
Meerjarenprogramma Geluidsanering
Meerjarenprogramma Ontsnippering (MJPO)
Mooi en Vitaal Delfland

264
263
261
169
46
48
201

G
Geluidspilots spoorgoederenvervoer
Goederenroute Elst-Deventer-Twente (NaNOV)
Goederenverbinding Antwerpen-Roergebied
(IJzeren Rijn)
Greenport Aalsmeer (en omgeving)
Greenport Boskoop
Greenport Duin- en Bollenstreek
Greenport Venlo (Klavertje 4)
Greenport Zuid-Hollands Glasdistrict
(Westland-Oostland)
Grensmaas
Grensoverschrijdend spoorvervoer
Grensoverschrijdende verkenning GentTerneuzen

362 | Ministerie van IenM - EL&I - BZK

73
294
70
129
198
199
265
200
252
50
221

N
N9 Koedijk-De Stolpen
N11 Leiden/Zoeterwoude-Alphen a/d Rijn
N18 Varsseveld-Enschede
N31 Harlingen (Traverse Harlingen)
N31 Leeuwarden (Haak om Leeuwarden)
N33 Assen (zuid)-Zuidbroek
N35 Verkenning Nijverdal-Wierden
N35 Zwolle-Wijthmen
N35 Zwolle-Almelo (traverse Nijverdal)
N50 Ens-Emmeloord
N50 Ramspol-Ens
N61 Hoek-Schoondijke
N62 Kanaalkruising Sluiskil
N201

111
176
285
314
316
315
281
286
288
106
112
216
218
118

Nadere uitwerking rivierengebied (NURG)
Natte bruggen
Natte natuurprojecten IJsselmeergebied
Natuurcompensatieproject Perkpolder
Natuurlijker Markermeer/IJmeer (NMIJ)
Nieuwe Hollandse Waterlinie
Nijmegen omarmt de Waal (Waalfront)
Nijmegen, 2e stadsbrug
Noord-Zuidlijn (Noord-WTC)

31
79
104
214
105
85
277
295
119

O
Optimalisering goederencorridor Rotterdam-Genua
Oude Rijnzone
OV Schiphol-Amsterdam-Almere-Lelystad

71
165
114

Sterke regio’s: Zuidvleugel
Stimuleringsregeling duurzame ontwikkeling
glastuinbouw (Stidug)
Subsidieprogramma ZeehavenInnovatieProject
voor duurzaamheid (ZIP)
Subsidieregeling Openbare Inland Terminals (SOIT)
Synergieprogramma Kaderrichtlijn Water

197
86
77
80
34

T
Tilburg Noordwesttangent
Toekomst Afsluitdijk (voorheen: OIVA)
Toekomstvisie Waal
Traject Oost
Twentekanalen, verruiming (fase 2) en
capaciteitsuitbreiding sluis Eefde

237
102
298
290
299

P
PAGE risicoreductie
Pilot Zandmotor Delflandse kust
Programma Hoog Frequent Spoorvervoer
Project Mainportontwikkeling Rotterdam
Project Reistijdverbetering
Punctualiteits-/capaciteitsknelpunten 2e fase
Herstelplan Spoor

74
168
52
194
62
64

Q
Quick scan Decentraal Spoor: Nijmegen-Roermond
Quick scan Decentraal Spoor: Noord-Nederland
Quick scan Decentraal Spoor: Oost-Nederland
Quick Wins Binnenhavens

259
317
289
76

R
Randstadrail, fase 1
Regionet, fase 1
Regiospecifiek Pakket (RSP) Zuiderzeelijn
Renovatie stuwen in Nederrijn en Lek
Rijk-regioprogramma Amsterdam-AlmereMarkermeer (RRAAM)
Rijn-Gouwelijn Oost
Rijn-Gouwelijn West
Rijswijk-Schiedam (inclusief spoorcorridor Delft)
Ring Utrecht
Rotterdam Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject)
Rotterdam Vooruit
Rotterdam-België/Zeeland (renovatie o.a.
Volkeraksluizen en baggeren)
Ruimte voor de Rivier
Ruimtelijk mobiliteitspakket Maastricht-Noord

186
117
318
279
100
188
185
179
141
180
163
223
26
260

S
Sloelijn + Geluidsmaatregelen Zeeuwse Lijn
Spooraansluitingen Tweede Maasvlakte
Sporen in Arnhem
Stadshavens Rotterdam
Sterke regio’s: Brabant
Sterke regio’s: Oost-Nederland

217
182
293
166
243
301

U
Utrecht Centraal (t.b.v. Nieuw Sleutelproject, VINEX)
Utrecht, tram naar de Uithof

145
147

V
Vaarweg IJsselmeer-Meppel
Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 1
Vaarweg Lemmer-Delfzijl, fase 2
Vaarweg Meppel-Ramspol (keersluis Zwartsluis)
Verbeteren vaargeul IJsselmeer (Amsterdam-Lemmer)
Verbeterprogramma Waterkwaliteit Rijkswateren
Verbreding Maasgeul
Verdieping vaarweg Harlingen-Kornwerderzand (Boontjes)
Verkeerssituatie Splitsing Hollandsch Diep-Dordtse Kil
Verkenning Grevelingen
Verkenning Haaglanden
Vermindering passages stoptonend sein (STS)
Verruiming vaargeul Westerschelde
Verruiming vaarweg Eemshaven-Noordzee
Vleuten-Geldermalsen (inclusief Randstadspoor, fase 1)
Volkerak Zoommeer

123
322
320
300
126
36
191
321
192
212
164
66
215
323
146
213

W
Walradar Noordzeekanaal
Walradarsystemen
Westelijke Veenweiden, fase 1 en fase 2
Westflank Haarlemmermeer
Wilhelminakanaal Tilburg

127
78
88
128
238

Z
Zandhonger Oosterschelde
Zandmaas
Zeetoegang IJmond
ZSM 1 Spoedwetprojecten en ZSM 2 Benuttingsprogramma
Zuidplaspolder
Zuid-Willemsvaart, omleggen en opwaarderen
(Maas-Veghel)
Zuid-Willemsvaart (vervanging sluizen 4, 5 en 6)

210
253
124
41
167
240
239

MIRT Projectenboek 2012| 363

364 | Ministerie van IenM - E,L&I