Beter Benutten

‘De praktijk achter
de cijfers, die
brengt ons verder’
Melanie Schultz van Haegen
Lees verder op pagina 2

Andere kijk op
bereikbaarheid

'We liggen mooi
op koers'

Het huidige programma Beter Benutten heeft veel
losgemaakt. Het bedrijfsleven kwam in actie, er zijn
300 maatregelen genomen en er zijn businesscases
uitgewerkt. "De grote winst is dat we op een
andere manier naar bereikbaarheid, bereikbaarheidsproblemen en oplossingen kijken",
zegt programmadirecteur Jan-Bert Dijkstra.

Als een van de laatste regio’s sloot Groningen-Assen
aan bij het Beter Benutten-programma. Gedeputeerde
Henk Brink kijkt tevreden terug en vol goede moed
vooruit: “Met een steeds groter wordende vervoersbehoefte vanuit de regio naar de twee steden, is het
belangrijk dat we die mobiliteit extra aandacht blijven
geven. Hierin boeken we goede resultaten.”

pagina 4

pagina 6

Bewust kiezen
voor Reiskostencalculator
Werknemers die weten hoeveel zij per jaar betalen
voor hun auto, zullen voor de reis naar het werk
vaker kiezen voor de fiets of het openbaar vervoer.
Dat is de aanname van Twente Mobiel, die daarom
de woon-werk kostencalculator ontwikkelde.

pagina 10

Reizigers vertellen over hun
Beter Benutten-ervarinegen.
Bekijk snel het uitneembare
middenkatern!

2

Beter Benutten

Oogstjaar
2014 is een belangrijk jaar voor
ons programma Beter Benutten.
Ten eerste is het een oogstjaar.
De meeste van de 300 maatregelen in
de 12 regio’s zijn dit jaar uitgevoerd
en we krijgen steeds beter zicht
of we onze doelstelling gaan halen:
20% minder mensen in de spits op de
grootste knelpunten. Het is ook
het jaar van de nieuwe impulsen.
We maken ons op voor een nieuwe
periode Beter Benutten voor 2015
tot en met 2017. Deze maand zetten
we de handtekeningen onder de
nieuwe bereikbaarheidsverklaringen.

‘Het doorbreken van
gewoontes is
en blijft maatwerk’
Intussen draait het programma op volle toeren
en zijn de eerste resultaten zichtbaar. Het Rotterdamse project Spitsmijden zorgt ervoor dat er
iedere dag 1638 minder mensen in de spits reizen.
In Arnhem-Nijmegen zijn er meer dan 25.000
spitsmijdingen per week en in deze regio wordt

De praktijk van de individuele reiziger: wordt het
hem daadwerkelijk makkelijker gemaakt om de
spits te mijden? Slagen we er echt in om dat ene
bedrijf te helpen om haar medewerkers anders te
laten reizen?

binnenkort de miljoenste spitsmijding verwacht.
En een Twentse e-fietsactie levert 240 spitsmijdingen
per dag op. Zo zijn er veel meer voorbeelden.

Ik ben ervan overtuigd dat mensen bereid zijn om
hun gewoontes te veranderen als we het ze
makkelijker maken. Bij een autodeel-project in
Amsterdam vertelde iemand me dat hij best een
auto wil delen, maar dan moet die auto wel klaar
staan als hij hem nodig heeft. Die garantie geeft
hem het juiste 'duwtje in de rug'.

Hoe nuttig de cijfers ook zijn: het blijven cijfers.
Het gaat om de praktijk die daarachter schuil gaat.

Daarom gaat het Beter Benutten congres op 6 maart
over ‘de reiziger een duwtje in de rug geven’.

Daar hoort bij dat we de verhalen blootleggen
van reizigers en hun ervaringen zichtbaar maken.
De praktijk achter de cijfers; die brengt ons verder.
Want we zijn goed op weg, honderden maatregelen
komen van de grond, maar willen we Nederland
echt slimmer bereikbaar maken en aan het eind
van het jaar onze doelstelling halen, dan zullen
we er een flinke schep bovenop moeten doen.
Daar hoort bij dat we oog moeten hebben voor
de praktijk achter de cijfers. Want het doorbreken
van gewoontes is en blijft maatwerk.

Melanie Schultz van Haegen
minister van Infrastructuur en Milieu

Colofon
© Ministerie van Infrastructuur en Milieu, maart 2014
De informatiekrant Beter Benutten is een uitgave van het ministerie van Infrastructuur en Milieu naar aanleiding van het programma Beter Benutten. Rijk, regio en bedrijfsleven nemen in dit programma samen innovatieve maatregelen om
de bereikbaarheid in de drukste regio’s over weg, water en spoor te verbeteren. De krant is mede tot stand gekomen in samenwerking met de regionale programma’s Beter Benutten. Sommige artikelen en foto’s zijn door hen ter beschikking
gesteld. Fotografie in deze krant is mede tot stand gekomen met medewerking van de regio’s, Huib Nederhof en Tineke Dijkstra (cover). Heeft u vragen naar aanleiding van deze publicatie, neemt u dan contact op met beterbenutten@minienm.nl.
Concept, redactie en realisatie: Sabel Communicatie Ontwerp: Sabel Design Drukwerk: Drukwerkconsultancy, Utrecht. Katern: teksten door Monica Kruisman en fotografie Karen van Gilst. Eindredactie: Mariska van der Steen.

Beter Benutten

3

‘De brug der zuchten’
In januari 2014 werden mensen op Facebook
gevraagd naar manieren om niet meer in de
file te staan rond Spijkenisse en de Algerabrug.
Hieronder een greep uit de reacties.

Het verleiden van de klant
‘Iedereen die wel eens verliefd is geweest
zal erkennen dat het verleiden van een
beoogd partner een complexe opgave is.
Het is spannend, je krijgt er pijn van in je
buik, je wordt er nerveus van, je bent
radeloos op zoek naar dat moment
waarop je je beslissende zet doet. Om er
dan in unieke gevallen achter te komen
dat het klikt (yeesss!), maar veel vaker dat
je met een kluitje het riet in wordt
gestuurd (aahhh!). Je wilt zo graag, maar
het lukt je maar niet het gedrag van je
beoogde partner te beïnvloeden’.*
Als spitsrijders spitsmijders worden, staan
er minder files. De knelpunten in de
Rotterdamse regio worden dan ontzien
en het verkeer stroomt beter door.
Voorspellende modellen helpen deze
koers te bepalen. Soms laten deze
modellen echter een heel ander beeld
zien van knelpunten dan de ervaringen
van de spitsrijders: de theorie versus de
praktijk. Van belang is wat er leeft in de
gebieden. Fileoplossers die het gedrag
van spitsrijders willen beïnvloeden
moeten niet direct in oplossingen
schieten maar juist goed luisteren naar

wat er speelt en welke ervaringen
spitsrijders bij knelpunten hebben.
Dit luisteren kan onder andere door
communities te bouwen en daar vooral
de leden van de community (de ‘klanten’:
bewoners, werknemers) aan het woord
te laten en hen zelf onderwerpen én
oplossingen te laten agenderen die voor
hen belangrijk zijn. Vandaar uit kan
vervolgens worden bekeken of er zaken
spelen die te maken hebben met
mobiliteitsknelpunten. Een voorbeeld:
wij verbeteren graag de bereikbaarheid
maar de klant wil misschien wel een
gezondere levensstijl in 2014. Beide
ambities zijn prima aan elkaar te
koppelen.
Fileoplossers zouden de spitsrijder meer
moeten zien als hun klant en een
luisterend oor moeten hebben voor de
door hun klant aangedragen oplossingen
en alternatieven.
*alinea uit het blog ‘Sociobiliteit (of: hoe ik mijn
liefje versierde)’ van Hans Stevens, programmamanager bij De Verkeersonderneming.
Het blog is geplaatst op de website van KpVV.
[http://kpvv-reisgedrag.blogspot.nl/2013/04/
sociobiliteit-of-hoe-ik-mijn-liefje.html]

In 2014 sta ik niet meer in de file omdat…
"…ik afgelopen zondag een e-bike heb aangeschaft
middels de kortingsregeling. Dit betekent vanaf 6
januari vijf dagen per week op de fiets naar Rotterdam
en terug. Kom maar op met de wintersetjes want op
vakantie gaan, doen we graag met de auto!"
"…aan de Krimpense kant het
kruispunt eindelijk aangepast
wordt, en vanaf Capelle
de doorstroming normaal
plaatsvindt!!!"

"…je op de scooter alleen
file hebt als de brug openstaat."

"…ik gewoon andere
tijden ga werken."

"…het een vermogen kost om
de infrastructuur op dat punt
aan te passen. Fietsen of de
scooter werken perfect!
Sinds de MRB voor oldtimers is
aangepast overweeg ik die
auto helemaal weg te doen.
Die 4 kilometer per jaar kosten
mij te veel. Ik lach me dood
elke dag als ik langs de file rijd."

"…ik ga fietsen. Ook beter voor mijn gezondheid.
Misschien een goede tip voor alle mensen die ook
niet meer in de file willen staan."
"…ik alleen een tweewieler heb."

"…alle weggebruikers het belang
van allen boven hun eigen
belang stellen, niet te vroeg
invoegen, goed ritsen en beetje
beter aansluiten!"

"…ik fiets."

"…ik om 05.00 uur al over
de brug ben en om 07.30 uur met
de pont overvaar naar Kinderdijk."

"…ik oversteek met de kano. Van de
IJsseldijk in Krimpen naar het Van Capellenhuis
op de Dorpsstraat in Capelle."

"…ik een aantal maanden geleden een vouwfiets heb gekocht. Puur en
alleen om niet in de file te hoeven staan. Ik woon in Krimpen en werk
in Rotterdam. Wanneer ik rond een uur of 18.00 ’s avonds vanuit
Rotterdam terug naar Krimpen wil en ik van tevoren zie dat de dijk
weer helemaal vaststaat, dan parkeer ik m’n auto op de dijk in Capelle,
vouw m’n fietsje uit, klik twee fietslampjes op m’n fiets en ben binnen
vier(!) minuten thuis! Nu woon ik in Oud Krimpen, dus dat voordeel
heb ik. Wanneer ik in de file was blijven staan was ik, en ik spreek
uit ervaring, gemiddeld 35 minuten later thuis geweest. Wanneer ik ’s
avonds nog weg moet, fiets ik rond 20.00 uur weer terug naar mijn auto
of ik fiets er de volgende ochtend naartoe. Dramatisch dat dit moet
maar de komende jaren zie ik vanuit gemeente Capelle, Krimpen en
de provincie niet veel gebeuren dus moet ik maar creatief omgaan met
het fileprobleem rondom de ‘brug der zuchten."

4

Beter Benutten
Programmadirecteur Beter Benutten Jan-Bert Dijkstra:

Beter Benutten, een andere
kijk op bereikbaarheid
daar zit nog rek in. Daar kunnen we op
verschillende manieren op inspelen. We
kunnen andere manieren van reizen of
op andere tijdstippen reizen faciliteren
of stimuleren. We kunnen ook de
doelgroep groter maken dan alleen
forensen. De locatie waar een bedrijf
gevestigd is, is essentieel voor het aantal
vervoersbewegingen dat het oproept:
op een industrieterrein of in de
nabijheid van een station. Of een bedrijf
leaseauto’s beschikbaar stelt voor zijn
werknemers of OV-arrangementen is
ook belangrijk. Bij grote reizigersstromen naar ziekenhuizen of scholen
is nog winst te behalen. En dat allemaal
met concrete doelen voor ogen, meetbaar en te beoordelen op rendement."

Het huidige programma Beter Benutten heeft veel
losgemaakt. Het bedrijfsleven kwam in actie, er
zijn 300 maatregelen genomen en er zijn businesscases uitgewerkt. Denk aan de Rotterdamse Ruit
en de landelijke ITS-aanpak. "De grote winst is
dat we op een andere manier naar bereikbaarheid,
bereikbaarheidsproblemen en oplossingen kijken",
zegt programmadirecteur Jan-Bert Dijkstra.
"Het vergt tijd om ons die andere kijk
eigen te maken. Daarom is het goed om
het programma Beter Benutten te
vervolgen. Zo kunnen we de vier pijlers
van de Beter Benutten-werkwijze uitrollen
en verankeren. Niet alleen bij ons, maar
ook in de regio’s en bij andere overheden.
Met het vervolg kunnen we een stap
verder en dieper gaan. De mogelijkheid
om dat te doen is vastgelegd in het
regeerakkoord. We willen met elkaar op
een nieuwe manier gaan werken."

Concrete doelen
Voor deze aanpak is een diepere analyse
nodig. "Wat we beogen, is aanhaken op
de vraag van de reiziger, aanhaken op wat
hen beweegt, weten wat hun
vertrekmotieven en -tijden zijn. Als we
dat weten, kunnen we daar op inspelen."
De groep mensen die flexibel kan reizen
is volgens Dijkstra nog niet uitgeput:
"Twee jaar geleden zei 60% van de
ondervraag-den niet flexibel te kunnen
reizen. Nu is dat gedaald naar 40% en

"Ik ben ervan overtuigd dat er in de keten
van reizen nog voldoende mogelijkheden zijn waarop winst valt te behalen.
Daarvoor is het wel nodig dat alle
betrokken partijen meedoen. Alleen
dan kunnen we echt inspelen op
datgene wat de reiziger van ons
verwacht", aldus Dijkstra.

Samenwerken, vernieuwen
en innoveren
"Het heeft alles te maken met hoe je een
vraagstuk benadert. Wij hebben geleerd
dat het essentieel is om een uitgebreide
probleemanalyse te maken. Onderdeel
daarvan is dat je uitzoekt wat de reiziger
doet en waarom. Enkel de verkeersdeskundige benadering is niet meer
voldoende; je hebt ook een marketingexpert en een gedragsdeskundige nodig.
Pas als je de drijfveren van de reiziger
kent, kun je tot types oplossingen komen
die aan zijn behoefte voldoen. Dan
spelen we met elkaar meer in op het
gedrag van de reiziger dan met alleen
infrastructurele maatregelen. Dat vormt

De pijlers van Beter Benutten
• Brede probleemanalyse
Samen met belanghebbende partijen, publieke en private stakeholders stellen we het
bereikbaarheidsprobleem vast om tot creatieve oplossingen te komen. Daarbij denken
we niet direct in oplossingen.
• Ontwikkeling van kosteneffectieve oplossingen
Creatieve en kosteneffectieve maatregelen waarbij gebruik wordt gemaakt van
gedragskennis: weet wat de reiziger als probleem ervaart en weet waarom hij doet
wat hij doet.
• Samenwerking (bestuurlijk) met andere partijen (publiek en privaat)
Door vanaf het begin samen te werken met andere partijen wordt hun betrokkenheid
en commitment groter. Door nauw samen te werken met partijen die van invloed zijn
op het gedrag van de reiziger (werkgever, onderwijsinstellingen, publiekstrekkers) heb
je meer mogelijkheden om het gedrag van de reiziger te beïnvloeden.
• Meten is weten
We willen allemaal resultaten zien. Door met alle partijen de maatregelen scherp
te monitoren en te evalueren, kunnen we in de toekomst op bewijzen gestoelde
uitspraken doen over de effectiviteit van ons beleid.

de basis van het vervolgprogramma.
We hebben in het huidige programma
de businessmodellen getest. Nu is
het opschalen en vergroten ervan aan
de orde. Dat geldt bijvoorbeeld voor
mobiliteitsdiensten en ITS.
Tot slot hechten we ook in het vervolg
veel waarde aan de trio- en de werkgeversaanpak. We zoeken samen naar

nieuwe wegen om mensen te prikkelen
hun gedrag aan te passen. Vernieuwen
en innoveren zijn daarbij sleutelwoorden. Nieuwe werkverbanden geven
weer nieuwe mogelijkheden. Wie heeft
welk belang en kunnen we door oog
te hebben voor elkaars belangen
een stap verder zetten? Daar liggen de
oplossingen", besluit Jan-Bert Dijkstra.

‘We zetten een stap
verder door oog te hebben
voor elkaars belangen’

Duurzamer verkeer als bijvangst Beter Benutten
De 300 maatregelen van Beter Benutten zijn gericht op het verbeteren van de verkeersdoorstroming. Ze leveren ook een positieve
bijdrage aan de duurzaamheid. De totale uitstoot van schadelijke stoffen door het wegverkeer in de regio’s van Beter Benutten
neemt naar verwachting met ongeveer 1% af.
Adviesbureau Goudappel Coffeng onderzocht op verzoek
van het ministerie van IenM de duurzaamheidseffecten van
de maatregelen in tien regio’s. Zij verwachten een daling
van de uitstoot van schadelijke stoffen door het wegverkeer
met ongeveer 1%.
De verwachte afname van de uitstoot van schadelijke
stoffen is als volgt:
• afname CO2-uitstoot: 70.000 ton per jaar
• afname stikstofuitstoot (NOx): 200 ton per jaar
• afname uitstoot fijnstof (PM10): 12 ton per jaar

Het Programma Beter Benutten realiseert maatregelen
gericht op het terugdringen van de vraag, het vergroten van
het aanbod en het efficiënter gebruiken van het netwerk.
Maatregelen op het gebied van vraagbeïnvloeding halen de
hoogste duurzaamheidsscore.
Ze dringen het aantal auto- en vrachtkilometers in de spits
terug, waardoor de uitstoot afneemt. Maatregelen voor het
goederenvervoer zorgen voor een relatief grote vermindering van de uitstoot van NOx. De effecten zijn het grootst
op trajecten met veel verkeer, helemaal als die samenvallen
met gebieden met slechte luchtkwaliteit.

Het doel van het Programma Beter Benutten is het
reduceren van de congestie op de belangrijkste
verkeersknelpunten met 20%. De afname van
de uitstoot van CO2, fijnstof en stikstof door het
wegverkeer levert voor het Programma Beter
Benutten een positief te verwachten neveneffect op.

Beter Benutten

5

De Zwolse binnenstad staat
in de top 10 van gastvrije
binnensteden en moet een
plekje op die lijst houden.
Naast een koopcentrum
wordt de binnenstad ook een
‘place to be’ of ‘place to meet’.
Zwolle-Kampen Netwerkstad
(ZKN) heeft daarom de ambitie
een gastvrije regio te creëren;
goede bereikbaarheid is
daarvoor een randvoorwaarde. ZKN werkt daaraan
met een vraag-gerichte aanpak en neemt samen met grote
publiekstrekkers en werkgevers de verantwoordelijkheid voor oplossingen voor
een betere bereikbaarheid.

Gastvrijheid is de rode draad
De regio Zwolle - Kampen is het
noordoostelijke scharnierpunt van wegen
en OV-lijnen van Nederland. Om de
bereikbaarheid van de regio verder te
versterken en als antwoord tijdens
grootschalige werkzaamheden zet ZKN
met vier maatregelen in op
gedragsverandering van mobilisten:
• Sturen en geleiden van verkeer op de
A28, buitenring en binnenring van
Zwolle.
• Ontwikkelen van een sluitend
inwinnetwerk en inzet
van ‘in car’-toepassingen.
• Ontwikkelen en inzetten van
bereikbaarheidsarrangementen.
• Spitsmijden.

Het bedrijfsleven doet het zelf
ZKN heeft een fonds opgericht om
bedrijven en organisaties te stimuleren
zich in te zetten voor het verbeteren van
de bereikbaarheid en de gastvrijheid
van de regio. Het Bereikbaarheidsfonds
Beter Benutten Zwolle Kampen
Netwerkstad maakt initiatieven zoals

bereikbaarheidsarrangementen en
‘spitsmijdendeals’ mogelijk. Het initiatief
voor het ontwikkelen en uitvoeren van
die initiatieven ligt bij bedrijven en
organisaties uit de regio. ZKN gaat uit van
de kracht van deze partijen. Zij kennen
hun doelgroepen namelijk goed en
daarnaast hebben zij een direct
economisch belang bij meer bezoekers en
bij hogere tevredenheid van de bezoekers.
Zij hebben dus direct belang bij een
goede bereikbaarheid: hier vinden
overheden en marktpartijen elkaar.
Net als in andere regio’s neemt het
bedrijfsleven in de regio Zwolle Kampen zijn verantwoordelijkheid.
Samen met elf koplopers zoals regionale
werkgevers en publiekstrekkers
verbeteren de bedrijven de
bereikbaarheid en gastvrijheid van de
regio. Zo realiseerde een van de
koplopers, het Deltion College, vorig
jaar de eerste spitsmijdendeal: een
fietspendel tussen het station en de
school. Achmea werkt samen met

Het bedrijfsleven in de regio
Zwolle - Kampen neemt
zijn verantwoordelijkheid

buurtbedrijven aan het verbeteren van
de openbaar vervoer bereikbaarheid en
voert daarnaast sturend parkeerbeleid.
Museum de Fundatie realiseerde een
nieuwe, aansprekende bereikbaarheidspagina en zoekt regelmatig
samenwerking met bijvoorbeeld de NS
Spoordeelwinkel om met kortingen en
arrangementen mensen te stimuleren
met de trein te komen. Een ander
voorbeeld: bezoekers zijn in de
feestmaand verleid om al eerder naar de
Zwolse binnenstad te komen in plaats
van tijdens de piekmomenten, een
project van CityCentrum en de gemeente.
Bezoekers konden ’s ochtends gratis
parkeren en profiteren van aanbiedingen
van ondernemers in de binnenstad.
Verder werken CityCentrum en de
gemeente aan het verbeteren van de
routeaanduiding in de binnenstad
en worden de mogelijkheden verkend
voor het verschuiven van winkelopeningstijden.

beste kunnen kiezen. Verkeersregelaars
ontvangen bezoekers en regelen het
verkeer op drukke momenten en bij
drukke locaties. Met de Minder Hinder
Widget kunnen bezoekers zien waar

werkzaamheden zijn, hoe druk het is op
de binnenring en elders in de stad en
hoeveel plek er is op de parkeerplaatsen.
www.zwolleuitdespits.nl

Twee nieuwe regio’s gaan
Beter Benutten

Welkom in Zwolle
Gemeente Zwolle zet verschillende
middelen in om bezoekers van de
binnenstad gastvrij te ontvangen.
Wethouder René de Heer: ‘Het verbeteren van de doorstroming en de
bereikbaarheid van de binnenstad is
ons doel. Zo willen we bezoekers al
vanaf de A28 een welkom gevoel geven.’
Dat gebeurt bijvoorbeeld door het
verkeersverwijssysteem: op basis van de
actuele verkeerssituatie geven dynamische
verkeersborden informatie over de routes
en parkeerlocaties die bezoekers het

Vorig jaar zijn twee nieuwe regio’s aan het programma van Beter Benutten toegevoegd: Leeuwarden en Stedendriehoek: Deventer, Zutphen en Apeldoorn. De knelpunten in de Stedendriehoek zijn vooral de schakels tussen het hoofdwegennet
en het onderliggend wegennet en incidenten op de hoofdweg. In Leeuwarden
moet de filedruk op bekende fileknelpunten eind 2014 ongeveer 10% omlaag.

6

Beter Benutten

‘We liggen mooi op koers
en maken grote slagen’
Groningen-Assen sloot zich in augustus 2012 aan bij het Beter Benutten- programma.
Gedeputeerde Henk Brink kijkt tevreden terug en vol goede moed vooruit: “Met een steeds
groter wordende vervoersbehoefte vanuit de regio naar de twee steden, is het belangrijk
dat we die mobiliteit extra aandacht blijven geven. Hierin boeken we goede resultaten; we liggen
mooi op koers en maken grote slagen. Daarom denken we nu al aan het Beter Benutten Vervolg.”
De regio Groningen-Assen tekende in augustus 2012 voor het
tweejarige Beter Benutten-programma. Henk Brink:
“Het is goed dat we niet automatisch in meer asfalt denken
wanneer we verkeersverstoppingen willen oplossen.
Als we ons meer richten op samenwerking en
mobiliteitsmanagement, kunnen we ook grote knelpunten
wegnemen. Dat is bovendien vaak goedkoper. Het Beter
Benutten-programma geeft ons handvatten om de
mobiliteit te verbeteren en omdat het een relatief kort
programma is, fungeert de deadline als een goede stok
achter de deur. Zo helpt het programma ons om reizigers uit
de spits of hun auto te krijgen, op de fiets of in het openbaar
vervoer.”

Creatiever omgaan met mobiliteit
Naast de infrastructurele aanpassingen rondom de FlorijnAs
in Assen en de stationsgebieden van Groningen en Assen
is de aanpak van de zuidelijke ringweg een van de grootste
projecten op de agenda van de regio Groningen-Assen.
Brink: “Om de stad Groningen bereikbaar te houden, kijken

we hoe we de mobiliteit tijdens de werkzaamheden kunnen
ombuigen. Voor grote reizigers- en goederenstromen gaan
we op zoek naar creatieve en innovatieve oplossingen.
zo ontwikkelen marktpartijen apps, gaan we het openbaar
vervoer efficiënter inrichten en laten we de bus over de
vluchtstrook rijden.” Verder zet de regio in op een actief
P+R-beleid dat de grote verkeersstromen nog voor het
centrum verdeelt over diverse routes. Brink: “In plaats van
streekbussen rechtstreeks naar het hoofdstation te laten
rijden en reizigers van daaruit te verspreiden door de stad, is
het beter om ze via een transferium te laten rijden.
Passagiers reizen van daaruit zo veel mogelijk rechtstreeks
naar hun eindbestemming. Dit is handig voor de reiziger,
het scheelt in exploitatie en het overvolle hoofdstation
wordt zo ontzien.”

verder. “Zo is de ochtendpiek in het ov erg duur. Om alle
scholieren en studenten op tijd van A naar B te krijgen,
zijn veel bussen nodig. Maar een derde van die bussen staat
de rest van de dag stil! Dat kan goedkoper als scholen willen
schuiven in hun aanvangstijden. Dan neemt de extreme
ochtendpiek af en zijn er minder extra bussen nodig.”
Maar samenwerking gaat nog veel verder, legt Brink uit.
“Er is een collectieve en integrale aanpak nodig, niet alleen
met scholen maar ook met andere organisaties en bedrijven
in de regio. Niets staat op zichzelf: als ik mensen uit de auto
haal en op de fiets wil hebben, dan moeten er wel degelijke
fietsvoorzieningen zijn. Hetzelfde geldt voor het OV: zonder
snelle reistijden, redelijke tarieven en een soepele overstap
verleid je mensen niet om te kiezen voor de trein of bus.”

Klaar voor de tweede fase
Integrale aanpak
“Omdat we met z’n allen efficiënter met geld moeten
omgaan, onderzoeken we in de regio ook mogelijke
samenwerking met onderwijsinstellingen”, gaat Brink

“Door gericht te sturen op mobiliteitsmanagement kunnen
we mensen uit de auto of spits krijgen”, besluit Brink.
“De sleutel zit in samenwerking. Alle projecten haken in
elkaar en versterken elkaar. Laten we alsjeblieft niet het wiel
telkens opnieuw uitvinden, maar onderling afstemmen en
kennis delen. We kijken graag samen met bedrijven hoe we
hun medewerkers kunnen verleiden om voor alternatief
vervoer te kiezen. Is er iets met fietsenstallingen of e-bikes
te doen? Kunnen we het OV verbeteren? Iets met
abonnementen of pasjes of beloningssystemen? Bij de
bedrijven die al deelnemen aan de diverse Beter Benuttenprojecten zien we nu al 17% minder spitskilometers. In de
afgelopen anderhalf jaar hebben we ook andere behoorlijke
sprongen gemaakt. We liggen op schema met alles wat we in
de zomer van 2012 beloofden aan de minister en gaan deze
zomer graag verder met het vervolg van Beter Benutten.”

www.regiogroningenassen.nl

‘Door gericht te sturen op
mobiliteitsmanagement
kunnen we mensen uit de
auto of spits krijgen’

“Het gaat niet om je aanwezigheid,
maar om het resultaat dat je
behaalt. Dat werkt zoveel prettiger.”

Beter Benutten

7

Rijkswaterstaat zet vaart achter ITS
Het is een spannende tijd voor iedereen die zich met verkeersmanagement
bezighoudt. ITS, Intelligente Transport Systemen, zorgen binnen afzienbare
tijd voor een flinke ommekeer in hoe we omgaan met mobiliteit. Koen
Steenbakkers, adviseur verkeersmanagement bij RWS ZN: "We zijn eigenlijk pas
net op weg, maar de vaart zit er al goed in."
Reden zelfrijdende auto’s eerst nog alleen in Amerika rond, eind
vorig jaar deden ze ook hun intrede in Nederland. Toen maakte
minister Schultz van Haegen op de A10 een eerste proefrit in een
driverless car. De zelfrijdende auto is een voorbeeld van de snelle
ontwikkelingen binnen ITS, de steeds verdergaande toepassing van
informatie- en communicatietechnologie in transport en
infrastructuur.
Binnen het programma Beter Benutten worden concrete stappen
gezet in de toepassing van ITS. Koen Steenbakkers vertelt hoe hij hier
in Brabant mede vorm aan geeft, samen met andere wegbeheerders
en marktpartijen.

Weg van de toekomst
Intelligente transportsystemen hebben de toekomst, daarover
bestaat geen twijfel. "Het is een van de belangrijkste manieren
waarop we onze infrastructuur beter kunnen benutten", aldus
Steenbakkers. "De reiziger ontving tot nu toe reis- en
snelheidsadviezen collectief via verkeersborden langs de weg. We
zitten nu in een transitie waarbij deze informatie binnen afzienbare
tijd individueel en op maat in de auto wordt aangeboden. En niet
door RWS, maar door de markt."
Voor RWS is dit een spannende overgang. Want de wegbeheerder
blijft wél verantwoordelijk voor een veilige doorstroming op het
hoofdwegennet. Zijn de adviezen van de markt wel veilig? Welke
kaders moet RWS stellen? Ook voor de reiziger wordt het wennen,
want reisadvies via marktpartijen als Tomtom is weliswaar

ingeburgerd, voor snelheidsadviezen geldt dat niet. Maar hier gaat
het wel naar toe.
Steenbakkers: "Deze ontwikkelingen betekenen dat collectieve informatievoorziening via onze wegkantsystemen op relatief korte termijn
steeds meer afneemt, al zullen deze systemen niet helemaal verdwijnen.
RWS blijft verantwoordelijk voor de veiligheid op de weg. Dus informatievoorziening tijdens calamiteiten en incidenten op de weg blijft
onze taak. Maar het speelveld waarin we die taak uitvoeren verandert snel."

Slimme vervoerskeuze
Steenbakkers is als vertegenwoordiger van RWS in Brabant betrokken bij
twee pilots met ITS-diensten; de Derde Tender In Car op de A67 en het
project Spookfiles op de A58. Op de A58 verwachtten Brabant en RWS op
korte termijn een oplossing te vinden voor de schokgolven die ontstaan
door onverwacht remgedrag van bestuurders. Dit kan met behulp van
connected navigatiesystemen maar ook coöperatieve
communicatiesystemen die de wegkant met de auto’s verbinden en
auto’s onderling. In dit geval betekent dat met snelheidsadvies op maat
in de auto. Hiervoor heeft de regio Brabant elf consortia benaderd.
Deze marktpartijen hebben de keuzevrijheid om bestaande technologie
te combineren om innovatieve oplossingen mogelijk te maken. Voor
RWS leidt deze samenwerking tot allerlei nieuwe vragen, zegt
Steenbakkers. "Zo bekijken we nu of de partijen gebruik kunnen maken
van faciliteiten als onze capaciteit op het glasvezelnetwerk langs de A58.
Dat geldt ook voor de ruwe data in de wegkantstations langs onze
rijkswegen."

Het is voor RWS belangrijk om voorbereid te zijn op de veranderingen
die ITS met zich meebrengt, zegt Steenbakkers. Want die zijn
ingrijpend. "ITS vraagt steeds meer afstemming tussen partijen die op
dit moment nog onafhankelijk van elkaar werken: marktpartijen,
kennisinstellingen en wegbeheerders. Vroeger deden we alles zelf, nu
werken we steeds nauwer samen met de markt en de andere
wegbeheerders in de regio. Wij gaan er dus niet meer alleen over.
Belangrijkste is dat we flexibel meebewegen om zo de markt te helpen
een solide businesscase op te bouwen. Het is een uitdaging die RWS
graag aangaat."

8

Beter Benutten

Zuidas: het succes
van een slimme deal
Bedrijven en overheden aan de Amsterdamse Zuidas sloegen de
handen ineen om het gebied beter bereikbaar te maken. Met de
‘Taskforce Bereikbaarheid’ werken de partijen samen aan bereikbaarheidsoplossingen zoals autodelen, parkeerbeleid en het
aanpassen van op- en afritten. In 2013 zijn vanuit ‘Beter Benutten
Zuidas’ al maatregelen genomen. En die hebben resultaat.

Groene golf tegen
tijdverlies én uitstoot
Beter Benutten Midden Nederland richt zich op het verbeteren
van drie aspecten van het verkeersvervoerssysteem: modaliteit,
tijd, ruimte. Een voorbeeld van het aspect ruimte is het project
‘groene golf: zo min mogelijk stoppen’ in Amersfoort. Vijf keer
wachten voor rode stoplichten op één weg is een grote ergernis
voor veel automobilisten en voor de omgeving, want stoppende en
optrekkende auto’s zijn een bron van verontreiniging.
De gemeente Amersfoort investeert in het kader van Beter Benutten in ‘groene golven’: stoplichten die
zo op elkaar afgesteld zijn dat automobilisten op een traject zo min mogelijk hoeven te stoppen.
Harma Wilts, adviseur verkeersmanagement bij de gemeente Amersfoort legt uit: "We proberen het
verkeer zoveel mogelijk door te laten rijden, maar je moet altijd op zoek naar een balans. Een groene
golf op één route mag niet leiden tot te lange wachttijden voor het verkeer op zijwegen of voor
voetgangers en fietsers."

Slim samenwerken
"We werken samen met andere partijen, zoals met het projectbureau verkeersmanagement voor
Midden-Nederland’, vervolgt Wilts. "Zo kunnen we werk slim combineren en bestaande kennis in de regio
gebruiken." De gemeente doet een beroep op marktpartijen voor de kennis, het materiaal en de
werkzaamheden voor groene golven. Wilts: "De marktpartijen zorgen dat de verkeerslichten met elkaar
kunnen ‘praten’. Ook bedenken ze de beste afstelling voor de groene golf en leveren ze de software die
nodig is om de groene golf te laten werken."
Groene golf kent verschillende varianten: "Dynamische groene golven zijn afhankelijk van de
verkeersdrukte die op dat moment gemeten wordt", vertelt Wilts. "Als er meer auto’s op de weg zijn,
blijven de lichten in de groene golf langer op groen staan. Is het rustiger, dan wisselen de verkeerslichten sneller van kleur. Bij een statische groene golf is dat niet zo: die heeft een vaste cyclus.
Op andere trajecten laten we automobilisten de ideale snelheid zijn om van de groene golf te profiteren."

Zes nieuwe groene golven
Er zijn al groene golven op twee Amersfoortse trajecten. Die worden komende jaar geüpdatet en
aangepast. Daarnaast creëert de gemeente zes nieuwe groene golven. "Voor de eerste, op de stadsring,
hebben we al opdracht gegeven. Die willen we eind februari af hebben. De contractonderhandelingen
voor vier andere trajecten hopen we begin februari af te ronden. Eind 2014 willen we alle groene golven
goed op de rit hebben, met het oog op ons uiteindelijke doel: minder uitstoot van schadelijke gassen
door verkeer en minder tijdsverlies voor automobilisten op de Amersfoortse wegen", besluit Harma Wilts.

De Amsterdamse Zuidas is hét zakendistrict van
Nederland met vestigingen van banken, accountantskantoren, het World Trade Centre en een flink aantal
hoofdkantoren en multinationals. Dagelijks reizen
hier 35.000 mensen naar hun werk. Jaarlijks trekt het
congrescentrum RAI twee miljoen bezoekers naar de
Zuidas. De Vrije Universiteit en het Medisch Centrum
trekken nog eens een miljoen bezoekers. En de
Zuidas is nog lang niet uitgegroeid. Het gebied is nu
op alle manieren nog goed bereikbaar. Een brede
bundel van wegen en spoor snijdt het gebied in twee
helften en zorgt voor een uitstekende aansluiting op
de hoofdnetwerken. Er stoppen intercitytreinen,
metro’s, trams en bussen, er zijn op- en afritten van
en naar de A10 en Schiphol ligt op een steenworp
afstand. Daarnaast gaat 25% van alle verplaatsingen
naar de Zuidas per fiets. Een ongekend hoog aandeel
voor een internationaal zakencentrum.
Maar het kan nog veel beter. Het moet ook nog beter,
gezien de bouw van extra woningen, voorzieningen,
kantoren en het op de schop gaan van de infrastructuur. De Zuidas moet juist vanwege alle belangrijke
kantoren en voorzieningen in de toekomst
goed bereikbaar blijven. En dat kan ook. Aan de
Amsterdamse Zuidas kan het netwerk nog beter
worden benut.

Een slimme deal
Bedrijven, kennisinstellingen, ondernemersverenigingen, de RAI en de gemeente Amsterdam werken

samen in de ‘Taskforce Bereikbaarheid Zuidas’.
In februari 2013 sloten zij een convenant dat leidde
tot de maatregelen van ‘Beter Benutten Zuidas’.
Ze bespreken regelmatig de ruimtelijke ontwikkelingen en de gevolgen voor de bereikbaarheid met
elkaar en zoeken naar oplossingen. Vanuit een
gemeentelijke verkeersstudie met inbreng uit de
bedrijven kwamen knelpunten bij de op- en afritten
met de ring A10 aan het licht. De knelpunten
werden binnen het programma Beter Benutten
aangepakt. Zo is in de zomer van 2013 de aanpassing
van de op- en afrit bij route S108 gerealiseerd.
Uit een meting in september blijkt dat deze
aansluiting nu geen vertragingen meer veroorzaakt.
Het totale knelpunt is opgelost, waardoor er nu
43.875 voertuigverliesuren minder zijn. In de zomer
van 2014 volgt nog zo’n infrastructurele aanpassing.
Ondertussen werken de bedrijven, verenigd in de
verbanden Hello Zuidas en de Green Business Club,
aan maatregelen waarmee zij ook aan een betere
bereikbaarheid bijdragen. Slim parkeerbeleid en
Audi Shared Fleet bijvoorbeeld. Met ‘Beter Benutten
Zuidas’ mikken de bedrijven op een minimale
afname van het aandeel ‘auto’ in het woon-werkverkeer van en naar de Zuidas van minstens 3%. Dit is
een voorbeeld van samenwerking waarbij ieder
vanuit zijn verantwoordelijkheid bijdraagt aan een
bereikbare omgeving. Een slimme deal tussen rijk,
regio en bedrijfsleven.

‘Aan de Amsterdamse
Zuidas kan het
netwerk nog beter
worden benut’

Beter Benutten

9

‘Regio Haaglanden investeert
ruim 30 miljoen euro in
de Beter Benutten-fietsaanpak’

De fietsaanpak combineert het verbeteren van de fietsinfrastructuur, uitbreiden van
fietsenstallingen bij stations, het aanpakken van weesfietsen en foutparkeerders en
het stimuleren van het fietsen voor het woon-werkverkeer. Om de fietser te
verleiden de fiets te pakken, legt regio Haaglanden ontbrekende schakels in
fietsroutes aan waarmee de fietser een directe route naar zijn bestemming krijgt.
Deze zogenaamde ‘sterfietsroutes’ leiden vanuit het centrum van Den Haag naar de
grote woonwijken Leidschenveen en Wateringseveld en naar de gemeenten Delft,
Rijswijk en Westland.

Fietsenstallingen
Bij de stations Den Haag Centraal, Den Haag Hollands Spoor en Delft komen 7.000
extra fietsparkeerplekken. Dat brengt het totaal aantal plekken op 21.000. Tegelijkertijd pakt Haaglanden het zogenaamde weesfietsenprobleem aan. Weesfietsen en
foutgeparkeerde fietsen bij stations worden weggehaald om de beschikbare
fietsparkeerplaatsen efficiënter te gebruiken. Die aanpak werkt: er is nu 20% meer
capaciteit in de stallingen van Den Haag en Delft. In 2013 omarmde PijnackerNootdorp de aanpak en volgens planning volgt Leidschendam-Voorburg in 2014.
Dit fietsviaduct komt over het nog aan te leggen Vlietpolderplein in gemeente Westland. Met het fietsviaduct herstellen en
optimaliseren we de oude fietsverbindingen en vergroten we de fietsveiligheid. Het fietsviaduct is een van de maatregelen die
genomen wordt voor een betere bereikbaarheid van Westland en Hoek van Holland. De provincie Zuid-Holland trekt dit project

Haaglanden zet in op de fiets
De fiets is voor de regio Haaglanden een belangrijk instrument in de strijd
tegen de files. Om woon-werkverkeer op de fiets te stimuleren, investeert
Haaglanden ruim 30 miljoen euro in de Beter Benutten-fietsaanpak

Nachtnet Fiets voor een veilig gevoel
Een andere maatregel om fietsgebruik te stimuleren komt van de gemeente
Zoetermeer: een Nachtnet Fiets. Via het Nachtnet worden belangrijke avond-,
nacht- en (vroege) ochtendbestemmingen verbonden met de verschillende
woonwijken in Zoetermeer. Bij de inrichting van het nachtnetwerk voor fietsers let
de gemeente vooral op aspecten als verlichting, openheid van de fietsroutes,
levendigheid en sociaal toezicht. Zo wordt ‘s avonds fietsen aantrekkelijker.
De gemeente richt een aantal nachtfietsroutes sociaal veiliger in en ondernemers
ontwikkelen een eigen fietsbeleid en realiseren sociaal veilige fietsenstallingen bij
hun bedrijf met goede verlichting en bewaking. Op dit moment inventariseert
Zoetermeer welke routes belangrijk zijn voor werknemers en hoe bedrijven
participeren in het Nachtnet Fiets naar bedrijvenlocatie. Komen daar voldoende
kansen uit, dan start de uitvoering van de maatregelen en het aanpassen van het
beleid snel zodat het Nachtnet Fiets voor het fietsseizoen van 2014 gereed is.

Verbeteren datakwaliteit cruciaal
Betere reisinformatie helpt reizigers bij hun afweging van reistijd,
reismodaliteit en routes. De keuzes van de reizigers hebben effect
op de toestroom van nieuw wegverkeer. Efficiënt verkeersmanagement,
filereductie en betere reisinformatie gaan dan ook letterlijk hand in
hand. Hiervoor zijn goede data cruciaal.
Om de reisinformatie te verbeteren, willen het Rijk en de
Beter Benutten-regio’s de kwaliteit van de verkeersdata
verbeteren. Dat kan alleen met actieve medewerking van
de wegbeheerder. De top vijf van verbeterpunten:
• wegwerkzaamheden;
• locatiereferentie;
• maximumsnelheden;
• restduurindicatie incidenten;
• verkeersmaatregelen in regelscenario’s.

Benieuwd naar het effect
Daniel Uenk van de gemeente Zwolle: "Zwolle is nauw
betrokken bij de genoemde ontwikkelingen. Voor onze
gemeente betekent betere datakwaliteit betere bereikbaarheid voor stad en regio en weer een stapje dichterbij onze
‘gastvrije stad’-ambitie (zie ook ‘Gastvrijheid is de rode draad,
op pagina 5)." De Overijsselse gemeente is dus overwegend
positief maar is wel benieuwd naar de daadwerkelijke
impact voor de wegbeheerder. Uenk: "We kunnen tijdens de

invoering pas inschatten of het werkt zoals beoogd, maar ik
ga ervan uit dat het gaat lukken. Vervolgens moet de slag naar
de markt worden gemaakt. Daar is wel goede afstemming
voor nodig."

‘Win-winsituatie’
Arjen Reijneveld van de gemeente Den Haag: "Wegbeheerders
en service providers groeien wederzijds naar elkaar toe.
Dit is ons inziens de enige manier om een doorbraak tot stand
te brengen. Den Haag zal actief bijdragen aan betere
datakwaliteit, betere diensten aan weggebruikers en daarmee
uiteindelijk ook aan de eigen beleidsdoelen. Met recht een
win-win-winsituatie voor alle betrokkenen! De uitdaging voor
de wegbeheerders is om de eigen gegevenshuishouding op
orde te krijgen. Alleen zij hebben inzicht in gegevens over
wegwerkzaamheden en verkeersmaatregelen die ze inzetten.
Vaak zijn wij weer afhankelijk van diverse andere partijen
en serviceproviders werken nationaal. Dit vraagt om uniformering van de gegevens over alle wegbeheerders heen."

‘Betere datakwaliteit
betekent betere bereikbaarheid
voor stad en regio’

10

Beter Benutten

Brabant: effectieve aanpak fileleed op korte termijn
Spookfiles voorkomen
Met het project Spookfiles A58 willen de provincie en
het SRE het aantal spookfiles op die snelweg
terugdringen. Maar wat zijn spookfiles eigenlijk?
Projectleider Bram Hendrix van het Samenwerkingsverband Regio Eindhoven (SRE): "De naam spookfiles
suggereert dat we niet weten hoe ze ontstaan, maar
dat weten we wel. Een voorwaarde voor het ontstaan
van spookfiles is dat het al druk is. Vervolgens zijn er
specifieke situaties op de weg waar automobilisten
bijvoorbeeld remmen omdat iemand wil invoegen.
Andere weggebruikers reageren hierop. Als de een
remt, remt de ander ook. Dan treedt een schokgolf
op, waardoor een spookfile ontstaat."

Brainport Eindhoven kijkt reikhalzend uit naar verbetering van
de bereikbaarheid in regio Eindhoven. Twee nieuwe projecten moeten het ergste fileleed op korte termijn verhelpen: ‘Spookfiles A58’
en ‘Brabant In-Car III’. De eerste resultaten zijn al dit jaar te zien.
Gedeputeerde Ruud van Heugten, portefeuillehouder mobiliteit en financiën van de provincie
Noord-Brabant en trio-lid: "Met deze twee
projecten verbeteren we de wegbenutting al op
korte termijn. Spookfiles A58 moet de schokgolven

verminderen, de oorzaak van vele spookfiles op
de snelweg. De toepassing van innovatieve
incartechnologie in het project Brabant In-Car III
moet zorgen voor een betere doorstroming,
zodat er minder files en ongevallen op de A67 zijn."

De sleutel om spookfiles te voorkomen is het
informeren van weggebruikers. Door systemen in de
auto moeten zij adviezen krijgen over het aanpassen
van hun snelheid om schokgolven te voorkomen.
Het project Spookfiles A58 zoekt volgens Hendrix
naar manieren om die adviezen te geven: "Op korte
termijn is snel resultaat te halen met ‘connected’
navigatiesystemen die via een sim-kaart met internet
zijn verbonden, bijvoorbeeld die in smartphones.
Op langere termijn zetten we in op een groeipad naar
een ‘coöperatief’ systeem. De communicatie gaat dan
niet meer via het 3G/4G-netwerk maar via een voor
voertuigen gereserveerd kanaal: de zogenaamde
wifi-p frequentie die eraan komt."

die in 2014 op de filegevoelige A67 worden
uitgevoerd.
• ‘Smoover’ is een navigatieapp voor de
smartphone. Op basis van actuele gegevens van de
andere appgebruikers geeft Smoover persoonlijke
reisadviezen.
• Het project ‘Dynamische rijstrookbegeleiding’
geeft naast snelheidsadvies ook advies over de te
kiezen rijstrook.
• Het project ‘Doorstroomrijden’ maakt van rijden
een game. Door rijadviezen goed op te volgen
kunnen bestuurders onder meer punten verdienen
en sparren met vrienden en collega’s.
Ruud van Heugten kijkt uit naar de resultaten van alle
projecten. "Hiermee pakken we ons fileprobleem aan
en geven we het regionale bedrijfsleven tegelijk een
unieke kans om samen met de overheid versneld
innovaties te ontwikkelen, die vervolgens als product
op de wereldmarkt kunnen worden gezet.
Voorsprong hebben én houden, dat is onze
gezamenlijke ambitie", aldus de gedeputeerde.

Betere doorstroming met apps en games
Dit jaar moet ook Brabant In-Car III resultaat
opleveren. Op 31 oktober 2013 werden drie projecten
met innovatieve in-car technologie gepresenteerd,

‘Voorsprong hebben
en houden, dat is
onze gezamenlijke
ambitie’

Bewust kiezen met de
woon-werkkostencalculator
Wilt u kosten besparen op
uw woon-werkverkeer?
En wat kosten andere
vervoermiddelen?

Werknemers die weten hoeveel zij per jaar betalen voor hun auto, zullen voor de reis
naar het werk vaker kiezen voor de fiets of het openbaar vervoer. Dat is de aanname van
Twente Mobiel, die daarom de woon-werk kostencalculator ontwikkelde. De calculator vergelijkt de kosten van verschillende vervoersmiddelen en vervoersmiddelencombinaties en is daarmee uniek in Nederland.
De calculator van Twente Mobiel gaat uit van de
totale jaarlijkse kosten van verschillende
vervoersmiddelen of van combinaties daarvan.
De calculator laat zien wat het kost als een
werknemer altijd de auto naar het werk neemt èn
zet de kosten van alternatieven als de e-bike, fiets,
het openbaar vervoer, carpoolen of combinaties
op een rij.

Autokosten: niet alleen brandstof
Vergelijk en check het met de Woon-werk kostencalculator!

www.twentemobiel.nl/kostencalculator

Tien tegen één dat de gemiddelde automobilist
schrikt van de kosten, is de ervaring van Twente
Mobiel. René Teeuwen, adviseur bij Twente
Mobiel: "Mensen denken vaak alleen aan
brandstof, maar dat is maar een deel van de totale
autokosten. Er komt nog een hele waslijst aan
variabele en vaste kosten bij. Denk aan afschrijving, verzekeringspremie, wegenbelasting,

parkeergelden, onderhoud, reparaties en APK. Als
je alles bij elkaar optelt, betaal je voor een
gemiddelde auto al gauw 650 euro per maand."
Dat kan reden zijn ander vervoer te kiezen maar
dat hoeft natuurlijk niet, benadrukt Teeuwen.
"De rekentool helpt de kosten inzichtelijk te
krijgen en op basis daarvan bewust te kiezen voor
het vervoer dat bij de reiziger past. Het gaat om
die bewuste keuze."
De calculator werkt nu alleen nog voor de 42.000
medewerkers van de ruim 60 werkgevers die

een convenant hebben met Twente Mobiel.
De calculator wordt mede dankzij de feedback
van gebruikers verder verbeterd en uitgebreid.
Zo kan de huidige, tweede versie ook de kosten
van een tweede auto berekenen. "Het kan heel
interessant zijn om deze de deur uit te doen en
voor de fiets of het openbaar vervoer te kiezen,
zeker als je deze auto buiten het werk niet hard
nodig hebt", stelt René Teeuwen.
www.twentemobiel.nl/kostencalculator

‘Tien tegen één dat de gemiddelde
automobilist schrikt van de totale kosten’

Beter Benutten

11

Krachtige
initiatieven in
de logistiek

CEO-bijeenkomsten van Maastricht Bereikbaar

Werkgevers motiveren werkgevers

In de Rotterdamse haven is bereikbaarheid een issue. Bereikbaarheid en
economische groei gaan immers
hand in hand. De Spitsshift Top-20, een
initiatief van De Verkeersonderneming,
is een kopgroep van ondernemers in en
rond de Rotterdamse haven. Samen
ontwikkelen zij logistieke oplossingen
om meer lading te vervoeren buiten de
spits. Het gaat echter niet alleen om
spitsmijden. De winst zit in samenwerking
en investering in de hele logistieke keten.

Bij Maastricht Bereikbaar zijn 25 werkgevers aangesloten. Om hen te informeren over de
voortgang en het effect van het programma, organiseert Maastricht Bereikbaar regelmatig
bijeenkomsten voor de CEO’s van de aangesloten bedrijven. De bijeenkomst van december 2013
ging over de effecten tot nu toe en over uitdaging die er ligt voor 2014.
Tijdens de laatste CEO-bijeenkomst in december 2013 spraken de deelnemers
over de uitdaging van 2014, Slim werken en de Maastrichtse resultaten.
Volgens programmamanager Katya Ivanova is de uitdaging om in 2014 alle
opgestarte initiatieven om te zetten in het daadwerkelijke effect: 3.000 auto’s
uit de spits. In Maastricht is vooral de gedragsbeïnvloeding via werkgevers
belangrijk. De betrokkenheid van de werkgevers bij de Maastricht Bereikbaarambitie en de individuele bijdrage van elke werkgever is uniek.

komt met de auto. Het past ons als maatschappelijk verantwoord
ondernemer én als werkgever met oog voor de gezondheid van onze
medewerkers om bij Maastricht Bereikbaar aan te sluiten en samen
mensen te bewegen, letterlijk en figuurlijk, om met de e-bike of de fiets
te komen. We kijken nadrukkelijk hoe we daar ook zelf als werkgever
actief aan kunnen bijdragen."

Dashboard geeft inzicht en motiveert
Werkgevers samen aan de slag
Met het onderwerp Slim werken wordt op papier een groot deel van de
ambitie van Maastricht Bereikbaar behaald. Werkgevers in Maastricht
kijken terug op een periode van kleinschalige pilots. Maar liefst veertien
pilots bij dertien bedrijven en met in totaal 499 deelnemers waren voer
voor gesprek. De praktische tips, ervaringen en de discussie over de
aanpak waren inspirerend en het was nuttig die met elkaar te delen.
Marcel Jöris van de Maastrichtse Toeleverings Bedrijven geeft aan:
"Een groot deel van onze werknemers reist voor het woon-werkverkeer
niet verder dan 20 kilometer. Ongeveer de helft van die werknemers

‘Het gaat om een bewuste keuze
voor vervoer dat bij je past’

Om na te gaan wat al het enthousiasme oplevert, wordt elke twee jaar
een enquête onder de werknemers in de regio gehouden. De uitslag
wordt op een dashboard ingevuld en geef een goed beeld van de
effecten. Iedere werkgever staat erop met zijn procentuele bijdrage aan
de gezamenlijke ambitie. Eind 2013 lag de mijlpaal op 30%. De CEOs
schatten zelf in wat hun inspanning had opgeleverd. Die schattingen
bleken niet altijd correct en dat leverde zowel positieve verassingen als
teleurstellingen op. Werkgevers die beter scoorden deelden met plezier
hun ervaringen en vonden een gewillig oor bij de bedrijven die de slag
nog moeten maken. De mijlpaal voor juni 2014 ligt op 60%; een mijlpaal
die iedere CEO wil bereiken.

De ondernemers uit het containertransport zijn al langer bezig
met het rijden buiten de spits en boeken resultaat. De houding
van rederijen, terminals en vervoerders is positief. Via een
lopende Europese prijsvraag zijn de spitsshift-leden ook individueel actief met spitsmijden. Elke structurele spitsmijding
krijgt een beloning van 1.000 euro. Sinds een aantal maanden
doen ook de chemie en petrochemie mee.

Spitsmijden en aanpakken van de keten
Om de drukte op de wegen te mijden, is ‘s nachts rijden vaak een
goede oplossing. Het bedrijf BVB Logistics levert dagelijks
producten voor onder andere sier- en groenteteelt. De chauffeurs
halen de containter ‘s nachts en brengen ze overdag naar de
klant. Directeur Jaap Vreeken: "We zijn het gewoon gaan doen en
zien de opbrengst van nachtrijden terug in ons bedrijfsresultaat."
Ook Containerships weet hoe het anders kan. De Rotterdamse
onderneming stapt over van het alleen faciliteren van vervoer
over water naar logistieke dienstverlening voor de hele keten en
zet daarbij alle middelen zo efficiënt mogelijk in. De standaard
lege heen- of retourrit is bij Containerships in de ban.

‘We zijn het gewoon
gaan doen en zien
de opbrengst terug in
ons bedrijfsresultaat’

12

Beter Benutten
Stadsregio Arnhem-Nijmegen

Fietsprogramma zet aan tot écht doen
Dagelijks met de auto van en naar je werk, ook al weet je dat de fiets of e-bike vaak sneller en sowieso gezonder is. Dat gaat op
voor de helft van de werkenden in de regio Arnhem-Nijmegen, zo bleek uit onderzoek van onderzoeksbureau Perspective in opdracht van het mobiliteitsprogramma SLIM van deze regio. De campagne ‘Fluitend naar je werk’ moet dit veranderen.
Onder de noemer Fluitend naar je werk helpen
werkgevers met maatwerkadvies, een financiële
stimuleringsregeling en een aansprekende
activeringscampagne om medewerkers op de fiets
te krijgen én te houden. Ruim 50 werkgevers
met in totaal ruim 25.000 medewerkers willen het
programma uitrollen binnen hun organisatie.

krijgen werknemers prikkels die voor hen net het
verschil kunnen maken naar ander reisgedrag.
Zo kunnen werknemers via hun werkgever kosteloos een week lang een e-bike proberen via dit
fietsprogramma. De e-bikes hebben een frisse en
hippe uitstraling en rekenen daarmee af met het
suffige imago dat ze nog wel eens hebben in de
publieke opinie.

Persona’s als inspiratie
"Zorgen dat medewerkers vaker de fiets of e-bike
pakken en dat ze dat ook blijven doen, dat was het
uitgangspunt bij de ontwikkeling van de campagne",
vertelt Maarten Woolthuis, projectleider van het
fietsprogramma. "Om dat voor elkaar te krijgen,
stonden we uitgebreid stil bij de verschillende typen
werknemers, ofwel persona’s, die we willen
motiveren." De persona’s zijn ontwikkeld op
basis van gesprekken met werknemers uit de regio
Arnhem-Nijmegen:
• ‘Nieuwe fietser Marilou’ is zich bewust van haar
imago, is in voor nieuwe dingen en staat positief
tegenover de e-bike.
• ‘Calculator Carlos’ is rationeel ingesteld en
berekent graag zijn voordeel.
• ‘Smoesjes Marjan’ heeft echt een zetje van haar
werkgever nodig. Ze hecht aan vaste gewoontes
maar is wel gevoelig voor sociale druk.

Intrinsieke en extrinsieke motivaties

‘Fluitend naar je werk’

Spitsmijders ArnhemNijmegen doneren
ruim vierduizend euro
aan Serious Request
Deelnemers aan SLIM uit met de spits krijgen punten voor het
mijden van de spits. In december konden ze die punten inwisselen
voor een donatie aan Serious Request. Dat werd ruimhartig
gedaan: de spitsmijders doneerden samen 4.300 euro! De cheque
werd net voor kerst overhandigd in het Glazen Huis in
Leeuwarden. Op de foto staan Mari Vogels en zijn vrouw uit Uden.
De heer Vogels carpoolt dagelijks met collega’s naar zijn werk.

De campagne speelt in op díe factoren die Marilou,
Carlos en Marjan kunnen aanzetten tot fietsgebruik:
motivaties die werknemers zelf hebben zoals
gezonder leven, samen met collega’s aan iets goeds
werken of niet te veel geld uitgeven. Daarnaast

Ook krijgen werknemers van hun baas een
opknapbeurt voor hun fiets, zodat er geen
belemmeringen meer zijn om die (vaker) te
gebruiken. Dat is niet alleen interessant voor
Calculator Carlos omdat hij kosten bespaart,
maar ook voor Smoesjes Marjan die hiermee echt
een duwtje in de rug krijgt. Wanneer zij en haar
collega’s vervolgens massaal worden uitgenodigd
om mee te doen aan Vrijdag Fietsdag, wordt zelfs
Marjan een echte fietser.

Nieuwe impuls
Met de positieve en activerende campagne geven
Stadsregio Arnhem Nijmegen en het bedrijfsleven
een nieuwe impuls aan duurzame en economische
bereikbaarheid van de hele regio. Bert Jeene,
portefeuillehouder voor infrastructuur en
mobiliteitsmanagement bij de stadsregio:
"Met dit programma helpen we werkgevers om
hun organisatie letterlijk en figuurlijk gezonder te
maken. Daar profiteren niet alleen de werkgevers
van maar ook hun werknemers en de hele regio.
Een win-win-winsituatie."
www.fnjw.nl | woolthuis@teamslim.nl