Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 628

Politie

Nr. 876

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 22 mei 2019
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid heeft op 17 april 2019
overleg gevoerd met de heer Grapperhaus, Minister van Justitie en
Veiligheid, over:
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
5 december 2018 inzake toezicht op en waarborgen voor de
politieorganisatie (Kamerstuk 29 628, nr. 835);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
10 december 2018 inzake nadere appreciatie van 12 punten
inzake de initiatiefnota van het lid Van Dam over «Ruimte voor
> vertrouwen in > blauw op straat» (Kamerstuk 34 928, nr. 7);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
10 december 2018 inzake boa’s en de gevolgen voor de lokale
inbedding van de politie (Kamerstuk 29 628, nr. 838);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 15 januari 2019 inzake interne onderzoeken en strafrechtelijke
onderzoeken bij politie (Kamerstuk 28 844, nr. 166);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 22 januari 2019 inzake implementatieplan geestelijke verzorging
politie (Kamerstuk 29 628, nr. 857);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 29 januari 2019 inzake de positie van de medezeggenschap bij de
politie (Kamerstuk 29 628, nr. 858);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 4 februari 2019 inzake aanpak van cold cases (Kamerstuk 29 628,
nr. 859);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 5 februari 2019 inzake reactie op het verzoek van het lid Azarkan,
gedaan tijdens de regeling van werkzaamheden van 12 december 2018, over het bericht «Nieuwe docu «Verdacht» brengt
etnisch profileren pijnlijk in beeld» (Kamerstuk 30 950,
nr. 160);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d. 5 februari 2019 inzake advies van het Bureau ICT-Toetsing over het
Verwijzingsportaal Bankgegevens (Kamerstuk 26 643, nr. 592);
– de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
13 februari 2019 inzake rapport «Wijkagenten en veranderin-

kst-29628-876
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

1

–

–

–

–

gen in hun dagelijkse werk – verslag van een onderzoek»
(Kamerstuk 29 628, nr. 862);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
13 februari 2019 inzake reactie op verzoek commissie over
taak politie bij het verlenen van (nood)hulp op straat en bij
(ggz-)instellingen als personen met verward gedrag betrokken
zijn (Kamerstukken 29 628 en 25 424, nr. 860);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
13 februari 2019 inzake rapport «Het lekken van vertrouwelijke politie-informatie» (Kamerstuk 28 844, nr. 169);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
11 maart 2019 inzake de operationeel expert in de praktijk
(Kamerstuk 29 628, nr. 865);
de brief van de Minister van Justitie en Veiligheid d.d.
12 maart 2019 inzake ontwerpbesluit houdende wijziging van
het Besluit financieel beheer politie in verband met de
invoering van een stelsel van levensfase-uren politie (Kamerstuk 29 628, nr. 866).

Van dit overleg brengt de commissie bijgaand geredigeerd woordelijk
verslag uit.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De waarnemend griffier van de commissie,
Tielens-Tripels

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

2

Voorzitter: Van Meenen
Griffier: Burger
Aanwezig zijn tien leden der Kamer, te weten: Azarkan, Bisschop, Den
Boer, Buitenweg, Van Dam, Drost, Helder, Laan-Geselschap, Van Meenen
en Van Raak,
en de heer Grapperhaus, Minister van Justitie en Veiligheid.
Aanvang 14.31 uur.
De voorzitter:
Goedemiddag. Ik open het algemeen overleg van de vaste commissie
voor Justitie en Veiligheid. Aan de orde is het onderwerp «politie». Voor
degenen die wellicht onderwerpen gaan missen waarvan ze verwacht
hadden dat die vandaag besproken zouden worden, wijs ik er maar op dat
er zowel in mei als in juni nog een algemeen overleg over de politie zal
zijn. De komende maanden is er dus veel politie, veel blauw, in Den Haag.
Ik heet de Minister en zijn ambtenaren van harte welkom, net als de leden,
de mensen op de publieke tribune, onze ondersteuning en de mensen die
dit debat elders volgen. We hebben afgesproken spreektijden te hanteren
van zes minuten. Ik zou willen beginnen met twee interrupties. Als het een
beetje binnen de perken blijft, kunnen we daar iets soepeler mee omgaan,
maar gezien het aantal sprekers lijkt mij dat voorlopig genoeg om 18.30
uur te halen. Dat is namelijk de beoogde eindtijd van dit algemeen
overleg.
Als u het daarmee eens bent, geef ik als eerste het woord aan de heer Van
Dam van het CDA.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter. Wat een heerlijke plek! Ik wil graag drie punten aan de orde
stellen: in de eerste plaats de politie-ombudsman, in de tweede plaats de
politieopleidingen en in de derde plaats de bodycam.
Voorzitter. Ik dank de Minister voor de reactie die hij geschreven heeft op
mijn eerdere initiatiefnota. Daarin erkent hij dat mijn zorgen over de
menselijke maat en de zorg voor medewerkers binnen de organisatie een
kwetsbaar punt zijn. Er zijn allerlei loketten. Hij zegt dat hij die optie van
de ombudsman verder gaat bestuderen en die mogelijkheid gaat
bespreken binnen de politieorganisatie. Welnu, wat mij betreft zijn we dat
punt van het verder bespreken en erover nadenken voorbij. Ik wijs u op
een aantal dingen.
In de eerste plaats merk ik dat, ondanks alle goede intenties en ondanks al
het beleid, PTSS’ers zich nog steeds tot mij wenden. Het zijn mensen die
vastlopen in de organisatie. Voor een deel zal dat wellicht te maken
hebben met de aard van hun ziekte, maar ik merk dat mensen regelmatig
vastlopen in de bureaucratie van het politiekorps. In de tweede plaats wijs
ik u op de vertrouwen- en reputatiemonitor van 2018. Deze monitor, die
volgens mij nog niet aan de Kamer is aangeboden, laat zien dat politiemensen trots zijn op hun vak, maar kritisch op de organisatie. De reputatie
van de politie onder medewerkers daalde met 10%. Dat vind ik een fors
getal. De monitor is niet heel makkelijk te lezen, maar met name aspecten
als cultuur, het luisteren naar medewerkers en het zijn van een goede
werkgever zijn elementen die hoog scoren als het gaat om die sterke
daling.
Tot slot wijs ik u op mijn eigen onderzoek, dat ik uitvoerde onder
politiemensen die onderwerp waren van een integriteitsonderzoek. Zo
dadelijk zal de bode dat onderzoek op mijn verzoek uitdelen. Hoewel ik
normaliter aarzelend ben om al te zeer mijn oren te laten hangen naar
individuele cases, zijn er van die zaken waar je niet omheen kunt. Een zo’n
gesprek leidde tot contact met allerlei andere mensen, tot gesprekken met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

3

advocaten die politiemensen bijstaan en tot een gezamenlijk gesprek met
de vier vakbonden. Dit leidde tot een beeld waarvan ik zeg: dit moet je niet
willen. Mijn voornaamste punt is dat binnen de politieorganisatie – en dan
heb ik het niet over de zwaar corrupte mensen, die wat mij betreft morgen
mogen vertrekken, maar over heel gewone dienders die een verwijt treft –
een machinerie op gang komt die al heel snel naar het strafrecht leidt.
Mijn voornaamste stelling is dat er, net zoals in andere organisaties, meer
sprake zou moeten zijn van tuchtrecht binnen de politie. Tuchtrecht richt
zich namelijk niet alleen maar op het stellen van de norm, al moet dat ook
gebeuren; het heeft ook een lerend element in zich, niet alleen naar
betrokkenen toe, maar ook naar de organisatie toe. Dat staat allemaal
beschreven in deze nota.
Ik doe drie voorstellen in de nota. Ik wil eigenlijk aan de Minister vragen of
hij bereid is om op twee van die voorstellen schriftelijk te reageren. Dan
gaat het om een onderzoek naar de kwaliteit van het integriteitsonderzoek
en het inrichten van een politietuchtrecht dat meer op eigen benen staat,
los van het strafrecht. Mijn verzoek is of hij daar in het vervolg schriftelijk
op wil reageren. Het punt waarop ik vandaag om zijn inhoudelijke reactie
vraag, is het voorstel om een politie-ombudsman in te stellen. Ik meen dat
er naast alle goede initiatieven die binnen de politie plaatsvinden een
onafhankelijke plek moet komen waar dienders met hun verhaal
terechtkunnen.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik heb een vraag over die ombudsman. Ik snap heel goed dat de heer Van
Dam zegt: er zijn heel veel mensen die naar mij toe zijn gekomen met
problemen, en het is belangrijk dat zij goed geholpen worden. Dat ben ik
wel met de heer Van Dam eens. Maar het idee van een ombudsman is al
eerder onderzocht bij de politie. Toen was de conclusie dat er eigenlijk al
heel veel instanties zijn, zoals vertrouwenspersonen en klachtencommissies. Er bestaat al van alles, maar het kan zo zijn dat het soms niet
goed functioneert. Mijn vraag aan de heer Van Dam is waarom hij nou
denkt dat er nu ineens niet zozeer een verbetering moet zijn in de
instituties die we hebben, maar dat er een ombudsman moet zijn.
Waarom denkt hij dat dat nu wel de oplossing is, terwijl aanvankelijk
eigenlijk door de politie is gezegd dat dat niet de oplossing is voor alle
problemen waar ze voor staan?
De heer Van Dam (CDA):
Er zijn allerlei dingen; er zijn vertrouwenspersonen en er is een Landelijk
Meldpunt Misstanden. Maar mijn punt is dat de oplossingen die er zijn
allemaal in de hiërarchie staan. Ik heb schriftelijke vragen gesteld over het
Landelijk Meldpunt Misstanden. Ik heb de antwoorden daarop ook
gedeeld met de mensen met wie ik gesproken had. Zij vroegen aan mij:
maar is er dan nóg een meldpunt binnen de organisatie? Zij waren
oprecht verbaasd. Wat de Minister mij schreef, vast in alle oprechtheid,
herkennen zij totaal niet op basis van wat zij hebben meegemaakt met dat
meldpunt. Ik denk dat een belangrijk verschil is dat die dingen uiteindelijk
binnen de hiërarchie tot stand komen. Ik zou willen dat er juist een
onafhankelijk instituut naast de hiërarchie komt waar mensen terechtkunnen, dat dingen signaleert, daar in onafhankelijkheid zijn oordeel over
kan geven en op een geaggregeerde schaal, dus los van het individuele
geval, de korpsleiding kan adviseren over de manier waarop dingen
verbeterd kunnen worden.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik wil daar echt best naar kijken, maar ik ben er ook een beetje beducht
voor dat we als Tweede Kamer allerlei instituties gaan inbouwen binnen
de nationale politie, terwijl ik vanuit de politie eigenlijk nog geen signalen
heb gekregen dat zij dit horen en dat dit hun wens is. Ik vind het belangrijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

4

dat de organisatie juist wordt ingericht op een wijze die de medewerkers
graag willen. Vanuit die medewerkers heb ik dit niet zo gehoord. Ik heb
alleen gehoord dat eerdere voorstellen daartoe niet wenselijk waren. Ik
maak me er dus toch een beetje zorgen over dat wij nu de organisatie
gaan inrichten vanuit de Tweede Kamer zonder dat ik een indicatie heb dat
we daarmee recht doen aan wat medewerkers vragen.
De heer Van Dam (CDA):
Ik meen dat de vorige centrale ondernemingsraad zelf nog een keer met
het plan is gekomen om dit te introduceren. Er zijn wel meer dingen die
door de leiding van de organisatie worden afgewezen, maar door
medewerkers wel gedragen worden. Ik weet dat vakbonden ervoor zijn. Ik
wijs u bijvoorbeeld op de krijgsmacht. Daar heb je een inspecteurgeneraal der krijgsmacht. Dat is ook een figuur die enigszins losstaat van
de directe leiding van de krijgsmacht, bij wie mensen wel met hun verhaal
terechtkunnen en die ook het gezag heeft om iets te doen met die
verhalen. Let wel, ik wil helemaal niet zeggen dat we dat door de
kopieermachine moeten halen, want dat heeft ook weer zijn historie en
zijn verhaal. Maar ik denk dat de politieorganisatie zichzelf hiermee een
dienst bewijst en dat er ook binnen de politieorganisatie een groot
draagvlak voor is om een instantie te hebben die losstaat van de
hiërarchie. Dan zal het er ook nog in hoge mate van afhangen wie dat
invult, of daar iemand zit die dat ook invulling geeft. Maar ik denk dat er
veel bureaucratische dingen zijn waar doorheen gebroken moet worden.
Juist in het kader van de menselijke maat zie ik die ombudsman daar een
belangrijke rol in spelen.
De voorzitter:
Er is nog een interruptie op dit punt, van mevrouw Den Boer.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ja, ook met betrekking tot het voorstel van de heer Van Dam over een
ombudsman. Ik begrijp natuurlijk heel goed dat meneer Van Dam het wil
opnemen voor politiemedewerkers die vermalen dreigen te worden in het
systeem en die door de bomen het bos niet meer zien. Maar de vraag is
wel of het CDA het probleem hier nou echt mee gaat oplossen. De
aanleiding is natuurlijk toch integriteit; dat staat centraal als waarde in de
politieorganisatie. Dat is ook belangrijk voor het vertrouwen in de politie.
Laten we daar dus beginnen. Mijn eerste vraag aan meneer Van Dam is
eigenlijk: als we dit nu een ombudsman gaan noemen of als we een
ombudsman gaan oprichten, hoe past dat dan in het systeem – dat is een
beetje vergelijkbaar met mijn vorige vragen – en hoe kan dat dan afgezet
worden tegen de Nationale ombudsman? Ontstaat er dan geen
verwarring ten aanzien van dat zeer belangrijke instituut dat we hebben in
Nederland?
De heer Van Dam (CDA):
Ja, what’s in a name? Ik heb op internet gekeken hoeveel ombudsmannen
we hebben in Nederland. We hebben de ombudsman verzekeringen en de
ombudsman schade. Iedere gemeente heeft een ombudsman. Er zijn dus
gewoon ongelofelijk veel ombudsmannen en -vrouwen. Laten we dat
vooropstellen. Maar de Nationale ombudsman is een instituut waar
nergens aan getwijfeld wordt als je dat afzet tegen al die gemeentelijke
ombudsmannen. En what’s in a name, uiteindelijk? Het gaat mij om de
functie. Als je het over integriteitsonderzoek hebt, is er binnen de politie
een centrale BAC, een bezwaaradviescommissie. In heel veel gevallen legt
de korpsleiding, vast om haar moverende redenen, het advies van die
BAC naast zich neer. Ik heb toch wel gesproken met heel veel politiemensen die, als ze in bezwaar gaan tegen een door de korpschef
opgelegde straf, bij de rechter uiteindelijk alsnog gelijk krijgen. Ik denk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

5

gewoon dat er een soort hardheid is in die organisatie waardoor je, als je
eenmaal een weg in bent geslagen, daar niet meer uit komt. Ik denk dat
het wel degelijk zin heeft om een onafhankelijke instantie binnen het korps
te organiseren. Nogmaals, het zal er erg van afhangen wie daaraan
invulling geeft, om een contragewicht te bieden tegen dat verhaal. U
begon uw vraag met: kan het CDA daar een oplossing voor bieden? Ik
verzeker u dat ieder CDA-voorstel een oplossing biedt.
Mevrouw Den Boer (D66):
Dat klinkt natuurlijk heel zelfverzekerd, maar er is hier natuurlijk ook nog
het feit dat de korpsleiding al gesignaleerd heeft dat het best een
verwarrend systeem is. Het is goed dat er maatregelen zijn, dat er
bijvoorbeeld VIK’s zijn, afdelingen Veiligheid, Integriteit en Klachten. Heeft
u dan geen vertrouwen in de korpsleiding? Heeft u er geen vertrouwen in
om te proberen het huidige systeem zodanig te organiseren dat de
medewerkers zich wel goed gehoord voelen en dat ze zich niet het bos in
gestuurd voelen?
De voorzitter:
De heer Van Dam, ten slotte.
De heer Van Dam (CDA):
Het gaat mij niet zozeer om vertrouwen in de korpsleiding. Ik zie het meer
als een geval van onmacht dan als een geval van onwil. Ik moet u zeggen
dat ik weet dat bepaalde bonden daar anders tegen aankijken. Die willen
dan ook dat die ombudsman buiten de politieorganisatie komt te staan. Ik
pleit ervoor dat deze ombudsman binnen de politieorganisatie komt te
staan. Dat is waar ik voor op wil komen. Ik kom te veel politiemensen
tegen die zeggen: ik hou van het werk, maar ik ben niet meer trots op mijn
organisatie, want er gebeuren allerlei dingen die haaks staan op de
menselijke maat die ik in mijn werk wil leggen. Ik sta ervoor om dat terug
te brengen. Ik denk werkelijk dat de politieorganisatie er enorm mee
gediend zou zijn als er binnen het korps een onafhankelijk instituut komt
dat daaraan kan bijdragen. Dat meen ik vanuit mijn tenen.
De voorzitter:
Gaat u verder. U heeft nog ongeveer tweeënhalve minuut.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter. Dan ga ik door naar het volgende punt, over de opleidingen. In
januari 2018 reikte de Minister van Justitie en Veiligheid de jaarlijkse
innovatieprijzen van het Ministerie van Justitie en Veiligheid uit. Op de
derde plek kwam toen met stip een politieman uit Nijmegen binnen, die
een plan had ontwikkeld om het opleidingsplan van de politievrijwilliger
opnieuw vorm te geven. Dat zou leiden tot een besparing van 21,5 miljoen
euro op jaarbasis. Dat klinkt goed. Ik ben eens nagegaan wat er met de
plannen van deze meneer is gedaan. Wel, helemaal niets. Helemaal niets.
Inmiddels heeft de betrokkene die plannen ook doorgedacht voor de
reguliere opleiding. Kijkend naar de problemen die er zijn rond de
politieopleiding – onlangs hebben we dat allemaal in het Algemeen
Dagblad kunnen lezen – is mijn vraag aan de Minister dan ook: wat is hij
voornemens om alsnog te doen met die innovatieve plannen? Dan gaat
het me niet zozeer specifiek om die ene politieman uit het oosten van het
land. Het gaat mij erom dat er meer opgeleid wordt tussen praktijk en
school. Daar pleit ik al langer voor in de sfeer van blended learning en dat
soort zaken, want wij vinden het allemaal ongelofelijk belangrijk dat die
vervangingsvraag voor elkaar komt.
Ik heb een paar vragen aan de Minister. Klopt het dat politiemensen op dit
moment niet meer een diploma krijgen, maar dat ze certificaten krijgen?
Bepaalde vakken zouden niet meer te leren zijn, omdat er geen docenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

6

voor zijn en dat soort dingen. Daarom krijgen ze certificaten voor de
vakken die ze wel halen, maar ze krijgen onvoldoende om een diploma te
krijgen. Dat betekent dat ze later nog een keer terug in de banken moeten.
Hoe zit dat? Ik heb er alle begrip voor dat de Politieacademie op dit
moment alle hens aan dek heeft om gewoon op te leiden. Tegelijkertijd
ben ik ervan overtuigd dat innovatie in het onderwijs nodig is om het
uiteindelijk echt bij te kunnen blijven benen. Graag een reactie van de
Minister daarop.
Voorzitter. Mijn laatste punt gaat over de bodycam. In de stukken zit een
brief van 9 november 2018, waarin de Minister aangeeft dat er voor de
jaarwisseling een beslissing zou worden genomen over de continuering
van de inzet van bodycams. Let wel: het gaat om de jaarwisseling die wij
reeds achter de rug hebben. Wij worden als Kamerleden veelvuldig
aangesproken op het geweld dat tegen de politie wordt gepleegd. Men
zegt: doe er eens wat aan! En terecht. Welnu, ik zou de Minister willen
oproepen om met een plan te komen voor die bodycams. Het is een
preventief middel. Het is inmiddels bewezen dat als dat ding aangaat,
mensen toch wat minder animo hebben om een diender of een boa in
elkaar te slaan. Ik vind het van wezenlijk belang dat wij voor de volgende
jaarwisseling kijken of wij dat kunnen invoeren.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Ik geef het woord aan mevrouw Den Boer van D66.
Mevrouw Den Boer (D66):
Voorzitter. Voor een succesvolle aanpak van veiligheidsproblemen in de
buurt is betrokkenheid van de wijkagent maar ook van burgers de sleutel.
Tijdens mijn werkbezoek aan het politiebureau Hoefkade in de Schilderswijk zag ik hier bemoedigende voorbeelden van. Gepassioneerde
wijkagenten zetten hier allerlei initiatieven op. Ze kennen de wijk en de
wijk kent hen. Ze zijn betrokken en benaderbaar en stralen tegelijkertijd
gezag uit. Met hun wortels in de wijk kunnen zij problemen al vroeg
signaleren. Dit soort politiewerk is essentieel voor het vertrouwen in de
politie.
Toch blijkt uit het rapport-Terpstra dat samenwerking met andere partijen
en met burgers op het niveau van de wijk juist onder druk staat. Door
veranderingen in de politieorganisatie staan wijkagenten steeds meer in
contact met hun bureau en steeds minder met de bewoners in hun wijk.
De Minister geeft zelf aan te streven naar een politie die continu in
verbinding is met de omgeving. Maar blijkbaar is een tegenovergestelde
ontwikkeling gaande. D66 vindt dit zorgelijk. Wat is de reflectie van de
Minister hierop? Welke oplossingen ziet hij?
Tegelijkertijd proberen betrokken agenten de verbinding met de omgeving
juist te versterken, onder andere door het gebruik van social media. Het
vergroot de zichtbaarheid en het kan het contact met de burger gemakkelijker en sneller maken. Neem de digitale wijkagent van de zeehavenpolitie
in Rotterdam. Door social media is de agent meer benaderbaar. Voor de
doorgaans gesloten gemeenschap van de binnenvaart brengt de digitale
wijkagent web en wereld in verbinding met elkaar.
Wel blijkt schending van de privacyregels hier op de loer te liggen.
Ondanks dat de politie richtlijnen heeft opgesteld voor het gebruik van
social media door agenten, gaat het toch nog fout. Politieblogs en -vlogs
moeten niet verworden tot een soort digitale schandpaal. Bijzondere
persoonsgegevens, zoals de stem van niet-verdachte personen, mogen
niet op straat komen te liggen. D66 heeft het eerder bij de Minister
aangekaart: juist de politie moet zich aan deze regels houden. Hoe komt
het dat die richtlijn niet wordt nageleefd? Spreekt de Minister de politie
hier eigenlijk wel op aan en, zo niet, is hij bereid dit alsnog te doen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

7

Voorzitter, dat brengt mij op het volgende punt: integriteit en lekken bij de
politie. Waar het delen van informatie binnen de organisatie van de politie
zo essentieel is, wordt informatie te vaak nog gedeeld met verkeerde
partijen. Uit onderzoek van de Politieacademie blijkt dat het lekken van
vertrouwelijke politie-informatie weliswaar op kleine schaal voorkomt,
maar in een aantal gevallen ernstig is; we hebben het gezien. Dit soort
lekkage is schadelijk voor de betrouwbaarheid van de onderzoeken naar
zware criminaliteit. In de media komen we met enige regelmaat verhalen
tegen over integriteitsschendingen bij de politie. Dat roept bij mij de vraag
op of we het hele probleem wel in beeld hebben. Heeft de Minister, heeft
de top van de politie wel een goed overzicht van de kwetsbare functies en
personen die werkzaam zijn bij de politie? Is er geen algehele doorlichting
nodig? De al genoemde afdeling Veiligheid, Integriteit en Klachten komt in
beginsel pas in actie bij meldingen. Maar hoe hoog is de meldingsbereidheid eigenlijk? In antwoord op mijn vragen geeft de Minister aan dat
de politie een actief integriteitsbeleid voert. Wanneer is het nou eigenlijk
klaar met de lekkages en integriteitsschendingen? D66 wil niet alleen dat
er een actief integriteitsbeleid wordt gevoerd, maar ook zien dat het echt
iets oplevert. Graag een reactie daarop van de Minister.
Voorzitter. In het begin kaartte ik al aan hoe belangrijk informatie is in het
politiewerk, zowel op nationaal als op internationaal niveau. Goede
informatie is het goud van de politie. Tegelijkertijd is op internationaal
niveau nog een wereld te winnen. Daarom wil D66 dat misdaad met meer
Europese politiesamenwerking wordt bestreden. Criminaliteit is steeds
vaker internationaal georganiseerd. Een drugslab dat ontdekt wordt door
het werk van de wijkagent is vaak onderdeel van een veel grotere,
internationale organisatie. En wij moeten ons veel nadrukkelijker
internationaal organiseren. Daarom doet D66 tien voorstellen om
Europese politiesamenwerking te versterken. D66 wil onder andere dat
gezamenlijk met andere Europese Unielidstaten een dreigingsbeeld wordt
opgesteld. Er is natuurlijk al een nationaal dreigingsbeeld, maar om
internationale netwerken op te sporen hebben we grensoverschrijdende
dreigingsbeelden nodig die het mogelijk maken om door te pakken,
criminelen op te pakken en de illegale geldstromen af te pakken. Ook wil
D66 dat er een EU-brede gedragscode komt. Want niet alleen in Nederland
maar ook in andere lidstaten verdient integriteit de nodige aandacht. De
code moet bindend zijn voor alle politiediensten in de Europese Unie en
vooral gericht zijn op het tegengaan van discriminatie en corruptie. Ook
moet operationele politiesamenwerking over de grenzen van de lidstaten
worden uitgebouwd. Europol moet eindelijk een Europese FBI worden die
op daadkrachtige wijze internationale misdaad kan aanpakken mét
dwangbevoegdheden zoals ondervragingen, huiszoekingen en arrestaties.
De verzamelde informatie van de agent in de wijk dient ook om de
criminaliteit in de wereld aan te pakken.
Voorzitter, graag overhandig ik via u of de bode mijn voorstellen aan de
Minister. Dank u wel.
De voorzitter:
Voordat we daaraan toekomen is er een interruptie van de heer Van Raak.
De heer Van Raak (SP):
Ik las het in de krant en ik dacht dat het wel een ballonnetje zou zijn voor
de verkiezingen, maar nu herhaalt D66 dat ze een Europese FBI willen
oprichten. Ik zou willen dat het een grapje was, maar het wordt serieus
voorgesteld, dus laten we ook maar proberen er een serieuze discussie
over te voeren. Wij zijn een democratische rechtsstaat; misschien kan de
Minister daar ook iets over zeggen. Een van de kernpunten van een
democratische rechtsstaat is een geweldsmonopolie. De politie controleert, aangestuurd/gecontroleerd door regering en parlement. Overal in
Europa hebben we landen met verschillende rechtssystemen. Ooit was

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

8

D66 een staatsrechtelijke partij, maar hoe ziet mevrouw Den Boer nou een
Europese politie, een Europese FBI? Hoe verhoudt zich dat tot onze
democratische rechtsstaat, tot het feit dat er allemaal verschillende
rechtssystemen zijn in Europa en een geweldsmonopolie? Opeens komt
een Europese politie huiszoeking doen. Hoe moet dat dan als de Nederlandse politie dat bijvoorbeeld helemaal geen goed idee vindt?
Mevrouw Den Boer (D66):
Laat ik beginnen met te zeggen dat we het allemaal eens zijn dat
internationale criminaliteit een groot probleem is dat ook toeneemt, in
volume en in ernst. Neem de hoeveelheden cocaïne die onze havens
bereiken; die zijn echt enorm. Dat gebeurt ook in Antwerpen en in Spanje.
Het is heel belangrijk dat we daarin samenwerken. Criminelen houden
zich natuurlijk niet aan landsgrenzen. Ze bewegen daaroverheen. Het is
een probleem dat we niet alleen kunnen aanpakken. De lidstaten hebben
elkaar nodig om die criminaliteit, die heel fluïde en bewegelijk is en ook
steeds ernstiger is, samen aan te pakken. Dat is het doel van D66. Ik kan
me eigenlijk niet voorstellen dat u daar als SP tegen bent.
De heer Van Raak (SP):
Als één partij altijd heeft gepleit voor meer samenwerking tussen landen,
ook op het gebied van veiligheid, van terreurbestrijding, dan zijn wij het
wel. Maar het idee van zo’n FBI is volgens mij geleend uit de Verenigde
Staten, als ik het goed heb. De Verenigde Staten zijn een land met een
rechtssysteem. Ik zie de Verenigde Staten nog geen FBI beginnen met
Canada, Cuba en Mexico. Dat zie ik op een of andere manier nog niet
gebeuren. Ik weet ook niet of de politie van Orbán of zo onderdeel moet
worden van die Europese politie. Wie gaat die Europese politie aansturen?
De Europese regering die er niet is? Moet het Europees Parlement dat
doen? En dan de simpele vraag naar soevereiniteit. Een heel belangrijk
punt van een democratische soevereine rechtsstaat is het geweldsmonopolie. Hoe moet dat straks als die Europese politie van D66 hier actief
wordt, samen met bijvoorbeeld – ik noem maar wat – onze eigen politie?
Moeten die op elkaar gaan schieten als ze het niet met elkaar eens zijn?
Wat de samenwerking betreft het volgende. Neem Jos B. Dat was een
samenwerking met de Spaanse politie. Die was binnen twee dagen in
Nederland. Er is laatst gepatrouilleerd op de Nederlandse snelwegen
tegen Albanese bendes door politie uit Nederland en Duitsland samen.
Dus samenwerking tussen politie lijkt me fantastisch, maar hoe zit het nou
met de soevereiniteit, met de rechtsstaat, met het geweldsmonopolie als
hier in Nederland ineens uit Europa Brusselse politie komt binnenvallen?
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik ben natuurlijk ontzettend blij dat ook meneer Van Raak heel erg voor
samenwerking tussen de nationale politiediensten in Europa is. We
hebben al een Europese politie-eenheid in Den Haag: Europol. Daarvan
zijn alle lidstaten mede-eigenaar. Zij participeren allemaal, op hun eigen
manier maar onder gezamenlijke regels, in Europol. Dat is heel belangrijk.
Er zijn gezamenlijke regels over de wettelijkheid, de rechtszekerheid en de
rechtsstatelijkheid die waarborgen vormen voor bijvoorbeeld de privacy
en de legitimiteit van de informatie-uitwisseling. Ik zie dat als goede
afspraken. Afspraken die hier in het Nederlands parlement en ook samen
met het Europees Parlement worden getoetst.
De heer Van Raak (SP):
Ik weet niet of ik mijn tweede interruptie kan gebruiken?
De voorzitter:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

9

Dat kan, maar er zijn nog vier anderen die ook willen interrumperen.
Wellicht wordt uw vraag al gesteld, dus wees er nog even zuinig op. Ik ga
eerst naar mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
Die doet het een stuk korter. Ik zeg wel dat ik het helemaal met collega Van
Raak eens ben. Net als mijn fractie is ook de SP tegen dat Europees
Openbaar Ministerie geweest en dit is eigenlijk een voortzetting daarvan.
Welke Minister is nou politiek verantwoordelijk als het misgaat?
De voorzitter:
Kijk, dat zijn de kortere vragen.
Mevrouw Den Boer (D66):
Dat zijn inderdaad de kortere vragen. Ik zie nu een Europees Openbaar
Ministerie in wording. Wij hebben ook een lange wordingsgeschiedenis
gezien. Waarom? Omdat iedereen natuurlijk wil meepraten over de
voorwaarden waaronder zo’n Europees Openbaar Ministerie daadwerkelijk kan functioneren. Dat is alleen maar heel erg goed. Als het gaat om
de verantwoordelijkheid van dat Europees Openbaar Ministerie: als het
Nederlandse Openbaar Ministerie daarin participeert, is uiteindelijk de
Nederlandse Minister van Justitie en Veiligheid daarvoor politiek
verantwoordelijk.
Mevrouw Helder (PVV):
Was dat maar waar! In het Verdrag betreffende de werking van de
Europese Unie staan gewoon misdrijven opgesomd waarvan het
Europees Parlement heeft gezegd: die zijn belangrijk, die moeten
opgespoord worden en daar gaat het Europees Openbaar Ministerie over.
Daar gaan wij dus al helemaal niet meer over. Daarom is het ook zo
kwalijk dat dat Europees Openbaar Ministerie er überhaupt is gekomen.
Dat is gewoon omdat verschillende partijen door de pomp gingen en
Minister Opstelten zei «ik wil wel meepraten, dan weet ik wat er gebeurt».
Vervolgens gingen ze met dat circus mee. Dat is gewoon afgifte van onze
soevereiniteit en politieke verantwoordelijkheid. Ik hoor gewoon dat D66
dat wil voortzetten en dat vind ik een hele kwalijke zaak.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik hoor geen vraag. Ik wil er wel iets op zeggen...
De voorzitter:
Ik ook niet, maar dat laat onverlet dat u er wel op kunt reageren.
Mevrouw Den Boer (D66):
... namelijk dat het Europees Parlement van ons allemaal is. Wij gaan op
23 mei allemaal naar de stembus en dan gaan wij voor partijen kiezen die
goede ideeën hebben. Ja, D66 heeft heel vooruitstrevende ideeën over
politiesamenwerking in de toekomst en wil daarmee dat Europa een
goede bescherming aan alle burgers biedt. Daar gaat het om. Wij zijn
deelnemer, wij zijn geen partij die toeziet. Als Nederlands parlement
hebben wij daarin ook ons zegje.
De voorzitter:
Op hetzelfde punt meneer Bisschop.
De heer Bisschop (SGP):
Het gebeurt niet zo vaak dat D66 op zo’n onverbloemde manier pleit voor
een Verenigde Staten van Europa, althans om stappen in die richting te
zetten. Maar dit zijn natuurlijk wel heel wezenlijke vragen: waar ligt de
politieke verantwoordelijkheid? Mevrouw Den Boer kan proberen het te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

10

gooien op «jullie willen dus niet zo’n goede samenwerking». Nee,
integendeel, juist wel. Zoals collega Van Raak onderstreept heeft:
samenwerken, ja, ja, ja, ja! Daar zijn prachtige voorbeelden van. Ik zou van
mevrouw Den Boer willen weten op welk punt de samenwerking op dit
moment tekortschiet bij de inderdaad groeiende criminaliteit enzovoorts,
waardoor de nationale politie van haar een brevet van onvermogen krijgt.
Want dat is wat feitelijk gebeurt.
Mevrouw Den Boer (D66):
Voor alle duidelijkheid: de nationale politie krijgt van mij absoluut geen
brevet van onvermogen. De nationale politie krijgt van mij een aanmoediging om duidelijker en onder heldere voorwaarden te participeren in
Europese en internationale politiesamenwerking. Meneer Bisschop weet
net als ik dat daartoe al heel veel stappen zijn gezet. Wij zijn niet voor
niets heel trots dat Europol hier in Den Haag gevestigd is, bijvoorbeeld.
Wij zijn als Nederland niet voor niets een van de voorlopers geweest van
bijvoorbeeld het Schengenverdrag. U weet ook dat in dat verdrag al heel
veel zaken zijn vastgelegd die zelfs grensoverschrijdend optreden van
politieambtenaren mogelijk maken. Dan denk ik maar aan de grensoverschrijdende achtervolging, observatie, gecontroleerde aflevering. Wat D66
wil, is een uitbouw van de operationele bevoegdheid, uiteraard onder de
voorwaarde van rechtsstatelijkheid. Wij gaan daarover goede afspraken
maken. Het is niet morgen gerealiseerd. Wij gaan niet over één nacht ijs,
wij gaan met z’n allen bespreken hoe daar te komen.
De heer Bisschop (SGP):
Het is goed om te horen dat dit voorstel niet bedoeld is als een brevet van
onvermogen voor de nationale politie. Mij is onduidelijk hoe het dan wel
precies geïnterpreteerd moet worden. Ja, een soort aanmoedigingsprijs.
Dat vind ik een vreemde manier. Dan hoop ik dat ik verschoond blijf van
dit soort aanmoedigingen, zal ik maar zeggen. De samenwerking wordt
geloofd, geprezen, krijgt schouderklopjes. Heel mooi, maar ik krijg geen
antwoord op mijn vraag. Op welk punt schiet de huidige samenwerking
dan tekort? Die is geïntensiveerd gelet op de toenemende noodzaak tot
samenwerking. Op welk punt of welke punten schiet de samenwerking
tekort waardoor er een soort Europese FBI zou moeten komen? Ik heb het
woord niet verzonnen. Het zou wel de laatste naam zijn die ik eraan
gegeven had. Maar goed, het is wel helder. Daar wil ik graag een
antwoord op.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik kan de heer Bisschop in ieder geval meegeven dat de term Europese
FBI zo’n 30 jaar geleden al werd gebruikt door de toenmalige bondskanselier van Duitsland, Kohl. Hij was eigenlijk de eerste die dit noemde.
Alleen: op dat moment was de tijd er wellicht nog niet rijp voor. Maar dat
kaasje heeft al heel lang liggen rijpen. We hebben nu een mooie Europese
politiedienst, Europol, die overigens ook mede door ons parlement
gecontroleerd door de Joint Parliamentary Scrutiny Group on Europol.
Die parlementaire controle is dus intussen geregeld. Maar op twee punten
wil ik graag helderheid geven. Meneer Bisschop vraagt wat de tekortkomingen zijn. Ik zeg: het kan beter. De politie beschikt over ongelooflijk veel
data en gegevens. Ze zit daarop, maar ze kan die gegevens niet altijd
operationaliseren. Er ontbreekt als het ware een schakel tussen die
informatie en het operationeel optreden. Dat als eerste. Het tweede: we
hebben in Europa EMPACT, een gezamenlijke dreigingsanalyse. Maar het
probleem is dat dat nog veel te vrijblijvend is voor de nationale politiediensten. Als er gezamenlijke prioriteiten worden aangewezen, zoals
mensenhandel, cybercrime, fraude, corruptie en witwassen, ook een zeer
groot probleem, laten we er dan voor zorgen dat we daarin gezamenlijk
optrekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

11

De voorzitter:
De heer Azarkan is vervolgens op ditzelfde punt aan een interruptie toe.
Gaat uw gang.
De heer Azarkan (DENK):
Ik las het vanmorgen ook in de krant en ik dacht: er zijn bijna verkiezingen,
Europese FBI, een beetje aandacht trekken door D66. Dat mag voor mij
allemaal, maar ik dacht terug aan een collega die wel eens zei: de
oplossing hebben we wel, maar wat was ook alweer het probleem? Wat is
hier het probleem? Want het enige wat ik mevrouw Den Boer hoor zeggen
is in een stelling: er vindt steeds meer internationale criminaliteit plaats.
Maar dat is gewoon flauwekul. Internationale criminaliteit bestaat niet. Je
hebt grensoverschrijdende criminaliteit, maar dat vindt altijd plaats in een
land. Er is namelijk helemaal geen plek op aarde die internationaal is, er
zijn allerlei landen waar criminaliteit plaatsvindt en waar je dus op basis
van samenwerking – daar ben ik een voorstander van – problemen oplost.
Ik geef mevrouw Den Boer nog een kans om aan te geven wat nou exact
het probleem is waarvoor we een onafhankelijke club, aangestuurd door
Europese instanties, waarop wij geen goed zicht hebben, moeten
oprichten. Kunt u nog een keer aangeven wat nou exact het probleem in
de kern is?
Mevrouw Den Boer (D66):
Meneer Azarkan heeft ongetwijfeld ook de krant gelezen en gaat
ongetwijfeld ook op werkbezoek, zowel in Nederland als wellicht in het
buitenland. Hij ziet dat de georganiseerde criminaliteit ons over de
schoenen loopt. Hij ziet ook dat dat ondermijnende effecten heeft,
bijvoorbeeld op onze gemeenschappen. Hij ziet dat zwart geld geïnvesteerd kan worden in die gemeenschappen en dat dat een ondermijnend
effect heeft, dat de integriteit daarmee onder druk komt te staan. Wij
moeten dus een gezamenlijk krachtig antwoord hebben, zodat we niet
langer op eilandjes blijven opereren, maar echt in gezamenlijkheid. Daar
gaat het D66 om.
De heer Azarkan (DENK):
Dat zijn we, denk ik, eigenlijk volledig met elkaar eens. Dankzij de
uitwisseling en dankzij de technologie zien we dat we steeds meer plaatsen tijdonafhankelijk kunnen werken. Als we goede afspraken met elkaar
maken, kunnen we informatie delen. Daarvoor hoeven we toch niet – dat
is mijn vraag – een autonoom groepje mensen die we Europese FBI
noemen op te richten, met allerlei bevoegdheden die zich niet goed
verhouden tot onze democratische rechtsstaat? Nogmaals, ik begrijp en ik
deel wat mevrouw Den Boer zegt – internationaal, steeds ingewikkelder,
complex – maar de vraag is welk deel van dat probleem we niet kunnen
oplossen door goed samen te werken in een gezamenlijk kader.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik vind het fijn om te horen van de heer Azarkan dat hij met mij deelt dat
de internationale criminaliteit wel degelijk grootschalig aanwezig is en dat
het moeilijk is om dat in de klauwen te krijgen met z’n allen, zodat daar
een forse uitdaging ligt, waarvoor we gezamenlijkheid bepleiten. Maar ik
wil hem ook uitnodigen om hierover verder met D66 na te denken. Dit
plan om een Europese FBI op te richten maakt onderdeel uit van een lijst
van tien verschillende voorstellen, waarbij bijvoorbeeld ook de rechtsstatelijkheid aan de orde komt, waarover de heer Van Raak het al had. Daarin
wordt bijvoorbeeld ook de Minister gevraagd om eens werk te gaan
maken van het Benelux Politieverdrag. Want ook daar wordt operationeel
optreden over de grens nog verder uitgebreid. Al die bouwstenen samen
moeten één groot geheel vormen. Het belangrijkste voorstel dat D66 doet

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

12

over Europol is om dat verder uit te bouwen naar een operationele
Europese politiedienst.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is nu mevrouw Laan aan de beurt voor haar interruptie
op dit punt. Ik heb meneer Van Raak nog steeds staan voor een tweede en
meneer Azarkan inmiddels ook. Mevrouw Laan, aan u het woord.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Ik denk dat het D66 inderdaad gelukt is om de verkiezingscampagne
onderdeel van dit AO te maken. Dat is D66 ook van harte gegund. Wat nu
door een aantal interrupties van de collega’s duidelijk is geworden, is dat
iedereen ziet dat er grensoverschrijdende criminaliteit is, wat inderdaad in
een individueel land plaatsvindt en waarbij iedereen dan qua oplossingen
kijkt naar samenwerking. Volgens mij doet D66 dat ook, want we hebben
allebei al eens naar het Benelux Politieverdrag gevraagd. Volgens mij is
iedereen groot voorstander van meer samenwerken om die boeven
inderdaad te pakken. Maar het voorstel van D66 is om een heel groot
politiebureau in Straatsburg en in Brussel neer te zetten, wat
waarschijnlijk ook om de zoveel weken moet verhuizen, om dan die
boeven te gaan vangen. Nou, ik hoor hier nog niemand zeggen dat daar
de oplossing ligt. Ik hoor van mevrouw Den Boer ook niet, in antwoord op
de verschillende interrupties, wat nou de meerwaarde is van het daar
neerzetten van een overkoepelende politieorganisatie, die dan ingrijpt op
de nationale soevereiniteit ten opzichte van datgene waarvoor zij
regelmatig pleit – daarom vind ik het inconsequent – namelijk verbetering
van samenwerking tussen landen om boeven te vangen. Wat is nu precies
het verschil tussen die samenwerking tussen landen om zo boeven te
vangen en uw supranationale gedachtes met dat grote politiebureau in
Brussel en in Straatsburg? Graag een concreet antwoord.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik merk dat mevrouw Laan een aantal woorden gebruikt die niet in mijn
stuk staan. Misschien heeft ze te weinig tijd gehad om het te lezen. Ik heb
niet gezegd dat er een politiebureau moet komen in Straatsburg of
Brussel. Dat wakkert alleen maar een soort angst aan alsof de Europese
Unie hiermee zou sturen. Nee, het gaat erom dat wij met z’n allen een
politiedienst oprichten uit het bestaande Europol. We hebben over
Europol ongelooflijk goede afspraken gemaakt. Daar zijn we twintig jaar
mee bezig. We hebben nu sinds twee jaar een verordening waarin weer
nieuwe afspraken zijn gemaakt. Nu is het tijd om een nieuwe stap richting
operationele bevoegdheden te maken. U vraagt welk probleem daarmee
wordt opgelost. Ik zeg: er ontbreekt een schakel tussen informatievergaring en -uitwisseling en operationeel doorpakken, met name als het
gaat om prioriteitsstelling en capaciteitsstelling binnen de politie.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Mevrouw Den Boer zegt dus dat Europol niet goed functioneert, dat we
dat moeten upgraden en dat er vervolgens een Poolse politieagent bij ons
voor de deur staat om aan te kloppen, omdat onze Nederlandse politieagenten op dat moment niet goed functioneren. Het is kort door de bocht,
dat realiseer ik me goed, maar ik vat het even samen voor de luisteraars.
Met heel veel woorden zegt u eigenlijk hetzelfde als wat ik zeg. Want wat
Europol dus niet goed doet, doet het wel goed in uw voorstel. Dan heet
het FBI en dan werkt het wel. Of kunt u mij alstublieft geruststellen dat dat
niet de bedoeling is?
Mevrouw Den Boer (D66):
Zoals ik al eerder heb gezegd, is dit absoluut geen brevet van onvermogen richting de nationale politie of andere nationale politiediensten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

13

Het is een visie voor de toekomst, waarin meer gebruik zal worden
gemaakt van operationele bevoegdheden om politie daadwerkelijk
daadkrachtiger, sneller, efficiënter maar ook rechtmatiger te laten
optreden tegen criminelen en terroristen, die zelf over de grens kunnen
terwijl de politie daarin wordt tegengehouden.
De voorzitter:
Dan op hetzelfde punt de heer Drost.
De heer Drost (ChristenUnie):
Inmiddels zijn de vragen wel gesteld, voorzitter.
De voorzitter:
Toch wel. De heer Azarkan ziet ook af van een tweede ronde. Meneer Van
Raak nog wel?
De heer Van Raak (SP):
Ja.
De voorzitter:
Gaat uw gang. Het is wel uw tweede interruptie hè, dat realiseert u zich?
De heer Van Raak (SP):
Maar dit onderwerp is fundamenteel genoeg. Want als het aan D66 ligt,
krijgen we straks een Europese politie die hier in Nederland mensen gaat
ondervragen, huiszoekingen gaat doen en arrestaties gaat verrichten. Dat
is dus een Europese politie die niet wordt aangestuurd door de Nederlandse politie of door de Minister en niet wordt gecontroleerd door ons
eigen parlement. Dan vraag ik me af wat het dan wel is. Op dit moment
pleiten alle partijen hier in deze Kamer voor meer samenwerking tussen
landen. Landen kunnen samenwerken, soevereine staten kunnen
samenwerken. Welke samenwerking is er op dit moment dus niet? Mijn
tweede vraag: we hebben Europol, dat is de uitvoeringsorganisatie van de
Europese samenwerking van landen. Wat is nou het feitelijke verschil
tussen Europol en de FBI van D66?
Mevrouw Den Boer (D66):
D66 doet inderdaad het voorstel om te kijken naar het functioneren van de
FBI in de Verenigde Staten. Wij snappen natuurlijk ook wel dat daar een
heel ander systeem onder ligt. In de Verenigde Staten heb je wel 17.000
verschillende politieagentschappen; dat zijn er heel veel. In Europa heb je
meer dan een miljoen politieagenten, ook dat zijn er heel veel. Hoe
moeten die zich tot elkaar verstaan? Dat is nog niet zo eenvoudig.
Tegelijkertijd staan wij voor enorme uitdagingen, met name als ik kijk naar
de cokehandel, cybercrime en mensenhandel. Daar moeten we echt een
daadkrachtige vuist tegen vormen met z’n allen.
De heer Van Raak (SP):
Dat is in de verste verte geen antwoord op mijn vraag. De Verenigde
Staten is een land, is één democratisch rechtssysteem. Dus dat daar een
FBI is, dat klopt. Wij hebben ook een nationale politie. Maar de Verenigde
Staten gaan dus geen politie beginnen met Canada, Cuba en Mexico. Dat
gaan ze echt niet doen, omdat dat krankzinnig is. Hetzelfde geldt voor de
Europese FBI. We hebben een Europol, waarin landen samenwerken. We
kunnen meer samenwerken, als landen besluiten dat er meer informatie
kan worden uitgewisseld, kan dat gebeuren. Als landen besluiten dat met
bepaalde landen minder informatie moet worden uitgewisseld, kan dat
ook, democratisch gecontroleerd. We hebben nu een Europol. Wat is nou
het verschil tussen Europol in Den Haag en straks de D66-FBI in Brussel?
Wat is dan het verschil, behalve dat het in een andere stad staat?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

14

Mevrouw Den Boer (D66):
Ik stel allerminst voor dat er een Brusselse FBI zou worden opgericht.
Brussel is overigens van ons allemaal, het gaat om de Europese Unie,
waar we allemaal deelgenoot van zijn en waar we onder andere door de
Europese verkiezingen kunnen laten merken wat onze visie voor de
toekomst is. De visie van D66 voor de toekomst is inderdaad een meer
daadkrachtige Europese politiedienst op te zetten en voort te bouwen op
dat instrumentarium wat we al hebben. Dat moet gebeuren op een
rechtmatige manier. Ik stel vast dat de grote problemen waar we tegenaan
lopen connecting the dots is: de hoeveelheid informatie waarover de
politiediensten beschikken komt nog onvoldoende samen, er wordt
onvoldoende op doorgepakt, de criminelen worden nog niet opgepakt en
het geld van hen wordt nog niet afgepakt. Daarop willen we echt een
doorstart maken. Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Nou, u bent er nog niet, want de heer Van Dam heeft ook nog een
interruptie op dit punt.
De heer Van Dam (CDA):
Ja, voorzitter, ik wil ook meedoen. Ik ga niet zozeer in op al de terechte
punten die hier gemaakt zijn, maar ik heb wel een vraag aan mevrouw
Den Boer. Uit alle stukken die we krijgen, blijkt dat er bij de Nederlandse
politie nog heel wat open eindjes, problemen en zorgen zijn. Eigenlijk
kiest D66 nu, door in Europa allemaal dingen te gaan bedenken, voor de
vlucht naar voren. Misschien gaat u de rest van uw inbreng nog voor dit
punt gebruiken, maar wat zijn volgens D66 op dit moment, gewoon hier in
ons eigen land, de problemen waar al die 60.000 dienders dag in, dag uit
mee te maken hebben en wat zijn de oplossingen die D66 daarvoor te
bieden heeft?
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik was al aan het einde van mijn inbreng, dus ik kan meneer Van Dam
geruststellen dat er niet nog iets achteraan komt. Ik nodig hem uit om de
rest van de nota te lezen. Daarin staan negen andere voorstellen naast het
voorstel van een Europese FBI. Ik zie Europa als een project van ons
allemaal, niet als «politie hier en Europa iets anders». Nee, de Nederlandse nationale politie maakt onderdeel uit van het grote geheel. Er zijn
al heel veel afspraken over gemaakt. Ik had het eerder over de Schengenovereenkomst, maar denk ook aan de meer dan 100 rechtsinstrumenten
die onder de Europese Unievlag in gezamenlijkheid, met parlementaire
controle, al op gang zijn gekomen. Ik denk bijvoorbeeld aan het Europese
Unie-arrestatiebevel, waardoor er een overlevering van verdachten
plaatsvindt tussen lidstaten van de Europese lidstaten, of aan het
bewijsverkrijgingsbevel zoals dat tot stand is gekomen, dat is bedoeld om
de efficiëntie en de effectiviteit van de politiesamenwerking verder te
verbeteren. Daar praten we in mee, daar doen we in mee, daar stellen we
capaciteit voor beschikbaar. Dat doet niet alleen de nationale politie, dat
doet ook de FIOD, dat doet de Belastingdienst, dat doet de Koninklijke
Marechaussee, dat doen alle veiligheidsorganisaties in Nederland, omdat
wij onderdeel zijn van Europa.
De heer Van Dam (CDA):
Mevrouw Den Boer zegt dat ik me geen zorgen hoef te maken, maar ik
maak me juist eens temeer zorgen omdat alle dingen die zij nu noemt – ik
héb het plan gelezen – allemaal ook buiten Europa liggen. Er wordt
kennelijk een nieuw instrument geïntroduceerd om het allemaal makkelijker te maken terwijl we ons met z’n allen zorgen maken over de
uitvoering van het Europees aanhoudingsbevel omdat er rechtsstaten in
Europa zijn waar men met een lekke band rondrijd, om het zo te zeggen. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

15

constateer dat ik niet van D66 de oplossingen hoor voor wat er nu hier
aan de hand is en dat het allemaal ver weg wordt gezocht. Dat vind ik heel
jammer.
De voorzitter:
Tot slot.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik zie wel degelijk problemen waar de Nederlandse dienders zoals meneer
Van Dam ze noemt, tegen aanlopen. Die hebben echt betrekking op het
feit dat er tienduizenden kilo’s coke in de Nederlandse havens aankomen.
Op het feit dat die ook in de Antwerpse haven aankomen. Dat criminelen
gewoon voortvluchtig blijven. Dat die niet in de kladden gepakt kunnen
worden. Dat die vervolgens naar Spanje gaan en hun primaire gelden
meenemen. Dat heeft een ondermijnende invloed op onze rechtsstaat. En
daar maak ik mij zorgen over.
Voorzitter. Dank u wel.
De voorzitter:
Meneer Azarkan, een punt van orde begrijp ik?
De heer Azarkan (DENK):
Ja, voorzitter. Ik hoor het de heer Van Dam zeggen: ik heb het plan goed
gelezen. Ik heb het plan nog niet gelezen en mijn collega ook niet. Dus ik
vind het ongemakkelijk om erover te discussiëren. Ik ken het niet zo goed
dat ik er vragen over kan stellen.
De voorzitter:
Ik weet het niet. Het is blijkbaar naar u toegestuurd, maar dat weet ik
verder niet. Maar u zult het ongetwijfeld krijgen. Dank u wel.
Dan is het woord aan mevrouw Buitenweg van GroenLinks.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dank u wel, meneer de voorzitter. Ik ga op het nationale niveau spreken
over de nationale politie. Bij de vorming van de nationale politie ging het
om schaalvergroting. Dat heeft een enorme impact gehad op het werk van
politiemensen. De organisatie was altijd vrij informeel, je kon met elkaar
dingen regelen, maar door de formalisering en de grotere afstand is het
maken van eigen olifantenpaadjes om te doen wat nodig is, veel
moeilijker geworden. Veel regels sluiten niet meer aan op wat mensen
logisch vinden of gewend zijn. Hetzelfde geldt voor een aantal functies
zoals die van operationeel expert. Ook daarover bestaat nog steeds veel
verwarring. Veel politiemensen hebben het gevoel dat ze maar weinig
invloed kunnen uitoefenen op hun werkomstandigheden. Dat heeft
gevolgen voor hun werkplezier en voor de ervaren werkdruk. Het kan er
zelfs toe leiden dat mensen minder verantwoordelijkheid pakken. Dat is
natuurlijk precies het omgekeerde van wat we allemaal willen. Politiemensen moeten daarom veel meer grip krijgen op hun werk en op de
organisatie.
De korpsleiding ziet dit probleem en wil ook meer lokale ruimte organiseren. Maar het lijkt toch een beetje op pleisters plakken binnen een
top-down gecentraliseerde organisatie. Moet er niet ook gedecentraliseerd worden? Moeten er niet ook kleinere basisteams zijn? Ik weet dat de
politie bezig is met een strategieproject, om de politie voor te bereiden op
overmorgen. Is decentralisatie, kleinere basisteams, daarbij ook een
onderwerp?
Voorzitter. Hoe krijgt de toekomstvisie vorm? Ik lees in de brief van de
Minister veel over zeggenschap van de bonden en van de cor, en dat vind
ik ongelofelijk belangrijk. Maar ook dan zijn de gesprekken en de
contacten vooral op centraal niveau, met getrapte inspraak via professi-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

16

onele vertegenwoordigers. De Minister zegt dat hij en de korpschef de
ontwikkeling van de organisatie en het personeelsbeleid meer dan nu
gebeurt tot stand wil brengen door middel van co-creatie en een continue
dialoog met medewerkers of de vertegenwoordigers daarvan. Dat zijn
gewoon de beste woorden uit al deze stukken. Maar ik wil wel wat meer
idee krijgen over wat hij zich hierbij voorstelt, want dat is belangrijk. Hoe
worden de mensen van de uitvoering betrokken bij het project over de
politie van overmorgen?
Dan toezicht. De Minister noemt een aantal zaken waarop hij toezicht zal
houden. Dat zijn continuïteit, doelmatigheid en rechtmatigheid van de
organisatie. Maar zijn goed werkgeverschap, betrokkenheid, medezeggenschap van medewerkers niet ook doelen waarop toezicht moet worden
gehouden? Hoe geeft de Minister daar invulling aan vanuit die toezichthoudende rol?
Voorzitter. Nog twee punten. Allereerst etnisch profileren. De Minister
schrijft dat er in 2018 43 klachten zijn ingediend en dat slechts 1 daarvan
gegrond is verklaard. Maar deze statistieken zeggen natuurlijk helemaal
niks over de werkelijkheid. Ik denk aan Avinash Bhikhie. Hij is politiek
verslaggever voor nu.nl. Hij is een van de weinige journalisten met een
migratieachtergrond. Toen hij met collega’s bij het Ministerie van
Algemene Zaken stond te wachten op premier Rutte, was hij de enige die
door de politie gevraagd werd om zich te identificeren. Dat is natuurlijk
superpijnlijk. Hij heef geen klacht ingediend. En zo zal het bij heel veel
mensen zijn, die wel wat beters te doen hebben dan alleen maar te
klagen, of, erger, die vanaf jonge leeftijd gewend zijn om anders
behandeld te worden. Maar wij mogen daar niet in berusten. Als ik een
agent zie, voel ik mij veilig. Als een Marokkaans-Nederlandse student de
politie ziet, vraagt hij zich vaak af of hij zijn identiteitspapieren op zak
heeft. Dat is een probleem, vind ik. Mijn vraag aan de Minister is of hij dat
ook een probleem vindt. Zo ja, hoe wil hij dit dan meetbaar laten
afnemen?
Dan de cold cases. Binnenkort verschijnt het boek over het onderzoek naar
de moord op Nicole van den Hurk. De politie heeft hieraan meegewerkt en
allerlei informatie verstrekt. Met een aantal collega’s hebben we hier
vragen over gesteld. We komen er op een later tijdstip op terug en hebben
het vanmorgen ook al even aan de orde gehad. Het is natuurlijk afschuwelijk als mensen zich niet meer veilig wanen wanneer de politie slecht
nieuws brengt, als informatie daarover naar buiten komt en als ook van
andere slachtoffers van verkrachting de anonimiteit niet gerespecteerd is.
En waarom?
Vanmorgen zei de Minister: de politie deed dit mede om duidelijk te
maken dat deze cold cases veel capaciteit vergen en dat dus maar weinig
zaken kunnen worden opgepakt. Maar dat daar onvoldoende capaciteit
voor is, is een groot punt. Ik vraag mij af of dat ook niet te maken heeft
met de wijze waarop de opsporing van cold cases georganiseerd is. Er zijn
nu drie mensen per regio voor aangesteld en dat is voldoende om de boel
administratief een beetje op orde te houden, maar niet om de zaken echt
op te lossen. Vanuit het Project Gerede Twijfel zijn er verschillende
dossiers met leads aangedragen, maar daar wordt verder niks aan
gedaan. Waarom zijn er geen grotere teams met verschillende specialismen, die vol een paar weken op een zaak ingaan en als dat niets wordt
die zaak weer terzijde leggen? Maar niet, zoals nu, alles een beetje half
alleen administratief afhandelen, want daarmee missen we kansen en
krijg je ook krankzinnige manieren om het te rechtvaardigen, zoals de
familie Van den Hurk inmiddels weet.
De laatste woorden wil ik wijden aan de discriminatiezaken. Ik heb
begrepen dat het aantal discriminatiezaken in 2018 is afgenomen.
Tegelijkertijd zijn de CODIS-feiten, de commune feiten met discriminatieaspect, toegenomen. Bij die discriminatiezaken zien we ook op welke wijze
ze zijn afgedaan. Dan valt op dat heel veel meer is afgedaan via onvoor-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

17

waardelijk sepot. We hebben geen inzicht in hoe dat is gedaan met die
CODIS-feiten. Ik vraag de Minister om ook daar wat meer inzicht in te
geven.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Helder van de PVV.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik begin met de buitengewoon opsporingsambtenaren, de boa’s. De discussie over het al dan niet bewapenen van de boa’s
wordt steeds luider, en dat begrijp ik ook. De Minister schrijft in zijn brief:
de politie is en blijft in de wijk. Was dat maar waar! Agenten en politiebureaus zijn voor een deel wegbezuinigd en de georganiseerde criminaliteit
en de drugscriminaliteit nemen toe. Die laatste criminaliteitsvorm zorgt
voor veel overlast en ergernis. Als daar niet tegen wordt opgetreden
vanwege gebrek aan mensen en middelen, gebeuren er drie dingen. Er
worden boa’s ingezet, de politie raakt haar draagvlak kwijt en mensen zien
dat criminaliteit loont. Ik ben geen voorstander van een nieuw soort
gemeentepolitie, en ook niet van het bewapenen van boa’s. De kernvraag
van de werkgever – in dit geval de lokale driehoek – is: wat willen wij
boa’s laten doen? Daar is ook de domeinindeling op gebaseerd. De boa’s
zijn er, en ik waardeer hen zeer. Maar er moet wel wat gebeuren, ook voor
hun eigen veiligheid. Wat gaat de Minister doen? Gaat hij in overleg met
de diverse burgemeesters, zoals in Rotterdam, waar de samenwerking
met de politie goede resultaten oplevert?
Dan de taak van de politie bij het verlenen van noodhulp of hulp op straat
en bij de ggz-instellingen. Ik ben het met de Minister eens dat vroegsignalering en preventie van verwacht gedrag in eerste instantie behoren tot de
werkzaamheden van gemeenten en zorgpartners. Alleen als de veiligheid
van hulpverleners of anderen in het geding is, is hierbij inzet van de
politie aan de orde. Maar net zoals bij de boa’s is ook hier de werkelijkheid
anders. Het aantal incidenten is gestegen naar 90.000 per jaar. Daarnaast
zijn die incidenten ook steeds heftiger. De politie mag niet het afvoerputje
zijn. Wanneer gaat de Minister voor zijn mensen staan en komt hij met
concrete maatregelen? Ik noem er drie: het speciaal vervoer voor
verwarde personen, de ggz-verpleegkundige koppelen aan een wijkagent
en een speciaal meldnummer, zodat de politie hier ook niet de eerste
aangesproken organisatie is.
En helaas, voorzitter, in uiterste nood mag de politie, als ze worden
opgeroepen om bijstand te verlenen in een ggz-instelling, het stroomstootwapen niet gebruiken. Dat is een bruggetje naar de vraag of we de
garantie van de Minister krijgen dat voor deze zomer nog het rapport
komt inzake de eventuele gezondheidsrisico’s en of er ook snel tot
invoering van het stroomstootwapen kan worden besloten. Is er dan ook
al geld voor gereserveerd, want ik zie de bui anders bij de begroting al
hangen? En dan is het te laat om hier met een amendement nog wat aan
te gaan doen. Dus graag een reactie van de Minister.
Voorzitter. Met de ontwikkelagenda GGP, gebiedsgebonden politiewerk,
groeit de politieorganisatie naar een politie die continu in verbinding is
met de omgeving, zowel digitaal als door middel van de aanwezigheid
van de politie in de wijk, aldus de Minister. Uit het rapport «Wijkagenten
en veranderingen in hun dagelijkse werk» blijkt echter iets heel anders. De
letterlijke tekst in een notitie van de Politieacademie luidt: «De Nederlandse politie is bijzonder door de riante ruimte die zij biedt aan lokaal
opklimmende criminelen.» Twee jaar geleden lazen we dit al in een
rapport. Als een drugscrimineel het basisteam had mogen inrichten, dan
had hij het precies zo gedaan. Wijkagenten bevestigen dit ook. Zonder de
aanwezigheid van voldoende agenten en politiebureaus is het probleem
niet op te lossen. De pakkans moet omhoog, de aangiftebereidheid bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

18

burgers moet omhoog en, even populair gezegd, ook geen staatswiet! Is
de Minister dat met mij eens en, zo ja, wat gaat hij doen?
Voorzitter. Dan de cold cases. Een aanpassing van het Besluit algemene
rechtspositie politie zal het mogelijk maken om specialisten van buiten
sneller in te zetten. Zijn er wel specialisten die dit naast hun dagelijkse
werk kunnen doen? Vorig jaar lazen we in de media nog over de inzet van
oudere en gepensioneerde rechercheurs in dit kader. Hoe staat het
daarmee? De Minister schrijft ook over een experiment van de politie
waarbij kunstmatige intelligentie wordt ingezet om beter in kaart te
brengen in welke zaken nieuw forensisch onderzoek kansrijk is. Ik heb
begrepen dat inmiddels is gebleken dat dit niet is gelukt. Klopt dit en, zo
ja, wat gaat de Minister nu doen?
Tot slot, wanneer kunnen we de beantwoording van de schriftelijke vragen
tegemoet zien met betrekking tot het wetsvoorstel Geweldsaanwending
opsporingsambtenaar? Het wetsvoorstel is in december 2016 ingediend.
Wat mij betreft, mag het nu echt wel een keer plenair behandeld worden.
Iedere dag die verloren gaat, is er wat mij betreft één te veel.
Voorzitter. Ik hoop dat ik nog tien seconden heb voor twee losse vragen. Ik
zie dat dat het geval is. Ten eerste, tijdens het debat over de evaluatie van
de Politiewet eind december vorig jaar heeft de Minister mij een brief
toegezegd. Hij zou die brief tegelijk met het indienen van de conceptwijziging van de Politiewet sturen. De brief gaat over de aanwijzingsbevoegdheid van de Minister. Ik heb toen gezegd: als dit ongewijzigd blijft,
krijgt de korpschef heel weinig ruimte. Mijn laatste vraag luidt: is er
eigenlijk wel geld voor de zogeheten identificatie- en registratiestraten?
Die kosten dagelijks 80 tot 100 agenten. Daar zie ik niks over in het
regeerakkoord staan, en ook niet in de begroting. Zijn daar financiële
middelen voor?
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan de heer Azarkan van DENK.
De heer Azarkan (DENK):
Voorzitter, dank. Ik heb een redelijk goede band opgebouwd met de
Minister. Bij tijd en wijle mag ik hem ook graag – ik zie aan hem dat het
een beetje wederzijds is – maar om dat zo te houden is het wel belangrijk
dat hij de waarheid vertelt. Afgelopen 11 december bij het vragenuurtje
ging het een beetje mis. De Minister zei letterlijk over etnisch profileren:
«De politie monitort etnisch profileren om te kijken of ze de goede dingen
doen om etnisch profileren richting nul te krijgen.» Dat is gewoon niet
waar. Er is tot op heden geen enkel meetinstrument ontwikkeld dat de
omvang van etnisch profileren in kaart brengt. Ik wil graag een klip-enklare reactie van deze Minister over hoe dat precies zit. U hoort mij niet
zeggen dat hij gelogen heeft, maar ik wil heel graag weten waaruit blijkt
dat datgene wat hij gezegd heeft, ook te onderbouwen is.
Voorzitter. Dat meetinstrument voor etnisch profileren is precies de kern
waar veel organisaties naar vragen. Want het is toch bizar dat je beleid
maakt terwijl je de omvang van het probleem niet meet? Je kunt dus ook
niet vaststellen of het probleem afneemt of toeneemt. Zo ingewikkeld is
het toch niet om de reden van aanhouding te registreren? We leven in een
digitaal tijdperk. Dat kan de politie ook met een smartphone in de
MEOS-applicatie doen. Graag een reactie van de Minister.
Voorzitter. Ik wil de Minister erop wijzen dat het politiebeleid tegen etnisch
profileren in Amsterdam verder wordt aangescherpt, want uit onderzoek
en expertmeetings komen allerlei goede ideeën naar boven. Graag zou ik
de Minister willen vragen om daar goed naar te kijken. Ik zou ook graag
vragen of hij daar in een brief op kan reageren en op de vele suggesties
van Bureau Beke. Kan dit beleid ook landelijk worden geïmplementeerd?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

19

Voorzitter. We spreken vandaag ook over het lekken bij de politie. Wat
blijkt? Het blijken altijd de hogere lagen te zijn: hoofdagenten en kapiteins.
Je zou zeggen dat we dat met elkaar goed moeten aanpakken, maar ik heb
het gevoel dat het tegenovergestelde gebeurt. Het zou per ongeluk
worden gedaan. De hoofdagent of de kapitein zouden zich er niet van
bewust zijn. Ze zijn ook wel heel kwetsbaar. Vervolgens wordt er gezegd
dat maar een heel klein gedeelte bij criminelen terechtkomt. Wat gaat de
Minister hieraan doen, behalve voorlichting geven, zoals in de brief staat?
Dat zou zo’n beetje in het voorjaar beginnen. Is dat voorlichtingsprogramma inmiddels begonnen?
Er staat ook iets vreemds in. Ik citeer korpschef Erik Akerboom: «Het blijkt
dat medewerkers met een migratieachtergrond eerder ten onrechte van
het lekken van informatie worden verdacht, wat zorgelijk en onwenselijk
is.» Nu breekt mijn klomp, want ook hier zien wij etnisch profileren. We
zien iemand met een migratie-afkomst en dan gaan we ervan uit dat hij
per saldo vaker of sneller lekt. Hoe gaat de Minister dit deel van de cultuur
verder aanpakken? Want laten we niet vergeten dat voormalig korpschef
Gerard Bouman op 1 april 2015 al sprak over het «gif van uitsluiting» in de
politieorganisatie: «Hoe kunnen wij buiten instaan voor veiligheid en
verbinding als wij binnen collega’s van ons vervreemden?»
De voorzitter:
Ogenblik. Er is een interruptie van mevrouw Helder. Gaat uw gang.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik had gezegd dat ik in tweede termijn nog de titel
van het rapport zou noemen dat ter sprake kwam in een interruptie met de
heer Azarkan. Helaas is hij er nu niet, maar voor de Handelingen wil ik wel
opmerken dat het gaat om het rapport van het WODC met de titel
Georganiseerde Criminaliteit en Integriteit van Rechtshandhavingsorganisaties. Op pagina 63 staat: «Zoals opgemerkt in paragraaf 3.2.1, is de
oververtegenwoordiging van functionarissen met een migratieachtergrond bovendien al in eerdere studies vastgesteld, zij het dat het nog niet
eerder cijfermatig zo pregnant in beeld is gebracht als in dit onderzoek».
Dat wil ik opgemerkt hebben.
Ten aanzien van de politiebureaus citeer ik ook uit een rapport, namelijk
dat van de Algemene Rekenkamer met de titel Huisvesting Nationale
Politie, waar letterlijk in staat: «De nationale politie, die per 1 januari 2013
is gevormd, moet vanaf 2025 76,5 miljoen per jaar besparen op haar
huisvesting». Dat is een bezuinigingsdoelstelling. Laten we de Minister
toch in het midden tegemoetkomen, want je moet natuurlijk ook naar de
moderne tijd kijken. Is er straks dan wel voldoende geld voor die
GGP-bus? Dat heb ik in eerste termijn ook gevraagd.
Voorzitter. Ten aanzien van het stroomstoomwapen heeft de Minister
gezegd dat de bekostiging nog een vraagstuk is. Maar dat ding redt
levens. Denk aan de situatie in Amersfoort. De korpschef heeft ook
geadviseerd dit aan de middelen toe te voegen. Ik vraag met name naar
de financiën, omdat het budget van Justitie en Veiligheid natuurlijk niet
oneindig is. De politie moet dat delen met bijvoorbeeld de rechtspraak en
die heeft al aangegeven veel tekort te komen. Ik wil er dus voor blijven
waken dat het toch echt die 5,5 miljard voor de politie blijft.
Ik heb drie onbeantwoorde vragen. Ten aanzien van de coldcaseteams had
ik gevraagd naar het gebruik van kunstmatige intelligentie om te
beoordelen of forensisch onderzoek kansrijk is. Daarover hebben mij
namelijk berichten bereikt dat dat niet gelukt zou zijn. Klopt dat? Ik mag
hopen van niet. De tweede vraag is wanneer de antwoorden over het
wetsvoorstel Geweldsaanwending opsporingsambtenaar naar de Kamer
komen. Ik wil dat echt graag voor het zomerreces eindelijk plenair kunnen
behandelen. De laatste onbeantwoorde vraag is of er voldoende geld is –

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

20

volgens mij niet, want het staat niet in het regeerakkoord en ook niet in de
laatste begroting – voor de zogeheten identificatie- en registratiestraten.
Dank u wel.
De heer Azarkan (DENK):
Ik baseer mij op de twee brieven die wij gekregen hebben: één van de
Minister en één van de korpschef, die als bijlage in de stukken zat. Daar
staat klip-en-klaar in dat er geen oververtegenwoordiging is van mensen
met een migrantenafkomst. Ik kan mevrouw Helder straks de desbetreffende passage aanwijzen. En in het tweede deel staat, nogmaals, dat wel
blijkt dat mensen met een migrantenachtergrond vaker verdacht worden,
terwijl dat helemaal niet zo is. Ik wil dat straks graag met mevrouw Helder
delen. Met alle plezier.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik heb die brief ook gelezen. Daarom vind ik het jammer dat ik even de
titel van het rapport niet weet, maar dat zal ik in tweede termijn zeker aan
de heer Azarkan laten zien. Er is onderzoek geweest bij de politie, de
Koninklijke Marechaussee en – even uit mijn hoofd – ook bij Defensie en
daar is een rapport van opgesteld. Daar zou verhoudingsgewijs wel
degelijk sprake zijn van een oververtegenwoordiging van medewerkers
met een allochtone achtergrond. Problemen moeten wel benoemd
worden wil je tot een oplossing kunnen komen. Dat wilde ik even
corrigeren, ondanks dat ik de brief heb gelezen die de heer Azarkan
gebruikt.
De heer Azarkan (DENK):
Mevrouw Helder komt met een ander rapport dat volgens mij niet bij de
stukken zat. Ik citeer gewoon uit de stukken van de Minister. Daar staat het
in. Dat zijn niet mijn woorden; dat zijn de woorden van de korpschef. U
kan tegen de korpschef zeggen dat er een ander rapport is en dan kan er
misschien een ander onderzoek komen, maar uit deze stukken blijkt dat er
geen oververtegenwoordiging is en dat mensen met een migratieafkomst
sneller verdacht worden. Dat ondermijnt het respect en het gezag naar
elkaar toe. Dat is mijn punt.
De voorzitter:
Gaat u verder.
De heer Azarkan (DENK):
Het gedrag van onze agenten kan een grote invloed hebben op onze
samenleving. Dat zagen wij vorige week bij Juventus-Ajax. Gisteren ging
de wedstrijd goed, maar het gedrag van de politie gaf in ieder geval
aanleiding om eens onderzoek naar te doen. Maar we zagen het ook
gisteren bij een optreden in Kanaalstraat, Lombok in Utrecht.
Voorzitter. Als agenten over de schreef zijn gegaan volgens de interne
strafrechtelijke onderzoeken bij de politie, dan valt daar ook nog wat op
aan te merken. Wij hebben een prachtige schematische weergave
gekregen van hoe zo’n proces loopt. Dat ziet er prima uit. Vervolgens
krijgen we ook nog zeven kantjes waarop het proces verder wordt
uitgelegd. Dat is allemaal hartstikke goed. Het is goed dat we dat weten,
maar als Kamerlid houd ik geen toezicht op schema’s. Ik wil graag weten
wat de cijfers zijn. Hoeveel klachten zijn er ingediend? Hoeveel procent is
in behandeling genomen? Hoeveel procent van de burgers is in het gelijk
gesteld?
Voorzitter. Er bereiken mij een aantal signalen van burgers. Het eerste
signaal dat ik met u wil delen is dat burgers die aangifte willen doen tegen
de politie, door de politie worden geweigerd, terwijl de politie wettelijk
verplicht is om die aangifte op te nemen. Het tweede is dat mensen die
aangifte tegen de politie willen doen, gestimuleerd en soms zelfs

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

21

gemanipuleerd worden om daar een klacht van te maken. Het derde is dat
het online indienen van klachten ook niet altijd goed gaat. Ik krijg signalen
dat dat op een gegeven moment op blanco gaat. Vervolgens moet je weer
helemaal opnieuw beginnen. Dan haken mensen af. Ik wil daar graag een
reactie op van de Minister.
De voorzitter:
U heeft nog één minuut.
De heer Azarkan (DENK):
Dank, voorzitter. Ik merk dat u dat met mij deelt. Graag. Dank.
Voorzitter. De opnamebereidheid bij de politie laat dus te wensen over.
Dat is misschien ook wel verklaarbaar, want het gaat wel om je collega’s
waartegen aangifte wordt gedaan. Moet dat niet op een andere plek,
vraag ik mij af. Is het geen idee om voor onderzoek naar politiegeweld een
compleet onafhankelijke onderzoeker en aanklager te hebben? Dus niet de
Rijksrecherche onder leiding van het OM, maar echt onafhankelijk. Dat
geef ik mee als idee. Graag een reactie van de Minister hierop.
Voorzitter, tot slot. Ik wil graag van de Minister weten hoe hij nu denkt
over Nederlandse vrouwen en kinderen in IS-gebied. Gaat hij ze nu
terughalen naar Nederland of zadelt hij andere landen met Nederlandse
staatsburgers op? Ik sluit me aan bij de woorden van Kees van den Bos
van de Universiteit Utrecht, die vorige week bij de hoorzitting Radicalisering zei: we moeten stoppen met «we willen ze niet, dus ze komen niet»
en ons realiseren «we willen ze niet, maar ze komen wel». Regeren is
vooruitzien en daarom moeten we een plan maken hoe we daarmee
omgaan.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Er is nog een interruptie voor u.
De heer Van Dam (CDA):
Ik wil toch even begrijpen wat de heer Azarkan aan het begin zei. Hij
begon uit te leggen hoe goed zijn relatie met de Minister is. Vervolgens
hoorde ik hem zeggen dat hij vond dat de Minister niet helemaal de
waarheid had gesproken in een bepaalde beantwoording. Vervolgens zei
hij: ik wil niet zeggen dat hij gelogen heeft. Als iemand zegt «ik wil niet
zeggen dat je gelogen hebt maar...», dan zit het er vaak heel dicht bij in de
buurt. Ik vind het nogal wat als u dat zegt. Ik zou heel graag nog een keer
heel specifiek van u willen weten wat de strekking was van die cocktail
van opmerkingen.
De heer Azarkan (DENK):
Een ogenblik. Ik pak er even het goede stuk bij. Tijdens het vragenuurtje
van 11 december zei de Minister – en ik citeer de Minister: «De politie
monitort etnisch profileren om te kijken of ze de goede dingen doen om
etnisch profileren richting nul te krijgen.» Onder andere Controle Alt
Delete maakte een factsheet en zegt: dat is gewoon onwaar! Er is op dit
moment geen meetinstrument dat effectief de omvang van etnisch
profileren in kaart brengt. Hier wordt al zes jaar om gevraagd. Dan kunt u
zeggen dat ik suggereer dat de Minister liegt, maar de Minister heeft iets
verteld wat volgens mij aantoonbaar niet juist dus.
De heer Van Dam (CDA):
Ik suggereer helemaal niets. Ik heb alleen herhaald wat de heer Azarkan
heeft gezegd. Ik probeer dat de duiden. Als ik hem goed begrijp, vindt hij
dat het woord «monitoren» betekent dat er een registratie is waarin
dingen worden bijgehouden, terwijl ik mij kan voorstellen dat je het in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

22

beeld houdt als je zegt dat je het monitort. Zit daar dan het punt? Moet ik
het zo zien?
De heer Azarkan (DENK):
Meneer Van Dam maakt er een soort woordenspel van, maar als je kijkt
naar de definitie van «monitoren», dan is dat in ieder geval ook met cijfers
bijhouden hoe iets zich ontwikkelt. Wij weten het gewoon niet. Wij weten
niet in hoeveel gevallen de politie ten onrechte mensen aanhoudt. Wij
weten wel dat over 2018 43 klachten zijn ingediend over etnisch profileren
en er eentje in het gelijk is gesteld. Dus de politie vond van 42 gevallen
dat ze in het ongelijk moesten worden gesteld. Ik ken geen andere cijfers.
Er wordt gevraagd om dat te registreren. In Engeland gebeurt dat. Daaruit
blijkt dat iemand met een migrantenafkomst en een donkere huidskleur 26
keer vaker wordt aangehouden. Het is mij ook overkomen in Rotterdam.
De voorzitter:
Een slotopmerking.
De heer Van Dam (CDA):
Ja, een slotopmerking. De inhoudelijkheid van het punt laat ik graag aan
u. Het is heel begrijpelijk dat u dat punt maakt. Alleen heb ik moeite met
de woorden die u gebruikt, zoals «liegen» en «niet de waarheid spreken».
Vandaar dat ik dit punt maak.
De voorzitter:
Goed. Dat wordt in de Handelingen opgenomen. Meneer Azarkan, dank u
wel. Of wilt u daar nog op reageren? Het mag, maar... Nee? Mevrouw Den
Boer.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik wil nog even aanhaken op de slotzinnen van de bijdrage van meneer
Azarkan over de potentiële toekomstige terugkeer van vrouwen en
kinderen uit IS-gebied. Denkt hij dat het nodig is voor de Nederlandse
politie en veiligheidsdiensten om met andere politieorganisaties en
veiligheidsdiensten in Europa of daarbuiten samen te werken om dit
probleem goed onder controle te krijgen?
De heer Azarkan (DENK):
Samenwerking met andere diensten – andere landen hebben al kinderen
en vrouwen teruggehaald – tot op het niveau waarop je met elkaar de
problemen oplost die zich voordoen, is hartstikke goed. Ik zou niet willen
suggereren om dat te doen met een soort Europese FBI.
De voorzitter:
Dank u wel. Misschien kunt u... Ja? Mevrouw Den Boer nog.
Mevrouw Den Boer (D66):
Dan zou ik willen weten wat meneer Azarkan zich daar wel bij voorstelt.
Heeft hij het over informatie-uitwisseling? Heeft hij het over kennis en
kunde, de opleiding van politieagenten? Waar denkt hij dan aan?
De heer Azarkan (DENK):
Ik heb het over wederzijdse afspraken over informatie-uitwisseling omdat
er grensoverschrijdende zaken zijn die je zou willen delen. Het kan best
zijn dat iemand uit België getrouwd is met iemand uit Nederland. Dat is
ook gebeurd. Dan heb je informatie nodig die je kunt uitwisselen. Dat gaat
eventueel over het strafblad van die personen. Het gaat om alle relevante
informatie die nodig is om dit probleem op te lossen. Mijn punt was
overigens dat we ons er echt op moeten voorbereiden dat die mensen
terug gaan komen. Nederland en deze Minister steken toch een beetje de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

23

kop in het zand en zeggen: die mensen moeten zelf een consulaat
binnenwandelen, want dan gaat het werken. Dat gaat niet gebeuren. We
moeten ons echt voorbereiden op terugkeer.
De voorzitter:
Dank u wel. Het woord is aan meneer Drost van de ChristenUnie.
De heer Drost (ChristenUnie):
Dank u wel, voorzitter. Anderhalve week geleden was ik samen met een
aantal collega’s op bezoek bij bureau Hoefkade in de Haagse Schilderswijk. Daar vertelden wijkagenten vanuit het hele land ons hoe zij in
verbinding staan met burgers en ondernemers en hoe zij zich, elk op hun
eigen manier, inzetten voor een veilige buurt. Of het nu in de Rotterdamse
haven, op het Limburgse platteland of in het centrum van Eindhoven is,
mijn fractie heeft diep respect voor al die wijkagenten, andere agenten en
handhavers die altijd voor ons klaar staan, soms zelfs met gevaar voor
eigen leven. Zij zijn onmisbaar. Mijn fractie is daarom ook blij dat in deze
regeerperiode 267 miljoen structureel wordt uitgetrokken voor de politie,
ook om meer agenten op straat te krijgen.
Maar geld uittrekken is pas het begin. Goede vakmannen en -vrouwen
moeten namelijk een goede opleiding krijgen en goed worden ingewerkt.
Dat werd mooi zichtbaar gemaakt toen agenten uit de Schilderswijk ons
lieten zien hoe zij nieuwe collega’s kennis laten maken met de 120
verschillende culturen die daar op één vierkante kilometer bij elkaar
komen en hoe zij op die manier samen met scholen en jeugdwerkers
bouwen aan wederzijds vertrouwen. Hier zit echter ook een zorg, namelijk
de situatie op de Politieacademies. Niet alleen vanuit de media maar ook
vanuit de studenten zelf krijgen wij signalen dat docenten het werk
eigenlijk niet meer aankunnen en dat er te weinig capaciteit is voor de
verschillende lessen. Soms wordt er zelfs als voorbeeld genoemd dat er
lessen op de gang worden gegeven. Klopt het dat er op sommige
academies niet genoeg lokalen zijn? Hoe wordt dit op korte termijn
opgelost, zo vraag ik de Minister. En is er inzicht in of er een toename is in
de uitval van docenten en ook in de uitval van leerlingen?
Voorzitter. Capaciteitsproblemen raken niet alleen de politie maar ook de
boa’s, buitengewoon opsporingsambtenaren. Met een andere opleiding,
andere bevoegdheden en een andere taakstelling dan politieagenten
vormen zij een waardevolle toevoeging op het punt van de handhavende
taak van de overheid, en in het bijzonder de gemeentelijke overheden.
Daarbij leg ik de nadruk op het woord «toevoeging», omdat wat de
ChristenUnie betreft boa’s geenszins een vervanging zouden moeten zijn
of worden van de politie. Wij steunen dan ook volmondig de lijn van het
kabinet om het geweldsmonopolie niet over te hevelen naar de gemeentelijke handhavers. Ik heb toch wel een vraag daarover, want de roep om dit
wel te doen wordt natuurlijk wel ergens door gevoed. Er zijn handhavers
die zich niet veilig genoeg voelen om hun werk te doen in een bepaald
gebied, omdat zij zich niet kunnen verdedigen. Wat is wel het antwoord
van de Minister aan deze boa’s en aan gemeenten die deze vraag hebben?
Zijn er mogelijkheden om bijvoorbeeld de informatiepositie van boa’s te
verbeteren, zodat zij adequater informatie kunnen ontvangen, juist ook
wanneer zij zich in mogelijk gevaarlijke situaties begeven?
Voorzitter. Het aantal boa’s dat in de openbare ruimte wordt ingezet,
neemt ieder jaar toe. Gemeentebesturen in de grote steden geven
miljoenen uit om meer handhavers de straat op te krijgen. Wij vragen ons
af hoe die ontwikkeling van de laatste jaren zich verhoudt tot de geplande
besparingen bij de invoering van de nationale politie. Is dit voor de
Minister inzichtelijk? Is er niet een onzichtbare overheveling van taken
gaande?
Dan het onderwerp verwarde personen. Mijn fractie vraagt ook graag
aandacht voor het politiewerk met verwarde personen. Ook in het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

24

afgelopen jaar is er weer een stijging van 8%, naar meer dan 90.000
incidenten. Samen met die stijging stijgt ook het aantal geweldsincidenten
richting de politieagenten. Vervoer naar een opvanglocatie lijkt hierin
cruciaal. Het is immers een wereld van verschil of dit gebeurt in de
politieauto naar het politiebureau of dat de zorg ter plekke al kan beginnen
in een speciaal vervoermiddel, zoals de psycholance. Kan de Minister
ingaan op de vorderingen van het werk aan een landelijk dekkend 24/7
passend vervoersnetwerk voor verwarde personen? Op welke termijn zal
dit worden gerealiseerd?
Voorzitter. Mijn laatste punt is de zorg voor onze agenten, want het
politiewerk is niet alleen mooi; het is ook zwaar. Wij zijn blij om te zien dat
er na de motie van de ChristenUnie en het CDA (29 628, nr. 794) werk is
gemaakt van een structurele voorziening voor geestelijke verzorging
binnen de politie en dat er nu 15 fte wordt aangetrokken om dit ook te
realiseren. Ik heb twee vragen hierover. Op welke termijn verwacht de
Minister dat in alle eenheden geestelijke verzorging beschikbaar is? Hoe
wordt het in de praktijk mogelijk voor agenten om in gesprek te gaan met
een geestelijk verzorger die ook affiniteit heeft met de achtergrond van de
medewerker? Het zal immers ingewikkeld zijn om een adequate mix van
levensbeschouwelijke sectoren ook op eenheidsniveau beschikbaar te
hebben.
Ik heb nog wat tijd, voorzitter, dus ik heb nog twee inhoudelijke vragen
over de zorg bij PTSS naar aanleiding van de motie-Van der Graaf/Diks
(29 628, nr. 793). Hoe staat het met de verankering van de zorgplicht op dit
punt en de uitbreiding van die zorgplicht naar familieleden? Op welke
termijn verwacht de Minister dat het loket bijzondere zorg politie
opengaat?
Dank u.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik geef graag het woord aan mevrouw Laan van de VVD.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Voorzitter. Vanmiddag spreken wij in het algemeen overleg Politie over
vijftien verschillende agendapunten. Ze variëren enorm qua inhoud,
onderwerp, diepte en het effect, zowel voor de Nederlandse samenleving
als voor heel veel individuele politieagenten. We gaan met z’n allen
proberen om aan het einde van de middag daarbij een stap verder te
kunnen zetten, zodat onze politie weer verder kan om ons elke dag te
beschermen, en zodat onze politie die stap vooruit kan zetten als wij of
anderen een stap achteruitzetten, omdat wij die bescherming zo hard
nodig hebben.
Het begin van onze inbreng gaat dan ook over het fenomeen boa.
Daarover zijn door een aantal collega’s al vragen gesteld, en we hebben er
in de Kamer ook al een aantal keren over gedebatteerd met elkaar. Ik
refereer even aan de brief van 10 december 2018, waarin ook de Minister
ingaat op het fenomeen van de boa’s en op de verschillende soorten
boa’s die wij hebben in dit land. Er zijn de boa’s voor het domein 1, die
optreden in de openbare ruimte bij ergernissen en overtredingen zonder
dat daar een verwachte gevarensetting aan voorafgaat.
Er is ook al door een van de collega’s aangegeven dat er bijvoorbeeld in
Rotterdam op dit moment sprake is van een heel goede samenwerking
tussen boa’s en de politie. Dat is ook uit de rondetafel naar voren
gekomen. Die rondetafel heeft de VVD mede aangevraagd. Ik vraag de
Minister hoe het nou verder in Nederland gaat met deze boa’s. Wat zijn de
ontwikkelingen op dit moment? Heel concreet stelt de Minister in deze
brief voor om bevoegdheden van deze boa’s uit te breiden met handhavingstaken bij verkeersovertredingen en bij verkeershandhaving. Wat is
daarbij de stand van zaken? De Minister heeft daar zelf een aanzet voor
gedaan, waar wij heel blij mee zijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

25

Vervolgens lezen wij in de stukken dat het gaat over integriteitsbeleid. Een
aantal collega’s heeft daarover ook al wat gezegd. Er komt binnenkort een
wetswijziging van de Politiewet naar de Kamer over screening. Wij hopen
op een snelle voortgang bij die wetswijziging, want het geeft duidelijkheid
voor iedereen als je van tevoren weet waar je je aan committeert.
Ik en een aantal collega’s hebben kunnen genieten – niet op dat moment,
maar wel in volgordelijkheid – van het fenomeen Rauw, en die
voorstelling kunnen ondergaan. Rauw is een voorstelling die is opgezet
door het bureau VIK. Met een aantal acteurs heeft men daar echt een
prachtige voorstelling gegeven om duidelijk te maken wat de impact is op
het dagelijks leven van politieagenten en op dat van hun gezinnen. Wat
brengt het met zich mee als je een zelfmoordpoging hebt meegemaakt?
Wat brengt het met zich mee als je iemand uit een auto hebt moeten
halen? Wat brengt het met zich mee als je dag in, dag uit geconfronteerd
wordt met beledigingen, en als je continu de integriteit bij jezelf moet
bewaken, ook al zijn er moment waarop je denkt: misschien zou ik het
sneller kunnen regelen als ik me niet helemaal aan de regels houd? Daar
komt heel veel door los.
Wij hebben in het verleden ook al vragen gesteld over PTSS, en een
aantal collega’s heeft daar ook al vragen over gesteld. Ons bereiken
geluiden en signalen dat sommige mensen die aanlopen tegen deze
problemen en met PTSS thuiszitten, tussen wal en schip vallen. Ze
dringen niet door tot waar voor hen de oplossing zou moeten liggen. Ligt
het aan het feit dat er wel of niet een ombudsman is? Ligt het aan het feit
dat er wel of niet een geestelijk verzorger is die zich op het eigen
geestelijke niveau van deze mensen begeeft? Voor ons is het, ongeacht
die vragen, vooral van belang dat deze mensen worden geholpen. Het
maakt ons niet uit hoe ze worden geholpen, maar het gaat ons erom dát
het gebeurt. Wij zouden daarom graag van de Minister een brief willen
ontvangen waarin de concrete cijfers over PTSS nog eens een keer
worden uitgesplitst, en hoe we de afname van het aantal PTSS-klachten
met elkaar tegemoet kunnen zien. Op die afname zitten we met z’n allen te
wachten, maar zitten vooral de mensen zelf en hun gezinnen te wachten.
Op dat punt zouden we graag een toezegging van de Minister krijgen.
Dit sluit inderdaad aan bij het fenomeen geestelijke verzorging, zoals we
hebben kunnen lezen in de brieven. Of dat de oplossing is, weten we niet,
maar we weten in ieder geval dat er mensen worden toegevoegd. Wij
willen graag weten wat daar de voortgang van is. Dat is iets wat mijn
collega van de ChristenUnie zojuist ook al heeft gevraagd.
Een heel ander onderwerp: we hebben op 4 februari ook nog een brief
ontvangen over cold cases. In die brief gaat het bijvoorbeeld over het
fenomeen vrijwilligers bij de politie. De VVD, mijn collega en voorganger
Arno Rutte, heeft daar destijds moties over ingediend en dit onderwerp
aan de orde gesteld. We hebben ook gezien dat in die cold cases daar
specifiek naar verwezen wordt. Wij zouden graag horen hoe het gaat met
het inzetten van deze specialisten, en of het ook daadwerkelijk effect heeft
op het oplossen van problemen. Het gaat er immers uiteindelijk om dat er
zaken worden opgelost.
We krijgen nogal wat brieven. In een brief van 13 februari gaat het over
wijkagenten en hoe daarmee wordt omgegaan. In de debatten en de
evaluaties zijn de wijkagenten onderwerp van gesprek geweest. In de
gesprekken die wij voeren, horen wij dat wijkagenten voelen dat er een
afstand is tussen hen en hun leidinggevenden. Ik ben toevallig bij de
verkeerspolitie geweest. Daar werkt men in een klein team dat heel hecht
is. In zo’n team beleef je met elkaar heel veel dingen en zit je elke dag met
dezelfde mensen om de tafel. Er worden bijvoorbeeld ook familiedagen
georganiseerd. Dan sta je aan de barbecue; ik noem het een braai
vanwege mijn Zuid-Afrikaanse connectie. Door zulke dingen zijn mensen
met elkaar in gesprek. Er is ook een proef op Voorne-Putten waarbij
gekeken wordt of die teams niet weer wat meer met elkaar in contact

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

26

kunnen komen. Hoe is het met die proef op Voorne-Putten? En is er
eventueel een mogelijkheid om die ook verder in Nederland door te
zetten?
We hebben inderdaad met een aantal collega’s het gebiedsgebonden
politiewerk in Den Haag bekeken. Daar hebben we bijvoorbeeld kennis
kunnen nemen van de wijkbus. Het werken daarmee is in Limburg erg
succesvol en het wordt uitgebreid in de rest van Nederland. Kan dit
fenomeen ook concreet op een andere manier worden voortgezet?
In de laatste tien seconden van mijn spreektijd, voorzitter, zou ik willen
verwijzen naar het fenomeen banken, en het verwijsportaal bankgegevens. Hoe gaat het daarmee en kunnen we daarmee aan de slag?
Verder steun ik van harte de woorden van de heer Van Dam over de
bodycams. Wij horen graag wat daarbij de voortgang is. Mevrouw Helder
heeft hier ook naar verwezen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Dan is het woord aan de heer Van Raak van de SP.
De heer Van Raak (SP):
We hebben een overleg over de politie, dus ik dacht: weet je wat, laat ik de
politie eens bellen. Ik ga even kijken of er wordt opgenomen. Ik weet niet
of de Minister het gehoord heeft, maar ik heb zojuist de politie gebeld op
het nummer 0900–8844 en dan hoor je dat het starttarief € 0,0951 is en dat
het gesprek € 0,028 per minuut kost, boven op de normale belkosten. Ik
vind dat raar. Een tijdje terug hadden we hommeles in de buurt, dus ik
dacht: ik ga de politie eens bellen. Toen merkte ik dat het nummer van de
politie helemaal niet gratis is. Ik merk dat mensen zich daaraan ergeren.
Op sociale media zei iemand: «Ik had een spoedeisende zaak en heb toen
de politie gebeld. Dat kostte me € 4,50. Je staat heel lang in de wachtrij,
maar uiteindelijk word je toch niet geholpen.» Ik vraag me af waarom dat
is.
Ik had in december nog een overleg hier in deze zaal met dezelfde
Minister. Hij zei toen: als je de politie moet hebben, moet je 0800–8844
bellen. Dat is een gratis nummer, maar de werkelijkheid is dat je
0900–8844 moet bellen. Aangezien er zo veel politieposten en politiebureaus zijn gesloten of nog worden gesloten, uiteindelijk meer dan de helft,
zijn mensen steeds meer afhankelijk van telefonisch contact met de
politie. Waarom is dat niet gratis of waarom geldt daarvoor niet gewoon
het normale beltarief? Waarom moet je daar extra voor betalen? Als
mensen lang in de wachtrij staan, dan denken ze: weet je wat, ik bel wel
112, want dat is gratis en daar wordt tenminste opgenomen. Ik vraag me
af of de Minister deze problemen herkent. Is hij van plan om 0900–8844
gewoon gratis te maken of daarvoor de normale belkosten te laten
gelden?
Toen ik belde, merkte ik ook nog iets anders. Ik wilde geen aangifte maar
een melding doen, maar er werd mij voortdurend verteld, door een hele
aardige meneer overigens, dat ik vooral geen aangifte moest doen, omdat
dat geen zin zou hebben. Ik zei dat ik helemaal geen aangifte hoefde te
doen, maar er werd mij wel vijf, zes, zeven keer verteld dat het beter was
om iets anders te doen dan aangifte. Ik weet dat er tienduizenden
aangiftes op de plank liggen door de grote tekorten bij de politie, maar is
dat beleid? Gebeurde dit alleen bij mij of is dit beleid van de politie? Als je
0900–8844 belt, hebben mensen dan de instructie gekregen om ervoor te
zorgen dat er geen aangifte wordt gedaan, omdat ze anders aan de bak
moeten?
We hebben te weinig mensen. We hebben veel te weinig mensen. Toen
we begonnen, was de operationele sterkte bij de nationale politie 49.802
fte. Die zou in 2022 volgens het kabinet 51.329 fte zijn. Daar werden de
aspiranten destijds niet bijgeteld, maar dat gebeurt nu wel. Nu is er ook

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

27

allerlei ondersteuning bijgeteld. Er wordt dus gerotzooid en gerommeld
met de cijfers. Als je vraagt hoeveel mensen er werkelijk actief zijn, dan
zegt de regering: 167 blauwe teams, met gemiddeld 100 tot 150
medewerkers, dus er zijn dagelijks circa 17.300 medewerkers actief. De
NPB, de politiebond, zegt dat dat wel erg rooskleurig is. Die zegt: als wij
het inschatten, dan zijn het er maximaal 6.597. Er zijn agenten die hebben
nagekeken hoeveel agenten er in het systeem staan en hoeveel mensen
oproepbaar zijn, door te kijken naar de ingelogde roepnummers en de
gekoppelde porto’s. Zij zeggen: dat zijn er nooit meer dan 1.000. Het zijn
er 926, en ’s nachts zijn het er 795. Er is dus nogal sprake van een verschil
tussen wat de regering zegt, namelijk 17.300 actieve medewerkers, en wat
een agent zegt die heeft gekeken wie er allemaal ingelogd zijn, namelijk
795. Hoeveel agenten zijn er nu actief in Nederland? Heeft de Minister
enig idee?
Een heel groot probleem is dat we veel te weinig politiemensen hebben.
Dat hadden we kunnen weten. Ik heb even teruggekeken naar een
begrotingsbehandeling in 2011. De SP heeft destijds een onderzoek
gedaan onder 1.300 agenten. 90% van hen vond het destijds, in 2011,
onterecht om de pensioenleeftijd voor agenten te verhogen. De pensioenleeftijd is op dit moment 71 jaar en drie maanden. Een ander probleem is
dat 80% van de agenten in 2011 zei dat er veel te weinig jonge agenten
worden opgeleid en dat de vergrijzing eraan komt. Ik heb dat de Minister
van toen, Opstelten, ook voorgehouden. Ik heb gezegd: er is sprake van
vergrijzing; er zullen de komende jaren heel veel agenten weggaan. Hoe
hoog we de pensioenleeftijd ook maken, er moet nieuw blauw bloed
komen bij de politie. Toen zei Minister Opstelten: meneer Van Raak, de
feiten wijzen anders uit. Daar ben ik eigenlijk nog steeds boos over. We
hadden kunnen weten dat er veel te weinig agenten zouden zijn op dit
moment.
De voorzitter:
Uw laatste minuut is ingegaan.
De heer Van Raak (SP):
Dan wil ik even teruggaan met de Minister naar de oplossing. De
Politieacademie, die al deze agenten moet gaan opleiden, barst uit haar
voegen. Die zegt: we moeten veel meer mensen gaan opleiden, maar dat
lukt nu al niet meer. In Rotterdam moeten er zelf sporttesten plaatsvinden
op parkeerplaatsen. Het is maar goed dat er ook te weinig politieauto’s
zijn, want anders hadden die niet eens kunnen plaatsvinden. Er zijn
ernstige tekorten bij de Politieacademie. En wat zie je dan? Er wordt een
beroep gedaan op boa’s, die allerlei politietaken moeten gaan doen maar
daar niet voor zijn opgeleid. Er volgt een roep om bewapening. Maar als
we boa’s politietaken laten doen, dan moeten ze ook onderdeel zijn van de
politieorganisatie. Heel kort gezegd: er zijn veel te weinig mensen en dat
wisten we al in 2011. Wat gaan we daaraan doen?
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is ten slotte het woord aan de heer Bisschop van de SGP.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank u wel. Bij de voorbereiding van dit AO moest ik op een
gegeven moment opeens denken aan mijn kleindochter van bijna 2 jaar.
Ze kwam onlangs naar me toe en in haar specifieke taaltje vroeg ze iets,
maar ze had me al eerder eens bij de neus gehad; ze is goed bij de pinken.
Ik zei: «Nou nee, doe maar niet.» Ze draaide zich om en zei: «Ik ga oma
vragen.» Ze ging naar oma toe en legde haar het verzoek voor. Oma stond
het toe. Ik zei: «Wat doe je nou?» «Ze vroeg gewoon om een bekertje
melk. Dat is toch gewoon goed?» Voorzitter, u begrijpt dat ik het weer over
de wijkagenten ga hebben.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

28

In het rapport dat in deze lijst voorligt en ook in de brieven komen de
wijkagenten weer uitvoerig aan de orde. Ik heb daar heel vaak over
gesproken en ik heb er heel vaak voor gepleit dat dit onderwerp vooral
aandacht moet hebben. De aandacht groeit. De rapporten geven aan dat
de wijkagenten heel veel goed werk doen, maar dat hun positie toch nog
steeds regelmatig wat in de knel komt. De Minister heeft al toegezegd dat
hij gaat kijken hoe hij gaat bevorderen dat wijkagenten daadwerkelijk 80%
van hun tijd hun eigenlijke werkzaamheden in of voor de wijk kunnen
uitoefenen. Dat is prima, maar er is volgens mij meer nodig. Ik kom dus
weer bij de Minister en ik stel hem weer dezelfde vraag. Ik hoop dat mijn
taal wat duidelijker is dan de taal van mijn kleindochter. Er moet meer
gebeuren. Het is pijnlijk om uit de praktijk te horen dat bij een deel van de
wijkagenten nota bene de betrokkenheid afneemt, omdat ze zo veel
afstand tot de organisatie ervaren omdat ze te weinig informatie krijgen,
omdat er te weinig met de informatie wordt gedaan of omdat ze nog
minder tijd hebben voor een wijk. Daarin moet echt wat veranderen.
Ik wil allereerst ingaan op de samenhang met het lokale recherchewerk.
Eerder dienden we daar als SGP al een motie over in. Wijkagenten en
recherche zouden hun handen veel meer ineen moeten slaan. Ik vind het
schokkend om te lezen dat «de wederzijdse informatieoverdracht tussen
wijkagent en recherche een lastig punt is». Dat kan toch eigenlijk niet waar
zijn? Er vinden eigenlijk vrijwel geen informatieoverdracht, samenwerking
en afstemming plaats tussen wijkagenten en de districts- en regiorecherche, ook als de wijkagent dat wel regelmatig probeert. Ook blijkt dat
de recherche in hun wijk bezig kan zijn zonder dat een wijkagent daarvan
op de hoogte is. Daar gaat er naar onze beleving iets grondig mis. En als
ze dan ook nog eens geen gehoor vinden, dan is verminderde betrokkenheid zeer verklaarbaar. De concrete vraag aan de Minister is hoe de
Minister er concreet voor gaat zorgen dat dit manco verholpen wordt en
dat de informatievoorziening geoptimaliseerd wordt.
Een tweede punt dat mij opviel in het rapport van Terpstra c.s., is de
deskundigheid van de wijkagenten. Er wordt veel van hen gevraagd. Daar
is ook een goede inhoudelijke basis voor nodig. Hoe gaat de Minister
concreet werken aan investeringen in de versterking van de deskundigheid en de verhoging van het niveau van de gewone wijkagent?
Voorzitter. Dan de boa’s en de politie. Er zou eigenlijk sprake moeten zijn
van een goed op elkaar ingespeeld team. Het is belangrijk dat er geen gat
valt tussen het optreden tegen kleine ergernissen door boa’s en het
handhaven van de openbare orde en veiligheid door de politie. Boa’s zijn
bronnen die over veel relevante informatie beschikken. Het is dan vreemd
als daar door de politie maar mondjesmaat gebruik van gemaakt wordt;
dat zijn de signalen die wij krijgen. Ze zijn – dat is een citaat – «geen
concurrenten van elkaar». Als ik zo’n zinnetje lees, ga ik rechtop zitten,
want dit zinnetje betekent dat men elkaar in de praktijk af en toe, in
bepaalde gevallen, over en weer dus wel zo ziet. Ook hier geldt dat betere
samenwerking absoluut nodig is. Deelt de Minister de opvatting van de
SGP dat uitwisseling van informatie ook tussen deze beide groepen
cruciaal is? En is de Minister bereid om systematisch, periodiek, te
rapporteren over hoe dit zich ontwikkelt?
Tot slot leg ik de vinger ook bij de beschikbaarheid van boa’s. Het lijkt dat
er onvoldoende boa’s beschikbaar zijn. Mijn vraag aan de Minister is of de
Minister als politiek verantwoordelijke op dit dossier nog een concrete
taak voor zichzelf ziet weggelegd om dat tekort te verhelpen, waar dat
enigszins mogelijk is.
Voorzitter, ik wil het in eerste instantie hierbij laten. Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Ik heb begrepen dat de Minister twintig minuten nodig heeft
om de vragen goed te kunnen beantwoorden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

29

De vergadering wordt van 16.05 uur tot 16.25 uur geschorst.
De voorzitter:
De Minister staat al, dus ik geef hem het woord. De Minister van Justitie
en Veiligheid.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter, dank, ook voor de constructieve gedachtenvorming die
vandaag uit uw commissie naar voren komt en die ik alleen al zie in de
twee gedachtenmemoranda die mij zijn overhandigd door het CDA en
D66. Ik merk ook in de vragen en observaties van de andere fracties dat de
politie een onderwerp is dat inspireert. Dat is terecht. Ik was tussen twee
algemeen overleggen met uw Kamer door in gesprek met onder anderen
een aantal mensen van de politie die op 18 maart belangrijke dingen
gedaan hebben. Ik denk dat we het er met z’n allen over eens zijn dat onze
politie iets is om trots op te zijn. En omdat het iets is om trots op te zijn, is
het ook van groot belang dat wij waarborgen dat onze politiemensen in
staat zijn om hun werk goed te kunnen doen. Omgekeerd moeten zij dat
goede werk ook in omstandigheden kunnen doen, die hen recht doen.
In dat kader – het is al eerder gememoreerd vandaag – was 2018 een jaar
waarin veel acties uit het regeerakkoord in werking zijn gezet. De evaluatie
van de Politiewet is afgerond. De nieuwe cao is afgesloten. Ontwikkelagenda’s over opsporing en gebiedsgebonden politiezorg zijn
opgeleverd. Er is een start gemaakt met de investeringen in de politiesterkte, maar ook met investeringen in de opsporing op allerlei onderdelen. Nu zitten we in 2019. Dat is het jaar waarin we al die zaken en de
evaluatie van een aantal zaken, zoals die van de Politiewet, gaan omzetten
in acties en beleid.
Er is een groot aantal onderwerpen. Daarom ben ik uw Kamer erkentelijk
dat we die in een paar delen hebben kunnen knippen, zodat we aan al die
onderwerpen adequaat aandacht kunnen besteden. We spreken elkaar
daar nog over. In mijn spreektekst staat «twee keer voor het zomerreces»,
maar dat moet uiteraard «ten minste twee keer voor het zomerreces» zijn.
Voorzitter. Ik heb geprobeerd de vragen zo veel mogelijk per onderwerp te
selecteren. Dat is soms wat moeilijk omdat er natuurlijk verbindingen zijn
tussen onderwerpen, maar ik ga toch een poging doen om het zo
onderwerptechnisch mogelijk te behandelen.
Ik begin meteen bij het punt dat de heer Van Dam aanroerde. Dat was ook
het eerste punt dat hij aanroerde in zijn pleidooi voor een politieombudsman. Laat ik beginnen met te zeggen dat ik het doel van de heer Van
Dam volledig onderschrijf: het creëren en waarborgen van een veilige
werkomgeving voor politiemensen. Dat heb ik ook al in de reactie op zijn
tienpuntenplan geschreven. Toch heb ik over het instellen van een
politieombudsman een wat ambivalente houding, althans op dit moment.
Ik herken wat de heer Van Dam zegt, namelijk dat er signalen zijn dat
medewerkers soms voelen dat ze niet genoeg gehoord worden en dat
signalen vanaf de werkvloer toch pas via een onnodig lange omweg van
bonden en media tot de korpsleiding komen. Aan de andere kant stel ik
ook vast dat er in de afgelopen jaren door de korpsleiding van de
nationale politie een vrij uitgebreid bouwwerk aan structuren is opgezet,
die ervoor moeten zorgen dat politiemedewerkers ook los van hun chef
belangrijke punten bespreekbaar kunnen maken. Ik ga die nu niet allemaal
noemen. Ik denk dat het voor dit onderwerp heel erg van belang is dat er
vertrouwenspersonen zijn. Er is een heldere klokkenluidersregeling en ook
zijn er klacht- en bezwaarprocedures en is er het meldpunt VIK. Dat is
maar een kleine greep uit wat er is. Dat zijn allemaal processen gericht op
de menselijke maat, de zorg en het welzijn van de politiemensen.
De vraag is of het bestaande systeem in de basis voldoet. Gaat het er niet
om dat we primair moeten kijken dat we dat systeem beter laten werken
als er toch klachten zijn of ongenoegen is? Of zou kunnen blijken dat er

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

30

een essentieel onderdeel mist? Ik heb daar uitvoerig met de korpschef
over van gedachten gewisseld, ook naar aanleiding van het eerder door
de heer Van Dam opgebrachte punt. Hij gaf aan dat hij eerder heeft
gekeken naar de toegevoegde waarde van zo’n interne ombudsman en
heeft gezegd: ik vind dat het bestaande systeem zou moeten voldoen en
dat we voorlopig juist hard moeten inzetten op verbetering van de
werking van dat systeem. Ik spreek over enige tijd met de bonden in het
viermaandelijks overleg dat ik met de bonden heb afgesproken naar
aanleiding van de cao, zoals u bekend is. Ik zal in ieder geval dit punt ook
dan op de agenda zetten. Ik spreek overigens ook periodiek met de
ondernemingsraad. Dat is de huidige COR, niet de vorige COR. Ik zal het
de eerstvolgende keer ook nog eens bij hen aanroeren. In deze fase zegt
de korpschef dat het nog niet opportuun is om een nieuwe instelling in te
voeren. Ik deel dat standpunt.
Ik zal op de andere twee punten die in dit opzicht naar voren zijn gebracht
over tuchtrecht en integriteit, inclusief de bevindingen uit het lekrapport,
schriftelijk terugkomen bij de Kamer. Dat wil ik echt fundamenteel
uiteenzetten. Bij een van de volgende twee algemeen overleggen zou ik
daar dan met de Kamer over in gesprek willen gaan. Ik hoop dat ik de
ambivalentie die er is, voldoende heb verantwoord.
Voorzitter. Ik ga over naar iets wat hieraan raakt, namelijk de vraag van
mevrouw Den Boer over het actief integriteitsbeleid. Ja, dat is er. De
politie neemt preventieve en repressieve maatregelen in dat verband.
Daarbij kunt u denken aan allerlei maatregelen op het gebied van
bewustwording en maatregelen op het gebied van screening. Zo heb ik op
21 maart jongstleden het wetsvoorstel screening ambtenaren van politie
en politie-externen aan uw Kamer gezonden, waarmee het ook mogelijk
wordt om de omgeving van de betrokkene, zoals de partner, te onderzoeken. Daar komen wij dus nog met elkaar over te spreken in het debat.
Verder is er het anticorruptieorgaan GRECO dat monitort of lidstaten
binnen de EU maatregelen zoals die in EU-verband zijn afgesproken tegen
de bestrijding van corruptie, naleven. De GRECO heeft de aanpak door
politie en KMar in zijn evaluatierapport positief gewaardeerd.
Mevrouw Den Boer stelde de vraag of de korpsleiding en ikzelf alle
kwetsbare functies in beeld hebben. In opdracht van de korpsleiding is
door de Politieacademie onderzoek verricht, zoals u weet. Daar kom ik dus
nog op terug. Op het eerste, grotendeels kwantitatieve dossieronderzoek
komt een vervolgonderzoek. Dan wordt er ook dieper ingegaan op de
achtergronden en drijfveren van de lekkende politiemedewerkers, en
wordt dus ook bekeken in welke functies en functielagen het precies zit.
Mevrouw Den Boer vroeg ook naar de meldingsbereidheid. De politie
stimuleert het melden van signalen bij bijvoorbeeld leidinggevenden,
maar ook bij medewerkers van de afdeling VIK, alsook bij het Landelijk
Meldpunt Misstanden of via de klokkenluidersregeling. De meldingsbereidheid lijkt er de afgelopen jaren aanzienlijk op vooruit te zijn gegaan,
maar we moeten nog vaststellen of we echt vinden dat het helemaal zo
loopt als het zou moeten lopen.
Mevrouw Den Boer (D66):
Dank aan de Minister voor deze antwoorden. Ik zie dat er ruim aandacht is
voor integriteit bij de politieorganisatie. Dat is volgens mij ook vrij logisch,
gezien toch wat integriteitsschendingen die aan het licht gekomen zijn. Ik
hoor de Minister zeggen dat de Politieacademie nog onderzoek gaat doen,
kwantitatief en kwalitatief. Hij noemt ook de meldingsbereidheid. Wat ik zo
graag zou willen weten, is of hier ook nog sprake is van een dark number,
iets wat we gewoon nog niet weten. Ik snap dat het moeilijk is, maar we
weten ook dat de politieorganisatie een redelijk gesloten organisatie is.
Men werkt nauw samen met elkaar. Loyaliteit speelt een hele belangrijke
rol. Het is best wel moeilijk om melding te maken van integriteitsschending of het vermoeden daarvan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

31

Minister Grapperhaus:
In de eerste plaats heb ik net gezegd dat we zien hoe en in welke mate er
van de bestaande regelingen zoals de klokkenluidersregeling en de
VIC-regeling gebruik wordt gemaakt. Het blijkt dat dat goed los is
gekomen bij de politie. Ik stel ook vast – misschien is het goed om dat in
het openbaar te zeggen – dat het feit dat u in de persberichten regelmatig
hoort over integriteitskwesties die aan de kaak zijn gesteld bij de politie,
aantoont dat de korpsleiding het ook echt oppakt. In dat opzicht denk ik
dat er echt sprake is van een positieve ontwikkeling in de afgelopen jaren.
Ik kan nog niet echt zeggen dat er een belangrijk causaal verband is met
het creëren van de nationale politie. Ik durf wel te zeggen dat het creëren
van de nationale politie daartoe zal hebben bijgedragen. Maar ik zeg ook
eerlijk dat ik niet echt de vinger erop kan leggen of we alles wat je
redelijkerwijs boven water zou moeten krijgen, ook boven water hebben.
Daar moet de komende tijd aan gewerkt worden. De korpsleiding moet
echt de vinger aan de pols houden en ik weet dat men dat ook doet.
Voorzitter. Mevrouw Buitenweg stelde de vraag of goed werkgeverschap
niet ook een doel is waar je goed toezicht op moet houden. Ik denk dat dat
zeker iets is dat van groot belang is. Goed werkgeverschap is een taak
waar primair de korpschef voor verantwoordelijk is. Ik spreek daar met
grote regelmaat met hem over. Dan hebben we het niet alleen over de
kwesties met betrekking tot ziekteverzuim en PTSS, wat daar een treurige
uitloper van is, maar ook over zaken als werkdruk en de manier waarop de
politie daarop stuurt. Het hoort wel degelijk bij de toezichthoudende rol
om daarover te spreken met elkaar en te horen hoe dat loopt en zo nodig
daar wat over te zeggen.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik geloof dat de Minister dat belangrijk vindt en dat hij er met de korpschef
over praat, maar mijn punt is als volgt. Als ik kijk naar waar de Minister
officieel denkt toezicht op te gaan houden, zoals neergelegd in de brief die
wij hebben gekregen, lees ik: «De kern van toezicht is het beoordelen van
de continuïteit, doelmatigheid en rechtmatigheid van de organisatie.» Het
kan natuurlijk hartstikke doelmatig en rechtmatig zijn en de organisatie
kan ook nog doorgaan, maar er kunnen situaties zijn waarin er minder
goed werkgeverschap is. Ik zie dat hier nergens terug. We hoeven er niet
een soort semantische discussie van te maken, maar ik vraag de Minister
om dat ergens terug te laten komen, zodat we zeker weten dat de
ambtenaren die hiermee aan de slag gaan, die doelen ook voor ogen
hebben.
Minister Grapperhaus:
Wij hoeven inderdaad geen semantische discussie te hebben. Ik trek me
dat echt aan. Ik zal me de volgende keer iets duidelijker uitdrukken. Ik
versta onder de continuïteit, maar ook de rechtmatigheid en zelfs
doelmatigheid van een organisatie, dat je in de gaten houdt hoe het met
de mensen gaat. U hebt mij vandaag in het begin ook horen zeggen dat
we, als we trots zijn op onze politie, een aantal dingen moeten doen. We
moeten onze mensen goed in stelling brengen, we moeten zorgen voor
goede middelen en voldoende mensen en we moeten ook zorgen dat de
omstandigheden waarin ze werken goed zijn. Ik vind dat dat een wezenskenmerk is van een continue, doelmatige en rechtmatige organisatie. Ik
zal dat voortaan wat explicieter aangeven.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Volgens mij is dat prima, maar ik denk ook aan zaken als werk en zorg
goed kunnen combineren. Dat kunnen zaken zijn die soms strijdig zijn met
doelmatigheid, maar die we toch van belang vinden voor het welzijn van
de mensen die er werken. De Minister zegt dat hij goed werkgeverschap

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

32

als doel heeft. Dat zullen we dan gewoon aannemen en terugzien op een
ander moment.
Minister Grapperhaus:
Toch even. We zijn het eens volgens mij. Werk en zorg combineren hoort
wel degelijk ook bij een doelmatige organisatie. Misschien wordt het op
heel korte termijn weleens ervaren als een slechte combinatie, maar
uiteindelijk is het iets waarbij je de korte termijn opzij moet schuiven
omdat het op de langere termijn echt van belang is.
Voorzitter. De heer Azarkan vroeg hoeveel klachten er zijn van burgers
tegen agenten. Uit de jaarverantwoording van de politie blijkt dat er in
2017 9.653 klachten in behandeling zijn genomen. Het jaarverslag 2018
verschijnt binnenkort. Ik heb nog niet een indicatie of het gaat om
hetzelfde aantal of dat er minder klachten zijn.
Wat is de reactie van de Minister op het punt dat het online klachtenformulier hapert? Ik ga het doorgeven aan de politie. Daar komen we
misschien in een volgend overleg op terug, want het was mij niet bekend.
Dan is er gevraagd naar een onafhankelijke instantie die onderzoek doet
naar geweld door de politie. Nu doet de rijksrecherche dat. Ik heb geen
signalen dat de rijksrecherche niet zou functioneren. Als er serieuze
aanwijzingen zouden zijn dat de rijksrecherche niet zou functioneren,
moeten we daar bijvoorbeeld de Inspectie Justitie en Veiligheid onderzoek
naar laten doen, maar ik heb die signalen niet.
De heer Azarkan vroeg ook naar medewerkers met een migratieachtergrond in relatie tot lekken. In het onderzoek van de Politieacademie naar
het lekken van vertrouwelijke politie-informatie is geen oververtegenwoordiging van medewerkers met een niet-Nederlandse achternaam geïdentificeerd. Daar komt bij dat bij meldingen de verdenking van een medewerker met een niet-Nederlandse achternaam vaker wordt weerlegd dan bij
medewerkers met een Nederlandse achternaam. De constatering dat
medewerkers met een niet-Nederlandse achternaam eerder ten onrechte
van het lekken worden verdacht is onwenselijk. De korpschef heeft mij
laten weten dat, mochten er ooit signalen komen dat collega’s doelbewust
valselijk worden beschuldigd, hij hiertegen zal optreden. Zo ken ik deze
korpschef overigens ook. Een niet ter zake doend maar wel leuk weetje is
dat mijn achternaam ook niet Nederlands is, maar dat geheel ter zijde.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Daar is een heel liedje aan gewijd, toch?
Minister Grapperhaus:
Ja, zo is het. Ik heb er helaas geen royalty’s voor ontvangen, maar dat zit
in de portefeuille van collega Dekker.
Dan zijn er een aantal vragen rond de kleinere basisteams en het
decentraal werken. Bij de inrichting is het uitgangspunt geweest om
robuuste basisteams op te richten met een formatie tussen 60 en 200 fte,
voltijdseenheden. Doel was dat de basis van het politiewerk, inclusief
opsporing en een groot aantal andere taken die dagelijks aan de orde zijn
bij het werken aan veiligheid, daar uitgevoerd kon worden. De slagkracht
die daarvoor nodig is, vergt schaalvergroting aan de basis en daar sta ik
nog steeds achter. Ik zie ook dat de tevredenheid van de burgers over de
politie de afgelopen jaren verder is toegenomen; dat laten de cijfers van
het CBS zien. Ik wil dat toch even gezegd hebben, want dit is een
compliment aan de politie. Hulde aan de politiemensen, maar dit laat ook
zien dat de nieuwe opzet in ieder geval niet averechts werkt.
Mevrouw Helder heeft natuurlijk vaker met mij van gedachten gewisseld
over de stelling van wegbezuinigde bureaus. Voorzitter, u wilt mij
vergeven dat ik dit herhaal. Ik heb al vaker gezegd dat ik dit punt bestrijd.
Dit kabinet investeert in agenten in de wijk. Door de investering die dit
kabinet structureel doet, komen er meer dan 750 extra agenten in de wijk

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

33

dan er anders geweest zouden zijn. Dat is cruciaal voor de politie.
Mevrouw Helder en ik delen dat het zo ontzettend van belang is om de
vinger aan de pols te houden in onze buurten en wijken. Voor zover dat
voor haar een geruststelling is: bij de inmiddels tegen de 50 lopende
werkbezoeken vraag ik altijd, ook als het werkbezoek over ondermijning in
Amsterdam-Noord of iets dergelijks gaat, «hoe zit het met jullie als
wijkagenten, kom je in de buurt?» Ik krijg daar soms kritische antwoorden
op, maar in het algemeen blijkt dat het steeds beter gaat.
Mevrouw Helder (PVV):
Dit is echt gewoon feitelijk onjuist. Dat is een bezuinigingsdoelstelling van
uit mijn hoofd 70 miljoen euro, omdat er niet meer zou worden geïnvesteerd in steen. Dat is gewoon een feit, dat is gebeurd onder het vorige
kabinet. Ik ben het eens met de Minister – we zitten inmiddels in 2019 –
dat de bereikbaarheid van politie op een andere manier ook goed kan. We
hebben de MEOS-app, we hebben de GGP-bus, waarvoor de gemeente
Leudal met zestien deelgemeentes inderdaad een goede oplossing heeft
gevonden. Dus de Minister en ik komen elkaar halverwege wel tegemoet.
Want natuurlijk moet je moderniseren, maar feit is gewoon dat er wel
degelijk politiebureaus zijn wegbezuinigd. Dat punt wil ik toch even
maken.
De voorzitter:
Dat mag u zeker doen. Eens kijken wat de reactie van de Minister daarop
is.
Minister Grapperhaus:
Ik verstond dat mevrouw Helder zei: er wordt niet geïnvesteerd in stenen.
Dat is inderdaad een belangrijke innovatie bij de politie, waarbij de politie
overigens niet uniek is. Je hebt natuurlijk veel meer organisaties die
werken met flexkantoren en -bureaus. Ik heb vaker het voorbeeld
genoemd van de wijkagent met een mountainbike, een iPad en een
rugzakje. Het kan verkeren! Dat is heel bewust gedaan. Daar wordt nou
juist door het publiek in het algemeen positief op gereageerd. Want dat
geeft juist invulling aan de moderne nabijheid in de wijk, met aandacht
voor de lokale context. Ik zou ook graag een keer met uw Kamercommissie samen in het land op werkbezoek gaan om een aantal van deze
modaliteiten te bezoeken, zodat u echt kunt zien dat sprake is van een
aanpassing aan de moderne tijd en dat dat heel goed werkt. Zoals
mevrouw Helder terecht zegt is MEOS een digitaal instrument waarmee
de politie in wezen een half bureau bij zich heeft. Behalve het koffieapparaat, maar daar is het rugzakje goed voor.
Mevrouw Helder (PVV):
Voorzitter, kort nog. Kijk, dat is iets te gemakkelijk. Ik heb in een eerder
algemeen overleg al gezegd dat een politiebureau vergelijkbaar is met een
ziekenhuis: je hoopt het nooit nodig te hebben, maar het moet er wel zijn.
Ik ken de pop-uplocaties, ik ken het doen van aangifte via internet, maar er
zijn oudere mensen die daarmee moeite hebben. Je zult maar een
zedenslachtoffer zijn. Dan ga je niet bij een pop-uplocatie uitgebreid
verklaren wat jou is overkomen. Dus een politiebureau is wel degelijk nog
altijd nodig, hoe modern we het ook willen invullen. Er werd niet
geïnvesteerd in stenen. Dat klopt, maar het was wel degelijk een
bezuinigingstaakstelling.
Minister Grapperhaus:
Laten we wel zijn: er zijn nog steeds heel veel politiebureaus. Of het nou
hier in de Schilderswijk is, in het Spijkerkwartier in Arnhem of waar dan
ook: als ik op bezoek ga bij een politiebureau kom ik in een «kantoor», met
alle faciliteiten van dien, van waaruit de wijkagenten hun werk doen, met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

34

moderne middelen. Daarnaast zijn er die pop-upbureaus in de wijk, zijn er
mobiele steunpunten. Naast mijn departement – ik geef het maar mee – is
er een wijkagent die regelmatig bij de lokale McDonald’s – excuses voor
de sluikreclame – te vinden is voor wat hij koffie met een cop noemt. Dat
zijn nou eenmaal dingen die je niet had toen ik als middelbare scholier in
Den Haag woonde. Toen was de politie veel statischer en zat alleen maar
op die plekken. Ik blijf ervoor staan dat dat echt heel positieve effecten
heeft.
De heer Van Raak (SP):
Ik val mevrouw Helder bij, want het is gewoon niet waar. Er is gewoon
heel hard bezuinigd op politiebureaus en politieposten. De helft verdwijnt.
In mijn eigen geboortedorp stond een prachtig politiebureau, waar
iedereen altijd naartoe kon. Dat is verkocht aan een projectontwikkelaar,
daar staan nu dure appartementen. In dat dorp komt nooit zo’n hippe
agent met zo’n hippe fiets en zo’n hippe rugzak. Die zie ik daar helemaal
nooit. Het enige wat er is, is een keer in de week een politieauto die door
het dorp rijdt, en dan is-ie weer weg. Dan moet je erachteraan; je kunt
hem niet eens tegenhouden. Ik ken ook andere dorpen waar politieposten
zijn verdwenen en waar agenten zelf het initiatief hebben genomen, zelf
plekken hebben gehuurd, bijvoorbeeld in het gemeentehuis, om ervoor te
zorgen dat ze nog een klein beetje in de wijk aanwezig zijn. Het is
verschrikkelijk dat dat is gebeurd. Dan moet je ook nog voor veel geld aan
de telefoon gaan hangen, terwijl niemand opneemt.
De voorzitter:
U heeft er geen vraag bij.
De heer Van Raak (SP):
Wat de Minister zegt, klopt niet. Er is wel degelijk een heel grote bezuinigingsoperatie geweest om al die politieposten te sluiten.
Minister Grapperhaus:
Er gaan nu een paar dingen door elkaar heen lopen. Ik heb op de
opmerking dat er niet meer in stenen is geïnvesteerd al gereageerd door
te zeggen dat dat juist is. Ik heb ook gezegd dat er politiebureaus zijn
gesloten, dus ik weet niet wat er nou precies niet klopt. Waar het
vervolgens om gaat, is dat ik hier heb verantwoord waarom dat gedaan is
en hoe dat uitwerkt in de praktijk. Ik heb toch even de Veiligheidsmonitor
2017 erbij gepakt – misschien kan hier vervolgens een projector staan, dan
kan ik het meteen laten zien – waar het gaat over het contact met de
politie en de tevredenheid daarover. Dan zien we een groene streep, die
aangeeft dat het aantal Nederlanders dat tevreden is, tussen 2013 en 2017
licht gestegen is van net onder de 60% naar net boven de 60%. Ik zeg
hiermee absoluut niet dat dat een soort panacee, een soort einde
discussie is. We moeten daaraan blijven werken. Dan kom ik terug bij mijn
refrein, ingezet in het begin: dit kabinet en deze Minister moeten ervoor
zorgen dat de politie mensen en middelen heeft om de zaken zo goed
mogelijk te kunnen verwezenlijken voor de burger. Maar wat ik zeg over
die tevredenheid is wel belangrijk om mee te nemen, juist omdat intussen
die niet door mij ontkende moderniseringsslag heeft plaatsgevonden en
er inderdaad bespaard is op onroerend goed. Dat is overigens iets anders
dan bezuinigen, want dat impliceert dat je iets niet meer gaat doen. Dat is
niet het geval.
De heer Van Raak (SP):
In mijn geboortedorp was het politiebureau een belangrijk onderdeel van
de lokale gemeenschap. Dat lijkt de Minister niet te snappen. Als er nu iets
vreselijks met je gebeurt, kun je dus niet meer naar de politie. Het bureau

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

35

is er niet, het bestaat niet meer. Het enige wat je kunt doen, is bellen, aan
de lijn gaan hangen voor veel geld. Het bureau is er niet meer.
Minister Grapperhaus:
Er zijn in Nederland 210 teambureaus en 296 steunpunten. Ik heb duidelijk
aangegeven dat die getallen wat lager zijn dan ze oorspronkelijk waren.
Maar de stelling dat het politiebureau er niet meer is, kan ik niet voor mijn
rekening nemen. U merkt, ik druk mij iets anders uit dan in de sfeer van
«wat de Minister zegt klopt niet» of «de Minister heeft gelogen». Daar kom
ik nog op terug bij de heer Azarkan. Ik heb heel veel respect voor uw
Kamer en voor commissies, maar ik vind wel dat we met elkaar de
discussie moeten houden over waar het over gaat, en niet over kwalificaties die niet kloppen.
De heer Van Raak (SP):
Het is er niet. In mijn geboortedorp is het er niet.
De voorzitter:
Meneer Van Raak!
Minister Grapperhaus:
Ik kom toe aan het fenomeen van de wijkbus en de proef op VoornePutten, waar de heer Drost op wees. Dat zijn goede voorbeelden van
waarmee de politie bezig is in het kader van de ontwikkelagenda van de
gebied gebonden politie. Zoals al eerder gezegd: de politie streeft ernaar
om de aanwezigheid in de wijk op een eigentijdse manier in te vullen. Dit
zijn daarvan succesvolle voorbeelden.
Dan heeft mevrouw Den Boer – ik denk terecht – een scherpe vraag
gesteld over de richtlijn inzake privacy bij gebruik van sociale media. De
politie heeft naar aanleiding van de politievloggers een duidelijke
instructie opgesteld, vanuit het oogpunt van privacybescherming voor het
verspreiden van beelden in het kader van voorlichting op social media.
Die instructie is verspreid onder medewerkers. De politievlogs en de
berichten via sociale media hebben een ongelooflijk positief effect bij het
publiek, ook als het erom gaat om mensen op te roepen om op een goede
manier met de politie mee te werken. De politie volgt ook, zoals u
ongetwijfeld bekend is, op die politiebureaus die er nog steeds zijn via
schermen wat er op sociale media gebeurt, om daaruit in bepaalde
kwesties aanwijzingen te halen. Dat werkt allemaal goed, maar ik trek het
me aan dat die instructie toch nog in de praktijk tot onvolkomenheden
leidt. Iets meer hardop gezegd: ze wordt niet voor honderd procent
nageleefd. Ik heb hierover met de korpschef gesproken, ook naar
aanleiding van de aangekondigde mondelinge vragen van eergisteren. Ik
heb met hem afgesproken dat hij daarover in ieder geval met betrokkenen
in gesprek gaat om te bezien wat er verder aan maatregelen nodig is om
te waarborgen dat politiemedewerkers bij het gebruik van social media de
privacy afdoende kunnen waarborgen.
Voorzitter. Ik kom op de bodycam. Het is goed dat daarover vragen gesteld
worden. Laat ik maar met de deur in huis vallen: de korpschef heeft
recentelijk de opdracht gegeven om de bodycam een onderdeel te maken
van de uitrusting van de politie. Er wordt naar gestreefd om de bodycam
voor het einde van dit jaar landelijk te kunnen inzetten. Ik ben het volledig
eens met degenen die dat naar voren brachten. Dat deed in ieder geval
mevrouw Laan, maar ik meen ook mevrouw Buitenweg of mevrouw
Helder. Ik verheug me erover dat dit onderwerp hier ook aan de orde kan
komen, want ik deel volledig wat de vragenstellers naar voren hebben
gebracht, namelijk dat de bodycam echt belangrijk is voor de politie, want
de ervaring leert gewoon dat met name onrustmakers toch door die
bodycams in toom blijken te kunnen worden gehouden. Ze schrikken door
die bodycams terug of wat dan ook.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

36

Mevrouw Helder vroeg nog iets over het stroomstootwapen. Dat onderzoek van het WODC is op dit moment uitgevoerd. Na de oplevering zullen
de resultaten uiteraard naar de Kamer worden gestuurd. Dat zal rond het
zomerreces gebeuren. Ik meen al eerder te hebben gezegd dat ik er echt
wel naar streef om er dit najaar met uw Kamer over in gesprek te komen.
De bekostiging van een eventuele invoering van het stroomstootwapen is
inderdaad nog een vraagstuk; dat zeg ik maar eerlijk. Op dit moment zijn
de financiële middelen er nog niet om dit te kunnen bekostigen, maar ik
ben er wel degelijk over in gesprek om te bekijken hoe we dat gaan
oplossen.
De heer Drost en enkele anderen stelden volgens mij terecht de kwestie
van het landelijk dekkend vervoer voor verwarde personen aan de orde. Er
is in het afgelopen jaar wel degelijk het nodige gebeurd rond dat passend
vervoer. Er is een conceptmodelvervoer voor ontwikkeld. Er is door het
instituut ZonMw subsidiegeld geregeld voor de regio’s, voor pilots op dit
gebied. Er is een aantal convenanten in diverse regio’s opgesteld. Die
pilots worden verlengd en de aanstelling van de brigadier vervoer is
verlengd voor het hele jaar, maar ik zeg heel eerlijk dat ik zelf heb gehoopt
dat het eerder door het hele land zou kunnen worden uitgerold. Het ziet er
nu echter naar uit dat dat pas per 2021 zal zijn gerealiseerd, na aanpassing
van de noodzakelijke regelgeving en na de bekostigingsrealisatie. Ik kan
daar in dit verband niet zo heel veel meer over zeggen, omdat het
uiteindelijk iets is wat in overgrote mate bij de collega van VWS
thuishoort.
De heer Drost (ChristenUnie):
Het antwoord is natuurlijk helder, maar het duurt wel lang. Dat is
opvallend, gezien het feit dat bij de betrokkenen bij geweldsincidenten
richting politieagenten het aandeel van verwarde personen behoorlijk
hoog is. En dat aantal loopt op. Dat onderstreept volgens mij wel het
belang van dit onderwerp. De Minister heeft het over 2021, dus we zijn
nog twee jaar lang met dat onderwerp bezig. Kan de Minister dit,
bijvoorbeeld per brief, wat verder toelichten? Waar zitten precies de
drempels, de haken en de ogen? En liever nog wil ik dat de Minister gaat
bekijken of het wat sneller kan.
Minister Grapperhaus:
Ik zei al: dit ligt niet bij mij. Wat Justitie betreft zou dit zo snel mogelijk
landelijk klaar moeten zijn. Toen ik me begin 2018 in dit onderwerp aan
het verdiepen was, en me ook aanmeldde voor de periodieke vergaderingen van het Schakelteam onder leiding van Onno Hoes, leek het
aanvankelijk veel meer vliegwiel te hebben. Ik heb onder de aandacht van
de collega gebracht dat ik ook vind dat 2021 te laat is, of in ieder geval dat
het nog wel erg lang duurt. Ik ga daar ook de nodige druk op zetten. Maar
ik denk dat dit ook een kwestie is die langs die weg moet worden
besproken.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dit is mijn laatste interruptie, voorzitter. Nou ja, vooruit dan maar; ik wil
hierop toch reageren, want ik maak me hierover wel zorgen. We hebben
bij dat Schakelteam natuurlijk ook al eerder gekeken wat het kabinet
allemaal ging doen met de aanbevelingen. Het is steeds toch vrij mager
en het is ook heel erg institutioneel. En ik heb eerlijk gezegd niet het idee
dat de koe echt bij de hoorns gevat wordt. Dat heeft natuurlijk te maken
met het feit dat er zo ongelofelijk veel instellingen en heel veel verschillende bestuurslagen bij betrokken zijn. We raken zelf ook weleens de kluts
kwijt. We hebben een keer aan de Griffie gevraagd: breng het eens
gewoon allemaal in kaart. Ik heb het idee dat het daarmee ook binnen het
kabinet een beetje alle kanten op gaat. Dit neemt ongelofelijk veel
capaciteit weg van de politie, én het is voor mensen die ermee te maken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

37

hebben natuurlijk heel erg problematisch. Daarom komt er volgens mij
vanuit deze Kamer de hartenkreet: daarvan moet toch echt eerder serieus
werk gemaakt kunnen worden? Ik zeg het niet alleen maar gewoon
makkelijk, maar ook omdat een aantal van de concrete aanbevelingen die
gedaan zijn, ook door het Schakelteam, toch niet echt heel duidelijk
ingevuld zijn door het kabinet. Daarvan kan toch sowieso al meer werk
worden gemaakt?
Minister Grapperhaus:
Dit wordt wat lastig. Ik kan zeggen: nou, ik begrijp uw kritische observaties
en ik speel ze door naar de collega van VWS. Dat wil ik graag doen. Vanuit
het Ministerie van Justitie en Veiligheid is er in de afgelopen achttien
maanden aan één stuk door bij de instanties die er uiteindelijk over gaan
op aangedrongen dat de psycholance en ook de wijk-ggz’er wat ons
betreft twee instanties zijn die er echt op heel korte termijn moeten
komen. Het probleem is alleen wel – ik zeg het heel eerlijk – dat dit geen
instanties zijn die onder de begroting of de verantwoordelijkheid van
Justitie vallen. Als dat zo zou zijn, zouden we deze discussie bij wijze van
spreken hier helemaal niet hoeven te voeren. Ik zal dus de door het lid
Buitenweg naar voren gebrachte kritische noten een-op-een overbrengen
aan VWS, maar mij lijkt het dat ook vanuit de commissie voor VWS dit
punt dan moet worden aangeroerd.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Dat is absoluut waar. Maar neem het onderwerp ondermijning. Ik hoor de
Minister daarover elke keer zeggen: nou, daar kun je me ’s nachts voor
wakker maken en ik ga daar de barricades voor op. Hartstikke goed. Dat
onderwerp heeft ook veel verschillende raakvlakken. Daarvoor moet de
Minister aan de slag met de Minister van Financiën, want het gaat daarbij
ook vaak over witwassen. Daarbij spelen dus ook heel veel verschillende
aspecten. Ik snap heel goed dat bij het probleem rond vervoer van
verwarde personen de leiding niet zozeer ligt bij Justitie, maar bij zorg.
Maar uiteindelijk is er toch één kabinet? Ik zou willen dat dat dan
overgedragen wordt en dat één iemand voor dit onderwerp echt graag ’s
nachts zijn bed uit wil komen. Eén iemand moet dit oppakken en
coördineren. Iemand moet hier iets meer urgentie aan geven en
voorkomen dat we alles toch allemaal wel heel ingewikkeld vinden. Dit is
iets waar heel veel agenten mee te maken hebben, wat voor heel veel
mensen die het betreft heel problematisch is, en het neemt alleen maar
toe. Ik denk dat hierbij dus de vraag vooral is: wie gaat er nou echt de kar
trekken bij dit onderwerp, met dezelfde drive als de Minister zegt te
hebben bij de ondermijning?
Minister Grapperhaus:
Laat ik allereerst eerlijk zeggen dat ik over het algemeen goed slaap en
niet ’s nachts wakker lig. De kwestie van de verwarde personen en de druk
die die op de politie legt, trek ik me echter zeer aan. Mijn rol daarbij in het
Schakelteam is denk ik ook heel duidelijk geweest. Ik jaag daarbij namelijk
steeds drie dingen aan die, hoe je het ook wendt of keert, buiten mijn
domein vallen. Het begint bij de psycholance. Nee, het begint daarvoor
nog, bij de wijk-ggz’er, die het goed in de gaten kan houden. Daarna volgt
de psycholance en ten slotte volgen de beveiligde bedden. Ik vind dit
probleem ook steeds prangender worden en ik wil bij dezen hier
toezeggen dat ik vanuit Justitie er in het kabinet alle aandacht voor zal
vragen om dit punt de nodige urgentie te geven. Dat wil ik doen, omdat ik
het bijzonder teleurstellend vind dat het aantal meldingen uiteindelijk dit
jaar van 78.000 naar 90.000 is gestegen, terwijl de aantallen psycholances,
wijk-ggz’ers en beveiligde bedden niet evenredig zijn gestegen, nog los
van wat we vinden over die stijging van het aantal meldingen. Ik wil hier

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

38

dus toezeggen dat ik hierover en over de urgentie hiervan nog eens
verder in gesprek ga.
Ik kan daarnaast wel zeggen dat ik vorige week nog met de collega en met
vertegenwoordigers van de VNG die het punt daar oppakken, heb
gesproken over de problematiek van met name de groep verwarde
personen die ook echt vaker dan één keer in aanraking komen met de
politie. Ik ga nu echt een beetje buiten de randen van dit AO, maar ik zeg
het toch, voorzitter. We hebben over die groep gezegd: daar moet zeker
heel veel urgentie op. Maar ik hoop dat dit voldoende is, zo toegezegd
zijnde. Ik kom hier voor de zomer bij de Kamer in een brief op terug.
Daarin kan ik even laten zien welk huiswerk ik hierbij heb gemaakt.
De voorzitter:
Ik kijk nog even naar de heer Drost. Wil hij nog gebruikmaken van het
tweede deel van zijn interruptie? Het gaat een beetje hink-stap-sprong,
maar vooruit.
De heer Drost (ChristenUnie):
Nou, mevrouw Buitenweg kopte de bal in. Ik onderstreep wat zij heeft
gezegd. Ik snap het antwoord van de Minister; de uitvoering moet wellicht
op een ander ministerie worden gedaan. En misschien moeten we zelfs
met elkaar naar financiële middelen kijken; dat weet ik niet eens. Maar het
probleem komt uiteindelijk bij Justitie terecht. Ik ben het er dus helemaal
mee eens dat de Minister daar nu ook prioriteit aan gaat geven en in ieder
geval die streep eronder gaat zetten.
Minister Grapperhaus:
Maar nogmaals, ik trek mij het probleem aan vanuit de invalshoek van de
politie, en ik ga het huiswerk doen om het nog eens met heel erg veel
urgentie neer te leggen in het kabinet, om te kijken hoe we hiermee verder
kunnen gaan. Maar uiteindelijk moeten vanuit het kabinet, respectievelijk
vanuit VWS enkele van de dingen die we vandaag benoemd hebben, weer
meer tractie krijgen. Uiteindelijk valt dat buiten mijn competentie.
Mevrouw Den Boer heeft de internationale en Europese politiesamenwerking naar voren gebracht. Ik moet zeggen dat ik met heel veel
interesse en waardering het voorstel heb gelezen. Ik deel de mening van
mevrouw Den Boer dat criminaliteit steeds vaker grensoverschrijdend is
en dat samenwerking tussen politiediensten van groot belang is.
Politiesamenwerking is ook echt een van mijn topprioriteiten. Ik heb al
vaker aan de Kamer gerapporteerd dat ik heb ingezet op vernieuwing van
het Benelux-politieverdrag. Dat is vorig jaar gebeurd en dat moet nu zo
snel mogelijk geratificeerd worden. Maar u ziet wat er daarbij gebeurt: het
loopt vast in België, niet omdat ze daar niet willen, maar omdat daar
ineens een demissionair kabinet zit en allerlei zaken daardoor in de
vertraging raken, terwijl ondertussen iedereen het belang hiervan heel
goed ziet. Ik vind dat we die grensoverschrijdende operationele politiesamenwerking – ik zeg: «operationele politiesamenwerking» – echt nog
veel meer kunnen intensiveren. Ik noem een paar voorbeelden. We
hebben met een aantal lidstaten van de EU een samenwerking op het
gebied van het bestrijden van maritieme drugstransporten, we hebben
een samenwerking met Noordrijn-Westfalen en met België op het gebied
van politie, en zo zijn er nog veel meer vormen van samenwerking. En
uiteraard hebben we een paar overkoepelende EU-samenwerkingen.
Ik denk dat we vooral moeten inzetten op het intensiveren van die vormen
van samenwerking. Ik zou dat verstandig vinden en ik zou adviseren om
het niet te gaan zoeken in institutionele wijzigingen. Ik denk namelijk dat
we daarbij op twee dingen gaan stuiten. We gaan in de eerste plaats
stuiten op een mer à boire bij het wordingsproces. De heer Van Raak wees
al op het punt van de verschillende rechtsstelsels, die ook in dat opzicht
een hobbel zullen vormen. Het tweede punt is meer politie-inhoudelijk. Ik

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

39

constateer toch dat er inderdaad materieel ook verschillen zijn tussen de
politiestelsels in de onderscheiden EU-landen. Het zou ook om die reden
niet verstandig zijn om in dit stadium zo’n institutionele «samenwording»
na te streven. Maar nogmaals, het punt van de internationale politiesamenwerking gaat mij zeer aan het hart, want hoe beter de samenwerking, hoe beter we die internationale boeven kunnen aanpakken.
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik denk dat er op zich al een heel belangrijke institutionele stap is gezet,
want Europol kent ook een heel lang wordingsproces. Toen ik hier als
wetenschapper mee bezig was, heb ik weleens een Schotse politieman
geïnterviewd. Hij zei over Europese politiesamenwerking in de vorm van
Europol: it’s pie in the sky, it will never ever happen. Nu, zoveel jaren later,
zien we dat die samenwerking er toch is. En ik denk dat die er ook om
goede redenen is. Het is daarom denk ik niet verkeerd om een stip op de
horizon te zetten en daarvoor processtappen te zetten. Het mooie van
Europol is dat wij ontwikkelingsfasen kunnen bespreken met elkaar, in
gezamenlijkheid met het nationale parlement en het Europees Parlement.
Ik heb hierover toch nog twee vragen. We hebben in Europa zoiets als
EMPACT, de European Multidisciplinary Platform against Criminal Threats.
Wat ik daar lastig aan vind, is dat het niet de lidstaten als het ware
committeert aan de inzet van operationele capaciteit om een bepaald
probleem op te lossen. Is de Minister met mij van mening dat er iets zou
moeten zijn als een gezamenlijke dreigingsanalyse, om acute problemen
echt aan te pakken, problemen die zich ook in de grensstreken voordoen?
Ik noemde als voorbeelden ook de havens en het «geheen-en-weer»
tussen de haven van Rotterdam en die van Antwerpen. We moeten dat
aanpakken om daarmee de veiligheid van de burgers veilig te stellen.
Minister Grapperhaus:
Ik denk dat het heel interessant is om nader te verkennen in hoeverre je
dit soort zaken inderdaad op basis van meer gezamenlijkheid dan er nu al
is, kunt analyseren. Er is namelijk nu al heel veel samenwerking op dat
gebied. Nogmaals, op zichzelf vind ik het goed dat er gedachtenvorming
is zoals mevrouw Den Boer die nu aangeeft. Je kunt er natuurlijk heel
makkelijk van zeggen: ja, maar in land X in de EU hebben ze een heel
ander soort rechtsstaat, en weet ik veel wat. Dat is allemaal waar, maar ik
denk dat het wel goed is dat we dit soort gedachtevorming hebben, al was
het maar om landen die nogal wat andere beginselen hebben in hun
rechtssysteem, te prikkelen om zich de vraag te stellen: zouden we daar
wat aan moeten doen en zouden we nader tot elkaar kunnen komen? Dus
nogmaals, we moeten hierover blijven nadenken. Internationale politiesamenwerking is voor mij hoe dan ook een prioriteit en daarop moeten
we blijven inzetten. Het is voor mij een prioriteit, zij het voorlopig niet
institutioneel anders dan nu, namelijk via Europol en Eurojust.
Mevrouw Den Boer (D66):
Aanvullend vraag ik of de Minister het met mij eens is dat er juist wel ook
heel goede voorbeelden zijn van politiesamenwerking met bijvoorbeeld
Oost-Europese lidstaten, zoals met Roemenië? Ik heb daar pas nog een
politieliaison gesproken. Er is bijvoorbeeld sprake van samenwerking op
het vlak van de bestrijding van mensenhandel en drugshandel. Dat zijn
heel belangrijke onderwerpen. Is de Minister het met mij eens dat er echt
toch wel meer gedaan moet worden om de informatie-uitwisseling tussen
de lidstaten te verbeteren door «connecting the dots»? We moeten de
punten met elkaar verbinden. We moeten de mensen die al in die
systemen zitten, ook daadwerkelijk oppakken. We moeten het hun moeilijk
maken om zomaar door de mazen van de wet te glippen.
Minister Grapperhaus:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

40

Ja! Dat punt komt terug in mijn brief van begin juni over internationale
politiesamenwerking. Het is overigens een heel interessant en delicaat
punt, want je moet vervolgens ook wel weer bekijken met wie je op welke
gebieden samenwerkt. Het moet immers ook weer zo zijn dat één en één
drie wordt. Maar dit komt begin juni in een brief terug.
De voorzitter:
Het wordt genoteerd. Gaat u verder.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. «And now for something completely different», zoals in Monty
Python wordt gezegd. De heer Azarkan had een vraag over de vrouwen en
kinderen in IS-gebied. Ik heb er eerlijk gezegd niet zo bij stilgestaan dat
dat onderwerp in het kader van dit AO aan de orde zou komen. Hierbij kan
ik alleen verwijzen naar de brief over het kabinetsbeleid op dat punt, die ik
de Kamer op 6 december 2018 heb geschreven. Dat beleid staat nog
steeds.
Voorzitter. Dan is er de kwestie van de boa’s. Dat is een kwestie waar veel
aan vastzit. Mevrouw Laan vroeg hoe het zit met de aangekondigde
verkenningen op dat punt. Die verkenningen over die verbetering in de
samenwerking zijn gestart, ook naar aanleiding van de notitie die eind
vorig jaar gezamenlijk is geschreven. Er is daarvoor een integrale
werkgroep. Daarin zitten de VNG, de politie, het Openbaar Ministerie, het
Bureau Regioburgemeesters, de gemeente Utrecht, de gemeente
Rotterdam, de gemeente Haarlemmermeer en de Minister van Justitie. Zij
zijn aan het kijken naar wat we noemen «de flexibele inzet van de boa en
het criterium inzake de leefbaarheid». Ik ben van plan uw Kamer voor de
zomer te informeren over de stand van zaken bij die verkenningen. Voor
de langere termijn worden er gesprekken gevoerd over de uitvoering van
de in deze Kamer aangenomen motie van mevrouw Den Boer over de
politiefunctie. We hebben afgesproken dat we daar ook de Wetenschappelijke Raad voor het Regeringsbeleid bij zullen betrekken. Die verkenningen
zijn volgens mij dus helder. Ik wil nog wel benadrukken dat de concrete
inzet van boa’s iets is wat in de lokale driehoek besproken wordt. Daar zit
de Minister van Justitie natuurlijk niet bij.
De heer Drost vroeg nog of er mogelijkheden zijn om de informatiepositie
van gemeentelijke boa’s te verbeteren, zodat ze weten wanneer ze zich in
een gevaarlijke situatie begeven. De Wet politiegegevens biedt de politie
onder voorwaarden de mogelijkheid om politiegegevens te delen met
boa’s. Ik zei al dat die taken lokaal worden bepaald. Dat betekent dus dat
afspraken over informatiedeling tussen politie en boa’s eigenlijk ook
lokaal maatwerk zijn. Ze hangen af van de lokale afspraken. Overigens
mogen er niet meer politiegegevens worden gedeeld dan proportioneel
en noodzakelijk is voor het doel waarvoor de boa’s worden ingezet. Ik kan
u verder nog melden dat de politie op dit moment ook nog werkt aan
verbeteringen in de lokale samenwerking met boa’s.
De voorzitter:
Is hiermee het onderwerp «boa’s» afgerond?
Minister Grapperhaus:
Nee, ik ben nog lang niet klaar met de boa’s. Nou ja, «nog lang niet» is
wat overdreven. Er is gevraagd naar de stand van zaken bij de uitbreiding
van de bevoegdheden van de boa’s in de openbare ruimte bij lichte
verkeersovertredingen. Ik heb daar overleg over gehad met de VNG, de
politie en het OM. Naar aanleiding daarvan zijn per 1 januari van dit jaar
de bevoegdheden van boa’s ten aanzien van handhaving in het verkeer
met een aantal feiten uitgebreid. Dat zijn feiten die de leefbaarheid
aantasten, zoals het handhaven van de rijrichting, onnodig claxonneren
en dergelijke. Daarmee past dit ook binnen de taakstelling van de boa’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

41

Daarnaast wil ik nog benadrukken, mevrouw Laan, dat we natuurlijk die
eerder aangekondigde verkenning hebben. Daarbij wordt gekeken of je
dat leefbaarheidscriterium hoe dan ook zou moeten verruimen.
Over het punt van de boa’s en de bewapening is niet echt een vraag
gesteld. Daarover heb ik al vaker in de Kamer gezegd dat ik op dat punt
volmondig het standpunt deel van het Openbaar Ministerie, maar
bijvoorbeeld ook dat van een aantal burgemeesters, namelijk dat het niet
aan de orde is om daar wezenlijke veranderingen in aan te brengen.
Dat zijn mijn punten over de boa’s, voorzitter.
De voorzitter:
Dan is er een interruptie van de heer Van Dam.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter, het is ook een beetje een uitgestelde interruptie, vanwege de
toon bij de discussie daarnet over het aantal politiebureaus. Ik dacht: laat
ik even wachten tot een later moment. De kwestie van die boa’s raakt
natuurlijk ook aan de nabijheid van de politiezorg voor de burger. Ik wil
daar toch nog iets over zeggen. Ik krijg hierover mails en collega’s zullen
zulke mails ook krijgen. Ik heb hier een mail van een meneer die in elkaar
geslagen is en vanaf de intensive care heeft geprobeerd de politie te
bereiken om aangifte te doen. Ik zal u de details besparen, voorzitter. Ik
heb hier een mail van een wijkagent uit de Hoeksche Waard die op
zondagmorgen met een heel klein aantal mensen een dienst moet doen.
Kijk, wij weten allemaal van de problemen waar de politieorganisatie op
dit moment in zit. Ik ga de Minister ook niet iedere keer op al die mails
trakteren in de vorm van schriftelijke vragen of wat dan ook, want ik weet
ook wel waar de schoen wringt. Maar ik heb hier toch ook wel een beetje
moeite mee. Ik heb het idee dat de Minister ook wel vooral een positief
beeld wil neerzetten, van alles wat goed gaat. Dat vind ik ingewikkeld,
want er gaat ook een heleboel niet goed. Ik ben bijvoorbeeld benieuwd
naar de uitvoering van mijn eigen motie waarin wordt gesteld dat 80%
van de tijd van de wijkagent in de wijk moet worden doorgebracht. Wat
wil ik hiermee zeggen? Het is toch niet heel erg raar dat wij ons zorgen
maken over die nabijheid van de politie bij de burger? Ik heb het idee dat
de Minister op dit punt bij wijze van spreken vooral zegt: gaat u gerust
slapen. Ik slaap hier niet zo gerust op.
De voorzitter:
Minister, wat gaat u daaraan doen?
Minister Grapperhaus:
Ik zei net tegen mevrouw Den Boer dat ik inderdaad ook vind dat die
regels over die sociale media onvoldoende zijn nageleefd. Ik heb dat zelfs
nog eens expliciet benoemd. Ik heb over die verwarde personen net
aangegeven: ik trek me dat aan, hoewel ik er niet ’s nachts wakker van lig,
enzovoort, enzovoort. Er zijn genoeg punten waarbij ik zeg: het gaat niet
zoals het zou moeten gaan. Dat trek ik me als Minister aan, want
nogmaals, ik ben degene die voor de mensen en de middelen moet
zorgen om de politie in stelling te brengen. Ik geef wel toe dat ik het op
een bepaalde manier breng. Dat is misschien een beetje de positivo in mij.
Dat punt van kritiek van mevrouw Buitenweg bijvoorbeeld, dat pak ik op
en daar ga ik mee aan de slag. Ik zeg dan: ik kom daarover met een brief
naar uw Kamer en dan mag u beoordelen of ik mijn huiswerk over een
maand of drie gedaan heb. Zo zijn er meer dingen waarbij ik echt wel zie
dat het niet goed gaat; daar heeft de heer Van Dam echt een punt. Ik ben
bijvoorbeeld begonnen met zijn punt over de ombudsman. Ik zou de tekst
erover er even bij moeten pakken, maar ik zeg het nu uit mijn hoofd: ik
heb erkend dat er een aantal keren dingen gewoon niet goed zijn gegaan
met individuen in de organisatie. Daar moeten we dus ook wat aan gaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

42

doen. Maar misschien dat ik het iets te enthousiast breng als ik zeg: we
gaan er iets aan doen. Misschien dat ik meer de nadruk moet leggen op
het element van mea culpa of wat dan ook.
Maar uiteindelijk ging het de heer Van Dam hier natuurlijk om de boa en
de wijkagent. Ik krijg soms ook casuïstiek via e-mails binnen. Dat trek ik
me aan, maar we moeten oppassen en die niet gaan veralgemeniseren. Ik
deel dergelijke casuïstiek wel met de korpsleiding als die casuïstiek mij
betrouwbaar overkomt. En dat laatste is vaak het geval, hoor. Ik leg dat
dan bij de korpsleiding neer, zodat men dat in ieder geval ziet. Maar ik
vind dat wij de korpsleiding vervolgens in stelling moeten brengen om
daadwerkelijk operationeel daar bij te sturen waar dat nodig is. En een
voorbeeld daarbij is de vraag of er nou echt voldoende wijkagenten en
boa’s zijn, een vraag die ik wel vaker hoor. Wordt die 80% van de tijd op
straat doorgebracht? Bij die kwestie moeten we in eerste instantie de
korpsleiding in stelling brengen om ook echt op die dingen te gaan sturen.
Op die vragen over voldoende wijkagenten en die 80% komen we
overigens terug in het halfjaarsbericht, eind juni of begin juli, wil ik vast
aankondigen. Ik zal straks in dit verband nog ingaan op het etnisch
profileren.
De heer Van Dam (CDA):
Het punt is dat ik de Minister heb horen zeggen: goh, als ik het land inga,
hoor ik overal dat het zo goed gaat. Misschien moeten we samen een keer
op werkbezoek gaan om te kijken hoe goed het gaat. Ik ga ook heel veel
op werkbezoek. We weten allemaal dat de situatie bij de politie op een
aantal punten best zorgelijk is, maar stelselmatig is het antwoord: nou, het
gaat allemaal wel goed. Ik heb het aan de korpsleiding gevraagd en daar
verzekert men mij dat het wel goed komt. Als ik dat steeds hoor, terwijl ik
ook weet dat er zorgelijke situaties zijn, dan leidt dat uiteindelijk tot
wantrouwen. Spelen we alleen maar mooi weer of leggen we echt de
vinger op de zere plek? Ik denk dat we er in deze moeilijke tijden met
elkaar mee gediend zijn als de vinger op de zere plek wordt gelegd. Ik
vraag de Minister om die benadering te kiezen.
Minister Grapperhaus:
U als Kamer – en dat is terecht – controleert mij en legt de vinger op een
aantal zere plekken. Die heb ik benoemd en herhaald. Ik heb niet gezegd
dat ik als een soort blije aap van allemaal werkbezoeken terugkom. Nee, ik
heb gezegd dat ik op werkbezoeken ook bepaalde kritiek tegenkom. Ik kom
op werkbezoeken ook zaken tegen die tegenspreken wat mij wordt
voorgehouden. Die meld ik ook. Maar ik ben ondertussen nog altijd een
fanatiek gelovige in het halfvolle glas. Ik zie inderdaad dat er dingen beter
kunnen of gewoon niet goed gaan. Ik zeg u toe dat ik bepaalde dingen wil
verbeteren. Ik noemde net het voorbeeld van 80%, als het over de
wijkagenten gaat. We komen daar bij het halfjaarsbericht op terug. Ik weet
nu nog niet wat daaruit komt, maar als we uiteindelijk met elkaar
concluderen dat er te weinig wordt waargemaakt, dan zult u mij als eerste
horen zeggen dat we dat moeten verbeteren. Zo zit ik in de wedstrijd, zou
ik bijna willen zeggen.
De heer Bisschop (SGP):
Het kan zijn dat de Minister hier nog op terugkomt als hij de vragen verder
afwerkt, maar ik miste een reactie op mijn vraag over de informatieuitwisseling tussen boa’s en wijkagenten. Als het antwoord daarop
verderop in het stapeltje zit, dan wacht ik dat rustig even af.
Minister Grapperhaus:
Daar ben ik daarnet op ingegaan. Ik heb aangegeven dat dat gebeurt. Daar
waar dat proportioneel en nodig is, vindt er daadwerkelijk uitwisseling

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

43

plaats tussen boa’s en wijkagenten. Ik heb daar vrij uitvoerig bij
stilgestaan.
De heer Bisschop (SGP):
Dan heb ik het niet opgepikt, omdat de signalen die wij krijgen, daar nog
weleens van afwijken. Ik hoor hier een beetje een positief beeld, maar ik
vraag mij af of dat wel een correcte voorstelling van zaken is.
Minister Grapperhaus:
Ik krijg vandaag wel prachtige uitdrukkingen over mij heen. Het begon
met «liegen», daarna werd het «het klopt niet», maar nu is het gelukkig de
vraag of dit wel een juiste voorstelling van zaken is.
De heer Bisschop (SGP):
Wij zijn altijd mild, hè.
Minister Grapperhaus:
Dat weet ik. Dat siert de SGP ook. Ik heb gewezen op de Wet politiegegevens, die de politie de mogelijkheid biedt om politiegegevens te delen
met boa’s. Maar ik heb ook uitgelegd dat de beslissing over de inzet van
boa’s bij het lokaal gezag ligt. Dat is nou eenmaal zo. Ook al zou ik
daarover willen gaan... Ik zeg niet dat ik dat wil. Ik ga er gewoon niet over.
Het lokaal gezag zegt: dit moeten de boa’s doen. Daaruit vloeit voort wat
de politie aan gegevens kan doorgeven. De Wet politiegegevens stelt in
dat opzicht een proportionaliteitsvereiste. Als u zegt dat u op lokaal niveau
hier en daar hoort dat dit onvoldoende gebeurt, dan ben ik op zichzelf
bereid om dit door te geven aan het betreffende lokale gezag, maar dan
moeten het wel concrete signalen zijn. De mogelijkheden zijn er. Dat wil ik
hier hardop gezegd hebben. De boa’s die misschien bij u hun zorgen
daarover hebben geuit, moeten zich daarin gesterkt weten. De wettelijke
mogelijkheden zijn er. Het gebeurt veelal ook. Nogmaals, ik wil het best
doorgeven, maar ik heb zelf niet de doorzettingsmacht om te zeggen: dit
moet u lokaal doen met boa’s. Dat wil ik ook niet.
Voorzitter...
De voorzitter:
Een ogenblik, we gaan nog even door op dit punt. Meneer Drost.
De heer Drost (ChristenUnie):
Ik wil het nog even hebben over de boa’s en het driehoeksoverleg. Ik ben
toch niet tevreden met de beantwoording van de Minister. Hij zegt: ik zit
niet bij dat overleg. Dat is natuurlijk helemaal waar. Ik heb op dit punt een
kleine peiling gedaan onder burgemeesters in Nederland. Daar komt op
zich een heel positief beeld uit naar voren over de samenwerking tussen
gemeenten en wijkagenten. Men gaat langzaam maar zeker mee in de lijn
van de Minister. Er zitten verbeteringen in. Het gaat steeds beter. Maar
daaruit komt ook het beeld naar voren dat men boa’s inzet op punten
waar men voorheen op de politie kon leunen. In de driehoek vinden
allerlei overleggen plaats, waarin burgemeesters ervoor kiezen om
uitvoeringstaken bij boa’s neer te leggen die daar voorheen niet lagen. In
de vraagstelling komt bijvoorbeeld het geweldsmonopolie aanbod. Ik ben
het eens met de Minister, maar het is een feit dat burgemeesters
vaststellen dat boa’s meer moeten doen dan eerst. Dat zie je ook in de
cijfers terug. In de loop van de jaren komen er langzaam maar zeker meer
boa’s. Mijn vraag aan de Minister is: deelt u die analyse van de burgemeesters? Heeft u die analyse wellicht ook? Is er in de loop van de jaren
een verschuiving van taken zichtbaar tussen boa’s en wijkagenten?
Minister Grapperhaus:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

44

Ik wil een paar dingen zeggen. In de eerste plaats heb ik aan het begin van
mijn «boa-beantwoording» aangegeven dat die verkenning er is. Dat wist
u als Kamer al, maar ik heb dat nog even naar voren gehaald. Daar kijken
we naar, naar aanleiding van onder andere een heel duidelijke nota van de
politie. Die is in december naar uw Kamer gestuurd. Men vond het de
moeite waard om te verkennen of het leefbaarheidscriterium zou kunnen
worden opgerekt. Dat is één. Twee. Ik heb per 1 januari jongstleden, na
overleg met de politie, het OM en de VNG, een aantal extra zaken op het
gebied van verkeershandhaving ondergebracht bij het huidige leefbaarheidscriterium. Vanuit de VNG en de politie kwam duidelijk naar voren dat
we moeten kijken of we die domeinen beter op elkaar zouden kunnen
laten aansluiten. In zoverre is het antwoord dus «ja», maar ik moet wel
zeggen dat ik als gesprekspartner natuurlijk met name kijk naar de VNG,
de G20, de twintig grootste gemeenten, en de G4, om enige structuur te
krijgen in de input die ik krijg. Als de heer Drost een ander empirisch
onderzoek heeft gedaan, dan zou ik daar uiteraard graag kennis van
nemen, mits het een empirisch onderzoek is, want dan kan ik dat
meenemen. U kunt erom lachen, maar het moet wel een beetje... We
horen natuurlijk allemaal ervaringszaken. Burgemeesters leggen hier af en
toe ook een bezoek af om punten nog eens onder de aandacht te brengen.
Waar het mij om gaat – ik sta daar zeer open voor – is dat we kijken of we
het domein van boa’s op het punt van het leefbaarheidscriterium nog
verder kunnen uitbreiden en definiëren. Dat laat overigens onverlet mijn
eerder ingenomen punt over wapens.
Ik wil op dit punt nog één ding zeggen tegen de heer Drost. Ik ben
natuurlijk ook met sommige burgemeesters in gesprek over de inzet van
boa’s en politie ten gevolge van allerlei dingen die in gemeenten
gebeuren en die extra inzet vergen. Als allerlei gemeenten in het land,
klein en groot, ineens festivals gaan organiseren, dan vergt dat inzet van
handhavers. En dan heb ik het nog niet eens over mijn stokpaardje, de
drugsproblematiek. Laten we het daar niet over hebben. Als je een festival
organiseert, dan moet je handhavers inzetten. Ik zeg tegen burgemeesters
en de VNG dat als zij erover klagen dat er onvoldoende boa’s of politieagenten beschikbaar zijn, we ook hierover de discussie moeten aangaan.
De heer Drost (ChristenUnie):
Ik heb het geen empirisch onderzoek genoemd, maar signalen. Ik heb iets
van tien of vijftien reacties gekregen, dus dat geeft op zich best een aardig
beeld. Ik heb het positief gebracht, want men was positief over de
wijkagent, maar men vroeg wel aandacht voor het samenspel met de
boa’s. Ik snap dat de Minister, in zijn rol als hoofd van de politie, een
gesprekspartner is, maar als Minister van Justitie en Veiligheid moet hij
ook naast de burgemeesters gaan staan, juist in de grotere steden waar
veel problematiek is, om te proberen om dit vraagstuk samen tot een
goed einde te brengen. Er moet niet worden gestreefd naar een overheveling van taken, zoals burgemeesters blijkbaar soms voelen, maar er
moet juist worden samengewerkt aan oplossingen. Ik ben zeer benieuwd
naar de analyse waar u mee komt.
De voorzitter:
Het lijkt me goed dat we die afwachten.
Minister Grapperhaus:
Er moet geen verkeerd beeld ontstaan. Ik heb afgelopen maandag alweer
ongeveer een uur of zes met burgemeesters overlegd in het Landelijk
Overleg Veiligheid en Politie (LOVP), daarna in het Strategisch Beraad
Veiligheid en daarnaast nog in een aantal bilateralen met de burgemeesters van de G4. U moet niet het beeld hebben dat ik ergens in een
ivoren torentje af en toe met een verrekijker naar buiten kijk en zeg: goh,
zie ik nog genoeg boa’s of wijkagenten? Het is misschien toch wel goed

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

45

om dat beeld bij uzelf wat te corrigeren. Ondertussen is het echt zo – laat
ik daar heel duidelijk over zijn – dat we een nationale politie hebben
geïnstigeerd. Ik ga daarmee even terug naar af. Dat hebben we als
democratische samenleving gedaan; laten we daar even heel helder over
zijn. Dat project is nu bijna voltooid. We constateren nu dat een aantal
punten op aangrenzende velden – de boa’s zijn er daar een van – toch
misschien nog wat bijstelling van de regels en van de mogelijkheden
behoeven. Daar kijk ik naar, overigens niet alleen met de burgemeesters,
maar ook met het OM, dat daar een belangrijke partner in is, en met de
politie. Ik ben ervan overtuigd dat we daar spoedig met elkaar tot mooie
resultaten zullen komen.
De voorzitter:
Fijn, mooi. Mag ik even kijken hoever u bent met uw beantwoording?
Minister Grapperhaus:
Nou, ik ben toch zeker op een kwart. Nee, ik heb nog een paar onderwerpen, waarvan de cold cases er een zijn.
De voorzitter:
Gaat u snel verder.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Over het onderwerp cold cases zijn diverse vragen gesteld. Een
enkeling van u hoort het vandaag voor de tweede keer, maar ik vind het
echt van belang om even het volgende te zeggen over de kwestie waar wij
nog met elkaar over in debat zullen gaan, namelijk de kwestie rondom de
verschrikkelijke moord op Nicole van den Hurk. Daar zijn dingen niet goed
gegaan in het meewerken aan een publicatie door het Openbaar Ministerie en de politie. Dat heeft men overigens – laat ik dat nadrukkelijk
zeggen – ook onderkend. We zullen daar nog uitvoerig met elkaar over
debatteren. Maar zoals ik vanmorgen al heb gezegd: politie en Openbaar
Ministerie hebben daar echt met goede bedoelingen en doelstellingen
gemeend dat het goed zou zijn als de samenleving de aanpak van een
cold case een keer goed van binnenuit kan meemaken. Daarbij zijn in
bepaalde fasen de aspecten van de privacy van belanghebbenden en
betrokkenen niet op een adequate wijze meegewogen. Daar hebben
politie en OM ook hun verontschuldigingen voor aangeboden. Dat is naar
ik hoop zo veel mogelijk rechtgetrokken, maar wij zullen daar zeker met
elkaar nog apart over debatteren. Ik wilde dat even vooraf gezegd hebben.
Het is grotendeels een herhaling. Excuus aan enkelen dat zij voor de
tweede keer horen wat ik vanmorgen zei.
Voorzitter. Dan de cold cases. Mevrouw Helder en mevrouw Buitenweg
hadden daar een aantal vragen over, net als mevrouw Laan. Ik heb een
maand geleden gesproken met nabestaanden van slachtoffers in cold
cases. Sowieso is mensen al een enorm onrecht aangedaan, maar wat mij
dan treft is dat het voelt als een soort dubbel onrecht omdat je er nooit
een oplossing op hebt gekregen. Alleen daarom al hebben we een
maatschappelijk belang om daar echt veel aan te doen. Ik was drie weken
geleden in Limburg en heb mij de ochtend dat dit zou gebeuren, uitgebreid laten voorlichten door het team dat is gaan graven op een plaats
waar zich mogelijk de stoffelijke resten zouden bevinden van een meisje
dat in 1975 is verdwenen. Daar zie je dat de politie dat dubbele onrecht
voelt en daar gedreven op in wil zetten. Maar het is niet mogelijk om alle
coldcasezaken op te pakken, laat staan tegelijk op te pakken. Dat betekent
dus dat je ieder jaar een aantal zaken oppakt. Het gaat niet voor niets in
cold cases om complexe, ernstige zaken. Daarbij is het echt niet zo dat,
zoals in de gemiddelde televisieserie die we daarover zien, door moderne
technieken als een duveltje uit een doosje ineens de zaak wordt opgelost.
Was dat maar zo.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

46

Er zijn ook zaken die niet voldoende aanwijzingen bevatten om überhaupt
een nieuw onderzoek te beginnen. Wat dat betreft is het heel goed – ik wil
hier echt het compliment meegeven aan de politie – dat men allerlei
nieuwe initiatieven oppakt. Men zet kunstmatige intelligentie in. Men
maakt een coldcasekalender om zaken toch weer na zoveel jaren bij
mensen onder de aandacht te brengen. In de Limburgse zaak waar ik over
sprak, is jaren na dato ineens iemand met wat mogelijke feiten naar boven
gekomen. We hebben in het regeerakkoord geld vrijgemaakt voor extra
capaciteit die zich juist op de aanpak van de cold cases zou moeten
richten. De eenheden maken verschillende keuzes bij de inrichting van een
team voor cold cases. Minimaal zijn er drie personen, maar er zijn ook
eenheden die daar veel meer mensen op inzetten. We experimenteren op
dit moment met een meer landelijke coördinatie van die aanpak.
Er zijn ruim 1.700 cold cases. Er blijkt op basis van een handmatige
verdere uitsplitsing van de cijfers dat er per jaar in enkele tientallen cold
cases onderzoekshandelingen worden verrichten. Dat is een klein aantal,
maar het zijn er nog steeds enkele tientallen. Dat betreft zaken die echt in
onderzoek zijn, waarin je echt zegt: daar gaan we door. In een aantal
gevallen leidt een dergelijk onderzoek tot het daadwerkelijk oplossen van
een cold case en tot een veroordeling. We hebben vorig jaar natuurlijk
gezien in de afschuwelijke zaak van de moord op Nicky Verstappen dat het
hoe dan ook een enorme inzet vergt om te kijken of je verder kunt komen
in zo’n zaak. In dit geval gebeurde dat door grootschalig DNA-onderzoek.
Dat is vrij ongebruikelijk, maar ik ben daar zelfs als Minister zelf op
bevraagd omdat er vanuit het OM en de politie uit andere arrondissementen moest worden ingezet om dat geheel mogelijk te maken. Als het
nog een keer gebeurt, voorzitter, huren we gezamenlijk een busje, want
dan moet u daarnaar gaan kijken. Het is buitengewoon indrukwekkend
hoe de politie en het OM daarop inzetten. Maar we moeten ons realiseren
dat dit soort dingen echt heel veel capaciteit vergen en dat dit ook tot
onrechtvaardigheidsgevoelens leidt bij nabestaanden – ik heb ze
gesproken – die dan in een zaak zitten en vragen: waarom mijn zaak dan
niet? Dat is heel erg lastig. Ook zijn er gevoelens van vertwijfeling en
onbegrip bij nabestaanden die zeggen: als nou in die cold case heel veel
DNA is opgehaald uit de omgeving waar mijn dierbare is vermoord,
waarom kan dat dan niet dubbel worden gebruikt? Ja, daar staan wetten
aan in de weg, waardoor dit niet mag. Maar goed, ik ga nu niet uitvoerig
op die problematiek in.
Ik wil in ieder geval maar zeggen dat ik op dit moment met de bonden
overleg heb, ook om te kijken of we de rechtspositie van politievrijwilligers in het Besluit algemene rechtspositie politie kunnen opnemen. Dat
zou van belang kunnen zijn, want dan zouden we vrijwilligers nóg meer
kunnen inzetten als het gaat om cold cases. Nu gebeurt het al dat mensen
met een specifieke kennis en vaardigheid juist als politievrijwilliger in dit
soort dingen worden ingezet. Maar goed, dat Besluit algemene rechtspositie politie behoeft wat aanpassingen om dat nog breder te kunnen doen,
met bijvoorbeeld notarissen of cyberspecialisten. Ik hoop dat ik het
overleg daarover met de bonden dit jaar kan afronden en dan verder het
regelgevingstraject kan inzetten. Tot zover de cold cases.
Voorzitter. Dan kom ik aan etnisch profileren. Het is misschien goed om
erop te wijzen dat het werkwoord «monitoren» volgens Van Dale «toezicht
houden» betekent. Ik heb nog eens gekeken: in vreemde talen komt het
niet terug in de betekenis «meten». Ik zal dat in de wandelgangen nog een
keer bij een van mijn vele goede contacten aan de heer Azarkan melden.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Ik denk dat dit een leuk trucje is van de Minister. Ik heb het net opgezocht
en dat hebben zijn ambtenaren in de pauze blijkbaar ook gedaan. De
Minister heeft de vorige keer gezegd: «De politie monitort om te kijken of
ze de goede dingen doet om etnisch profileren richting nul te krijgen.»

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

47

Dan moet je toch iets meten om te weten of het naar nul gaat? In
antwoord op mijn vragen: «Nee, wij hebben eigenlijk geen meetinstrument.» Dan kunnen we er nu een Dikke Van Dale bij gaan halen, maar wat
de Minister zei tijdens het mondelinge vragenuurtje had in ieder geval de
suggestie dat hij iets kon meten om te weten of het richting nul ging. Of
was dat echt helemaal niet zo?
Minister Grapperhaus:
Nee. En trucjes? Het woordgebruik vandaag ergert me, dat merkt u. Ik
vind dat we hier altijd constructief en kritisch bezig zijn. Als ik achtereenvolgens van uw leden moet horen dat ik lieg, dat het allemaal niet klopt en
dat ik trucjes uithaal... Dat is niet zo. Zo ben ik ook niet. We hebben hier
gewoon een normale discussie met elkaar. Ik heb in december nooit
beoogd om te zeggen dat ik dat aan het meten ben. Ik erken, en dat heb ik
vaker gedaan, dat etnisch profileren af en toe nog gebeurt. Ik vind het heel
vervelend dat het gebeurt en dat vind de korpsleiding ook, net als veel
politiemensen. We doen daar allerlei dingen aan die ik nu niet uitentreuren zal herhalen. Ik heb duidelijk aangegeven – ik zal voortaan andere
woorden gebruiken, omdat dat kennelijk duidelijker is – dat de korpsleiding hier bovenop zit, dat de korpsleiding in de gaten houdt wat er op
dat punt gebeurt. De korpsleiding zegt: we moeten het onze mensen niet
aandoen om terug te gaan naar dingen als het stopformulier, omdat dat in
de praktijk tot heel veel gedoe gaat leiden. De politie – dat is een
handicap, maar dat heb ik in december 2017 al tegen uw Kamer gezegd in
antwoord op een vraag van de heer Azarkan – registreert geen etniciteit.
Dat mag ook niet. Ik heb toen al gezegd dat dat sowieso betekent dat het
heel moeilijk is om precies – als je meet moet het immers precies zijn – te
kunnen meten wat er gebeurt. Wat ik steeds tegen uw Kamer zeg en ook
blijf zeggen – u mag mij daar ook steeds op blijven aanspreken – is dat je
het in de vezels moet krijgen. Mensen moeten ervan doordrongen zijn dat
iedereen die bij Algemene Zaken komt op dezelfde manier wordt
gecontroleerd. Daar zit ook niet iets kwaadaardigs in. Daar zit de korpsleiding bovenop, dat weet ik. Ik ga het niet meer hebben over de aantallen
klachten en hoeveel daarvan zijn toegewezen, want ik vind dit typisch iets
waar we met z’n allen alles aan moeten doen om het naar nul te krijgen.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
De Minister kan zeggen «ik wil al die woorden niet». Of het nou de
waarheid was van de heer Azarkan of wat ik zei, het had betrekking op één
ding. Ik ben al de hele dag met de Minister bezig, al vanaf tien uur. Eén
ding noemen waarvan we zeggen «dat had de Minister beter anders
kunnen zeggen, want dat suggereert iets anders», mag af en toe. Dan
hoeft iemand zich niet gelijk op zijn teentjes getrapt voelen. Ik denk dat de
Minister zegt: de politie monitort om te kijken of ze de goede dingen doen
om etnisch profileren richting nul te krijgen. Dan is mijn vraag: hoe
monitort de Minister dat?
De voorzitter:
De Minister, kort!
Minister Grapperhaus:
Ik ga u niet met al die cijfers lastigvallen, maar de politie doet dat onder
andere door bij te houden wat er aan klachten speelt. De politie kijkt ook
naar de rapporten over discriminatiecijfers. De politie houdt de vinger aan
de pols door daarover in gesprek te gaan met vertegenwoordigers van
antidiscriminatievoorzieningen. De politie kijkt bijvoorbeeld naar het
rapport van Bureau Beke. Dat onderzoek zegt volgens mij dat de politie
met de maatregelen die men treft in ieder geval op de goede weg is. Dat
heb ik nog onthouden van de teksten die ik hierover heb gekregen. De
politie doet dit ook door te registreren wat er aan discriminatie-incidenten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

48

is. Dat gebeurt uitgebreid. Wat u mij hoort zeggen, is... Inderdaad, ik heb
tenen en die moeten misschien verworden tot teentjes zodat men er
minder makkelijk op gaat staan. Laten we dat in goede harmonie weer
met elkaar oppakken. Maar weet u, het gaat niet om dat meten, want daar
krijg je nooit zuiverheid in. We moeten met elkaar, de korpsleiding en ik
maar ook de mensen in het veld, de mogelijke gedachten die er soms bij
mensen zijn, eruit krijgen. Ik wil even een voorbeeld geven dat hier niet
helemaal aan raakt, maar...
De voorzitter:
Vindt u het goed om dat even niet te doen? Ik zeg dit als bewaker van de
tijd, want ik meet die wel. Ik ga eerst het woord geven aan de heer Van
Raak, want die heeft op ditzelfde punt een interruptie.
De heer Van Raak (SP):
Over de opmerking van de Minister over het taalgebruik van de Kamer en
dat wij vragen stellen over cijfers. In 2011 heb ik de Minister voorgehouden, heb ik gewaarschuwd dat er veel te weinig agenten zouden
komen. Toen werd ik weggezet door Minister Opstelten. Ik laat me niet
wegzetten en we hebben gelijk gekregen. Er komen vaak cijfers uit het
ministerie over het aantal agenten. Daar heb ik vraagtekens bij gezet. De
Minister moest terugkomen op die cijfers, want ze klopten niet. Vandaag
heb ik gezegd dat in mijn geboortedorp Hilvarenbeek geen politiebureau
is. De Minister zei dat dit onzin is, dat daar wel een politiebureau is. Nou,
ga maar eens terug met mij in die auto van u naar Hilvarenbeek en ga
maar eens kijken of daar een politiebureau is. Het taalgebruik dat ik bezig,
Minister, als u naar mij wijst, is het taalgebruik dat het ministerie verdient.
Zolang waarheid op het ministerie een optie is, zal ik die taal blijven
gebruiken.
De voorzitter:
Waarvan akte.
Minister Grapperhaus:
Ik krijg hier het webadres – misschien is dat een fakeadres – van de
politiepost Hilvarenbeek. Maar ik ben bereid om met de heer Van Raak af
te spreken dat wij samen – dat is voor het eerst gezamenlijk – een
werkbezoek afleggen aan het dichtstbijzijnde politiebureau van Hilvarenbeek. Dat is bij dezen een uitnodiging van mij, dus de vervoerskosten
zijn voor mijn rekening, laat dat heel duidelijk zijn.
Even terug, voorzitter, de heer Van Raak...
De voorzitter:
Neem mij niet kwalijk. Ik ga nu niet meer een discussie toestaan over
woordgebruik. Laten we dat afsluiten. U wilde het afsluiten...
Minister Grapperhaus:
Nee, maar hij had nog een vraag over de politiesterkte.
De voorzitter:
Jaja, maar dat is nu niet het onderwerp, volgens mij. Tenzij het een
antwoord is op een vraag dat u sowieso nog moet geven.
Minister Grapperhaus:
Ik ga een antwoord geven op de vraag van de heer Van Raak over de
politiesterkte. Ik ben ook mijn voorgangers, maar laat ik zeggen dat ik ten
opzichte van 2011 toeschietelijker ben geworden. Ik heb in december
vorig jaar een brief geschreven waarin ik nog eens heb uitgelegd hoe de
politiesterkte in z’n werk gaat. Ik heb hier ook nog een grafiekje dat ik
graag aan uw Kamer stuur. Ik sta geheel voor wat ik toen heb geschreven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

49

en gezegd over de toename van de politiesterkte. Nogmaals de uitnodiging voor een werkbezoek. Ik hoor later wel of de heer Van Raak met mij
meegaat; ik hoop het wel.
Voorzitter. Ik hoop dat ik de vragen over de politiesterkte – dat zijn
dezelfde cijfers als de cijfers die in de brief van 3 december 2018 staan –
heb beantwoord. De heer Van Raak vroeg nog hoeveel agenten er in
Nederland op een dag actief zijn. Daar hebben we vorig jaar ook uitvoerig
over gesproken met elkaar. Dat staat ook in de brief van 3 december 2018.
Die gaat over de formatie, de bezetting, de volledige opgeleide sterkte, de
aspiranten en de samenhang met de begrotingscijfers. In verband met de
tijd: de cijfers die daarin voorkomen, zijn consequente cijfers die ook
begrotingstechnisch meelopen met wat er wordt gerealiseerd.
Ik heb nog een aantal restvragen. De heer Van Dam vroeg in het kader van
de opleiding of het juist is dat mensen geen diploma krijgen maar
certificaten voor losse opleidingen. De politiemensen die een volledige
politieopleiding volgen, krijgen na succesvolle afronding een diploma.
Naast de politieopleiding verzorgt de Politieacademie ook cursussen,
bijscholing en dergelijke. Daarvoor kan men certificaten ontvangen.
De heer Van Dam vroeg of wij ook de ideeën van de heer Ebregt van Driel
bij de leerinterventies betrekken. Die worden wel degelijk ook bekeken bij
de ontwikkeling van nieuwe onderwijsprogramma’s. Randvoorwaarden
bij elk van die onderwijsvernieuwingen zijn de examenvereisten, want die
moeten er natuurlijk voor zorgen dat de kwaliteit van de afgestudeerden
gewaarborgd is en blijft. De ambitie van de Politieacademie daarbij is
overigens dat studenten binnen bepaalde standaarden een gepersonaliseerd programma kunnen volgen dat aansluit bij wat ze al kennen en
kunnen. In het afgesloten arbeidsvoorwaardenakkoord van 1 november
jongstleden is afgesproken dat jaarlijks 10,1 miljoen euro structureel extra
beschikbaar wordt gesteld voor flexibilisering van het vakspecialistisch
politieonderwijs. Een deel daarvan gaat naar het toekomstbestendig
maken van het opsporingsonderwijs en het vernieuwen van het
onderwijs, zoals blended learning.
De heer Van Dam vroeg ook nog naar de innovatie van het doorstroomonderwijs voor politievrijwilligers. Het is heel erg van belang dat het
politieonderwijs voor zowel vrijwilligers als beroepsmedewerkers
geflexibiliseerd wordt. Het is goed dat innovatieve maatregelen ertoe
leiden dat er ook sprake is van flexibilisering van het doorstroomonderwijs voor vrijwilligers. De opleidingsduur is daardoor verkort. De
Politieacademie verkent of ook in het onderwijs voor beroepsmedewerkers bepaalde innovatiemaatregelen op dit gebied kunnen worden
doorgevoerd.
De heer Drost vroeg of het klopt dat...
De heer Van Dam (CDA):
Ik kijk op de klok en ik zal me daarom beperken. We zullen de komende tijd
nog AO’s hebben waarin we volgens mij ook nog uitgebreid aandacht
zullen besteden aan opleiding en onderwijs. Er is nog wel één punt. Het
plan dat destijds van de Minister de derde prijs kreeg, zou een besparing
opleveren van 21,5 miljoen euro. Dat punt hoor ik hem nu niet behandelen. Ik zou hem willen vragen om dat punt uitdrukkelijk uit te werken,
ook in de opmaat naar de brief die tegen de zomer nog naar de Kamer
komt. Waarom is daar geen aandacht aan besteed? Waarom wordt zo’n
obvious bezuiniging, ook in tijd, niet geoogst? Ik vind het echt heel
belangrijk dat daar een antwoord op komt.
Minister Grapperhaus:
Ik zeg toe dat ik daarop, en op andere innovaties, uitvoerig zal ingaan in
die brief.
De heer Van Dam (CDA):

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

50

Heel kort nog. En dat ook tegen de achtergrond, die ook gesignaleerd is,
dat er een zekere spanning is tussen de Politieacademie en het korps, een
spanning die voortkomt uit de druk van de omstandigheden, maar
misschien ook wel een spanning die voortkomt uit verschil van inzicht
over wat er op dit moment nodig is op dat vlak. Daar zou ik ook heel graag
aandacht aan besteed zien in die brief.
Minister Grapperhaus:
Wij zullen daar aandacht aan besteden.
De voorzitter:
Dank u wel. Gaat u verder.
Minister Grapperhaus:
De heer Drost vroeg naar het tekort aan lokalen bij de Politieacademie. De
instroom van aspiranten bij de Politieacademie is verhoogd vanwege het
vervangingsvraagstuk en intensivering bij het korps. De Politieacademie
krijgt er vanaf 2018 2 miljoen euro, oplopend naar structureel 16 miljoen
euro in 2022, extra bij voor het basispolitieonderwijs. Daarvoor kan men
docenten aannemen en huisvesting uitbreiden. Dit jaar wordt er ook een
nieuwe, tijdelijke locatie van de Politieacademie geopend. Ik heb dit
onderwerp nu meegenomen, maar mij hadden tot nu toe geen signalen
bereikt dat de uitval van studenten en docenten hoger is geworden.
Ik kom nu op een vraag van de heer Drost over de zorg voor de politieambtenaar. Begin maart is gestart met de werving van geestelijk
verzorgers voor het korps. Als de werving daarvan succesvol verloopt,
dan kunnen ze allemaal aan het eind van dit jaar operationeel zijn. Dat
aanbod wordt uiteraard onder de aandacht gebracht van alle politiemedewerkers. Ze zijn dan geestelijk verzorgers, is de bedoeling, die in de
eenheden beschikbaar zijn voor iedereen die ethische, existentiële of
daarmee verband houdende vragen in verband met het politiewerk heeft.
De heer Drost vroeg ook naar de verankering van de bijzondere zorgplicht
en de rechtspositie van de politie. Deze maand is met de politievakbonden
overeenstemming bereikt over conceptregelgeving die de bijzondere
zorgplicht verankert. Daardoor zijn de aanspraken van de politiemedewerkers steviger dan tot nu toe verankerd en gewaarborgd. Daarmee
wordt ook het belang onderschreven van het bieden van goede zorg aan
politiemedewerkers die als gevolg van de taakuitvoering fysiek of mentaal
letsel hebben opgelopen.
De heer Drost vroeg om een brief met concrete cijfers over PTSS-gevallen
en de trend daarin. Ik zal u daarover in het halfjaars...
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
De naam is anders!
Minister Grapperhaus:
O, ik heb hier staan dat het de heer Drost is, maar als het mevrouw Laan
is: mijn excuses.
De voorzitter:
Ja, het was mevrouw Laan.
Minister Grapperhaus:
Mevrouw Laan-Geselschap. Het komt mee in het halfjaarsbericht.
Dan heel snel nog een paar varia. Mevrouw Helder vroeg om een brief
over de aanwijzingsbevoegdheid van de Minister. Ik zal u daarover meer
informatie geven in het halfjaarsbericht.
Mevrouw Buitenweg had een vraag over het betrekken van medewerkers
bij de toekomstvisie, bij De politie van overmorgen. De manier waarop we
medewerkers erbij betrekken, is een zoektocht van de korpschef en mij,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

51

samen met de vakbonden en de medezeggenschap. Ik realiseer me dat
het met de vakbonden op centraal niveau is, maar ik probeer toch ook te
kijken om middels bijvoorbeeld brainstormsessies met medewerkers,
door de gezamenlijke partijen georganiseerd, verder te komen zodat we
het inderdaad niet alleen maar van bovenaf met elkaar doen. We zijn op
dit moment met elkaar aan het kijken hoe dat het beste vorm kan krijgen.
De vraag is overigens of we hier ellenlang over moet doorpraten, maar ik
heb bijvoorbeeld in de afgelopen maand met mensen, zowel mensen van
de leiding als mensen op de werkvloer, in groepen gesproken over de
problematiek rondom de jaarwisseling en grote evenementen. Dat is ook
een werkvorm waarbij je in groepen spreekt en de combinatie hebt van
degenen die het beleid vormen en het management doen, en mensen die
vertellen over hun ervaringen in het veld. Zo zijn er allerlei werkvormen
om in cocreatie verder te komen.
De heer Van Raak vroeg naar het bellen naar de politie. Ik zal kijken of we
ervoor kunnen zorgen dat u de kosten van het proeftelefoontje dat net
werd gedaan, niet voor de kiezen krijgt. Dat was immers louter om een
proef te doen. Ik begrijp het punt van de heer Van Raak. Laat ik daarmee
beginnen. Het vervelende is dat de ervaring leert dat een kosteloos
nummer misbruik in de hand werkt. Het alarmnummer 112 wordt iedere
twaalf seconden een keer gebeld. Dat is jaarlijks 2,6 miljoen keer. Daarvan
is 60% niet terecht. Dat zijn broekzakbellers. Of het zijn geintjes. Ik denk
dat we wel kunnen bedenken dat van die 60% niet de meerderheid
broekzakbeller is. Het is echt heel lastig. Je merkt dan dat de politie
minder snel kan helpen als er echt spoed geboden is. Voor het landelijke
politienummer geldt dat nog veel meer mensen dat nummer bellen: 4,65
miljoen keer per jaar. Daarom brengt de politie een klein bedrag in
rekening. Er komen cijfers aan die aangeven hoe het precies zit met
0900–8844, een uitsplitsing van cijfers. Die wil ik ook met de Kamer wil
delen, maar die moeten eerst gevalideerd worden. Ik snap de kritiek van
de heer Van Raak, maar ik zit hier voor het ellendige dilemma dat er ook
misbruik van wordt gemaakt. De politie werkt op dit moment wel aan een
nieuwe visie op dienstverlening en betrekt daarbij de vraag of dat
landelijke politienummer zou kunnen overgaan op een lokaal tarief, zodat
dat in ieder geval scheelt.
De heer Van Raak (SP):
Dat zou al een hele oplossing zijn. Dan heb je niet die 9,51 cent starttarief
en 2,8 cent per minuut. Dan is het een gewoon, normaal telefoonnummer.
Dat zou dus al helpen. Ik denk dat doordat het zo duur is en mensen
zolang moeten wachten, mensen afhaken en 112 gaan bellen. Daar ben ik
bang voor. Als de Minister bereid is om er gewoon lokale telefoonkosten
van te maken, dan lijkt me dat logisch, een goede ontwikkeling. Ik zou ook
zeggen: open heel veel politiebureaus, zodat mensen minder hoeven te
bellen.
Minister Grapperhaus:
Op dat laatste punt heb ik de uitnodiging gedaan om dat eerst eens met
elkaar te gaan bekijken. En er zijn nog steeds heel veel politiebureaus
open. Wat betreft het eerste punt heb ik u gezegd dat de politie aan het
verkennen is en bekijkt of dat mogelijk is. Ik wil hier geen mensen blij
maken met dode mussen of verkeerde woorden hanteren. Zo ben ik niet.
Ik zeg dus heel duidelijk: men verkent dit. Ik kom ook nog bij de Kamer
terug met de cijfers – die moeten nog gevalideerd worden – die laten zien
hoe vaak 0900–8844 serieus wordt gebeld van die 4,65 miljoen keer, en
hoe vaak zelfs daar nog sprake is van onzinbelletjes en dergelijke. Daar
kom ik nog bij u op terug. Het punt wordt serieus opgenomen. We moeten
er wel wat voor rekenen.
Dank u. Dit zijn mijn punten, voorzitter.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

52

De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Laan nog? Een onbeantwoorde vraag, neem ik aan?
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Ja, precies. Ik zou niet anders durven, voorzitter. Ik had een vraag gesteld
over de voortgang van de proef op Voorne-Putten, over de kleinere
samenstelling en de intensieve samenwerking binnen een bepaalde
afdeling van de politie. De tweede vraag die nog openstaat, is die over de
bus die wordt gebruikt in Weert, het Leudal en Venlo. Wat is de stand van
zaken in de rest van het korps? De derde vraag die ik nog had gesteld, was
wanneer wij de aanpassingen van het Verwijzingsportaal Bankgegevens
kunnen zien. Daarover stond ook een stuk op de agenda.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Laat ik beginnen met het bankportaal. Afgelopen vrijdag is
besloten om het wetsvoorstel daarover naar de Raad van State te sturen,
als ik het goed zeg. Ook daar even een winstwaarschuwing: dit is wel een
wetsvoorstel dat primair bij het Ministerie van Financiën ligt. Dat neemt
niet weg dat ik mijn best ervoor ga doen dat het er heel snel door komt,
maar dat wil ik even aangeven. Ik had wel geantwoord op de vragen over
Voorne-Putten en de bus, maar ik stel nu vast dat dat niet het antwoord
was op de vragen. Ik ga daar meteen even mee aan de slag en ik zal daar
straks als eerste op terugkomen in de tweede termijn.
De voorzitter:
Oké. Ik kijk even of er behoefte is aan een tweede termijn. Die is er. Laten
we dat zittend doen; dat scheelt weer een hoop looptijd. U heeft twee
minuten, maar die hoeven niet vol. Ik geef als eerste het woord aan de
heer Van Dam van het CDA.
De heer Van Dam (CDA):
Voorzitter. Ik heb de behoefte om eerst even te reflecteren op het kleine
interruptiedebat dat ik met de Minister had. Ik heb zelf ook even na zitten
denken over wat mij dan precies stoort. Ik hoop niet dat ik mij in bewoordingen heb uitgelaten die fout waren. Ik heb ook niet die indruk. Maar ik
heb wel het gevoel dat ik – laat ik voor mezelf spreken – hier serieuze
zorgen naar voren breng. Ik ben echt geen piepkuiken dat bij iedere zorg
die hij heeft, meteen weet ik veel wat doet. Maar de standaardreactie is:
nou ja, ik heb het aan de korpschef gevraagd en het valt wel mee. Ik zeg
het even heel kort door de bocht. Daar word ik wat teleurgesteld van,
want ik denk dat er wel degelijk grote zorgen zijn en dat wij daar als
Kamer ook in mee moeten en willen denken hoe je die oplost. Dat is
eigenlijk waar mijn punt een beetje vandaan kwam.
Ik begin dan met mijn punt over de ombudsman. Ik ben niet verbaasd dat
de Minister hier niet heeft gezegd: maar dat lijkt me een goed plan; dat
gaan we meteen doen. Ik wil hiervoor wel een VAO aanvragen, omdat ik
denk dat dit wel degelijk een ding is. Ik wil weleens kijken hoe mijn
collega’s in de Kamer daarover denken. Op dat punt wil ik dus graag een
VAO aanvragen.
Ik ben blij met de toezegging van de Minister over de bodycam. Dat is
heel goed nieuws. Het zou fijn zijn als hij daar ook nog een brief over
stuurde, want er waren wat problemen, met name over de privacyaspecten. Ik neem aan dat dat wellicht ook tegen de zomer naar ons toe
komt.
Dan wil ik ook nog iets zeggen over de integriteitsonderzoeken. Diverse
collega’s hebben gezegd dat het goed is dat het lekken van informatie
wordt aangepakt. Dat vind ik ook hartstikke goed. De korpschef heeft mijn
volle steun dat alle dingen bij de politie die niet kunnen, worden
opgespoord. Maar die moeten dan wel worden opgespoord op een faire
manier. Ik heb zelf negentien jaar bij het Openbaar Ministerie onderzoeken

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

53

mogen doen. Laat ik het zo zeggen: mijn schoenen vielen toch een beetje
uit toen ik die dertien gesprekken voerde met politiemensen die
onderwerp waren geweest van een integriteitsonderzoek. Ik ben blij met
de toezegging van de Minister dat hij hier inhoudelijk op gaat reageren,
maar dat is mijn zorg hierbij.
Dank u wel.
De voorzitter:
Ik dank u zeer. Mevrouw Den Boer.
Mevrouw Den Boer (D66):
Dank u wel, voorzitter. Ik vond het een typisch paas-AO: een mand met
heel veel kleurige eieren. Er waren ongelofelijk veel verschillende
onderwerpen. De verbinding is de politie. De Minister zegt trots te zijn op
de politie. Uiteraard voel ik daar zeer in mee, maar het is natuurlijk ook
een hele grote overheidsorganisatie waarbij we als Kamer echt de vinger
aan de pols willen houden. Dat gaat bijvoorbeeld over de wijkagent, die
echt cruciaal is in Nederland. Wij zien echt wel dat de wijkagent
verbinding moet houden, zowel fysiek als virtueel, maar we zien als D66
ook ruimte voor een moderne wijkagent die misschien wat meer mobiel is
en die zich bijvoorbeeld ook digitaal meldt. Wij zijn natuurlijk benieuwd
naar verdere ontwikkelingen op dat vlak.
Over politie en social media had ik inderdaad een mondelinge vraag
aangemeld. Eerder heb ik hierover met collega Verhoeven ook schriftelijke
vragen gesteld. Het is goed dat de Minister in gesprek gaat met de
korpschef en gaat kijken naar mogelijke aanvullende maatregelen naar
aanleiding van Pointer, de monitor en de berichtgeving over schending
van privacy in die context.
Tot slot de internationale politiesamenwerking. Uiteraard heeft D66
hierover een steen in de vijver gegooid, maar wij horen toch ook een
positieve grondhouding van de Minister, met name ten aanzien van de
intensivering van operationeel optreden in volle gezamenlijkheid. Ik zie
zeer uit naar de brief die hij heeft toegezegd voor juni. Ik zou daarin graag
aandacht hebben voor verdere verdieping, prioritering en commitment
binnen de Europese Unie om de grensoverschrijdende georganiseerde
criminaliteit goed, efficiënt en degelijk aan te pakken. En natuurlijk
rechtmatig; dat wil ik er nog even aan toevoegen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Fijn, dank u wel. Er is nog een interruptie van de heer Van Dam.
De heer Van Dam (CDA):
Toch een hele korte reactie naar aanleiding van het betoog van mevrouw
Den Boer. Ik wil het even heel helder hebben. U bent hier vandaag
gekomen met een plan. In dat plan stond dat we naar een Europese FBI
moeten, maar gaande de wedstrijd werd volgens mij die Europese FBI een
pie in the sky. Dat rijmt ook fantastisch op elkaar. Dus wat is het nou? Hebt
u hier een plan ingediend voor een Europese FBI of hebt u gaande de
wedstrijd dat plan eigenlijk alweer mee terug naar huis genomen? Er
zitten nog genoeg andere dingen in uw voorstel, maar hoe zit het nu
precies met die Europese FBI?
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik heb voorgesteld dat er een Europese FBI komt. Dat is uiteraard een
denkrichting, een model, om met operationele slagkracht samen te
werken op basis van gezamenlijke wet- en regelgeving, die al ruim
voorzien is binnen de Europese Unie maar die nog verder kan worden
ontwikkeld om die slagkracht daadwerkelijk te bevorderen. Het is geen pie
in the sky. Een pie in the sky was het 20, 30 jaar geleden, toen Europol nog

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

54

moest worden opgezet. Dat hebben we nu. D66 wil dat verder
ontwikkelen.
De voorzitter:
Meneer Van Dam, via de voorzitter graag.
De heer Van Dam (CDA):
Ik probeer het nog één keer. Is het nu een luchtspiegeling zoals ik er ook
60 heb en waarvan ik denk «het zou toch mooi zijn als dat in de toekomst
voor elkaar komt»? Of is het een concreet plan en wilt u dat Europol voor
een aantal landen wordt uitgebreid met executieve bevoegdheden zodat
er inderdaad vanuit Hongarije een huiszoeking in Nederland kan
plaatsvinden?
Mevrouw Den Boer (D66):
Het is een concreet plan, waarin de mogelijkheid wordt voorzien dat een
aantal lidstaten eerst nauwer operationeel gaat samenwerken om te zien
of het allemaal goed gaat. Daarmee kom je ook tegemoet aan het principe
van wederzijdse erkenning en onderling vertrouwen tussen lidstaten.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan is het woord aan mevrouw Buitenweg.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Er gaat nog van alles naast mij door en ik denk dat er ook veel over te
zeggen valt, maar dat ga ik nu niet doen, meneer de voorzitter.
De voorzitter:
Heel verstandig!
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
We hebben namelijk weinig tijd.
Er zijn een aantal dingen. Ten eerste had ik ten aanzien van de discriminatiezaken volgens mij nog een antwoord tegoed over de afdoening van
commune feiten met een discriminatieaspect. Ik begreep dat de discriminatiezaken zijn afgenomen, maar dat de CODIS-feiten zijn toegenomen.
Daar wil ik graag nog wat meer duidelijkheid over.
Begrijp ik ten aanzien van de cold cases nou goed dat de Minister bezig is
met allerlei mensen, notarissen en dergelijke, die hij gaat inbrengen? Is
dat om zaken aan te brengen of om zaken, als ze aangebracht zijn, ook op
te lossen? Ik wil daar toch iets meer helderheid over krijgen, juist omdat
bijvoorbeeld het Project Gerede Twijfel al wel wat zaken heeft aangebracht, die niet verder komen door een gebrek aan capaciteit. Ik wil dus
even begrijpen hoe dat nu zit.
Laat ik verder ook wat positieve dingen zeggen. Ik zie dat er heel veel
gebeurt, bijvoorbeeld met die operationeel expert waarvoor ik al wat
langer aandacht vraag. Ik zie echt dat daar wat meer stappen worden
gezet om dat zich te laten uitkristalliseren. Dat moeten we ook de tijd
geven. Eén ding waar ik nog wat meer opheldering over wil, is het
betrekken van medewerkers. Het is heel goed dat de Minister zegt dat hij
dit belangrijk vindt en ook dat hij bezig is om te kijken hoe medewerkers
meer zeggenschap kunnen krijgen. Wordt er ook gedacht aan zaken zoals
bij Van Reybrouck, dat je 500 mensen bij elkaar brengt om wat meer
zeggenschap te krijgen? Wat zijn alle denkrichtingen? Ik vind dit namelijk
serieus interessant, omdat ik denk dat het een manier is om een organisatie vorm te geven en mensen wat minder het idee te geven dat het één
grote anonieme hoop is. Dat is natuurlijk toch wel een beetje de klacht van
heel veel politiemensen. Ik verwacht niet direct een antwoord, maar
misschien kan dit op een later tijdstip worden meegenomen door de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

55

Minister in zijn denkrichting hoe hij de boel iets meer wil democratiseren.
Dat zou mij zeer aanstaan.
De voorzitter:
Dank u wel. Mevrouw Helder.
Mevrouw Helder (PVV):
Dank u wel, voorzitter. Ik had gezegd dat ik in tweede termijn nog de titel
van het rapport zou noemen dat ter sprake kwam in een interruptie met de
heer Azarkan. Helaas is hij er nu niet, maar voor de Handelingen wil ik wel
opmerken dat het gaat om het rapport van de WODC met de titel
Georganiseerde Criminaliteit en Integriteit van Rechtshandhavingsorganisaties. Op pagina 63 staat: «Zoals opgemerkt in paragraaf 3.2.1, is de
oververtegenwoordiging van functionarissen met een migratieachtergrond bovendien al in eerdere studies vastgesteld, zij het dat het nog niet
eerder cijfermatig zo pregnant in beeld is gebracht als in dit onderzoek».
Dat wil ik opgemerkt hebben.
Ten aanzien van de politiebureaus citeer ik ook uit een rapport, namelijk
dat van de Algemene Rekenkamer met de titel Huisvesting Nationale
Politie, waar letterlijk in staat: «De nationale politie, die per 1 januari 2013
is gevormd, moet vanaf 2025 76,5 miljoen per jaar besparen op haar
huisvesting». Dat is een bezuinigingsdoelstelling. Laten we de Minister
toch in het midden tegemoetkomen, want je moet natuurlijk ook naar de
moderne tijd kijken. Is er straks dan wel voldoende geld voor die
GGP-bus? Dat heb ik in eerste termijn ook gevraagd.
Voorzitter. Ten aanzien van het stroomstoomwapen heeft de Minister
gezegd dat de bekostiging nog een vraagstuk is. Maar dat ding redt
levens. Denk aan de situatie in Amersfoort. De korpschef heeft ook
geadviseerd dit aan de middelen toe te voegen. Ik vraag met name naar
de financiën, omdat het budget van Justitie en Veiligheid natuurlijk niet
oneindig is. De politie moet dat delen met bijvoorbeeld de rechtspraak en
die heeft al aangegeven veel tekort te komen. Ik wil er dus voor blijven
waken dat het toch echt die 5,5 miljard voor de politie blijft.
Ik heb drie onbeantwoorde vragen. Ten aanzien van de coldcaseteams had
ik gevraagd naar het gebruik van kunstmatige intelligentie om te
beoordelen of forensisch onderzoek kansrijk is. Daarover hebben mij
namelijk berichten bereikt dat dat niet gelukt zou zijn. Klopt dat? Ik mag
hopen van niet. De tweede vraag is wanneer de antwoorden over het
wetsvoorstel Geweldsaanwending opsporingsambtenaar naar de Kamer
komen. Ik wil dat echt graag voor het zomerreces eindelijk plenair kunnen
behandelen. De laatste onbeantwoorde vraag is of er voldoende geld is –
volgens mij niet, want het staat niet in het regeerakkoord en ook niet in de
laatste begroting – voor de zogeheten identificatie- en registratiestraten.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Drost.
De heer Drost (ChristenUnie):
Dank u, voorzitter. Ik dank de Minister voor de beantwoording van al onze
vragen. Onze waardering voor de politie hebben we in eerste termijn al
uitgesproken.
Ik wil ingaan op de woorden van twee collega’s die vandaag concrete
voorstellen hebben ingediend. Ik heb daar nog een aantal vragen over of
in ieder geval nog een aantal reacties op. De heer Van Dam sprak over de
ombudsman. We hebben de beantwoording van de Minister gehoord. We
hebben een brief gekregen van de korpsleiding, meen ik. Ik zou de heer
Van Dam willen vragen om, voordat hij met moties of iets dergelijks komt,
voor ons helder te maken, wellicht op papier, waar nou precies de
meerwaarde van die ombudsfunctie zit en welk probleem we dan gaan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

56

oplossen. Ik denk dat dat ons zou helpen om zijn voorstel op zijn merites
te beoordelen.
Mevrouw Den Boer sprak over de Europese FBI. Gedurende uw beantwoording hier werd uw voorstel wel wat afgezwakt en kwam het neer op
het versterken van de informatie-uitwisseling. Tot zover gaan wij met u
mee, maar als uw denkrichting een federale staat van Europa is, dan gaan
we niet met u meedenken. Ik ben dus benieuwd hoe u dit verder gaat
uitwerken en of u met concrete voorstellen naar de Kamer komt.
Richting de Minister heb ik ook nog twee punten. Het eerste is de
psycholance. Het belang dat wij daaraan hechten is in het debat wel naar
voren gekomen, denk ik. Ik ben blij dat de Minister daar ook mee verder
wil gaan. Het tweede punt betreft de boa’s. Wij zagen in de kennisuitwisseling – de Minister heeft daar al op geantwoord – een middel om de
positie van de boa’s te versterken, misschien niet als het gaat om het
geweldsmonopolie, maar toch. Wil de Minister daar toch naar kijken? Wil
hij dus niet uitgaan van de huidige regelgeving, maar juist kijken of er
ruimte is om boa’s beter in positie te brengen en tegemoet te komen aan
de signalen die wij in ieder geval krijgen dat daarin wellicht nog wat te
verbeteren valt? Wij wachten de analyse van de Minister af. Als ik het
goed heb, heeft hij gezegd daar voor de zomer mee te komen. Dat is dan
misschien het moment om erover te spreken.
Dank.
De voorzitter:
Mevrouw Den Boer, heeft u nog behoefte aan spreektijd?
Mevrouw Den Boer (D66):
Ik wilde de heer Drost alleen de korte suggestie meegeven om nog even
naar het tienpuntenplan te kijken en die punten in gezamenlijkheid te
beoordelen, want er zijn verschillende voorstellen. Ik zou ook graag enig
realisme van hem vragen, want op het gebied van Europese politiesamenwerking is er al heel veel wet- en regelgeving. Het is niet zo dat we from
scratch, vanaf het nulpunt, beginnen.
De heer Drost (ChristenUnie):
Dat is precies mijn punt. Er is al heel erg veel. Europol is bedoeld voor
informatie-uitwisseling en het versterken van de nationale polities in de
samenwerking tussen de landen. Als het beter kan, moeten we dat doen;
dat ben ik helemaal met mevrouw Den Boer eens. Wij gaan haar plan
lezen. Maar ik ben specifiek ingegaan op het debat in de eerste termijn.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan mevrouw Laan.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Dank, voorzitter. Twee korte opmerkingen van mijn kant. Dank aan de
Minister voor de toezegging over de bodycams. Daar zijn wij heel erg blij
mee. Ik hoop dat dat het werk van de politie in Nederland echt veiliger
gaat maken en dat het agenten gaat beschermen in de uitvoering van hun
taak. Dank daarvoor dus.
Dan mijn tweede opmerking. U heeft een toezegging gedaan over de
cijfers van PTSS. Die kwestie ligt ons echt na aan het hart en niet alleen
ons, zoals ik in eerste termijn al heb gezegd, maar juist de mensen die
erdoor getroffen worden en de gezinnen die ermee te maken hebben. U
heeft gezegd dat u het in een halfjaarbericht wilt laten terugkomen, maar
dan gaat het op de grote hoop. Het zou ons een lief ding waard zijn om
hier een apart bericht over te ontvangen, zodat we de extra inzet die u
pleegt om dit terug te dringen en mensen daarmee te helpen, beter
kunnen monitoren en zodat we eventueel suggesties kunnen doen. Ik stel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

57

dus nogmaals de vraag om ons die gegevens in een apart bericht te doen
toekomen.
Daar laat ik het bij. Dank u wel, voorzitter.
De voorzitter:
Dank u wel. De heer Van Raak heeft zich afgemeld; hij moest elders zijn.
De heer Bisschop, ten slotte.
De heer Bisschop (SGP):
Voorzitter, dank. Allereerst dank aan de Minister voor de beantwoording
van de vragen. Ik wil toch nog even de vinger leggen bij één punt. Dat
betreft de gegevensuitwisseling tussen boa’s en wijkagenten. Ik ben op
dat punt niet gerustgesteld. Ik wacht de verdere informatie van de zijde
van de Minister af, maar daar zullen we ongetwijfeld nog een keer op
terugkomen.
Dank u wel.
De voorzitter:
Dank u wel. Dan kijk ik naar de Minister. Hij mag ook blijven zitten als hij
wil, maar hij gaat liever staan. Ook goed.
Minister Grapperhaus:
Laten we het netjes houden, voorzitter.
De voorzitter:
Zeker. Ga uw gang.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Ik weet niet of ik honderd procent de volgorde van de gestelde
vragen aanhoud, maar ik beloof dat ik aan eenieder toekom.
Mevrouw Buitenweg vroeg naar de cold cases. Het antwoord op haar
vraag of de notarissen en dergelijke het oplossen, is ja.
Dan was er een vraag over de verbeteringen in het integriteitsonderzoek.
Het onderzoek laat zien dat in de geanalyseerde dossiers de registraties en
wijzen van documenteren uiteenliepen. Ondertussen hanteren alle
afdelingen VIK eenzelfde registratiesysteem, zodat de werkwijze van de
afdelingen meer uniform plaatsvindt. De korpschef heeft me laten weten
dat de onderzoekers hebben gevraagd op welke punten de interne
registratie kan worden verbeterd. Daarnaast heeft hij opdracht gegeven
tot een review op het proces van het interne onderzoek. Daar zal ook de
registratie in worden meegenomen.
Voorzitter. Mevrouw Laan-Geselschap had een vraag over de proeven met
de wijkbus en de kleinere samenwerkingsverbanden op Voorne-Putten.
Dat zijn allebei goede voorbeelden van de ontwikkelingen in het GGP: de
bus voor de nabijheid van de politie bij de burger en het is allebei lokaal
maatwerk. In het halfjaarsbericht kom ik terug op de vraag hoe zich dat
inmiddels ontwikkelt.
Dan de rapportage over discriminatie. De brief van 16 april, gisteren dus,
van de Minister van Binnenlandse Zaken gaat in op de meest recente
discriminatiecijfers. Daar zit een rapport bij dat de verschillende registraties presenteert op overzichtelijke, eenduidige wijze. Ik had daar een
hele cijfermatige spreektekst over, ik zou bijna zeggen een soort cijfertekst. Die wil ik hier wel uitspreken, maar ik denk dat u dit ook terugvindt
in de brief met het rapport.
Mevrouw Buitenweg (GroenLinks):
Wat daar volgens mij niet bij staat, is de afdoening van de CODIS-feiten.
Dat is wat ik vroeg.
Minister Grapperhaus:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

58

Dat zou in die rapportage staan, maar anders zeg ik u toe... Laat ik het
leven makkelijk maken. Er wordt mij gezegd dat dit in die rapportage
staat. Ik ga het thuis meteen opzoeken. Mocht dat niet zo zijn, dan krijgt u
daar nog een briefje over, dat de ambtenaren en ik dan natuurlijk meteen
samen gaan schrijven.
Voorzitter. Dan was er een vraag van mevrouw Helder over het geld voor
de GGP-bus. Er zijn middelen voor innovatie. Het is aan de politie hoe
men die gaat inzetten. Wat de I&R-straten betreft: dat werk wordt gedaan.
Binnen de bestaande mogelijkheden wordt dat nu uitgevoerd. Of er meer
nodig is, is op dit moment nog onderwerp van gesprek binnen de politie.
De heer Drost vroeg naar de boa’s. Ik wil nog eens benadrukken dat de
informatie-uitwisseling onderdeel is van de verkenning die deze zomer
komt. We moeten dan gewoon gaan kijken. Op veel plaatsen gaat het
goed, zoals de briefings en debriefings die gezamenlijk plaatsvinden. Daar
had ik het net al even over in de uitwisseling met de heer Bisschop. In
ieder geval komen we bij de verkenning ook nog terug op dit punt.
Mevrouw Helder (PVV):
Ik hoor de Minister ten aanzien van de I&R-straten zeggen «of er meer
middelen nodig zijn». Maar dat vroeg ik niet. Ik had aangegeven dat er
geen middelen voor zijn, terwijl dat oplopend wel nodig is.
De voorzitter:
Ik hoop dat de Minister dat gehoord heeft.
Minister Grapperhaus:
Ja, ik heb het gehoord, maar binnen de bestaande mogelijkheden wordt
het nu gewoon uitgevoerd.
De voorzitter:
Oké, gaat u verder.
Minister Grapperhaus:
Voorzitter. Mevrouw Helder had een vraag over het wetsvoorstel
stelselherziening. Er wordt hard gewerkt aan het beantwoorden van de
vragen van uw Kamer. Ik zal u nog laten weten wanneer de antwoorden
allemaal rond zijn. Ik wil zelf ook echt met spoed door met dit
wetsvoorstel. Ik kan dus alleen zeggen dat ik echt alles op alles zet om
snel met de beantwoording te komen, maar dat laat ik u snel weten.
De voorzitter:
Mevrouw Helder vraagt of dat voor het zomerreces is.
Minister Grapperhaus:
We doen echt ons best om het voor het begin van de Tour de France te
laten zijn, maar dat valt samen met het begin van het zomerreces. Maar ik
kan het niet garanderen.
De voorzitter:
Goed, de Minister heeft u gehoord, mevrouw Helder. Bent u klaar met de
beantwoording, Minister? Dan komen wij aan het einde van dit algemeen
overleg. Ik constateer om te beginnen dat er een... O, mevrouw Laan.
Mevrouw Laan-Geselschap (VVD):
Sorry dat ik u in de rede val, voorzitter, maar ik had nog een specifieke
vraag gesteld over het halfjaarsbericht. Ik had gevraagd of PTSS dan in
een apart bericht zou kunnen in plaats van in het halfjaarsbericht, zoals de
Minister ook eerder had aangegeven.
Minister Grapperhaus:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

59

Dat kan wat mij betreft in een apart bericht. Pardon, dat had ik niet
opgemerkt.
De voorzitter:
Dan noteren we dat als eerste toezegging. Ja, je moet een beetje wheelen
en dealen! Daar ben ik helemaal voor, tenslotte is het mijn opdracht om u
voor 18.30 uur weer los te laten. We gaan eens kijken of dat lukt.
Ik was aan het zeggen dat er een verslag algemeen overleg, ook wel VAO
genoemd, zal komen, met als eerste spreker de heer Van Dam van het
CDA. Ik neem dan met u de toezeggingen door.
– De Minister benadrukt bij het kabinet de urgentie van het aanpakken
van de problematiek rondom verwarde personen en informeert de
Kamer voor het zomerreces over de uitkomsten hiervan.
– In de brief over internationale politiesamenwerking van begin juni gaat
de Minister in op het uitwissen... «uitwisselen» neem ik aan, van
informatie tussen EU-lidstaten.
Minister Grapperhaus:
Nee, uitwissen! Eens gezegd is gezegd.
De voorzitter:
Nee, dat is een woordspelletje.
– De Minister stuurt de Kamer een grafiek toe van de politiesterkte.
– De Minister reageert voor de zomer in een brief op het innovatieve
plan om 21,5 miljoen euro te besparen.
– De Minister stuurt de Kamer voor het zomerreces een brief over de
bodycam.
– In het halfjaarsbericht besteedt de Minister aandacht aan respectievelijk de GGB-wijkbus, de proef op Voorne-Putten en de aanwijzingsbevoegdheid.
Minister Grapperhaus:
Het is: GGP.
De voorzitter:
Zei ik iets anders? O, ik zei «GGB».
– In het halfjaarsbericht besteedt de Minister aandacht aan respectievelijk de GGP-wijkbus, de proef op Voorne-Putten en de aanwijzingsbevoegdheid.
Dat waren de toezeggingen. O, de heer Van Dam mist nog een toezegging.
De heer Van Dam (CDA):
Ik mis de toezegging van de Minister dat hij schriftelijk zal reageren op de
twee maatregelen die in mijn plan staan.
Minister Grapperhaus:
Dat is juist.
De voorzitter:
Dat is inderdaad juist.
– De Minister gaat schriftelijk reageren op het plan van de heer Van
Dam.
De heer Van Dam (CDA):
Misschien is het ook handig om daar een termijn aan te koppelen, heb ik
inmiddels geleerd.
De voorzitter:
Dat is eigenlijk mijn taak, maar vooruit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

60

Minister Grapperhaus:
Vóór de ingangsdatum van het zomerreces.
De voorzitter:
Juist. Dat is ongeveer de start van de Tour de France, zeg ik er maar bij.
Daarmee komt er een einde aan dit algemeen overleg. Ik dank de Minister,
zijn ambtenaren, de leden, onze onvolprezen ondersteuning, u allen op de
publieke tribune en allen die het debat elders hebben gevolgd. Ik wens u
nog een mooie avond.
Sluiting 18.31 uur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 876

61