Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2850
Vragen van het lid Kooiman (SP) aan de Staatssecretaris van Veiligheid en
Justitie over de kritiek op de Verklaring Omtrent Gedrag (ingezonden 24 juni
2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
9 juli 2015).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht dat het huidige gebruik van een Verklaring
Omtrent Gedrag (VOG) te streng is?1
Antwoord 1
Ik kan mij niet vinden in de berichtgeving dat het gebruik van de VOG te
streng zou zijn. Zoals ik ook in het Algemeen Overleg van 9 april 2014 heb
toegelicht, is van rigiditeit bij een VOG-aanvraag geen sprake. De aanvraag
voor een VOG wordt zeer zorgvuldig beoordeeld. Aan de hand van een
vastgesteld beoordelingskader weegt Justis, die voor mijn ministerie de
screening uitvoert, per geval het belang van de aanvrager af tegen het belang
dat de samenleving heeft bij bescherming tegen de risico’s die zijn verbonden
aan die specifieke functie. In geval van weigering van de VOG is de ernst van
de gepleegde strafbare feiten zodanig dat het belang van de samenleving
zwaarder weegt dan het belang van de aanvrager bij het verkrijgen van de
beoogde baan. Hieraan wil ik geen afbreuk doen. Zo ga ik op goede wijze om
met de conflicterende belangen van de aanvrager en de samenleving.
Vraag 2
Kan over de afgelopen jaren een overzicht worden gegeven van het aantal
goedgekeurde aanvragen van een VOG en het aantal afwijzingen? Kan daarbij
tevens worden aangeven hoe vaak daar bezwaar tegen is aangetekend en of
dat bezwaar succesvol was of niet?

1

ah-tk-20142015-2850
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

http://www.radio1.nl/item/296548-14-juni-2015:-Géén-Verklaring-Omtrent-Gedrag?-Dubbelgestraft..html
en http://nos.nl/artikel/2041310-kamerleden-vinden-verklaring-omtrent-gedrag-te-streng.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Antwoord 2
De afgelopen jaren is het percentage geweigerde VOG-aanvragen gedaald
van 0,81 procent in 2010 naar 0,35 procent in 2014. In absolute aantallen
betreft dit respectievelijk 3979 en 2479 geweigerde aanvragen. Het aantal
VOG-aanvragen is de laatste jaren gestegen. In 2010 werden bijna 500.000
VOG’s aangevraagd; in 2014 waren dat er ruim 700.000. Het overgrote deel
van deze aanvragen (ruim 99 procent) werd aldus ingewilligd. Voor een
compleet overzicht verwijs ik u naar bijgevoegde bijlage.2 Van de mogelijkheid tot het maken van bezwaar wordt beperkt gebruik gemaakt. In de jaren
2010 tot en met 2014 werd respectievelijk 839, 704, 746, 867 en 516 keer
bezwaar aangetekend tegen een afwijzing van een VOG aanvraag. De geuite
bezwaren zijn daarbij in respectievelijk 252, 144, 106, 251 en 131 keer gegrond
verklaard. In 2014 komt dat neer op 25,3% gegronde bezwaren. Nieuwe
informatie die tijdens de bezwaarfase naar voren gebracht mag worden (zoals
aanvullende informatie van de aanvrager of een recente rechterlijke uitspraak
in een openstaande zaak) kan aanleiding zijn het bezwaar gegrond te
verklaren.
Vraag 3
Klopt het dat de bezwaarprocedure een jaar duurt? Zo nee, hoe lang dan wel?
Zo ja, wat is daar de reden van?
Antwoord 3
De aanvraag van een VOG is een aanvraag in de zin van de Algemene wet
bestuursrecht (Awb). Bij afwijzing van de VOG-aanvraag kan dientengevolge
bezwaar worden gemaakt bij het verantwoordelijke bestuursorgaan, Justis.
Voor het behandelen van het bezwaar is Justis gebonden aan de termijnen
zoals in de Awb zijn voorgeschreven; hiervoor geldt een termijn van 6 weken,
na het verstrijken van de bezwaartermijn van de aanvrager (tevens 6 weken).
Dat komt neer op een totale periode van 12 weken waarbinnen op het
bezwaar wordt beslist. Deze termijn kan indien noodzakelijk nog met 6 weken
worden verlengd. De uiterlijke behandeltermijn van een bezwaarschrift
bedraagt dus 18 weken.
In 2014 is 80% van de bezwaarschriften binnen 12 weken afgehandeld en 98%
binnen 18 weken.3 Hieruit blijkt dat de bezwaarschriften in het overgrote deel
van de gevallen binnen de wettelijke termijn worden afgehandeld. In slechts
enkele gevallen wordt deze termijn helaas niet gehaald, dit kan te maken
hebben met de complexiteit of gevoeligheid van een aanvraag, een ingewikkeld informatieverzoek, of omdat de aanvraag aan mij persoonlijk wordt
voorgelegd.
Vraag 4
Is er een manier om de bezwaarprocedure dusdanig te versnellen dat ook de
zorgvuldigheid gewaarborgd blijft? Zo nee, waarom niet? Zo ja, op welke
manier en bent u bereid daar uitvoering aan te geven?
Antwoord 4
Zie allereerst de beantwoording van vraag 3. Zoals daaruit blijkt, wordt het
overgrote deel van de gevallen binnen de wettelijke termijnen afgehandeld.
Hierbij is nog van belang dat de snelheid van een procedure ook afhangt van
de vraag hoe snel de betrokkene een bezwaarschrift indient en of aanvullende
gegevens moeten worden opgevraagd om tot een rechtmatige beslissing te
komen. Daarnaast wordt een aanvrager tijdens de bezwaarprocedure,
conform de Awb, altijd uitgenodigd voor een hoorzitting. Dit is een belangrijk
en waardevol onderdeel van de bezwaarprocedure, juist in verband met de
noodzakelijke zorgvuldigheid. Dit neemt echter, in verband met het plannen
en uitnodigen, wel enige tijd in beslag. Het geheel overziend, zie ik geen
noodzaak de bezwaarprocedure aan te passen.

2
3

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer
Betreft gemiddelde percentage over het hele jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Vraag 5
Kunt u de kosten op een rij zetten van de aanvraag van een VOG en het
bezwaar tegen een afwijzing? Kunnen deze kosten bovendien worden
onderbouwd?
Antwoord 5
De VOG kost € 24,55. Deze kosten zijn opgebouwd uit een personele
component (circa 50%) een materiële component (huisvesting, circa 20%) en
een ICT-component (circa 30%). Tevens zijn in deze kosten, de kosten voor de
behandeling van bezwaar en beroep opgenomen. Deze bedragen circa
€ 3.000 per procedure.
Vraag 6
Bent u bereid de terugkijktermijn voor volwassenen terug te brengen van vier
naar twee jaar, net als voor jongeren met een strafblad is geregeld?4 Zo nee,
waarom niet? Bent u dan in ieder geval bereid de terugkijktermijn voor
kleinere delicten te verkorten? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 6
Met een terugkijktermijn van vier jaar is naar mijn mening een goede balans
gevonden tussen enerzijds het beperken van de risico’s voor de samenleving
en anderzijds de belangen van de aanvrager. De terugkijktermijn speelt een
belangrijke rol bij de weging van het belang van de samenleving bij
bescherming tegen de risico’s die zijn verbonden aan een specifieke functie.
Indien iemand gedurende vier jaar geen (voor de beoogde functie) relevante
feiten heeft gepleegd wordt de kans dat iemand opnieuw strafbare feiten
pleegt gering geacht en daarmee het risico voor de samenleving aanvaardbaar. Door de termijn terug te brengen naar twee jaar, kan met minder
zekerheid worden gesteld dat iemand opnieuw de fout ingaat. Het risico voor
de samenleving wordt dan groter, hetgeen ik onaanvaardbaar acht. Kleinere
delicten die licht zijn afgedaan met een lage geldboete of een lage werkstraf
worden reeds minder zwaar meegewogen in de beoordeling. In de beleidsregels heeft dit gestalte gekregen door de afdoening van een strafzaak mee te
wegen. Als een betrokkene een klein delict heeft gepleegd zal dat niet snel
leiden tot weigering van een VOG. Desalniettemin ben ik van mening dat ook
bij het plegen van kleinere delicten er een risico voor de samenleving bestaat.
Indien een betrokkene een waslijst aan voor de functie relevante kleinere
delicten heeft gepleegd, ligt het niet voor de hand om dan alsnog een VOG te
verlenen. Het mag dan van een betrokkene worden verlangd dat hij over een
langere periode laat zien niet met politie en justitie in aanraking te komen,
om zo risico’s te beperken. Gelet hierop is het niet nodig om ook voor
kleinere delicten een kortere terugkijktermijn te hanteren.
In het beoordelingskader voor VOG-afgifte speelt ook de leeftijd van de
aanvrager een rol. De terugkijktermijn voor jongeren tot 23 jaar bedraagt,
anders dan de gebruikelijke vier jaar, twee jaar. Hiermee wordt invulling
gegeven aan de gedachte dat zij bij het opstarten van hun professionele
loopbaan, niet te lang last zouden moeten hebben van strafbare feiten die zij
op jongere leeftijd hebben begaan. Deze grens van 23 jaar is met opzet
gekozen om, in aansluiting op het adolescentenstrafrecht, rekening te houden
met de ontwikkelingsfase van jongvolwassenen.
Vraag 7
Wat is uw reactie op de stelling dat een onterecht geweigerde VOG een
negatieve invloed kan hebben op de resocialisatie van delinquenten?
Antwoord 7
De beslissing in het kader van de VOG-aanvraag is gestoeld op een zorgvuldige afweging tussen het belang van de maatschappij en het belang van de
aanvrager. Hoewel de behandeling van een VOG-aanvraag mensenwerk is en
daarom fouten nooit zijn uitgesloten, is de procedure zodanig ingericht dat
onterechte weigeringen kunnen worden voorkomen. Immers, staat er tegen
een afwijzing van een VOG-aanvraag ingevolge de Awb respectievelijk

4

https://www.justis.nl/Nieuws/2013/verkorting-terugkijktermijn-voorjongeren.aspx?cp=123&cs=56671

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3

bezwaar en beroep open. De mogelijkheid tot resocialisatie is een belangrijk
onderdeel van de belangenafweging die plaatsvindt ten behoeve van de
VOG-aanvraag. De daarin vereiste relatie tussen het eerder gepleegde delict
en de beoogde functie, maakt dat resocialisatie in bepaalde sectoren niet en
in andere sectoren wel aanvaardbaar is.
Vraag 8
Klopt het dat het voorkomt dat een VOG wordt geweigerd ondanks dat een
verband ontbreekt tussen het strafbare feit en het werk waarvoor een VOG
wordt aangevraagd? Kunt u uw antwoord uitgebreid toelichten?
Antwoord 8
Nee, dat klopt niet. Bij een VOG-aanvraag controleert Justis primair op
aanwezigheid van justitiële documentatie in de terugkijkperiode (bij circa 85
procent van de aanvragers is die niet aanwezig en wordt de VOG afgegeven).
Indien justitiële documentatie aanwezig is, beoordeelt Justis of de die
belemmerend is voor het doel waarvoor de VOG is aangevraagd. Met andere
woorden, de relatie tussen het feit en de beoogde functie. Wordt geconcludeerd dat de strafbare feiten belemmerend zijn, dan wordt bekeken of de
omstandigheden van het geval ertoe nopen toch een VOG af te geven. Hierbij
wordt gekeken naar het belang van de aanvrager en het belang van de
maatschappij. De aanvrager wordt hierbij in de gelegenheid gesteld om
relevante informatie naar voren te brengen.
Vraag 9
Kunt u, voor zover mogelijk, ingaan op de voorbeelden genoemd door
Radio1?5
Antwoord 9
Ik vind het niet passend om in het openbaar in te gaan op individuele zaken,
dus ook niet op de voorbeelden zoals die naar voren zijn gekomen in het
programma van Radio1. In algemene zin kan ik over het beleid met betrekking tot de VOG-aanvraag aangeven dat zedendelicten daarbinnen een
bijzondere plek innemen. Zo geldt de terugkijktermijn van 4 jaar (en 2 jaar
voor jongeren tot 23 jaar) in het geval van zedendelicten niet. Indien de
aanvrager van een VOG voor een zedendelict is veroordeeld, zal dit altijd bij
de afweging worden meegenomen. Hierbij is het wel relevant dat er een
relatie moet zijn tussen het feit (ic het zedendelict) en de beoogde uit te
voeren functie. Slechts in het geval dat weigering van de VOG evident
disproportioneel is, wordt overgegaan tot afgifte. Deze aanscherping van het
zedenbeleid is onder toenmalig Minister Hirsch Ballin in 2007 tot stand
gekomen. Een Kamermeerderheid heeft zich achter dit beleid geschaard en
zich op het standpunt gesteld dat zedenmisdrijven scherp moeten worden
gecontroleerd.
Vraag 10
Wat is de precieze rol en werkwijze van de Dienst Justis bij het afgeven van
de VOG? Kan daarbij worden toegelicht op welke manier maatwerk wordt
toegepast en hoe een belangenafweging tot stand komt?
Antwoord 10
Voor beantwoording van deze vraag verwijs ik allereerst naar de beantwoording van vraag 8. Daarnaast is al deze informatie terug te vinden op de
website van Justis: www.justis.nl
Vraag 11
Met welke aspecten houdt de Dienst Justis rekening bij de toewijzing van een
VOG? Betreft dat ook de relatie tussen de aard van het strafbare feit en de
inhoud van het (vrijwilligers)werk waarvoor een VOG wordt gevraagd?

5

http://www.radio1.nl/item/296548-14-juni-2015:-Géén-Verklaring-Omtrent-Gedrag?-Dubbelgestraft..html
en http://nos.nl/artikel/2041310-kamerleden-vinden-verklaring-omtrent-gedrag-te-streng.html

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

4

Antwoord 11
Ik verwijs hier naar de beantwoording van vraag 8. Daarnaast is al deze
informatie ook terug te vinden op de website van Justis: www.justis.nl
Vraag 12
Klopt het dat de Dienst Justis een adviesrapportage kan opvragen bij de
reclassering? Hoe vaak gebeurt dit jaarlijks? Wat zijn redenen te besluiten om
wel of geen adviesrapportage op te vragen bij de reclassering? Bent u bereid
het advies van de reclassering vaker te laten meewegen bij het toekennen
van een VOG of hen een meer prominente rol te geven? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 12
Op korte termijn zal ik uw Kamer inlichten over de wijze waarop ik de
toezegging van mijn ambtsvoorganger, inzake het betrekken van reclasseringsinformatie bij de VOG-screening, gestand doe. In lijn daarmee reageer ik
op bovenstaande vragen. De aanvrager van een VOG is zelf verantwoordelijk
voor het aanleveren van de relevante informatie. Staat de aanvrager echter
onder toezicht van de reclassering, dan zal die op verzoek de aanvrager
daarbij ondersteunen, indien dat in positieve zin kan bijdragen aan een
eventuele afgifte van een VOG. Ik heb met de Reclassering gesproken en zij
kunnen Justis waardevolle informatie aanleveren ten aanzien van deze
cliënten. Met de Reclassering is besproken welke informatie relevant is voor
de aanvraag van een VOG en op welke wijze deze informatie na verzoek van
de betrokkene aan Justis kan worden geleverd. Om te zorgen voor nog meer
maatwerk kan de reclasseringswerker een onderbouwde inschatting geven
van de recidivekans van de cliënt, onder andere door een inschatting van de
aanwezigheid van criminogene factoren. Met name zal moeten blijken dat de
omstandigheden waaronder het strafbare feit is gepleegd, wezenlijk
verschillen van de actuele omstandigheden. Zodoende kan blijken dat de
recidivekans zodanig (laag) is dat het risico voor de samenleving aanvaardbaar is. Justis zal de informatie van de reclassering betrekken bij de tweede
stap van het beoordelingsproces, waarbij de belangen van de aanvrager
worden afgewogen tegen de belangen van de samenleving, en kan op die
manier meer maatwerk leveren. Hiermee is aldus niet gezegd dat de
informatie van de Reclassering tot afgifte van de VOG leidt; dat blijft uiteraard
afhankelijk van elke individuele zaak. Ik blijf de komende tijd met de
Reclassering in gesprek om zorg te dragen voor verdere borging van onze
samenwerking.
In de visie die ik voornemens ben dit najaar naar uw Kamer te sturen (zie
vraag 16), zullen de bronnen die relevant zijn voor het door Justis nog
gerichter kunnen maken van de belangenafweging bij de VOG-screening,
nader aan de orde komen.
Vraag 13
Aan welke instanties kan de Dienst Justis advies vragen? Hoe vaak gebeurt
dit jaarlijks? Wat kunnen redenen zijn om wel of geen advies aan een derde
te vragen?
Antwoord 13
Ik verwijs allereerst graag naar de beantwoording van vraag 12. Zoals daar
aan de orde komt, is de aanvrager zelf verantwoordelijk voor het aanleveren
van de relevante informatie. Indien het voornemen tot het afwijzen van de
VOG-aanvraag bestaat, wordt de aanvrager daarover geïnformeerd. Vervolgens wordt de aanvrager in de gelegenheid gesteld alle relevante informatie
over zijn persoonlijke situatie naar voren te brengen. Deze informatie wordt
betrokken bij de belangenafweging die leidt tot het besluit over al dan niet
afgifte van de VOG.
Vraag 14
Hoe worden adviezen van derden, maar in ieder geval van de reclassering,
meegewogen bij het besluit om wel of geen VOG af te geven?
Antwoord 14
Ik verwijs hiervoor naar de beantwoording van vragen 12 en 13.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

5

Vraag 15
Bent u bereid onderzoek te doen naar het effect en daarmee de preventieve
werking van de VOG? Zijn er bijvoorbeeld minder incidenten na een
VOG-verplichting in specifieke kwetsbare sectoren?
Antwoord 15
Ik verwijs hier naar de beantwoording van vraag 16.
Vraag 16
Waarom is er nog steeds geen visie aan de Tweede Kamer gezonden over
onder andere het strenger screenen, zoals toegezegd in het Algemeen
overleg over de VOG op 9 april 2014? Wanneer kan de Kamer deze visie
alsnog verwachten?
Antwoord 16
Het opstellen van de visie neemt langer in beslag dan van tevoren was
ingeschat. Daarnaast was ik (evenals mijn ambtsvoorganger) genoodzaakt
door prioriteitstelling de beschikbare tijd aan andere onderwerpen te
besteden. Inmiddels is met de verschillende betrokken stakeholders,
waaronder verschillende vakdepartementen overleg gevoerd over de visie.
Het nut en de noodzaak van screening (bijvoorbeeld door middel van de
VOG) en eventuele verdere stappen zullen in de visie aan bod komen. Ik ben
voornemens deze visie dit najaar naar uw Kamer te sturen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

6