Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

166
Vragen van de leden Van Dam en Van der Molen (beiden CDA) aan de
Ministers van Justitie en Veiligheid en voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en
Media over de berichten «Geweld door drillrappers verheerlijkt» en
«Ingewijden: Rotterdammer (19) doodgestoken door lid Amsterdamse
drillrapgroep» (ingezonden 13 augustus 2020).
Antwoord van Minister Grapperhaus (Justitie en Veiligheid), mede namens
de Minister voor Basis- en Voortgezet Onderwijs en Media (ontvangen
23 september 2020). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar
2019–2020, nr. 3892.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het artikel «Geweld door drillrappers verheerlijkt» waarin een beeld wordt geschetst van het muziekgenre «drillrap» en het
klaarblijkelijke verband dat bestaat tussen de aanhang van dit muziekgenre en
gewelddadigheid onder jongeren?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
In hoeverre verenigen aanhangers van drillrap zich in ons land in herkenbare
(jeugd)groepen? Worden deze groepen door de politie in kaart gebracht,
bijvoorbeeld in de inventarisatie van jeugdgroepen (de voormalige Bekemethodiek)? Is er een specifieke overheidsaanpak die zich richt op deze
groepen?
Antwoord 2
Jongeren vertonen vaak crimineel gedrag onder invloed van groepsdruk en
groepsdynamica. De actualiteit leert dat (jeugd)groepen veelal fluïde van
samenstelling zijn en dat communicatie via internet en sociale media hierin
belangrijke factoren zijn. Het is moeilijk voor politie en gemeenten om goed
inzicht te krijgen op de kerngroepen binnen deze steeds wisselende interacties, en daarmee ook om deze jongeren als groep te identificeren en in kaart
te brengen. Wat we nu zien is dat bestaande min of meer criminele (jeugd-

1

ah-tk-20202021-166
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Telegraaf, d.d. 11 augustus 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

)netwerkverbanden drillrap aanwenden om zich nadrukkelijker te profileren en
gewelddadige incidenten te plegen en te ontlokken.
Vanwege het zorgelijke karakter van het wapenbezit en deze bendevorming
wordt momenteel een actieplan opgesteld om het wapenbezit en -gebruik
onder jongeren tegen te gaan. Hierbij wordt samengewerkt tussen het
Ministerie van Justitie en Veiligheid, het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap, het Openbaar Ministerie, de politie, de jeugdreclassering, Halt,
jongerenwerk, de Vereniging van Nederlandse Gemeenten, het Centrum voor
Criminaliteitspreventie en Veiligheid en diverse gemeenten. Het actieplan zal
zowel preventieve als repressieve acties bevatten.
Het actieplan zal naar verwachting begin november gereed zijn. De andere
betrokken ministers en ik zullen uw Kamer daarover direct inlichten.
Vraag 3
In hoeverre biedt de Voetbal- en Overlastwetgeving mogelijkheden om
groepen jongeren die zich kenmerken door het stelselmatig voorhanden
hebben en benutten van messen en andere wapens in de tang te houden?
Welke informatie-uitwisseling vindt er plaats tussen politie-eenheden over
deze groepen? Hoe operationeel en actueel is die informatie-uitwisseling?
Antwoord 3
Bij de politie is het onderwerp drillrap en (mes)steekincidenten landelijk
geagendeerd. Uitwisseling van actuele, operationele informatie tussen
eenheden vindt plaats als sprake is van incidenten en/of problematiek die de
betrokken eenheden overlapt. De politie kan op basis van haar informatie het
lokale bestuur informeren. Deze informatie kan voor de burgemeester de
basis vormen voor het inzetten van bevoegdheden om de openbare orde te
beschermen op grond van de Gemeentewet, bijvoorbeeld als het gaat om
overlast op straat. Dan bieden Algemene Plaatselijke Verordeningen vaak
verschillende handvatten voor (strafrechtelijk) optreden. Dan kan het gaan om
bijvoorbeeld samenscholingsverboden, tijdelijke gebiedsontzeggingen
wegens overlastgevend gedrag, en alcoholverboden. Dergelijk optreden vindt
plaats naast eventueel strafrechtelijk ingrijpen.
Als het gaat om de (dreiging van) rellen heeft een burgemeester verschillende opties. Zo biedt de Gemeentewet de mogelijkheid om relschoppers
bestuurlijk een gebiedsverbod op te leggen. Een verbod kan eventueel
worden gecombineerd met een meldplicht of een groepsverbod. Indien
betrokkene het gebiedsverbod schendt, dan pleegt hij een misdrijf en kan hij
direct worden aangehouden. Daarnaast kent de Gemeentewet een bestuurlijke maatregel die inhoudt dat de burgemeester een bevel kan geven aan
degene die het gezag heeft over een minderjarige jonger dan twaalf, als die
minderjarige herhaaldelijk in groepsverband de openbare orde heeft
verstoord. Zo’n bevel kan bijvoorbeeld inhouden dat de minderjarige zich niet
in een bepaald deel van de gemeente bevindt.
Meer algemeen2, maar net als gebiedsverboden in de preventieve sfeer,
bestaat de mogelijkheid om bij (ernstige vrees voor) verstoring van de
openbare orde door de aanwezigheid van wapens een gebied als veiligheidsrisicogebied aan te wijzen waarbinnen. (preventief) fouilleren en doorzoeken
van voertuigen en bagage naar wapens mogelijk wordt.
Ook kan de burgemeester – als de gemeenteraad deze bevoegdheid in de
APV aan de burgemeester heeft verleend – gebieden aanwijzen voor
cameratoezicht in de openbare ruimte. Dat toezicht moet noodzakelijk zijn in
het belang van de handhaving van de openbare orde in het aangewezen
gebied.
Elke situatie vergt een specifiek gecombineerde en passende inzet van
bevoegdheden om overlast en verstoringen van de openbare orde tegen te
gaan. Dit is maatwerk door de driehoek op basis van de kennis van de lokale
situatie.

2

Zie ook mijn brieven van 3 februari 2020 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr.
598) en 20 februari 2020 (Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, 28 684, nr. 613).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

Vraag 4 en 5
Bent u bereid om nationaal onderzoek te doen of er een causaal verband
bestaat tussen drillrap en de toename van steekincidenten? Bent u bereid om
daarbij overig internationaal onderzoek te betrekken zoals BennettKleinberg
en Paul McFarlane bepleiten in hun onderzoek «Violent music vs violence and
music: Drill rap and violent crime in London»?
Bent u ervan op de hoogte dat de Rechtenfaculteit van de Erasmus Universiteit in opdracht van de gemeente Rotterdam onderzoek doet naar het
messengeweld in Rotterdam en de relatie met drillrap? Bent u bereid de
Kamer te informeren over de uitkomsten daarvan en deze te betrekken bij een
landelijk onderzoek naar een mogelijk causaal verband, aangezien deze optie
genoemd is in relatie tot steekincidenten van Drachten tot Scheveningen?3
Antwoord 4 en 5
Ik ben op de hoogte van het onderzoek in opdracht van de gemeente
Rotterdam. Deze gemeente en het Ministerie van JenV overleggen, ook
samen met andere gemeenten, geregeld over de aard van de wapenproblematiek en de maatregelen om dit tegen te gaan. Zoals aangegeven in het
antwoord op vraag 2 wordt momenteel gewerkt aan een actieplan tegen
wapenbezit onder jongeren. Bij de totstandkoming daarvan worden alle
beschikbare inzichten benut, zowel de wetenschappelijke als de praktijkervaringen van de betrokken organisaties. Bij de ontwikkeling van dit actieplan zal
worden beoordeeld of nadere inzichten noodzakelijk zijn om te kunnen komen
tot een adequate aanpak. Wij informeren uw Kamer op korte termijn over het
actieplan.
Vraag 6
Is het juist dat de omroep BNNVARA via haar platform 101Barz een podium
bood aan een video van rapgroep 73 De Pijp waarin verwijzingen worden
gemaakt naar geweld en waarin bivakmutsen worden gedragen? Zo ja, bent u
van mening dat het vertonen van dergelijke uitingen die aanzetten tot geweld
een plek hebben in publiek gefinancierd aanbod bij de publieke omroep? Is
het juist dat BNNVARA op 12 augustus 2020 de drillrap-video’s op haar
platforms heeft verwijderd? Kunt u bevestigen dat dit voorbeeld breed bij de
publieke omroep zal worden gevolgd en dat drillrap-video’s waarin geweld
wordt gerechtvaardigd geen plaats hebben op kanalen en platforms van de
publieke omroep of omroepen?
Antwoord 6
De redactionele onafhankelijkheid van de omroepen is een groot goed. Het is
aan de omroepen om de inhoud van hun programma’s te bepalen. Op het
platform 101Barz van BNNVARA is inderdaad een video getoond van
rapgroep 73 De Pijp. 101Barz biedt een podium aan hiphop-muzikanten,
waarbij de muzikanten die optreden vrij zijn om de invulling van hun sessie
te bepalen. BNNVARA is verantwoordelijk voor de inhoud van het programma en de redactionele keuzes die aan dit programma ten grondslag
liggen. BNNVARA heeft de Minister van BVOM laten weten dat indien de
redactie van 101Barz op het moment van een studio-opname of achteraf
twijfelt aan intenties van de muzikant, BNNVARA kan besluiten de sessie niet
langer uit te zenden. Twee video’s zijn door BNNVARA op 12 augustus 2020
offline gehaald omdat delen van deze video’s onderdeel werden van de
reconstructie van een geweldsincident. Om die reden zijn de video’s op dat
moment offline gehaald.
Vraag 7
Voldoet BNNVARA aan wat vanuit het voorzorgsprincipe van een omroep
mag worden verwacht als zij uitsluitend de in het artikel aangegeven
disclaimer bij de video plaatst? Hoe verhoudt het plaatsen van dergelijke
content zich tot de wettelijk benoemde classificatie om minderjarigen te
beschermen tegen het vertonen van brutaliserend geweld of het rechtvaardigen daarvan? Is classificatie van online video’s van publieke omroepen
verplicht, ook als deze video’s op andere sites dan die van de publieke
omroep zelf worden geplaatst?
3

Parool, d.d. 11 augustus 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Antwoord 7
Er geldt op dit moment nog geen wettelijke verplichting tot het classificeren
van online media-aanbod. Deze verplichting wordt geregeld in het wetsvoorstel ter implementatie van de audiovisuele mediadienstenrichtlijn die op dit
moment in de Eerste Kamer ligt. Hoewel er op dit moment geen verplichting
geldt, classificeert BNNVARA sinds 2019 een groot deel van haar online
aanbod. Dit geldt ook voor het aanbod op 101Barz. BNNVARA geeft vóór de
vertoning van het 101Barz-aanbod met een Kijkwijzer-icoontje een waarschuwing af over de mogelijk schadelijke inhoud van het aanbod. Daarnaast
plaatst BNNVARA een in tekst uitgeschreven disclaimer voor het 101Barzaanbod. Tot slot vraagt YouTube bij het uploaden van video’s of de content
bestemd is voor kinderen; voor 101Barz geeft BNNVARA aan dat dat niet het
geval is. Door deze combinatie van waarschuwingen geeft BNNVARA
invulling aan zijn zorgplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4