Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

32 412

Voorstel van wet van de leden Van der Ham en
Van Gent tot wijziging van de Winkeltijdenwet
in verband met het verruimen van de
bevoegdheid van gemeenten om vrijstelling te
verlenen van de verboden met betrekking tot de
zondag en een aantal feestdagen

Nr. 7

NADER VERSLAG
Vastgesteld 18 januari 2011
De vaste commissie voor Economische Zaken, Landbouw en Innovatie1,
belast met het voorbereidend onderzoek van bovengenoemd
wetsvoorstel, heeft de eer als volgt een nader verslag uit te brengen van
haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de initiatiefnemers de vragen en opmerkingen
in dit nader verslag afdoende zullen beantwoorden, acht de commissie
hiermee de openbare behandeling van het voorstel van wet voldoende
voorbereid.
Inhoudsopgave
I.

1

Samenstelling:
Leden: Dijksma, S.A.M. (PvdA), SnijderHazelhoff, J.F. (VVD), Verburg, G. (CDA),
Koopmans, G.P.J. (CDA), Ham, B. van der
(D66), voorzitter, Smeets, P.E. (PvdA),
Samsom, D.M. (PvdA), Jansen, P.F.C. (SP),
ondervoorzitter, Jacobi, L. (PvdA), Koppejan,
A.J. (CDA), Graus, D.J.G. (PVV), Thieme, M.L.
(PvdD), Gesthuizen, S.M.J.G. (SP), Wiegmanvan Meppelen Scheppink, E.E. (CU), Tongeren,
L. van (GL), Ziengs, E. (VVD), Braakhuis,
B.A.M. (GL), Gerbrands, K. (PVV), Lodders,
W.J.H. (VVD), Vliet, R.A. van (PVV), Dijkgraaf,
E. (SGP), Schaart, A.H.M. (VVD) en Verhoeven,
K. (D66).
Plv. leden: Jadnanansing, T.M. (PvdA), Elias,
T.M.Ch. (VVD), Ormel, H.J. (CDA), Blanksmavan den Heuvel, P.J.M.G. (CDA), Koolmees, W.
(D66), Veen, E. van der (PvdA), Klijnsma, J.
(PvdA), Irrgang, E. (SP), Groot, V.A. (PvdA),
Werf, M.C.I. van der (CDA), Dijck, A.P.C. van
(PVV), Ouwehand, E. (PvdD), Gerven, H.P.J.
van (SP), Ortega-Martijn, C.A. (CU), Berge,
C.N. van den (GL), Leegte, R.W. (VVD),
Grashoff, H.J. (GL), Mos, R. de (PVV), Taverne,
J. (VVD), Bemmel, J.J.G. van (PVV), Staaij,
C.G. van der (SGP), Houwers, J. (VVD) en
Veldhoven, S. van (D66).

kst-32412-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2011

II.

Blz.

Algemeen
1. Doelstelling en reikwijdte wetsvoorstel
2. Problemen omtrent huidige wetgeving
3. Diversiteit gemeenten
4. Gevolgen voor werknemers en werkgevers
5. Maatschappelijke, economische en sociale gevolgen van
een eventuele uitbreiding van het aantal koopzondagen
Artikelsgewijs

1
1
2
2
3
4
4

I. Algemeen
1. Doelstelling en reikwijdte wetsvoorstel
De leden van de VVD-fractie danken de indieners van het wetsvoorstel
voor de antwoorden en hebben met belangstelling kennisgenomen van
de nota naar aanleiding van het verslag. Deze leden hebben naar
aanleiding van deze nota nog enkele vragen.
De leden van de SGP-fractie constateren dat de leden Van der Ham en Van
Gent met voortvarendheid doorgaan met hun wetsvoorstel om de
Winkeltijdenwet aan te passen. Zij zeggen de indieners dank voor de
beantwoording. Wel hebben zij moeten constateren dat diverse vragen die

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 412, nr. 7

1

zij in het verslag gesteld hebben niet afdoende zijn beantwoord. Zij hopen
daarom dat de initiatiefnemers alsnog bereid zijn in te gaan op deze
vragen. Ook zijn enkele door hen ingediende vragen helaas weggevallen
in het verslag, zodat zij die vragen alsnog willen stellen.
Uit de beantwoording van de diverse vragen wordt opnieuw duidelijk dat
de indieners de besluitvorming over koopzondagen geheel op lokaal
niveau willen leggen. De leden van de SGP-fractie vinden het belangrijk
dat ook in de landelijke regelgeving duidelijke kaders worden gegeven.
Deze leden vernemen graag wat het belangrijkste doel van de indieners
van het wetsvoorstel is. Zijn zij van mening dat het puur gaat om een
discussie op welk niveau de beste beslissingen over koopzondagen
genomen kunnen worden of zijn zij ook van mening dat het aantal
koopzondagen in Nederland nu nog te weinig is? Vinden zij het belangrijk
dat er meer koopzondagen komen in de verschillende gemeenten?
2. Problemen omtrent huidige wetgeving
De leden van de VVD-fractie vragen of de regel omtrent de avondopenstelling waar supermarkten veelal gebruik van maken, niet tot oneerlijke
concurrentie zal leiden. Deze leden vragen wat de gevolgen van het
schrappen van deze regel in de praktijk zullen zijn. Betekent dit dat
supermarkten iedere zondag open mogen zijn?
Deze leden vragen verder naar de reden van de indieners om deze
regeling op deze manier te wijzigen. Hierdoor lijken supermarkten hun
deuren wel iedere zondag te mogen openen en zouden de overige winkels
zich aan de regels gesteld door de gemeenten moeten houden. Graag
ontvangen deze leden hierop een reactie.
De leden van de SGP-fractie zouden graag een antwoord krijgen op hun
vraag over het schrappen van de toerismebepaling. Zijn de indieners het
met hen eens dat het hoe dan ook goed zou zijn om de toerismebepaling
vanwege de juridische onduidelijkheid te schrappen, ook al zou de
regeling voor twaalf koopzondagen blijven bestaan? Delen zij die
opvatting ook voor zover het gaat om het schrappen van de avondwinkelbepaling? Zou het in beide gevallen beter zijn de bepalingen te schrappen
dan ze te laten bestaan?
Over toerisme en feestdagen stellen de indieners dat het ruim te
definiëren begrippen blijken te zijn, die zich volgens de indieners niet in
tevredenstellende wijze laten gebruiken bij het hanteren van landelijke
wetgeving op het punt van de winkeltijden. De leden van de SGP-fractie
kunnen zich voorstellen dat er sprake is van onduidelijkheid. Tegelijkertijd
blijft staan dat in de wet uitdrukkelijk is opgenomen dat het toerisme moet
bestaan buiten de verkoopactiviteiten die door de vrijstelling mogelijk
worden gemaakt. De wet laat dus geen onduidelijkheid bestaan over het
feit dat winkelen of funshoppen of het openstellen van een Woonmall op
zichzelf geen voldoende grond zijn om de winkels op zondag op basis van
de toerismebepaling open te stellen. Of men de definitie van toerisme uit
de wet deelt of niet; onduidelijk is hij op dit punt niet. Delen de indieners
de opvatting van deze leden dat die grond in de wet in ieder geval de
duidelijkheid biedt dat er geen sprake kan zijn van het gebruiken van de
toerismebepaling als er sprake is van enkel verkoopactiviteiten?
Als zij het niet met deze gedachte eens zijn, hoe willen de indieners het
gewone winkelen of funshoppen of het openstellen van een Woonmall
dan juridisch onder de huidige tekst van de Winkeltijdenwet laten vallen?
3. Diversiteit gemeenten
Met betrekking tot het verschil dat zou ontstaan wanneer verschillende
gemeenten er andere openingstijden en zondagopeningen op nahouden,
vragen de leden van de VVD-fractie hoe zich dat verhoudt tot het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 412, nr. 7

2

gelijkheidsbeginsel. Dit beginsel gaat er van uit dat iedere burger
(wettelijk) gelijke rechten en een gelijke behandeling in gelijke gevallen
krijgt.
De leden van de SGP-fractie krijgen de indruk dat de indieners hun
antwoorden op de vragen naar de druk op omliggende gemeenten om
ook de openingstijden te verruimen niet aan laten sluiten bij de praktijk.
Ieder die zich verdiept in de besluitvorming rond koopzondagen op lokaal
niveau weet dat in heel veel gevallen gekeken wordt naar de situatie in
omliggende gemeenten. Als de gemeente het zelf niet doet, dan verwijzen
de ondernemers die meer koopzondagen willen er wel naar. Hoe kunnen
de indieners dan toch vast blijven houden aan hun stelling dat de
beïnvloedingseffecten mee zullen vallen? Hebben zij hiervoor de
besluitvorming op gemeentelijk niveau bestudeerd? Of op welke andere
wijze hebben zij dat vast kunnen stellen?
Ook vragen de leden van de SGP-fractie of de indieners van het
wetsvoorstel niet uit het oog verliezen dat de aanvragers meestal een of
enkele ondernemers zijn en dat zij dus in de praktijk een onevenredig
grote invloed op de lokale besluitvorming hebben. Wat vinden zij van deze
beïnvloeding door grootwinkelbedrijven?
4. Gevolgen voor werknemers en werkgevers
De initiatiefnemers wijzen er in hun toelichting op dat er ook onder de
huidige wetgeving al sprake van is dat ondernemers geconfronteerd
kunnen worden met openstelling van de winkels op zondag door een
besluit van de gemeenteraad, en dat onderhavig wetsvoorstel op dit punt
dus geen principiële andere situatie voor hen creëert. De leden van de
SGP-fractie zijn van mening dat het daarbij nogal wat uitmaakt of
ondernemers te maken hebben met twaalf koopzondagen waarop
concurrenten hun winkels openstellen of met mogelijk zelfs 52 koopzondagen. Is het vanuit economisch oogpunt niet veel ingrijpender wanneer
men zijn winkel op zondag om welke reden ook niet open kan stellen dan
wanneer er sprake is van concurrenten die elke zondag open zijn?
Om die reden zouden de leden van de SGP-fractie dan ook met nadruk
aandacht willen vragen voor de belangen van kleine ondernemers en
personeelsleden. Zou het, zeker ook gezien de meerderheid van de
ondernemers die volgens het Evaluatierapport geen behoefte heeft aan
extra koopzondagen, niet voor de hand liggen om dan in ieder geval in dit
wetsvoorstel ook hun belangen te benoemen?
In antwoord op de vragen van de leden van de SGP-fractie over de boetes
waarmee vastgoedbeheerders van winkelcentra dreigen, geven de
indieners het antwoord van de vorige minister van Economische Zaken
weer. Zij zijn echter benieuwd wat de indieners er zelf van vinden dat
ondernemers gedwongen worden om een boete te betalen op straffe van
het niet (langer) verkrijgen van een huurcontract. Vinden zij het met deze
leden belangrijk dat ondernemers echt vrij zijn en nooit gedwongen
kunnen worden om hun winkel op zondag open te stellen? Zijn zij bereid
het wetsvoorstel zodanig aan te vullen dat duidelijk wordt dat een
dergelijke dwang nooit plaats mag hebben?
De leden van de SGP-fractie willen graag een vergelijking van de
gemiddelde arbeidsduur van mannen en vrouwen in 1996 en nu. Is het
gemiddeld aantal uren dat vrouwen anno 2011 werken meer gestegen
sinds 1996 dan het aantal uren dat de winkels in die vijftien jaar
gemiddeld extra geopend zijn? Kunnen zij dit met CBS-cijfers onderbouwen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 412, nr. 7

3

De indieners wijzen erop dat in de Cao’s verschillende afspraken zijn
gemaakt tussen werkgevers en werknemers over de hoogte van de
vergoeding voor zondagsarbeid. De leden van de SGP-fractie vragen de
indieners of zij erkennen dat die hogere vergoeding in toenemende mate
onder druk staat, met name ook bij grootwinkelbedrijven. Hoe beoordelen
de indieners van het wetsvoorstel dit gegeven?
Internationale (ILO-)verplichtingen noodzaken tot een gezamenlijke
rustdag die zoveel mogelijk samenvalt met de rustdag die in het betrokken
land als rustdag wordt erkend. Indien het wetsvoorstel van de indieners
aangenomen zou worden, dan zou de praktijk kunnen zijn dat (nagenoeg)
alle gemeenten besluiten tot openstelling van winkels op elke zondag. De
leden van de SGP-fractie vragen of dit nog in overeenstemming zou zijn
met Verdrag 106 (Trb. 1964, nr. 61)?
5. Maatschappelijke, economische en sociale gevolgen van een eventuele
uitbreiding van het aantal koopzondagen
Deze leden krijgen de indruk dat de indieners de zondagsrust vooral
benaderen vanuit het individuele perspectief en als gevolg daarvan
komen tot de stelling dat er flexibiliteit en maatwerk dient te zijn. Zij
vragen of de indieners van het initiatiefwetsvoorstel ook oog hebben voor
het feit dat rust en ontspanning begrippen zijn die vooral ook tot hun recht
komen in relatie met andere mensen. In hoeverre delen zij die opvatting?
Deze leden zijn van mening dat het zonder collectieve rustmomenten in
een flexibele samenleving als de Nederlandse erg lastig wordt om te
komen tot gezamenlijke momenten van ontmoeting in gezins-, familie- of
vriendenkring. Delen de indieners deze mening? Erkennen zij het
sociaal-maatschappelijke belang van gezamenlijke rustmomenten? Is de
constatering gerechtvaardigd dat de indieners in de motivering van het
wetsvoorstel vooral de economische argumenten een rol laten spelen?
Zijn zij bereid om de waarde van de zondagsrust ook nadrukkelijk in hun
wetsvoorstel te benoemen?
II. Artikelsgewijs
De leden van de SGP-fractie stellen nog enkele vragen aan de orde die zijn
weggevallen in het voorlopig verslag. Zij vragen waarom de indieners
kiezen voor handhaving van de landelijke vrijstelling voor instellingen van
volksgezondheid, voor verkeer en vervoer en voor de verkoop van
nieuwsblad en tijdschriften. Is vanuit het perspectief van de indieners een
dergelijke landelijke regeling logisch, gezien de grote nadruk op de
plaatselijke vrijheid?
Kan tevens worden toegelicht waarom de zinsnede «voor zover deze
betrekking hebben op werkdagen» volgens het voorstel zou moeten
komen te vervallen? Een dergelijk voorstel creëert immers alleen nieuwe
problemen? Zou het niet voor de hand liggen dan in ieder geval ook te
kiezen voor de generieke mogelijkheid voor gemeenten om vanwege
plaatselijke omstandigheden ervoor te kiezen dat de landelijke vrijstellingsregeling in die gemeente niet geldt?
Inzake de voorgestelde tekst van artikel 3 vragen de leden van de
SGP-fractie of het ook mogelijk is die vrijstelling te verlenen voor een
bepaald deel van de gemeente.
Tevens vragen deze leden of de vrijstellingsbevoegdheid niet duidelijker
ingekaderd moet worden, omdat er nu geen enkele beperking aan de
vrijstelling wordt gegeven. Hebben de indieners ook overwogen hiervoor

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 412, nr. 7

4

criteria vast te stellen? Is ook overwogen om juist vanwege de grote lokale
belangen die een rol spelen gemeenten te binden aan een verzwaarde
motiveringsplicht?
De voorzitter van de vaste commissie voor Economische Zaken,
Landbouw en Innovatie,
Van der Ham
De griffier van de vaste commissie voor Economisch Zaken, Landbouw en
Innovatie,
Franke

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 32 412, nr. 7

5