Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

31 293

Primair Onderwijs

31 289

Voortgezet Onderwijs

Nr. 633

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR PRIMAIR EN VOORTGEZET
ONDERWIJS
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 juni 2022
Met deze brief kom ik tegemoet aan mijn toezegging tijdens het commissiedebat over het NP Onderwijs om uw Kamer te informeren over de
manier waarop ik uitvoering geef aan een aantal moties over aanvullend
onderwijs.1 In deze brief geef ik eerst een korte schets van de ontwikkelingen rondom aanvullend onderwijs. Vervolgens licht ik per motie de
huidige stand van zaken toe, alsmede de maatregelen die daaruit
voortvloeien:
– afspraken met de sector om gebruik private aanbieders te ontmoedigen;
– geen reclame voor externe aanbieders via scholen;
– VOG verplicht voor personeel van private onderwijsaanbieders;
– betrekken van gemeenten bij de afspraken in de sector.
Markt rondom aanvullend onderwijs
De laatste jaren is het aantal commerciële partijen dat aanvullend
onderwijs aanbiedt enorm gestegen. De mogelijkheden om huiswerkbegeleiding, bijles, eindtoetstraining en examentraining in te kopen zijn
groot. Meer dan een kwart van de leerlingen in het funderend onderwijs
maakt er ook gebruik van.2 De opkomst van commerciële onderwijspartijen heeft echter ook een keerzijde. De verstrengeling van privaat,
commercieel aanbod met het publiek bekostigde onderwijs neemt steeds
verder toe. Er treden verschillen op tussen leerlingen van ouders die wél
aanvullend onderwijs kunnen betalen en leerlingen die dat niet kunnen.
De Onderwijsraad signaleerde dit ook in haar advies «Publiek karakter
voorop». De signalen die de Onderwijsraad schetst in het advies bereiken
mij ook vanuit het onderwijs. Veel scholen maken een goede afweging
over of en hoe zij deze bureaus inzetten, maar ik ken ook voorbeelden van
1
2

kst-31293-633
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Kamerstuk 31 293, nrs. 505 en 507 en Kamerstuk 35 925 VIII, nr. 44.
Kamerstukken 31 293 en 31 289, nr. 610.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 293, nr. 633

1

scholen die reclame maken voor betaalde bijles of huiswerkbegeleiding
van een grote commerciële partij. Via de website of tijdens de open dag
van de school worden ouders dan gewezen op de mogelijkheid om dit in
te kopen voor hun kind. Dit soort situaties zijn onwenselijk. De taken van
het publieke onderwijs dienen bij de scholen zelf te blijven. En het
publieke onderwijs moet kansen voor iedereen bieden.
Maatregel: afspraken met de sector om gebruik private
aanbieders te ontmoedigen
Eén van de aangenomen moties van de leden Kwint (SP) en Westerveld
(GL) verzoekt de regering om scholen te ontmoedigen om gebruik te
maken van particuliere instituten voor betaald aanvullend onderwijs. De
motie verzoekt de regering ook om scholen juist aan te moedigen om
(indien nodig) gratis aanvullend onderwijs aan te bieden.3 Net als de
leden Kwint en Westerveld ben ik van mening dat iedere leerling toegang
moet hebben tot goed onderwijs. Betaald aanvullend onderwijs, zoals
hierboven omschreven, leidt tot kansenongelijkheid en zou bovendien niet
nodig moeten zijn. De investeringen die ik doe in het kader van het
Masterplan Basisvaardigheden moeten daar ook aan bijdragen.
Op 22 januari 2021 heeft mijn voorganger de Tweede Kamer laten weten
dat, in samenspraak met de VO-raad, deze motie later zouden worden
opgepakt. De coronapandemie zorgde op dat moment voor een grote druk
op scholen en alle zeilen moesten worden bijgezet om opgelopen
achterstanden in te halen.4 Nu wil ik voortvarend aan de slag met deze
motie. De komende tijd ga ik in gesprek met de sectorraden om tot
strengere richtlijnen te komen voor de samenwerking van scholen met
private partijen, die we vastleggen in bijvoorbeeld een convenant. Ik
betrek daarin ook goede voorbeelden van samenwerking met maatschappelijke initiatieven en de rol van de medezeggenschapsraden van
scholen.5
Dit najaar informeer ik de Tweede Kamer over de uitkomsten van deze
gesprekken, alsmede over de wijze waarop deze eisen worden vastgelegd.
Naast deze normen vanuit de overheid kan een keurmerk vanuit de
branche aanvullend zijn op deze strengere eisen. We zien dan ook als
overheid graag de strenge voorwaarden vertaald worden in het keurmerk.
Hierover worden gesprekken gevoerd met de branche. Vooruitlopend op
de formele eisen zal ik in de tussentijdse communicatie naar scholen
vaker stilstaan bij aandachtspunten op het gebied van het samenwerken
met private partijen.
Maatregel: geen reclame voor externe aanbieders via scholen
Een andere aangenomen motie van de leden Kwint en Westerveld
verzoekt de regering afspraken met scholen te maken met het doel dat er
geen reclame wordt gemaakt voor private aanbieders van schaduwonderwijs.6 Een voorbeeld hiervan is dat scholen folders van bijlesinstituten
meegeven aan leerlingen. Ik vind dat ongewenst. Het institutionaliseert
het gebruik van aanvullend onderwijs. Het wekt voor ouders de indruk dat
bijles of huiswerkbegeleiding noodzakelijk of vanzelfsprekend is. En het
vervaagt tevens de grens tussen privaat en publiek aanbod in het
onderwijs.

3

Kamerstuk 31 293, nr. 507
Kamerstukken 31 293, 31 289 en 31 497, nr. 573
5
Dit raakt ook aan de motie van het lid Futselaar c.s., Kamerstuk 35 570 VIII, nr. 201
6
Kamerstuk 31 293, nr. 505
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 293, nr. 633

2

In het gesprek met scholen over gebruik van betaald aanvullend onderwijs
te ontmoedigen, wil ik daarom ook afspraken maken om te voorkomen
dat scholen reclame maken voor externe aanbieders. Ik zal kijken naar de
rol die (de evaluatie van) het sponsorconvenant hierbij kan spelen. In de
tussentijd verken ik wetgeving voor die reclame van private partijen via
scholen aan banden legt. In het najaar informeer ik uw Kamer over deze
gesprekken en over dit traject.
Maatregel: VOG verplicht voor personeel van private onderwijsaanbieders
De samenwerking met private partijen heeft als gevolg dat personeel van
externe partijen steeds vaker te vinden is in de school. Bijvoorbeeld de
vestigingscoördinator van een bijlesbureau of de student die leerlingen
ondersteunt. Menig docent kijkt van hun aanwezigheid niet meer op. In de
huidige onderwijswetgeving is vastgelegd dat leerkrachten, leidinggevenden, onderwijsondersteunend personeel en externen tijdens overblijfbeurten in het bezit moeten zijn van een verklaring omtrent gedrag (VOG).
Personeel van private onderwijsaanbieders vallen momenteel nog buiten
deze verplichting. Te allen tijde vind ik dat de veiligheid van leerlingen
voorop hoort te staan in het onderwijs. Aanvullend op de strengere eisen
aan privaat aanbod, zoals hiervoor beschreven, zal ik daarom in een
wetsvoorstel opnemen dat scholen alleen personeel van externe
aanbieders mogen inhuren die een VOG bezitten. Dit wetsvoorstel wil ik
nog dit jaar aan uw Kamer aanbieden. Hiermee geef ik gehoor aan het
advies van de Onderwijsraad hierover en de vragen van lid Paul (VVD)
vanuit uw Kamer7.
Maatregel: betrekken gemeenten bij de afspraken in de sector
De derde motie van de leden Kwint en Westerveld stelt de rol van
gemeentes in relatie tot commerciële bijlesbureaus aan de orde.8 De
regering wordt verzocht afspraken te maken met gemeenten om te
voorkomen dat zij commerciële bijlesbureaus financieel of in natura
faciliteren. Ik vind het van belang om daarin samen op te trekken. Daarom
ga ik met gemeenten in gesprek en zal ik aan hen voorleggen om aan te
sluiten bij de gesprekken met scholen over strengere eisen aan privaat
aanbod. Komend najaar informeer ik de Tweede Kamer over de voortgang
van deze gesprekken.
Tot slot
De opkomst van commerciële onderwijsaanbieders in én rondom het
publieke onderwijs vereist continue aandacht en gezamenlijke inzet. Met
de bovenstaande maatregelen geef ik uitvoering aan de moties en zetten
we belangrijke stappen rondom publiek en privaat onderwijsaanbod. Voor
mij is het belangrijk dat iedere leerling kansen krijgt om zich optimaal te
ontwikkelen, ongeacht de portemonnee van de ouders. Het inkopen van
extra bijles, huiswerkbegeleiding of toetstraining zou niet nodig moeten
zijn.
Daarom blijf ik de markt rondom het aanvullend onderwijs nauwlettend
volgen. Periodiek monitort het Ministerie van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap ook deze sector. Hierbij staan de verschijningsvormen, de

7
8

Aanhangsel Handelingen II 2021/22, nr. 1609
Kamerstuk 35 925 VIII, nr. 44

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 293, nr. 633

3

ontwikkeling van de markt en de relatie met scholen centraal. Begin 2023
zal de eerstvolgende monitor plaatsvinden. In het voorjaar zal ik de
resultaten van dit onderzoek delen met de Tweede Kamer.
De Minister voor Primair en Voortgezet Onderwijs,
A.D. Wiersma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 31 293, nr. 633

4