Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

21 501-07

Raad voor Economische en Financiële Zaken

Nr. 1621

BRIEF VAN DE MINISTER VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 30 augustus 2019
Hierbij zend ik u de geannoteerde agenda voor de Eurogroep en informele
Ecofinraad van 13 en 14 september te Helsinki.
Het is mogelijk dat nog punten worden toegevoegd aan de agenda of dat
bepaalde onderwerpen worden afgevoerd of worden uitgesteld tot de
volgende vergadering.
De Minister van Financiën,
W.B. Hoekstra

kst-21501-07-1621
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-07, nr. 1621

1

Geannoteerde agenda t.b.v. Eurogroep en Ecofinraad 13 en
14 september 2019
Eurogroep
Reguliere samenstelling
Gedachtewisseling met de voorzitter van de Commissie economische en monetaire zaken van het Europees parlement
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting
De Eurogroep zal van gedachten wisselen met de Commissie Economische en Monetaire Zaken van het Europees parlement (EP). Deze
parlementaire commissie houdt zich onder meer bezig met het economisch en monetair beleid van de Unie, vrij verkeer van kapitaal,
mededinging en belastingen. De voorzitter van deze Commissie is de
Italiaan Roberto Gualtieri van de S&D. Het is bij het schrijven van deze
geannoteerde agenda onduidelijk waar de gedachtewisseling specifiek
betrekking op heeft. Er is tot op heden ook geen achtergrondstuk met de
lidstaten gedeeld.
Thematische discussie over groei en banen – beleidsonderzoeken
en investeringen
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Eurogroep zal een bespreking houden in het kader van de thematische
discussies. De discussie richt zich op beleidsonderzoeken en in bijzonder
de rol die beleidsonderzoeken kunnen spelen bij het bevorderen van
investeringen. Op basis van enkele discussievragen zal een gedachtewisseling plaatsvinden.
Beleidsonderzoeken staan internationaal in toenemende belangstelling.
Nederland heeft hier ruime ervaring mee (Interdepartementale Beleidsonderzoeken; IBO’s). In september 2016 heeft de Eurogroep enkele principes
over beleidsonderzoeken aangenomen en haar onderliggende ambtelijke
voorportalen en de Commissie gevraagd een specifieke werkstroom
gericht op beleidsonderzoeken te ontwikkelen. Sindsdien is gesproken
over praktische uitwerking van de principes (juni 2017) en het eigenaarschap van beleidsonderzoeken (mei 2018).
Komende Eurogroep zal specifiek worden gekeken naar de rol die
beleidsonderzoeken kunnen spelen bij het stimuleren en verbeteren van
publieke investeringen. Elementen die naar verwachting aan de orde
zullen komen zijn de mate waarin de huidige beleidsonderzoeken reeds
inzoomen op investeringen en specifieke eigenschappen van investeringen die kunnen worden meegenomen, zoals inzicht in risico en
rendement alsook informatie over en waardering van de kapitaalgoederenvoorraad. Ook zal mogelijk worden gesproken over de projectcyclus
van voorbereiding via implementatie tot evaluatie, en de relatie tussen
investeringen en meerjarige begrotingsplanning.
Nederland is voorstander van het delen van kennis over en ervaringen
met beleidsonderzoeken. Discussiebijeenkomsten waar ervaringen over
de organisatie en uitvoering van beleidsonderzoeken aan de orde komen
bieden hiertoe een goede mogelijkheid. In algemene zin vindt Nederland
het belangrijk dat beleidsonderzoeken plaatsvinden op basis van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-07, nr. 1621

2

bestaande Eurogroep principes, zoals onder meer voldoende middelen en
consistente methodologieën.
Post programma surveillance Ierland
Document: De 11e PPS rapportage wordt op een later moment gepubliceerd op: https://ec.europa.eu/info/business-economy-euro/economic-andfiscal-policy-coordination/eu-financial-assistance/which-eu-countrieshave-received-assistance/financial-assistance-ireland_en
Nieuwsbericht over missie: https://ec.europa.eu/info/news/staff-statementfollowing-eleventh-post-programme-surveillance-mission-ireland-2019may-27_en
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Eurogroep zal een terugkoppeling ontvangen van de 11e Post
Programma Surveillance (PPS) missie naar Ierland. De missie, waaraan de
Europese Commissie, samen met de ECB en het ESM deelnam, heeft
plaatsgevonden van 21-24 mei jongstleden. Het doel van PPS is om de
economische, budgettaire en financiële ontwikkelingen van een land dat
financiële steun heeft ontvangen te monitoren om de terugbetaalcapaciteit te beoordelen. Het rapport is op het moment van schrijven nog niet
gepubliceerd. Wel is een korte persverklaring van de Commissie en de
ECB beschikbaar.
Uit de persverklaring blijkt dat tijdens de missie is gesproken over de
voornaamste uitdagingen voor de Ierse economie, waaronder externe
risico’s. Ook is aandacht besteed aan het verder terugbrengen van de
publieke schuld. Tevens is gesproken over de krapte op de arbeids- en
woningmarkt. Tenslotte is aandacht besteed aan de financiële sector,
waaronder de ontwikkeling niet-presterende leningen (NPLs) en
winstgevendheid
Terugkoppeling G7
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Eurogroep zal een terugkoppeling ontvangen van de recente G7 onder
het Franse voorzitterschap. Deze terugkoppeling is een terugkomend
onderdeel op de concept Eurogroep agenda. De G7 is een intergouvernementele samenkomst van de zeven grootste industriële economieën.
Namens de EU nemen doorgaans de Commissievoorzitter en de Voorzitter
van de Europese Raad deel aan de G7. Het is op het moment nog
onduidelijk waar de terugkoppeling betrekking op zal hebben. Nederland
zal de terugkoppeling aanhoren.
Inclusieve samenstelling
BICC
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Eurogroep zal waarschijnlijk spreken over de vormgeving van het
begrotingsinstrument voor convergentie en concurrentievermogen (BICC).
Op 14 juni jl. heeft de Eurogroep overeenstemming bereikt over een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-07, nr. 1621

3

aantal kenmerken van het BICC.1 Hierover is uw Kamer geïnformeerd via
het verslag van de Eurogroep.2 Tijdens de Eurotop van 21 juni jl. hebben
de regeringsleiders kennisgenomen van de overeenstemming. De Eurotop
heeft daarbij de Eurogroep en de Commissie verzocht verder te werken
aan alle openstaande onderwerpen.3 Zo heeft de Eurotop de Eurogroep
verzocht spoedig te rapporteren over de geschikte financieringsopties
voor het instrument. In de kenmerken van het instrument is opgenomen
dat de financiering zal worden bepaald in de context van het MFK. Een
aantal landen wil echter dat eurolanden additionele bijdragen leveren aan
het instrument, bovenop de financiering uit de reguliere middelen van de
EU-begroting. Nederland is, samen met diverse andere landen, van
mening dat het instrument gefinancierd dient te worden uit de reguliere
middelen van de EU-begroting, onder het MFK-plafond, om de eenheid
van de EU-begroting te bewaken. Een ander openstaand punt is de
procedure voor het variëren van de nationale cofinanciering. Voor
Nederland is van belang dat deze procedure niet leidt tot automatische
aan de conjunctuurcyclus gekoppelde stabilisatie. Verder is de verdeelsleutel voor het toekennen van middelen nog onderwerp van discussie. In
het Commissievoorstel voor het hervormingsondersteuningsprogramma
(waarin het BICC in de ogen van de Commissie moet worden ondergebracht) vindt de verdeling plaats op basis van bevolkingsomvang.4 Er zijn
echter ook landen die pleiten voor verdeling op basis van het BNI of BBP
per hoofd van de bevolking. Inmiddels heeft de Commissie een wetgevend voorstel gedaan voor een governanceraamwerk voor het BICC voor
de lidstaten van de eurozone. Daarin wordt de voor Nederland belangrijke
koppeling tussen het Europees Semester en het BICC gerealiseerd. De
Tweede Kamer zal hierover via een BNC-fiche worden geïnformeerd.
Ecofin
Versterkte actie tegen klimaatverandering
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
De Raad zal open van gedachten wisselen over de rol van ministers van
financiën bij het bevorderen van klimaatactie op Europees niveau. Het
voorzitterschap heeft hiervoor een aantal discussievragen opgesteld,
waarin zij voorstellen om periodieke discussies te organiseren over
klimaatactie en de transitie naar klimaatneutraliteit.
Het kabinet hecht belang aan een ambitieus klimaatbeleid en ziet hierbij
ook een nadrukkelijke rol voor ministers van financiën, die over diverse
relevante instrumenten beschikken.
In dit kader is Nederland zelf ook actief op het gebied van klimaatactie en
zet onder andere in op het faciliteren van vergroening van de financiële
sector, het stimuleren van financiële middelen voor klimaatactie, en op
nieuwe regels t.a.v. carbon pricing.
Nederland verwelkomt reguliere discussies over klimaatactie door
ministers van financiën op EU niveau, maar vindt het wel van belang dat
van tevoren duidelijk is welke onderwerpen worden besproken en welk
doel deze gesprekken dienen.

1

https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2019/06/14/term-sheet-on-thebudgetary-instrument-for-convergence-and-competitiveness/
2
Kamerstuk 21 501-07, nr. 1612
3
https://www.consilium.europa.eu/nl/press/press-releases/2019/06/21/statement-of-the-eurosummit-21-june-2019/
4
https://eur-lex.europa.eu/legal-content/EN/TXT/?qid=1527781056037&uri=COM:2018:391:FIN
Voor het BNC-fiche zie: Kamerstuk 22 112, nr. 2633

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-07, nr. 1621

4

Daarnaast is Nederland lid van diverse initiatieven die liggen op het
werkterrein van de ministers van financiën zoals de coalitie van ministers
van financiën (Wereldbank), het Platform for Sustainable Finance (EU), en
het Paris Collaborative on Green Budgetting (OESO). Het is van belang dat
duidelijk is hoe deze initiatieven zich verhouden tot overleggen over
klimaatactie door ministers van financiën in de EU. Waar nodig dient
afstemming plaats te vinden.
Verwachting is dat veel landen de hierboven genoemde standpunten van
Nederland delen. Dat wil zeggen dat zij een rol zien voor de EU ministers
van financiën bij klimaatactie en hier graag over willen spreken, maar dat
zij ook graag van tevoren duidelijke afspraken maken over de specifieke
onderwerpen die geagendeerd worden en ook over het doel van
dergelijke besprekingen.
Weerbaarheid van de financiële marktinfrastructuur
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Tijdens een werksessie zal gesproken worden over de weerbaarheid van
de financiële marktinfrastructuur tegen cyberaanvallen en hybride
dreigingen. Hybride dreigingen zijn multidimensionale dreigingen waarbij
conventionele en onconventionele, en militaire en niet-militaire middelen
gecombineerd worden door statelijke of niet-statelijke actoren om een
specifiek politiek doel te bereiken. Deze dreigingen zijn gericht op het
uitbuiten van kwetsbaarheden en op het creëren van verwarring en het
frustreren van besluitvorming.
Het onderwerp van weerbaarheid en hybride dreigingen staat al langere
tijd op de agenda. Zo heeft de Commissie in 2016 een mededeling5
uitgebracht met 22 actiepunten omtrent de ontwikkeling van een
gezamenlijk kader om hybride dreigingen te bestrijden, dit mede naar
aanleiding van Conclusies van de Raad uit 2015.6 Actiepunt 14 betrof het
verbeteren van de cyberweerbaarheid van de financiële sector. Dit heeft
onder meer geleid tot aanpassingen in wet- en regelgeving.7 In het
fintech-actieplan van de Europese Commissie uit 2018 wordt het belang
van cyberweerbaarheid van de financiële sector eveneens benadrukt. 8 Dit
actieplan heeft ertoe geleid dat de Europese toezichthoudende autoriteiten (de «ESA’s») in april 2019 twee gezamenlijke adviezen hebben
gepubliceerd omtrent cyberweerbaarheid. Hierin benadrukken de ESA’s
het belang van het bepalen van sector brede basislijnen voor cyberweerbaarheid, standaardisatie van onder meer terminologie en rapportagewijzen, en de ontwikkeling van een uniform testraamwerk.
Het Kabinet onderschrijft het belang van cyberveiligheid en weerbaarheid
van de financiële marktinfrastructuur, alsmede het belang van samenwerking op dit gebied op Europees niveau. Nederland is in zowel Europees als internationaal verband actief in verschillende overleggen op het
gebied van cyberweerbaarheid van de financiële sector. Het betalings- en
effectverkeer is op nationaal niveau bovendien aangemerkt als onderdeel
van de vitale infrastructuur. De Nederlandsche Bank (DNB) stelt eisen aan
de financiële sector ten aanzien van cyberweerbaarheid en houdt hier
toezicht op. Hiernaast werkt DNB met het TIBER-NL raamwerk («Threat
5

Gezamenlijke mededeling aan het Europees parlement en de Raad over het gezamenlijk kader
voor de bestrijding van hybride bedreigingen, JOIN(2017) 18 final
6
Conclusies van de Raad met betrekking tot het gemeenschappelijk veiligheids- en defensiebeleid (GVDB), mei 2015 [Consilium 8971/15]
7
Gezamenlijk verslag aan het Europees parlement en de Raad over de uitvoering van het
gezamenlijk kader voor de bestrijding van hybride dreigingen, JOIN(2017) 30 final, 19 maart
2017
8
Mededeling van de commissie over een Fintech-actieplan, COM(2018) 109 final, 8 maart 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-07, nr. 1621

5

Intelligence Based Ethical Redteaming»), waarbij instellingen die
onderdeel vormen van de financiële kerninfrastructuur en een aantal grote
instellingen uit de verzekerings- en pensioensector testen organiseren
waarin geavanceerde cyberaanvallen worden nagebootst, uitgevoerd
door professionele ethische testers. Dit TIBER-raamwerk heeft model
gestaan voor de ontwikkeling van het EU-brede TIBER-EU raamwerk dat in
mei 2018 door de Europese Centrale Bank is gepubliceerd voor de EU.9
Kapitaalmarktunie
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t
Toelichting:
De Raad zal van gedachten wisselen over de prioriteiten van de Unie op
het gebied van de kapitaalmarktunie voor de komende institutionele
cyclus.
In 2015 heeft de EU het Actieplan Kapitaalmarktunie gepubliceerd. Het
Actieplan omvatte een uitgebreid programma aan maatregelen waarmee
een geïntegreerde kapitaalmarktunie voor 2019 werd beoogd. Inmiddels is
uitvoering gegeven aan het overgrote deel van de maatregelen en heeft
de Unie het Actieplan daarmee min of meer afgerond. Ondanks de grote
voortuitgang die de afgelopen jaren is geboekt, is de Europese kapitaalmarktunie nog niet voltooid. De Raad zal gaan nadenken over een nieuwe
start voor verdere verdieping en verbreding van de Europese kapitaalmarktunie.
Nederland acht verdere verdieping en verbreding van de kapitaalmarktunie van groot belang. Een goed functionerende grensoverschrijdende
kapitaalmarktunie draagt bij aan de schokabsorptiecapaciteit van lidstaten
binnen de EMU. Daarnaast zijn bedrijven in de EU, met name het MKB,
voor hun financiering nog sterk afhankelijk van leningen (van nationale
banken) en kan een kapitaalmarktunie voor meer diversificatie van
financieringsbronnen zorgen. Thema’s die voor Nederland in ieder geval
van belang zijn bij deze discussie zijn financieringsmogelijkheden voor
MKB, het wegnemen van barrières voor grensoverschrijdende financiering, innovatie (fintech), duurzame financiering en de belangen van
consumenten.
Nederland heeft samen met Duitsland en Frankrijk het initiatief genomen
voor een werkgroep kapitaalmarktunie, waarover de Kamer eerder is
geïnformeerd. De werkgroep zal eind september komen met een rapport
met aanbevelingen voor de toekomst van de kapitaalmarktunie.
Europese begrotingsregels
Document: n.v.t.
Aard bespreking: Gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Tijdens de informele Ecofin staat een discussie gepland over de Europese
begrotingsregels. Het zal waarschijnlijk een algemene discussie zijn
waarin lidstaten kunnen aangeven hoe zij tegen het raamwerk aankijken
en wat volgens hen verbeterd kan worden. Er is geen besluitvorming
voorzien. Een van de redenen dat dit onderwerp op de agenda staat is
omdat voor het eind van dit jaar de vijfjaarlijkse evaluatie van het
Stabiliteits- en Groeipact (SGP) door de Commissie zal plaatsvinden. Voor
Nederland geldt dat de Europese begrotingsregels moeten leiden tot
houdbare overheidsfinanciën. Dit principe is voor Nederland leidend in
discussies over mogelijkheden om de voorspelbaarheid en uitlegbaarheid
9

TIBER-EU Framework, Europese Centrale Bank, mei 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-07, nr. 1621

6

van het SGP te vergroten. Daarbij is het voor de effectiviteit van begrotingsregels volgens Nederland vooral van belang dat ze op een consequente, transparante en voorspelbare manier worden gehandhaafd.
Energiebelasting
Document: n.v.t.
Aard bespreking: gedachtewisseling
Besluitvormingsprocedure: n.v.t.
Toelichting:
Het Finse voorzitterschap wil tijdens de Informele Ecofin spreken over
modernisering van de energiebelasting.
Het voorzitterschap heeft het klimaat en maatregelen hieromtrent als
prioriteit gemaakt gedurende haar voorzitterschap. Volgens hen
noodzaakt klimaatverandering tot verdere actie zoals bijvoorbeeld het
aanpassen van de huidige belastingheffing op energieproducten.
Dit onderwerp sluit aan bij het binnenkort te verschijnen verslag van de
Europese Commissie met daarin de evaluatie van de energiebelastingrichtlijn. Deze richtlijn komt uit 2003 en regelt de belasting van energieproducten en elektriciteit. Bij een eerdere poging om de richtlijn beter af te
stemmen op de doelstellingen van de Unie inzake energie en klimaatverandering bleek een dergelijke aanpassing van de richtlijn niet haalbaar. De
verwachting is dat hiertoe opnieuw voorstellen worden gedaan in het
binnenkort te verschijnen verslag. Zo kan gedacht worden aan het
verhogen van de minimumtarieven, het hanteren van een CO2-gerelateerde component, het opheffen van de vrijstelling voor de commerciële
lucht- en scheepvaart en maatregelen om het gebruik van biobrandstoffen
interessanter te maken.
Het kabinet is in beginsel voorstander van het moderniseren van de
energiebelasting en het aanpassen van de energiebelastingrichtlijn. Dit
past binnen het beleid dat is opgenomen in het Klimaatakkoord en
bijvoorbeeld uiting heeft gekregen in de door Nederland georganiseerde
conferentie over het beprijzen van de luchtvaart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 21 501-07, nr. 1621

7