Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

22 054

Wapenexportbeleid

Nr. 245

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 24 april 2014
In een Algemeen Overleg op 3 juli 2013 (Kamerstuk 22 054, nr. 230) heb ik
uw Kamer toegezegd nader onderzoek te zullen doen naar de betrokkenheid van Nederlandse bedrijven bij het Syrische chemische wapenprogramma. Met deze brief wil ik u, mede namens de Minister van Veiligheid
en Justitie, informeren over de resultaten daarvan en de maatregelen die
zijn genomen.
Ontwikkelingen sinds het Algemeen Overleg van 3 juli 2013
Op 3 september 2013 heb ik in antwoord op schriftelijke vragen van uw
Kamer aangegeven dat de mogelijkheden beperkt waren om het eindgebruik na te gaan van door een Nederlands bedrijf geleverde glycol1. Eén
van de redenen daarvoor was het feit dat Syrië destijds geen lid was van
de Organisation for the Prohibition of Chemical Weapons (OPCW).
Glycol is een veel verhandelde stof en dient onder andere als antivries of
grondstof voor petflessen. Het kan echter ook gebruikt worden in een
alternatieve route voor het produceren van chemische wapens.
Nadien is Syrië partij geworden bij het Verdrag Chemische Wapens en lid
van de OPCW. Hierdoor kreeg Syrië de verplichting om een initiële
declaratie in te dienen bij de OPCW betreffende activiteiten die betrekking
hebben op het chemische wapenprogramma. Uit deze initiële declaratie
bleek geen betrokkenheid van Nederlandse bedrijven.
Op 21 november 2013 heeft Syrië een aanvulling op de initiële declaratie
ingediend. Deze aanvulling bevat een lijst van de chemicaliën en
goederen die Syrië heeft aangeschaft voor het chemische wapenprogramma, inclusief het jaar waarin ze zijn geleverd, de hoeveelheden, de
namen van de leveranciers en de landen van herkomst.

1

kst-22054-245
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Aanhangsel Handelingen II 2012/13, nr. 3149

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 054, nr. 245

1

Volgens de vertrouwelijkheidsregels van de OPCW kan deze informatie
alleen openbaar gemaakt worden als het land dat de gegevens heeft
verschaft daar toestemming voor geeft. De aanvulling is daarom
vertrouwelijk aan uw Kamer verstuurd en besproken tijdens het besloten
deel van het Algemeen Overleg van 5 februari 20142.
Vervolgens heb ik de Syrische Permanente Vertegenwoordiging bij de
OPCW toestemming gevraagd om de gegevens van de betrokken
Nederlandse bedrijven openbaar te maken. Hiermee is op 20 maart 2014
ingestemd. De Syrische Permanente Vertegenwoordiging heeft geen
toestemming gegeven om de totale lijst van door Syrië aangeschafte
chemicaliën en goederen openbaar te maken. Overigens is Syrië daar ook
niet toe verplicht ingevolge de vertrouwelijkheidsregels van de OPCW.
Derhalve kunnen geen specifieke mededelingen gedaan worden over het
beperkte aandeel van leveringen van Nederlandse bedrijven ten opzichte
van het totaal aan leveringen van bedrijven uit andere landen.
Bevindingen uit de OPCW-rapportage van Syrië
Uit de aanvulling op de initiële declaratie blijkt dat Syrië bij twee
Nederlandse bedrijven goederen dan wel chemicaliën heeft aangekocht
ten behoeve van het chemische wapenprogramma. Het betreft (1) een
levering van teflon pompen die niet eerder bekend was en (2) de eerder
met u besproken leveringen van glycol.
1. Teflon pompen
Dit betreft een nog niet eerder bekende levering van zes teflon pompen in
2002, waarvoor een exportvergunning had moeten worden aangevraagd.
Ik heb derhalve het handhavingsteam van de Douane verzocht deze zaak
onder de aandacht te brengen van het Openbaar Ministerie. Inmiddels
heb ik van het Ministerie van Veiligheid en Justitie vernomen dat, omdat
het een overtreding betreft en geen misdrijf, de verjaringstermijn van 3
jaar verstreken is en geen vervolging wordt ingesteld.
2. Glycol
Over de leveringen van glycol heb ik u op 22 mei3 2013 en 14 juni4 2013
geïnformeerd. Uit de aanvulling op de initiële declaratie blijkt dat het
leveringen betreft in de periode van 2002 tot 2006 van in totaal 218 ton
glycol.
Glycol viel ten tijde van uitvoer niet onder een vergunningplicht. Het
betreft een stof die wereldwijd op zeer grote schaal wordt verhandeld,
bijvoorbeeld als grondstof voor petflessen of als antivries.
Glycol kan echter ook worden gebruikt als grondstof in een alternatieve
productieroute voor chemische wapens. Op 13 juni 2013 heb ik de export
van glycol naar Syrië onder nationale vergunningplicht gebracht.
Nederland ging hiermee verder dan andere landen. Vervolgens heb ik mij
ingezet om de vergunningplicht op Europees niveau te regelen. Op

2

Kamerstuk 22 054, nrs. 237 en 238
Kamerstuk 22 054, nr. 222
4
Kamerstuk 22 054, nr. 224
3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 054, nr. 245

2

Nederlands voorstel werd glycol – evenals een aantal andere chemicaliën
en goederen – op 23 juli 2013 toegevoegd aan de EU sanctieverordening
Syrië5.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
E.M.J. Ploumen

5

(EU) Nr. 673/2012 http://eur-lex.europa.eu/LexUriServ/
LexUriServ.do?uri=OJ:L:2012:196:0008:0011:NL:PDF

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 22 054, nr. 245

3