Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 936

Wijziging van de Wet forensische zorg en enige
andere wetten (Reparatiewet forensische zorg)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 27 juni 2022
ALGEMEEN DEEL
1. Inleiding
Met veel belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag van de
vaste commissie voor Justitie en Veiligheid.
Ik ben de leden van de VVD-fractie, de D66-fractie en de CDA-fractie
erkentelijk dat zij met belangstelling hebben kennisgenomen van het
wetsvoorstel. De enkele vragen die zij nog hebben bij het wetsvoorstel,
beantwoord ik graag.
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van het wetsvoorstel.
De enkele vragen over deze wet en de forensische zorg in het algemeen
voorzie ik graag van een antwoord.
De beantwoording is mede namens de Minister voor Langdurige Zorg en
Sport, als medeondertekenaar van de Wet forensische zorg (hierna ook:
Wfz). Bij de beantwoording is zoveel mogelijk de indeling van het verslag
gevolgd. Waar dit de duidelijkheid ten goede komt, zijn enkele vragen
gezamenlijk beantwoord.
2. Adviezen
Allereerst stellen de leden van de VVD-fractie enkele vragen over de
stelselverantwoordelijkheid van de Minister voor Rechtsbescherming voor
de forensische zorg. Zij vragen hoe dit begrip is bedoeld en op welke wijze
hieraan invulling wordt gegeven.
Kort gezegd wordt met stelselverantwoordelijkheid bedoeld dat de
Minister voor Rechtsbescherming verantwoordelijk is voor het stelsel van
de forensische zorg als zodanig. Niet alleen de toeleiding naar forensische
zorg, maar ook de verlening en uitvoering van forensische zorg, alsook
het toezicht. De Minister moet verantwoording afleggen aan het
parlement over het stelsel als geheel. Om deze verantwoordelijkheid te

kst-35936-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2022

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

1

kunnen invullen, beschikt de Minister over verschillende bevoegdheden
en taken in de Wet forensische zorg en de lagere regelgeving. Het voert te
ver die bevoegdheden en taken hier uitputtend te bespreken. Volstaan
wordt met het noemen van enkele voorbeelden. De Minister wijst
bijvoorbeeld de instellingen aan (zowel rijksinstellingen als private
instellingen) die bestemd zijn voor de verlening van forensische zorg. Het
beheer van de rijksinstellingen berust volledig bij de Minister (artikel 3.1
Wfz), terwijl hij ten aanzien van de private instellingen enkele bijzondere
bevoegdheden heeft met betrekking tot de governance (artikel 3.3 Wfz).
Daarnaast koopt de Minister de forensische zorg in bij zorgaanbieders
(artikel 4.1 Wfz) en verzorgt hij de plaatsing, overplaatsing en
overbrenging van forensische patiënten (artikelen 6.1 e.v. Wfz). Kortom,
het betreft een overkoepelende verantwoordelijkheid voor de forensische
zorg als geheel.
De leden van de CDA-fractie merken op dat in de Wet forensische zorg is
bepaald dat geen eigen bijdrage mag worden gevraagd van de forensische patiënt in de kosten voor verblijf in een instelling. Deze leden geven
aan dat als een forensische patiënt wordt opgenomen in een accommodatie als bedoeld in de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg
(Wvggz), een verschil ontstaat met patiënten die daarin zijn opgenomen
op basis van die wet of de vroegere Wet bijzondere opnemingen in
psychiatrische ziekenhuizen (Wet Bopz). Voor die patiënten geldt namelijk
wel een eigen bijdrage. Omdat dit onderwerp deel uitmaakt van de
wetsevaluatie, vragen de CDA-leden of de evaluatie in 2022 wordt
afgerond en aan de Kamer beschikbaar wordt gesteld. Ook vragen zij in
welke mate het wenselijk zou zijn dit onderwerp te betrekken bij het nu
voorliggende wetsvoorstel.
Het klopt dat de Wet forensische zorg geen eigen bijdrage kent (artikel 2.2,
derde lid, Wfz). In het regeringsvoorstel van de Wet forensische zorg was
een dergelijke eigen bijdrage opgenomen, welke door uw Kamer bij
amendement (Kamerstukken II 2011/12, 32 398, nr. 12) is geschrapt. Het
verschil dat de leden van de CDA-fractie aankaarten, krijgt uitdrukkelijk
aandacht bij de wetsevaluatie die thans wordt uitgevoerd. De eerstvolgende uitkomsten van de evaluatie worden medio 2022 verwacht en
zullen vanzelfsprekend worden gedeeld met uw Kamer.
De leden van de CDA-fractie vragen daarnaast naar de behandeling van
klachten van niet ter beschikking gestelden die zijn opgenomen in een
tbs-instelling, en dan in het bijzonder de wijze waarop de klachtencommissie als bedoeld in de Wvggz rekening zal houden met de oordelen van
de beklagcommissie als bedoeld in de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden (Bvt) en met de jurisprudentie van de Raad voor
Strafrechtstoepassing en Jeugdbescherming (RSJ).
Met de Wet van 29 september 2021 tot wijziging van de Wet verplichte
geestelijke gezondheidszorg en de Wet zorg en dwang psychogeriatrische
en verstandelijk gehandicapte cliënten teneinde de uitvoering te vereenvoudigen en technische onvolkomenheden en omissies te herstellen (Stb.
2021, 468) is verduidelijkt dat het klachtrecht van de Wvggz op deze groep
van toepassing is (zie artikel 10:3, tweede lid, Wvggz). Daarbij wordt
inderdaad ervan uitgegaan dat de klachtencommissie rekening zal houden
met de oordelen van de beklagcommissie en met de jurisprudentie van de
RSJ. Bij de behandeling van een klacht is het immers gebruikelijk – niet
alleen in de forensische zorg, maar in algemene zin – te kijken naar
vergelijkbare casusposities. Het is voor de beklagcommissie dan ook
waardevol om acht te slaan op de behandeling van vergelijkbare klachten
van ter beschikking gestelden, die immers in dezelfde instelling verblijven.
De regering vertrouwt hierbij op de professionaliteit van de klachtencommissie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

2

De leden van de SP-fractie vragen aandacht voor de capaciteitstekorten in
de forensische zorg. Zij vragen naar het beleid ter zake en of wellicht te
laat is gereageerd op de capaciteitstekorten. Deze leden vragen of daarbij
ook kan worden ingegaan op de rol van marktwerking in het stelsel van
forensische zorg.
Een belangrijke doelstelling van de Wet forensische zorg is dat de juiste
patiënt op de juiste plek een passende behandeling krijgt. Over de gehele
linie van forensische zorg is sinds enkele jaren sprake van een stijgende
bezetting, waardoor dit uitgangspunt onder druk komt te staan en het
moeilijker wordt iedereen op de juiste plek te plaatsen. DJI doet er alles
aan om voldoende capaciteit in te kopen. Zoals mijn ambtsvoorganger
aangaf in de brief aan uw Kamer van 26 november 2021 (Kamerstukken II
2021/2022, 33 628, nr. 85) zijn maatregelen op de korte en lange termijn
getroffen om te kunnen voldoen aan de toegenomen behoefte aan
forensische zorg. Deze resultaten zijn er echter niet vandaag of morgen;
feit is dat de bezetting sneller is toegenomen dan dat er resultaten zijn van
deze inspanningen.
Bij het oplossen van de capaciteitsdruk wordt ook gekeken naar de
oorzaken van de capaciteitsdruk. In reactie op de vraag of te laat is
gereageerd op capaciteitstekorten, kan worden aangegeven dat de
beleidsrijke capaciteitsramingen volgens het Prognosemodel Justitiële
Ketens van het WODC leidend zijn voor de inkoop van forensische zorg.
De stijging in de behoefte aan FPC-capaciteit die zorgt voor de huidige
capaciteitsdruk is voor het eerst naar voren gekomen in de raming uit
2021. In het najaar van 2021 heeft mijn voorganger dan ook bovengenoemde maatregelen op de korte en lange termijn aangekondigd om te
kunnen voldoen aan de behoefte aan forensische zorg. In de jaren
daarvoor was wel een stijging zichtbaar, maar die was beperkter in
omvang en passend binnen de beschikbare FPC-capaciteit. Relevant is
verder dat het, onafhankelijk van de wijze waarop het stelsel is ingericht,
tijd kost om capaciteitsuitbreidingen te realiseren. Zo dienen plannen te
worden gemaakt, zowel voor het vastgoed als voor de uit te breiden of op
te zetten bedrijfsprocessen. Vervolgens dienen vergunningen te worden
aangevraagd en verstrekt, en dienen gebouwelijke voorzieningen te
worden gerealiseerd. Dat laatste kan door een verhuizing, eventueel met
verbouwing, of door nieuwbouw. In de hoog beveiligde zorg zien we dat
hiervoor doorgaans nieuwbouw nodig is, vanwege de specifieke eisen
aan het gebouw, met name op het gebied van beveiliging. Tot slot dient
personeel te worden geworven. Mede vanwege de huidige druk op de
arbeidsmarkt in de zorg is dit geen makkelijke opgave. De periode tussen
het moment dat aan een uitbreiding wordt gedacht en de realisatie
daarvan, neemt door de genoemde factoren doorgaans vier tot vijf jaar in
beslag. Het feit dat sprake is van marktwerking heeft geen invloed op deze
doorlooptijd. Zo zien we dat ook uitbreidingen in rijksinstellingen een
dergelijk tijdsbestek beslaan. Ik onderzoek momenteel wel hoe we op
kortere termijn toch (tijdelijke) uitbreidingen kunnen realiseren.
In het verlengde van de capaciteitsproblemen stellen de leden van de
SP-fractie enkele vragen over de start van de tbs-behandeling. Ook vragen
zij of het gebrek aan capaciteit ertoe heeft geleid dat tbs-gestelden die in
een penitentiaire inrichting verblijven – meestal in een penitentiair
psychiatrisch centrum (PPC) – niet direct in een tbs-kliniek worden
geplaatst. Ook vragen zij naar de behandelmogelijkheden in de
PPC-setting. Tot slot vragen zij naar de aantallen tbs-passanten die in
aanmerking komen voor een schadevergoeding wegens het te laat starten
van de tbs-behandeling.
Zowel tbs-gestelden die een gevangenisstraf hebben uitgezeten (en bij
wie de termijn van de terbeschikkingstelling aansluitend aanvangt) als
personen die enkelvoudig zijn veroordeeld tot de tbs-maatregel worden
geplaatst in een huis van bewaring of PPC in afwachting van selectie van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

3

en plaatsing in een geschikte tbs-instelling. De gemiddelde wachttijd is op
dit moment 125 dagen. Deze categorie forensische patiënten wordt
aangeduid als tbs-passanten. Het Europees Hof voor de Rechten van de
Mens (EHRM) heeft ten aanzien van tbs-passanten een termijn tot
plaatsing in een kliniek toelaatbaar geacht (een zogenoemde passantentermijn). Gelet op de uitspraken van het EHRM heeft de Hoge Raad in de
uitspraak van 21 december 2007 een passantentermijn van ten hoogste
vier maanden toelaatbaar geacht, tenzij er omstandigheden zijn die het
noodzakelijk maken de passant met voorrang in een tbs-kliniek te
plaatsen. Deze jurisprudentie is inmiddels gecodificeerd in de Wet
forensische zorg. Voor de eerste plaatsing is bepaald dat de plaatsing van
een tbs-gestelde in een instelling geschiedt binnen vier maanden na
aanvang van de termijn van de tbs-maatregel (artikel 6.3, eerste lid, Wfz).
Indien een passant na vier maanden nog niet is geplaatst kan aanspraak
worden gemaakt op een passantenvergoeding. Deze vergoeding bedraagt
€ 250 per maand vanaf de vijfde maand wachten en € 375 per maand
vanaf de zevende maand. Het bedrag wordt vervolgens driemaandelijks
vermeerderd met € 150 per maand. In 2021 is circa € 25.000 uitgekeerd
aan vergoedingen.
In december 2021 hebben tbs-gestelden die reeds waren opgenomen in
een kliniek tijdelijk voorrang gekregen bij de opnames ten opzichte van de
tbs-passanten. Deze tijdelijke interventie was noodzakelijk om te
voorkomen dat het tbs-systeem zou vastlopen. Dit is ook uiteengezet in de
brief aan uw Kamer van mijn ambtsvoorganger van 26 november 2021
(Kamerstukken II 2021/22, 33 628, nr. 85), waarin onder meer is aangegeven dat ruimte is gecreëerd voor overplaatsingen tussen tbs-klinieken
onderling om bijvoorbeeld een vastgelopen behandeling weer op gang te
brengen. De verwachting is dat dit vervolgens bijdraagt aan de uitstroom,
doordat tbs-gestelden die reeds met hun behandeling zijn gestart deze zo
goed mogelijk kunnen voortzetten, inclusief de doorstroom naar andere
klinieken. Beoogd gevolg is dat dan ook de instroom van tbs-passanten
weer eerder kan plaatsvinden. Inmiddels is de instroom van tbs-passanten
inderdaad weer voorzichtig op gang gekomen.
In een PPC wordt inderdaad behandeling geboden. Deze behandeling is
gericht op het behandelen van een psychische stoornis, maar betreft geen
tbs-behandeling. De tbs-behandeling vangt aan bij opname in een
tbs-kliniek. Er zijn geen mogelijkheden de tbs-behandeling eerder te
starten, buiten de tbs-kliniek.
De SP-fractie vraagt welk scenario uit de brief van 19 augustus 2021
(Kamerstukken II 2020/21, 33 628, nr. 82) is gekozen bij de nieuwe manier
van aanbesteding waarmee vanaf 2024 zal worden gewerkt. De leden van
deze fractie vragen hoe hiermee de marktwerking in de forensische zorg
verder wordt teruggedrongen, in lijn met de motie van de leden Van
Nispen en Van Toorenburg (Kamerstukken II 2019/20, 24 587, nr. 774).
Er is gekozen voor het vierde scenario: het anders inrichten van de
aanbestedingsprocedure. Door de aanbestedingsprocedure anders in te
richten worden knelpunten in relatie tot marktwerking aangepakt.
Uitgangspunt daarbij is een passend tarief voor de geleverde zorg; niet te
laag en niet te hoog. Daarnaast gaat DJI langere contracten afsluiten met
bepaalde segmenten zorgaanbieders. Daarmee wordt gewerkt aan een
duurzamere samenwerkingsrelatie met meer zekerheid voor zorgaanbieders en minder administratieve lasten. Tot slot gaat de nieuwe manier
van aanbesteden, in combinatie met het kwaliteitskader forensische zorg,
bijdragen aan het beter sturen op kwaliteit. DJI kan hierdoor namelijk
betere afspraken maken met zorgaanbieders en daarop sturen tijdens de
looptijd van het contract.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

4

De leden van de fracties van de SP en de VVD hebben gevraagd naar de
verhouding tussen dit wetsvoorstel en de beoogde vermindering van
administratieve lasten in de forensische zorg.
Zoals aangegeven in de memorie van toelichting, worden met dit
wetsvoorstel enkele omissies hersteld en worden enkele technische
verbeteringen en verduidelijkingen voorgesteld. Deze leveren geen extra
regeldruk (waaronder administratieve lasten) of kosten op voor zorgaanbieders. Voor de wijzigingen die zorgaanbieders raken is het uitgangspunt
dat waar mogelijk wordt aangesloten bij de bestaande praktijk. Hiermee
wordt verzwaring van onnodige administratieve lasten voorkomen. In
reactie op de vraag van de leden van de VVD-fractie of bij de voorbereiding van dit wetsvoorstel de uitkomsten van het rapport «Eénmeting
administratieve lasten forensische zorg» van Andersson Elffers Felix (AEF)
zijn meegenomen, kan worden aangegeven dat de bevindingen uit dat
onderzoek niet specifiek van toepassing zijn op de bepalingen in dit
wetsvoorstel. Wel zijn uiteraard in de voorbereiding van dit wetsvoorstel
de mogelijke effecten op lastenverzwaring in het algemeen bezien en zijn
alle betrokken partijen geconsulteerd.
De leden van de SP-fractie hebben onder verwijzing naar het rapport van
AEF gevraagd naar de stand van zaken met betrekking tot de ambitie de
administratieve lasten te reduceren met 25 procent. AEF constateert dat
bij volledige implementatie van de drie initiatieven van de Taskforce
Forensische Zorg met directe impact op administratieve lasten bij
zorgprofessionals twee tot drie procent administratieve lastenverlichting
kan worden gehaald. De ambitie van 25 procent is daarmee niet behaald.
Wel blijkt uit het rapport dat niet alle administratieve taken in de forensische zorg ook daadwerkelijk administratieve lasten zijn. Zorgprofessionals geven aan dat verantwoorden en vastleggen inherent is aan de
sector en de cliëntpopulatie, en ook niet te voorkomen. Een groot deel van
de administratieve taken – zoals het schrijven van dagrapportages en het
opstellen van behandelplannen – draagt volgens hen bij aan de kwaliteit
van de zorg en de veiligheid in de zorginstellingen. Ik blijf me met de
sector inspannen om de feitelijke en ervaren administratieve lastendruk
bij professionals te verminderen. Op landelijk niveau worden stappen
gezet op dit thema met de invoering van trajectindicaties en met het
implementeren van een Forensische Tijdlijn. Trajectindicaties beogen de
ketensamenwerking in de forensische zorg rondom een patiënt te
bevorderen en de administratieve lasten te beperken. Op lokaal niveau is
de inzet van zorgaanbieders essentieel. Bij hen ligt de taak om intern te
kijken wat efficiënter kan worden ingericht om administratieve lasten
terug te dringen, bijvoorbeeld door de verbetering van ICT-systemen.
Ook het belang van informatiedeling krijgt aandacht van de SP-fractie. De
leden van deze fractie vragen waarom het voorliggende wetsvoorstel niet
wordt gebruikt om enkele problemen rondom informatiedeling op te
lossen. Daarbij wijzen zij specifiek op de overgang van forensische zorg
naar reguliere zorg.
Het is belangrijk dat de gegevensverwerking in de zorg goed verloopt. Dit
geldt zeker ook voor de gegevensverstrekking bij de overgang vanuit
forensische zorg naar vervolgzorg. De wens dit nader wettelijk te regelen
wordt ook benoemd in de eerste evaluaties die beschikbaar zijn gekomen
van de Wet forensische zorg, de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg en de Wet zorg en dwang (Kamerstukken II 2021/22, 33 628, nr.
87 en bijlage, en Kamerstukken II 2021/22, 35 370 en 25 424, nr. 598 en
bijlage). In dit kader zijn daarom gesprekken gevoerd met de ketenpartners om te bekijken welke behoefte er precies is, en in hoeverre
daaraan tegemoet kan worden gekomen binnen de huidige wettelijke
kaders. Daardoor is ook duidelijk wat aanvullend nodig is. Ik start deze
zomer in nauwe samenwerking met het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport een wetstraject om dit knelpunt weg te nemen. De

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

5

gegevensverwerking moet immers zorgvuldig worden vormgegeven, in
wettelijke grondslagen met een heldere doelbinding, na consultatie van
de Autoriteit persoonsgegevens en na advies van de Afdeling advisering
van de Raad van State (hierna ook: de Afdeling). Een aanvulling van het
voorliggende wetsvoorstel – in de vorm van een nota van wijziging – zou
hetzelfde traject moeten doorlopen, wat de wijzigingen in dit wetsvoorstel
zou vertragen.
Tot slot vragen de leden van de SP-fractie of in de wet kan worden
verduidelijkt op grond van welke titels een persoon kan worden
opgenomen in een FPC, zodat daarmee ook duidelijk wordt op wie de
Beginselenwet verpleging ter beschikking gestelden van toepassing is.
De Wet forensische zorg geeft reeds aan wanneer de Beginselenwet
verpleging ter beschikking gestelden van toepassing is. Dat is in alle
rijksinstellingen (artikel 3.1, tweede lid, Wfz) en in alle private instellingen
die in het bijzonder zijn bestemd voor de verpleging van terbeschikkinggestelden (artikel 3.3, tweede lid, Wfz). Daarmee zijn alle FPC’s gedekt. In
beginsel geldt de Bvt dus voor alle personen die zijn opgenomen in een
FPC, tenzij de wet anders bepaalt. Dat laatste is bijvoorbeeld het geval in
de uitzonderlijke gevallen dat de rechter bij de afgifte van een zorgmachtiging krachtens de Wet verplichte geestelijke gezondheidszorg bepaalt
dat de patiënt tijdelijk in een FPC wordt geplaatst. Zoals eerder aangegeven in reactie op vragen van de CDA-fractie, is een dergelijke plaatsing,
naast noodsituaties, aan de orde als bij de afgifte van de zorgmachtiging
voorzienbaar is dat de patiënt dermate onhandelbaar is, dat deze met het
oog op de veiligheid van zichzelf, van de medepatiënten en van het
personeel, niet in een reguliere GGZ-instelling kan worden geplaatst. In
dat geval behoudt de patiënt zijn rechtspositie op grond van de Wet
verplichte geestelijke gezondheidszorg. Wel moet de rechter in de
zorgmachtiging een aantal artikelen van de Beginselenwet verpleging ter
beschikking gestelden van overeenkomstige toepassing verklaren. Deze
bevoegdheden zijn nodig voor de handhaving van de orde en veiligheid in
de instelling en een ongestoord verloop van de behandeling van alle in de
instelling opgenomen personen.
ARTIKELSGEWIJS DEEL
ARTIKEL I (Wet forensische zorg)
Onderdeel F (artikel 2.8 Wfz)
In het voorgestelde artikel 2.8 Wfz is een grondslag opgenomen voor de
verwerking van gegevens die betrekking hebben op forensische zorg met
het oog op het beleid van die forensische zorg. In relatie tot dit artikel
vragen de leden van de VVD-fractie of onder het beleid van de forensische
zorg tevens het toezicht wordt verstaan.
Die vraag wordt ontkennend beantwoord. Onder het beleid van de
forensische zorg wordt niet mede verstaan het toezicht op de forensische
zorg. Dat neemt niet weg dat de Minister voor Rechtsbescherming – in de
uitvoering de Inspectie Justitie en Veiligheid – ook persoonsgegevens kan
verwerken met het oog op het toezicht op de forensische zorg. De
grondslag daarvoor is het geldende artikel 2.6, eerste lid, Wfz.
De leden van de D66-fractie vragen of het doel van de gegevensverwerking nader kan worden geconcretiseerd. Zij vragen waarom niet, in het
verlengde van het advies van de Afdeling advisering van de Raad van
State, als doel is opgenomen «de beoordeling van de effectiviteit van het
beleid van forensische zorg».
In het wetsontwerp dat ter advisering aanhangig is gemaakt bij de
Afdeling was het doel van de gegevensverwerking bepaald als «een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

6

zorgvuldig en samenhangend beleid ter zake te kunnen voeren en de
stelselverantwoordelijkheid te kunnen waarborgen». De Afdeling merkte
op dat die bepaling niet welbepaald is omschreven, zoals vereist door de
AVG. De Afdeling adviseerde de bepaling nader te preciseren en wees
daarbij op de uitleg die in de artikelsgewijze toelichting wordt gegeven
over de desbetreffende gegevensverwerking. Het advies van de Afdeling
is gevolgd. In de artikelsgewijze toelichting wordt uitgelegd dat de
gegevensverwerking dient ter beoordeling van de effectiviteit van het
beleid van de forensische zorg. Die zinsnede is echter niet geschikt om
letterlijk over te nemen in een wetsbepaling. De termen «beoordeling» en
«effectiviteit» zijn daarvoor te onbepaald. Om die reden wordt de
gegevensverwerking kort en bondig gepreciseerd tot «het beleid van de
forensische zorg». Het doel van de gegevensverwerking is hiermee
afgebakend tot de verantwoordelijkheid van de Minister voor Rechtsbescherming voor het beleid van de forensische zorg.
De leden van de D66-fractie vragen hoe de verwerking van het strafrechtketennummer (SKN) rijmt met de eis dat verwerking van persoonsgegevens noodzakelijk moet zijn in het licht van het in de Wfz geformuleerde
doel. Ook vragen zij hoe het gebruik van het SKN wordt beperkt tot
concreet te bepalen situaties.
Het gebruik van het SKN kan noodzakelijk zijn in de situatie dat gegevens
van verschillende ketenpartners moeten worden gekoppeld met het oog
op het beleid van de forensische zorg. Met het gebruik van het SKN wordt
gewaarborgd dat de gegevens van verschillende ketenpartners betrekking
hebben op de juiste betrokkene. Het gebruik van het SKN maakt de kans
op gegevensverwisselingen zo goed als onmogelijk. Hiermee is naar het
oordeel van de regering de noodzakelijkheid gegeven. Om het gebruik van
het SKN te beperken tot voornoemd doel is naar aanleiding van het advies
van de Afdeling in het voorgestelde artikel 2.8, derde lid, Wfz nader
bepaald dat het SKN slechts wordt verwerkt bij het verstrekken en het
ontvangen van persoonsgegevens teneinde te waarborgen dat deze
persoonsgegevens betrekking hebben op de juiste betrokkene. Hiermee is
het gebruik van het SKN strikt beperkt tot dit doel.
Over de delegatiebepaling in het voorgestelde artikel 2.8, zesde lid, Wfz
vragen de leden van de D66-fractie in hoeverre deze dwingend is. Volgens
deze leden volgt uit de delegatiebepaling niet dat de Minister voor
Rechtsbescherming daadwerkelijk een instantie moet aanwijzen die de
gegevens verwerkt en evenmin dat de Minister altijd slechts een beperkte
set geanonimiseerde gegevens zal ontvangen.
De regering hoopt de zorgen van deze leden te kunnen wegnemen. Het
voorgestelde artikel 2.8, zesde lid, Wfz schrijft wel degelijk dwingend voor
(«bij algemene maatregel van bestuur wordt bepaald») dat de gegevens in
plaats van aan de Minister voor Rechtsbescherming kunnen worden
verstrekt aan en kunnen worden verwerkt door een door de Minister voor
Rechtsbescherming aan te wijzen instantie. Het verwerken van gegevens
door de aan te wijzen instantie is inderdaad facultatief («kunnen worden
verstrekt aan en kunnen worden verwerkt door»). Denkbaar is namelijk dat
de verwerking van persoonsgegevens in een concreet geval niet noodzakelijk is. Om die reden is dat zinsdeel niet dwingend geformuleerd. Wel is
dus dwingend bepaald dat een instantie wordt aangewezen. In die
gevallen waarin de instantie gegevens verwerkt, zal de Minister voor
Rechtsbescherming zelf uiteindelijk slechts een beperkte set geanonimiseerde gegevens ontvangen.
Onderdelen G en J (artikelen 3.2 en 3.5 Wfz)
Met betrekking tot het toezicht op de forensische zorg heeft de VVD-fractie
enkele vragen gesteld over de (deels) overlappende werkterreinen van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

7

Inspectie Justitie en Veiligheid en de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd.
De leden vragen ook naar het in artikel 3.5, zesde lid, Wfz genoemde
samenwerkingsprotocol.
Het klopt dat de werkterreinen van de beide inspecties deels overlappen.
Bij de forensische zorg komen de domeinen van veiligheid en zorg samen.
Om die reden vindt tussen beide inspecties regulier afstemming plaats.
Die afstemming betreft onder andere incidentmeldingen («wie pakt wat
op»), voorgenomen bezoeken en ontwikkelingen die voor de inspecties
relevant zijn. Ook vinden waar mogelijk of noodzakelijk gezamenlijke
inspectiebezoeken plaats. Het samenwerkingsprotocol tussen beide
inspecties zal zijn gericht op het voortzetten van de huidige goede
samenwerking. Die samenwerking is gericht op doelmatig en doeltreffend
toezicht, waarbij ook de regeldruk in aanmerking wordt genomen. De
afspraken zullen op zichzelf dan ook niet zorgen voor meer administratieve lasten. Daarnaast zal worden ingegaan op de uitwisseling tussen de
inspecties van persoonsgegevens, van gegevens over gezondheid en van
persoonsgegevens van strafrechtelijke aard. Ingezet wordt op publicatie
van het samenwerkingsprotocol in de Staatscourant in het derde kwartaal
van 2022.
Tot slot vragen de leden van de VVD-fractie aandacht voor de informatieuitwisseling bij de uitplaatsing van gedetineerden naar de forensische
zorg. Dit naar aanleiding van de opvolging van de aanbevelingen
daarover van de Onderzoeksraad voor Veiligheid.
Het is inderdaad belangrijk dat de instelling waarnaar een gedetineerde
wordt uitgeplaatst alle informatie ontvangt die noodzakelijk is voor het
uitoefenen van diens verantwoordelijkheid. In de afgelopen jaren zijn
verschillende wettelijke grondslagen geïntroduceerd waarmee de
benodigde gegevens kunnen worden uitgewisseld met de instelling, zoals
het behandeldossier, noodzakelijk geachte bescheiden uit het penitentiair
dossier en afschriften uit het persoonsdossier. Voor de laatstgenoemde
informatiebron en het uittreksel justitiële documentatie is recent een
nieuwe werkwijze ontwikkeld waarbij de zorgaanbieder zelf toegang krijgt
tot de gegevens en dus niet meer afhankelijk is van de verstrekking van
derden. Daarnaast is afgelopen jaar de «Handreiking informatieuitwisseling forensische zorg» gepubliceerd (o.a. op forensischezorg.nl).
Hierin is gestructureerd vastgelegd welke informatie op welk moment
door wie gedeeld moet of mag worden. Deze handreiking schept voor
professionals in de forensische zorg duidelijkheid over de kaders van
gegevensdeling. De handreiking wordt structureel aangepast aan nieuw
beleid of nieuwe regelgeving inzake gegevensdeling.
OVERIG
De leden van de D66-fractie vragen of in het voorliggende wetsvoorstel
mogelijkheden zijn om te waarborgen dat de forensische zorgsector
beschikking heeft en houdt over voldoende en specifiek opgeleid
personeel.
Vooropgesteld zij dat de Wet forensische zorg meerdere doelen heeft,
waaronder het bewerkstelligen van kwalitatief goede zorg gericht op de
veiligheid van de samenleving. In dat kader stelt de wet bijvoorbeeld
eisen aan de kwaliteit van zorg en aan beveiliging. Met het voorliggende
wetsvoorstel wordt een aantal omissies hersteld en wordt een aantal
technische verbeteringen en verduidelijkingen voorgesteld. De voorgestelde wijzigingen zien niet specifiek op de beschikbaarheid van forensisch personeel. Dat neemt niet weg dat beschikbaarheid van voldoende
en kwalitatief goed personeel voor de forensische zorg een belangrijk
thema is. In dat kader heeft de Taskforce Forensische Zorg de afgelopen
jaren de arbeidsmarktaanpak «Werken in de forensische zorg» gelanceerd
om de bekendheid van de forensische zorg onder werkzoekenden te

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

8

vergroten. Samen met de Nederlandse ggz, de Vereniging Gehandicaptenzorg Nederland en Valente wordt, in overleg met de zorgaanbieders,
onderzocht op welke manier de arbeidsmarktaanpak «Verder kijken» een
vervolg kan krijgen.
Tot slot vragen de leden van de D66-fractie of de regering mogelijkheden
ziet te voorkomen dat aan particuliere forensische zorginstellingen de
verplichting wordt opgelegd om voorkeurspeilingen te houden over
aanwezige denominaties in deze instellingen.
Zoals aangegeven wordt met het voorliggende wetsvoorstel een aantal
omissies hersteld en wordt een aantal technische verbeteringen en
verduidelijkingen voorgesteld. De voorgestelde wijzigingen zien niet op
voorkeurspeilingen over aanwezige denominaties. Ik zie geen aanleiding
tot wijziging van het huidige beleid ten aanzien van de inzet van geestelijke verzorging. In de aankomende voortgangsbrief over de forensische
zorg zal ik nader ingaan op de geestelijke verzorging. Deze brief zal eind
mei aan uw Kamer worden gezonden.
De Minister voor Rechtsbescherming,
F.M. Weerwind

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 936, nr. 6

9