Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2013–2014

33 692

Wijziging van de Wet op de dierproeven in
verband met implementatie van richtlijn
2010/63/EU

Nr. 7

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 2 oktober 2013
De regering heeft met belangstelling kennisgenomen van de vragen en
opmerkingen van de vaste commissie voor Economische Zaken. De
regering is de leden van de verschillende fracties erkentelijk voor hun
inbreng en spreekt haar dank uit voor de getoonde bereidheid van de
vaste commissie voor Economische Zaken de voorbereiding van de
openbare behandeling van het wetsvoorstel spoedig af te handelen.
Gelijktijdig met deze nota naar aanleiding van het verslag wordt een nota
van wijziging uitgebracht (Kamerstuk 33 692, nr. 8). Naar aanleiding van
opmerkingen in het verslag worden in de nota van wijziging enkele
gebreken in het wetsvoorstel hersteld. Naast deze herstelwijzigingen,
waarop verderop in deze nota naar aanleiding van het verslag zal worden
ingegaan, bevat de nota van wijziging technische correcties en redactionele verbeteringen van het wetsvoorstel. Deze correcties worden
toegelicht in de toelichting bij de nota van wijziging.
In deze nota naar aanleiding van het verslag zal worden ingegaan op de
vragen die zijn gesteld. Daarbij wordt de indeling van het verslag gevolgd.
Ook is zo veel mogelijk aangesloten bij de in het verslag gehanteerde
volgorde van de vragen.

kst-33692-7
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

1

Inhoudsopgave
Algemeen
Hoofdstuk 1
Hoofdstuk 2
Hoofdstuk 3

Hoofdstuk 4
Hoofdstuk 5
Hoofdstuk 6

Inleiding
De richtlijn
2.1 Vergunning
2.2 Overige
Het voorstel van wet
3.1a Definitie van een dierproef
3.1b Europeesrechtelijke consequenties van de
uitgebreidere definitie van een dierproef
3.2 De projectvergunning
3.3 Nationaal Comité
3.4 Instantie voor dierenwelzijn
Handhaving
Uitvoering en effecten
Gevolgen van niet tijdige implementatie van de
richtlijn

Artikelsgewijs
Overig

2
2
4
4
4
5
6
6
6
13
14
16
16
16
18
20

Algemeen
De regering is verheugd te horen dat de leden van de fracties van de VVD
en de SP kennis hebben genomen van het voorstel tot wijziging van de
Wet op de dierproeven, dat de leden van de fracties van de SGP en de
Partij voor de Dieren met belangstelling hebben kennisgenomen van het
voorstel en de leden van de fractie van de PvdA met instemming kennis
hebben genomen van het wetsvoorstel.
Hoofdstuk 1 Inleiding
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de Europese Commissie niet
heeft gekozen voor een verordening, in plaats van een richtlijn. In het
oorspronkelijke «Voorstel voor een richtlijn van het Europees Parlement
en de Raad betreffende de bescherming van dieren die voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt» (COM(2008) 543 definitief) is te lezen
dat de Europese Commissie niet heeft gekozen voor een verordening
omdat een dergelijk dwingender instrument niet soepel genoeg zou zijn
om alle bestaande regelgevingssystemen te omvatten die de voorbije 20
jaar in de lidstaten tot stand zijn gekomen.
De leden van de VVD-fractie vragen waar Nederland gebruik maakt van de
ruimte die Richtlijn 2010/63/EU betreffende de bescherming van dieren die
voor wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt (hierna: de richtlijn)
biedt. Een volledig overzicht van de bepalingen uit de richtlijn die lidstaten
beleidsvrijheid bieden, en de wijze waarop de regering met deze vrijheid
is omgegaan in het wetsvoorstel, wordt gegeven in de implementatietabel
in de memorie van antwoord (Kamerstuk 33 692, nr. 3, pagina 48 en
verder). Uit deze tabel blijkt welke artikelen van de richtlijn ruimte laten
voor beleidsvrijheid van de lidstaten en op welke wijze gebruik is gemaakt
van deze beleidsvrijheid. Zo biedt de richtlijn in artikel 2 de mogelijkheid
bestaande nationale bepalingen die gericht zijn op een uitgebreidere
bescherming van onder de richtlijn vallende dieren dan de richtlijn, te
handhaven. Als lidstaten van deze mogelijkheid gebruik maken moet dit
aan de Commissie worden gemeld. De Commissie geeft vervolgens aan
de overige lidstaten door welke verdergaande bepalingen de meldende
lidstaat handhaaft. Van deze mogelijkheid heeft Nederland gebruik
gemaakt en daarvan melding gemaakt aan de Europese Commissie. Op
de gehandhaafde bepalingen in de Wet op de dierproeven wordt nader
ingegaan in hoofdstuk 3, bij de beantwoording van de vraag van de leden

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

2

van de VVD-fractie over de nationale bepalingen die in de weg staan aan
integrale vervanging van de wet door een geheel nieuwe wet.
Het is de regering niet bekend hoe andere Europese lidstaten omgaan met
de ruimte die de richtlijn biedt om striktere nationale bepalingen te
behouden. De Commissie heeft de meldingen van lidstaten nog niet
verspreid.
De leden van de VVD-fractie vragen hoe ervoor gezorgd wordt dat het
behoud van bovengenoemde verdergaande bepalingen niet ten koste
gaat van de concurrentiepositie van het Nederlandse bedrijfsleven en
wetenschap. Nederland handhaaft het beschermingsniveau dat sinds
langere tijd bestaat. Het ligt niet in de rede om het actuele beschermingsniveau naar beneden bij te stellen. Door de richtlijn zullen de verschillen
tussen de lidstaten beperkter worden (groter level-playing field), maar niet
helemaal verdwijnen omdat lidstaten met eigen nationale contexten te
maken hebben. Juist om die reden biedt de richtlijn de ruimte voor
nationale invulling.
De leden van de SP-fractie vragen of de voorgestelde wijziging van de wet
ter implementatie van de richtlijn in geen enkel opzicht een afzwakking
vormt ten opzichte van de huidige Wet op de dierproeven. De leden van
de SP-fractie wijzen er in dat verband op dat de mogelijkheid in artikel 1,
zesde lid, van de huidige wet om bij of krachtens algemene maatregel van
bestuur ongewervelde diersoorten aan te wijzen waarvan redelijkerwijs
mag worden aangenomen dat zij ongerief ondervinden van de dierproef,
in het wetsvoorstel vervalt. De regering benadrukt dat het met het behoud
van de hiervoor besproken bepalingen die gericht zijn op een uitgebreidere bescherming van onder de richtlijn vallende dieren ervoor heeft
willen zorgen dat de implementatie van de richtlijn niet leidt tot
afzwakking ten opzichte van de huidige Wet op de dierproeven. Terecht
wijzen de leden van de SP-fractie, alsmede de leden van de fracties van de
SGP en de Partij voor de dieren verderop in het verslag, erop dat in het
wetsvoorstel de mogelijkheid is komen te vervallen om ongewervelden
waarvan redelijkerwijs mag worden aangenomen dat zij ongerief
ondervinden van een dierproef onder de reikwijdte van de wet te brengen.
Van deze bevoegdheid is tot nog toe geen gebruik gemaakt, waardoor
ongewervelden tot op heden niet onder de wet vallen. Het wetsvoorstel
brengt hier verandering in door in artikel 1b, vijfde lid, aanhef en onder b,
te bepalen dat de wet mede van toepassing is op levende koppotigen.
Door het vervallen van artikel 1, zesde lid, van de wet zouden echter geen
andere ongewervelde diersoorten meer kunnen worden aangewezen om
onder het toepassingsbereik van de wet te vallen. Dit wordt in de nota van
wijziging hersteld, door de bevoegdheid om bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur andere ongewervelde diersoorten aan te kunnen
wijzen waarvan redelijkerwijs mag worden aangenomen dat zij ongerief
ondervinden toe te voegen aan artikel 1b, vijfde lid, onderdeel b, van de
wet.
De voorgestelde wijziging van de wet is geen afzwakking ten opzichte van
de richtlijn. Nederland heeft er voor gekozen bestaande nationale
bepalingen die gericht zijn op een uitgebreidere bescherming van de
dieren die onder de richtlijn vallen, te handhaven.
De leden van de fractie van de Partij voor de dieren vragen hoe het
gekomen is dat de implementatiedatum van de richtlijn niet is gehaald. De
implementatie van de richtlijn vraagt een omvangrijke en complexe
wijziging van de Wet op de dierproeven.Daar kwam bij dat de organisatorische inpassing van de wijzigingen in de Nederlandse situatie
ingewikkeld bleek. Met name de punten waar de richtlijn ruimte biedt voor
keuzes op nationaal niveau behoefden een zorgvuldige uitwerking en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

3

afweging. Er is aan gehecht om in nauwe samenspraak met relevante
partijen hieraan invulling te geven en hier ook de juiste tijd en ruimte voor
te nemen. Tot slot vond nog tot en met het voorjaar 2012 overleg plaats
binnen de EU over nadere specificaties van de richtlijn, waar vervolgens
nog een vertaalslag aan gegeven moest worden. Een intensief traject met
brede implicaties. Het traject heeft steeds hoge prioriteit gehad. Expertise
en continuïteit op het gebied van dierproeven en alternatieven is geborgd,
ook door de toegevoegde expertise op het gebied van dierenwelzijn, die
met de overgang naar het Ministerie van Economische Zaken gerealiseerd
is.
Bij het opstellen van het wetsvoorstel ter implementatie van de richtlijn is
vastgehouden aan het uitgangspunt (aanwijzing 331 van de Aanwijzingen
voor de regelgeving) dat niet meer wordt opgenomen dan voor de
implementatie noodzakelijk is. Dit uitgangspunt strekt ertoe om onnodige
redenen van vertraging te voorkomen. De uitkomsten van de evaluatie
van de Wet op de dierproeven die in 2005 is uitgevoerd, zijn dan ook niet
actief meegenomen bij het opstellen van het implementatiewetsvoorstel.
Overigens wordt door de voorschriften van de richtlijn op enkele punten
nu wel tegemoet gekomen aan een deel van de items die in de evaluatie
naar voren zijn gekomen. De toenmalig Minister van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport heeft eind 2005 een kabinetsstandpunt over de evaluatie
naar de Tweede Kamer gestuurd. In dit kabinetsstandpunt heeft hij
aangegeven de aanbevelingen uit de evaluatie niet over te nemen omdat
er destijds onvoldoende draagvlak was.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen verder of het
mogelijk was geweest om in plaats van een wijziging van de bestaande
Wet op de Dierproeven een geheel nieuwe wet op te stellen. Dit was
mogelijk geweest als vanaf het begin van wetgevingstraject hiervoor was
gekozen. De regering heeft hierin mee laten wegen dat het vaststellen van
een geheel nieuwe wet tot extra vertraging in de implementatie van de
richtlijn had kunnen leiden. Over de leesbaarheid van de gewijzigde wet
en de gevolgen daarvan voor de toepassing van de wet in de praktijk: na
publicatie van de wet in het Staatsblad zal de SDU, zoals gebruikelijk, de
wijzigingen verwerken in de integrale versie van de Wet op de
dierproeven op wetten.overheid.nl.
Hoofdstuk 2 De richtlijn
2.1 Vergunning
De richtlijn biedt lidstaten de mogelijkheid een vereenvoudigde procedure
in te voeren voor specifieke categorieën van projecten. De leden van de
VVD-fractie vragen of de regering gebruik wil maken van deze optie. De
regering is voornemens van deze mogelijkheid gebruik te maken. De
vereenvoudigde procedure zal in een ministeriële regeling worden
uitgewerkt zodra uit ervaring met de aanvraagprocedure in de praktijk
blijkt waar zich binnen de in de wet gestelde kaders mogelijkheden
voordoen om de aanvraagprocedure te vereenvoudigen en daarmee de
administratieve lasten te verminderen.
2.2 Overige
De leden van de VVD-fractie vragen naar de taken en bevoegdheden van
het «Animals in Science Committee». Met het Animals in Science
Committee wordt het in artikel 56 van de richtlijn genoemde comité
bedoeld waardoor de Commissie wordt bijgestaan. In het comité hebben
alle lidstaten van de Europese Unie zitting. Het comité wordt door de
Europese Commissie bijeen geroepen als er een formele beslissing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

4

genomen moet worden met betrekking tot de uitwerking van de richtlijn in
richtsnoeren. Het gaat daarbij om het vaststellen van een gemeenschappelijk format voor de aanlevering van de gegevens die lidstaten op grond
van artikel 54 van de richtlijn aan de Commissie moeten indienen, het
eventueel aannemen van niet-bindende richtsnoeren over de opleidingsen bekwaamheidsvereisten die worden gesteld aan personen die
dierproeven uitvoeren of projecten en dierproeven opzetten en personen
die proefdieren verzorgen of doden (artikel 23, tweede lid, van de richtlijn,
omgezet in het voorgestelde artikel 9 en 13f, eerste en tweede lid, van de
wet) en het vaststellen van eventuele nadere bepalingen ter uitvoering
van de bepalingen over de bevoegdheden en taken van het referentielaboratorium bedoeld in artikel 48 van de richtlijn. Daarnaast adviseert het
Comité over de meldingen die een lidstaten op grond van artikel 55,
vierde lid, van de richtlijn aan de Commissie moet doen wanneer een
voorlopige maatregel wordt getroffen om onder de voorwaarden in artikel
55 van de richtlijn het gebruik van niet-menselijke primaten of mensapen
toe te staan of dierproeven toe te staan die leiden tot een ernstige mate
van pijn, lijden of angst.
De lidstaten dienen daarnaast nationale comités in te stellen. Nederland
doet dit door in artikel 19 van de wet het nationaal comité voor de
bescherming van dieren die worden gebruikt voor wetenschappelijke
doeleinden (hierna: nationaal comité) in te stellen conform de bepalingen
van de richtlijn. Het nationaal comité adviseert de Minister, de centrale
commissie dierproeven (hierna: CCD) en de instanties voor dierenwelzijn
in algemene zin over de aanschaf, de fok, de huisvesting, de verzorging en
het gebruik van dieren in dierproeven. Dit advies kan gevraagd en
ongevraagd worden gegeven. Daarnaast zorgt het nationaal comité voor
de verspreiding van de beste praktijken bij het gebruik van dieren in
dierproeven. Voorts wisselt het nationaal comité informatie uit met de
nationale comités van andere lidstaten over het functioneren van de
instanties voor dierenwelzijn, de beoordeling van projectvoorstellen en
draagt het nationaal comité zorg voor de verspreiding van de beste
praktijken binnen de Europese Unie. Daarnaast kan de Minister nog
andere taken opdragen aan het nationaal comité.
Hoofdstuk 3 Het voorstel van wet
De leden van de VVD-fractie vragen waarom de implementatiedatum van
de richtlijn niet gehaald is. Hierop is ingegaan in hoofdstuk 1 bij de
behandeling van een soortgelijke vraag van de leden van de fractie van de
Partij voor de dieren. Over de gevolgen van niet tijdige implementatie heb
ik uw Kamer geïnformeerd in mijn brief van 28 juni jl. (Kamerstuk 28 286,
nr. 639). Hierop wordt nader ingegaan in hoofdstuk 6.
Zoals aangegeven is er niet voor gekozen om de huidige wet integraal te
vervangen door een nieuwe wet. Bestaande nationale bepalingen die een
hoger beschermingsniveau bieden dan de richtlijn zijn conform de
mogelijkheden die de richtlijn daartoe biedt gehandhaafd. Het gaat hierbij
om de volgende bepalingen: artikel 1a, waarmee de intrinsieke waarde
van het dier in de wet wordt vastgelegd, artikel 2, tweede en derde lid, dat
voorschrijft op welk belang een dierproef moet zijn gericht, artikel 10,
tweede lid, dat het verrichten van dierproeven door middel van
LD50/LC50-testmethoden verbiedt, artikel 10d, dat het verrichten van
dierproeven voor het ontwikkelen van nieuwe dan wel testen van
bestaande cosmetica verbiedt en artikel 10e, dat een absoluut verbod kent
voor het doen van dierproeven met mensapen. Nederland wil deze
bepalingen handhaven omdat het vervallen van deze bepalingen zou
leiden tot een verlaging van het beschermings- en welzijnsniveau van
proefdieren. Dit zou zich niet verdragen met het uitgangspunt dat aan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

5

deze wetswijziging ten grondslag heeft gelegen, namelijk dat het
beschermingsniveau van de proefdieren dat de huidige wet biedt, niet
verlaagd moet worden door de implementatie voor zover de richtlijn daar
ruimte voor laat.
De bovengenoemde bepalingen verhouden zich als volgt tot de richtlijn.
De artikelen 2, tweede en derde lid, 10, tweede lid, en artikel 10e zijn
bepalingen die gericht zijn op een uitgebreidere bescherming van de
dieren die onder de richtlijn vallen. De richtlijn staat in artikel 2 toe dat
dergelijke bepalingen worden behouden als deze eisen al bestonden op
9 november 2010. Nederland heeft overeenkomstig artikel 2 van de
richtlijn aan de Europese Commissie gemeld dat deze bepalingen
gehandhaafd blijven.
Van de intrinsieke waarde van het dier dat in artikel 1a geregeld is, kan
gesteld worden, dat dit het uitgangspunt is van de richtlijn, doch dat deze
waarde daarin niet expliciet in terugkomt.
De inperking van het belang waarop dierproeven gericht moeten zijn op
grond van artikel 2, moet gelezen worden bovenop de doelen waarop een
dierproef gericht mag zijn en die opgenomen zijn in artikel 1c van de wet.
Binnen deze toegestane doelen geldt in Nederland nog de eis dat de
dierproef al dan niet rechtstreeks gericht moet zijn op het belang van de
gezondheid of voeding van mens of dier.
Artikel 10d bevat een verbod tot het verrichten van dierproeven ten
behoeve van het ontwikkelen dan wel testen van bestaande cosmetica. Dit
is een verbod dat niet uit de richtlijn volgt, doch dat verband houdt met
Verordening (EG) nr. 1223/2009 van het Europees Parlement en de Raad
van 30 november 2009 betreffende cosmetische producten. Op grond van
deze verordening is het verboden dierproeven te doen met cosmetische
producten of ingrediënten daarvan.
De leden van de VVD-fractie vragen naar de reden waarom Nederland ten
aanzien van het doden van dieren ten behoeve van het verkrijgen van
organen en weefsels en ten aanzien van het gebruik van mensapen in
dierproeven vasthoudt aan strengere bepalingen dan de richtlijn. Het
doden van dieren ten behoeve van het verkrijgen van organen of weefsels
valt onder de huidige wet in Nederland onder de definitie van dierproef en
er is voor gekozen dit te handhaven. Deze categorie dieren wordt niet
levend aan een proef onderworpen maar wordt wel met een bijzonder
doel gedood. Ook voor het doden van dieren voor dit bijzondere doel is
een zorgvuldige afweging nodig omdat hierbij de integriteit van de dieren
in het geding is. Nederland houdt verder vast aan het absolute verbod op
het gebruik van mensapen in dierproeven. In het wetsvoorstel ter
implementatie van de richtlijn is ervoor gekozen niet meer wijzigingen in
de wet aan te brengen dan waartoe de richtlijn verplicht. De richtlijn staat
het toe om dit Nederlandse verbod te behouden. De regering ziet geen
aanleiding het verbod op het gebruik van mensapen in dierproeven te
schrappen. De regering zal in Europa blijven pleiten voor een absoluut
verbod op het gebruik van mensapen. Met betrekking tot de vraag van de
leden van de VVD-fractie over wat dit betekent voor het gelijke speelveld
wordt verwezen naar de derde alinea van hoofdstuk 1.
3.1a Definitie van een dierproef
De leden van de VVD-fractie vragen om een toelichting hoe het zit met het
recht op vrije vestiging in relatie tot het feit dat voor het doden van dieren
slechts ten behoeve van het gebruik van hun organen, in Nederland een
instellingsvergunning en een projectvergunning vereist zijn. Hierop is
ingegaan in paragraaf 3.1b Europeesrechtelijkelijke consequenties van de
uitgebreidere definitie van een dierproef van de memorie van toelichting
(Kamerstuk 33 692, nr. 3, pagina 9). Daar is verwezen naar richtlijn
2006/123/EEG betreffende de diensten op de interne markt, (hierna: de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

6

dienstenrichtlijn). Op grond van artikel 9 van de dienstenrichtlijn is het
verboden om de toegang tot een dienstenactiviteit afhankelijk te stellen
van een vergunningstelsel. Artikel 9 kent echter de mogelijkheid hierop
een uitzondering te maken. Om deze uitzondering te kunnen maken, moet
aan de volgende voorwaarden voldaan zijn:
– het vergunningstelsel mag geen discriminerende werking hebben
jegens de betrokken dienstverrichter;
– de behoefte aan een vergunningstelsel is gerechtvaardigd om een
dwingende reden van algemeen belang; en
– het nagestreefde doel kan niet door een minder beperkende maatregel
worden bereikt, met name doordat een controle achteraf te laat zou
komen om werkelijk doeltreffend te zijn.
In de memorie van toelichting zijn de instellingsvergunning en de
projectvergunning voor het doden van dieren ten behoeve van het
gebruik van hun organen, aan deze criteria getoetst. Daarbij is van al deze
criteria geconstateerd dat daaraan is voldaan. Daarmee is de inbreuk die
wordt gemaakt op het vrij verkeer van vestiging voor dienstverrichters
gerechtvaardigd op grond van de criteria die de dienstenrichtlijn stelt voor
dergelijke rechtvaardigingen.
Tot slot zij opgemerkt dat de enkele omstandigheid dat alle in Nederland
gevestigde dienstverrichters aan een vergunningplicht onderworpen zijn,
terwijl een dergelijke vergunningplicht niet geldt in andere lidstaten
volgens de Europese jurisprudentie op zichzelf niet een verboden
belemmering van de vrijheid van vestiging is (zie onder andere het arrest
Gebhard, zaak C-55/94, overwegingen 32–37).
3.1b Europeesrechtelijke consequenties van de uitgebreidere definitie van
een dierproef
De leden van de PvdA-fractie vragen hoe het toezicht op instellingen met
instellingsvergunning voor onbeperkte duur wordt geregeld. De wetswijziging heeft geen gevolgen voor dit toezicht. Net als onder de huidige wet
worden alle locaties waar dieren worden gehouden van instellingen met
een instellingsvergunning tenminste jaarlijks bezocht.
3.2 De projectvergunning
De VVD-fractie vraagt de regering aan te geven of het systeem van
projectvergunning al operationeel is en indien dit niet het geval is of er
een tijdpad kan worden geschetst. In het voorgestelde artikel 18 van de
wet wordt, zodra de wet in werking treedt, de CCD ingesteld als
zelfstandig bestuursorgaan. Dit artikel bevat ook de taken van de CCD. De
CCD krijgt op grond van het wetsvoorstel onder andere de taak projectaanvragen voor dierproeven te beoordelen. In het huidige systeem
bestaan er al dierexperimentencommissies (hierna: DEC’s). In het nieuwe
systeem kunnen deze DEC’s indien zij voldoen aan de voorwaarden in het
voorgestelde artikel 18a worden erkend door de CCD. DEC’s die op grond
van het voorgestelde artikel 18a erkend zijn krijgen straks de taak om de
CCD te adviseren over de beoordeling van projectvoorstellen. Dit nieuwe
systeem treedt in werking als het wetsvoorstel tot wijziging van de wet op
de dierproeven in verband met implementatie van richtlijn 2010/63/EU is
aangenomen en in werking treedt. De voorbereidingen om te gaan
werken volgens dit nieuwe systeem, zijn in gang gezet, zodat het nieuwe
systeem operationeel zal zijn zodra de wet in werking treedt.
Op verzoek van de leden van de PvdA-fractie wordt nader ingegaan op de
controle op de noodzakelijkheid van dierproeven, nu per project in plaats
van per dierproef positief advies moet worden verkregen. De Europese
richtlijn schrijft voor dat per project een vergunning moet worden
verleend. De CCD verleent een projectvergunning wanneer aan alle in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

7

wet genoemde voorwaarden is voldaan. Om aan de voorwaarden te
kunnen voldoen moeten ook de onderliggende individuele dierproeven
afdoende beschreven worden. De CCD controleert dus ook de noodzakelijkheid van de dierproeven die onder het project vallen. Artikel 10 blijft
ook na verlening van de projectvergunning gelden, dus voor elke proef
moet doorlopend aandacht worden besteed aan de 3V’s: vervanging,
vermindering en verfijning. Naast de controle op noodzaak van het project
en de onderliggende dierproeven door de CCD is voor aanvang van een
dierproef de instantie voor dierenwelzijn betrokken bij de proefopzet zodat
ook de instantie voor dierenwelzijn vooraf meedenkt over de noodzakelijkheid van het project en de dierproeven. Mocht de instantie voor
dierenwelzijn op enig moment de noodzaak van de uitvoering van een of
meerdere dierproeven betwijfelen dan heeft zij tot taak dit met de
instelling te bespreken. Indien de instelling niet ontvankelijk is voor dat
signaal kan de instantie voor dierenwelzijn de CCD en/of de NVWA bij de
vraag betrekken.
De leden van de SP-fractie achten het noodzakelijk dat de CCD alle
dierproeven toetst en dat de CCD onafhankelijk is en onpartijdig opereert.
De CCD beoordeelt inderdaad alle projecten met de bijbehorende
dierproeven en ze is onafhankelijk en opereert onpartijdig. De CCD heeft
een eigenstandige verantwoordelijkheid bij de beoordeling van aanvragen
tot projectvergunningen. De CCD vraagt altijd een DEC om een advies
over een aanvraag tot een projectvergunning en over de verlening
daarvan. De CCD is een onafhankelijke commissie die onder de werking
van de Kaderwet zelfstandige bestuursorganen wordt geplaatst. Hiermee
wordt een onpartijdige projectbeoordeling geborgd op basis van
specifieke deskundigheid.
De leden van de SP-fractie stellen dat de CCD bepaalde zaken aan de DEC
zou kunnen mandateren. Op grond echter van artikel 10:3 van de
Algemene wet bestuursrecht kan geen mandaat worden verleend, indien
de aard van de bevoegdheid zich verzet tegen mandaatverlening. Dat is
het geval bij de beoordeling van een aanvraag tot een projectvergunning.
De DEC zou in geval van mandatering zichzelf adviseren en de beoordeling door een zelfstandig bestuursorgaan, op afstand, zou daarmee
worden ondergraven. In het nader rapport is daar ook op in gegaan
(Kamerstuk 33 692, nr. 4, pagina 8). In verband met een praktische gang
van zaken is het wel denkbaar dat de CCD de DEC’s mandateren om een
aanvraag tot een projectvergunning in ontvangst te nemen. Daarmee
wordt voorkomen dat de CCD na ontvangst van de aanvraag deze moet
doorsturen aan de desbetreffende DEC. Daar kan tijdwinst mee worden
geboekt. De onafhankelijke toetsing is gewaarborgd bij de CCD als
zelfstandig bestuursorgaan.
Met het oog op het voorkomen van belangenverstrengeling kan het
volgende worden opgemerkt over de samenstelling en het aanstellingsbeleid van de CCD. Bij de benoeming wordt erop toegezien dat de
voorzitter en de leden van de CCD hun functies moeten kunnen vervullen
vrij van verstrengeling van belangen. Voorts is in het voorgestelde artikel
18, achtste lid, opgenomen dat de CCD haar werkwijze bij reglement moet
regelen en dat dit reglement een voorziening moet bevatten op grond
waarvan de beoordeling van een project op onpartijdige wijze plaats
vindt. Op basis van deze voorziening zal tevens de schijn van belangenverstrengeling moeten worden voorkomen. Op grond van de Kaderwet
zelfstandige bestuursorganen behoeft dit reglement goedkeuring van de
Minister. In dit verband kan ook worden gewezen op artikel 13 van de
Kaderwet zelfstandige bestuursorganen dat voorschriften geeft over
nevenfuncties. Zo mag een lid van een zelfstandig bestuurorgaan geen
nevenfuncties vervullen die ongewenst zijn met het oog op een goede

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

8

vervulling van zijn functie of de handhaving van zijn onafhankelijkheid of
van het vertrouwen daarin.
De leden van de fractie van de SP vragen waarom in de zinsnede
«beoordeling van een projectvoorstel op onpartijdige wijze» in het
voorgestelde artikel 18a, tweede lid, onderdeel g gekozen is voor de term
«onpartijdig» in plaats van «onafhankelijk». De regering heeft hierbij de
formulering uit de richtlijn gevolgd, en meent dat er goede redenen zijn
om met betrekking tot de advisering over de beoordeling de term
onpartijdig te prefereren boven de term onafhankelijk. Wat uiteindelijk het
belangrijkst is, is dat de advisering over de beoordeling op onpartijdige
wijze tot stand komt, hetgeen betekent dat de adviseurs zich in hun
oordeel niet laten leiden door persoonlijke voorkeur. Een manier om te
bewerkstelligen dat de advisering op onpartijdige wijze plaatsvindt, is om
de adviseurs onafhankelijk te laten zijn van partijen die een belang hebben
bij een positief dan wel negatief advies over het projectvoorstel. Met dit
doel zijn in de overige onderdelen van artikel 18a, tweede lid,
voorschriften opgenomen over de onafhankelijkheid van bepaalde
DEC-leden. Zo kunnen alleen DEC’s worden erkend waarvan de voorzitter
en tenminste twee andere leden niet in een arbeidsverhouding staan tot
instellingsvergunninghouder over de beoordeling van wiens projectvoorstel advies wordt uitgebracht, mogen twee van de deskundigen in de
DEC niet betrokken zijn bij het verrichten van dierproeven en mogen de
overige leden, indien zij betrokken zijn bij het verrichten van een project,
niet deelnemen aan de opstelling van het advies over het projectvoorstel
waarbij zij betrokken zijn. Het is echter niet mogelijk om ten aanzien van
alle leden van de DEC voor te schrijven dat zij onafhankelijk moeten zijn
van personen die belang hebben bij een positief dan wel negatief advies
over het projectvoorstel: het is immers wenselijk dat in de DEC ook
personen zitting hebben die de overige leden vanuit hun betrokkenheid bij
de totstandkoming van het projectvoorstel toelichting kunnen geven en
personen die juist vanuit hun verantwoordelijkheid voor het toezicht op
het dierenwelzijn hun expertise inbrengen. Daarom is gekozen voor deze
balans, waarbij alle DEC-leden – ongeacht of zij onafhankelijk zijn van de
instellingsvergunninghouder of niet – de opdracht hebben om zich bij hun
beoordeling niet te laten leiden door persoonlijke voorkeuren. Diverse
onpartijdige deskundigen beoordelen een project en leggen de resultaten
beargumenteerd vast. Hiermee zijn het proces en het resultaat transparant
en controleerbaar. Voor het publiek zal de projectbeschrijving in korte
vorm toegankelijk zijn: de niet-technische samenvatting.
De leden van de SP-fractie hechten er aan dat in een vroegtijdig stadium
van een onderzoek alternatieven worden bezien. De wet voorziet daartoe
in diverse mechanismen. Het is volgens de wet niet toegestaan een
dierproef te verrichten als een alternatief zonder dieren, met minder
dieren of met minder ongerief voorhanden is. Bij de aanvraag om een
projectvergunning, die vereist is om dierproeven te mogen verrichten,
wordt door de CCD beoordeeld of de dierproeven omschreven in het
projectvoorstel aan deze eisen van vervanging, vermindering en verfijning
voldoen. De instantie voor dierenwelzijn kan de onderzoeker hier
vroegtijdig over adviseren bij de verplichte afstemming van het projectvoorstel waarvoor een projectvergunning wordt aangevraagd. Indien
nodig of gewenst kunnen uiteraard andere deskundigen worden geraadpleegd, bijvoorbeeld van het nationaal comité of de CCD. Bovendien moet
na verlening van de projectvergunning voor aanvang van elke dierproef
overleg worden gepleegd met de instantie voor dierenwelzijn. Ook op
deze momenten kan de instantie voor dierenwelzijn adviseren over
alternatieven die na verlening van de projectvergunning voor handen zijn
gekomen. Indien het met de dierproef beoogde doel ook met deze
alternatieve methode kan worden bereikt, moet worden afgezien van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

9

voorgenomen dierproef tenzij dit per saldo een nadeliger resultaat
oplevert in het licht van de 3V’s.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen wat de
regering bedoelt met de stelling dat het vernietigingsrecht zich niet
verhoudt met de aard van de werkzaamheden van de CCD. Zoals in de
memorie van toelichting is aangegeven, is de taak van de verlening van
projectvergunningen neergelegd bij de CCD, waarbij de CCD de status
heeft van een zelfstandig bestuursorgaan. Daarvoor is gekozen omdat op
grond van de richtlijn een onpartijdige oordeelsvorming op basis van
specifieke deskundigheid noodzakelijk is. Vanwege het vereiste van
onpartijdige oordeelsvorming is uitdrukkelijk niet gekozen voor een
variant waarin de vergunning door de Minister van Economische Zaken
zou worden verleend, omdat in een dergelijke variant de beoordeling van
afzonderlijke projecten voorwerp zou kunnen worden van politieke
besluitvorming. Om die reden is ook afgezien van toepassing van het
vernietigingsrecht: indien immers de Minister van Economische Zaken
een besluit van de CCD zou kunnen vernietigen, dan kunnen bij het besluit
om tot vernietiging over te gaan ook op politieke overtuiging gebaseerde
overwegingen de doorslag geven en zou daarmee gesteld kunnen worden
dat niet meer in volledige onafhankelijkheid en onpartijdig een oordeel
wordt gevormd over een aanvraag tot een projectvergunning. Dit is wat in
de memorie van toelichting wordt bedoeld met de stelling dat de aard van
de werkzaamheden van de CCD (onpartijdige besluitvorming over
vergunningaanvragen) zich niet verhoudt met een vernietigingsbevoegdheid voor de Minister van Economische Zaken.
In de memorie van toelichting wordt vermeld dat met het op deze manier
uitsluiten van politieke beïnvloeding van de beoordeling van vergunningaanvragen ook wordt voorkomen dat de beoordelingscriteria aan de hand
waarvan projectvoorstellen worden beoordeeld een niet beoogd karakter
kunnen krijgen. Hiermee wordt juist bedoeld, zoals de leden van de fractie
van de Partij voor de Dieren ook aanvoeren, dat projectvoorstellen alleen
aan de eenduidig wettelijk vastgestelde beoordelingscriteria in artikel
10a2 mogen worden getoetst, zonder dat politieke overwegingen daarbij
een rol mogen spelen.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren zijn van mening dat
veranderingen in de opvattingen in de samenleving over de omgang met
dieren en de weging van belangen hun weerslag zouden moeten hebben
in de toepassing van de wettelijk voorgeschreven beoordelingscriteria en
de ethische toetsing van proefdieronderzoek. De regering onderschrijft dat
de CCD bij de beoordeling van een aanvraag om een projectvergunning
dient uit te gaan van de op het moment van beoordeling gangbare
ethische normen en laatste stand der techniek ten aanzien van de
mogelijkheden van vervanging, vermindering en verfijning. Dit wordt
geborgd in de toetsing van een projectvoorstel op grond van de in artikel
10a2 voorgeschreven beoordelingscriteria door de CCD, na advies door
een DEC, waarbij ook de instantie voor dierenwelzijn moet worden
betrokken. De CCD zal op grond van artikel 18, tweede lid, worden
samengesteld uit leden die deskundig zijn op alle gebieden die noodzakelijk zijn om een projectvoorstel goed te kunnen beoordelen. Hierbij is
ook uitdrukkelijk vereist dat er deskundigheid op het gebied van ethiek
aanwezig is.
Ook speelt het nationaal comité hierbij een rol, die onder andere tot taak
heeft de CCD te adviseren over de aanschaf, fok, huisvesting, verzorging,
en het gebruik van dieren in dierproeven. Tot slot maakt de in artikel 10a1,
zevende lid, opgenomen verplichting om van elk project waarvoor een
vergunning wordt verleend de «niet-technische samenvatting» bekend te
maken publieke controle mogelijk op de door de CCD toegepaste ethische

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

10

opvattingen. In de niet-technische vergunning moet bewijs worden
geleverd dat aan het vereiste op het gebied van vervanging, vermindering
en verfijning zoals neergelegd in de artikelen 1d en 10 van de wet is
voldaan. Daarnaast moet in de niet-technische samenvatting informatie
bevatten over de doelstellingen van het project, de voorspelde schade en
baten en de aantallen en soorten te gebruiken dieren.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren hebben bezwaar
tegen het gebruik van de term «activisme» in een passage van de
memorie van toelichting waarin wordt uitgelegd dat personen die
betrokken zijn bij het verrichten van dierproeven een groter risico lopen
slachtoffer te worden van activisme. Daarmee wordt inderdaad gedoeld
op activisme in de vorm van illegale activiteiten, en niet op rechtmatige
vormen van activisme. Een nuancering is dan ook op zijn plaats. Wel wil ik
nogmaals benadrukken dat ik de zorgvuldigheid rondom de bescherming
van personen die betrokken zijn bij het verrichten van dierproeven
uitermate belangrijk acht.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de ethische
toetsing een wettelijke verplichting blijft die verder gaat dan «rekening
houden met», waarbij zij verwijzen naar het voorgestelde artikel 18. Het is
juist dat de ethische toetsing een verplicht onderdeel vormt van de
beoordeling van projectvoorstellen. Dit is vastgelegd in artikel 10a2.
Daarnaast is in artikel 18, tweede lid, nog eens bepaald dat de commissie
bij de beoordeling van een projectvoorstel in het bijzonder rekening houdt
met de aanwezigheid van expertise op het gebied van ethiek en dat de
commissie mede moet bestaan uit personen die deskundig zijn op het
gebied van ethiek.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen naar de
mogelijkheid om een projectvergunning onder voorwaarden te verlenen.
De CCD kan alleen besluiten tot verlening van een projectvergunning
indien het project aan alle gestelde vereisten in artikel 10a2, eerste lid,
voldoet. Het is mogelijk dat een project een dierproef bevat die zich in een
later stadium van het project bevindt en pas gedetailleerd uitgewerkt kan
worden op basis van in het eerste stadium van het project verworven
data. De CCD kan in dit geval voorschriften verbinden aan een projectvergunning. Het project kan van start gaan, maar de onderdelen waarvoor de
voorschriften zijn vastgesteld kunnen slechts doorgang vinden nadat ze
aan de CCD zijn voorgelegd en akkoord bevonden. Een dierproef kan dus
niet worden uitgevoerd zonder voorafgaande toetsing aan de criteria in
artikel 10a2 van de wet. De samenstelling en positie van de CCD stellen
deze vergunningverlenende instantie in staat het project en de
dierproeven daarbinnen op een onpartijdige wijze te beoordelen zonder
belast te worden te worden met de druk van een reeds gestart project
waarvoor al investeringen zijn gedaan.
In artikel 10a3 wordt bepaald dat de gebruiker de uitvoering van een
dierproef moet afstemmen met de instantie voor dierenwelzijn voordat hij
start met de uitvoering. Met afstemmen wordt bedoeld dat de instantie
voor dierenwelzijn betrokken is bij de proefopzet zodat de onderzoeker in
samenspraak met deze instantie kan komen tot een optimale vormgeving
met betrekking tot ondermeer het dierenwelzijn. Instellingen zijn wettelijk
niet verplicht om hun instantie voor dierenwelzijn de bevoegdheid te
verlenen om een dierproef tegen te houden als de voorgestelde uitvoering
van de proef naar haar oordeel niet in orde is, maar instellingen kunnen er
uiteraard wel uit eigen beweging toe besluiten hun instantie voor
dierenwelzijn deze bevoegdheid te verlenen. De wet bepaalt in artikel 14c
dat de instantie voor dierenwelzijn de taak heeft om in de onderzoekers te
adviseren hoe de proef op een vanuit het oogpunt van dierenwelzijn

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

11

betere manier kan worden uitgevoerd. De instantie voor dierenwelzijn
dient de onderzoekers ook op de hoogte te houden van de technische en
wetenschappelijke ontwikkelingen op het gebied van de in de artikelen 1d
en 10 gestelde eisen tot vervanging, vermindering en verfijning. Indien de
instantie voor dierenwelzijn en de onderzoekers van mening verschillen
over de uitvoering van een proef kunnen de CCD en de NVWA worden
geraadpleegd. Indien de onderzoekers de proef ondanks het meningsverschil met de instantie voor dierenwelzijn in de voorliggende opzet willen
gaan uitvoeren meldt de instantie voor dierenwelzijn dit aan de vergunninghouder. Indien deze de proef toch in de voorgestelde opzet door laat
gaan kan de instantie voor dierenwelzijn, indien zij van mening is dat
daardoor in strijd met de projectvergunning wordt gehandeld, de CCD op
de hoogte brengen, die daarop kan onderzoeken of dit aanleiding kan
geven tot intrekking van de projectvergunning. Indien de instantie voor
dierenwelzijn van mening is dat bij doorgang van de proef in de voorliggende opzet in strijd met de wet zal worden gehandeld, ligt een melding
bij de NVWA voor de hand.
Artikel 10c bepaalt dat een project moet worden uitgevoerd overeenkomstig de voor het project verleende projectvergunning. Indien een
wijziging negatieve gevolgen kan hebben voor het dierenwelzijn moet
deze op grond van artikel 10a5 door de CCD worden getoetst aan de
criteria in artikel 10a2. Indien de instelling geen wijzigingsverzoek indient,
kan de CCD op grond van artikel 10a5, vierde lid, besluiten de verleende
projectvergunning in te trekken. Op grond van de artikelen 10a5, derde lid,
waarin artikel 10a, derde lid, van overeenkomstige toepassing wordt
verklaard, zal de DEC gevraagd worden te adviseren over een dergelijk
wijzigingsverzoek. Het gewijzigde project kan dan pas doorgang vinden
als de CCD een positief oordeel heeft gegeven. Als de CCD een positief
oordeel geeft wordt de projectbeschrijving behorend bij de projectvergunning aangepast en kan het gewijzigde project worden uitgevoerd.
Indien de wijziging volgens de CCD niet voldoet aan de criteria in artikel
10a2 moet de wijziging worden bijgesteld. Zo lang de CCD geen positief
oordeel geeft kan het project niet anders dan overeenkomstig de
projectvergunning worden uitgevoerd.
Wijzigingen ten opzichte van de projectvergunning moeten worden
gemeld bij de CCD indien zij geen dan wel positieve gevolgen hebben
voor het dierenwelzijn. Bij geen of positieve gevolgen voor het dierenwelzijn wordt de wijziging niet opnieuw getoetst. Indien de CCD echter
van mening zou zijn dat de wijziging in tegenstelling tot de melding wel
negatieve gevolgen heeft voor het dierenwelzijn, dan kan de CCD de
instelling dat melden en de instelling erop wijzen dat voor deze wijziging
goedkeuring moet worden gevraagd van de CCD op grond van artikel
10a5. Daarop zal dan alsnog een toets aan de criteria in artikel 10a2
volgen, waarop ook de DEC om advies moet worden gevraagd.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen of de keuze
voor proefdiervrij onderzoek te allen tijden gemaakt moet worden indien
een alternatief voor de voorgenomen dierproef bestaat. Dat is juist. Artikel
10 van de wet, waarin dit wordt geregeld, is niet alleen relevant op het
moment dat op een aanvraag om een projectvergunning wordt beslist.
Het verbod om een dierproef te verrichten voor een doel dat, naar de
algemeen kenbare, onder deskundigen heersende opvatting, ook kan
worden bereikt zonder dierproef, of met een dierproef waarbij minder
dieren worden gebruikt of minder ongerief wordt berokkend, is ook geldig
na het verlenen van de projectvergunning. Ook de verplichting om te
kiezen voor de dierproef die het best voldoet aan de vereisten van
vermindering en verfijning en naar verwachting bevredigende resultaten
oplevert, blijft gelden na verlening van de projectvergunning. Ook als
eenmaal een projectvergunning is verkregen moet voorafgaand aan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

12

uitvoering van een onder deze vergunning vallende dierproef telkens
worden overwogen of zich inmiddels ontwikkelingen hebben voorgedaan
die maken dat overeenkomstig artikel 10 voor een alternatief moet
worden gekozen waarbij geen dieren worden gebruikt, voor een dierproef
met minder dieren of voor een dierproef die de dieren minder pijn, lijden,
angst of blijvende schade berokkent. De instantie voor dierenwelzijn volgt
de ontwikkeling van de projecten en adviseert daarover. Dit advies zal een
afweging op maat moeten zijn, rekening houdend met de dierenwelzijnsaspecten en met de consequenties van een afgebroken of gewijzigde proef.
De NVWA ziet toe op naleving van dit artikel. In artikel 25 van de wet is
bepaald dat handelen in strijd met artikel 10 strafbaar is. In het
wetsvoorstel ontbrak artikel 10 in de opsomming in artikel 25, tweede lid,
van artikelen waarvoor geldt dat handelen in strijd daarmee geldt als
misdrijf, hetgeen bestraft kan worden met gevangenisstraf van ten
hoogste zes maanden of een geldboete van de vijfde categorie. Bij het
aanbrengen van het onderscheid tussen misdrijven en overtredingen is
als criterium gebruikt dat overtreding van artikelen waarbij de overtreding
rechtstreeks gevolg heeft voor het dierenwelzijn zijn aangemerkt als
misdrijf. Omdat hieruit volgt dat ook overtreding van artikel 10 moet
gelden als een misdrijf, is dit in de nota van wijziging bewerkstelligd door
artikel 10 toe te voegen aan artikel 25, tweede lid.
3.3 Nationaal Comité
De leden van de VVD-fractie vragen om een toelichting op de adviestaken
van het nationaal comité ten aanzien van de CCD. Het nationaal comité
heeft onder andere tot taak de CCD, de Minister en de instanties voor
dierenwelzijn te adviseren over de aanschaf, fok, huisvesting, verzorging
en het gebruik van dieren in dierproeven. Het nationaal comité kan deze
adviezen gevraagd en ongevraagd geven. De CCD beoordeelt deze
adviezen en kan deze adviezen benutten bij de beoordeling van projectvoorstellen. Ook kan een advies van het nationaal comité worden
verwerkt in door de CCD op te stellen richtsnoeren voor de DEC’s.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen naar de
selectiecriteria voor de benoeming van leden van het nationaal comité. Bij
de selectie van de voorzitter en leden van het nationaal comité geldt dat
het nationaal comité in zijn geheel voldoende deskundigheid moet
bezitten om de taken die staan opgesomd in het voorgestelde artikel 19,
tweede lid, op goede wijze uit te voeren. Ter voorbereiding op de
inwerkingtreding van de voorgestelde wetswijziging is gestart met de
werving en selectie van een voorzitter voor het nationaal comité. De
benoeming van deze voorzitter kan uiteraard pas plaatsvinden bij
inwerkingtreding van de wet. Ten behoeve van de selectie van de
voorzitter is een profiel gepubliceerd op een website van de rijksoverheid
en van een werving- en selectiebureau. Ook zijn advertenties met
verwijzingen naar genoemde websites geplaatst in twee landelijke
dagbladen op 24 augustus 2013. Voor de voorzitter van het nationaal
comité zijn de volgende selectiecriteria gesteld:
– Academisch opgeleid en beschikt over academisch werk- en denkniveau;
– Is een autoriteit en heeft internationale expertise op het gebied van
wetenschappelijk onderzoek met proefdieren, hun bescherming en
alternatieven;
– Beschikt over ervaring als voorzitter en als leidinggevende aan
professionals;
– Politiek-bestuurlijke sensitiviteit;
– Is in staat theorie(onderzoek) en praktijk met elkaar te verbinden en te
schakelen hiertussen;

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

13

–

Gezaghebbend (op basis van inhoud), inspirerend, initiërend en
ontwikkelingsgericht, kan boodschap helder voor het voetlicht brengen
bij een breder publiek;
– Is als bruggenbouwer en netwerker uitstekend in staat om verbindingen te leggen;
– Beschikt bij voorkeur al over een actueel en sterk (inter)nationaal
netwerk met voor de organisaties strategische partners;
– Sterk ontwikkeld vermogen om met weerstand en politieke druk om te
gaan.
Zodra bekend is wie tot voorzitter van het nationaal comité zal worden
benoemd, zullen samen met deze voorzitter de overige leden van het
nationaal comité – maximaal 9 personen – worden geselecteerd, die
worden voorgedragen voor benoeming. Bij de selectie van de leden zal
een criterium zijn dat zij een autoriteit zijn en (internationale) expertise
hebben op het gebied van wetenschappelijk onderzoek met proefdieren,
hun bescherming en alternatieven.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen naar de verhouding
tussen het nationaal comité en het Nationaal Kenniscentrum Alternatieven
voor Dierproeven. Het nationaal comité krijgt conform de richtlijn een
aantal taken die in Nederland reeds geheel of gedeeltelijk zijn belegd bij
het Nationaal Kenniscentrum Alternatieven voor Dierproeven. Voordat het
nationaal comité haar werkzaamheden start wordt bezien op welke wijze
de instelling van het nationaal comité kan leiden tot een versterking van
de werkzaamheden van het Nederlands Kenniscentrum Alternatieven voor
Dierproeven, waarbij een overlap van taken tussen organisaties moet
worden voorkomen. Dit geldt bijvoorbeeld voor de verspreiding van beste
praktijken bij het verrichten van dierproeven. Het nationaal comité krijgt
als taak zowel in Nederland als in het buitenland zogenaamde beste
praktijken bij het gebruik van dieren in dierproeven, te verspreiden. Bij het
begrip «beste praktijken» speelt het uitgangspunt van vervanging,
vermindering en verfijning, de zogenaamde 3V’s, een belangrijke rol.
Kennis over proefdiervrije technieken hoort hier zeker ook bij.
In het voorgestelde artikel 19 van de wet krijgt het nationaal comité voluit
de naam «nationaal comité voor de bescherming van dieren die worden
gebruikt voor wetenschappelijke doeleinden». Deze benaming is
overgenomen uit de richtlijn, maar is niet bepalend voor de reikwijdte van
de werkzaamheden van het nationaal comité. Het nationaal comité voor
de bescherming van dieren richt zich met haar advies en de verspreiding
van de beste praktijken niet alleen op de dieren die worden gebruikt voor
wetenschappelijke doeleinden, maar op alle dieren die volgens artikel 1b
onder het toepassingsbereik van de wet vallen. Artikel 1b, zevende lid,
bevat een opsomming van de gevallen waarop de wet niet van toepassing
is. Het betreft situaties die in het normale spraakgebruik ook niet als
dierproef zullen worden benoemd, zoals het opereren van een ziek dier
door de dierenarts, en het vaccineren of merken in de reguliere dierhouderij. De adviezen van het nationaal comité en de op te stellen «beste
praktijken» zullen – gelet op het toepassingsbereik van de wet – niet zien
op de dieren die worden gebruikt in de in artikel 1b, zevende lid,
opgesomde situaties.
3.4 Instantie voor dierenwelzijn
De leden van de PvdA-fractie vragen of de instanties voor dierenwelzijn
verplicht worden om waargenomen misstanden te melden bij de CCD en
de NVWA. De instantie voor dierenwelzijn als zodanig is hier niet toe
verplicht. De taken van de instantie voor dierenwelzijn zijn opgenomen in
artikel 14c van de wet. Uit dit artikel blijkt dat de instantie voor dierenwelzijn vooral adviserende taken heeft jegens de vergunninghouder en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

14

het personeel dat met dieren omgaat. Echter, in de instantie voor
dierenwelzijn hebben wel een of meerdere personen zitting die hier wel
toe verplicht zijn aangezien dit voortvloeit uit de verantwoordelijkheid van
de persoon die op grond van artikel 13f, derde lid, onder a, wordt
aangewezen als verantwoordelijke voor het toezicht op het welzijn en de
verzorging van de dieren in de inrichting. Als deze persoon misstanden
waarneemt zal deze dit in de eerst plaats melden bij de onderzoeker en de
vergunninghouder. Als die niet naar behoren op deze melding reageren,
vloeit uit de verantwoordelijkheid voor het toezicht op het welzijn van de
dieren voort dat deze persoon zich zal moeten wenden tot de CCD (als het
gaat om het niet uitvoeren van het project overeenkomstig het projectvoorstel waarvoor de projectvergunning is verleend) en/of de NVWA (als
het gaat om overtredingen van de wet waarop de NVWA toeziet). Als
sprake is van overtreding van een van de in artikel 25 genoemde artikelen
kan daarnaast aangifte worden gedaan bij de politie.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen de regering om de
positie van de instantie voor dierenwelzijn toe te lichten. De personen die
zitting krijgen in de instantie voor dierenwelzijn kunnen in dienst zijn van
de betreffende inrichting, maar dat is geen voorwaarde. De instantie voor
dierenwelzijn heeft ten minste de wettelijk opgelegde verantwoordelijkheden, eventueel aangevuld met verantwoordelijkheden die de inrichting
bij de instantie voor dierenwelzijn wil beleggen. In paragraaf 3.2 van deze
nota naar aanleiding van het verslag is ingegaan op het voorschrift in
artikel 10a3 om voorafgaand aan een dierproef de uitvoering daarvan af te
stemmen met de instantie voor dierenwelzijn. Daar is ook ingegaan op de
handelingsperspectieven voor de instantie voor dierenwelzijn op het
moment dat zij oordeelt dat een dierproef niet juist zal worden uitgevoerd.
Het ligt voor de hand dat de instantie voor dierenwelzijn misstanden eerst
bij de onderzoeker en de vergunninghouder meldt, maar de instantie voor
dierenwelzijn kan indien noodzakelijk ook zonder medeweten van de
instelling waartoe zij behoort contact opnemen met de CCD of NVWA.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen de regering
duidelijkheid te verschaffen over de positie van de instantie voor
dierenwelzijn. De richtlijn biedt de mogelijkheid om kleine fokkers,
leveranciers en gebruikers te ontheffen van de plicht een instantie voor
dierenwelzijn in te stellen. Ik ben voornemens van deze mogelijkheid
gebruik te maken. Bij ministeriële regeling zullen specifieke categorieën
kleine instellingen worden aangewezen die niet verplicht zijn een instantie
voor dierenwelzijn in te stellen. De taken van de instantie voor dierenwelzijn komen daarmee niet te vervallen maar moeten in zo’n geval op
grond van artikel 14a, tweede lid, elders worden ondergebracht.
Aangezien ook deze instellingen moeten beschikken over een persoon
bedoeld in artikel 13f, derde lid, onderdeel a, ligt het voor de hand dat
deze persoon bij kleine instellingen de taken van de instantie voor
dierenwelzijn zal verrichten.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen of de instantie voor
dierenwelzijn gaat toezien op de registratie van proefdieren in een
instelling. De taak om hier op toe te zien is belegd bij de personen die op
grond van artikel 13f, derde lid, onderdeel a, van de wet door de instelling
worden aangewezen als verantwoordelijke voor het toezicht op het welzijn
en de verzorging van de dieren in de inrichting. Bij de uitoefening van
deze taak hoort tevens het toezicht op de registratie van proefdieren, nu
de registratie belangrijke informatie bevat om zicht te kunnen houden op
het welzijn van de dieren. Deze personen nemen op grond van artikel 14b,
eerste lid, zitting in de instantie voor dierenwelzijn.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

15

Hoofdstuk 4 Handhaving
De regering voorziet anders dan de leden van de VVD-fractie geen forse
verzwaring van de handhaving onder de nieuwe wet ten opzichte van de
huidige situatie. De huidige handhavingcapaciteit blijft beschikbaar. De
NVWA inspecteert bij de instellingen met vergunning de individuele
locaties waar dieren zich bevinden in ieder geval eenmaal per jaar en
tevens risicogebaseerd. Financiële of toezichtsconsequenties ten gevolge
van de wetwijziging worden dan ook niet verwacht.
De leden van de PvdA-fractie vragen of bij de handhaving van de eis dat
een dierproef gericht moet zijn op het belang van de gezondheid of
voeding van mens of dier het economische belang of het dierenwelzijnsbelang prevaleert. Het vereiste voor de geldigheid van een instellingsvergunning in artikel 2, tweede lid, van de wet, dat proeven gericht moeten
zijn op het belang van de gezondheid of de voeding van mens of dier,
staat op zichzelf. Het is een geldigheidseis voor de instellingsvergunning,
maar daarbovenop geldt dat een dierproef slechts kan worden uitgevoerd
als deze plaatsvindt onder een geldige projectvergunning. Bij de beoordeling van een aanvraag om een projectvergunning wordt getoetst aan de
criteria in artikel 10a2 van de wet, waarbij volgens artikel 10a, derde lid,
ook wordt getoetst of het project past binnen het voorschrift in artikel 2,
tweede en derde lid.
Hoofdstuk 5 Uitvoering en effecten
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering aan kan geven op
welke punten zij het bedrijfsleven tegemoet is gekomen om de regeldruk
van deze wet te beperken. De richtlijn verplicht de lidstaten een stelsel van
projectvergunningen te introduceren; kiezen voor een mogelijk minder
belastend alternatief is niet aan de orde. De Europese Commissie
evalueert de richtlijn uiterlijk in 2017 en houdt in het bijzonder rekening
met de vooruitgang bij de ontwikkeling van alternatieve methoden; zij
stelt indien passend, wijzigingen voor. De Nederlandse regering zal deze
evaluatie nauwlettend volgen. Verder zal de regering in de uitwerking van
de wet in lagere regelgeving waar mogelijk in interactie met de praktijk
zoeken naar mogelijkheden om de administratieve lasten te beperken. Dit
is bijvoorbeeld van toepassing met betrekking tot de vereenvoudigde
procedure. Zodra uit de praktijk naar voren komt hoe hier invulling aan
gegeven kan worden zal dit in een ministeriële regeling worden
vastgelegd.
De leden van de VVD-fractie vragen of een evaluatie van de gewijzigde
wet kan worden gepland om te bepalen of het vergunningsysteem leidt
tot een dubbele toetsing. De CCD heeft een eigenstandige verantwoordelijkheid bij de beoordeling van aanvragen tot projectvergunningen. De
projectvergunning kan worden verleend door de CCD die de projectbeoordeling uitvoert na advies van een DEC. De DEC adviseert de CCD over een
aanvraag tot een projectvergunning en over de verlening daarvan. Voor
de CCD zal het advies van de DEC het vertrekpunt zijn bij haar beoordeling
van de aanvraag tot een projectvergunning. Gelet hierop kan er geen
sprake zijn van een dubbele toets.
Hoofdstuk 6 Gevolgen van niet tijdige implementatie van de
richtlijn
De leden van de PvdA-fractie verzoeken de regering om nader in te gaan
op welke punten het beoogde beschermingsniveau volgens de richtlijn
nog niet wordt gerealiseerd totdat de nieuwe wet in werking treedt.
Nederland geldt als voorloper op het gebied van de bescherming van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

16

proefdieren. Toch wordt zo lang de implementatie nog niet is afgerond,
het in de richtlijn beoogde beschermingsniveau op enkele punten nog niet
bereikt. Zo is de huidige wet niet van toepassing op foetale vormen van
zoogdieren en koppotigen, terwijl de richtlijn daarop wel van toepassing
is. Daarnaast kent de huidige wet geen specifieke regels over methoden
voor het doden van dieren, terwijl de richtlijn die wel kent. Daarbij kan
echter worden opgemerkt dat op basis van de huidige wet dieren in zijn
algemeenheid zoveel mogelijk ongerief bespaard moeten worden. Dit
geldt ook bij het doden van dieren en heeft daarom wel al invloed op de te
kiezen methode van doden.
Verder kent de huidige wet nog geen regels over het doen van
dierproeven met bedreigde diersoorten, terwijl de richtlijn die wel kent.
Op grond van artikel 17, tweede lid, van de richtlijn moet een dierenarts
beslissen of een dier aan het eind van de dierproef in leven zal worden
gehouden. De huidige wet kent geen vergelijkbare bepaling.
Daarnaast is op het gebied van huisvesting en verzorging sprake van
enige verschillen tussen wat er op grond van de lagere regelgeving onder
de huidige wet is geregeld en wat de richtlijn voorschrijft. De richtlijn stelt
op onderdelen specifiekere eisen. Dat is bijvoorbeeld het geval bij een
aantal eisen aan gebouwen (toegang voor onbevoegden, ziekenboeg,
isolatieruimte voor nieuwe dieren), verzorgingseisen van dieren (microbiologische kwalitetscontrole) en extra gezondheidseisen aan in het wild
gevangen dieren. Ook de huisvestingseisen zijn in de richtlijn explicieter
beschreven dan thans het geval is op basis van de wet. Dit is bijvoorbeeld
het geval inzake eisen aan de afmetingen van de dierverblijven. Daarbij zij
echter opgemerkt dat deze eisen grotendeels overeenkomen met
Aanbeveling 2007/526/EG van de Commissie betreffende de richtsnoeren
voor de huisvesting en verzorging van dieren die voor experimentele en
andere wetenschappelijke doeleinden worden gebruikt, waaraan een
groot deel van de instellingen voldoet. Ook hebben gebruikers, fokkers en
leveranciers bij de periodieke vervanging van hokken soms al geanticipeerd op de sinds de vaststelling van de richtlijn in 2010 bekende regels in
de richtlijn.
De huidige wet kent verder geen personen die specifiek belast zijn met de
taken genoemd in artikel 24, eerste lid, onderdelen b en c en tweede lid,
van de richtlijn. De meeste in artikel 24 genoemde taken worden op grond
van de huidige wet echter wel al verricht door de proefdierdeskundige.
Op grond van de richtlijn dient iedere fokker, leverancier en gebruiker te
beschikken over een aangewezen dierenarts die belast is met adviestaken
met betrekking tot het welzijn en de behandeling van de dieren. Dat is nog
geen onderdeel van de huidige wet. Wel schrijft het huidige artikel 14 van
de wet al voor dat een dierenarts of andere deskundige als proefdierdeskundige wordt belast met het houden van toezicht op het welzijn van de
proefdieren. Voorts dient ieder fokker, leverancier en gebruiker te
beschikken over een instantie voor dierenwelzijn. Op grond van de
huidige wet is dat geen vereiste, maar worden veel van de taken van de
instantie voor dierenwelzijn wel al door de proefdierdeskundige verricht.
De leden van de PvdA-fractie vragen naar het tijdpad voor de implementatie, en op welke termijn de Europese Commissie zal overgaan tot
verdere stappen om tot implementatie van de richtlijn in Nederland te
komen. Voor de volledige implementatie van de richtlijn is wijziging van
de Wet op de dierproeven, het Dierproevenbesluit en de daaronder
hangende regelingen nodig. Het tijdpad voor de wijziging van de wet is
uiteraard mede afhankelijk van de agendering in de Tweede en Eerste
Kamer. De regering zal van haar kant bevorderen dat de voorgestelde
wijziging van de wet zo snel mogelijk in werking treedt om tot volledige
implementatie van de richtlijn te komen. Ondertussen wordt de
benodigde wijziging van het Dierproevenbesluit voorbereid. Op
20 september is deze wijziging aanvaard door de ministerraad. Het besluit

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

17

ligt nu ter advies voor bij de Afdeling advisering van de Raad van State.
Zowel de aanpassing van het Dierproevenbesluit als de wijziging van de
ministeriële regelingen zullen naar verwachting nog dit jaar worden
voltooid zodat zij gelijk met de wijziging van de Wet op de dierproeven in
werking kunnen treden.
De Europese Commissie heeft een met redenen omkleed advies uitgebracht in verband met de niet tijdige implementatie door Nederland. Het
met redenen omkleed advies geldt als de eerste stap richting een
infractieprocedure waarin het Hof verzocht wordt Nederland een boete
en/of dwangsom op te leggen wegens niet tijdige implementatie.
Nederland heeft tot 20 november 2013 de tijd om op dit met redenen
omkleed advies te reageren. Voor het overige verwijs ik u naar mijn brief
van 28 juni jl. (Kamerstuk 28 286, nr. 639).
Artikelsgewijs
Artikel I, onderdeel B
De leden van de fractie van de SGP vragen naar de mogelijkheid om
ongewervelde diersoorten die ongerief kunnen ondervinden onder de
werkingssfeer van de wet kunnen worden gebracht. Voor het antwoord op
deze vraag, die ook werd gesteld door de leden van de SP-fractie, verwijst
de regering naar het in hoofdstuk 1 van deze nota naar aanleiding van het
verslag gegeven antwoord op deze vraag.
Artikel I, onderdeel EE
De leden van de SGP-fractie verzoeken om aanscherping van het
voorgestelde artikel 18 om te garanderen dat de CCD rekening houdt met
de visie van betrokken maatschappelijke actoren op de wenselijkheid van
bepaalde dierproeven. Op grond van het wetsvoorstel speelt een
zorgvuldige ethische afweging bij de beoordeling van een projectvoorstel
door de CCD en bij de voorafgaande advisering door de DEC, een grote
rol. Daarom is in het wetsvoorstel geregeld dat zowel in de CCD als in de
DEC’s een deskundige op het gebied van ethiek zitting moet hebben. Bij
de keuze en benoeming van de voorzitter en leden van de CCD zal worden
meegewogen dat deze personen in staat moeten zijn om goed voeling te
houden met opvattingen in de maatschappij met betrekking tot
dierproeven. Daarnaast is in het wetvoorstel opgenomen dat de CCD bij
de projectbeoordeling rekening kan houden met het advies van onafhankelijke deskundigen die geen lid zijn van de CCD. Dit geldt ook voor de
DEC’s. Ook kan het nationaal comité hier een rol spelen door middel van
advisering aan de CCD. De regering ziet geen aanleiding om deze
bepalingen verder aan te scherpen.
Artikel 1b
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen wat wordt
bedoeld met de termen «niet-experimentele landbouwpraktijken» en
«praktijken ten behoeve van de reguliere dierhouderij». Deze termen zijn
overgenomen uit de richtlijn. Voor de interpretatie van deze termen heeft
de Europese Commissie richtsnoeren opgesteld. Hierin staat dat onder
praktijken ten behoeve van de reguliere dierhouderij de activiteiten en
handelingen vallen die uitgevoerd worden in het kader van fok en het
houden van dieren met als doel het verbeteren van het welzijn en de
gezondheid van de dieren. Onder niet-experimentele landbouwpraktijken
worden normale, gangbare landbouwpraktijken verstaan waarbij geen
proeven worden verricht. Voorbeelden van niet-experimentele landbouwpraktijken zijn ingrepen bij landbouwhuisdieren, bijvoorbeeld het merken
van dieren en het verwijderen van bijspenen. Deze praktijken vallen onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

18

de algemene regelgeving op het gebied van dierenwelzijn (de Wet dieren
en de Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde 1990).
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen naar meer
helderheid over de precieze doeleinden van experimenten waarop de wet
van toepassing is. Het toepassingsbereik van de wet wordt in de eerste
plaats bepaald door het gebruik dat van dieren wordt gemaakt. Artikel 1b
van de wet bepaalt wanneer de wet van toepassing is. De wet is volgens
het eerste lid, onderdeel a, van toepassing op dieren die worden gebruikt
voor wetenschappelijke of onderwijskundige doeleinden. Daarbij kan voor
wetenschappelijke doeleinden bijvoorbeeld worden gedacht aan dieren
waarmee gedragskundige of sociologische experimenten, niet zijnde
dierproeven, worden gedaan. Bij onderwijskundige doeleinden kan
worden gedacht aan dieren die worden gebruikt bij de opleiding tot
dierenverzorger, hondentrimmer, dierenarts. Daarnaast is de wet volgens
het eerste lid, onderdeel b, van toepassing op dieren die worden gebruikt
of bestemd zijn om te worden gebruikt in dierproeven of speciaal worden
gefokt zodat hun organen of weefsels voor wetenschappelijke doeleinden
kunnen worden gebruikt. Hierbij is ook de definitie van «dierproef» in
artikel 1, eerste lid, onder a, van belang, want alle dieren die op de in deze
definitie beschreven manier worden gebruikt of daarvoor zijn bestemd,
vallen in beginsel onder de reikwijdte van de wet.
In het zevende lid van artikel 1b worden zes situaties genoemd waarop de
wet niet van toepassing is, waaronder experimenten in de klinische
diergeneeskunde die nodig zijn voor een vergunning voor het in de
handel brengen van een diergeneesmiddel: deze vallen niet onder de wet.
De leden van de Partij voor de Dieren-fractie vragen waarom deze niet
onder de wet vallen. In het zevende lid van artikel 1b is artikel 1, vijfde lid,
van de richtlijn overgenomen, waarin wordt bepaald dat deze experimenten niet onder het toepassingsbereik van de richtlijn vallen. De wet
geldt daardoor niet bij experimentele toediening in de klinische diergeneeskunde van een nog niet goedgekeurd diergeneesmiddel. Het gaat
hierbij om een nog niet goedgekeurd geneesmiddel waarvan echter de
kwaliteit, doeltreffendheid en veiligheid wel al door middel van
dierproeven onder de Wet op de dierproeven zijn getest. Deze dierproeven
moeten worden gevolgd door experimenten in de klinische diergeneeskunde om uiteindelijk een vergunning te kunnen verkrijgen voor het in de
handel brengen van dat geneesmiddel. Alleen deze laatste fase wordt
uitgesloten van de Wet op de dierproeven. De uitsluiting ziet op de situatie
waarin zo’n diergeneesmiddel wordt toegediend door een dierenarts
overeenkomstig de Wet op de uitoefening van de diergeneeskunde 1990
op een niet-proefdier dat lijdt aan de aandoening waarvoor het diergeneesmiddel bedoeld is. Deze behandeling is met andere woorden op
verzoek van de houder van het dier en met het oog op het dier zelf. Die
experimentele behandeling wordt dan beheerst door de Wet op de
uitoefening van de diergeneeskunde 1990 en de daarin opgenomen
waarborgen voor het welzijn van het behandelde dier. Het gaat hier dus
uitdrukkelijk niet om de daaraan voorafgaande onderzoeken op dieren
met het oog op de ontwikkeling van een diergeneesmiddel: die vallen wel
degelijk onder de Wet op de dierproeven.
Artikel 1c gaat in tegenstelling tot artikel 1b niet over de reikwijdte, maar
bevat een norm die geldt voor alle dierproeven die onder de reikwijdte
van de wet vallen. De bepaling in artikel 1c kan niet tot gevolg hebben dat
de reikwijdte van de wet wordt beperkt. In artikel 1c wordt bepaald voor
welke exclusieve doeleinden dierproeven mogen worden verricht. Het is
verboden om dierproeven te verrichten voor andere doeleinden dan die
genoemd in artikel 1c. Dierproeven voor andere doeleinden dan genoemd
in artikel 1c vallen wel onder de reikwijdte van de wet: de wet bepaalt in
artikel 1c dat deze dierproeven verboden zijn, en in artikel 25 dat het een
misdrijf is als in strijd met dit verbod wordt gehandeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

19

Binnen het wetenschappelijk onderzoek kan een indeling worden gemaakt
in fundamenteel onderzoek en toegepast onderzoek. Fundamenteel
onderzoek is gericht op het vergroten van kennis door een beter begrip
van grondbeginselen of basismechanismen. Bij fundamenteel onderzoek
hoeft nog niet bekend te zijn wat uiteindelijk de concrete toepassingen
zullen zijn waarvoor eventuele onderzoeksresultaten kunnen worden
gebruikt. Fundamenteel onderzoek is een van de in artikel 1c genoemde
doeleinden waarvoor dierproeven mogen worden verricht. Daarvoor is
uiteraard wel vereist dat aan de overige bepalingen in de wet wordt
voldaan.
Toegepast onderzoek heeft als doel een concreet probleem op te lossen of
een product, dienst of techniek te ontwikkelen. Alleen voor toegepast
onderzoek met een van de doelstellingen genoemd in artikel 1c, onder b,
mogen dierproeven worden verricht.
Artikel 10c
Artikel 10c, tweede lid, bepaalt dat een wijziging van een project die naar
het oordeel van dierenwelzijn geen of positieve gevolgen heeft voor het
dierenwelzijn, moet worden gemeld bij de CCD. De leden van de
VVD-fractie merken op dat overtreding van deze meldplicht op grond van
de huidige tekst van het voorgestelde artikel 25, tweede lid, een misdrijf is
en dat daardoor de strafmaat onevenredig hoog is. Dit is inderdaad
onterecht: alleen overtreding van het eerste lid van artikel 10c behoort
onder de categorie misdrijf te vallen. In dat lid staat dat het verboden is
een dierproef te verrichten anders dan volgens de projectvergunning,
tenzij de wijziging geen of positieve gevolgen heeft voor het dierenwelzijn. In de nota van wijziging wordt dit rechtgezet. Hierdoor wordt het
niet-melden van een neutrale of positieve wijziging een overtreding in
plaats van een misdrijf, het niet-melden heeft immers geen directe
gevolgen voor het dierenwelzijn. De leden van de VVD-fractie vragen
waarom de regering hecht aan de melding van wijzigingen die geen of
positieve gevolgen hebben voor het dierenwelzijn. De reden daarvoor is
dat de NVWA haar inspecties uitvoert op basis van de projectvoorstellen
die de CCD heeft beoordeeld bij de behandeling van vergunningsaanvragen. Op het moment dat de CCD en de NVWA niet over de juiste
projectgegevens beschikken vervalt de mogelijkheid op effectief toezicht,
bijsturing en evaluatie.
Overig
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen, net als de
leden van de fracties van de SP en de SGP, naar de mogelijkheid om
ongewervelde diersoorten die ongerief kunnen ondervinden onder de
werkingssfeer van de wet te kunnen brengen. Voor het antwoord op deze
vraag verwijst de regering naar hoofdstuk 1 van deze nota naar aanleiding
van het verslag, waarin op de vraag van de leden van de SP-fractie wordt
ingegaan.
De leden van de fractie van de Partij voor de Dieren vragen tot slot naar
de wijze waarop proefdieren na experimenten kunnen worden geadopteerd door particulieren. Voor adoptie van proefdieren na experimenten
door particulieren zijn in het wetsvoorstel de kaders volgens de eisen van
de richtlijn overgenomen. Adoptie is onder de huidige wet ook mogelijk
en de uitwerking daarvan wordt aan de sector overgelaten. In de nieuwe
situatie handhaven we deze constructie.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
S.A.M. Dijksma

Tweede Kamer, vergaderjaar 2013–2014, 33 692, nr. 7

20