2023D22758

INBRENG VERSLAG VAN EEN SCHRIFTELIJK OVERLEG
In de vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport bestond bij
enkele fracties behoefte een aantal vragen en opmerkingen voor te leggen
aan de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport over enkele
brieven inzake Acute zorg:
1. TNO-rapportage dashboard acute zorg (Kamerbrief 29 247, nr. 377).
2. Criteria regiobeelden/plannen, ROAZ-beelden/plannen en beoordelingskader impactvolle transformaties IZA (Kamerbrief 31 765, nr.
704).
3. Adviesrapport «Het perspectief voor toekomstbestendige acute zorg»
(Kamerbrief 29 247, nr. 386).
4. Advies bevordering implementatie multitraumanorm (Kamerbrief
29 247, nr. 387).
5. Inrichting van zorgcoördinatie (Kamerbrief 29 247, nr. 389).
De voorzitter van de commissie,
Smals
De adjunct-griffier van de commissie,
Bakker

nds-tk-2023D22758

1

Inhoudsopgave
I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Vragen en opmerkingen van het lid van de fractie Den Haan
II. Reactie van de Minister
I. Vragen en opmerkingen vanuit de fracties
Vragen en opmerkingen van de leden van de VVD-fractie
De leden van de VVD-fractie hebben met interesse de brieven omtrent de
plannen voor de acute zorg gelezen. Genoemde leden vinden het
belangrijk dat de zorg van goede kwaliteit en dichtbij beschikbaar is en
zien de urgentie om werk te maken om de acute zorg toekomstbestendig
te maken én te houden. Zij danken de Minister voor zijn brieven, al roepen
deze nog veel vragen op.
Genoemde leden lezen in de stukken over behorende bij de Nederlandse
Organisatie voor toegepast-natuurwetenschappelijk onderzoek (TNO)rapportage dashboard acute zorg dat binnen het onderzoek geen analyse
is gedaan van mogelijke follow-on effecten/cascade-effecten op andere
afdelingen van het ziekenhuis en/of van effecten voor Spoedeisende Hulp
(SEH)-locaties die door nachtsluiting elders met extra toestroom van
patiënten te maken krijgen. Ook is geen onderzoek verricht naar zorginhoudelijke en/of organisatorische consequenties. Er kunnen wat deze
leden betreft op basis van deze stukken geen conclusies getrokken
worden met betrekking tot de gevolgen van (nachtelijke) sluitingen van
SEH’s in het algemeen. De leden van de VVD-fractie hechten eraan dat
onderzoek een zekere mate van valorisatie heeft en dat kennis dat uit
onderzoek voortkomt ook in de praktijk benut kan worden. Welk nut heeft
dit onderzoek voor de praktijk gehad? Blijft het dashboard dat TNO
ontwikkeld heeft actief en wordt deze ook geoptimaliseerd zodat ook de
uitkomsten uit het dashboard beter worden? In hoeverre bevat de studie
die in 2017 in het Nederlands Tijdschrift voor Geneeskunde verscheen met
de titel «Concentratie van de spoedeisende hulp»1 resultaten die in dit
licht meegenomen (kunnen) worden?
De leden van de VVD-fractie hebben kennisgenomen van het beoordelingskader voor impactvolle transformaties en de afspraken uit het
Integraal Zorgakkoord (IZA) om in samenwerking plannen te ontwikkelen
voor impactvolle transformaties. Hoe verhouden deze afspraken zich tot
het zevende punt van de algemene maatregel van bestuur (AMvB) van
acute zorg2? Kan de Minister aangeven in welke gevallen van impactvolle
1

Ntvg, 31 augustus 2017, «Concentratie van de spoedeisende hulp» (https://www.ntvg.nl/
artikelen/concentratie-van-de-spoedeisende-hulp).
2
Overheid.nl, 18 juni 2021, «Besluit van 15 juni 2021, houdende wijziging van het Uitvoeringsbesluit Wkkgz en het Besluit beschikbaarheidbijdrage WMG in verband met het stellen van eisen
omtrent de voorbereiding, beschikbaarheid en bereikbaarheid van acute zorg» (https://
zoek.officielebekendmakingen.nl/stb-2021-291.html).

2

transformaties deze in werking treedt? Genoemde leden lezen dat het bij
impactvolle transformaties vooral gaat om de wijze waarop met elkaar
wordt gewerkt en het vertrouwen dat er onderling is. Op welke manier is
er toezicht op de wijze van samenwerking en onderling vertrouwen? Hoe
verhoudt dit zich tot bijvoorbeeld de casus van het Gelre-ziekenhuis in
Zutphen?
Deze leden lezen dat level 1 traumacentra die niet voldoen aan de
minimumnorm van 240 patiënten per locatie per jaar, vanaf 1 januari 2024
geen multitraumazorg meer mogen leveren. Om hoeveel locaties zou dat
gaan indien uit wordt gegaan van de huidige situatie? Op welke termijn
vinden de gesprekken met betrokken partijen plaats? Hoe groot acht de
Minister de kans dat de normen voor multitraumazorg alsnog kunnen
worden gehaald? Hoe is het overleg met aanpalende beroepsgroepen en
organisaties geregeld gedurende dit proces?
In het advies Bevordering implementatie multitraumanorm wordt ook
meermaals gesproken over innovaties. Een van de aanbevelingen is het
stimuleren van onderzoeken naar innovatieve verbetermogelijkheden
zoals de prehospitale lactaatbepaling. Ook (video)ondersteuning van de
ambulance en het daarbij betrekken van best practices en technologische
innovaties is een van de aanbevelingen. De leden van de VVD-fractie zijn
groot voorstander van innovaties in de zorg, maar merken ook op dat de
implementatie hiervan vaak achterblijft, zowel in omvang als in tijd. Wat
kan de Minister vanuit zijn rol doen om deze innovaties sneller en breder
geïmplementeerd te krijgen? Neemt de Minister dit vraagstuk mee in de
gesprekken met betrokken partijen?
Tevens lezen de leden van de VVD-fractie dat ook zorgverzekeraars
afwachtend zijn bij de bekostiging van innovaties en best practices in de
traumaregio’s. Kan de Minister aangeven wat hiervan de reden is? In de
beleidsagenda Toekomstbestendige acute zorg3 geeft de Minister aan van
zorgverzekeraars te verwachten dat zij bijdragen aan de realisatie van de
normen voor multitraumazorg, bijvoorbeeld met hun inkoop en contractering. Geldt deze verwachting ook voor wat betreft innovaties? Zo niet, is
de Minister bereid met zorgverzekeraars in gesprek te gaan over snellere
bekostiging van innovaties?
Daarnaast hebben de leden van de VVD-fractie met veel interesse de visie
op zorgcoördinatie gelezen. Om de beweging naar zorgcoördinatie te
maken, moet de Minister snelle stappen zetten in het realiseren van de
juiste randvoorwaarden. Deze leden lezen dat de Minister mede op basis
van pilots is gekomen tot de visie op hoofdlijnen. Wat waren knelpunten
uit deze pilots op het gebied van administratieve lasten en capaciteit en
hoe worden deze aangepakt? Genoemde leden denken dat genoemde
richtingen zoals meer informatiegestuurd werken, landelijk inzicht in
beschikbare capaciteit en een duidelijkere lijn in meldingen en
meldstromen een grote verbetering kunnen opleveren voor de organisatie
van de acute zorg. Zij hechten er hierbij wel aan dat ook voorbij de
vrijblijvendheid wordt gekeken. Hoe wordt geborgd dat informatie over
beschikbare capaciteit in Regionaal Overleg Acute Zorgketen (ROAZ)regio’s daadwerkelijk aangeleverd en bijgehouden wordt? Voor wie wordt
deze capaciteitsinformatie inzichtelijk? De Minister stelt dat inzicht in de
capaciteitsinformatie in de toekomst «idealiter beschikbaar in het
Landelijk Platform Zorgcoördinatie (LPZ)» wordt. Waarom wordt er hier
niet voor gekozen om dit de norm te maken, in plaats van een gewenst
«ideaalbeeld»? Zal gewerkt worden met open normen als het gaat om de
inrichting van de acute zorg, waarbij een minimale set aan basisvoor3

Kamerstuk 29 247, nr. 362.

3

waarden wordt vastgelegd, maar waarbij het aan ROAZ-regio’s zelf is om
deze norm passend in de context van de regio’s in te vullen?
Verder zijn de leden van de VVD-fractie benieuwd of de Minister
ervaringen van andere landen meeneemt in zijn uiteindelijke besluiten
omtrent zorgcoördinatie. Uit onderzoeken blijkt dat dit in Engeland4 en
Denemarken5 niet heeft geleid tot verminderde druk op de acute zorg
maar soms juist een aanzuigende werking had. Welke acties neemt de
Minister om dat te voorkomen? Hoe wordt bijvoorbeeld zelftriage zo goed
mogelijk ingericht en uitgelegd aan mensen thuis? In het IZA is door
partijen afgesproken om het voorkómen van acute zorg prioriteit te maken
in het beleid. Genoemde leden vragen op welke manier slimme zorg,
zoals technologie, digitalisering en e-health onderdeel wordt van het
besluit rondom zorgcoördinatie om zo toegang te verhogen en arbeidslast
te verlagen. Deze leden lezen dat de Minister ervan uitgaat dat zorgcoördinatie bestaat uit vier functies. Eerder in zijn beleidsagenda toekomstbestendige acute zorg ging hij nog uit van zeven functies. Waar zit het
verschil nu in en wanneer kan de Minister aangeven wat de definitieve
functies van zorgcoördinatie zijn?
De leden van de VVD-fractie lezen dat de Minister in het advies wordt
gevraagd het Landelijk Netwerk Acute Zorg (LNAZ) opdracht te geven om
een landelijk domeinoverstijgend capaciteitsinformatiesysteem te
ontwikkelen. Wordt dit ook meegenomen in de plannen rondom een
landelijk dekkend netwerk van infrastructuren? Ook lezen deze leden dat
zorgaanbieders terughoudender zijn geworden om capaciteitsdata aan te
leveren en dat de Minister hierover in gesprek is. Genoemde leden maken
zich hier zorgen over, ook gezien zij landelijk inzicht in beschikbare
capaciteit cruciaal vinden. Waar komt deze terughoudendheid bij
zorgaanbieders vandaan en wat wordt gedaan om dit knelpunt weg te
nemen? Kan de Minister ook hier nadenken over een vast te leggen norm
in plaats van een gewenst «ideaalbeeld»?
Genoemde leden denken dat zorgcoördinatie een goede verbetering kan
zijn, maar zij vinden de plannen nog erg oppervlakkig. Zij merken op dat
de Minister in het najaar met nadere informatie komt maar dat hij het van
groot belang acht dat regio’s niet wachten om aan de slag te gaan met het
implementeren van (onderdelen) van zorgcoördinatie. Hoe ziet de Minister
dit voor zich als er nog veel onduidelijk is? Kan de Minister aangeven wat
hij nu precies verwacht van zorgaanbieders? Hoe richt de Minister het
proces zodanig in dat er niet alleen gepraat en overlegd wordt, maar
vooral ook besluitvorming plaatsvindt, waarbij de individuele belangen
van zorgaanbieders niet het algemeen belang voor de mensen in de regio
in de weg staan?
Al met al zijn de leden van de VVD-fractie voorstander van de plannen
omtrent acute zorg maar zouden zij graag wat meer concreetheid, meer
richting en urgentie willen zien bij de Minister. Kan de Minister daarom
met een duidelijk tijdspad en -proces komen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de D66-fractie
Met interesse hebben de leden van de D66 fractie kennisgenomen van de
stukken omtrent de acute zorg. Deze leden vinden het belangrijk dat acute
zorg beschikbaar blijft, juist ook in regio’s waar deze zorg onder druk
4

BMJ Journals, 13 november 2013, «Impact of the urgent care telephone service NHS 111 pilot
sites: a controlled before and after study» (https://bmjopen.bmj.com/content/3/11/e003451).
5
BMJ Journals, 12 februari 2020, «Increasing emergency hospital activity in Denmark,
2005–2016: a nationwide descriptive study» (https://bmjopen.bmj.com/content/10/2/e031409).

4

staat. Zij zien ook de krapte op de arbeidsmarkt, met name ook onder
verpleegkundigen. Kan de Minister aangeven hoe deze beroepsgroep
goed meegenomen wordt in de plannen voor de inrichting van de acute
zorg? Genoemde leden vinden het ook belangrijk dat er snel vanuit de
Minister een plan naar de Kamer komt over de inrichting van de acute
zorg in Nederland, zodat stappen kunnen worden gezet om de beschikbaarheid te blijven garanderen. Deze leden geven daarbij ook aan dat
zorgvuldige besluitvorming van groot belang is, waarbij de verschillende
partijen uit de hele zorgketen op regioniveau goed meegenomen worden.
Genoemde leden vinden het belangrijk dat er snel regiobeelden komen
over de inrichting van het (acute) zorglandschap en begrijpen dat partijen
in de zorg hier ook mee bezig zijn. Kan de Minister aangeven wanneer de
Kamer over de uitkomst van deze regiobeelden wordt geïnformeerd? Een
van de uitdagingen die de leden van de D66-fractie zien voor de
uitwerking van de regiobeelden, is het tot stand komen van de domeinoverstijgende samenwerking. Kan de Minister een analyse delen met de
Kamer waarin hij aangeeft waar hij nu nog (beleids)drempels ziet en aan
welke oplossingen hij daarvoor denkt? Deze leden begrijpen de keuze van
de Minister om richting meer samenwerking te gaan heel goed en vragen
daarbij hoe de Minister oog houdt voor de kwaliteitsverbetering die
hiermee gepaard moet gaan en hoe de (digitale) toegankelijkheid goed
geborgd blijft worden.
De leden van de D66-fractie lezen in het rapport over de landelijke
inrichting zorgcoördinatie dat vanuit het Ministerie van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport voorwaarden gesteld moeten worden aan het leveren
van deze zorg. Deze leden vragen de Minister hoe hij ervoor gaat zorgen
dat digitale systemen, financiering en de aansluiting op de verschillende
sectoren zo wordt georganiseerd dat deze zorgcoördinatie ook goed tot
stand gaat komen. Zij horen ook graag van de Minister hoe de regiobeelden concreet handen en voeten gaan krijgen en welke mogelijkheden
er zijn via bijvoorbeeld financiering etc. om de richting van de regiobeelden meer aan te jagen.
Genoemde leden vragen de Minister hoe ervoor wordt gezorgd dat
hoogcomplexe zorg ook daadwerkelijk in de traumacentra georganiseerd
wordt. Hoe wordt de Kamer meegenomen in de uitwerking hiervan? Zij
zijn positief over de campagne die gelanceerd is door de Minister over
«bel alleen 112 bij levensgevaar» onder andere naar aanleiding van het
verzoek van het lid Paulusma om in 2023 een publiekscampagne te
houden. Zij worden graag geïnformeerd over de voortgang van deze
campagne. Is er een monitor van de effecten van deze campagne en
wanneer worden de resultaten naar de Kamer gestuurd?
De leden van de D66-fractie hebben daarnaast veel interesse voor de inzet
van kunstmatige intelligentie (AI) in de zorg, mits de randvoorwaarden
hiervoor goed geborgd zijn. Kan de Minister de Kamer infomeren over de
voortgang van de inzet van AI in de zorg? Welke mogelijkheden zijn er om
de inzet hiervan te versnellen, zodat ook de acute zorg bijvoorbeeld
slimmer ingericht kan worden?
Genoemde leden vragen hoe de aansluiten van acute zorg met omringende landen op dit moment is geregeld en welke mogelijkheden de
Minister ziet om juist in grensregio’s hier betere afspraken over te maken.

5

Vragen en opmerkingen van de leden van de PVV-fractie
De leden van de PVV-fractie hebben kennisgenomen van de brieven van
de Minister inzake (de inrichting van) de acute zorg. Deze leden hebben
daarover een aantal vragen en opmerkingen. Zij zijn teleurgesteld dat de
Minister uit de TNO-rapportage dashboard acute zorg geen conclusies wil
trekken. De rapportage schiet tekort, aldus de Minister en verder is het aan
het ROAZ om te bezien wat een eventuele (nachtelijke) sluiting van een
SEH in de regio voor consequenties zou hebben. Deze leden vinden dit te
kort door de bocht en zien graag dat de Minister het TNO onderzoek
uitbreidt en verdiept. Genoemde leden vinden het van groot belang om
helder te krijgen of nachtelijke sluiting van een SEH nu wel of niet
bijdraagt aan het personeelstekort in de zorg. Graag ontvangen deze
leden een toezegging hierop.
Genoemde leden begrijpen dat de Minister met zorgcoördinatiecentra de
doorstroom van patiënten naar de SEH en van de SEH naar ziekenhuis-,
verpleeg- of revalidatiebedden of thuiszorg wil bevorderen. De oorzaak
dat die doorstroom stokt ligt echter niet bij een gebrek aan coördinatie,
maar simpelweg bij een tekort aan bedden in al die sectoren. Dat nu het
coördinatiecentrum moet gaan rondbellen op zoek naar een plek voor een
patiënt in plaats van bijvoorbeeld de huisarts of de wijkverpleegkundige is
slechts een taakverschuiving, maar geen oplossing. De oorzaak van het
probleem wordt dus niet aangepakt maar de Minister doet aan
symptoombestrijding. Intussen gaat het beleid van SEH-posten,
afdelingen acute verloskunde en hele regionale ziekenhuizen sluiten
gewoon door, waardoor er nog meer druk ontstaat. Ook de factsheet
«Spoedzorg in Nederland»6 stelt dat: «Het sluiten van SEH′s zal de
kwaliteit van zorg voor deze patiënten juist doen afnemen». Is de Minister
bereid het sluiten van SEH’s te voorkomen? Zo nee, waarom niet?
De leden van de PVV-fractie willen weten of de Minister net zo overvallen
is door het besluit van het ziekenhuisbestuur van Gelre ziekenhuizen om
de verloskunde en de SEH op de locatie Zutphen te sluiten als de
burgemeester en inwoners van Zutphen en het personeel zelf. Zo ja, wat
zegt dit over de procedure in het algemeen en de maatschappelijkpublieke belangen in het bijzonder? Zo nee, vindt de Minister dat de
communicatie en het proces helder en transparant zijn verlopen?
Genoemde leden willen graag weten welke instrumenten de Minister in
principe ter beschikking heeft om de sluiting te voorkomen. Is de Minister
voorts bereid om de achterliggende argumenten voor de sluiting te
achterhalen bij het ziekenhuisbestuur? Wat levert de sluiting het ziekenhuisbestuur financieel op? Is de situatie in Zutphen een voorbode van nog
meer zorgafbraak? Volgt straks Zoetermeer?
Deze leden verbazen zich over de rol die de Minister de huisartsen
toebedeelt bij de inrichting van de zorgcoördinatiecentra. De meeste
patiënten met een spoedvraag worden immers door de huisarts gezien.
Genoemde leden vragen of het de bedoeling is dat de huisartsenposten
(HAP’s) verdwijnen. Zij begrijpen dat het belangrijk is de huisarts zoveel
mogelijk te ontlasten, maar lezen ook in de factsheet «Spoedzorg in
Nederland» dat «in tegenstelling tot bijvoorbeeld de Angelsaksische
landen juist een lichte afname van het aantal SEH-patiënten te zien (is) in
Nederland, met name dankzij het nog steeds goed functionerende
huisartsensysteem, binnen en buiten kantoortijden. Het is belangrijk dat
systeem te blijven koesteren, ondersteunen en versterken». Kan de
6

Parlement en Wetenschap, 27 april 2023, «Factsheet Spoedzorg in Nederland: van historische
ontwikkeling tot huidige knelpunten» (https://www.tweedekamer.nl/kamerstukken/
detail?id=2023Z08157&did=2023D19330).

6

Minister verduidelijken hoe een regionaal en op termijn landelijk
zorgcoördinatiecentrum het lokale huisartsensysteem ondersteunt en
versterkt en waarop is dat gebaseerd? Circa 90 procent van de acute zorg
is basis medisch-specialistische zorg. Deze patiënten – vaak met meerdere
aandoeningen – zijn volgens genoemde leden per definitie beter af in een
bestaande lokale keten, in plaats van ’s avonds en ’s nachts vervoerd te
moeten worden naar een ander voor hen onbekend ziekenhuis. Is de
Minister het met deze leden eens?
Vragen en opmerkingen van de leden van de CDA-fractie
De leden van de CDA-fractie hebben kennisgenomen van de diverse
brieven en rapporten met betrekking tot de acute zorg. Deze leden hebben
hier enkele vragen bij. Is de Minister het met deze leden eens dat
leefbaarheid en de nabijheid van zorg voor mensen ook een aspect van
kwaliteit is? Genoemde leden vragen hoe de Minister tot op heden
uitvoering heeft gegeven aan de breed gesteunde motie Van den Berg7
waarin de regering verzocht wordt zich in te zetten voor behoud van
capaciteit van zorg in de regio door een bottom-up aanpak voor de
organisatie van de zorg. Wat betekent tegen die achtergrond de brief8 van
premier Rutte met onder andere reactie op de rapporten Eigentijdse
Ongelijkheid en Elke regio telt dat dit belangrijke uitgangspunten voor het
kabinet zijn bij het vormgeven van beleid voor het beleid met betrekking
tot acute zorg?
De leden van de CDA-fractie vragen wat de Minister vindt van de
opmerking van de heer Eringa in de NRC van afgelopen week: «Dus is een
situatie denkbaar waarin inwoners het oneens zijn met een beslissing, die
dan niet doorgaat?»“Nou, dat denk ik niet. Die kans is klein. Als onze
plannen gewijzigd moeten worden door inspraak van bewoners, zijn het
geen goede plannen. Als wij iets voorleggen, is het onze inschatting dat
dat noodzakelijk en veilig is. Het kan niet zo zijn dat de plannen inwoners
niet aanspreken, en wij die dan moeten bijstellen.″9 Hoe ziet de Minister
deze opmerkingen in relatie tot de AMvB10 waarin onder andere verschillende keren staat: «Terugkoppelen aan gemeenten en inwoners wat met
naar voren gebrachte visies, wensen en zorgen zal worden gedaan?»
Vindt de Minister met deze leden dat die opmerkingen getuigen van een
enorme arrogantie? Vindt de Minister het niet verbijsterend dat men up
front ervan uitgaat dat andere mensen geen creatieve ideeën en oplossingen kunnen aanbrengen? Hoe vindt de Minister dit in relatie tot het
(Sociaal-Economische Raad) SER-rapport van februari 2023 Waardevol
werk: publieke dienstverlening onder druk11 waarbij juist ook gepleit
wordt van anderen te leren?
Genoemde leden vragen of het klopt dat Nederland ten opzichte van
andere landen relatief grote ziekenhuizen heeft (gemiddeld veel bedden)
en het minst aantal SEH’s. Klopt het daarnaast dat via de SEH ongeveer
40% van de mensen binnenkomen die uiteindelijk in het ziekenhuis komen
te liggen en dat weghalen van de SEH feitelijk gelijk staat met het
ontmantelen van een ziekenhuis?

7

Kamerstuk 31 765, nr. 679.
Kamerstuk 36 338, nr. 1.
9
NRC, 12 mei 2023, «Zorg centreren? Dan verdwijnen geboortezorg en spoedeisende hulp uit
deze ziekenhuizen».
10
Uitvoeringsbesluit Wkkgz
11
SER, 17 februari 2023, «Aanhoudende arbeidsmarktkrapte in publieke sectoren vraagt om
ferme keuzes van kabinet» (https://www.ser.nl/nl/Publicaties/arbeidsmarktkrapte).
8

7

Zij vragen wat de Minister ervan vindt dat bij het Langeland ziekenhuis in
Zoetermeer en het Gelre ziekenhuis in Zutphen niet de procedures
conform de AMvB worden gevolgd (er wordt geïnformeerd maar niet
overlegd) en dat betrokken gemeentebesturen niet eens antwoord krijgen
op hun vragen. Wat vindt de Minister ervan dat nu tussentijds allerlei
besluiten worden genomen terwijl juist de ROAZ-en de opdracht hebben
om met een integraal plan acute zorg voor iedere regio te komen?
Waarom wordt daar niet op gewacht? Klopt het dat de voorzitter van de
ROAZ-en op persoonlijke titel, dus zonder mandaat, in het LNAZ zitten?
Wat vindt de Minister in dat kader van de opmerking van de heer Kramer,
voorzitter van de LNAZ, om nog in ongeveer 40 ziekenhuizen acute zorg
aan te bieden en de rest om te bouwen tot spoedposten?12 Deelt de
Minister de mening van de leden van de CDA-fractie dat laagcomplexe
zorg meer dan 90% van de zorg betreft? Zo niet, kan de Minister dan een
overzicht geven van hoogcomplexe- en laagcomplexe acute zorg? Hoe ziet
de Minister de opmerking van de voorzitter van het LNAZ tegen de
achtergrond van zijn opmerking in het commissiedebat over acute zorg
dat het onderzoek over Denemarken relevant is en dat het halveren van
het aantal SEH’s dus niet verstandig is13?
Genoemde leden vragen of het klopt dat het ROAZ geen juridische entiteit
met eigen bevoegdheden is. Klopt het dat de traumacentra de regionale
overleggen acute zorgketen organiseren en dat er nu elf ROAZ-regio’s
zijn? Wie zijn nu exact de vertegenwoordigers in de ROAZ en wie geeft
hen mandaat? Wie bepaalt wie lid mag zijn van het ROAZ? Welke
besluiten mag een ROAZ zelfstandig nemen en waar is dat geregeld? Is dit
alleen in de betreffende AMvB geregeld14?
De leden van de CDA-fractie begrijpen dat de huidige level 1 traumacentra
zijn: het Amsterdam Universitair Medisch Centrum (UMC) (AMC en
VUmc), het UMC Groningen, het Maastricht UMC, het ElisabethTweeSteden Ziekenhuis (ETZ), het Erasmus MC, het UMC Utrecht, het
Medisch Spectrum Twente, het Radboudumc, Isala, het HagaZiekenhuis,
het LUMC en het Haaglanden MC (HMC). Door wie wordt dit bepaald?
Vindt de Minister dat deze traumacentra voldoende gelijkmatig over het
land verspreid zijn? Zo ja, graag ontvangen genoemde leden hierop een
toelichting. Zo nee, welke acties worden ondernomen om voor een betere
spreiding te zorgen? Vallen de ROAZ-regio’s samen met de regio
multitraumacentra? Zo niet, gaat de Minister dat dan aanpassen conform
de matroesjka-motie Van den Berg en Paulusma15?
De leden van de CDA-fractie vragen of er nu binnenkort een overzicht
beschikbaar is van beschikbare bedden en beschikbare acute zorg per
regio of ook landelijk. Is de Minister het met deze leden eens dat dat
overzicht er voor alle soorten bedden zou moeten zijn omdat bij de
uitstroom vaak de «verkeerde bedden»-problematiek aanwezig is?

12

Zorgvisie, 17 februari 2023, «Mark Kramer: «Verdere concentratie van complexe acute zorg is
onvermijdelijk»» (https://www.zorgvisie.nl/mark-kramer-verdere-concentratie-van-complexeacute-zorg-is-onvermijdelijk/).
13
Kamerstuk 29 247, nr. 365.
14
Overheid.nl, 27 september 2021, «Regeling van de Minister van Volksgezondheid, Welzijn en
Sport van 21 september 2021, kenmerk 3255230-1015222-CZ, houdende wijziging van de
Uitvoeringsregeling Wkkgz in verband met het stellen van nadere regels over de voorbereiding, bereikbaarheid en beschikbaarheid van acute zorg» (https://
zoek.officielebekendmakingen.nl/stcrt-2021-41958.html).
15
Kamerstuk 29 247, nr. 36.

8

Genoemde leven vragen of de Minister kan schetsen hoe de acute zorg nu
is geregeld op de BES-eilanden en welke initiatieven de Minister daarbij
nu neemt om deze te versterken. Kan de Minister aangeven hoe hij de
acute zorg op deze eilanden georganiseerd wil zien?
Als deze leden de resultaten van de TNO-rapportage dashboard acute
zorg leggen naast internationaal onderzoek naar de gevolgen van
concentratie in onder andere Denemarken, Engeland en USA16, is de
Minister het dan met hen eens dat concentratie (los van de zeer-hoogcomplexe zorg, waar dit al gebruikelijk is) en schaalvergroting niet de
oplossing is en dat moet worden ingezet op een fijnmazig acute zorg
netwerk zodat het overgrote deel (90–95%) van de medisch specialistische
acute zorg in lokale ziekenhuizen behandeld kan worden? Zo nee, waarom
niet?
Deelt de Minister met de leden van de CDA-fractie dat er op basis van de
TNO-rapportage wél conclusies getrokken kunnen worden op basis van de
drie gestelde onderzoeksvragen te weten:
– Hoeveel SEH-bezoekers moeten er op jaarbasis naar elders bij een
eventuele sluiting in de nacht?
– Hoeveel vervolgzorg verhuist er dan mee aan klinische opnamen,
Intensive Care (IC)-opnamen en operaties?
– Welke personele vrijval ontstaat er die direct en specifiek aan de
nachtsluiting gekoppeld is? En welke financiële vertaling kan hiervan
gemaakt worden?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister dezelfde conclusies als
TNO heeft getrokken, te weten:
– De reductie van personeel is verwaarloosbaar klein bij een eventuele
sluiting van een SEH in de nacht van een Vereniging Samenwerkende
Algemene Ziekenhuizen (SAZ)-ziekenhuis daar personeel op de SEH
ook ingezet wordt als er in de kliniek in de nacht iets met een patiënt
gebeurt.
– Er is veel extra inzet nodig van schaarse ambulances en daarmee
schaars ambulance personeel.
– Er is per saldo sprake van een kostenverhogend effect van een
eventuele nachtsluiting van de SEH.
Is de Minister het met de leden van de CDA-fractie eens dat het sluiten
van kleinere SEH’s die in de nacht weinig patiënten zien, geen oplossing is
voor de grote arbeidsmarktproblematiek? Zo nee, waarom niet?
Op de tweede pagina van de brief over de regioplannen17 schrijft de
Minister dat idealiter partijen samen komen tot specifieke transformatieplannen. Genoemde leden vragen hoe en door wie dat wordt beoordeeld.
Op basis waarvan kan de Minister eventueel ingrijpen? Zij vragen hoe de
Minister gaat zorgen dat de 2,8 miljard euro aan trasformatiegelden
daadwerkelijk worden besteed aan tastbare en meetbare zaken en niet aan
consultants en overleg.
In de periode van het Hoofdlijnenakkoord is een deel van de transformatiemiddelen onbenut gebleven. Het aanspraak maken op deze middelen
brengt namelijk een grote administratieve belasting mee voor zorgaanbieders. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister een overzicht
kan geven van de transformatiemiddelen die in de periode van het
Hoofdlijnenakkoord zijn benut en óók welk gedeelte onbenut is gebleven.
16

BMJ Quality & Safety, 3 november 2022, «Reconfiguring emergency and acute services: time
to pause and reflect» (https://qualitysafety.bmj.com/content/32/4/185).
17
Kamerstuk 31 765, nr. 704.

9

Is de Minister het ermee eens dat het huidige beoordelingskader
transformatiemiddelen IZA administratief te omvangrijk is18? Is de
Minister het ermee eens dat daarmee transformaties in onder andere de
acute zorg worden bemoeilijkt in plaats van worden aangejaagd? Kan de
Minister een overzicht geven van de inzet van de transformatiemiddelen
die onder het IZA zijn ingezet? Hoe beoordeelt de Minister op dit moment
de inzet van de betreffende middelen? Op welke manier is de Minister
voornemens deze administratieve last en drempel te verlagen?
Aan het uitbetalen van middelen stellen zorgverzekeraars strenge
voorwaarden19. Bijvoorbeeld waar het gaat om het aanleveren van een
positieve businesscase. Van sommige initiatieven is het echter lastig om
op voorhand het concrete effect zichtbaar te maken en een volledig
sluitende businesscase uit te werken. Terwijl het beeld is dat deze
initiatieven een zeer positief effect hebben en bijdragen aan het realiseren
van de IZA-doelstellingen. Het is in het maatschappelijk belang om te
kunnen blijven experimenteren met transformaties en geen onnodige rem
op de IZA-doelstellingen te zetten. De leden van de CDA-fractie vragen
hoe de Minister ervoor zorgt dat in het veld voldoende experimenteerruimte en financiële zekerheid voorhanden is om de gewenste transformaties en nieuwe bewegingen in gang te zetten.
In het advies over zorgcoördinatie20 schrijven de partijen: «Het advies
presenteert landelijke kaders voor de inrichting van zorgcoördinatie met
ruimte voor regionale invulling.» De Minister schrijft hierover dat partijen
aangaven over schaalgrootte, governance en bekostiging van zorgcoördinatie er onderling niet uit te komen. De leden van de CDA-fractie vragen
waar de verschillen tussen de standpunten van de partijen liggen op deze
onderwerpen.
In het eindrapport «Het Perspectief voor toekomstbestendige acute zorg»
wordt aangegeven dat een reëel risico is, conform rapporten van de Raad
voor Volksgezondheid en Samenleving over schaalvergroting, dat door
het concentreren in een zorgcoördinatiecentrum ervaren personeel niet
meegaat of zelfs de zorg verlaat. De leden van de CDA-fractie vragen of de
Minister kan uitleggen wat hij gaat doen met dit reële risico, hoe hij voor
zich ziet dat zijn voorstel leidt tot een efficiëntere inzet van personeel en
dat het niet gaat leiden tot extra personeel uitstroom en/of dat huidig
personeel stopt met werken in de acute zorg omdat zij niet op deze
«afstandelijke» manier willen werken?
In de brief over zorgcoördinatie21 schrijft de Minister dat de schaalgrootte
van het zorgcoördinatiecentrum (zcc) zal worden gestoeld op die van de
inrichting van de huidige regionale samenwerking in de acute zorg. Dat
betekent dat er per ROAZ-regio één zcc komt, overeenkomstig scenario III
uit het advies. In het ROAZ worden daarover afspraken gemaakt, zodat de
hele regio bediend wordt. De Minister stelt geen landelijk maximum aan
het aantal locaties binnen het zcc en het aantal locaties laat hij over aan
het ROAZ. De leden van de CDA-fractie vragen hoe dan de belangen van
kleinere ziekenhuizen worden geborgd. Hoe borgt de Minister de breed
gesteunde motie22 van het lid Van den Berg om de zorg bottom-up op te
bouwen? De Minister acht het noodzakelijk dat elk zcc ten minste één

18

Zorgvisie, 16 mei 2023, ««IZA is veel te technocratisch. Dit is niet te doen»»(https://
www.zorgvisie.nl/iza-veel-te-technocratisch-dit-is-niet-te-doen/).
19
Zorgvisie, 16 mei 2023, ««IZA is veel te technocratisch. Dit is niet te doen»»(https://
www.zorgvisie.nl/iza-veel-te-technocratisch-dit-is-niet-te-doen/).
20
Bijlage bij Kamerstuk 29 247, nr. 386.
21
Kamerstuk 29 247, nr. 389.
22
Kamerstuk 31 765, nr. 679.

10

fysieke locatie per ROAZ-regio heeft. Genoemde leden vragen waarom hij
dit noodzakelijk acht. Wat is de toegevoegde waarde daarvan, te meer
daar op deze locatie geen patiënten hoeven te komen?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister kan toelichten hoe hij
denkt dat zorgcoördinatie budgetneutraal kan worden ingevoerd. Een
onderbouwing met harde data ontbreekt en er moet eerst geïnvesteerd
worden, voordat mogelijk tot besparing overgegaan kan worden. Hoe
voorkomt de Minister dat zorgcoördinatie uiteindelijk resulteert in hogere
kosten, meer inzet van personeel (deze leden lezen onder andere in het
advies dat er een zorgcoördinatievoorziening (ZCV)-triagist, een
ZCV-regieteam, een ZCV-consultatieteam en optionele een ZCV-dispatcher
nodig zijn) en resulteert in een verdere complicering van het zorglandschap?
De bekostiging van zorgcoördinatie is randvoorwaardelijk voor een goede
start. In dit kader is een beschikbaarheidsbekostiging essentieel. Een
uitgewerkte vorm van de nieuwe financiering zal naar verwachting echter
niet tijdig beschikbaar zijn voor implementatie in 2024. De leden van de
CDA-fractie vragen of de Minister zekerheid kan geven dat de beschikbaarheidsbekostiging tijdig is ingeregeld. Als dit niet tijdig gereed is, hoe
voorziet de Minister dan dat de tussentijd goed gaat lopen en bekostiging
en inkoop adequaat is geregeld?
Een andere randvoorwaarde die vervuld moet zijn om zorgcoördinatie tot
een succes te maken is de mogelijkheid te komen tot gegevensuitwisseling tussen sectoren. Het is daarom van belang zo spoedig mogelijk
te komen tot een goede en snelle (digitale) gegevensuitwisseling in de
acute zorg. Het spoedig afronden van de wettelijke voorzieningen op dit
punt is essentieel. De leden van de CDA-fractie vragen hoe de Minister het
traject daartoe voor zich ziet. Heeft de Minister hierover al afstemming
gehad met de Autoriteit Persoonsgegevens? Wat betekent het volgens de
Minister als de wetgeving niet tijdig gereed is voor een goede start van
zorgcoördinatie?
In lijn met de afspraken in het IZA is het essentieel dat een goede
besturingsvorm gekozen wordt voor het verder brengen van zorgcoördinatie om een evenwichtige samenwerking tussen partijen te realiseren.
Dat betekent dat de positionering, samenstelling en governance van het
LNAZ en de ROAZ recht moet doen aan de rol van ziekenhuis en
huisartsen en Verpleeg- en Verzorgingshuizen en Thuiszorg (VVT) in de
(sub)regio. Genoemde leden vragen hoe de Minister in dit verband de
verantwoordelijkheidsverdeling ziet tussen de nieuwe entiteit (zcc) en
ander partijen, zoals het ziekenhuis. Welke afspraken worden gemaakt om
te komen tot een evenwichtige vertegenwoordiging van de regionale
spelers?
De beschikbaarheid van personeel in een steeds krapper wordende
arbeidsmarkt is onder andere de aanleiding om op zorgcoördinatie te
gaan inzetten. Tegelijkertijd geven medewerkers aan meer regie te willen
voeren over de eigenroosters en carrière. De leden van de CDA-fractie
vragen hoe deze centrale beweging naar het zcc zich verhoudt tot de wens
zorgprofessionals meer regie te geven over hun werkzaamheden.
Genoemde leden vragen of de Minister bekend is met de studies gedaan
in Denemarken23 en Engeland24 naar de effecten van het inrichten van
zorgcoördinatiecentra, welke beide een forse toename van SEH-bezoeken
23

BMJ Open, 12 februari 2020 «Increasing emergency hospital activity in Denmark, 2005–2016: a
nationwide descriptive study» (https://bmjopen.bmj.com/content/10/2/e031409).

11

laten zien. Kan de Minister uitleggen waarom deze studies, maar ook het
gegeven dat de Nederlands pilots geen kwantificeerbare toegevoegde
waarde hebben aangetoond (zie pagina 19 van de eindevaluatie), niet zijn
meegenomen in het rapport Het Perspectief voor toekomstbestendige
acute zorg, dan wel in het besluit van de Minister?
De leden van de CDA-fractie vragen waarom de Minister het niet veel
verstandiger vindt om in plaats van een top-down-benadering middels
«regionale verkeerstorens» in te zetten op een versterking van lokale
samenwerking, dicht bij de patiënt, in het kader van deze internationale
resultaten, de niet aangetoond succesvolle pilots in Nederland, gecombineerd met het recente rapport van de Raad voor Volksgezondheid en
Samenleving – de basis op orde.
Acute zorg is ketenzorg. Daarbij is lokale kennis van de leefomgeving,
kennis van de patiënt en empathie van de zorgverlener van grote invloed
op het succesvol voldoen aan de zorgvraag van de patiënt. Genoemde
leden vragen of de Minister kan uitleggen waarom bestaande initiatieven
die lokale samenwerking creëren, zoals in de regio IJmond25, vanuit
bestaande structuren niet worden omarmd, maar moeten worden
samengevoegd in zijn besluit («Het is wat mij betreft echter niet denkbaar
dat er één locatie komt per HAP of per ziekenhuis, want dan zouden de
voordelen van gezamenlijke of multidisciplinaire triage en opschaalbaarheid bij knelpunten of incidenten niet goed gerealiseerd kunnen
worden»). Waarom vindt de Minister niet dat het effectiever en efficiënter
is deze lokale samenwerking digitaal, dan wel virtueel met elkaar te laten
samenwerken, dan een nieuwe organisatie te creëren, met een nieuwe
governance en financiering, en dit zeker gezien het ontbreken van
positieve resultaten?
In de Factsheet acute zorg26 staat dat de meeste patiënten op de SEH
(meer dan 90%) geen hoog complexe zorg nodig hebben maar meer
generalistische, integrale zorg en dat het sluiten van SEH’s de kwaliteit
van zorg voor deze patiënten juist zal doen afnemen. Kan de Minister
hierop reageren?
De kwaliteit van de acute zorg is sterk verbeterd sinds de opleiding
SEH-arts in 1999. De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister kan
aangeven waarom SEH-artsen niet vaker ingezet kunnen worden en of de
Minister daartoe een opleidingsplan kan maken. Doordat de huisarts
functioneert als eerste filter, komen veel minder patiënten (op de 100.000
inwoners) op de SEH-afdelingen vergeleken met bijvoorbeeld Angelsaksische landen. Een fijnmazig huisartsensysteem is dan ook essentieel. De
leden van de CDA-fractie vragen of de Minister kan aangeven wat nu de
stand van zaken is met betrekking tot opleidingsplaatsen van huisartsen
en de regionale verdeling daarvan.
De leden van de CDA-fractie vragen of de tabel op pagina 45 van het
Advies multitrauma27 niet juist laat zien dat er veel meer overtriage is
(waarbij mensen onnodig in een traumacentrum komen) dan ondertriage?
Zijn er überhaupt niet te veel traumacentra als men over echte trauma’s
spreekt, zeker in het Westen van het land (zie de tabel op pagina 46–47)?
24

BMJ Open, 13 november 2013, «Impact of the urgent care telephone service NHS 111 pilot
sites: a controlled before and after study» (https://bmjopen.bmj.com/content/3/11/e003451).
25
Zorgvisie, 2 mei 2023, «Radicale vernieuwing van de acute zorg in regio IJmond» (https://
www.zorgvisie.nl/radicale-vernieuwing-van-de-acute-zorg-in-regio-ijmond/).
26
Parlement en Wetenschap, 27 april 2023, «Factsheet Spoedzorg in Nederland: Van historische
ontwikkeling tot huidige knelpunten».
27
«Advies Bevordering Implementatie Multitraumanorm: Verder weg omdat het beter is!»
Bijlage bij Tweede Kamer, vergaderjaar 2022–2023, 29 247, nr. 387

12

Genoemde leden vragen of de Minister kan uitleggen waarom er nu wordt
ingezet op 90% norm (waar geen wetenschappelijke onderbouwing voor
is) in plaats van op het verhogen van de volumenormen, namelijk meer
dan 240 presentaties per jaar per Level I traumacentrum, in de multitrauma zorg, waar wel wetenschappelijke onderbouwing voor is?
De Injury Severity Score (ISS-waarde), met een cult off point van 16,
betreft een gesimplificeerde score voor een complexe praktijk. De score
wordt pas achteraf vastgesteld. Adequate inschatting in het veld (ook met
de ontwikkelde apps) blijft lastig, waardoor enorme overtriage moet
plaatsvinden om ISS boven de 16 met de 90% norm in een level I
traumacentrum te krijgen. Altijd met het gegeven dat dit een enorme
negatieve impact zal hebben op beschikbaarheid van ambulances in
regio’s. De leden van de CDA-fractie vragen wat de wetenschappelijke
onderbouwing is van 16 als cut off point (deze score heeft een patiënt al
met een ernstig monoletsel)? Vindt de Minister het niet logischer deze cut
off te verhogen naar 20? Daarmee zal het vanzelfsprekend wel moeilijker
worden voor alle level I centra om aan de volumenormen te blijven
voldoen. Vindt de Minister het dan niet logischer om naar vier in plaats
van tien level I traumacentra te gaan?
In het advies staat dat meer aandacht moet komen voor bepaalde groepen
die geen baat hebben bij een presentatie in een traumacentrum, onder
andere kwetsbare ouderen. Hoe gaat de Minister voorkomen dat om de
norm te halen, regionaal minder aandacht komt voor de juiste zorg op de
juiste plek?
De leden van de CDA-fractie vragen of de Minister kan uitleggen waarom
in het advies wordt geadviseerd geen tussenstops te maken, wetende dat
het ambulancepersoneel dit alleen doet als zij dit nodig acht, terwijl
Engelse data geen slechtere uitkomst van zorg laat zien en dit de juiste
zorg op de juiste plek beter mogelijk maakt.
Wat doet de Minister eraan om te voorkomen dat door de strengere
handhaving van deze norm niet-trauma centra een patiënt gaan weigeren
omdat ze niet het risico willen lopen dat ze niet aan de norm voldoen,
terwijl het traumacentrum het ook niet noodzakelijk vindt om deze patiënt
naar hen toe te laten komen en de kritiek zieke patiënt een speelbal wordt
van regels in plaats van goede zorg? Hoe denkt de Minister dat de
traumacentra het volume aankunnen dat extra op hen af gaat komen,
zonder op te moeten plussen wat betreft personeel dat niet beschikbaar
is?
Als gehandhaafd gaat worden op de 90%-norm, betekent dit dat patiënten
van wie niet zeker is of ze een ISS-score net onder of boven de 16 hebben,
allemaal naar het traumacentrum gebracht moeten worden? De leden van
de CDA-fractie vragen of de Minister denkt dat de ambulancezorg, die ook
te kampen heeft met een tekort aan personeel, dit aankan. Zo ja, hoe dan?
Hoe denkt de Minister de paraatheid van ambulancezorg regionaal te
blijven borgen? Wat gaat de Minister / de Inspectie Gezondheidszorg en
Jeugd (IGJ) doen als een ziekenhuis straks 85% in plaats van de 90% norm
haalt: wordt die SEH dan straks gesloten?
In de discussie wordt steeds gedaan alsof patiënten met een ISS-score
boven de 16 in niet level I centra «aan de goden zijn overgeleverd». In de
praktijk wordt echter over alle patiënten die na presentatie een ISS-score
van 16 of hoger blijken te hebben, telefonisch overlegd met een level I
traumacentrum. In goed overleg wordt besproken wat het beste is voor
deze individuele patiënt. Soms gaat een patiënt over, vaak blijft een
patiënt op aanraden van het level I traumacentrum in het ziekenhuis waar

13

de patiënt naar toe gebracht is. De leden van de CDA-fractie vragen of het
volgens de Minister (zoals beschreven in het IZA) niet moet gaan over
deze netwerkzorg.
Vragen en opmerkingen van de leden van de SP-fractie
De leden van de SP-fractie hebben kennisgenomen van de geagendeerde
stukken en hebben hierover nog een aantal vragen en opmerkingen. Deze
leden benadrukken dat de toegankelijkheid en bereikbaarheid van de
acute zorg de afgelopen jaren steeds meer onder druk is komen te staan.
In veel ziekenhuizen is de SEH, de HAP en/of de acute verloskunde
verdwenen, waardoor patiënten verder en langer moeten reizen. Hoe kijkt
de Minister naar deze ontwikkeling? Welke stappen is hij van plan te
zetten om ervoor te zorgen dat mensen in alle regio’s een ziekenhuis met
een fatsoenlijk acute zorgaanbod in de buurt hebben? Genoemde leden
wijzen erop dat de het acute zorgaanbod nog verder dreigt te verschralen,
nu ook in Zoetermeer en Zutphen de acute verloskunde en de SEH
dreigen te verdwijnen. Is de Minister bereid om hierbij in te grijpen, zodat
deze verschraling van het zorgaanbod niet doorgaat?
Genoemde leden wijzen erop dat er momenteel een gebrek is aan
democratische zeggenschap als het gaat om de vraag of een ziekenhuis
wordt gesloten of uitgekleed. Omwonenden en gemeenten hebben hier
bijvoorbeeld heel weinig over te zeggen. Dat gaf ook de bestuurder van de
Gelre-ziekenhuizen toe: «Het kan niet zo zijn dat de plannen inwoners niet
aanspreken, en wij die dan moeten bijstellen»28. Is de Minister bereid om
de democratische zeggenschap over ingrijpende beslissingen over
ziekenhuizen (zoals sluiting van ziekenhuizen of afdelingen) te versterken,
zodat bestuurders de wensen van bewoners niet meer gelijk naast zich
neer kunnen leggen?
De leden van de SP-fractie benadrukken daarnaast dat de inspraak van het
personeel van ziekenhuizen ook verbeterd moet worden. Het feit dat
artsen van het Gelre Ziekenhuis in Zutphen zich zelfs genoodzaakt voelden
om voor hun eigen ziekenhuis te demonstreren, geeft bijvoorbeeld
duidelijk aan dat ziekenhuisbestuurders niet altijd handelen in lijn met de
wensen van hun personeel29. Is de Minister bereid om deze scheve
machtsverhouding aan te pakken, door de medezeggenschapspositie van
ziekenhuispersoneel te verbeteren, als het gaat over ingrijpende beslissingen over ziekenhuizen (zoals sluiting van ziekenhuizen of afdelingen)?
Hoe kijkt de Minister naar het risico op meer snelwegbaby’s, nu de
verloskunde uit steeds meer ziekenhuizen verdwijnt? Verwacht hij dat er
hierdoor meer baby’s langs de snelweg geboren zullen worden? Hoe zit
dat bijvoorbeeld in situaties waarin ook het dichtstbijzijnde ziekenhuis dat
nog wel een verloskundeafdeling heeft, niet beschikbaar is, zoals recent in
Doetinchem30?

28

NRC, 12 mei 2023, «Zorg centreren? Dan verdwijnen geboortezorg en spoedeisende hulp uit
deze ziekenhuizen».
Hart van Nederland, 24 april 2023, «Artsen protesteren voor eigen ziekenhuis, want afdeling
verloskunde moet waarschijnlijk sluiten» (https://www.hartvannederland.nl/nieuws/
gezondheid/artsen-protesteren-voor-eigen-ziekenhuis-want-afdeling-verloskunde-moet).
30
De Gelderlander, 11 mei 2023, «Verloskundigen: voorkomen dat kind in auto geboren wordt nu
kraamkamers Slingeland dag dicht zijn» (https://www.gelderlander.nl/doetinchem/
verloskundigen-voorkomen-dat-kind-in-auto-geboren-wordt-nu-kraamkamers-slingeland-dagdicht-zijn~abf2b357/).
29

14

Vragen en opmerkingen van de leden van de PvdA-fractie
De leden van de PvdA-fractie vinden het belangrijk dat er een schriftelijk
overleg is over de acute zorgvoorzieningen, nu weer recent in Zutphen is
gebleken dat de toegankelijkheid van deze voorzieningen zwaar onder
druk staat.
Zij hebben kennisgenomen van de TNO rapportage dashboardontwikkeling acute zorg. Een opvallende bevinding uit dit onderzoek is dat een
nachtsluiting in een SEH uiteindelijk met bespaarde personeelskosten in
het bronziekenhuis, inclusief extra kosten voor vervoer van SEH patiënten
terug naar het bronziekenhuis, voor extra kosten zorgt. Hoe neemt de
Minister deze bevinding mee in zijn zoektocht naar een nieuwe kwaliteitsnorm voor de acute zorg? Welk vervolg wordt aan dit onderzoek
gegeven?
Verder lezen genoemde leden het volgende in de bijbehorende Kamerbrief: «Het is aan het Regionaal Overleg Acute Zorgketen om te bezien wat
een eventuele (nachtelijke) sluiting van een SEH in de regio voor
consequenties zou hebben voor de kwaliteit en toegankelijkheid van de
acute zorg in de regio en voor alle betrokkenen in de keten.» Het lijkt alsof
de Minister de verantwoordelijkheid voor toegankelijke zorg volledig bij
de ROAZ legt. Welke rol en sturing ziet de Minister voor zichzelf in een
dergelijk besluit?
De leden van de PvdA-fractie hebben met aandacht de criteria voor
regiobeelden en regioplannen doorgenomen. Zij zijn benieuwd naar de rol
van de Minister. Welke invloed heeft de Minister op de gekozen prioriteit
in regio-opgaven? Genoemde leden lezen dat het initiatief voor de
regioplannen ligt bij de markteleider zorgverzekeraar samen met een door
gemeenten aangewezen gemeente. Deze leden zijn blij dat de betrokkenheid van gemeenten wordt genoemd, maar horen dat in praktijk
gemeenten lang niet altijd aangehaakt zijn bij de regioplannen. Heeft de
Minister in beeld hoe de betrokkenheid van gemeenten structureel
geborgd wordt? Zou het niet logisch zijn om gemeenten ook formeel te
betrekken bij de ROAZ?
Bovendien horen genoemde leden veelal terug bij het sluiten en/of
afschaffen van (acute) zorgvoorzieningen dat het lokale bestuur en
burgers zich onvoldoende gekend voelen. Herkent de Minister deze
signalen? Deelt de Minister de opvatting dat een dergelijk gebrek aan
betrokkenheid van inwoners en het lokale bestuur bij ingrijpende
veranderingen in het (lokale) zorglandschap het vertrouwen in de
overheid onder druk zetten? Hoe beoordeelt de Minister het verlies van
voorzieningen en ook zorgvoorzieningen in het licht van het rapport Elke
Regio Telt? Erkent de Minister het belang van zorg nabij en dat het
verdwijnen en afschalen van zorgvoorzieningen daar haaks op staat en
het gevoel van veel burgers die al hun cruciale voorzieningen zien
verdwijnen, versterkt? Is de Minister voornemens om beter de betrokkenheid van burgers en het lokale bestuur te gaan borgen bij het
verdwijnen/veranderen van zorgvoorzieningen, anders en beter dan de
vrijblijvende wijze zoals het nu via een AmvB geregeld is? Zo ja, hoe? Zo
nee, hoe beoordeelt de Minister dan de gevoelens van onvoldoende
betrokken zijn in Zutphen en elders in het land van raadsleden en burgers
waar (acute) zorgvoorzieningen verdwijnen en/of afgeschaafd worden?
In de beoordelingscriteria voor impactvolle zorgtransformaties en inzet
van transformatiemiddelen lezen de leden van de PvdA-fractie dat wordt
getoetst of de transformatie voldoet aan de Mededingingswet. Deze leden
hebben begrepen dat zorgaanbieders terughoudend zijn in het aangaan

15

van verdergaande samenwerking met andere zorgaanbieders uit angst
teruggefloten te worden door deAutoriteit Consument & Markt (ACM). In
het IZA wordt genoemd dat het Ministerie van Volksgezondheid, Welzijn
en Sport in gesprek gaat met de ACM en Nederlandse Zorgautoriteit (NZa)
om de ingezette beweging met het IZA zoveel mogelijk ruimte te geven
binnen de wettelijke kaders. Hebben deze gesprekken al plaatsgevonden?
Wat is hier uitgekomen? Heeft de Minister aandachtspunten geïdentificeerd waar de wettelijke kaders schuren met de uitvoering van het IZA en
het verbeteren van samenwerking binnen de zorgsector?
De leden van de PvdA-fractie zijn benieuwd hoe het ervoor staat met de
verdeling van transformatiemiddelen. In de voorjaarsnota lezen zij dat de
IZA-transformatiemiddelen naar de begroting van het Ministerie van
Volksgezondheid, Welzijn en Sport worden overgeheveld of via de premie
gefinancierde zorguitgaven beschikbaar worden gesteld. Is het totaalbedrag van 2,8 miljard aan transformatiemiddelen nog steeds in zijn
geheel beschikbaar voor transformaties binnen het IZA? Hebben al
betalingen plaatsgevonden op basis van de realisatie van transformatieafspraken?
De leden van de PvdA-fractie hebben kennisgenomen van de inzet op
zorgcoördinatie. Zij hebben zorgen over wat deze extra organisatie zal
betekenen voor de afstand tussen lokale hulpverleners en burger. Ziet de
Minister ook de risico’s van bredere zorgcoördinatie? Zo hebben centralisatie van triage in Engeland en Denemarken geleid tot een toename van
telefoontjes en een toename aan het aantal SEH-bezoeken. Hoe beoordeelt de Minister het risico dat lokale kennis en communicatie tussen
professionals verloren gaat door de coördinatie? Hoe voorkomt de
Minister dat centrale coördinatie zal leiden tot een aanzuigende werking in
de acute zorg? Voor de uitvoering van de pilots zijn kritieke prestatieindicatoren (KPI’s) geformuleerd die moeten aantonen wat de toegevoegde waarde van de pilots is. De pilots laten echt geen meetbare
positieve effecten zien. Verwacht de Minister dat deze positieve effecten
wel zullen volgen na het breder invoeren van de pilot? Indien dat de
verwachting is, waarop baseert de Minister dat? Zijn er resultaten elders
die overtuigender zijn dan de casus van Engeland en Denemarken die
aanleiding geven tot een positieve uitwerking van zorgcoördinatie in
Nederland? Kan de Minister deze stuk voor stuk opnoemen, vergelijken
met Engeland en Denemarken en aangeven waarom de verwachting is dat
bredere inzet van het invoeren van de pilot wel positieve effecten zal
hebben die opwegen tegen de eventuele nadelen?
Vragen en opmerkingen van de leden van de ChristenUnie-fractie
De leden van de ChristenUnie-fractie hebben naar aanleiding van recente
ontwikkelingen bij ziekenhuizen waarvan afdelingen acute zorg (spoedeisende hulp en geboortezorg) geheel of gedeeltelijk worden gesloten
enkele vragen aan de Minister. Deze leden kunnen het vanuit het
perspectief van de zorgaanbieder volgen dat vanwege financiële
resultaten en beschikbaarheid van personeel een dergelijke keuze als
onvermijdelijk wordt gezien. Het is daarmee nog niet gezegd dat deze
keuze tot de beste resultaten voor de inwoners leidt. Genoemde leden
zouden het meer toekomstbestendig vinden als keuzes over het ziekenhuislandschap niet op het niveau van een aanbieder worden genomen
maar op het niveau van een regio. Zij kennen de regels over het verplichte
regionale overleg, maar constateren ook dat dit in de praktijk niet altijd
veel voorstelt. Sinds 2021 bestaat de AMvB Acute zorg waarin dit
regionale overleg over acute zorg wordt beschreven. Hoe functioneert
deze AMvB volgens de Minister? Is de Minister bereid deze AMvB te laten
evalueren? Zo nee, waarom niet?

16

De leden van de ChristenUnie-fractie zien net als de Minister dat de acute
zorg en specifiek hoe deze georganiseerd is, beter kan. De hele acute
zorgketen is een essentieel onderdeel van onze zorg. De acute zorg die nu
bij een ziekenhuis is ondergebracht is vaak de kurk waarop het hele
ziekenhuis qua financiering en toevoer van patiënten drijft. Deze leden
vragen hoe de Minister aankijkt tegen de financiering van de acute zorg en
ziekenhuiszorg. Zijn er manieren te bedenken om ziekenhuizen qua
financiering minder afhankelijk te maken van de acute zorg?
Ten aanzien van zorgcoördinatie vragen genoemde leden waarom de
Minister heeft gekozen voor regionale zorgcoördinatiecentra en niet voor
meer lokale zorgcoördinatie. Zij lezen de resultaten van de pilots zo dat
juist de lokale samenwerking en coördinatie zorgt voor een afname van
een vraag naar acute zorg, terwijl de acute zorgvraag toeneemt als de
regio te groot wordt. Welke grootte qua aantal inwoners ziet de Minister
als het meest passend? Of welk criterium wil de Minister hanteren om de
ideale grootte van de zorgcoördinatieregio’s te bepalen?
Ten aanzien van de regioplannen en ROAZ-plannen vinden de leden van
de ChristenUnie-fractie het positief dat criteria zijn afgesproken. Zij
benadrukken het belang van het meenemen van bevolkingsprognoses bij
het bepalen van de zorgvraag van de toekomst. Dit is bijvoorbeeld voor de
vraag naar geboortezorg van groot belang.
Vragen en opmerkingen van het lid van de BBB-fractie
Het lid van de BBB-fractie heeft kennisgenomen van de brieven van de
Minister horende bij het schriftelijk overleg over Acute zorg. De Minister
richt zich hierbij op zorgcoördinatie. Zorgcoördinatie gaat over domeinoverstijgende samenwerking zodat de burger met een acute zorgvraag de
juiste zorg, op de juiste plek, door de juiste zorgverlener op het juiste
moment ontvangt en dat schaarse capaciteit hierbij effectief en efficiënt
wordt ingezet. Het lid heeft daarover wat vragen en opmerkingen. Zij ziet
kansen voor zorgcoördinatie, mits het opzetten van zorgcoördinatiecentra
gebeurt vanuit het belang van de patiënt. In de pilots die al gedraaid
hebben, is geen meetbaar positief effect gezien van het instellen van
zorgcoördinatiecentra. Wat is de reden dat de Minister dan toch besluit
om hiertoe over te gaan?
In de pilots leidt het regionaal in zorgcoördinatiecentra coördineren van
beschikbaarheid tot meer administreren en door het ontbreken van de
juiste kennis over indiceren ook tot het afwijzen van patiënten door
instellingen. Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat dit ondervangen
wordt?
In de pilots lijkt de instelling van regionale zorgcoördinatiecentra niet te
leiden tot minder capaciteitsproblemen. Kan de Minister daarop reflecteren?
Het lid van de BBB-fractie merkt op dat het opschalen van de eerstelijnsverblijf (ELV)-coördinatie in de pilots in regionale zorgcoördinatiecentra
complex bleek. De resultaten van meer lokale projecten in Noord-Holland
en Zeeland lijken succesvoller. Heeft de Minister onderzocht of sprake is
van een optimaal schaalniveau voor de zorgcoördinatiecentra?
Genoemd lid verzoekt de Minister om naast het 112-nummer, de invoering
van een centraal nummer voor niet levensbedreigende acute zorgvragen
te overwegen. In meerdere pilots is de wens voor een dergelijk nummer
naar voren gekomen. Graag ontvangt zij een reactie van de Minister
hierop.

17

Ten slotte merkt het lid op dat er een groot verschil zit tussen de theorie
en praktijk. In de praktijk blijkt dat mensen vooral snel weggestuurd
worden; dat huisartsenposten mensen vooral afschepen met «neem maar
een paracetamol». Wat het lid van de BBB-fractie betreft is het nadrukkelijk de bedoeling dat mensen goed geholpen worden. Weliswaar
volstaat voor een deel van de mensen de paracetamol ongetwijfeld, maar
het gaat er juist om dat de triage zodanig goed is dat de mensen voor wie
dat niet volstaat, de toegang tot de acute zorg gegarandeerd is. Daarbij
speelt kennis van de patiënt een belangrijk rol. Dit geldt met name voor
kwetsbare patiënten met complexe gezondheidsproblematiek. Daarbij is
lokale kennis van de leefomgeving, kennis van de patiënt en empathie van
de zorgverlener van grote invloed op het succesvol voldoen aan de
zorgvraag van de patiënt. Deze kennis kan een belangrijke rol spelen bij de
juiste doorverwijzing en triage. Hoe gaat de Minister ervoor zorgen dat
deze kennis inzetbaar blijft en toegankelijk is? Hoe zorgt de Minister
ervoor dat het op de juiste manier helpen van mensen bovenaan staat en
niet alleen het indammen van de patiëntenstroom waardoor mensen die
het nodig hebben (vaak ook mensen die minder mondig zijn) niet
geholpen worden?
Vragen en opmerkingen van het lid van de fractie Den Haan
Het lid van de fractie Den Haan heeft met interesse kennisgenomen van
de stukken en heeft een aantal vragen. Welke belemmeringen zijn er
volgens de Minister op dit moment bij de implementatie van de zorgcoördinatie? Heeft hij al nagedacht over oplossingsrichtingen? Voorziet de
Minister problemen bij het bemannen van de zorgcoördinatiecentra?
De Vereniging van Spoedeisende Hulp Artsen (NVSHA) heeft eerder
aangegeven dat zij door de pilots met zcc’s meer administratielasten ziet.
Hoe verhoudt zich dat met de uitspraak van de Minister dat het juist
administratie zal schelen? Kan de Minister inschatten met hoeveel procent
hij denkt dat de administratie zal afnemen of toenemen? Verder geven de
leden van de NVSHA aan dat zij weinig effect zien bij de pilots. Kan de
Minister inschatten hoeveel uren/ fte’s de invoer van zorgcoördinatie gaat
opleveren? Welke belemmeringen zijn er volgens de Minister voor verdere
samenwerking binnen de acute zorg en welke oplossingsrichtingen?
II. Reactie van de Minister

18