Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2014–2015

28 676

NAVO

Nr. 218

BRIEF VAN DE MINISTER VAN BUITENLANDSE ZAKEN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 17 december 2014
Op 2 december jl. kwam de Noord-Atlantische Raad (NAR) van de NAVO
in Brussel bijeen op het niveau van de Ministers van Buitenlandse Zaken.
In deze eerste bijeenkomst onder voorzitterschap van de nieuwe
secretaris-generaal Jens Stoltenberg, werd onder andere gesproken over
de implementatie van de besluiten van de NAVO-top in Wales (september
2014). De NAVO-Oekraïne Commissie (NUC) besprak de situatie in
Oekraïne en verder had een eerste bijeenkomst plaats met Afghanistan en
de partners in de Resolute Support-missie. Tijdens het werkdiner werd
een strategische discussie gevoerd over de situatie aan de oost- en
zuidflank van het bondgenootschappelijk verdragsgebied. De Ministers
hebben drie verklaringen aangenomen die als bijlagen bij dit verslag zijn
gevoegd1.
Implementatie van de besluiten in Wales en oostflank
De Noord-Atlantische Raad (NAR) besprak de voortgang van de besluiten
van de Top in Wales. Geconstateerd werd dat de implementatie van het
Readiness Action Plan (RAP) op gang is gekomen maar dat nog het
nodige werk moet worden verricht. Nederland heeft ten aanzien van het
pakket geruststellende maatregelen aangekondigd ook in 2015 volwaardig
bij te zullen dragen met zowel land-, lucht- als maritieme activiteiten.
De komende tijd werkt de NAVO verder aan de structurele aanpassingen
die nodig zijn om de inzetbaarheid en gereedheid van de NAVO te
verbeteren. Nederland heeft met Duitsland en Noorwegen aangekondigd
deel te nemen aan de interim-fase van de Very High Readiness Joint Task
Force (VJTF). Het aanbod van de drie landen werd breed verwelkomd.
Over de details met betrekking tot dit aanbod verwijs ik naar de brief d.d.
28 november 2014, Kamerstuk 28 676, nr. 217, en in het bijzonder naar de
antwoorden onder 2 en 5 op de schriftelijke vragen gesteld door de leden
van de vaste Kamercommissie voor Buitenlandse Zaken ten behoeve van
1

kst-28676-218
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2014

Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 676, nr. 218

1

het schriftelijk overleg over de NAVO-Raad. De NAR nam een verklaring
aan over het RAP (zie bijlage 1). De Ministers van Defensie zullen in
februari 2015 de voortgang van de uitvoering van het RAP bespreken. De
Minister van Defensie zal u in een brief over de toewijzing van eenheden
aan snelle reactiemachten nader informeren over de Nederlandse bijdrage
aan de interim-fase van de VJTF.
In de discussie over de relatie met Rusland spraken bondgenoten hun
zorgen uit over het gedrag en de militaire doctrine van Rusland. Het
assertieve gedrag van met name Russische militaire vliegtuigen in het
internationale luchtruim dat door Europese landen wordt gecontroleerd,
bedreigt de verkeersveiligheid. De NAR bereikte consensus dat gestreefd
moet worden naar het heropenen van noodzakelijke contacten op militair
niveau om ongelukken en misinterpretaties te voorkomen. Het in april
2014 genomen besluit om de praktische en militaire samenwerking als
zodanig op te schorten blijft van kracht.
Diverse bondgenoten refereerden in hun interventies aan de afspraken in
Wales over de defensie-uitgaven. Verschillende landen kondigden
verhoging van die uitgaven aan. Nederland heeft, in lijn met hetgeen in
Wales is toegezegd, aangegeven dat de tijd van bezuinigingen op defensie
voorbij is en dat het budget in 2015 structureel met 100 miljoen Euro zal
worden verhoogd. Nederland heeft ook gemeld dat de komende maanden
naar de Nederlandse defensiecapaciteiten wordt gekeken in het licht van
de veranderende veiligheidsomgeving en de gevolgen daarvan voor het
ambitieniveau van de Nederlandse krijgsmacht.
De Secretaris-Generaal gaf aan de implementatie van de defence pledge
te zullen monitoren.
NAVO-Oekraïne Commissie
Vanwege binnenlandse politieke verplichtingen nam de Oekraïense
Minister van Buitenlandse Zaken, Pavlo Klimkin, per videolink deel aan de
bijeenkomst van de NUC. Klimkin gaf aan dat de verkiezingen in zijn land
een duidelijk pro-Europees parlement hadden opgeleverd, waarmee de
regering een sterk mandaat had gekregen om haast te maken met
hervormingen. Die hervormingen waren noodzakelijk om het economisch
herstel te bevorderen en de Europese waarden in zijn land te versterken.
Klimkin omschreef de situatie in Oost-Oekraïne als zorgelijk. Het staakthet-vuren werd in toenemende mate geschonden, de Minsk-afspraken
werden door Rusland en de door dat land gesteunde separatisten niet
nagekomen. Klimkin verzocht de NAVO om verdere ondersteuning bij de
hervorming van de veiligheidssector.
Bondgenoten onderschreven Klimkins appreciatie en veroordeelden het
niet-nakomen door Rusland van de Minsk-afspraken en de illegale
verkiezingen in de Donbass van 2 november 2014. De NAVO blijft
Oekraïne ondersteunen door middel van de in Wales aangekondigde Trust
Funds. Deze Trust Funds, inclusief het Trust Fund voor logistiek en
standaardisering waarvan Nederland co-lead nation is, zijn inmiddels
operationeel. De NUC nam een gezamenlijke verklaring aan (zie bijlage 2).
Resolute Support
De 28 NAVO-Ministers kwamen voor de eerste keer bijeen met de 14
partners die bijdragen aan de nieuwe Resolute Support-missie in
Afghanistan. Van Afghaanse zijde waren president Ghani, chief executive
Abdullah en de nationale veiligheidsadviseur Atmar aanwezig. Door de
recente Afghaanse ratificatie van de Bilateral Security Agreement (BSA)
met de VS en de Status of Forces Agreement (SOFA) met de NAVO eerder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 676, nr. 218

2

die week, kon het formele startschot voor Resolute Support worden
gegeven (zie tevens bijgevoegde gezamenlijke verklaring van Afghanistan,
de NAVO en de operationele partners van Resolute Support, bijlage 3).
President Ghani sprak zijn dank uit voor de steun van de ISAF-partners in
het afgelopen decennium en verwelkomde de gecontinueerde steun die
met de Resolute Support-missie werd gegeven. De veiligheidssituatie
vormde nog steeds de hoogste prioriteit voor de nieuwe Afghaanse
regering; de Afghaanse veiligheidsdiensten stonden gereed om het roer in
2015 definitief over te nemen. Ghani onderstreepte het streven van
Afghanistan om zo snel mogelijk onafhankelijk te worden van internationale steun. Van belang daarbij waren een regering van nationale
eenheid, hervormingen (economisch, in de vorm van corruptiebestrijding,
en door de versterking van de positie van vrouwen), goede betrekkingen
met buurlanden en het vermogen om stabiliteit en veiligheid te garanderen, onder andere door versterking van de Afghan National Security
and Defence Forces (ANSF). De Resolute Support-missie was daarbij
onontbeerlijk. NAVO militaire zegslieden beklemtoonden in hun inleidingen de voortgang die de ANSF had gemaakt. Zij wezen er ook op dat
Resolute Support weliswaar een trainingsmissie is, maar dat deze wel in
een combat environment moet opereren.
Bondgenoten, waaronder Nederland, en partners spraken hun waardering
uit voor de hervormingsagenda van de nieuwe Afghaanse regering. Zij
herbevestigden tijdens de bijeenkomst hun bijdragen aan de Resolute
Support-missie en de financiële steun aan de ANSF. Verschillende landen
refereerden aan het feit dat de samenwerking tussen Afghanistan en de
NAVO een nieuw tijdperk ingaat. De VN Speciaal Vertegenwoordiger voor
UNAMA, Haysom, en de EU Hoge Vertegenwoordiger Mogherini,
benadrukten de betrokkenheid van de internationale gemeenschap bij
Afghanistan, ook in de toekomst.
Zuidflank: Syrië, Irak en ISIS
De situatie aan de zuidflank van het NAVO-verdragsgebied kwam aan de
orde tijdens het werkdiner. Daarin werd ook vooruitgekeken naar de
bijeenkomst van de brede internationale coalitie tegen ISIS, waarover uw
Kamer separaat wordt geïnformeerd. De Secretaris-Generaal benadrukte
in zijn inleiding dat de NAVO in de regio moest investeren om zichzelf te
kunnen beschermen tegen ISIS en vergelijkbare groeperingen. Er was ook
meer aandacht nodig voor fragiele staten en regio’s. Stoltenberg wees
daarbij op Jordanië, waar de NAVO op verzoek ondersteuning zal bieden
in het kader van Defence Capacity Building. Ten slotte moesten de
achterliggende oorzaken van deze conflicten worden aangepakt, machtsvacuüms die door extremisten konden worden ingevuld, worden
voorkomen en politieke en financiële steun vanuit de regio aan ISIS c.s.
worden gestopt.
Diverse bondgenoten wezen op de fundamentele bedreiging van onze
westerse waarden die van ISIS uitging. Ook aan de zuidflank ontstond
behoefte aan een geïntegreerde aanpak waarbij de EU en NAVO intensiever moesten samenwerken, in het bijzonder op het terrein van de
capaciteitsopbouw van landen in de regio. Een aantal bondgenoten
benadrukte het belang van informatie-uitwisseling over foreign terrorist
fighters. Afgesproken werd dat die uitwisseling binnen NAVO zal worden
versterkt. Ten slotte sprak de NAVO wederom zijn bereidheid uit om
desgevraagd het Defence Capacity Building Initiative uit te breiden naar
Irak en naar Libië indien de veiligheidssituatie dat toelaat en de landen
daarom verzoeken. De NAVO heeft daags na de NAVO ministeriële een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 676, nr. 218

3

verzoek om Defence Capacity Building van Irak ontvangen. Dit verzoek zal
de komende tijd verder ingevuld worden, zodat bondgenoten een besluit
kunnen nemen over een mogelijke NAVO-rol op dit gebied.
De Minister van Buitenlandse Zaken,
A.G. Koenders

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, 28 676, nr. 218

4