Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

31 066

Belastingdienst

Nr. 1338

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 7 februari 2024
Op 15 februari aanstaande is een commissiedebat met uw Kamer gepland
om de stand van zaken bij de Belastingdienst te bespreken. Ik kijk er naar
uit voor het eerst met uw nieuw geïnstalleerde Kamer over dit onderwerp
te spreken. Naar gebruik informeer ik uw Kamer voorafgaand aan het
commissiedebat over de voortgang op een aantal actuele en lopende
onderwerpen. Deze onderwerpen worden in bijlage 1, «Actuele onderwerpen, moties en toezeggingen», nader toegelicht. In deze bijlage geef ik
ook een toelichting bij de andere meegestuurde bijlages. In deze brief licht
ik enkele onderwerpen voor u uit.
Voor het kerstreces heb ik u de Stand van de uitvoering 2023 en het
jaarplan 2024 van de Belastingdienst gestuurd.1 De Stand van de
uitvoering vestigt de aandacht op het belang van uitvoerbaarheid en
doenlijkheid van nieuwe wet- en regelgeving op basis van signalen van
binnen en buiten de Belastingdienst. De Stand laat zien hoe het signalenproces is ingericht en hoe de Belastingdienst aan signalen opvolging geeft
en/of heeft gegeven. In het jaarplan heb ik u een overzicht gegeven van de
voorgenomen activiteiten in 2024.
Toekomstgericht en toekomstbestendig
Bij mijn aantreden als Staatssecretaris was er een stevige opgave voor de
Belastingdienst. Er moest op verschillende plekken achterstallig
onderhoud worden weggewerkt. Er lag een ambitieus coalitieakkoord en
er was een noodzaak om een stabiele meerjarige koers in te zetten:
richting een moderne en meer flexibele Belastingdienst.
Deze kabinetsperiode hebben we die route uitgewerkt en belangrijke
stappen gezet. Zo is het voor burgers en bedrijven steeds makkelijker om
belastingzaken snel en eenvoudig te regelen, met extra ondersteuning
voor wie dat nodig heeft. Het aantal fysieke punten waar een belasting1

kst-31066-1338
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2024

Kamerstukken II, 2023/24, 31 066, nr. 1327

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1338

1

plichtige een medewerker van de Belastingdienst om hulp kan vragen is in
korte tijd bijna verdubbeld van 21 in juli 2021 tot 41 eind 2024. Met onze
digitale balie bieden we daarnaast videobellen aan om persoonlijke hulp
te krijgen. Ook kunnen burgers en bedrijven in steeds meer situaties een
vordering direct betalen via iDeal.
Daarnaast heeft de Belastingdienst werk gemaakt van het herstellen van
fouten waardoor burgers en bedrijven benadeeld zijn. Zoals bij de Fraude
Signalering Voorziening (FSV) en de zogenaamde «selectie op de
belastingaangifte». Dit betrof het selecteren van aangiften inkomensheffing met een verhoogd risico op systeemfraude tussen 2012 en 2019
op andere dan fiscale kenmerken. Het onderzoek naar deze «selectie op de
aangifte» is nu voltooid. Bij circa 2.500 aangiften konden geen voor fiscaal
toezicht relevante en objectieve criteria worden teruggevonden. Dit
betekent dat het risico bestaat dat aangiften onterecht zijn geselecteerd en
daarmee burgers mogelijk geen gelijke behandeling hebben gehad. Dit
spijt mij en daar bied ik mijn welgemeende excuses voor aan. De hierdoor
getroffen burgers komen in aanmerking voor een compensatie en worden
hierover persoonlijk geïnformeerd in februari en maart 2024. Meer
informatie hierover vindt u in bijlage 1.
Zoals ik uw Kamer eerder heb bericht,2 staat de Belastingdienst
momenteel voor een aantal grote opdrachten, met name op het gebied
van personeel, ICT en de privacywetgeving.
De Belastingdienst heeft een grote wervingsopdracht, mede door de
leeftijdsopbouw van het huidige personeel. Tot en met 2028 zal ongeveer
45% van de medewerkers uitstromen door het bereiken van de pensioengerechtigde leeftijd. Ondanks de structureel krappe arbeidsmarkt lukt het
nog steeds om voldoende medewerkers te werven. Naast het aantrekken
van personeel is het belangrijk om personeel te behouden. Dit is in 2023
goed gelukt. Op 31 december 2023 was de bezettingsgraad 97%. Ondanks
de formatie die bijna op orde is, moet de Belastingdienst keuzes blijven
maken waar medewerkers op ingezet worden. Er wordt veel werk verricht,
maar niet alles kan. Ik blijf hiervoor begrip van uw Kamer vragen.
De noodzaak tot het maken van keuzes geldt ook voor de activiteiten op
het gebied van ICT. In het Meerjarenportfolio, de langetermijnplanning
van ICT-activiteiten, is in elk geval tot eind 2026 substantiële capaciteit
gereserveerd om de noodzakelijke modernisering van de systemen door
te voeren. Om deze modernisering volgens planning door te voeren is
stabiele financiering, rust en ruimte noodzakelijk. In bijlage 1 ga ik meer in
detail in op de stand van zaken van de modernisering van het systeem
voor omzetbelasting. De komende jaren moet de ingezette modernisering
van de ICT afgemaakt worden, zodat de technische schuld door verouderde software conform planning wordt weggewerkt. Dat betekent dat
daarna weer ruimte ontstaat voor nieuw beleid in bijvoorbeeld de ketens
Vennootschapsbelasting, Inkomensheffingen en Loonheffingen.
De Belastingdienst verwerkt persoonsgegevens van miljoenen Nederlanders, waarbij de privacywetgeving, zoals de Algemene Verordening
Gegevensbescherming (AVG), in acht gehouden moet worden. Het werk
aan compliantie aan de AVG vordert volgens planning. Zo is een
vaktechnische structuur voor privacy-recht ingericht ter ondersteuning
van medewerkers in de uitvoering, is een Functionaris Gegevensbescherming (FG) aangesteld en worden datalekken tijdig gemeld en
afgehandeld. Ook is een inhaalslag gemaakt in de afhandeling van

2

Zie bijvoorbeeld het Jaarplan Belastingdienst 2024: Kamerstukken II, 2023/24, 31 066, nr. 1327

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1338

2

AVG-inzageverzoeken. Voor dit laatste is het proces (inclusief sturing) op
tijdige afhandeling aangescherpt.
Een belangrijke actie voor het voldoen aan de AVG is de beoordeling van
alle in productie zijnde bedrijfsprocessen op compliantie. Nadat in 2022 en
2023 alle 791 bedrijfsprocessen zijn geïdentificeerd en gedetailleerd
beschreven, is inmiddels 28% van de bedrijfsprocessen getoetst aan de
AVG. Eind 2024 is de toetsing afgerond en zullen in ieder geval alle hoog
risicovolle tekortkomingen met tijdelijke of permanente maatregelen zijn
afgedicht.
De Belastingdienst heeft de keuze gemaakt zich meer op zijn kerntaken te
concentreren. Niet-fiscale taken vallen buiten de kerntaken en doen een
beroep op de bestaande ICT- en personele capaciteit. Bij verzoeken voor
nieuwe niet-fiscale taken geldt daarom het uitgangspunt «nee, tenzij». In
dit licht is ook besloten een aantal niet-fiscale taken buiten de Belastingdienst te organiseren. De uitgeplaatste taken hebben betrekking op de Wet
ter voorkoming van witwassen en financieren van terrorisme, op de
economische handhaving van een aantal andere wetten en voor een
nieuwe (niet-fiscale) toezichtstaak in het kader van de modernisering
sanctiewetgeving. Deze komt tijdelijk bij de Belastingdienst te liggen,
maar zal ook onderdeel zijn van de uitplaatsing. Voor deze uitplaatsing
van taken is een kwartiermaker aan de slag om in overleg met andere
ministeries een geschikte organisatie voor de taken te creëren. Een
tweede kwartiermaker heeft als opdracht binnen de Belastingdienst de
taken gereed te maken voor uitplaatsing. In samenwerking met de
medezeggenschap zetten beide kwartiermakers het transitietraject in
gang.
Bij de plannen voor de toekomst is de Belastingdienst ambitieus. De
ambitie van de Belastingdienst is om door te groeien tot een organisatie
die niet alleen de basis op orde heeft, maar die ook weer voorop loopt.
Ook in de toekomst blijft het samenspel van politiek, beleid en uitvoering
van doorslaggevend belang. De Belastingdienst is gebaat bij blijvende
aandacht voor de uitvoerbaarheid bij het ontwerpen en invoeren van
beleid en wet- en regelgeving. Die uitvoerbaarheid van beleid heeft
enerzijds betrekking op de beschikbaarheid van expertise en mogelijkheid
om de ICT er tijdig op in te richten binnen de Belastingdienst, anderzijds
op de duidelijkheid en doenlijkheid van nieuwe regels voor burgers en
bedrijven.
Andere relevante informatie
In bovengenoemde bijlage 1, «Actuele ontwikkelingen, moties en
toezeggingen», informeer ik u over een groot aantal onderwerpen. Graag
licht ik er enkele voor u uit:
• Bij behandeling van het Belastingplan heeft uw Kamer de motie Van
der Lee over de relatieve positie in de inkomensverdeling aangenomen.3 Uit een analyse van de Belastingdienst blijkt dat uitvoering van
deze motie complex is en niet op korte termijn gerealiseerd kan
worden. Dit is in de bijlage nader toegelicht. In overleg met het
Kamerlid zal ik nader bezien hoe deze motie invulling te geven.
• In de vorige stand-van-zakenbrief heb ik u geïnformeerd over mijn
voornemen om de tijdelijke vernietigingsstop van het fysiek archief op
te heffen. Deze vernietigingsstop is in 2020 ingesteld naar aanleiding
van de foutieve vernietiging van een aantal documenten, maar staat
op gespannen voet met de Archiefwet. Hiermee informeer ik u over het
vervolg.Ook geef ik u een update over de hersteloperaties waar de
3

Kamerstukken II, 2023/24, 36 418, nr. 77

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1338

3

•

Belastingdienst aan werkt. Daarbij kan ik melden dat het herstel van te
veel geïnde vervolgingskosten nagenoeg voltooid is en het herstel van
de te veel geinde invorderingsrente in het eerste kwartaal van 2024
van start gaat.
Bijlage 1 bevat ook een korte toelichting bij de OESO-studie Tax
Administration Series 2023 (bijgevoegd als bijlage 8). Op basis van
informatie uit de kalenderjaren 2019 t/m 2021 zijn belastingdiensten
van 58 landen met elkaar vergeleken. Opvallend voor Nederland is de
hoge mate van compliantie.

Met het oog op het commissiedebat breng ik verder graag de volgende
brieven onder uw aandacht:
• Gelijktijdig met deze stand-van-zakenbrief ontvangt u een brief met het
reguliere overzicht van de stand van coronabelastingschulden
(kamerstuk 31 066 en 35 420, nr. 1337).
• Ook ontvangt uw Kamer gelijktijdig een brief over de uitvoering van
het amendement Omtzigt over inzage in het fiscaal dossier met een
bezwaar- en beroepsmogelijkheid (Kamerstuk 36 418, nr. 131).
• Op 25 januari jl. heb ik een Kamerbrief gestuurd waarin u bent
geïnformeerd over de reacties op de internetconsultatie werkelijk
rendement box 3 (Kamerstuk 32 140, nr. 179).
• Op 2 februari jl. heeft uw Kamer de eerste halfjaarsrapportage
ontvangen van de kwartiermaker Belangenbehartiger voor belastingplichtigen en toeslaggerechtigden, waarmee het fundament is gelegd
voor een laagdrempelige onafhankelijke fiscale rechtshulp (Kamerstuk
31 066, nr. 1332).
• Het onderzoek van de Inspectie Belastingen, Toeslagen en Douane
naar op de zaak betrekking hebbende stukken bij rechtszaken is
inmiddels afgerond en de beleidsreactie hierop is op 6 februari jl. aan
uw Kamer aangeboden (Kamerstuk 31 066, nr. 1335).
• Over handhaving heeft uw Kamer op 7 februari jl. een technische
briefing gekregen. Daarbij is voortgebouwd op de informatie in de
brief over handhaving4 die ik uw Kamer in oktober 2023 heb gezonden.
• Op korte termijn ontvangt uw Kamer namens mij en de Staatssecretaris van Toeslagen en Douane een brief over de voortgang bij de
uitwerking van de invorderingsstrategieën van de Belastingdienst en
Dienst Toeslagen.
• Daarnaast zal uw Kamer binnenkort een brief ontvangen over de
voortgang van het traject Wet waarborgen gegevensverwerking
Belastingdienst, Toeslagen en Douane.
Daarnaast zal ik in maart uw Kamer een brief sturen over de tegemoetkoming voor burgers die onterecht zijn afgewezen voor de Minnelijke
Schuldregeling Natuurlijke Personen (MSNP). Hierover vindt u meer
informatie in bijlage 1.
In juli 2023 bent u geïnformeerd over het eerste deel van het onderzoek
naar de werkwijze van het voormalig CAF (Kamerstuk 31 066, nr. 1262).
Het tweede deel van het onderzoek heeft vertraging opgelopen, en wordt
in maart 2024 opgeleverd. Uw Kamer wordt zo spoedig mogelijk na de
oplevering van het onderzoek geïnformeerd.
Tot slot
De Belastingdienst heeft belangrijke voortgang gerealiseerd in de
afgelopen jaren, maar staat nog voor enkele grote opdrachten voor de
toekomst. Naast het uitoefenen van de kerntaken blijven de AVG, werving
en behoud van gekwalificeerde medewerkers en modernisering van de
4

Kamerstukken II, 2023/24, 31 066, nr. 1314

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1338

4

ICT vol onze aandacht houden. Deze zijn te meer van belang omdat de
Belastingdienst hierop ambities voor de toekomst heeft. Met deze
stand-van-zakenbrief heb ik u over een groot aantal actuele ontwikkelingen geïnformeerd. Ik zie er naar uit hierover met u in gesprek te gaan
tijdens het commissiedebat op 15 februari aanstaande.
De Staatssecretaris van Financiën,
M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 31 066, nr. 1338

5