Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

33 288

Wijziging van de Zorgverzekeringswet en de
Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten ter
uitvoering van het Begrotingsakkoord 2013

Nr. 5

VERSLAG
Vastgesteld 11 juni 2012
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport, belast met
het voorbereidend onderzoek van voorliggend wetsvoorstel, heeft de eer
als volgt verslag uit te brengen van haar bevindingen.
Onder het voorbehoud dat de in het verslag opgenomen vragen en
opmerkingen afdoende door de regering worden beantwoord acht de
commissie de openbare behandeling van het wetsvoorstel voldoende
voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Smeets
De griffier van de commissie,
Teunissen

kst-33288-5
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

1

Inhoudsopgave
Blz.
ALGEMEEN

2

Inleiding
Begrotingsakkoord 2013
Verzachting eigen bijdrage GGZ
Verhoging verplicht eigen risico en wijziging van de compensatie eigen risico
Inkomens effecten
Financiële gevolgen

2
4
4
8
11
11

ALGEMEEN
Inleiding
De leden van de VVD-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van de wijziging van de Zorgverzekeringswet (Zvw) en de AWBZ ter
uitvoering van het Begrotingsakkoord. Zij hebben nog enkele vragen en
opmerkingen.
De leden van de fractie van de PvdA hebben met bezorgdheid kennis
genomen van de voorgestelde wet houdende wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Algemene Wet Bijzondere Ziektekosten ter uitvoering
van het Begrotingsakkoord 2013.
Zij hebben sterke bedenkingen bij het tempo waarmee, en de wijze
waarop deze wet nu doorgevoerd wordt. Deze leden zien de noodzaak van
een economisch stabiel Nederland, en er moeten keuzes gemaakt worden
om dit in tijden van crisis te bereiken. Zij kiezen er echter voor om dit op
een andere manier te doen, dan door middel van de maatregelen die nu
voorliggen. Bovendien vragen zij in hoeverre het nemen van de maatregelen in dit tempo bijdraagt aan een eenduidig beleid in de zorgsector,
met duidelijke gevolgen voor patiënten en burgers. Zij vragen of de weten regelgeving houdbaar is na de verkiezingen in september 2012, en of
dit dan bijdraagt aan duidelijkheid en zekerheid voor de burgers en vaak
kwetsbare cliënten en patiënten in de zorg. De leden van de fractie van de
PvdA zouden dan ook graag van de regering willen weten hoe zij aankijkt
tegen de houdbaarheid van deze maatregelen en de gevolgen voor de
duidelijkheid voor burgers en patiënten.
De leden van de fractie van de PvdA voorzien dat het nu nemen van deze
maatregelen zal leiden tot meer lasten en onzekerheid onder patiënten en
burgers, specifiek onder een groep burgers die steeds meer te maken
krijgen met een optelsom van verzwaring van lasten, waardoor zij vaker
zorg zullen mijden, en uiteindelijk de zorg te maken zal krijgen met hogere
kosten en een toename van zwaardere gevallen, zeker in de GGZ. Deze
leden zouden ervoor gekozen hebben om de verplichte eigen bijdrage
inkomensafhankelijk te maken, om zo de kosten in de zorg eerlijk te
verdelen. Deze leden willen graag weten wat het voordeel is van het
ophogen van het eigen risico voor iedere burgers, in plaats van het eerlijk
verdelen van de lasten over de verschillende schouders. Waarom is er
gekozen voor het verhogen van het verplichte eigen risico van alle
burgers?
De leden van de PVV-fractie hebben met ontzetting kennisgenomen van
het wetsvoorstel en betreuren de haast en de korte termijn waarop nu
ingrijpende maatregelen worden getroffen. Deze leden begrijpen niet
waarom dit demissionaire kabinet zich geroepen voelt om een extra
heffing op ziek zijn in te voeren door het verhogen van het eigen risico. Zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

2

begrijpen evenmin de voorgestelde tegemoetkoming voor bepaalde
groepen, en helemaal verbaast zijn zij over het verzachten van de eigen
bijdrage voor behandelingen in de GGZ. De leden van de PVV-fractie
hebben daarom aanvullende vragen waarop zij graag een uitgebreide
toelichting ontvangen.
De leden van de CDA-fractie hebben met belangstelling kennis genomen
van het wetsvoorstel. Om de financieel-economische crisis de baas te
worden is een solide begroting voor 2013 essentieel. Dat zou in gevaar
komen door de demissionaire status van het kabinet. In verband hiermee
is in het Begrotingsakkoord 2013 afgesproken de noodzakelijke hervormingen en consolidatiemaatregelen te treffen. Het wetsvoorstel regelt
enkele van de afspraken die op het terrein van de zorg zijn gemaakt.
Onontkoombaar voor solide overheidsfinanciën. De leden van de
CDA-fractie steunen daarom het wetsvoorstel, maar hebben nog aantal
vragen. Genoemde leden zijn overigens verheugd te lezen dat de regering
de aanbevelingen van de Raad van State heeft opgevolgd. Ook wanneer
snelheid is geboden hoort de zorgvuldigheid voorop te staan. Zij delen de
opvatting van de regering dat verzekerden en zorgverzekeraars snel
moeten weten waar ze aan toe zijn. Immers, er moet voldoende tijd zijn
voor de verzekeraars om tijdig een goed aanbod te doen in het najaar.
De leden van de SP-fractie hebben met teleurstelling kennisgenomen van
het voorstel tot wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Algemene
Wet Bijzondere Ziektekosten ter uitvoering van het begrotingsakkoord.
Deze leden constateren dat met de verhoging van het eigen risico de
zorgkosten in toenemende mate worden afgewenteld op mensen die veel
zorg nodig hebben, zoals ouderen, chronisch zieken en gehandicapten.
Deze ontwikkeling staat haaks op het beginsel van solidariteit en
ondermijnt de basis van de ziektekostenverzekering. Tevens stellen deze
leden vast dat de eigen bijdrage voor de tweedelijns GGZ niet ongedaan
wordt gemaakt.
De leden van de D66-fractie hebben met bijzondere belangstelling
kennisgenomen van het wetsvoorstel dat beoogt de zorgmaatregelen uit
het begrotingsakkoord voor 2013 mogelijk te maken. Met het begrotingsakkoord zijn drie belangrijke doelen bereikt. Door het nemen van
financiële verantwoordelijkheid wordt koers gezet richting gezonde
overheidsfinanciën. Een flink aantal botte bezuinigingen van het kabinet
Rutte wordt teruggedraaid. Nederland toont aan dat het weer een
betrouwbare partner in Europa is.
De leden van de D66-fractie danken de regering voor de getoonde
voortvarendheid bij het toesturen van het voorliggende wetsvoorstel.
Deze leden achten het van groot belang dat op tijd zekerheid wordt
verschaft aan verzekerden, zorgverzekeraars en betrokken instanties over
de voorgenomen maatregelen voor 2013. Door deze snelle wijze van
werken ontstaat voor het zomerreces zoveel mogelijk duidelijkheid.
De leden van de fractie van de ChristenUnie hebben kennisgenomen van
de wijziging van de Zorgverzekeringswet en de Algemene Wet Bijzondere
Ziektekosten ter uitvoering van het Begrotingsakkoord 2013. Deze leden
begrijpen het spoedeisend karakter van de wetswijziging. Tegelijkertijd
menen zij, door de demissionaire status van het kabinet, dat het van
belang is dat de maatregelen geen grotere impact hebben dan nodig. Zij
hebben daarom een aantal vragen.
De leden van de SGP-fractie hebben met belangstelling kennisgenomen
van het wetsvoorstel, waarmee onder meer wordt geregeld dat verzekerden beneden een bepaalde draagkrachtgrens de betaalde eigen
bijdragen voor behandeling in de tweedelijns GGZ terugontvangen. Zij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

3

zijn blij dat hiermee volledig uitvoering is gegeven aan de motie-Van der
Staaij/Bruins Slot, waarin werd verzocht het risico op zorgmijding in te
perken door de meest kwetsbare doelgroepen te ontzien, hetzij via een
verlaging van de eigen bijdrage, hetzij via een gerichte uitzondering van
de meest kwetsbare doelgroepen.
Begrotingsakkoord 2013
De leden van de PVV-fractie hebben geen begrip voor het Begrotingsakkoord 2013, en zullen er geen handtekening onder zetten. Er wordt
gesproken over hervormingsmaatregelen en efficiëntere zorgverlening.
Kan de regering deze leden uitleggen waarom het verhogen van het eigen
risico een hervormingsmaatregel dan wel een maatregel is voor efficiëntere zorgverlening?
De effecten van de maatregelen zijn evenwichtig verdeeld volgens de
regering maar verhoging van het eigen risico treft toch alleen de burgers
die ziek zijn? Kan de regering uitleggen waarom zij dit dan toch een
evenwichtige verdeling vindt?
Verzachting eigen bijdrage GGZ
Ten aanzien van de verzachting van de eigen bijdrage GGZ vragen de
leden van de VVD-fractie in hoeverre de regering heeft getracht deze
verzachting toe te spitsen op specifieke kwetsbare groepen in de GGZ.
Met het voorliggende voorstel worden mensen met een laag inkomen
ontzien, terwijl het inkomen alleen geen indicator is van de kwetsbaarheid
van mensen in de GGZ. Denk aan mensen die niet per definitie een laag
inkomen hebben, maar waarbij het maatschappelijk zeer ongewenst zou
zijn als ze vanwege een eigen bijdrage af zouden zien van GGZ zorg, zoals
(potentiële) verkrachters of mensen die (mogelijk) huiselijk geweld plegen.
Graag ontvangen zij hierop een reactie van de minister.
De leden van de fractie van de PvdA waren positief gestemd na het
vernemen dat de maatregel van de eigen bijdrage zou worden teruggedraaid. Het is deze leden echter tegen- gevallen hoe het terugdraaien van
deze maatregel wordt uitgewerkt. Allereerst vragen zij waarom er niet
gekozen is voor een volledige terugdraaiing van de eigen bijdrage in de
GGZ. Deze leden zien de eigen bijdrage in de GGZ als een maatregel die
zeer veel negatieve effecten heeft. Een grote groep mensen in de GGZ is
vanuit hun ziektebeeld zorgmijdend. Een eigen bijdrage voor deze groep
patiënten zal er volgens deze leden voor zorgen dat patiënten te lang zorg
zullen blijven mijden om vervolgens zwaardere zorg nodig te hebben.
Deze leden zouden graag horen hoe de regering tegen deze conclusie aan
kijkt. Deze leden zijn positief over het ontlasten van de groep patiënten
met de laagste inkomens, maar vragen wel waarop de grens van 110%
van het sociaal minimum is gebaseerd. Zij zouden graag willen weten
hoeveel patiënten in de GGZ in deze groep vallen, en hoe de koopkracht
van mensen die (net) boven de 110% van het sociaal minimum zitten,
wordt beïnvloed door deze eigen bijdrage en ervoor zal zorgen dat zij
mogelijk alsnog zorg zullen mijden.
De leden van de fractie van de PvdA vragen tevens wat de beweegredenen zijn geweest om het partnerinkomen mee te tellen bij het verrekenen van de tegemoetkoming voor de eigen bijdrage, naast de
aansluiting bij vergelijkbare regelingen. In hoeverre telt deze regeling ook
voor thuiswonende kinderen? Deze leden vrezen voor grotere afhankelijkheidsposities in gezinnen waar een lid van de familie te kampen heeft met
psychiatrische problematiek. Wat zullen de gevolgen zijn voor de
meeweging van het inkomen van de partner voor de patiënten in de GGZ?
Zij willen voorts weten waarom er niet voor gekozen is de verzachting van
de eigen bijdrage ook al per 2012 door te voeren. De patiënten in de GGZ

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

4

zijn de afgelopen anderhalf jaar dat deze regering haar beleid heeft
gevoerd geconfronteerd met veel onzekerheden en lastenverzwaring, zo
constateren deze leden. Veel verzekeraars zijn nog niet begonnen met het
innen van de eigen bijdrage, sommigen wel. Patiënten weten nog niet
waar ze aan toe zijn, en krijgen te maken met een tegemoetkoming in
2013, maar betalen in 2012 nog wel het volle bedrag. De leden van de
fractie van de PvdA willen weten waarom er ook voor 2012 geen
tegemoetkoming is geregeld. Aangezien het innen nog niet begonnen is
voor veel patiënten, zouden er ook voor 2012 regelingen getroffen kunnen
worden, zo stellen deze leden. Op deze wijze zou er zorg gedragen worden
voor duidelijkheid van beleid voor de patiënten die te maken krijgen met
deze regeling.
Hoe denkt de regering de uitgaven aan GGZ, die in 10 jaar meer dan
verdubbeld zijn, nu onder controle te krijgen, zo vragen de leden van de
PVV-fractie. Inkomens tot 110% van het sociale minimum krijgen een
tegemoetkoming in de eigen bijdrage voor de GGZ. De hoogte van de
tegemoetkoming is gelijk aan de hoogte van de eigen bijdrage. Waarom
De leden willen weten waarom dit gelijk is? Eigen bijdragen zijn toch
bedoeld om een remeffect teweeg te brengen? Als de tegemoetkoming
gelijk is aan de eigen bijdrage is het remeffect weg en kan er eindeloos
doorbehandeld worden. Kan de regering onderbouwen waarom ze nu
afstand nemen van het remeffect van de eigen bijdragen?
Bovendien was de eigen bijdrage in de GGZ bedoeld om substitutie
teweeg te brengen van de tweede naar de eerste lijn, omdat 30% van de
behandelingen in de tweede lijn eigenlijk in de eerste lijn thuishoren. Door
volledig de eigen bijdrage te vergoeden is ook dit effect weg, helemaal als
de eigen bijdrage in de eerste lijn blijft bestaan, want dan blijft de prikkel
om zorg in de tweede lijn te zoeken bestaan. Hoe denkt de regering nu de
noodzakelijke substitutie van de tweede naar de eerste lijn te bewerkstelligen?
Graag ontvangen de leden van de PVV-fractie een schatting van het aantal
cliënten in de GGZ die voor deze tegemoetkoming in aanmerking komen.
Zij vragen verder wat de uitvoeringskosten zijn van deze verzachtende
maatregelen en wat de gevolgen zijn voor de administratieve lasten.
De leden van de CDA-fractie zien met genoegen dat het mogelijk is om
verzekerden met een laag inkomen tegemoet te komen in de eigen
bijdragen voor de tweedelijns GGZ- behandelingen. Zij steunen de
voorgestelde regeling. Bij het bepalen van een eventuele tegemoetkoming
wordt ook het inkomen van de partner meegenomen. De regels voor het
bepalen van het partnerschap worden bij algemene maatregel van
bestuur vastgesteld waarbij kan worden afgeweken van de AWIR. Kan de
regering aangeven in welke gevallen afgeweken wordt van de AWIR en
waarom?
Daarbij merkt de regering op dat het mogelijk is om het inkomensgegeven
over een eerder jaar dan het berekeningsjaar te hanteren. Hoeveel jaren
eerder dan het berekeningsjaar mag gebruikt worden? Ligt het niet in de
rede om niet te oude inkomensgegevens te gebruiken, omdat dit de kans
groter maakt dat de inkomenssituatie gewijzigd is?
Het is mogelijk dat verzekerden zowel deze tegemoetkoming krijgen
alsmede compensatie eigen risico. Hoe wordt dat verrekend?
Deze leden willen graag nogmaals de verzekering dat het niet de
bedoeling is dat gegevens over de aard van de stoornis aan het CAK
overgedragen worden.
De leden van de SP-fractie menen dat van een verzachting van de eigen
bijdrage tweedelijns GGZ geen sprake is, aangezien niet de hoogte van
het bedrag, maar het discriminerende en stigmatiserende karakter van
deze bijdrage mensen het meest heeft gekwetst. Het in stand laten van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

5

eigen bijdrage, waarbij deze voor de laagste inkomens wordt gecompenseerd, gaat hier geheel aan voorbij. De leden van de SP-fractie vragen de
regering de noodzaak van de eigen bijdrage uitgebreid toe te lichten. Nu
de eigen bijdrage pas geheven blijkt te worden nadat de zorgaanbieder de
afgesloten DBC heeft gedeclareerd bij de zorgverzekeraar vervalt het
eerder gehanteerde argument dat verzekerden kostenbewustzijn moest
worden bijgebracht en een te groot beroep op de tweede lijn moest
worden ingedamd. De leden van de SP-fractie constateren dat deze
argumenten, die zij überhaupt nooit als valide hebben beschouwd,
definitief ongeloofwaardig zijn geworden nu verzekerden een jaar na de
behandeling geconfronteerd kunnen worden met een rekening. Zij vragen
de regering uitgebreid toe te lichten welke andere argumenten er nog zijn
voor de eigen bijdrage, behalve een visieloze bezuinigingsdoelstelling.
Ook vragen deze leden de regering toe te lichten waarom is gekozen voor
een rekening achteraf, geïnd door het CAK. Heeft dit wellicht te maken
met de weigering van zorgaanbieders om de eigen bijdrage in rekening te
brengen?
De leden van de SP-fractie vragen de regering uitgebreid toe te lichten op
grond waarvan het CAK in staat wordt geacht deze operatie uit te voeren.
Nog altijd ontvangen deze leden vele klachten over de werkwijze van deze
instantie, vooral met betrekking tot de berekening en inning van eigen
bijdragen, en de toekenning van compensatie, zoals op grond van de Wet
tegemoetkoming chronisch zieken en gehandicapten. Op grond waarvan
zou het CAK de berekening, inning en compensatie van de eigen bijdrage
tweedelijns GGZ wel voldoende kunnen uitvoeren? De leden van de
SP-fractie vragen tevens wat de hoogte van het door de minister van VWS
aan het CAK toe te kennen budget voor beheerskosten zal zijn.
De leden van de SP-fractie vragen een reactie op de stelling van de
patiëntenorganisaties dat mensen zonder zorgkosten die het eigen risico
niet volmaken er € 115 meer op vooruit gaan dan mensen met hetzelfde
inkomen die hun eigen risico wel volmaken. Genoemde leden vragen
tevens waarom is gekozen voor het instrument van de zorgtoeslag, en
welke andere opties voor compensatie zijn overwogen. Zij vragen de
regering om een overzicht van andere mogelijke compensatieregelingen
met daarbij een opsomming van de voor- en nadelen.
De regering stelt dat een verzekerde door de verhoging van het eigen
risico gemiddeld € 61 meer kwijt is. De leden van de SP-fractie wijzen
erop dat de gemiddelde verzekerde niet bestaat. Zij vragen de regering
per leeftijds- en inkomenscategorie, alsmede type huishouden de
koopkrachteffecten uiteen te zetten. De regering spreekt de verwachting
uit dat de nominale premie als gevolg van het verhogen van het verplichte
eigen risico € 61 zal dalen. Deze leden vragen de regering hoe zij kan
garanderen dat dit ook daadwerkelijk het gevolg zal zijn.
De leden van de SP-fractie vragen de regering de inkomensgrenzen te
noemen voor het verhogen van de maximale zorgtoeslag met € 115.
Tevens vragen zij de regering toe te lichten of er boven dit bedrag sprake
is van een abrupte overgang of een glijdende schaal.
De leden van de SP-fractie vragen een reactie op de stelling van de
patiëntenorganisaties dat mensen zonder zorgkosten die het eigen risico
niet volmaken er € 115 meer op vooruit gaan dan mensen met hetzelfde
inkomen die hun eigen risico wel volmaken. Genoemde leden vragen
tevens waarom is gekozen voor het instrument van de zorgkosten, en
welke andere opties voor compensatie zijn overwogen. Zij vragen de
regering om een overzicht van andere mogelijke compensatieregelingen
met daarbij een opsomming van de voor- en nadelen.
De leden van de SP-fractie vragen de regering toe te lichten waarom er
wordt gekozen voor het belasten van de zieken, terwijl de zorgverzekeraars bijna € 2 miljard aan niet voor solvabiliteitseisen noodzakelijke
reserves hebben opgepot. De regering kan zich niet verweren met het

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

6

argument dat het afromen van reserves, in tegenstelling tot het verhogen
van het eigen risico, geen structurele maatregel is. De regering stelt
immers zelf dat er overhaast een dekking voor de begroting van het
volgende jaar benodigd is. De verschillende partijen die het begrotingsakkoord hebben gesloten, nemen in de aanloop naar de verkiezingen alweer
afstand van onderdelen van het akkoord, waardoor de houdbaarheidsdatum uiterlijk 12 september 2012 is. Van structurele maatregelen is
derhalve geen sprake in het begrotingsakkoord.
De leden van de D66-fractie constateren dat met het voorliggende
wetsvoorstel de eigen bijdrage GGZ wordt verzacht. Zij vinden het van
groot belang dat deze bezuiniging van het kabinet Rutte wordt teruggedraaid, omdat daarmee de toegankelijkheid van zorg voor een grote groep
kwetsbare patiënten wordt hersteld. Door de meest kwetsbare
doelgroepen te ontzien, wordt het risico op zorgmijding drastisch beperkt.
Deze leden vernemen graag op welke wijze deze beleidswijziging naar
patiënten wordt gecommuniceerd? Bij het instellen van de eigen bijdrage
GGZ is op verzoek van de Tweede Kamer een monitor ingesteld om het
effect van deze maatregel in kaart te brengen. De leden van de D66-fractie
vernemen graag of deze monitor in 2013 wordt gecontinueerd, zodat ook
de effecten van het nieuwe beleid geëvalueerd worden? Zij hechten er ook
aan dat de stijgende zorguitgaven in de GGZ worden beperkt. Zij steunen
daarom het voorstel om naast het verzachten van de eigen bijdrage GGZ
ook te voorzien in een bestuurlijk akkoord met de veldpartijen in de
curatieve GGZ. Een meer doelmatige inzet van zorg moet daarbij leiden
tot aanzienlijke kostenbesparingen. De leden van de D66-fractie vernemen
daarom graag hoe en wanneer de regering over zowel het verzachten van
de eigen bijdrage GGZ als het bestuurlijk akkoord met de GGZ-sector in
gesprek zal treden.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen hoeveel rechthebbenden er zijn voor een tegemoetkoming voor behandeling in de
tweedelijns GGZ. Op welke wijze zullen deze rechthebbenden de
tegemoetkoming ontvangen? Dient het bedrag eerst voorgeschoten te
worden door een cliënt of is dit niet nodig? Indien het bedrag eerst
voorgeschoten dient te worden, op welke wijze zal de eigen bijdrage
worden geïnd? Begrijpen deze leden het goed dat er gekeken wordt naar
de inkomensgegevens van 2012 voor het berekenen van de tegemoetkoming?
Deze leden begrijpen dat het CAK op grond van het nieuw ingevoegde
artikel 11a bevoegd wordt om inkomensgegevens uit de basisregistratie
inkomen te gebruiken voor de toekenning van de tegemoetkoming in de
eigen bijdrage GGZ. Geldt deze bevoegdheid alleen bij de toekenning van
de tegemoetkoming in de eigen bijdrage GGZ of ook bij andere taken van
het CAK? Krijgt het CAK ook beschikking over de rekeningnummers van
de rechthebbenden? Hoe krijgt het CAK de beschikking over deze
rekeningnummers? Deze leden menen dat het belangrijk is om hier een
duidelijke afspraak over te maken. Zij verwachten dat een deel van de
rechthebbenden op een tegemoetkoming geen aangifte bij de belasting
doet waardoor het lastig wordt om deze rekeningnummers te achterhalen.
Deze leden wensen op dit punt een reactie.
Indien dit het geval is, zijn er andere mogelijkheden voor het CAK om de
juiste gegevens te verwerken?
Het CAK zal een budget toegekend krijgen voor de beheerkosten ten
behoeve van de uitvoering van de regeling. Wat is de hoogte van dit
budget?
Op welke wijze zal er gecommuniceerd worden over deze maatregel naar
betrokkenen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

7

Over de uitwerking van de genoemde maatregel hebben de leden van de
SGP-fractie nog wel een aantal vragen. Waarom worden de exacte
inkomensgrenzen waarboven geen recht bestaat op de tegemoetkoming
bij algemene maatregel van bestuur vastgesteld, evenals het daarbij te
hanteren jaar? Wordt bij de uitvoering van deze regeling uitgegaan van de
inkomensgegevens van het tweede jaar voorafgaande aan het berekeningsjaar? Zo ja, erkent de regering dat het inkomen van mensen die
gebruik maken van GGZ sterk kan verschillen door de jaren heen, zodat
mensen die op basis van hun huidige inkomenspositie wel recht zouden
hebben op compensatie daar niet voor in aanmerking komen? Is het ook
mogelijk een recenter toetsingsjaar te hanteren?
Verhoging verplicht eigen risico en wijziging van de compensatie
eigen risico
De beleidsmatige verhoging van het verplicht eigen risico met € 115
wordt bij de lagere inkomens volledig gecompenseerd via een verhoging
van de maximale zorgtoeslag met € 115 voor een eenpersoonshuishouden, en € 230 voor meerpersoonshuishoudens. De leden van de
VVD-fractie stellen hierover de volgende vraag. Klopt het beeld dat deze
verhoging van de zorgtoeslag geen enkele relatie kent met de daadwerkelijk gemaakte zorgkosten, dan wel het daadwerkelijk betaalde eigen
risico, waardoor de mensen met een laag inkomen die geen zorgkosten
maken of het verplicht eigen risico via een aanvullende verzekering
hebben herverzekerd, een compensatie krijgen voor kosten die zij niet
eens maken?
De leden van de PvdA-fractie hebben met teleurstelling en verbazing
kennis genomen dat er gekozen is voor het verhogen van het eigen risico
voor alle burgers en dat er niet gekozen is voor een inkomensafhankelijke
variant. Door het verhogen van het verplicht eigen risico voor iedereen in
Nederland moeten deze leden helaas constateren dat de zwaarste lasten
niet door de sterkste schouders gedragen worden in de zorg. De
verhoging van het eigen risico voor alle burgers leidt ertoe dat de burgers
met de kleinste portemonnee een grotere lastenverzwaring zullen voelen
dan zij met een grotere portemonnee. Deze leden zouden hebben gekozen
voor een volledig inkomensafhankelijke eigen risico, en daarnaast een
inkomensafhankelijke zorgpremie, waardoor de lasten evenredig
gedragen worden. Deze leden vragen de regering dan ook waarom
daarvoor niet gekozen is. Op deze wijze worden de kosten voor de
gezondheidszorg beter gedekt, maar ook eerlijker verdeeld. Bovendien
zullen inkomens-afhankelijke premies en een inkomensafhankelijk eigen
risico bijdragen aan minder administratieve druk en bureaucratische
regels.
De regering is voornemens de lagere inkomens te compenseren via de
zorgtoeslag. In het systeem van inkomensafhankelijkheid is zorgtoeslag
overbodig, zo stellen de leden van de fractie van de PvdA. Zij vragen ook
bij deze tegemoetkoming waarop de grens van een inkomen van
maximaal 110% van het sociaal minimum om recht te hebben op een
tegemoetkoming gebaseerd is. Is deze grens dekkend om financiële
problemen bij burgers en gezinnen te voorkomen? Kunnen de koopkrachtgevolgen voor de verschillende inkomensgroepen worden aangegeven?
De leden van de fractie van de PvdA lezen in de Memorie van Toelichting
dat een verzekerde naar verwachting € 61 meer kwijt zal zijn aan het
verplichte eigen risico. Waarop is deze berekening gebaseerd? Zij vragen
tevens hoe het gemiddelde zich onder de verzekerden verdeelt. Een
zwakkere sociaal-economische positie gaat vaak gepaard met meer
fysieke en psychische klachten. Hoe verdeelt de berekening zich onder
verschillende inkomens?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

8

Deze leden lezen tevens dat de regering verwacht dat door de verhoging
van het eigen risico de nominale premie zal dalen met € 61, het gemiddelde bedrag dat de regering verwacht voor stijging in kosten bij
verzekerden. Waar is deze verwachting op gebaseerd?
De leden van de fractie van de PvdA lezen dat er een toename van de
niet-belastingontvangsten van € 800 miljoen verwacht wordt. Met welk
bedrag zullen de uitgaven voor de zorgtoeslag stijgen? Deze leden vragen
hoe die stijging van de zorgtoeslag zich verhoudt tot het een toename van
de niet-belastingontvangsten.
Voorts vragen zij waarom de regering er telkens opnieuw voor kiest te
besparen door extra lasten naar de burgers af te schuiven. Recent kwam
opnieuw in het nieuws dat er sprake is van veel verspilling en ondoelmatigheid in de zorg. Waarom volstaat deze regering ermee om de minister
van VWS te laten aankondigen dat deze verspilling groots aangepakt moet
worden? Waarom wordt niet nu al gekozen voor een organisatie van de
zorg waarin doelmatiger en meer kostenefficiënt wordt gewerkt? Kan een
overzicht gegeven worden van alle maatregelen die deze regering tot nu
toe heeft genomen, waarmee extra financiële lasten naar de verzekerden
zijn verschoven? Kan daarbij aangegeven worden welke groepen
verzekerden daarbij met name worden getroffen en in welke mate? Kan
gesteld worden dat juist mensen die veel zorg nodig hebben, zoals
chronisch zieken en ouderen, door het beleid van deze regering extra
worden getroffen? Welke alternatieven, waarbij deze groepen meer
zouden worden ontzien, zouden mogelijk zijn (geweest) voor dit beleid?
De leden van de PvdA moeten concluderen dat de voorgenomen
maatregelen geen positieve bijdrage zullen hebben op de positie van de
burger en de zorgconsument. Ook twijfelen deze leden aan de positieve
financiële effecten van de maatregelen voor de begroting. Door de
zorgpremies en het eigen risico in Nederland inkomensafhankelijk te
maken, maken deze leden een keuze die eerlijker, socialer en financieel
beter zal uitpakken in de toekomst.
Verhoging van het eigen risico is geen besparing op zorgkosten het is
slechts een verschuiving van een deel van de collectieve lasten naar de
patiënt. De leden van de PVV-fractie vragen hoe het bedrag van € 115 tot
stand is gekomen. Kan een onderbouwing worden gegeven?
Waarop is de verwachte daling met € 61 van de nominale premie
gebaseerd; deze daling toonde zich toch ook niet aan bij de vorige
verhoging van het eigen risico? Op welke wijze gaat de regering deze
daling van de nominale premie bewerkstelligen?
De verhoging van het eigen risico zal een aanzienlijke verhoging van het
aantal zorgmijders opleveren. In 2007 was al eens berekend dat
zorgmijden tussen de € 275 en 772 miljoen per jaar kost. Wat verwacht de
regering dat zorgmijden de samenleving nu zal gaan kosten? Hoe
verhouden deze kosten zich tot de opbrengsten van deze verhoging?
Heeft de regering er rekening mee gehouden dat het aantal wanbetalers
drastisch zal toenemen? Kunnen deze leden de laatste cijfers over
wanbetalers krijgen en de uitvoeringskosten van de wanbetalersregeling?
De compensatie van het eigen risico is bedoeld voor mensen met hoge
zorgkosten, die krijgen een deel van hun eigen risico terug. Waarom is er
nu de keuze gemaakt om niet de Compensatie Eigen Risico (CER) te
verhogen maar de zorgtoeslag? Waarom bestaat de compensatie uit de
volle € 115 in plaats van een deel daarvan? Wat is nu eigenlijk het doel
van het eigen risico volgens de regering, en wat is het doel van de CER?
De leden van de PVV-fractie vragen ook waarom iemand gecompenseerd
moet worden met € 115 vanwege de stijging van het eigen risico, terwijl
er misschien helemaal geen gebruik gemaakt wordt van zorg? Dit leidt er
dus toe dat mensen zonder zorgkosten die het eigen risico niet volmaken
er € 115 meer op vooruit gaan dan mensen met hetzelfde inkomen die
wel hun eigen risico volmaken. Kan de regering uitleggen hoe ze deze

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

9

ongelijkheid gaat verhelpen? Kunnen deze leden verder een overzicht
krijgen van het aantal mensen dat het eigen risico opmaakt, en hoeveel
mensen geen eigen risico opmaken?
Hoe staat het met het eerder aangekondigde onderzoek naar vereenvoudiging van de eigen betalingen en compenserende maatregelen, zoals
zorgtoeslag, CER en de Wtcg? Wanneer zijn de resultaten van dit
onderzoek klaar? Streeft de regering nog naar vereenvoudiging? Zo ja,
hoe valt dit te rijmen met de nodeloos ingewikkelde maatregel om nu het
hogere eigen risico te gaan compenseren via de zorgtoeslag?
Deze leden vragen verder wat de uitvoeringskosten zijn van deze
maatregelen, en wat de gevolgen zijn voor de administratieve lasten.
De leden van de CDA-fractie onderkennen de noodzaak om het eigen
risico te verhogen. De Memorie van Toelichting stelt dat de nominale
premie naar verwachting zal dalen met € 61. Waarop is deze verwachting
gebaseerd?
De lagere inkomens worden voor de verhoging van het eigen risico met
€ 115 volledig gecompenseerd. Wanneer is er sprake van een «lager»
inkomen? Deze leden gaan ervan uit dat de bestaande compensatie van
het eigen risico volgens de gebruikelijke systematiek voor andere
verzekerden gewoon blijft bestaan. Zij vinden het terecht dat voorkomen
moet worden dat er dubbele compensatie wordt uitgekeerd. Hoe wordt
dat voorkomen? De uitvoering ligt in handen van het CAK. Is het CAK in
staat om op deze wijze maatwerk te bieden? Wat betekent deze maatregel
voor de administratieve lasten?
De leden van de D66-fractie hebben kennisgenomen van de verhoging
van het eigen risico met € 115 van € 235 tot 350. Deze leden constateren
dat de lagere inkomens daarbij volledig worden gecompenseerd via de
zorgtoeslag. Deze leden realiseren zich dat deze maatregel nodig is om
het begrotingstekort op korte termijn fors terug te brengen. Zij achten het
daarbij belangrijk te vermelden dat de verhoging van het eigen risico kan
leiden tot een groter bewustzijn van patiënten over de kosten van zorg. Zij
achten dit belangrijk, omdat de stijgende zorgkosten het zinnig en zuinig
gebruik van zorgmiddelen noodzakelijk maakt. De leden van de D66-fractie
vragen daarom een toelichting op de mate waarin het verhogen van het
eigen risico effect zal hebben op het gebruik van de gezondheidszorg.
Welke andere maatregelen hanteert de regering om het kostenbewustzijn
onder patiënten te vergroten? Tot slot willen deze leden graag weten hoe
en wanneer burgers zullen worden geïnformeerd over de voorgenomen
verhoging van het eigen risico.
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of het mogelijk is de
tegemoetkoming voor het eigen risico voor de lagere inkomens alleen te
compenseren wanneer een rechthebbende het eigen risico ook gebruikt.
Deze leden merken op dat, wanneer iemand helemaal geen gebruik maakt
van zorg, volgend jaar aanzienlijk meer gecompenseerd zal worden,
ondanks dat de polis voor de nominale basispremie naar verwachting zal
dalen. Deze leden vragen op dit punt een reactie.
Waarop is gebaseerd dat de nominale premie volgend jaar met € 61 zal
afnemen? Houdt men hierbij ook rekening met gegeven dat zorgverzekeraars risico lopen op het te innen eigen risico? Is het de verwachting dat
zorgverzekeraars dit risico zullen doorberekenen naar hun polishouders?
Deze leden vragen nadere uitleg over de verwachting dat door de
verhoging met € 115 van het eigen risico een verzekerde gemiddeld € 61
meer kwijt zal zijn aan het verplichte eigen risico. Waarop is deze
berekening gebaseerd?
Deze leden begrijpen uit de Memorie van Toelichting dat de compensatie
eigen risico met € 54 euro zal stijgen. De CER is bedoeld voor mensen
met een handicap of een chronische ziekte. Welke berekening ligt ten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

10

grondslag aan de verhoging van € 54? Zal voor de CER 2013 een indexatie
gelden? Op welke wijze wordt de doelgroep geïnformeerd over de
voorgenomen maatregelen?
De leden van de SGP-fractie vestigen de aandacht erop dat mensen
zonder zorgkosten die het eigen risico niet volmaken er € 115 meer op
vooruit gaan dan mensen met hetzelfde inkomen die wel hun eigen risico
volmaken. Waarom is er niet voor gekozen om te compenseren voor de
gemiddelde stijging van de kosten, namelijk € 61, gecombineerd met een
minder grote stijging van het eigen risico dankzij de opbrengsten die het
verschil van € 115 en € 61 met zich mee zou brengen? Met hoeveel euro
zou het eigen risico verlaagd kunnen worden als inderdaad gekozen wordt
voor een compensatie van € 61?
Inkomenseffecten
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of er ook zal
gestimuleerd zal worden dat het van groot belang is om geld apart te
leggen, te sparen, voor eventuele zorgkosten.
Financiële gevolgen
De leden van de fractie van de ChristenUnie vragen of bekend is hoe
groot de stijging is van het aantal wanbetalers bij zorgverzekeraars. Zullen
de genomen maatregelen in het kader van het Begrotingsakkoord effect
hebben op het aantal wanbetalers? Indien dit het geval is vragen deze
leden graag toelichting op de maatregelen die genomen worden om het
aantal wanbetalers te weren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 33 288, nr. 5

11