Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2011–2012

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

414
Vragen van de leden Ortega-Martijn en Schouten (beiden ChristenUnie) aan
de minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en de
staatssecretaris van Financiën over de positie van de woningcorporatie op
Bonaire (Fundashon Cas Bonairiano) (ingezonden 14 september 2011).
Antwoord van staatssecretaris Weekers (Financiën), mede namens de
minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen 26 oktober
2011). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2011–2012, nr. 187.
Vraag 1
Hebt u kennisgenomen van de brief (gericht aan de staatssecretaris van
Financiën) van 31 augustus jl. namens de Fundashon Cas Bonairiano?1 2
Antwoord 1
Ja, in die zin dat ik ter zake een brief heb ontvangen van de voorzitter van
Caneye (Koepel van volkshuisvestingsinstellingen op de Nederlandse Antillen
en Aruba), namens de Fundashon.
Vraag 2
Kloppen de statistieken die aangeven dat 52% van de huurders van sociale
woningen de huur niet kunnen betalen daar hun inkomen ontoereikend is? Zo
nee, bent u bereid actuele cijfers hierover te verstrekken?
Antwoord 2
Ik heb geen zicht op de kwaliteit van statistieken van lokale woningstichtingen
over de huurders van de sociale woningen. Vanuit het ministerie van
Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties kan echter om actuele gegevens
aan Fundashon Cas Bonairiano worden gevraagd.
Vraag 3
Ziet u, gezien de zorgen die de woningcorporatie in de brief heeft geuit,
namelijk dat het uitgangspunt van «een sociaal rechtvaardig verhuur- en
toewijzingsbeleid» in gevaar komt, alsmede het feit dat u, in antwoord op
vraag 2, aangeeft geen inzicht te hebben in de invloed van de APB op de

1

2

ah-tk-20112012-414
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2011

Naar aanleiding van de beantwoording van schriftelijke vragen aanhangsel handelingen,
vergaderjaar 2010–2011, nr. 2843.
Woningcorporatie op Bonaire.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

1

kostprijs van de te realiseren nieuwbouwwoningen, inmiddels wel voldoende
reden om hier onderzoek naar te doen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 3
Ik zal geen specifiek onderzoek starten naar de invloed van de ABB als
zodanig op de kostprijs van nieuwbouwwoningen. De invloed van de ABB en
de dollar op de algemene prijsstijging op Caribisch Nederland wordt al
meegenomen in het interdepartementale onderzoek dat is toegezegd om de
economische situatie in Caribisch Nederland in kaart te brengen. Uit dit
onderzoek zal blijken of de dollar een negatieve invloed heeft gehad op de
prijs van wonen. Ik heb overigens in antwoord op eerdere vragen slecht
willen aangeven dat de bedrijfmatige calculaties van woningbouwcorporaties
en de door hen ingeschakelde bouwondernemers geen zaak van de overheid
is. De statuten van dergelijke woningstichtingen houden in dat deze
stichtingen hun verhuur- en toewijzingsbeleid richten op de sociaal zwakkere
doelgroepen. De inrichting van dat beleid is aan de stichtingen.
Wel is duidelijk dat uit hoofde van de ABB systematiek in beginsel de
kostprijs van te realiseren nieuwbouwwoningen op Bonaire lager zou kunnen
uitvallen dan voorheen. Onderstaand wordt bij de beantwoording van vraag 5
nader ingegaan op de systematiek van de ABB.
Vraag 4
Deelt u de mening dat ook de invoering van de dollar een negatieve invloed
heeft op de prijs van wonen?
Antwoord 4
Zie het antwoord op vraag 3 inzake het interdepartementale onderzoek om de
economische situatie in Caribisch Nederland in kaart te brengen.
Vraag 5
Is de staatssecretaris bereid, conform artikel 6.11 lid 2 Belastingwet BES, bij
ministeriële regeling vrijstelling van de ABB aan de woningcorporatie op
Bonaire te verlenen? Zo nee, is de staatssecretaris bereid om andere
mogelijkheden te onderzoeken om de negatieve tendens, namelijk dat de
sociale huurmarkt onbetaalbaar wordt voor de bestemde doelgroep, te
doorbreken? Zo nee, waarom niet?
In hoeverre is de Woningwet van toepassing op corporaties op de BESeilanden, bijvoorbeeld zoals genoemd in uw antwoord op vraag 6 over
projectsteun? Kunt u dit verduidelijken gezien het feit dat er voor de
BES-eilanden aparte wetgeving is opgesteld ten aanzien van huisvesting als
onderdeel van de VROM-wet BES? Kunt u aangeven waarom u desondanks in
het antwoord op genoemde vraag verwijst naar de Nederlandse Woningwet?
Antwoord 5
De thans geldende Belastingwet BES (hierna: BELBES) geeft niet de wettelijke
vrijheid bij ministeriële regeling een vrijstelling van de ABB in te voeren voor
woningbouwcorporaties in Caribisch Nederland. In artikel 6.11, tweede lid,
van de BELBES is alleen de beperkte mogelijkheid opgenomen prestaties bij
ministeriële regeling vrij te stellen in een tweetal gevallen, te weten om
dubbele heffing van belasting of om concurrentieverstoring te voorkomen.
In de beantwoording van eerdere schriftelijke vragen3 waarnaar in de
onderhavige vragen is verwezen, is uiteengezet dat, gegeven de nieuwe
staatkundige opzet waarin de BES eilanden deel van Nederland zijn geworden, de systematiek van de ABB als zodanig in beginsel voor woningbouwcorporaties op Bonaire gunstiger is dan de systematiek van de voorheen
geldende Landsverordening omzetbelasting 1999 (hierna: LOB).
Zo is in de ABB voorzien in een vrijstelling voor de huuropbrengsten (bij
verhuur aan particulieren van voor permanente bewoning bestemde
woningen; zie artikel 6.11, eerste lid, onder deel v, BELBES). Onder de LOB
waren die huuropbrengsten wel belast met OB. Onder de LOB was er voor
bouwaannemers voor hun nieuwbouwactiviteiten ook niet voorzien in een
recht op aftrek van voorbelasting. Bij de invoer van bouwmaterialen (stenen
en andere bouwmaterialen) was onder het voorheen geldende NederlandsAntilliaanse fiscale stelsel ter zake van die invoer grosso modo 10,5%
3

Aanhangsel handelingen, vergaderjaar 2010–2011, nr. 2843.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

2

invoerrechten verschuldigd, alsmede 5% OB. Beide heffingen van totaal
15,5% waren niet aftrekbaar en bleven dus drukken in de eindprijs. Over hun
prestaties – de aan de (eind)afnemer in rekening te brengen eindprijs – in het
binnenland waren de bouwaannemers vervolgens weer 5% OB verschuldigd.
Met de introductie van de ABB van 8% (althans op Bonaire) zijn de tarieven
van het invoerrecht op nihil gesteld en is een recht op aftrek van voorbelasting (die 8% «invoer» ABB blijft dan niet meer drukken op de eindprijs)
gecreëerd voor zogenoemde producenten. Ook bouwaannemers kwalificeren
ten aanzien van nieuwbouw als producenten. Deze «producentenregeling»,
waarbij dus het recht op aftrek van voorbelasting bestaat – die voorbelasting
mag in mindering worden gebracht op de door de producent ter zake van zijn
leveringen zelf verschuldigde ABB – is bij het (bijgevoegde) recente beleidsbesluit inzake het Belastingstelsel Caribisch Nederland aanzienlijk verruimd
voor onderaanneming in de bouw. Deze maatregelen zijn ook voor belang
voor door de woningbouwcorporaties ten behoeve van hun nieuwbouw aan
te stellen bouwondernemers en hun onderaannemers. Voor zover deze
ondernemers diensten verrichten, zoals renovatiediensten, is verder voor hen
van belang dat het ABB tarief met ingang van 1 oktober jl. is verlaagd naar
6%. Zowel ten aanzien van leveringen (nieuwbouw) als bij het verrichten van
diensten (renovatie) in de bouwsector komt de belastingdruk van de ABB op
het «eindproduct» lager uit dan de belastingdruk onder de LOB. Dat is van
belang voor de «input» van een woningbouwcorporatie. Bovendien is thans
onder de ABB aan de output kant wel voorzien in een vrijstelling van de
huuropbrengsten. Gelet op bovenstaande zie ik geen aanleiding ter zake met
wijzigingen in de ABB te komen. De ABB als zodanig zorgt er niet voor dat de
sociale huursector onbetaalbaar wordt voor de doelgroep. Belangrijker dan
nieuwbouw is de bestaande voorraad en daar werkt die nieuwe vrijstelling
juist door. Voor zover er door andere oorzaken bij nieuwbouw de «onrendabele top» groter wordt, is het aan de lokale woningstichtingen om hiervoor
dekking te zoeken; door bijvoorbeeld efficiënter exploiteren of goedkoper
bouwen.
Ik merk in dit verband overigens nog op dat veel bouwmaterialen worden
ingevoerd, bijvoorbeeld vanuit de VS, maar ook uit andere delen van de
wereld. Ingeval die invoer in Bonaire niet rechtstreeks is, maar plaatsvindt via
doorvoerfaciliteiten op Curaçao, voorziet de daar geldende douanewetgeving
in mogelijkheden tot het onbelast laten van die doorvoer. Bij de definitieve
invoer op Bonaire van die materialen wordt dan vanaf begin 2011 alleen 8%
ABB geheven, zoals vorenstaand beschreven. Indien bouwaannemers op
Bonaire anderzijds bijvoorbeeld stenen bestellen bij een steenfabriek op
Curacao hoeft die fabriek op grond van de daar geldende OB bepalingen
geen OB in rekening te brengen; de export naar het buitenland (en dat is
Bonaire thans) is namelijk wettelijk vrijgesteld van OB. Wellicht kan het
Bonairiaanse bedrijfsleven de leveranciers op Curaçao daarop actiever
aanspreken. Bij invoer van die stenen in Bonaire is het vorenstaande
vervolgens weer van toepassing.
Er zij vervolgens nog op gewezen dat voor zover en in de mate waarin
projecten van woningbouwcorporaties in het kader van ontwikkelingshulp
voor rekening komen van internationale organisaties, zoals met EU-gelden
het geval is, een vrijstelling van ABB van toepassing is voor zowel de invoer
als voor de binnenlandse prestaties ter zake van die projecten.
De Nederlandse Woningwet is nu niet van toepassing op de BES-eilanden, in
die zin dat een lokale stichting toelating aan kan vragen. Wel kunnen
corporaties uit het Europese deel van Nederland investeren op de BESEilanden. In het antwoord op genoemde vraag 6 over projectsteun is de
Nederlandse Woningwet genoemd, omdat die wel de noodzakelijke wettelijke
grondslag vormt voor projectsteun.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, Aanhangsel

3