Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

35 033

Wijziging van de Wet op de omzetbelasting 1968
(Wet modernisering kleineondernemersregeling)

Nr. 3

MEMORIE VAN TOELICHTING
Inhoudsopgave

Blz.

I.

1
1
2
9
10
11
14
14
18
19

II.

ALGEMEEN
1.
Inleiding
2.
Hoofdlijnen van het voorstel
3.
Budgettaire aspecten
4.
EU-aspecten
5.
Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
6.
Uitvoeringskosten Belastingdienst
7.
Advies en consultatie
8.
Transponeringstabel
ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING

I. ALGEMEEN
1. Inleiding
Al in de Fiscale agenda van 2011 is de kleineondernemersregeling
genoemd als een vereenvoudiging in de heffing van de btw die kan
bijdragen aan het terugdringen van de administratieve lasten en de
uitvoeringskosten van de Belastingdienst.1 Het kabinet heeft in de fiscale
agenda aangegeven prioritair aandacht te willen besteden aan onder
meer de herziening van de kleineondernemersregeling.2 Recent is in de
Fiscale Beleidsagenda van 23 februari 2018 de kleineondernemersregeling
wederom benoemd.3 Het kabinet stelt voor om de huidige kleineondernemersregeling (hierna: huidige KOR) in de Wet op de omzetbelasting 1968
(hierna: Wet OB 1968) te moderniseren door de introductie van een
facultatieve omzetgerelateerde vrijstellingsregeling van omzetbelasting
(hierna: nieuwe KOR). De nieuwe KOR kent een omzetgrens van € 20.000.
Met de modernisering creëert het kabinet een regeling die beter aansluit
1

Kamerstukken II 2010/11, 32 740, nr. 1, p. 20.
Onder andere in Kamerstukken II 2015/16, 34302, nr. 5, Kamerstukken II 2016/2017, 34 552, nr. 5
en Kamerstukken II 2017/18, 34 785, nr. 14.
3
Kamerstukken II 2017/18, 32 140, nr. 33.
2

kst-35033-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

1

bij het beoogde doel: een vereenvoudigde vrijstellingsregeling voor kleine
ondernemers, ongeacht de rechtsvorm, om daarmee hun administratieve
lasten te verlichten. De modernisering van de huidige KOR levert een
flinke vereenvoudiging van het fiscale stelsel en de uitvoering daarvan op.
De nieuwe regeling treedt effectief in werking met ingang van 1 januari
2020.
2. Hoofdlijnen van het voorstel
2.1. Toelichting van de huidige regeling
De huidige KOR bestaat in Nederland uit twee onderdelen: een degressieve belastingvermindering en een mogelijke ontheffing van bepaalde
administratieve verplichtingen. Daarmee hoeven kleine ondernemers niet
te voldoen aan de (administratieve) verplichtingen, die samenhangen met
het btw-ondernemerschap en krijgen zij de mogelijkheid om geleidelijk
over te gaan naar de volledig btw-belaste ondernemersfeer met bijbehorende (administratieve) verplichtingen. Een in Nederland gevestigde
ondernemer die op jaarbasis, na aftrek van voorbelasting, niet meer dan
€ 1.883 aan btw is verschuldigd, maakt aanspraak op een degressieve
vermindering van de te betalen btw. Deze vermindering bedraagt
maximaal de per saldo verschuldigde btw en niet meer dan € 1.345. Op
basis van het tweede onderdeel van de huidige KOR kan een ondernemer,
die op basis van de regeling per saldo geen btw verschuldigd is, de
inspecteur verzoeken om ontheffing van administratieve en factureringsverplichtingen. Dit is het geval als de ondernemer op jaarbasis, na aftrek
van voorbelasting, niet meer dan € 1.345 aan btw is verschuldigd. De
ontheffing impliceert ook dat de ondernemer geen btw meer op zijn
facturen mag vermelden en de aan hem in rekening gebrachte voorbelasting niet mag aftrekken. De huidige KOR sluit daarmee niet aan bij de
omzetgerelateerde vrijstellingsregeling in de BTW-richtlijn 2006, die de
meeste andere lidstaten toepassen.4 De BTW-richtlijn 2006 staat
Nederland echter toe om de huidige KOR toe te blijven passen.5
De huidige regeling is toe aan modernisering
De huidige KOR is toe aan modernisering, omdat deze een drietal
belangrijke nadelen kent. Het eerste nadeel heeft te maken met de
administratieve lasten van de ondernemers en de toenemende uitvoeringskosten van de Belastingdienst. Als gevolg van de degressieve
vermindering en het doen van aangifte op kwartaalbasis is er een
systematiek van voorlopige en definitieve teruggaven. Bijbetalingen of
teruggaven van btw, die zien op eerdere jaren of het gevolg zijn van
commerciële prijscorrecties na afloop van een jaar, kunnen leiden tot een
herberekening van de vermindering. Deze omstandigheden kunnen tot
gevolg hebben dat ondernemers met een ontheffing van administratieve
en factureringsverplichtingen alsnog aangifte btw moeten doen en de
volledige (administratieve) verplichtingen van de Wet OB 1968 moeten
naleven. Een extra complicatie daarbij is dat alle bedragen van de huidige
KOR per jaar gelden, terwijl in de regel elk kwartaal aangifte moet worden
gedaan. De huidige KOR kent door dit complexe proces een hoog
foutengehalte. In de afgelopen tien jaar zijn er ruim een half miljoen
btw-plichtige ondernemers bijgekomen. De toename van de populatie
kleine ondernemers leidt dan ook tot steeds hogere uitvoeringskosten
voor de Belastingdienst en administratieve lasten voor ondernemers,
terwijl het financiële belang gering is.
4

Richtlijn 2006/112/EG van de Raad van 28 november 2006 betreffende het gemeenschappelijke
stelsel van belasting over de toegevoegde waarde (Pb EU 2006, L 347).
5
Artikel 284, eerste lid, BTW-richtlijn 2006.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

2

Een tweede nadeel is dat Nederland met de opzet van de huidige KOR een
beperkte beleidsvrijheid heeft. De BTW-richtlijn 2006 staat het namelijk
niet toe de voorwaarden voor de toekenning van de huidige KOR
gunstiger te maken. Zo mag de bovengrens van de vermindering in de
huidige KOR niet worden verhoogd. Ook kan de keuze van Nederland bij
invoering om de huidige KOR alleen toepasbaar te laten zijn voor
natuurlijke personen niet worden herzien ten gunste van rechtspersonen,
zoals BV’s, stichtingen en verenigingen.6 De huidige KOR kan daardoor
alleen toegankelijk blijven voor ondernemers die natuurlijke personen zijn.
Deze niet rechtsvormneutrale vormgeving past niet in het streven van het
kabinet om een gelijk speelveld te creëren. Juist voor de vele verenigingen en stichtingen in Nederland met een geringe omzet zou toepassing
van een kleineondernemersregeling een forse verlichting van hun fiscale
verplichtingen kunnen betekenen.
Een derde nadeel is dat de huidige KOR zijn doel soms voorbij schiet,
omdat de regeling niet alleen wordt toegepast door de doelgroep:
ondernemers met een geringe omzet. Bij de invoering van de huidige KOR
in 1969 stond de kleinhandel centraal (detailhandel en ambachten). In de
destijds besproken voorbeelden werden genoemd: het melkwinkelbedrijf,
het kruideniersbedrijf, het groentewinkelbedrijf, het kappersbedrijf en het
loodgietersbedrijf.7 De samenstelling van de groep belastingplichtigen die
gebruik maakt van de huidige KOR is in de loop der tijd meer divers
geworden. Doordat de huidige KOR momenteel gekoppeld is aan de per
saldo verschuldigde btw kunnen ook ondernemers met hoge omzetten,
maar met een laag bedrag aan verschuldigde btw, gebruik maken van de
huidige KOR. Dit zijn bijvoorbeeld ondernemers die veel goederen
exporteren tegen het btw-tarief van 0% of ondernemers met veel
voorbelasting. Deze groepen ondernemers kunnen de huidige KOR tot een
veel hogere omzetgrens toepassen dan ondernemers met prestaties in het
algemene btw-tarief en weinig voorbelasting. De huidige KOR sluit
daardoor niet goed aan bij de beoogde doelgroep van ondernemers met
een geringe omzet.
Het uitgangspunt van de huidige BTW-richtlijn 2006, namelijk een
omzetgerelateerde vrijstellingsregeling, vormt een goed alternatief dat de
nadelen van de huidige KOR ondervangt.
2.2. Toelichting op de nieuwe KOR
Het kabinet stelt voor om de huidige KOR te moderniseren door de
regeling te vervangen door een facultatieve omzetgerelateerde vrijstelling
van omzetbelasting met een omzetgrens van € 20.000. Het gaat daarbij
om de omzet die een in Nederland gevestigde ondernemer behaalt met
goederenleveringen en diensten die belastbaar zijn in Nederland,
ongeacht het van toepassing zijnde tarief en ongeacht of de heffing is
verlegd naar zijn afnemer. Een facultatieve omzetgerelateerde vrijstelling
maakt de heffing van btw bij ondernemers met een geringe belaste omzet
in Nederland een stuk eenvoudiger. De complexiteit wordt verminderd,
doordat handmatige (her)berekeningen, die noodzakelijk zijn voor
toepassing van de degressieve vermindering, komen te vervallen. De kans
op het maken van fouten neemt hierdoor af.
Met een dergelijke vrijstelling kunnen ondernemers, net als onder de
huidige KOR, zelf bepalen of zij gebruik willen maken van de regeling
(optioneel systeem). De kern van de nieuwe KOR is dat een ondernemer,
die onder de omzetgrens blijft en ervoor kiest om de nieuwe KOR toe te
6
7

Artikel 284 BTW-richtlijn 2006.
Kamerstukken II 1967/68, 9 324, nr. 3, p. 23 en 24.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

3

passen, geen btw in rekening brengt aan zijn afnemers. Daar staat
tegenover dat hij de btw die andere ondernemers aan hem in rekening
brengen niet in aftrek kan brengen. Ondernemers die voor toepassing van
de nieuwe KOR kiezen, zijn als hoofdregel ontheven van het doen van
btw-aangifte en de daarbij horende administratieve verplichtingen met
betrekking tot de door hen verrichte goederenleveringen en diensten in
Nederland. Dit geldt ook voor intracommunautaire leveringen die deze
ondernemer vanuit Nederland verricht. Wel gelden administratieve
verplichtingen en kan de KOR-ondernemer btw verschuldigd zijn en
btw-aangifte moeten doen als de heffing van btw naar hem is verlegd,
bijvoorbeeld omdat de leverancier niet in Nederland is gevestigd. De
ondernemers die de nieuwe KOR niet (kunnen) toepassen, doen op
reguliere wijze btw-aangifte. Het huidige beleid van de Belastingdienst om
onder voorwaarden het doen van jaaraangifte voor de btw toe te staan, is
gekoppeld aan de afdrachtsgrens van € 1.883 van de huidige KOR. Dit
beleid vervalt gelijktijdig met de afschaffing van de huidige KOR.
Toepassingsbereik
De nieuwe KOR wordt, in vergelijking tot de huidige KOR, uitgebreid in die
zin dat deze ook toegankelijk wordt voor niet-natuurlijke personen.
Hierdoor kunnen, naast natuurlijke personen, bijvoorbeeld ook rechtspersonen, zoals stichtingen, verenigingen en BV’s, gebruikmaken van de
bijzondere regeling voor kleine ondernemers. Deze rechtsvormneutrale
vormgeving past in het streven van het kabinet om een gelijk speelveld te
creëren voor ondernemers. Door de omzetgrens van € 20.000 wordt de
nieuwe KOR toegespitst op de beoogde doelgroep, namelijk (startende)
ondernemers en ondernemers met een beperkte omzet. Deze beoogde
doelgroep is ook de groep ondernemers, waarvoor het reguliere
btw-proces van de Belastingdienst en de toepassing van de huidige KOR
in de praktijk zeer complex is gebleken. De nieuwe KOR kan, net als de
huidige KOR, alleen worden toegepast door ondernemers die in
Nederland zijn gevestigd of in Nederland een vaste inrichting hebben en
de omzet vanuit die vaste inrichting wordt gerealiseerd. Daarnaast is de
nieuwe KOR alleen van toepassing op leveringen van goederen en
diensten die deze ondernemers verrichten in Nederland.
De nieuwe KOR is niet van toepassing op de levering van nieuwe
vervoermiddelen die door of voor rekening van de ondernemer of
afnemer worden verzonden of vervoerd naar een plaats in een andere
lidstaat in het kader van de levering aan de afnemer. Ook kan een
ondernemer niet de KOR-vrijstelling toepassen op de levering van
onroerende zaken en rechten waaraan deze zijn onderworpen en die door
de ondernemer in zijn bedrijf is gebruikt. Verder kan een ondernemer, die
de nieuwe KOR toepast en daarmee bewust kiest voor ontheffing van
aangifte- en administratieve verplichtingen, niet worden aangewezen voor
voldoening van de bij invoer verschuldigde btw op aangifte.
Omzetgrens, omzetdefinitie en overschrijding
Het kabinet heeft gekozen voor een omzetgrens van € 20.000 per
kalenderjaar. Dat betekent dat de kosten voor de schatkist van de
voorgestelde nieuwe KOR even hoog zijn als de kosten van de huidige
KOR. Deze omzetgrens geldt ook indien het eerste kalenderjaar feitelijk
korter is, bijvoorbeeld één maand, omdat de ondernemer pas in de maand
december zijn onderneming is gestart.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

4

De BTW-richtlijn 2006 voorziet in een relatief lagere omzetgrens van
€ 5.000.8 Voor de hoogte van de voorgestelde omzetdrempel dient
daarom een derogatieverzoek te worden ingediend bij de Europese
Commissie. De omzetgrens is gekozen op een niveau dat mogelijke
concurrentieverstoring met ondernemers in de belaste sfeer beperkt is. De
omzetgrens van € 20.000 is ten opzichte van andere lidstaten relatief laag.
De gemiddelde omzetgrens, exclusief het Verenigd Koninkrijk, is
€ 26.000.9 In België geldt een omzetgrens van € 25.000, in Luxemburg
van € 30.000, in Duitsland van € 17.500, in Oostenrijk van € 30.000 en in
Verenigd Koninkrijk van £ 83.000 (ongeveer € 95.000).
Voor het bepalen van de relevante omzet moet worden aangesloten bij de
BTW-richtlijn 2006. Dit betekent dat de volledige in Nederland belaste
omzet van de ondernemer moet worden meegeteld, ongeacht welk
btw-tarief van toepassing is en of de heffing van btw is verlegd naar zijn
afnemer. Ook moeten enkele specifiek in de wettekst genoemde prestaties
die van btw zijn vrijgesteld worden meegeteld. Dit zijn onder andere de
levering en verhuur van onroerende goederen en financiële diensten op
het gebied van het betaalverkeer, de handel in effecten, kredietverlening
en verzekeringen. Verder wordt tot de omzet meegerekend de vergoedingen die de ondernemer behaalt met de uitvoer van goederen uit de
Unie of plaatsen onder de regeling douane-entrepot in het kader van hun
menslievende, liefdadige of opvoedkundige werk buiten de Unie,
waarvoor op verzoek teruggaaf van btw wordt verleend. Daarnaast wordt
tot de omzet meegerekend waarvoor aan natuurlijke personen, andere
dan ondernemers, onder voorwaarden een ontheffing wordt verleend van
btw, omdat deze goederen worden uitgevoerd uit de Unie. Bij leveringen
van goederen waar de btw wordt betaald over de winstmarge, zoals de
reisbureauregeling en de margeregeling voor gebruikte goederen, wordt
alleen de winstmarge meegerekend als omzet voor toepassing van de
nieuwe KOR.
Omzet die wordt behaald met andere leveringen en diensten dan de
hiervoor genoemde prestaties telt niet mee om te bepalen of een
ondernemer onder de omzetgrens blijft voor toepassing van de nieuwe
KOR. Dit zijn onder andere grensoverschrijdende prestaties, waarbij de
plaats van levering of de plaats van dienst niet Nederland is en andere
vrijgestelde prestaties dan die specifiek genoemd zijn. Ook wordt voor de
relevante omzet niet in aanmerking genomen de door de ondernemer in
zijn bedrijf gebruikte investeringsgoederen. Dit zijn onroerende zaken en
rechten waaraan deze zijn onderworpen en roerende zaken waarop de
ondernemer voor de inkomstenbelasting of vennootschapsbelasting
afschrijft of zou kunnen afschrijven.
Het kan gebeuren dat de ondernemer in de loop van een kalenderjaar een
dusdanig hoge omzet genereert dat hij boven de omzetgrens uitkomt. In
dat geval voldoet hij bij het verrichten van die omzetgrensoverschrijdende
prestatie niet meer aan de voorwaarden. Dit betekent dat alle leveringen
en diensten die worden verricht na die overschrijding en de omzetgrensoverschrijdende handeling zelf niet langer onder de vrijstelling vallen.
Vanaf dat moment gaan de normale btw-regels gelden en is de ondernemer bijvoorbeeld ook verplicht op de reguliere wijze btw-aangifte te
doen en daartoe de inspecteur te verzoeken om uitgenodigd te worden tot
het doen van aangifte. Daarnaast zijn de gebruikelijke aangifteverplichtingen uit de Algemene wet inzake rijksbelastingen (hierna: AWR) inclusief
8
9

Artikel 285 BTW-richtlijn 2006.
Deloitte, Special scheme for small enterprises under the VAT Directive 2006/112/EC – Options
for review, Final Report, Volume II, Mei 2017, p. 176. https://ec.europa.eu/taxation_customs/
sites/taxation/files/vat_sme_scheme_vol_2_2017_en.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

5

de regels die betrekking hebben op verzuim van overeenkomstige
toepassing. Ook dient de desbetreffende ondernemer weer ten volle te
voldoen aan zijn administratieve verplichtingen, zoals deze zijn
neergelegd in de Wet OB 1968. Verder is vastgelegd hoe bij sfeerovergang
omgegaan moet worden met de btw die ten tijde van de overschrijdende
prestatie nog drukt op investeringen.
Aangifte- en administratieve verplichtingen
Ondernemers die voor toepassing van de nieuwe KOR kiezen, zijn
ontheven van het doen van btw-aangifte, voor zover zij geen btw zijn
verschuldigd. Zij zijn ook ontheven van de daarbij horende administratieve verplichtingen van de Wet OB 1968 voor de door hen verrichte
goederenleveringen en diensten in Nederland. Ondernemers die de
nieuwe KOR toepassen, zijn daarnaast ook ontheven van de administratieve verplichtingen voor de intracommunautaire leveringen, zoals een
btw-aangifte en listing. Voor inkopen geldt wel een administratieplicht. De
ondernemer kan volstaan met het ordelijk bewaren van de aan hem
uitgereikte facturen.
De nieuwe KOR geldt ook voor bepaalde in Nederland verrichte
leveringen van goederen en diensten door de ondernemer waarvoor de
heffing van btw onder de reguliere btw-regels zou worden verlegd naar de
afnemer. Een voorbeeld is het door de ondernemer overdragen van
broeikasgasemissierechten of het leveren van mobiele telefoons voor een
totaalbedrag van meer dan € 10.000.10 De omzet van deze prestaties
wordt meegerekend voor het bepalen van de omzet van de ondernemer
voor toepassing van de nieuwe KOR. Blijft de ondernemer onder de
omzetgrens en kiest hij voor toepassing van de nieuwe KOR, dan is de
nieuwe KOR ook van toepassing op deze prestaties. Door toepassing van
de nieuwe KOR komt de verlegging van de verschuldigdheid van de btw
te vervallen, is de ondernemer vrijgesteld van het doen van btw-aangifte
en ontheven van de daarbij horende administratieve verplichtingen en
hoeft ook zijn afnemer geen aangifte te doen van verlegde btw.
Voor nieuwe KOR-ondernemers blijft wel een aangifte- en administratieplicht bestaan voor btw op ingekochte goederen en diensten, wanneer
deze ondernemers verantwoordelijk zijn voor de voldoening van deze btw.
Te denken valt aan btw op ingekochte goederen en diensten die naar de
ondernemer verplicht is verlegd (bijvoorbeeld de aankoop in Nederland
van een buitenlandse leverancier) of btw die hij is verschuldigd voor
intracommunautaire goederenverwervingen in Nederland.11 Intracommunautaire goederenverwervingen door een ondernemer die de nieuwe KOR
toepast, zijn belast in Nederland als deze in het lopende of vorige
kalenderjaar meer bedragen dan € 10.000. Beneden deze grens van
€ 10.000 betaalt de ondernemer die de nieuwe KOR toepast buitenlandse
btw over de aankoop van goederen in andere lidstaten en heeft hij ter
zake in Nederland geen btw-verplichtingen. Accijnsgoederen, margegoederen en nieuwe vervoermiddelen tellen niet mee voor de berekening van
het drempelbedrag van € 10.000.12

10

In artikel 12, vijfde lid, Wet OB 1968 in samenhang met artikel 24ba, eerste lid, onderdeel g,
aanhef en onder 1°, van het Uitvoeringsbesluit omzetbelasting 1968 is bepaald dat bij levering
van mobiele telefoons aan ondernemers voor een totaalbedrag van € 10.000 of meer de btw
wordt geheven van degene aan wie de levering wordt verricht.
11
Artikel 12, tweede en derde lid, Wet OB 1968.
12
Artikel 1a, tweede lid, Wet OB 1968.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

6

Sfeerovergang
Ondernemers die opteren voor de nieuwe KOR kunnen bij het ingaan van
die vrijstelling te maken krijgen met een herziening van de eerder in aftrek
gebrachte voorbelasting met betrekking tot investeringsgoederen, zoals
onroerende zaken en bepaalde roerende zaken, bijvoorbeeld een
computer. In lagere regelgeving is voor investeringsgoederen bepaald dat
herziening achterwege blijft in het boekjaar waarin de btw welke op basis
van de voor dat boekjaar geldende gegevens voor aftrek in aanmerking
komt, niet meer dan tien percent verschilt van de in aftrek gebracht btw.
De ministeriële regeling zal op dit punt worden aangevuld in die zin dat bij
een sfeerovergang herziening achterwege blijft beneden een grensbedrag
van € 500. Dit moet onder andere voorkomen dat kleine ondernemers
gedwongen worden de in het jaar van aanschaf genoten teruggaaf van
btw (bijvoorbeeld voor aangekochte zonnepanelen of een computer) te
herzien als op een later moment wordt geopteerd voor de nieuwe KOR.
Onwenselijke administratieve lasten voor de ondernemers en extra
uitvoeringskosten voor de Belastingdienst worden daarbij meegewogen.
De keuze van de belastingplichtige om de nieuwe KOR toe te passen,
geldt, net als bij de huidige KOR, in beginsel voor onbepaalde tijd.
Vanwege het facultatieve karakter van de nieuwe KOR kunnen ondernemers de keuze voor toepassing van de nieuwe KOR herzien. Het is
echter ongewenst dat belastingplichtigen strategisch gedrag gaan
vertonen en bijvoorbeeld per aangiftetijdvak of investering kunnen kiezen
of zij de nieuwe KOR willen toepassen. Om ongewenst jojo-effect tegen te
gaan, ook bezien vanuit de daarmee samenhangende uitvoeringsaspecten, voorziet het voorstel in een bezinningsperiode. De ondernemer
kan de vrijstelling vrijwillig opzeggen nadat deze ten minste drie jaren van
toepassing is geweest, te rekenen vanaf het tijdvak waarin de toepassing
van de vrijstelling ingaat. Na ingang van de opzegging kan de ondernemer pas na drie jaren weer in aanmerking komen voor hernieuwde
toepassing van de vrijstelling, te rekenen vanaf het tijdvak waarin de
toepassing van de vrijstelling wordt beëindigd. Deze bezinningsperiode
van drie jaren is naar het voorkomt lang genoeg om ongewenste
jojo-effecten te voorkomen.
Toekenning en ingangsdatum nieuwe KOR
De ondernemer die een economische activiteit start, kan de nieuwe KOR
toepassen wanneer hij op de daarvoor voorgeschreven wijze en tenminste
vier weken voor de start melding maakt dat zijn activiteit waarschijnlijk zal
voldoen aan de voorwaarden die voor de toepassing van die regeling zijn
gesteld.
De ondernemer die verwacht in het jaar 2020 de omzetgrens van € 20.000
niet te overschrijden kan de vrijstellingsregeling toepassen vanaf 1 januari
2020. De ondernemer moet deze keuze meedelen op de door de
inspecteur voorgeschreven wijze. Het is vanaf 1 juni 2019 mogelijk om
deze melding in te dienen. Voor toepassing van de vrijstelling vanaf
1 januari 2020 moet de betrokken ondernemer zijn keuze uiterlijk
20 november 2019 melden. Deze termijn is eenmalig langer dan 4 weken,
omdat er in het eerste jaar van de nieuwe KOR meer meldingen worden
verwacht dan de jaren daarna. Doet een ondernemer later dan
20 november 2019 de melding, dan is de ondernemer vanaf 1 januari 2020
onderworpen aan de normale btw-regels en is de nieuwe KOR op zijn
vroegst toepasbaar vanaf 1 april 2020. Voor toepassing van de nieuwe
KOR na 1 januari 2020 geldt een meldingstermijn van vier weken
voorafgaand aan het aangiftetijdvak waarin de nieuwe KOR wordt

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

7

toegepast. De nieuwe KOR kan niet met terugwerkende kracht worden
toegepast.
Voorbeeld:
Een ondernemer doet op 13 augustus 2019 melding dat hij de
nieuwe KOR toepast. De nieuwe KOR moet worden toegepast vanaf
1 januari 2020.
Een ondernemer doet op 17 december 2019 melding dat hij de
nieuwe KOR toepast. De nieuwe KOR moet worden toegepast vanaf
1 april 2020. Voor het eerste kwartaal van 2020 gelden de normale
btw-regels.
Een ondernemer doet op 2 maart 2020 melding dat hij de nieuwe
KOR toepast. De nieuwe KOR moet worden toegepast vanaf 1 april
2020. Voor het eerste kwartaal van 2020 gelden de normale
btw-regels.
Een ondernemer doet op 21 maart 2020 melding dat hij de nieuwe
KOR toepast. De nieuwe KOR moet worden toegepast vanaf 1 juli
2020. Voor het eerste en tweede kwartaal van 2020 gelden de
normale btw-regels.
Afschaffing van de landbouwregeling per 1 januari 2018
Op 1 januari 2018 is de landbouwregeling in de Wet OB 1968 afgeschaft.
Dit betekent dat agrariërs vanaf 1 januari 2018 btw-plichtig zijn, een
btw-administratie moeten voeren en periodiek btw-aangifte moeten doen.
In het kader van de afschaffing van de landbouwregeling is op
7 november 2017 de motie Bruins (CU) aangenomen.13 In de motie
verzoekt de Tweede Kamer om de modernisering van de huidige KOR
nadrukkelijk onder de aandacht te brengen van de agrariërs die noodgedwongen afscheid moeten nemen van de landbouwregeling. Daarnaast
verzoekt de Tweede Kamer de regering om de herziening van de huidige
KOR zodanig vorm te geven dat deze aantrekkelijker wordt voor agrariërs
die tot op heden gebruik hebben gemaakt van de landbouwregeling, en
daartoe uiterlijk in het Belastingplan 2019 een voorstel aan de Kamer voor
te leggen. Het aantal agrariërs dat tot 1 januari 2018 de landbouwregeling
toepaste is ruim 19.000. Van deze 19.000 ondernemers zijn geen recente
omzetgegevens bekend. Pas in het voorjaar van het jaar 2019 kan
inzichtelijk worden gemaakt hoeveel agrariërs gebruik kunnen maken van
de nieuwe KOR, omdat dan pas de totale omzet over 2018 bekend is. Er is
uitvoering gegeven aan de motie Bruins door het wetsvoorstel van de
nieuwe KOR nadrukkelijk onder de aandacht te brengen van de agrarische
sector in deze memorie van toelichting van het wetsvoorstel en bij de
internetconsultatie. Het feit dat de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO
Nederland) en de Vereniging van Accountants en Belastingadviesbureaus
(VLB) op de internetconsultatie hebben gereageerd, geeft al aan dat de
nieuwe KOR niet onopgemerkt is gebleven voor de agrarische sector. Ook
zal er in verdere communicatie over de nieuwe KOR specifieke aandacht
worden gegeven aan de agrariërs. De nieuwe KOR is daarnaast dusdanig
vormgegeven dat deze ook voor agrariërs die aan de voorwaarden van de
nieuwe KOR voldoen een administratieve lastenverlichting op kan leveren.
De oude en nieuwe KOR zijn echter niet het juiste middel om de
btw-behandeling van agrariërs aantrekkelijker te maken, wanneer deze
ondernemers al in een btw-teruggaafpositie verkeren. Ondernemers
moeten immers wel in een afdrachtspositie verkeren, wil het kabinet een

13

Kamerstukken II 2017/18, 34 785 nr. 14.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

8

verlichting kunnen bieden. Bij een btw-teruggaafpositie kiezen ondernemers er zelf voor om geen gebruik te maken van de nieuwe KOR.
2.3. Overgangsregeling en inwerkingtreding
De nieuwe KOR treedt in werking met ingang van 1 januari 2020.
Voorafgaand aan dat tijdstip van inwerkingtreding worden zowel het
bedrijfsleven als de Belastingdienst in de gelegenheid gesteld om zich
goed voor te bereiden op de nieuwe situatie. Ondernemers wordt vanaf
1 juni 2019 de mogelijkheid geboden om melding te doen van het
toepassen van de nieuwe KOR met ingang van 1 januari 2020. Er is een
overgangsregeling getroffen voor ondernemers die onder de huidige KOR
reeds zijn ontheven van administratieve verplichtingen en voor de
afwikkeling van de periode tot 1 januari 2020.
3. Budgettaire aspecten
In 2017 bedroegen de voor het lastenkader relevante budgettaire kosten
van de huidige KOR ten aanzien van aangifteplichtige ondernemers
€ 134 miljoen. De verwachting is dat de nieuwe KOR bij een omzetgrens
van € 20.000 budgettair neutraal is ten opzichte van de huidige KOR. Deze
raming is gebaseerd op berekeningen op basis van aangiftegegevens
omzetbelasting 2017 en aannames over de gedragseffecten van ondernemers. Enerzijds is er een groep ondernemers die nu niet van de huidige
KOR gebruik kan maken, maar vanaf 1 januari 2020 wel van de nieuwe
KOR gebruik kan maken (te veel btw verschuldigd, niet-natuurlijke
personen). Anderzijds is er een groep ondernemers die wel van de
huidige KOR gebruik maakt, maar vanaf 1 januari 2020 niet van de nieuwe
KOR gebruik kan of wil maken, bijvoorbeeld vanwege een te hoge omzet
of het presteren aan aftrekgerechtigde ondernemers. De btw-opbrengst
van de groep ondernemers die wel de huidige KOR toepast, maar niet de
nieuwe KOR zal toepassen, dekt bij een omzetgrens van € 20.000 de
misgelopen btw van de groep ondernemers die niet van de huidige KOR
gebruik maakt, maar wel voor toepassing van de nieuwe KOR zal kiezen.
De raming kent echter een aanzienlijke onzekerheid door moeilijk in te
schatten gedragsreacties. Het gaat hierbij om de groep ondernemers voor
wie het financieel voordelig zou zijn om van de nieuwe KOR gebruik te
maken, maar die, vanwege eerder geschetste redenen, dat niet gaan
doen. Een extra budgettaire onzekerheid vormt de verhoging van het
verlaagde btw-tarief van 6% naar 9% per 1 januari 2019. Aangezien de
ingangsdatum van de nieuwe KOR een jaar later ligt, is het verlaagde
btw-tarief van 9% het uitgangspunt bij de raming van de effecten van
invoering van de nieuwe KOR. Wegens het ontbreken van informatie zijn
daarbij veronderstellingen gemaakt en zijn de effecten getoetst aan de
hand van een gevoeligheidsanalyse. Uit deze analyse blijkt dat ook bij het
verlaagde btw-tarief van 9% de omzetting van de huidige KOR in de
nieuwe KOR budgetneutraal is bij een omzetgrens van € 20.000. Tot slot
speelt bij de raming de problematiek bij sfeerovergang een rol. Indien een
ondernemer gebruik maakt van de nieuwe KOR, maar op enig moment
boven de omzetgrens uitkomt, gaan op dat moment de gebruikelijke
btw-regels gelden en is de ondernemer bijvoorbeeld ook verplicht om op
reguliere wijze btw-aangifte te doen. De ondernemer kan pas na drie jaar
weer opteren voor de nieuwe KOR, ondanks dat zijn omzet in de tussenliggende jaren daarna beneden de omzetgrens zou blijven. Deze bepaling zal
een, naar verwachting, beperkt drukkend effect hebben op de budgettaire
kosten van de nieuwe KOR.
Het kabinet heeft het voornemen om het gebruik van de nieuwe KOR niet
eerder dan het eerste jaar van inwerkingtreding te evalueren. Daarbij zal
met name worden gekeken naar het aantal meldingen voor toepassing

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

9

van de nieuwe KOR en het soort ondernemer dat kiest voor toepassing
van de nieuwe KOR, zodat een beter beeld wordt gekregen van het
daadwerkelijke gebruik van de nieuwe KOR. Mocht de evaluatie daar
aanleiding voor geven, dan kan de omzetgrens indien gewenst na het
verkrijgen van een derogatie worden bijgesteld, waarbij de bedragen
rekenkundig wordt afgerond op duizendtallen.
4. EU-aspecten
Europese regeling(en) voor kleine ondernemers
De Europese kleineondernemersregeling is in 1969 tot stand gekomen bij
de invoering van het geharmoniseerde stelsel in de Europese Economische Gemeenschap voor de btw. De regeling had als doel om kleine
ondernemers tegemoet te komen vanwege de administratieve lasten die
de invoering van het nieuwe stelsel meebracht. De BTW-richtlijn 2006
biedt lidstaten de mogelijkheid om een vereenvoudigde regeling te
hanteren voor ondernemers met een geringe omzet door het toekennen
van een vrijstelling van btw. De BTW-richtlijn 2006 staat het de lidstaten
onder de huidige regels toe vrijstelling van btw te regelen voor ondernemers met een jaaromzet welke ten hoogste gelijk is aan € 5.000. Voor
een hogere omzetgrens is het noodzakelijk een derogatie aan te vragen.
Het verlenen van de derogatie zal naar verwachting ongeveer negen
maanden in beslag nemen. De inwerkingtreding van de nieuwe KOR is,
mede vanwege het aanvragen en verkrijgen van een derogatie, voorzien
op 1 januari 2020. Als voorwaarde voor toepassing van vereenvoudigde
regels voor belastingheffing en belastinginning geldt dat dit niet mag
leiden tot een vermindering van de belasting. De verwachting is dat met
een omzetgrens van (maximaal) € 20.000 ongeveer 8,0% van de belastingplichtigen gebruik zal maken van de omzet gerelateerde vrijstellingsregeling, zonder effect op de begroting.14 De bijzondere maatregel zal dan
ook geen noemenswaardige invloed zal hebben op de totale belastingopbrengst in het stadium van het eindverbruik en daarmee is voldaan aan de
voorwaarde dat de maatregel niet leidt tot vermindering van de belasting.
Voor een transponeringstabel waaruit blijkt of en hoe de afzonderlijke
bepalingen van de BTW-richtlijn 2006 die betrekking hebben op de
kleineondernemersregeling worden geïmplementeerd bij het onderhavige
wetsvoorstel wordt verwezen naar paragraaf 8 van deze toelichting.
EU-richtlijnvoorstel voor de bijzondere regeling voor kleine ondernemers
In het btw-actieplan van de Europese Commissie (hierna: Commissie) van
april 2016 over een gemeenschappelijke Europese btw-ruimte heeft de
Commissie aangekondigd met een herziening van de bijzondere regeling
voor kleine ondernemers te komen.15 De huidige regeling is complex, kent
veel derogaties en is beperkt tot een nationale toepassing in de lidstaat
waar de desbetreffende ondernemer is gevestigd. Dit laatste is volgens de
Commissie ook niet meer in lijn met de voorstellen om voor B2C
(e-commerce) en B2B (definitief systeem) over te gaan naar een heffing
volgens het bestemmingslandprincipe. De Commissie heeft daarom op
18 januari 2018 een richtlijnvoorstel gepubliceerd voor het herzien van de
14
15

Berekeningen zijn gebaseerd op cijfers uit de btw-aangiften van 2017.
Mededeling van de Commissie aan het Europees parlement, de Raad en het Europees
Economisch en Sociaal Comité over een actieplan betreffende de btw – Naar een gemeenschappelijke btw-ruimte in de EU – Tijd om knopen door te hakken (COM(2016) 148 final) van
7 april 2016 en Mededeling van de Commissie aan het Europees parlement, de Raad en het
Europees Economisch en Sociaal Comité – Follow-up van het actieplan betreffende de btw –
Naar een gemeenschappelijke btw-ruimte in de EU – Tijd om in actie te komen (COM(2017)
566 final) van 4 oktober 2017.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

10

huidige regelgeving in de BTW-richtlijn 2006 voor kleine ondernemers
met een ingangsdatum van medio 2022.16 Het richtlijnvoorstel borduurt
voort op de huidige vrijstelling in de BTW-richtlijn 2006 die de meeste (26)
lidstaten toepassen en anticipeert op de Europese ontwikkelingen in het
kader van het btw-actieplan. Nederland en Spanje zijn nog de enige
lidstaten die werken met een kleineondernemersregeling in de vorm van
een degressieve vermindering. Zowel de huidige kleineondernemersregeling in de BTW-richtlijn 2006 als de herziene regeling in het richtlijnvoorstel gaan uit van een omzetgerelateerde vrijstellingsregeling. Nieuw
is dat, indien een lidstaat een vrijstelling hanteert, deze vrijstelling onder
voorwaarden ook binnen de EU grensoverschrijdend kan worden
toegepast. Onderdeel van de herziening is de afschaffing van de door
Nederland toegepaste degressieve verminderingsregeling. Wordt het
richtlijnvoorstel aangenomen, dan kunnen lidstaten uitsluitend nog kiezen
voor een grensoverschrijdende vrijstellingsregeling. Wordt het richtlijnvoorstel niet aangenomen, dan wordt met het voorstel voor een nieuwe
KOR in Nederland nog steeds aangesloten bij het uitgangspunt van de
huidige BTW-richtlijn 2006 en de handelwijze van de meeste andere
lidstaten. Het is nog niet duidelijk of het richtlijnvoorstel zal worden
aangenomen, hoe deze in detail inhoudelijk zal worden vormgegeven en
wat de ingangsdatum wordt. Het kabinet heeft ervoor gekozen om deze
ontwikkelingen van het richtlijnvoorstel niet af te wachten en de modernisering van de huidige KOR al eerder door te voeren. De huidige KOR is
dermate complex dat deze hoe dan ook een modernisering behoeft.
5. Gevolgen voor bedrijfsleven en burger
Gevolgen voor ondernemers
In het jaar 2017 maakten ruim 244.000 ondernemers gebruik van de
degressieve vermindering van de huidige KOR, zonder ontheffing van de
administratieve verplichtingen. Het aantal ondernemers dat onder de
huidige KOR valt en ontheven is van de administratieve verplichtingen
bedroeg eind 2017 230.000 ondernemers. Dat is inclusief de groep
zonnepaneelhouders (circa 204.000 per eind 2017).
Ondernemers die voor toepassing van de nieuwe KOR kiezen, zijn
ontheven van de administratieve verplichtingen voor de door hen
verrichte goederenleveringen en diensten in Nederland. Voor hen zullen
de administratieve lasten afnemen door de toepassing van de nieuwe
KOR, indien zij niet reeds ontheven zijn. De financiële gevolgen voor
ondernemers hangen sterk af van de verhouding tussen de gegenereerde
omzet, de arbeidsintensiteit van de prestaties (toegevoegde waarde) en
het toe te passen btw-tarief. Binnen de huidige groep van 2,1 miljoen
(cijfer: 2017) ondernemers die btw-aangiften doen, komen bij een
omzetgrens van € 20.000 ruim een miljoen (cijfer: 2017) ondernemers die
btw-aangiften doen in aanmerking voor de nieuwe KOR. De nieuwe KOR
zal vooral interessant zijn voor ondernemers die leveringen of diensten
verrichten aan particulieren (B2C) en niet in een teruggaafpositie zitten.
Vooralsnog is het uitgangspunt dat ongeveer 169.000 van de btw-plichtige
ondernemers zullen kiezen voor de nieuwe KOR. Opgeteld bij de 230.000
ondernemers die onder de huidige KOR inclusief ontheffing vallen, wordt
uitgegaan van een totaal van circa 399.000 ondernemers die vrijgesteld
zullen zijn van btw-verplichtingen onder toepassing van de nieuwe KOR.
Per saldo leidt de wijziging van de huidige KOR naar de nieuwe KOR tot

16

Voorstel voor een Richtlijn van de Raad tot wijziging van Richtlijn 2006/112/EG betreffende het
gemeenschappelijke stelsel van belasting over de toegevoegde waarde wat betreft de
bijzondere regeling voor kleine ondernemingen (SWD(2018) 9 final – SWD(2018) 11 final).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

11

een reductie van de administratieve lasten voor het bedrijfsleven van circa
€ 35 miljoen.
Geen effect: ontheven ondernemers
Voor een aanzienlijk deel van de ondernemers zal de maatregel geen
gevolgen hebben en zullen de administratieve lasten niet wijzigen. Dit
betreft ondernemers die onder toepassing van de huidige KOR geen btw
verschuldigd zijn (i.e. op jaarbasis na aftrek van voorbelasting niet meer
dan € 1.345 btw verschuldigd zijn) en ontheven zijn van de administratieve verplichtingen. Deze ondernemers blijven, indien zij aan de
voorwaarden van de nieuwe KOR voldoen, ontheven van het doen van
aangifte en bijbehorende administratieve lasten.
Een specifieke groep ontheven ondernemers die naar verwachting geen
effect ondervinden van de overgang van de huidige KOR naar de nieuwe
KOR zijn de natuurlijke personen die eigenaar zijn van zonnepanelen (in
de praktijk aangeduid als: particuliere eigenaren van zonnepanelen). Op
20 juni 2013 is door het Hof van Justitie van de Europese Unie bepaald dat
particuliere eigenaren van zonnepanelen die duurzaam en tegen
vergoeding energie leveren aan een energiemaatschappij, voor de btw
kwalificeren als ondernemer.17 Het btw-ondernemerschap brengt naast
administratieve verplichtingen, zoals factuurverplichtingen en aangifteplicht, ook het recht op aftrek van voorbelasting mee. Veel van deze
ondernemers maken momenteel in het jaar van aanschaf van de
zonnepanelen gebruik van hun recht op aftrek van voorbelasting. In dat
jaar verkeren zij in een teruggaafpositie en krijgen zij per saldo btw terug.
In de daarop volgende jaren passen deze ondernemers de huidige KOR
toe en verzoeken zij om ontheffing van de administratieve verplichtingen.
Particuliere eigenaren van zonnepanelen die geen andere economische
activiteiten hebben, blijven in de praktijk altijd beneden de huidige
KOR-grens voor volledige vermindering van € 1.345 en zullen ook
beneden de omzetdrempel van de nieuwe KOR blijven. De verwachting is
dat deze ondernemers in het jaar van aanschaf van de zonnepanelen nog
steeds gebruik maken van hun recht op aftrek van voorbelasting en het
daarop volgende jaar kiezen voor de nieuwe KOR (mits geen nadelige
herzieningsgevolgen). De nieuwe KOR heeft daarom naar verwachting
geen effect op de particuliere eigenaren van zonnepanelen. Eind 2017
maakten 204.000 particuliere eigenaren van zonnepanelen gebruik van de
ontheffing van administratieve verplichtingen. De verwachting is dat deze
groep ondernemers eind 2019 zal zijn toegenomen tot 330.000.
Effect: wel huidige KOR, wel nieuwe KOR
Ondernemers die momenteel gebruik maken van de huidige KOR en een
jaarlijkse omzet hebben van maximaal € 20.000 kunnen gebruik maken
van de nieuwe KOR. Het merendeel van deze ondernemers wordt nu in de
btw-heffing en desbetreffende administratieve – en aangifteverplichtingen
betrokken. De verwachting is dat ongeveer 101.000 ondernemers die nu
de degressieve vermindering van de huidige KOR toepassen (zonder
ontheffing), ook zullen opteren voor de nieuwe KOR. De administratieve
lasten zullen voor hen daarom naar verwachting substantieel afnemen
(circa € 21 miljoen). Deze ondernemers kunnen een financieel nadeel van
de overgang van de huidige KOR naar de nieuwe KOR ondervinden van
de maximale huidige vermindering van € 1.345 plus de btw op inkopen
door het verlies aan vooraftrek. Daartegenover staat dat de ondernemers
in verband met de vrijstelling een financieel voordeel kunnen hebben van
17

HvJ EU van 20 juni 2013, C-219/12 (Finanzamt Freistadt Rohrbach Urfahr), ECLI:EU:C:2103:413,
ook bekend onder de naam «Fuchs».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

12

de overgang van de huidige KOR naar de nieuwe KOR van maximaal
€ 4.200 (21% van € 20.000).
Effect: wel huidige KOR, geen nieuwe KOR
Ondernemers die momenteel gebruik maken van de huidige KOR, maar
een omzet hebben van meer dan € 20.000, kunnen geen gebruik maken
van de nieuwe KOR. Hierbij valt te denken aan grotere ondernemers met
een laag bedrag aan verschuldigde btw, bijvoorbeeld omdat zij veel
voorbelasting in aftrek kunnen brengen (o.a. door grote investeringen),
veel producten exporteren tegen het btw-tarief van 0% of het verlaagde
btw-tarief toepassen. Deze ondernemers overschrijden mogelijk eerder de
omzetgrens van de nieuwe KOR dan dat zij de grens aan verschuldigde
btw van de huidige KOR overschrijden. Verder is de verwachting dat
ondernemers die prestaties leveren aan aftrekgerechtigde ondernemers
(B2B) geen gebruik zullen maken van de nieuwe KOR. Redenen hiervoor
kunnen zijn dat de toepassing van de nieuwe KOR waarschijnlijk niet leidt
tot een financieel voordeel, deze ondernemingen reeds een uitgebreide
administratie voeren of vanwege commerciële redenen. De vrijstelling
zonder recht op aftrek van voorbelasting van de nieuwe KOR impliceert
dat de voorbelasting op inkopen van de ondernemer blijft drukken, en
onderdeel wordt van zijn kostprijs. Hoe hoger het bedrag aan btw op
inkopen, hoe onaantrekkelijker de nieuwe KOR zal zijn. De verwachting is
dat ongeveer 143.000 ondernemers die nu de degressieve vermindering
van de huidige KOR toepassen (zonder ontheffing), niet zullen opteren
voor de nieuwe KOR. Hiervan komen naar verwachting 52.000 ondernemers boven de voorgestelde omzetgrens van € 20.000 en verrichten
ongeveer 71.000 ondernemers B2B-prestaties. Ondernemers die
momenteel gebruik maken van de huidige KOR (zonder ontheffing)
worden nu in de btw-verplichtingen betrokken en zullen dit zonder
toepassing van de nieuwe KOR vanaf 1 januari 2020 ook blijven. De
administratieve lasten zullen voor hen naar verwachting daarom gelijk
blijven. Deze ondernemers kunnen een financieel nadeel ondervinden van
het wegvallen van de degressieve belastingvermindering van maximaal
€ 1.345.
Effect: geen huidige KOR, wel nieuwe KOR
De verwachting is dat 68.000 ondernemers die geen gebruik (kunnen)
maken van de huidige KOR, wel gebruik zullen maken van de nieuwe
KOR. Dit betreft onder andere rechtspersonen, zoals stichtingen en
verenigingen. Daarnaast zijn dit ondernemers die per saldo méér dan
€ 1.883 aan btw verschuldigd zijn, maar wel onder de voorgestelde
omzetgrens van € 20.000 blijven en weinig voorbelasting hebben. Dit zijn
bijvoorbeeld ondernemers die arbeidsintensieve diensten verrichten en
vooral niet-aftrekgerechtigde afnemers bedienen, zoals consumenten en
ondernemers die vrijgestelde prestaties verrichten. De modernisering
beoogt daarmee met name ondernemers die leveringen of diensten
verrichten aan consumenten (B2C) in de nieuwe KOR te betrekken. Deze
ondernemers hebben bij weinig of geen voorbelasting een financieel
voordeel van de nieuwe KOR van maximaal € 4.200 ten opzichte van
ondernemers die aan consumenten leveren en de nieuwe KOR niet
toepassen. De toepassing van de nieuwe KOR leidt voor deze groep
ondernemers tot een afname van de administratieve lasten van circa
€ 14 miljoen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

13

Regeldruk
De nieuwe KOR heeft gevolgen voor de regeldruk voor btw-plichtige
ondernemers, wanneer deze ondernemers van een niet ontheven
btw-positie naar een wel ontheven btw-positie gaan of andersom. Dit doet
zich voor bij ondernemers die een btw-administratie voeren en op enig
moment kiezen voor toepassing van de nieuwe KOR. De andersom
situatie doet zich voor wanneer ondernemers na enig moment de nieuwe
KOR niet meer toe (kunnen) passen. Bij deze overgang van ontheffing
naar niet-ontheffing van administratieve verplichtingen zal de ondernemer
zijn administratie en factureringsproces moeten aanpassen. Ondernemers
die de huidige KOR toepassen en reeds zijn ontheven van administratieve
verplichtingen en per 1 januari 2020 kiezen voor de nieuwe KOR, ervaren
geen gevolgen voor de regeldruk. Dit geldt ook voor ondernemers die al
een btw-administratie voeren en per 1 januari 2020 de nieuwe KOR niet
(kunnen) toepassen. Om ondernemers tijdig bewust te maken van het
voornemen van het kabinet om de kleineondernemersregeling te
moderniseren, heeft het Ministerie van Financiën het voorgenomen
wetsvoorstel op internet geconsulteerd en gesproken met diverse
belangenorganisaties. Ook is ondernemers de mogelijkheid geboden om
tijdig te anticiperen op het wetsvoorstel door de mogelijkheid te bieden
om al vanaf 1 juni 2019 een melding te kunnen doen bij de Belastingdienst
voor toepassing van de nieuwe KOR per 1 januari 2020.
6. Uitvoeringskosten Belastingdienst
Dit wetsvoorstel is door de Belastingdienst beoordeeld met de uitvoeringstoets. Voor dit wetsvoorstel geldt dat de Belastingdienst dit
uitvoerbaar acht per de voorgestelde inwerkingtredingsdatum. De
gevolgen voor de uitvoering zijn beschreven in de uitvoeringstoets die als
bijlage is bijgevoegd18.
Het wetsvoorstel betekent voor de Belastingdienst een vereenvoudiging
van de uitvoering. Tegenover de incidentele kosten die nodig zijn om deze
vereenvoudigingen te realiseren, staan structurele besparingen. Deze zijn
opgenomen in de onderstaande tabel. De uitvoeringskosten worden
gedekt op begroting IX. De structurele besparing die met deze maatregel
beoogd wordt, komt ten goede aan begroting IX.
Tabel: Overzicht uitvoeringskosten Belastingdienst (Bedragen x € 1.000)
Modernisering kleineondernemersregeling

Modernisering kleineondernemersregeling

2018

2019

2020

2021

2022

2023

310

4.100

-3.700

-8.000

-8.000

-8.000

7. Advies en consultatie
Over het conceptvoorstel voor modernisering van de kleineondernemersregeling in de omzetbelasting heeft op 26 maart 2018 overleg plaatsgevonden met VNO-NCW en MKB-Nederland en op 28 april 2018 overleg
plaatsgevonden met FNV Zelfstandigen, ZZP Nederland en Platform
Zelfstandige Ondernemers (PZO). Daarnaast heeft het Adviescollege
Toetsing Regeldruk (ATR) een advies uitgebracht over het wetsvoorstel.
Het advies van het ATR is ter harte genomen door de gevolgen voor de
regeldruk kwantitatief in beeld te brengen, waarbij ook een onderscheid is
gemaakt per groep ondernemers. Verder is het conceptvoorstel
gedurende de periode 30 maart 2018 tot en met 1 mei 2018 ter consultatie
18

Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

14

op internet geplaatst. Het doel van de internetconsultatie was om
betrokkenen de gelegenheid te geven op de voorgenomen wijzigingen te
reageren, waarbij ook een vijftal specifieke vragen zijn voorgelegd. De
consultatie bood belanghebbenden ook de mogelijkheid informatie te
delen die van belang kon zijn bij wijzigingen van de regeling in de aanloop
naar de indiening bij de Tweede Kamer. Deze consultatie heeft 28 reacties
opgeleverd. Daarvan zijn 12 reacties op de website
www.internetconsultatie.nl openbaar gemaakt.
De reacties zijn afkomstig van bedrijven en brancheorganisaties,
waaronder de Land- en Tuinbouworganisatie (LTO), PZO en de Vereniging
van Accountants en Belastingadviesbureaus (VLB), de Nederlandse Orde
van Belastingadviseurs (NOB) en VNO-NCW en MKB Nederland.
Daarnaast hebben individuele ondernemers en ook particulieren
waardevolle reacties ingezonden. Het kabinet is alle respondenten
erkentelijk voor hun reacties. Al deze reacties zijn bestudeerd en de
argumenten zijn meegewogen bij het voorstel. Voor zover deze reacties
openbaar zijn, wordt voor een integrale weergave van de betogen van de
diverse respondenten verwezen naar de voornoemde website. Hierna
wordt ingegaan op enkele aspecten die in de consultatie naar voren zijn
gekomen.
De meerderheid van de respondenten staat positief tegenover de
modernisering van de kleineondernemersregeling en ziet de maatregel
het liefst zo snel mogelijk ingaan. Door enkele respondenten wordt nog
wel een aantal zorgpunten genoemd.
Uit de reacties blijkt dat de conceptwetgeving nog tot onduidelijkheid bij
de respondenten leidt over het toepassen van de regeling wanneer een
ondernemer ook (deels) vrijgestelde prestaties verricht of (deels)
grensoverschrijdende prestaties verricht. De omzet die wordt behaald met
vrijgestelde prestaties telt bij de ondernemer niet mee voor het berekenen
van de relevante omzet voor de omzetgrens, met uitzondering van omzet
verkregen uit specifiek genoemde vrijgestelde leveringen van goederen
en diensten in het binnenlandse verkeer. Dit zijn onder andere de levering
en verhuur van onroerende goederen en verschillende financiële diensten.
Deze prestaties zijn specifiek uitgezonderd, omdat de nationale wetgeving
nauw moet aansluiten bij de tekst van de BTW-richtlijn 2006. Deze
dienstverlening staat specifiek in de vrijstellingsregeling voor kleine
ondernemers in de BTW-richtlijn 2006 genoemd bij het bepalen van de
omzetgrens. Andere vrijgestelde prestaties blijven buiten beschouwing.
Valt de ondernemer met de relevante omzet beneden de omzetgrens van
€ 20.000 voor toepassing van de nieuwe KOR, dan kan de ondernemer de
nieuwe KOR toepassen.
Om te bepalen of de vrijstelling van de nieuwe KOR toegepast kan worden
op een grensoverschrijdende prestatie is bepalend of de levering of dienst
belastbaar is in Nederland of in het buitenland. Zo is de vergoeding voor
goederenleveringen van Nederland naar het buitenland in de regel hier
belast en telt die vergoeding mee voor de omzetgrens van de nieuwe
KOR. De nieuwe KOR geldt niet wanneer de goederenlevering of dienst
belastbaar is in het buitenland. In dat geval moet de ondernemer voldoen
aan de btw-verplichtingen die gelden in het buitenland voor het voldoen
van de daar verschuldigde btw of is de voldoening van de buitenlandse
btw verlegd naar de afnemer. Is de grensoverschrijdende prestatie belast
in Nederland, dan gelden dezelfde regels als voor binnenlandse prestaties
en komen deze wel in aanmerking voor toepassing van de nieuwe KOR.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

15

Voorbeeld deels grensoverschrijdende, vrijgestelde en in Nederland
verrichte prestaties
De jaaromzet van een in Nederland gevestigd vertaalbureau ziet er
als volgt uit:
1. € 10.000 (exclusief btw) voor vertaling van boeken van het
Nederlands naar het Duits voor in Duitsland gevestigde ondernemers;
2. € 5.000 (exclusief btw) voor vrijgesteld taalonderwijs in opdracht
van een Nederlandse middelbare school; en
3. € 11.000 (exclusief btw) voor vertaling van documenten van het
Duits naar het Nederlands in opdracht van in Nederland
gevestigde opdrachtgevers.
In deze situatie blijven omzet van 1 en 2 buiten beschouwing voor
het berekenen van de omzetgrens. De vertaaldienst aan de in
Duitsland gevestigde ondernemer is belastbaar in het land waar de
afnemer is gevestigd, in dit geval Duitsland. De onderwijsdienst is
anderszins vrijgesteld. De vertaaldienst aan de Nederlandse
opdrachtgevers (situatie 3) is een in Nederland belastbare prestatie
die belast is met Nederlandse btw. De omzet van de vertaaldiensten
voor de Nederlandse ondernemer telt mee als relevante omzet voor
toepassing van de KOR (artikel 25, tweede lid, (nieuw) Wet OB 1968).
Voor de vertaling van de Duitse documenten kan de nieuwe KOR
worden toegepast, omdat de totale som van de relevante omzet op
jaarbasis niet boven de € 20.000 uitkomt (artikel 25, eerste lid,
(nieuw) Wet OB 1968).
Voor grensoverschrijdende goederenleveringen naar een andere lidstaat
tussen ondernemers geldt op basis van de BTW-richtlijn 2006 dat, indien
de verkoper een vrijstellingsregeling voor kleine ondernemingen toepast,
geen intracommunautaire levering plaatsvindt die belast is tegen het
0%-tarief. Anderzijds verricht de afnemer ook geen belaste intracommunautaire verwerving in de lidstaat waar de goederen worden geleverd. Als
gevolg hiervan wordt de intracommunautaire levering behandeld als een
in Nederland belaste – en tegelijkertijd door de nieuwe KOR van btw
ontheven – levering. De levering hoeft dus ook niet als intracommunautaire levering in een btw-aangifte te worden aangegeven of in de Opgaaf
ICP opgenomen. Ook de afnemer heeft ter zake van de aankoop geen
btw-verplichtingen.
Voorbeeld grensoverschrijdende transactie met nieuwe KOR
Een in Nederland gevestigde ondernemer die de nieuwe KOR
toepast, levert vanuit Nederland in het betrokken jaar naar
verwachting voor € 15.000 (exclusief btw) aan goederen aan een in
Duitsland gevestigde ondernemer en verricht geen andere
prestaties. Deze leveringen zijn belastbaar in Nederland en de
vergoeding voor de levering telt mee voor de omzetgrens van de
nieuwe KOR. De vrijstelling van de nieuwe KOR kan worden
toegepast op deze leveringen. De ondernemer is voor de leveringen
ontheven van aangifte- en administratieve verplichtingen en heeft
geen recht op aftrek van voorbelasting. De afnemer hoeft geen
intracommunautaire verwerving aan te geven in de lidstaat van
aankomst van de goederen.
Door veel respondenten (voornamelijk de individuele ondernemers) wordt
als aandachtspunt naar voren gebracht dat het voor een ondernemer
lastig is om zijn jaaromzet voor het komende jaar in te schatten. Het
kabinet is zich ervan bewust dat er een onzekere factor zit aan een
verwachting/inschatting voorafgaand aan het kalenderjaar. Het kan dan
ook gebeuren dat de ondernemer in de loop van een kalenderjaar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

16

onverwachts toch een dusdanig hoge omzet genereert dat hij boven de
omzetgrens komt. Mede daarom is ervoor gekozen om bij een eventuele
overschrijding van de omzetgrens de vrijstelling niet met terugwerkende
kracht te laten vervallen. Wordt gedurende een jaar de omzetgrens
overschreden, dan heeft dat tot gevolg dat alle leveringen en diensten die
worden verricht na die overschrijding en de omzetgrensoverschrijdende
handeling zelf niet langer onder de vrijstelling vallen. Op de voorafgaande
leveringen en diensten, die onder de nieuwe KOR vielen, wordt niet
teruggekomen. Op die manier wordt bereikt dat de vrijstelling alleen
openstaat voor kleine ondernemers met een omzet van niet meer dan
€ 20.000. Dit is overigens een voordeel in vergelijking met de huidige
KOR. De ondernemer, die de degressieve vermindering gedurende het
jaar in mindering heeft gebracht bij het indienen van de kwartaalaangiften, moet het gehele bedrag van de vermindering terugbetalen, indien
aan het eind van het kalenderjaar blijkt dat hij boven de grens van € 1.883
aan verschuldigde btw uitkomt. Overigens zou iedere andere begrenzing
ook weer overschrijdingsvragen oproepen. Het kabinet geeft daarom de
voorkeur aan een heldere en eenduidige omzetgrens, die bij
overschrijding leidt tot het niet langer toepassen van de nieuwe KOR
vanaf de overschrijdende prestatie.
VNO-NCW en MKB Nederland en PZO verzoeken om het mogelijk te laten
zijn om vanaf het begin van het jaar te opteren voor de normale
btw-regels. Volgens hen kan het zijn dat een ondernemer halverwege de
driejaarsperiode toch af wil van de nieuwe KOR, omdat hij dan de
wetenschap heeft dat hij in dat jaar over de omzetgrens heen gaat. Zoals
in paragraaf 2 is aangegeven, voorziet het voorstel in een bezinningsperiode om ongewenst jojo-effect tegen te gaan, ook bezien vanuit de
daarmee samenhangende uitvoeringsaspecten. In het uitzonderen van
bepaalde gevallen, behalve wanneer niet meer aan de voorwaarden van
de nieuwe KOR wordt voldaan, wordt bewust niet voorzien vanwege de
hiervoor genoemde redenen. Mocht de omzetgrens binnen de driejaarsperiode daadwerkelijk worden overschreden, vervalt de toepassing van de
nieuwe KOR met ingang van de overschrijdende prestatie. Een verkeerde
inschatting van de omzetgrens vooraf leidt dus niet tot extra
btw-verschuldigdheid bij overschrijding van de omzetgrens. Als er
overschrijdingen zijn te verwachten in het eerste jaar, mag een ondernemer niet kiezen voor de nieuwe KOR. Voor zover dit een voorzienbare
overschrijding is in het tweede of derde jaar, kan de ondernemer zich daar
vroegtijdig op voorbereiden.
Door enkele respondenten, waaronder VNO-NCW en MKB Nederland,
VLB, LTO Nederland en PZO, wordt gepleit voor het behoud van de
mogelijkheid tot het doen van een jaaraangifte btw (voor een specifieke
sector). De vertegenwoordigers van de agrarische sector stellen zich op
het standpunt dat agrariërs veelal niet zullen kiezen voor de nieuwe KOR,
aangezien deze nadelig voor hen uitpakt. Vaak hebben zij namelijk recht
op een klein bedrag aan aftrek van voorbelasting. Bij afschaffing van de
mogelijkheid tot het doen van jaaraangiften moeten zij steeds per
kwartaal aangiften doen, en daardoor menen de respondenten dat de
administratieve lasten zullen toenemen bij deze groep. Voor het
afschaffen van de jaaraangifte is geen aanpassing in wetgeving of lagere
regelgeving noodzakelijk. De maatregel staat in zoverre op zichzelf en
betreft een door de Belastingdienst vastgesteld beleid met betrekking tot
de vaststelling van het aangiftetijdvak door de inspecteur. In dat beleid
wordt wel een verband gelegd tussen de jaaraangifte en de huidige KOR
in de zin dat de mogelijkheid van jaaraangifte is gekoppeld aan de huidige
KOR-grens van maximaal € 1.883 aan per saldo verschuldigde btw op
jaarbasis. De jaaraangifte is dus bedoeld voor de kleine ondernemers, die
qua verschuldigde btw onder de huidige KOR kunnen vallen. Met de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

17

modernisering van de kleineondernemersregeling naar een omzetgerelateerde vrijstelling komt ook de grond te vervallen aan de jaaraangifte op
basis van een maximaal saldo verschuldigde btw. Daarnaast spelen
toezicht- en handhavingseisen voor de Belastingdienst een rol en is er
vanuit die achtergrond een voorkeur voor een kortere aangiftetermijn.
Voor ondernemers in een teruggaafpositie staat er tegenover de kortere
aangiftetermijn een eerdere teruggaaf van de btw.
De NOB merkt op dat het bij de huidige KOR mogelijk is om ontheffing
van administratieve verplichtingen met terugwerkende kracht tot het
moment van de datum van het verzoek te verlenen. De NOB geeft in
overweging om voor de nieuwe KOR een vergelijkbare coulanceregeling
te treffen. Bij de huidige KOR is de ontheffing een afzonderlijk onderdeel,
dat los van de vermindering is geregeld en zijn eigen voorwaarden kent.
In beginsel geldt voor de ontheffing een ingangsdatum per het jaar
volgend op het verzoek. Voor starters was ingang per start van de
activiteiten mogelijk, mits het verzoek uiterlijk op de datum van start van
de activiteiten is ingediend. Bij besluit van 3 juli 2018 is deze goedkeuring
echter ingetrokken.19 In de nieuwe KOR is de ontheffing van administratieve verplichtingen vanwege eenvoud en uitvoerbaarheid direct
gekoppeld aan toepassing van de vrijstelling. De rechtszekerheid en
uitvoerbaarheid van de facultatieve vrijstelling vereisen een tijdige
melding van de keuze voor toepassing van de vrijstelling. De hieraan
gekoppelde ontheffing van de administratieve verplichtingen volgt de
waarborgen en vereisten die gelden voor toepassing van de nieuwe KOR.
Bij de meldingstermijn van minimaal vier weken voorafgaand aan de
toepassing van de nieuwe KOR is rekening gehouden met de uitvoerbaarheid bij de Belastingdienst en het zo kort mogelijk houden van de
meldingstermijn voor een optimaal gebruik door belastingplichtigen.
8. Transponeringstabel
Deze tabel bevat alleen verwijzingen naar die bepalingen van de
BTW-richtlijn 2006 die betrekking hebben op de kleineondernemersregeling. Voor een toelichting van de gemaakte beleidskeuze wordt
verwezen naar paragraaf 2 van deze memorie van toelichting.
BTW-richtlijn 2006

Beleidsruimte bij omzetting

Wet op de OB 1968

Artikel 189, eerste lid,
onderdeel b

Ja

Artikel 11, eerste lid, onderdeel b, vijfde lid en artikel 15,
zesde lid1

Artikel 272, eerste lid,
onderdeel d

Ja

Artikel 37a, eerste lid en
artikel 25, vijfde lid

Artikel 281

Ja

Artikel 25, eerste lid en vijfde
tot en met het negende lid

Artikel 282

Nee

Artikel 25, eerste lid

Artikel 283, eerste lid

Nee

Artikel 25, eerste lid

Artikel 283, tweede lid

Ja

Artikel 25, eerste lid

Artikel 283, tweede lid

Ja

Artikel 23, vijfde lid

Artikel 285 en 395

Ja

Artikel 23, eerste lid

Artikel 288, eerste volzin,
onderdeel 1

Nee

Artikel 25, tweede lid,
onderdeel a

19

Wijziging van het besluit van 26 maart 2013, nr. BLKB/2013/400M, Stcrt. 8829 in besluit van
3 juli 2018, nr. 2018–71700, Stcrt. 38320.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

18

BTW-richtlijn 2006

Beleidsruimte bij omzetting

Wet op de OB 1968

Artikel 288, eerste volzin,
onderdeel 3

Nee

Artikel 25, tweede lid,
onderdeel a, c en d

Artikel 288, eerste volzin,
onderdeel 4

Nee

Artikel 25, tweede lid,
onderdeel b

Artikel 288, tweede volzin

Nee

Artikel 25, derde lid

Artikel 289

Nee

Artikel 25, vierde lid

Artikel 290

Nee

Artikel 25, eerste lid

Artikel 314, onderdeel c

Nee

Artikel 28b, tweede lid,
onderdeel c

1

Artikel 189, eerste lid, onderdeel b, van BTW-richtlijn 2006 vormt de basis voor de bij ministeriële regeling vast te stellen grens van € 500 waar beneden een herziening van btw bij
sfeerovergang als gevolg van de keuze voor toepassing van de nieuwe KOR achterwege blijft.

II. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING
Artikel I, onderdeel A (artikel 11 van de Wet op de omzetbelasting 1968)
Artikel 11, eerste lid, onderdeel b, ten vijfde, Wet OB 1968 geeft aan dat
ondernemers die kiezen voor toepassing van de nieuwe KOR en de
daarmee samenhangende ontheffing niet kunnen opteren voor
btw-belaste verhuur van onroerende zaken als bedoeld in artikel 11, eerste
lid, onderdeel b, onder 5°, Wet OB 1968. Een dergelijke optie zou
betekenen dat de ondernemer kiest voor het doen van een aangifte ter
zake van de btw over de verhuur van de onroerende zaak, terwijl hij
anderzijds kiest voor ontheffing van die verplichting in het kader van de
nieuwe KOR waar de verhuur dan ook onder valt. Om deze tegenstrijdigheid te voorkomen, kan de ondernemer die de nieuwe KOR toepast
niet opteren voor met btw-belaste verhuur van onroerende zaken. Als de
ondernemer onroerende zaken met btw wenst te verhuren, moet hij zich
niet aanmelden of afmelden voor toepassing van de nieuwe KOR en voor
al zijn prestaties op reguliere wijze btw-aangifte doen.
Artikel I, onderdeel B (artikel 23 van de Wet op de omzetbelasting 1968)
Het voorgestelde artikel 23, vijfde lid, Wet OB 1968 geeft aan dat ondernemers die kiezen voor toepassing van de nieuwe KOR niet in aanmerking
komen voor toepassing van artikel 23 Wet OB 1968. Een keuze voor
toepassing van de nieuwe KOR impliceert een ontheffing van administratieve verplichtingen, waaronder de verplichting tot het doen van aangifte.
Het doen van aangifte op basis van artikel 23 van die wet verhoudt zich
dan ook niet met de keuze voor toepassing van de nieuwe KOR en de
daarmee samenhangende ontheffing van administratieve verplichtingen.
Voor ondernemers die de nieuwe KOR toepassen, gelden ingevolge
artikel 22 Wet OB 1968 de wettelijke bepalingen, bedoeld in artikel 1:1,
eerste en tweede lid, van de Algemene douanewet.
Artikel I, onderdeel C (hoofdstuk V, afdeling 1, van de Wet op de omzetbelasting 1968)
Het opschrift van hoofdstuk V, afdeling 1, Wet OB 1968 wordt vervangen
in verband met de wijziging van een degressieve vermindering (huidige
KOR) in een omzetgerelateerde vrijstellingsregeling voor kleine ondernemers (nieuwe KOR).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

19

Artikel I, onderdeel D (artikel 25 van de Wet op de omzetbelasting 1968)
Voorzien wordt in een nieuw artikel 25 Wet OB 1968. Daarin is een
optionele vrijstelling opgenomen die van toepassing is op ondernemers
die aan de voorwaarden in het artikel voldoen. Het gaat daarbij om een in
Nederland gevestigde ondernemer of om een niet in Nederland gevestigde ondernemer die een vaste inrichting in Nederland heeft en de omzet
vanuit die vaste inrichting wordt gerealiseerd. Ondernemers die buiten
Nederland zijn gevestigd en hier geen vaste inrichting hebben komen niet
in aanmerking voor toepassing van de nieuwe KOR. Verder komt een
ondernemer alleen in aanmerking voor de vrijstellingsregeling, indien zijn
omzet in het onderhavige kalenderjaar in Nederland niet meer bedraagt
dan € 20.000. Het bedrag van de btw wordt daarbij niet in de omzet
begrepen. De vrijstelling is niet van toepassing op belastbare handelingen
die de ondernemer buiten Nederland verricht. De nieuwe KOR is niet van
toepassing voor de met 0% btw-belaste intracommunautaire levering van
nieuwe vervoermiddelen die door of voor rekening van de verkoper of de
afnemer worden verzonden of vervoerd naar een plaats in een andere
lidstaat. Deze in artikel 283 BTW-richtlijn 2006 voorgeschreven uitzondering past in het systeem van de BTW-richtlijn 2006, waarin alle
leveringen van nieuwe vervoermiddelen worden belast via de systematiek
van de met 0% btw-belaste intracommunautaire levering in de lidstaat van
vertrek en de afdracht van btw over de intracommunautaire verwerving in
de lidstaat van aankomst. Dit geldt ongeacht of de levering of de
verwerving gebeurt door een ondernemer of een particulier. Deze
systematiek vereist, ter controle van de aangifte van de belaste intracommunautaire verwerving in de lidstaat van aankomst van het vervoermiddel, dat de leverancier aangifte en opgaaf doet van de intracommunautaire levering bij de inspecteur op basis van het voorgestelde
artikel 37a, eerste lid, Wet OB 1968.
De vrijstelling is voorts niet van toepassing op de levering van onroerende
zaken en rechten waaraan deze zijn onderworpen en die de ondernemer in
zijn bedrijf heeft gebruikt. Dit zijn de onroerende zaken en rechten
waaraan deze zijn onderworpen die op basis van het voorgestelde
artikel 25, derde lid, Wet OB 1968 ook niet wordt meegerekend voor het
bepalen van de omzet van de ondernemer. Voor deze uitgesloten
prestaties kan de nieuwe KOR niet worden toegepast en gelden de
reguliere btw-regels. De vrijstelling is wel van toepassing op de levering
van roerende zaken waarop wordt of kan worden afgeschreven voor de
inkomstenbelasting of de vennootschapsbelasting en die de ondernemer
in zijn bedrijf heeft gebruikt.
Het voorgestelde artikel 25, tweede lid, Wet OB 1968 geeft aan welke
vergoedingen worden meegerekend voor het bepalen van de omzet,
bedoeld in het eerste lid van dat artikel, die als maatstaf dient om in
aanmerking te komen voor vrijstelling van btw. Deze bedragen zijn
gebaseerd op artikel 288 BTW-richtlijn 2006. De omzet wordt gevormd
door de som van de vergoedingen, exclusief btw, van alle in Nederland
verrichte leveringen van goederen en diensten, voor zover deze hier
belast zouden zijn als de nieuwe KOR geen toepassing zou vinden. Het
gaat om alle handelingen die zonder rekening te houden met de nieuwe
KOR belast zijn naar het algemene btw-tarief, het verlaagde btw-tarief of
het 0%-tarief van tabel II behorende bij de Wet OB 1968, waarvoor de
ondernemer recht op aftrek van voorbelasting zou hebben (het voorgestelde artikel 25, tweede lid, onderdeel a, Wet OB 1968). De omzet die is
behaald met het verrichten van intracommunautaire leveringen en
exportleveringen vanuit Nederland valt hier ook onder. Tot de omzet,
bedoeld in genoemd artikel 25, tweede lid, wordt ook gerekend de
vergoedingen voor de levering van goederen die in bij ministeriële
regeling aan te wijzen gevallen als reizigersbagage of als zending waaraan
elk handelskarakter vreemd is, worden uitgevoerd uit de Europese Unie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

20

Ditzelfde geldt voor de vergoedingen voor de leveringen van goederen,
waarvoor aan de afnemer teruggaaf of ontheffing wordt verleend op de
voet van artikel 24, eerste of tweede lid, Wet OB 1968. Ook de vergoedingen voor de leveringen van goederen en diensten, waarvoor aan de
afnemer vrijstelling van btw wordt verleend, ingevolge het bepaalde bij of
krachtens artikel 39 AWR, worden meegerekend tot de omzet, als bedoeld
in genoemd tweede lid. Bij leveringen van goederen waar de btw wordt
betaald over de winstmarge, zoals de reisbureauregeling en de margeregeling voor gebruikte goederen, wordt alleen de winstmarge meegerekend als omzet voor toepassing van de nieuwe KOR. De zinsnede «voor
zover deze zonder toepassing van het eerste lid belast zouden zijn» brengt
de verduidelijking aan dat het gaat om de leveringen van goederen en
diensten die belast zouden zijn als de nieuwe KOR niet zou gelden. Met de
term vergoedingen wordt de vergoeding bedoeld die op grond van
hoofdstuk V, afdeling 2, 5 en 10, Wet OB 1968 de maatstaf van heffing
vormt.
De omzet uit leveringen van goederen en diensten die vrijgesteld zijn op
grond van artikel 11 Wet OB 1968 blijft buiten de omzetbepaling voor de
nieuwe KOR. Hierop zijn conform de BTW-richtlijn 2006 enkele uitzonderingen gemaakt. De eerste betreft de omzet behaald met de vrijgestelde
handelingen bedoeld in artikel 11, eerste lid, onderdelen a, b, i en j, van
die wet (het voorgestelde artikel 25, tweede lid, onderdeel b, Wet OB
1968). Het gaat daarbij om bijvoorbeeld de omzet verkregen uit bepaalde
vrijgestelde leveringen van goederen en diensten in het binnenlandse
verkeer, zoals de levering en verhuur van onroerende goederen en
financiële diensten op het gebied van het betaalverkeer, de handel in
effecten en kredietverlening. Daarnaast telt ook omzet uit verzekeringsdiensten in dit verband mee. Deze handelingen zijn in artikel 11, lid 1,
onderdeel k, Wet OB 1968 vrijgesteld van btw. Voor deze uitzonderingen is
nauw aangesloten bij de tekst van de BTW-richtlijn 2006. Er is daarom ook
bewust geen verwijzing naar artikel 11, eerste lid, onderdeel k, Wet OB
1968 gemaakt. Wanneer genoemde vrijgestelde leveringen van goederen
en diensten samenhangend zijn met andere handelingen – opgaan in een
levering van een goed of dienst – wordt voor het bepalen van de omvang
van de omzet die andere handeling gevolgd.
Het voorgestelde artikel 25, derde lid, Wet OB 1968 bepaalt overeenkomstig artikel 288 BTW-richtlijn 2006 dat de levering van onroerende
zaken en rechten waaraan deze zijn onderworpen en roerende zaken
waarop de ondernemer voor de inkomstenbelasting of de vennootschapsbelasting afschrijft of waarop hij zou kunnen afschrijven indien hij aan een
zodanige belasting zou zijn onderworpen en die de ondernemer in zijn
bedrijf heeft gebruikt niet wordt meegerekend voor het bepalen van de
omzet van de ondernemer. In artikel 288 BTW-richtlijn 2006 spreekt hierbij
over lichamelijke en onlichamelijke investeringsgoederen. Voorbeelden
hiervan zijn de levering van een bedrijfspand of een bedrijfsauto. Het
uitsluiten van de levering van deze onroerende en roerende zaken
voorkomt dat een ondernemer bijvoorbeeld door de verkoop van een
bedrijfspand eenmalig boven de omzetgrens voor toepassing van de
nieuwe KOR uitkomt en daardoor de nieuwe KOR niet meer kan
toepassen.
Het voorgestelde artikel 25, vierde lid, Wet OB 1968 geeft aan dat
ondernemers die de vrijstelling toepassen, bedoeld in het eerste lid van
dat artikel, geen recht op aftrek hebben van de voorbelasting ter zake van
aan hen verrichte leveringen van goederen of diensten. Als een ondernemer op enig moment kiest om van de btw-belaste sfeer over te gaan op
de nieuwe KOR of andersom, gelden de herzieningsregels van artikel 15,
vierde en zesde lid, van de wet en de regelingen in hoofdstuk VI van de
Uitvoeringsbeschikking OB 1968. De herziening blijft achterwege als de
wijziging in aftrek in het desbetreffende boekjaar minder bedraagt dan
tien procent van de in aftrek gebrachte btw. De ministeriële regeling zal op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

21

dit punt worden aangevuld, door het opnemen van een herzieningsdrempel van € 500 op jaarbasis. De ondernemers die gebruik maken van
de nieuwe KOR mogen in de gevallen waarin zij ter zake van een
vrijgestelde levering of dienst een factuur aan de afnemer uitreiken of
doen uitreiken, op die factuur op geen enkele wijze melding maken van
omzetbelasting.
Het voorgestelde artikel 25, vijfde lid, Wet OB 1968 geeft aan dat ondernemers die de vrijstelling toepassen, bedoeld in het voorgestelde
artikel 25, eerste lid, van die wet ontheven zijn van administratieve
verplichtingen als bedoeld in artikel 34, 34c tot en met 35b en 37a, van die
wet, waaronder de verplichting tot het doen van aangifte, factureren en de
indiening van een listing voor de intracommunautaire levering van
goederen. Wel blijft de ondernemer op basis van artikel 35c van die wet
verplicht om kopieën van de door hem dan wel, in zijn naam en voor zijn
rekening, door zijn afnemer of door een derde uitgereikte facturen en alle
door hem zelf ontvangen facturen in zijn administratie te bewaren. Op
basis van de bewaarde ontvangen facturen kan de eventuele herziening
bij sfeerovergang worden berekend, indien de ondernemer op enig
moment niet meer de nieuwe KOR toepast. Aangezien de vrijstelling ziet
op btw ter zake van door de betrokken ondernemer verrichte leveringen
en diensten is de nieuwe KOR niet van toepassing op de btw verschuldigd
ter zake van de aan hem verrichte leveringen van goederen en diensten,
de invoer van goederen of de intracommunautaire verwervingen van
goederen door deze ondernemers. Die handelingen blijven daarom te
allen tijde buiten de toepassing van deze vrijstelling. De vrijstelling geldt
dan ook niet voor de levering van goederen of diensten aan de ondernemer die de nieuwe KOR toepast, voor zover de btw ter zake van die
inkoop naar hem is verlegd op basis van artikel 12, tweede, derde en
vijfde lid, Wet OB 1968 (verleggingsregelingen). Verlegging naar de
nieuwe KOR-ondernemer in verband met de optie voor een btw-belaste
levering van onroerende zaken kan niet aan de orde zijn in verband met
het ontbreken van aftrekrecht bij de nieuwe KOR-ondernemer. Ook geldt
de vrijstelling niet voor zover de btw van de ondernemer wordt geheven
ter zake van de intracommunautaire verwerving als bedoeld in 17f van die
wet. Op grond van artikel 1a, tweede lid, onderdeel b, Wet OB 1968 is
heffing in verband met een intracommunautaire verwerving alleen aan de
orde als de intracommunautaire verwervingen door de ondernemer in het
lopende of voorafgaande kalenderjaar meer hebben bedragen dan
€ 10.000. In de genoemde gevallen moet de ondernemer, die de nieuwe
KOR toepast en is ontheven van administratieve verplichtingen voor de
door hem verrichte leveringen van goederen en diensten, wel de btw over
deze ingekochte prestaties op aangifte voldoen en tijdig verzoeken om
uitreiking van een aangifte. Een uitzondering geldt voor de verwerving
van goederen die niet is belast op grond van artikel 1a, eerste lid,
onderdeel a, van die wet. In dit geval wordt het verworven goed geleverd
door een ondernemer in een andere lidstaat die daar de vrijstellingsregeling voor kleine ondernemers, bedoeld in de artikelen 282 tot en met
292 BTW-richtlijn 2006, toepast.
Het voorgestelde artikel 25, zesde lid, Wet OB 1068 geeft aan dat de
ondernemer die kiest voor toepassing van de vrijstelling van btw als
bedoeld in het eerste lid van dat artikel hiervan melding dient te doen
uiterlijk vier weken voorafgaand aan het aangiftetijdvak waarin de
vrijstelling voor het eerst wordt toegepast. De melding dient plaats te
vinden op een door de inspecteur voorgeschreven wijze. Deze termijn is
gesteld om de melding administratief te verwerken en te controleren of is
voldaan aan de driejaarstermijn van het voorgestelde artikel 25, zevende
en achtste lid, van die wet. De inspecteur heeft de mogelijkheid om bij
voor bezwaar vatbare beschikking te beslissen dat de ondernemer niet de
nieuwe KOR mag toepassen, wanneer niet aannemelijk is dat zal worden
voldaan aan de gestelde voorwaarden voor de toepassing van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

22

vrijstelling. In dat geval blijven de reguliere btw-regels van toepassing. Op
dat moment zijn ook de gebruikelijke aangifteverplichtingen uit de AWR,
inclusief de regels die betrekking hebben op verzuim, van toepassing.
Ingevolge het voorgestelde artikel 25, zevende lid, Wet OB 1968 geldt de
toepassing van de vrijstelling in beginsel voor onbepaalde tijd. De
ondernemer kan de toepassing van de vrijstelling evenwel opzeggen
nadat deze ten minste drie jaren van kracht is geweest. In een dergelijk
geval kan de ondernemer pas na drie jaren na het tijdvak van ingang van
de opzegging opnieuw kiezen voor toepassing van de vrijstelling. Hij zal
dan opnieuw een tijdige melding conform het zesde lid van het voorgestelde artikel 25 van de wet moeten doen.
Het voorgestelde artikel 25, achtste lid, Wet OB 1968 geeft aan wat de
consequenties zijn, indien de ondernemer op enig moment de omzetgrens
van € 20.000 overschrijdt. In dat geval voldoet de ondernemer niet langer
aan de voorwaarden genoemd in het eerste lid van dat artikel en kan hij
niet meer gebruik maken van de vrijstelling. Dit is ook het geval wanneer
de overschrijding plaatsvindt binnen de eerste drie jaren volgend op de
ingangsdatum dat de vrijstelling wordt toegepast. Alle leveringen en
diensten die worden verricht na die overschrijding en de overschrijdende
handeling zelf vallen niet langer onder de vrijstelling. Alsdan zal de btw
ter zake van de desbetreffende leveringen en diensten moeten worden
voldaan en zal de ondernemer de inspecteur tijdig moeten verzoeken om
uitreiking van een aangifte. De ondernemer zal in voorkomend geval pas
na het verstrijken van drie jaren na het tijdvak van overschrijding opnieuw
in aanmerking kunnen komen voor toepassing van de vrijstelling. Bij
ministeriële regeling is vastgelegd hoe bij deze sfeerovergang omgegaan
moet worden met de btw die ten tijde van de overschrijdende prestatie
nog drukt op investeringen. Hier gelden de herzieningsregels van
artikel 15, vierde en zesde lid, Wet OB 1968 en de bepalingen van
hoofdstuk VI van de Uitvoeringsbeschikking OB 1968.
Het voorgestelde artikel 25, negende lid, Wet OB 1968 bepaalt dat bij
ministeriële regeling nadere regels kunnen worden gesteld voor
toepassing van dat artikel. Hierbij kan gedacht worden aan het stellen van
nadere regels bij het vaststellen van de omzet voor toepassing van de
nieuwe KOR, bedoeld in het tweede lid van genoemd artikel, indien in de
Wet OB 1968 bijzondere regels zijn gesteld voor het bepalen van de
maatstaf van heffing waar btw over is verschuldigd. Zo zal bij ministeriële
regeling worden verduidelijkt welke omzet wordt meegerekend, indien
bijzondere regels zijn gesteld waarbij de belasting wordt berekend over de
winstmarge.
Ook kunnen de bij ministeriële regeling bepaalde nadere regels voor
herziening in hoofdstuk VI van de Uitvoeringsbeschikking OB 1968
aangepast worden naar aanleiding van de nieuwe KOR. Zo kunnen
ondernemers die opteren voor de nieuwe KOR bij het ingaan van die
vrijstelling te maken krijgen met een herziening van de eerder in aftrek
gebrachte voorbelasting met betrekking tot onroerende zaken en bepaalde
roerende zaken, zoals een computer. De daarvoor algemeen geldende
regels van artikel 15, zesde lid, Wet OB 1968 zijn nader uitgewerkt in
hoofdstuk VI Uitvoeringsbeschikking OB 1968. In artikel 13, vierde lid, van
genoemde ministeriële regeling is bepaald dat herziening voor deze zaken
achterwege blijft in het boekjaar waarin de belasting welke op basis van
de voor dat boekjaar geldende gegevens voor aftrek in aanmerking komt,
niet meer dan tien percent verschilt van de in aftrek gebrachte belasting.
Deze regeling zal worden aangepast voor de kleine ondernemers die de
nieuwe KOR toe gaan passen of op enig moment niet meer toepast door
het opnemen van een herzieningsdrempel van € 500 per jaar.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

23

Artikel I, onderdeel E (artikel 28b van de Wet op de omzetbelasting 1968)
In verband met voornoemde aanpassingen in artikel 25 Wet OB 1968
moeten ook de verwijzingen in artikel 28b, tweede lid, onderdeel c, Wet
OB 1968 worden aangepast. Dit zijn slechts tekstuele wijzigingen die geen
inhoudelijke wijzigingen beogen voor de werking van dat artikel.
Artikel I, onderdeel F (artikel 37a Wet op de omzetbelasting 1968)
Voor de toepassing van artikel 37a Wet OB 1968 zijn ondernemers, die de
nieuwe KOR toepassen, uitgezonderd, omdat grensoverschrijdende
leveringen die worden verricht door deze ondernemer niet als intracommunautaire leveringen in de Opgaaf ICP worden opgenomen.
Artikel II (overgangsrecht)
Het in artikel II opgenomen overgangsrecht voorziet in het volgende. De
ondernemer die gebruikmaakt van de huidige KOR past tot 1 januari 2020
de huidige KOR toe op btw die hij is verschuldigd. De huidige regels van
de Wet OB 1968 en de Uitvoeringsbeschikking OB 1968 blijven vervolgens
ook vanaf 1 januari 2020 van toepassing op de levering van goederen en
diensten die hij tot die datum heeft verricht. Hiermee wordt bewerkstelligd
dat hoofdstuk VIII Uitvoeringsbeschikking OB 1968 wordt toegepast bij de
aangifte over het laatste tijdvak van 2019, die in 2020 wordt ingediend, in
die zin dat de voorlopige vermindering, bedoeld in artikel 24 Uitvoeringsbeschikking OB 1968, verrekend wordt met de vermindering, bedoeld in
artikel 25, eerste lid, Wet OB 1968, zoals die bepalingen luiden op
31 december 2019. Op deze wijze wordt de huidige KOR op een correcte
wijze afgesloten.
Artikel III (overgangsrecht)
Alle ondernemers die in Nederland zijn gevestigd of hier een vaste
inrichting hebben, kunnen opteren voor de nieuwe KOR, zoals voorzien in
het voorgestelde artikel 25, eerste lid, Wet OB 1968. In artikel III, eerste lid,
is aangegeven dat de ondernemer die met ingang van 1 januari 2020 de
nieuwe KOR wil toepassen, hiervan melding moet doen bij de inspecteur
en wel uiterlijk 20 november 2019 op een door de inspecteur voorgeschreven wijze. Hiervoor is gekozen, omdat wordt verwacht dat een grote
hoeveelheid meldingen zal worden gedaan. Deze termijn is gesteld om de
melding administratief te verwerken. Daarnaast wordt via een in artikel III,
tweede lid, opgenomen wettelijke fictie geregeld dat ondernemers die op
31 december 2019 reeds ontheven zijn van administratieve verplichtingen
geacht worden onder de huidige KOR een melding hebben ingediend als
bedoeld in Artikel III, eerste lid. Op grond van artikel III, derde lid, geldt dat
echter niet indien de betreffende ondernemer in 2020 naar verwachting
niet aan de voorwaarden van de nieuwe KOR voldoet. Dit is bijvoorbeeld
het geval als hij naar verwachting in 2020 met zijn jaarlijkse omzet boven
de omzetgrens van € 20.000 komt. Voldoet de ondernemer naar
verwachting niet aan de voorwaarden voor de nieuwe KOR, dan wordt de
ondernemer geacht zelf een verzoek te doen tot uitnodiging tot het doen
van aangifte als bedoeld in artikel 6 AWR. Een op 31 december 2019
ontheven onder de huidige KOR vallende ondernemer hoeft dus niet
afzonderlijk bij de Belastingdienst melding te doen van toepassing van de
nieuwe KOR. Omdat de ontheven ondernemer niet uit eigen beweging
melding maakt voor toepassing van de nieuwe KOR kan deze ondernemer, in afwijking van de termijn van drie jaren, zoals genoemd in het in
artikel I opgenomen artikel 25, zevende lid, Wet OB 1968, de toepassing
van de vrijstelling door wederopzegging beëindigen voor 1 januari 2023.
Het in artikel III, tweede en derde lid, opgenomen overgangsrecht is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

24

bedoeld om te voorkomen dat ondernemers die in het kader van de
huidige KOR reeds zijn ontheven van administratieve verplichtingen en de
melding voor toepassing van de nieuwe KOR te laat zouden doen,
onbedoeld eenmalig tegen de verplichting om een btw-aangifte in te
dienen zouden aanlopen. Daarnaast wordt hiermee de administratie van
de meldingen bij de Belastingdienst tussen 1 juni 2019 en 20 november
2019 beperkt.
Artikel IV (inwerkingtreding)
Deze wet treedt ingevolge artikel IV, eerste lid, in werking met ingang van
1 juni 2019. Hiermee wordt (nog niet onder de huidige KOR met
ontheffing vallende) ondernemers de mogelijkheid geboden tijdig een
melding te doen voor toepassing van de nieuwe KOR, die ingevolge
artikel IV, tweede lid, op 1 januari 2020 in werking treedt.
De Staatssecretaris van Financiën,
M. Snel

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 35 033, nr. 3

25