Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 965 D

Wijziging van de begrotingsstaat van het Fonds
economische structuurversterking voor het jaar
2009 (wijziging samenhangende met de
Voorjaarsnota)

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET WETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel uitmaken van de Rijksbegroting,
worden op grond van artikel 1, derde lid, van de Comptabiliteitswet elk
afzonderlijk bij de wet vastgesteld en derhalve ook gewijzigd. Het onderhavige wetsvoorstel strekt ertoe om de begrotingsstaat van het Fonds
economische structuurversterking voor het jaar 2009 te wijzigen.
De in die begrotingsstaat opgenomen begrotingsartikelen worden in
onderdeel B van deze memorie van toelichting toegelicht (de zogenaamde
begrotingstoelichting).
De minister van Economische Zaken,
M. J. A. van der Hoeven
De minister van Financiën,
W. J. Bos

KST131443
0809tkkst31965D-2
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

1

B BEGROTINGSTOELICHTING
ALGEMEEN
Uitgaven (bedragen in € mln)
1. Aangekondigde verhoging in de Voorjaarsnota 2009
2. Mutatie onderhavig wetsvoorstel
Verschil

112 104
112 104
0

Na het onderhavige wijzigingsvoorstel komt het totaal van de uitgavenbegroting 2009 van het Fes er als volgt uit te zien:
Vastgestelde begroting 2009
bij: Eerste suppletore begroting 2009
Totaal beschikbaar
waarvan: – bijdragen aan andere ministeries
– voordelig eindsaldo

2 477 869
112 104
2 589 973
2 589 973
0

Ontvangsten (bedragen in € mln)
1. Aangekondigde verhoging in de Voorjaarsnota 2009
2. Mutatie onderhavig wetsvoorstel
Verschil

112 104
112 104
0

Na het onderhavige wijzigingsvoorstel komt het totaal van de
ontvangstenbegroting 2009 van het Fes er als volgt uit te zien:
Vastgestelde begroting 2009
Bij: Eerste suppletore begroting 2009
Totaal beschikbaar
waarvan: – ontvangsten
– voordelig beginsaldo

2 477 869
112 104
2 589 973
2 589 973
0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

2

TOELICHTING PER BEGROTINGSARTIKEL
UITGAVEN
Bijdragen van het fonds aan andere begrotingen
Artikel 11 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
verkeer en vervoer
Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)
2009
Stand vastgestelde begroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009

2010

2011

2012

2013

1 133 893 1 212 720
– 340 060
61 943

966 240
402 000

758 089

716 617

793 833 1 274 663 1 368 240

758 089

716 617

Stand na 1e suppletore begroting 2009

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting
De mutatie op dit artikel betreft de doorwerking van de in het Aanvullend
Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten Infrastructuur. Dit betreft de aanwending in 2009 en 2010 van de bij Najaarsnota
2008 en Slotwet 2008 vermelde lagere uitgaven van de projecten Bijdrage
systeemkosten tolheffing, Programma filevermindering, Dynamisch
verkeersmanagement, Quick wins wegen/aanpak knooppunten, Praktijkproef doorstroming A10 Amsterdam en Infrastructuur Noordvleugel van
het Infrastructuurfonds.
Daarnaast betreft de mutatie de aanpassing van de raming aan de
verwachte realisatie van het project Bereikbaarheid/voorfinanciering
12 mrd pakket van het Infrastructuurfonds. Deze FES-middelen zijn reeds
overgeboekt naar het Infrastructuurfonds en worden met een kasschuif
van 2009 naar 2011 geschoven.
Specificatie mutatie artikel 11 (in € 1 000)
(x € 1 000)

Departement

Bereikbaarheid/voorfinanciering 12 mrd pakket
Bijdrage systeemkosten tolheffing
Programma filevermindering
Dynamisch verkeersmanagement
Quick wins wegen/aanpak knooppunten
Praktijkproef verbetering doorstroming A10 A’dam
Infrastructuur Noordvleugel

IF
IF
IF
IF
IF
IF
IF

Totaal

2009

2010

– 402 000
38 578
16 116
305
1 208
1 633
4 100

38 579
16 117
305
1 208
1 634
4 100

– 340 060

61 943

2011

2012

2013

402 000

402 000

Artikel 12 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
milieu en duurzaamheid
Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)
2009

2010

2011

2012

2013

Stand vastgestelde begroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009

274 850
124 733

263 040
143 374

271 580
66 500

230 408
22 000

220 880
6 000

Stand na 1e suppletore begroting 2009

399 583

406 414

338 080

252 408

226 880

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

3

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting
De mutatie op dit artikel betreft de doorwerking van de in het Aanvullend
Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten Milieu en
duurzaamheid. Dit betreft de aanwending in 2009 en 2010 van de bij
Najaarsnota 2008 en Slotwet 2008 vermelde lagere uitgaven van diverse
projecten.
Daarnaast betreft de mutatie de overboeking van middelen van artikel 15
Projecten in voorbereiding naar artikel 12 Milieu en duurzaamheid voor de
projecten Biobrandstoffen, Enveloppe luchtkwaliteit en Innovatie Agenda
Energie Gebouwde omgeving van het Ministerie van VROM, het project
Synergie KRW van het Infrastructuurfonds, het project Innovatieprogramma duurzaam openbaar busvervoer van het Ministerie van VenW en
de projecten Energietender technopartners SEED faciliteit, Energie Efficiency bedrijfsleven en Innovatieve energiebesparing en duurzame WGO
van het Ministerie van EZ.
Specificatie mutatie artikel 12 (in € 1 000)
(x € 1 000)

Departement

2009

2010

2011

Milieutechnologie PromT
Bodemsanering
Luchtkwaliteit
Luchtkwaliteit
Duurzaamheid – Biobrandstoffen
Duurzaamheid – UKR
Duurzaamheid – Energiebesparingstender UKR
Duurzaamheid – Ophogen budget EOS Demo-tender
Duurzaamheid – Verhoging budget 4e tender UKR
Duurzaamheid – UKR CO2 afvangtechnologie
Duurzaamheid – Verhoging budget besparingstender UKR
Duurzaamheid – Energietender Technopartners SEED faciliteit
Duurzaamheid – Energy Efficiency bedrijfsleven
Duurzaamheid – Innovatieprogramma duurzaam openbaar
busvervoer
Duurzaamheid – Innovatieve energiebesparing en duurzame
WGO
Groninger pijpleiding
Enveloppe luchtkwaliteit (lokale maatregelen)
Enveloppe luchtkwaliteit (Coalitieakkoord)
Enveloppe luchtkwaliteit (Coalitieakkoord)
Innovatie KRW
Synergie KRW
Innovatie Agenda Energie Gebouwde omgeving

VROM
VROM
VROM
LNV
VenW
EZ
EZ
EZ
EZ
EZ
EZ
EZ
EZ

– 122
6 096
4 015
55
8 459
2 586
2 251
293
5 000
4 000
950
3 625
7 250

– 122
6 097
4 015
55
1 060
2 587
2 252
294
5 000
4 000
950
3 625
8 250

3 500

VenW

7 482

2 518

EZ
VROM
VROM
VROM
LNV
IF
IF
VROM

114
19 789
37 500
1 500
4 750
1 140
8 000

4 000
114
19 789
57 500
1 500
4 750
4 140
11 000

124 733

143 374

Totaal

4 000

2012

2013

6 000

40 000

10 000
9 000

15 000
1 000

5 000
1 000

66 500

22 000

6 000

Artikel 13 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
kennis en innovatie
Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)
2009

2010

2011

2012

2013

Stand vastgestelde begroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009

526 638
90 276

393 971
87 715

203 283
349

120 682

82 822

Stand na 1e suppletore begroting 2009

616 914

481 686

203 632

120 682

82 822

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting
De mutatie op dit artikel betreft de doorwerking van de in het Aanvullend
Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten Innovatie
van diverse projecten. Dit betreft de aanwending in 2009 en 2010 van de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

4

bij Najaarsnota 2008 en Slotwet 2008 vermelde lagere uitgaven van
diverse projecten.
Daarnaast betreft de mutatie de overboeking van middelen van artikel 15
Projecten in voorbereiding naar artikel 13 Kennis en innovatie voor het
project Kennis Technocentra van het Ministerie van OCW en diverse
projecten uit de Enveloppe maatschappelijke Sectoren en ICT (diverse
departementen).
Verder is de mutatie het gevolg van de bundeling van de deelprojecten
EVC trajecten en procedures en beroepsonderwijs in bedrijf – Leren en
werken in het project beroepsonderwijs in bedrijf.
Specificatie mutatie artikel 13 (in € 1 000)
(x € 1 000)

Departement

Kennis Technocentra
Kennis, onderzoek en innovatie
Kennis, onderzoek en innovatie
Kenniswijk
Kennis BSIK (leven met water + processysteem)
Kennis BSIK (Transumo)
Kennis BSIK
Kennis BSIK
Kennis BSIK
Kennis BSIK
Kennis BSIK
VMBO/Funderend onderwijs
VMBO/Funderend onderwijs
Innovatievouchers
Holst Center
Plantkundig onderzoek
Sleutelgebieden
Topinstituut Farma
Transgene gewassen
Inn.progr. en toponderzoek-Haaglanden
Inn.progr. en toponderzoek-Scheidingstechnologie PPS
Inn.progr. en toponderzoek-technostarters in de creatieve
industrie
Inn.progr. en toponderzoek-Potato genoom sequensing
Inn.progr. en toponderzoek-TTI Groene Genetica
Inn.progr. en toponderzoek-VIA (ICT schil CT infobox)
Inn.progr. en toponderzoek-VIA
Vit. Infra-Compartimentering dijken
Vit. Infra-Cybercrime
Vit. Infra-Bescherming tegen elekronische aanvallen
Vit. Infra-NAVI
Vit. Infra-XIRAF
Vit. Infra-Reconstructie 3D camerabeelden
Vit. Infra-CBRN-security
Vit. Infra-Cameratoezicht sensoring en triggering
MS&ICT-Koala
MS&ICT-Groeien door games
MS&ICT-Leren in een virtuele wereld
MS&ICT-Games to learn
MS&ICT-Logo
MS&ICT-Virtuele games als uitdagend leermiddel
MS&ICT-KISS
MS&ICT-Choice
MS&ICT-Innovatief jongerenportaal
MS&ICT-Multi-VIT
MS&ICT-Remedie
MS&ICT-Birth
Impuls veterinaire aviaire influenza
TTI Watertechnologie
NICIS
CTMM
RSV
Rendement & Excellentie

OCW
EZ
OCW
EZ
VenW/IF
VenW
VWS
EZ
OCW
VROM
LNV
OCW
LNV
EZ
EZ
LNV
EZ
VWS
VROM
IF
EZ
EZ
LNV
LNV
BZK
Just
IF
EZ
BZK
Just
Just
Just
Just
VWS
OCW
OCW
OCW
OCW
OCW
JenG
JenG
JenG
BZK
VWS
VWS
LNV
EZ
VROM/WWI
EZ
VWS
OCW

2009

2010

383
344
–4
1 902
– 84
2 829
2 710
8 531
5 351
4 114
1 975
13 625
2
4 426
– 3 000
1 313
2 021
336
182
693
764

733
344
–5
1 902
– 84
2 829
2 711
8 531
5 352
4 114
1 975
13 626
2
4 426
– 5 000
1 313
2 022
337
183
694
765

714
– 50
– 85
15
69
808
65
600
889
99
267
234
503
60
– 60
120
133
41
238
322
394
326
494
120
474
1 469
– 65
– 76
103
1 430
4 712

715
– 50
– 85
15
69
808
65
600
890
100
268
235
504
60
– 60
120
134
42
238
214
218
296
120
350
1 470
– 65
– 77
104
1 430
4 713

2011

2012

2013

143
206

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

5

(x € 1 000)

Departement

Investeringsagenda beta en techniek
Leren door te experimenteren
Fonds versterking beroepsonderwijs-bedrijfsleven
EVC trajecten en procedures
Beelden voor de toekomst
Onderwijs en ondernemerschap
Beroepsonderwijs in bedrijf-Leren en werken
Beroepsonderwijs in bedrijf (totaal)
Kennis voor klimaat
Biomedical materials

OCW
OCW
EZ
OCW
OCW
EZ
OCW
OCW
VROM
EZ

Totaal

2009

2010

73
9 152
4 065
– 5 000
5 799
4 294
– 5 000
10 798
3 400
– 81

73
9 153
4 066
– 3 600
5 800
4 295

90 276

87 715

2011

2012

2013

4 399
3 400
– 82
349

Artikel 14 Bijdragen aan andere begrotingen in het kader van
ruimtelijke ordening
Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)
2009

2010

2011

2012

2013

Stand vastgestelde begroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009

121 356
169 802

43 637
167 844

52 830
31 158

19 500
3 600

5 500

Stand na 1e suppletore begroting 2009

291 158

211 481

83 988

23 100

5 500

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting
Ten eerste betreft de mutatie op dit artikel de doorwerking van de in het
Aanvullend Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering» FES-projecten
Ruimtelijke ordening. Dit betreft de aanwending in 2009 en 2010 van de bij
Najaarsnota 2008 en Slotwet 2008 vermelde lagere uitgaven van de
projecten Sleutelprojecten, BIRK en saneringsregeling, Mooi Nederland en
Noordelijke IJ-oevers van het Ministerie van VROM, het project Malta van
het Ministerie van OCW en het project Greenports van het Ministerie van
LNV.
Ten tweede heeft de mutatie betrekking op de overboeking van middelen
van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar artikel 14 Ruimtelijke ordening voor de Nota Ruimte projecten Planvormingskosten, Den Bosch,
Nijmegen Waalfront, Maastricht Belvedere en Waterdunen van het Ministerie van VROM.
Ten derde is de mutatie het gevolg van het overhevelen van middelen van
de projecten Sleutelprojecten en BIRK + saneringsregeling van het Ministerie van VROM naar respectievelijk het project Sleutelprojecten
Rotterdam en het project BIRK Ijsseldelta van het Infrastructuurfonds
(geraamd in 2014).
Specificatie mutatie artikel 14 (in € 1 000)
(x € 1 000)

Departement

Sleutelprojecten
Sleutelprojecten Rotterdam
BIRK + saneringsregeling
BIRK W4 Leiderdorp
Malta
Greenports
Mooi Nederland
Noordelijke IJ-oevers
Planvormingskosten

VROM
IF
VROM
IF
OCW
LNV
VROM
VROM
VROM

2009

2010

96 221
3 000
15 943

99 222

2011

2012

2013

25 943
24 158

3 038
6
585
7 950
4 659

3 038
6
585
22 050

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

6

(x € 1 000)

Departement

Den Bosch NoRu
Nijmegen Waalfront NoRu
Maastricht Belvedere NoRu
Waterdunen NoRu

VROM
VROM
VROM
VROM

Totaal

2009

2010

10 400
20 000
8 000

2 600

2011

2013

5 000
2 000
14 400

169 802

2012

3 600

167 844

31 158

3 600

Artikel 15 Projecten in voorbereiding
Opbouw uitgavenramingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)
2009

2010

Stand vastgestelde begroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009

421 132
67 353

Stand na 1e suppletore begroting 2009

488 485

2011

2012

2013

598 242
233 995

690 642 1 216 852
51 255 – 203 472

964 246
– 80 000

832 237

741 897 1 013 380

884 246

Besluit invulling Fes enveloppes kennis, innovatie en onderwijs
De Ministerraad heeft op 13 maart jl. een besluit genomen over de invulling van twee Fes-enveloppes voor kennis, innovatie en onderwijs. Voor
de enveloppe van € 111 mln voor de maatschappelijke innovatieprogramma’s zijn de voorstellen STARS en Scheidingstechnologie gehonoreerd
met Fes-bijdragen van respectievelijk € 18 mln en € 17 mln. Voor de Fes
enveloppe van € 168 mln voor grootschalige research-infrastructuur en
het oplossen van toekomstige lerarentekorten zijn de voorstellen Lifelines,
Surfnet 7 en (een gedeelte van) NanoLab gehonoreerd met Fes-bijdragen
van respectievelijk € 40 mln, € 32 mln en € 15 mln. Voor het oplossen
voor toekomstige lerarentekorten wordt uit deze enveloppe € 20 mln
gereserveerd voor experimenten/pilots voor bevordering van innovatie
van het onderwijsproces. De resterende FES-middelen blijven beschikbaar
voor mogelijk verbeterde voorstellen die opnieuw ingediend kunnen
worden.

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting
De mutatie op dit artikel betreft in de eerste plaats de doorwerking van de
in het Aanvullend Beleidsakkoord opgenomen «snelle uitvoering»
FES-projecten Infrastructuur, Milieu en duurzaamheid, Innovatie en Ruimtelijke ordening. Dit betreft het doorschuiven naar 2009 en 2010 van de
middelen voor projecten in voorbereiding die in 2008 niet daadwerkelijk
zijn toegezegd aan de uitvoerende departementen of die wel zijn toegezegd, maar nog niet zijn overgeheveld naar de desbetreffende departementale begrotingen.
In de tweede plaats betreft de mutatie de meerjarige overboeking van
middelen van artikel 15 Projecten in voorbereiding naar de desbetreffende
uitgavenartikelen voor diverse projecten. Het gaat onder andere om
projecten in het kader van de Duurzaamheidsenveloppe, de enveloppe
Maatschappelijke sectoren en ICT en de enveloppe Nota Ruimte.
In de derde plaats hangt de mutatie samen met het naar voren halen van
middelen voor de verlenging van aflopende innovatieprogramma’s.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

7

Specificatie mutatie artikel 15 (in € 1 000)
(x € 1 000)

Departement

Kennis, onderzoek en innovatie
Kennis, restant BSIK inclusief Technocentra
BIRK
BSIK
Inn.progr. en toponderzoek (enveloppe)
Luchtkwaliteit
Duurzaamheid (enveloppe)
Maatschappelijke Sectoren en ICT
Infrastructuur Noordvleugel
Enveloppe Nota Ruimte
Vrije ruimte kennis, innovatie en onderwijs
Verlenging aflopende innovatieprogramma’s (500 mln)
Beroepsonderwijs in bedrijf
Reservering kennis/innovatie/onderwijs
Integrale gebiedsopgaven
Enveloppe Luchtkwaliteit
Maatschappelijke Sectoren en ICT (overboeking Kenniswijk)
Infra en (vaar)wegen, investeren in wegen
Infra en (vaar)wegen, investeren in vaarwegen
Infra en (vaar)wegen, luchtkwaliteit
Reg. Ec. Beleid, luchtkwaliteit
Reg. Ec. Beleid, herstructurering bedrijventerreinen
Reg. Ec. Beleid, sterke regio’s
Openbaar vervoer, impuls spoorambitie
Energie, pakket project Schoner en Zuiniger
Water en kust, waterkwaliteit/KRW/WB2/nutriëntenpilots
Natuur, EHS en Vitaal platteland, luchtkwaliteit
Innovatie, kennis en onderzoek (enveloppe)

OCW
Divers
LNV
VWS
Divers
Divers
Divers
Divers
IF
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
VROM
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers
Divers

Totaal

2009

2010

2011

2012

2013

–3
1 111
7 500
15
2 803
1 718
– 27 558
6 640
66 500
– 23 108

–3
1 867
7 500
15
2 804
1 718
5 245
10 318
66 500
– 48 708

– 42 012

10 000
– 468

100 000
– 469

– 80 472
– 168 000
110 000

– 168 000
110 000

50 776
88
6 000
103
37
44
– 2 089
507
5 074
5 074
– 20 360
– 23 073
22

50 776
88
6 000
104
37
45
– 6 089
508
5 074
5 074
9 641
15 928
22

100 000

– 65 000

– 6 733

– 22 000
67 353

233 995

51 255

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

– 203 472

– 80 000

8

ONTVANGSTEN
Ontvangsten van het fonds
Artikel 21 Ontvangsten uit aardgasbaten
Opbouw ontvangstenamingen vanaf de stand vastgestelde begroting (in € 1000)
2009

2010

2011

2012

2013

Stand vastgestelde begroting 2009
Mutatie 1e suppletore begroting 2009

2 477 869 2 511 610 2 184 575 2 345 531
112 104 694 871 551 262 – 177 872

1 990 065
– 74 000

Stand na 1e suppletore begroting 2009

2 589 973 3 206 481 2 735 837 2 167 659

1 916 065

Toelichting mutatie eerste suppletore begroting
Conform de Fes-Begrotingswet 2009 is voor het jaar 2009 en in de
ramingen voor latere jaren sprake van een vaste Fes-voeding uit
gasbaten, die niet meer fluctueert als gevolg van mutaties in de gasbaten.
De mutatie betreft de aanpassing van de raming die nodig is om de voorziene Fes-uitgaven te dekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 965 D, nr. 2

9