Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2012–2013

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

295
Vragen van het lid Van Bemmel (Van Bemmel) aan de minister van
Economische Zaken, Landbouw en Innovatie over een nieuwe veiling van
Telecomfrequenties (ingezonden 19 september 2012).
Antwoord van minister Verhagen (Economische Zaken, Landbouw en
Innovatie) (ontvangen 16 oktober 2012).
Vraag 1
Bent u bekend met het feit dat zowel de 400 alsook de 1500 band nauwelijks
worden gebruikt momenteel?
Antwoord 1
Voor de 450–470 MHz frequentieband is een vergunning uitgegeven ten
behoeve van een openbaar elektronisch communicatienetwerk voor mobiele
communicatieverlening ten behoeve van besloten gebruikersgroepen (Public
Access Mobile Radio). Deze vergunning is in gebruik en de vergunninghouder
voldoet aan de vergunningvereisten.
Naast de genoemde vergunning is in de 450–470 MHz frequentieband in
beperkte mate ruimte in de vorm van restfrequenties.
Tussen de 400 MHz en 450 MHz is geen frequentieruimte beschikbaar in de
vorm van restfrequenties.
Voor het gebruik van de 1452–1492 MHz frequentieband, dit is de L-band, was
een vergunning uitgegeven voor digitale omroep, echter deze is in juni van
dit jaar door de vergunninghouder teruggegeven aan de Staat. Hier is
momenteel dus sprake van een frequentieband die niet wordt gebruikt. Boven
de 1492 MHz is rond de 1500 MHz geen frequentieruimte beschikbaar in de
vorm van restfrequenties.
Vraag 2
Is het u bekend dat genoemde frequenties in het buitenland (Japan) al
worden gebruikt voor LTE technologie?
Antwoord 2
In Japan wordt inderdaad gebruik gemaakt van frequenties in de L-band voor
mobiele communicatie. De band die in Japan wordt gebruikt, is echter net
iets anders gepositioneerd en valt daardoor deels buiten de Europese
indeling van deze band.

ah-tk-20122013-295
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2012

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

1

Vraag 3
Bent u bekend met de zogenaamde FRAND voorwaarden (fair, reasonable
and non discriminatory) waaraan iedere nieuwkomer zich hier dient te
houden (toegang aan iedereen onder dezelfde voorwaarden)?
Antwoord 3
FRAND heeft betrekking op de voorwaarden die standaardisatieorganisaties
vaak stellen aan houders van intellectuele eigendomsrechten, indien deze
rechten deel uitmaken van een standaard, zoals bijvoorbeeld LTE. Deze
voorwaarden zijn gericht op het voorkomen van misbruik van deze eigendomsrechten.
Vraag 4
Deelt u de mening dat, gezien het feit dat deze frequenties niet worden
gebruikt, deze maar beter onder de genoemde FRAND voorwaarden kunnen
worden geveild voor geïnteresseerde mobiele telefonie nieuwkomers? Zo
nee, waarom niet?
Antwoord 4
Nee, ik deel deze mening niet.
Bij de restfrequenties in de 450–470 MHz band gaat het om 2*2,3 MHz niet
aaneengesloten spectrum waarvan het breedste deel 700 KHz bestrijkt. Deze
frequenties zijn daarmee niet geschikt voor UMTS of LTE gebruik. Tevens
onderzoek ik momenteel of deze restruimte geschikt is voor toepassingen die
in de afgelopen jaren onder druk zijn komen te staan omdat ze plaats hebben
moeten maken voor mobiele toepassingen.
Voor wat betreft de L-band is er breed in Europa sprake van beperkt gebruik
en wordt vanwege deze reden momenteel in CEPT1-verband (waarbij 48
landen zijn aangesloten) onderzocht wat een nieuw gebruiksdoel (bestemming) van deze band kan worden. Daartoe worden diverse opties onderzocht,
waaronder die van mobiel breedband en een downloadband voor omroeptoepassingen op mobiele apparaten.
Gezien het nog lopende Europese overleg is het te vroeg om nu al een keuze
te maken voor het beschikbaar stellen van dit spectrum voor mobiele
telefonie.
Of een frequentieband – indien deze beschikbaar komt voor mobiele telefonie
– alleen voor nieuwkomers beschikbaar gesteld kan worden is een vraag die
niet op voorhand beantwoord kan worden. Bij een eventuele frequentieveiling
voor mobiele telefonie is een beleidsdoelstelling dat de uitgifte van frequenties bijdraagt aan een effectief concurrerende markt. Er zal op dat moment
dan ook naar de marktsituatie gekeken moeten worden om te kunnen
oordelen of nieuwkomers een voorkeurspositie moeten krijgen.
Ik neem aan dat met veilen onder FRAND voorwaarden wordt bedoeld dat
een nieuwkomer op de markt voor mobiele telefonie na het verwerven van
een vergunning voor het gebruik van frequenties alle verzoeken om toegang
tot zijn netwerk zou moeten accepteren onder dezelfde voorwaarden. In de
Telecommunicatiewet en het Europese regelgevende kader voor elektronische
communicatie is geregeld onder welke voorwaarden en door wie een
dergelijke toegangsverplichting opgelegd kan worden. Dit betekent in
concreto dat alleen de Onafhankelijke Post en Telecommunicatie Autoriteit
eigenaren van elektronische communicatienetwerken met aanmerkelijke
marktmacht een verplichting op kan leggen om (redelijke) verzoeken om
toegang te accepteren.
Een spectrumverdeling die overeenkomsten had met een verdeling onder
FRAND voorwaarden – dat is, waarbij toegang verlenen aan derden een
onderdeel was van de verdeling – was de verdeling van het 800 MHz (en ook
het 2.6 GHz) spectrum in Frankrijk. Kandidaten voor een vergunning werden
daarbij uitgenodigd om in de selectieprocedure aan te bieden om virtuele
mobiele netwerkoperators (MVNO’s) toe te laten op hun netwerk, echter
kandidaten konden er ook voor kiezen dit niet te doen. Er was dus geen
sprake van een verplichting vooraf maar een verplichting die kandidaten
vrijwillig op zich namen.

1

CEPT: European Conference of Postal and Telecommunications Administrations.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

2

Vraag 5
Deelt u de mening dat er met deze frequenties een nieuwe veiling voor
nieuwkomers zou kunnen worden gehouden, waarbij de restfrequenties van
de 400 en 1500 Mhz tot één kavel worden gebundeld? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 5
Ik verwijs u hierbij naar mijn antwoord op de vorige vraag.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, Aanhangsel

3