Gespreksnotitie Adviescommissie voor Vreemdelingenzaken (ACVZ)
Rondetafelgesprek Vaste commissie voor Veiligheid en Justitie, donderdag 10
december 2015
De ACVZ heeft op 6 maart 2014 advies uitgebracht over het wetsvoorstel Wet terugkeer
en vreemdelingenbewaring.1 Ik zal mij in deze opmerkingen concentreren op de gronden
voor bewaring. In de memorie van toelichting is op de pagina’s 34 t/m 38 uitgebreid
ingegaan op het advies van de ACVZ. Inmiddels is het voorstel gewijzigd ten aanzien van
een voor de adviescommissie belangrijk punt, dat ook door de Raad van State was
genoemd. De gronden voor bewaring zijn thans grotendeels aangepast aan de Europese
regelgeving. Maar op twee punten moet nog worden gewezen:
1. Herhaalde inbewaringstelling
De adviescommissie heeft geconstateerd dat in het wetsvoorstel niets is geregeld ten
aanzien van de herhaalde inbewaringstelling en heeft geadviseerd om in de
Vreemdelingenwet criteria voor herhaalde bewaring vast te leggen.
De Terugkeerrichtlijn schrijft immers voor dat bewaring niet langer mag duren dan 18
maanden en niet langer dan nodig voor een voortvarend uitgevoerde verwijdering. In
dat licht is het niet zonder meer begrijpelijk dat een vreemdeling na opheffing van zijn
bewaring ongelimiteerd opnieuw zou mogen worden gedetineerd.
In de memorie van toelichting is hier op de opmerking van de ACVZ gereageerd door te
wijzen op nationale jurisprudentie. Daaruit zou volgen dat een herhaalde
inbewaringstelling mogelijk is en dat dit niet leidt tot cumulatieve optelling waardoor de
maximale termijn van 18 maanden wordt overschreden. Onder verwijzing naar
jurisprudentie van de Afdeling bestuursrechtspraak van de Raad van State 2 stelt de
wetgever vervolgens dat na opheffing van een eerdere inbewaringstelling een nieuwe
inbewaringstelling kan volgen indien van nieuwe feiten en omstandigheden is gebleken
of een geruime periode is verstreken sinds opheffing van de eerdere inbewaringstelling.
De Raad van State is evenwel in de uitleg van het Unierecht niet de hoogste autoriteit.
Pas als het Hof van Justitie zich hierover zal hebben uitgesproken zullen wij ook in
Nederland duidelijkheid hebben.
Het enkele feit dat geruime tijd is verstreken sinds de opheffing van een eerdere
inbewaringstelling kan overigens naar het oordeel van de adviescommissie geen reden
vormen om de vreemdeling opnieuw in bewaring te stellen. Maar als de wetgever daar
anders over denkt zou dat uit de wet moeten blijken. De ACVZ acht het voor de
rechtszekerheid van belang dat de wet hetzij de criteria voor herhaalde bewaring
expliciet benoemt, hetzij vastlegt dat herhaalde bewaring niet is toegestaan. De
commissie vraagt opnieuw aandacht voor deze aanbeveling.
2. Implementatie Europeesrechtelijke normen over inbewaringstelling
Het tweede punt betreft de onvolledige implementatie van Europeesrechtelijke normen.
Het gaat met name om het ontbreken van een waarborg dat bewaring alleen wordt
opgelegd als geen andere minder dwingende maatregelen doeltreffend kunnen worden
toegepast. In alle relevante Europese normen is immers uitdrukkelijk opgenomen dat

1
2

http://acvz.org/wp-content/uploads/2014/03/06-03-2014_ACVZ-advies-Wet-terugkeer.pdf
ABRvS 27 november 2007, JV 2008/45 en ABRvS 23 februari 2007, JV 2007/37.

1

vreemdelingenbewaring alleen kan worden opgelegd indien minder dwingende
alternatieve maatregelen (lichtere middelen) niet effectief kunnen worden toegepast.
In artikel 99 onderdeel J van het wetsvoorstel waarin artikel 58 van de
Vreemdelingenwet wordt gewijzigd staat het bijna goed, slechts drie wezenlijke woorden
ontbreken. Zoals de Raad van State in zijn advies schrijft onder punt 3, onder a, had er
moeten staan dat een vreemdeling ‘slechts’ in bewaring kan worden gesteld ‘voor zover’
minder dwingende maatregelen niet doeltreffend kunnen worden toegepast. De drie
woorden, ‘slechts’ ,‘voor’ en ‘zover’ moeten er nog bij.
Zoals gezegd, heeft de regering in belangrijke mate de tekst reeds zodanig aangepast
dat de gronden voor bewaring in overeenstemming zijn het Unierecht. De
adviescommissie waardeert dat positief.
(In artikel 99 in de onderdelen M en O zijn drie artikelen uit de Vreemdelingenwet
opgenomen, de artikelen 59, 59a en 59c. Deze artikelen hebben achtereenvolgens
betrekking op de inbewaringstelling van niet rechtmatig in Nederland verblijvende
vreemdelingen, van vreemdelingen op wie de Dublinverordening van toepassing is en
van vreemdelingen die rechtmatig verblijf hebben hangende een verblijfsrechtelijke
procedure).
Maar op het genoemde essentiële punt is de huidige tekst nog onvolledig. De commissie
is van oordeel dat dit alsnog dient te worden toegevoegd zodat het ultimum remedium
karakter van de inbewaringstelling ondubbelzinnig tot uitdrukking komt.
Kort samengevat ziet de ACVZ twee punten waarop het voorliggende
wetsvoorstel dient te worden aangepast:
1. In de wet dienen criteria te worden opgenomen waaraan voldaan moet zijn
voordat een herhaalde inbewaringstelling kan worden opgelegd;
2. De implementatie van Europeesrechtelijke normen in de Vreemdelingenwet
is onvolledig. Het ultimum remedium karakter van de inbewaringstelling moet
ondubbelzinnig tot uiting komen.

2