Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2008–2009

31 780

Wijziging van de Wet
arbeidsongeschiktheidsvoorziening
jonggehandicapten in verband met het
bevorderen van de participatie van
jonggehandicapten door werk en
arbeidsondersteuning

Nr. 45

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 15 juli 2009
Het kabinet meent dat iedereen optimaal mogelijkheden moet hebben om
zo zelfstandig mogelijk op de arbeidsmarkt te functioneren; ook jongeren
met een beperking. In de huidige Wajong worden jongeren met een
beperking al op jonge leeftijd (vaak rond 18 jaar) volledig arbeidsongeschikt verklaard, terwijl ze nog volop in ontwikkeling zijn. De arbeidsparticipatie van Wajongers blijft achter, terwijl de instroom in de Wajong
toeneemt. Het is sociaal, maatschappelijk en financieel niet aanvaardbaar
dat mensen die kunnen participeren niet meedoen.
Het wetsvoorstel tot wijziging van de wet arbeidsongeschiktheid jonggehandicapten (Wajong)1, waarmee de Tweede Kamer in april 2009 heeft
ingestemd, beoogt deze trend te kantelen. Daarnaast richt het kabinetsbeleid zich op betere preventie, gerichte voorbereiding op participatie in
de (voor)schoolse fase en verbetering van de overgang van school naar
werk.2 Ten slotte zet het kabinet in op het actief stimuleren van werkgevers om Wajongers in dienst te nemen. Hoe het daarmee staat, treft u aan
in de bijgevoegde notitie Aanpak werk voor Wajongers.3
Het is van belang nu, juist in tijden van economische crisis, te investeren
in het creëren van werk voor Wajongers. Het is immers zaak om niet
alleen te investeren in werkbehoud voor mensen met een baan, maar ook
te voorkomen dat mensen die langs de kant staan onnodig de dupe
worden van de crisis. De motie Van Hijum4 ondersteunt dit. Nu investeren
in Wajongers én in werkgevers, betaalt zich later terug.

1

Kamerstuk 2008–2009, 31 780.
Kabinetsstandpunt participatie jongeren met
een beperking, Kamerstukken II 2007–2008,
31 224, nr. 1.
3
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.
4
Kamerstukken II, 2008/09, 31 780, nr. 38,
aangaande het stimuleren van werkgevers
om jongeren met een beperking in dienst
te nemen.
2

KST133701
0809tkkst31780-45
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Positieve resultaten, ondanks de crisis
Het kabinet, sociale partners en andere betrokkenen hebben diverse maatregelen genomen en acties in gang gezet om kansen voor Wajongers te
bewerkstelligen. De notitie geeft een overzicht van de resultaten tot nu toe
en beschrijft de extra impuls aan hetgeen reeds in gang is gezet. Ik ben
gelet op de beperkingen van de economische crisis daar positief over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 45

1

Ondanks de crisis zijn er nog steeds werkgevers die werkplekken voor
Wajongers willen creëren. De afgelopen maanden heb ik zowel als het
UWV convenanten afgesloten met (groepen) werkgevers. Het sociaal
akkoord van het kabinet met sociale partners van afgelopen voorjaar heeft
gezorgd voor een impuls. Het aantal CAO’s met afspraken over werkplekken voor Wajongers neemt toe. Ongeveer 21% van de CAO’s die sinds
het voorjaarsakkoord van 25 maart 2009 zijn afsloten, bevat afspraken
over werk voor Wajongers. De bijgaande notitie gaat hier nader op in.
Deze en andere resultaten die in de notitie worden beschreven, zijn
bemoedigend en stimuleren om een extra impuls te geven aan de
werkgeversbenadering Wajong.
Nieuwe initiatieven
De notitie presenteert ook een aantal nieuwe initiatieven. In de eerste
plaats initiatieven die betrekking hebben op verbeteringen in de uitvoering, zoals het instellen van regionale servicepunten voor werkgevers en
het vergroten van het inzicht in de competenties van Wajongers.
In de tweede plaats blijkt dat de eerste ervaringen met de Wajong Advies
Voucher in de praktijk positief zijn. De voucher lijkt een effectieve bijdrage
te kunnen geven aan het stimuleren van het anders inrichten en opdelen
van bestaande functies waardoor er meer kansen ontstaan voor Wajongers, het zogenoemde jobcarving.
Een derde voorbeeld betreft een instrument dat de potentie heeft om de
arbeidsmarktkansen van Wajongers te vergroten, het Engelse Two Ticks.
Dit is een bestaand initiatief waarbij werkgevers via een symbool in een
vacaturetekst (twee vinkjes) aangeven dat zij mensen met een beperking
uitnodigen te solliciteren. In het Verenigd Koninkrijk zijn de ervaringen
hiermee positief en ik wil verkennen wat de mogelijkheden in Nederland
zijn.
Naast deze en andere nieuwe initiatieven beschrijft de notitie de hoofdlijnen van het interdepartementale programma Cultuuromslag Wajong,
dat ondersteunend is aan de omslag die het kabinet wil bereiken in de
(cultuur ten aanzien van) participatie van jongeren met een beperking.
Toezeggingen aan en moties van de Tweede Kamer
De notitie geeft tevens antwoord op een aantal toezeggingen en moties
die bij de behandeling van de nieuwe wet Wajong en de begrotingsbehandeling zijn gedaan respectievelijk aangenomen.1

1

Het betreft de motie Ortega-Martijn
aangaande voorrang aan bestaande en
nieuwe particuliere initiatieven en ondernemersinitiatieven (Kamerstukken II, 2008/09,
31 780, nr. 30), de motie Ortega-Martijn
aangaande interne jobcoaches (Kamerstukken
II, 2008/09, 31 780, nr. 33), de motie Spekman
aangaande extra inzet om Wajongers aan
werk te helpen (Kamerstukken II 2008/09
31 700 XV, nr. 21), en de toezegging Uw Kamer
te informeren over de voorlichting van
overheidswerkgevers. Over de motie-Van
Hijum aangaande «social return» in het
aanbestedings- en inkoopbeleid van de rijksoverheid (Kamerstukken II, 2008/09, 31 780,
nr. 39) is Uw Kamer reeds geïnformeerd in het
plan van aanpak in het kader van de pilots
De Vries.
2
APE, Wat werkt? Buitenlandse ervaringen
met arbeidsvoorzieningen voor gehandicapten, 2008.

Tijdens de wetsbehandeling heb ik toegezegd mij te laten informeren over
quotasystemen in Duitsland en Oostenrijk. Beide systemen worden
beschreven in een recent onderzoek naar buitenlandse ervaringen met
instrumenten voor personen met een arbeidsbeperking2. Hoewel ervaringen in Duitsland en Oostenrijk laten zien dat quota de deelname van
arbeidsgehandicapten in regulier werk kan bevorderen, behoren zij tot de
weinige landen met een quotasysteem. Een belangrijke reden hiervoor is
dat registratie van gehandicapten – een voorwaarde voor de quotumregeling in deze landen – door veel landen, waaronder de Scandinavische,
wordt gezien als discriminerend en stigmatiserend. Daarnaast menen veel
landen dat de kosten van dwang en handhaving niet opwegen tegen de
baten van een verhoogde arbeidsparticipatie.
De ervaringen in andere landen ondersteunen mijn keuze voor een beleid
gericht op overtuigen en verleiden van werkgevers in plaats van ze wettelijk te verplichten. De tot nu toe hiermee bereikte resultaten zijn bemoedigend en zijn aanleiding om op die ingeslagen weg voort te gaan. Als we
willen dat jongeren met een beperking «gewoon meedoen» binnen hun
mogelijkheden, dan moeten we hen niet aan werkgevers opdringen, maar

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 45

2

werkgevers de eigen overtuiging laten ontwikkelen dat Wajongers een
waardevolle bijdrage aan hun bedrijf kunnen en dienen te zijn.
Vervolgproces
Bijgaande notitie is tot stand gekomen in nauw overleg met werkgeversorganisaties, vakbonden, cliëntenorganisaties, de re-integratiebranche en
UWV. Vanzelfsprekend zullen zij ook in het verdere proces en de uitvoering een belangrijke rol spelen. Ik zal Uw Kamer informeren over de voortgang en behaalde resultaten, in samenhang met de eerste ervaringen met
de nieuwe Wajong.
De minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
J. P. H. Donner

Tweede Kamer, vergaderjaar 2008–2009, 31 780, nr. 45

3