Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2020–2021

35 650 VI

Wijziging van de begrotingsstaten van het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (VI) voor het
jaar 2020 (wijziging samenhangende met de
Najaarsnota)

Nr. 3

VERSLAG HOUDENDE EEN LIJST VAN VRAGEN EN
ANTWOORDEN
Vastgesteld 14 december 2020
De vaste commissie voor Justitie en Veiligheid, belast met het voorbereidend onderzoek van dit voorstel van wet, heeft de eer verslag uit te
brengen in de vorm van een lijst van vragen met de daarop gegeven
antwoorden.
De vragen zijn op 4 december 2020 voorgelegd aan de Minister van
Justitie en Veiligheid. Bij brief van 10 december 2020 zijn ze door de
Minister van Justitie en Veiligheid beantwoord.
Met de vaststelling van het verslag acht de commissie de openbare
behandeling van het wetsvoorstel voldoende voorbereid.
De voorzitter van de commissie,
Van Meenen
De adjunct-griffer van de commissie,
Schoor

kst-35650-VI-3
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

1

Vraag (1):
Kunt u toelichten waarom opnieuw sprake is van minder toevoegingen bij
de rechtsbijstand dan begroot? Wat verklaart de dalende trend?
Antwoord:
Voor het jaar 2020 valt de afname van het aantal toevoegingen voor een
belangrijk deel toe te schrijven aan de covid19-crisis. De dalende trend
van de afgelopen jaren valt echter niet eenduidig te verklaren.
Vraag (2):
In hoeverre heeft u in de departementale begroting voor 2021 rekening
gehouden met het afnemend aantal toevoegingen bij de rechtsbijstand?
Antwoord:
In de begrotingsvoorbereiding 2021 is het budgettaire kader rechtsbijstand herijkt met de meest recente ramingen van het Prognosemodel
justitiële ketens (PMJ).
Door deze jaarlijkse herijking wordt het uitgavenkader voor het volgende
jaar en de verwachte realisatie gelijkgetrokken. Eventuele vrijval van
middelen als gevolg van een verminderd beroep op de rechtsbijstand
wordt ingezet voor het dossier rechtsbijstand en is bestemd voor
investeringen in het nieuwe stelsel, zoals voor een verhoging van de
vergoedingen van rechtsbijstandsverleners.
Vraag (3):
Kunt u toelichten waarom wederom sprake is van een forse onderbesteding bij de uitvoering van het project intensiveringen ZSM?
Antwoord:
De implementatie van de intensivering van rechtsbijstand in het
ZSM-proces heeft door de uitbraak van COVID-19 vertraging opgelopen.
Het was niet mogelijk om, zoals voorgenomen, in het eerste kwartaal van
2020, in alle regio’s te starten met rechtsbijstand bij OM-strafbeschikking
voor aangehouden verdachten. Pas na de zomer kon daarmee een begin
worden gemaakt.
Ook de intensivering van rechtsbijstand voor verdachten op vrije voeten
heeft door de coronacrisis vertraging opgelopen. Van de ketenpartners
kon niet worden gevraagd dat zij op korte termijn de noodzakelijke
aanpassingen in hun werkprocessen zouden realiseren en de benodigde
mensen en middelen vrij maken om de intensivering mogelijk te maken.
Door deze vertragingen kon het beschikbare budget voor de intensivering
niet volledig worden benut.
Vraag (4):
Kunt u overzichtelijk op een rij zetten hoe de (extra) middelen voor de
digitalisering van de strafrechtketen verdeeld zijn over de verschillende
begrotingsartikelen en daarmee de verschillende betrokken diensten?
Antwoord:
Voor 2020 is 44,4 miljoen beschikbaar voor de digitalisering van de
strafrechtketen. Deze middelen worden niet (direct) aan ketenorganisaties
toegekend maar aan (keten-)projecten die bijdragen aan de doelstellingen
van de digitalisering. De projecten worden veelal door ketenorganisaties
uitgevoerd. Hiervoor ontvangen zij middelen die bij de tweede suppletoire
begroting zijn verdeeld conform de onderstaande tabel. Aan het eind van
het jaar vindt een eindafrekening plaats.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

2

2020
Begrotingsartikel

Dienst

31
32
32
33
34
34
34
91
91

Politie
Raad voor de Rechtspraak
Hoge raad
OM
CJIB
Dienst Justitiële Inrichtingen
Reclassering Nederland
Directie Strafrechtketen
Justid

Bedrag (x 1 mln.)
9,7
3,1
2,1
13,7
3,3
4,4
0,2
3,6
4,3
44,4

Vraag (5):
Hoe verhouden de middelen voor digitalisering van de strafrechtketen
zich tot de ambities voor de digitalisering van de strafrechtketen in 2020?
Welke doelen en resultaten voor de strafrechtketen als geheel, maar ook
per schakel in die keten worden beoogd met deze bij najaarsnota
toegekende middelen? Verwacht u dat deze middelen nog in 2020 besteed
zullen worden? Zo nee, waarom niet en welke gevolgen heeft dat voor de
doelen van de digitalisering van de strafrechtketen in 2021?
Antwoord:
Voor de digitalisering van de strafrechtketen is op grond van het regeerakkoord in totaal ca 200 miljoen beschikbaar, waarvan 45 miljoen in 2020.
Voor de digitalisering zijn ketendoelstellingen vastgesteld die zich richten
op de thema’s papier uit de keten, multimedia en dienstverlening. Er zijn
geen doelstellingen per schakel in de keten vastgesteld.
De verwachting is dat alle beschikbare middelen in 2020 worden besteed.
Door middel van een halfjaarlijkse rapportage wordt de Tweede Kamer
geïnformeerd over de voortgang van de digitalisering en de besteding van
de middelen. De meest recente heeft u op 26 oktober 2020 ontvangen1 en
de eerstvolgende ontvangt u begin 2021.
Vraag (6):
Uit welke regelingen bestaat het noodpakket tegemoetkomingsregeling
sociaal advocatuur? Is dit de combinatie van de Ondersteuningsregeling
gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van advocaten en mediators
COVID-19-crisis en de Tegemoetkomingsregeling gesubsidieerde
toevoegingenpraktijk van advocaten, mediators en bijzondere curatoren
COVID-19-crisis?
Antwoord:
Met het noodpakket tegemoetkomingsregeling sociaal advocatuur wordt
enkel de Tegemoetkomingsregeling gesubsidieerde toevoegingenpraktijk
van advocaten, mediators en bijzondere curatoren COVID-19-crisis
bedoeld (Kamerstuk 31 753, nr. 214).
Vraag (7):
Klopt het dat zonder het noodpakket tegemoetkomingsregeling sociaal
advocatuur er over 2020 niet 25 miljoen euro maar 29,5 miljoen euro op
de rechtsbijstand was overgebleven?
Antwoord:
Ja, dat klopt.
1

Kamerstuk 2020–2021, 29 279, nummer 621.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

3

Vraag (8):
Waarom is er voor gekozen om de tegemoetkomingsregeling voor de
sociale advocatuur uit de begroting voor rechtsbijstand te halen?
Antwoord:
Als gevolg van COVID-19-crisis is er sprake van een afname van toevoegingen rechtsbijstand, de hierdoor ontstane budgettaire ruimte wordt
binnen het dossier rechtsbijstand deels als dekking ingezet voor deze
sectorspecifieke tegemoetkomingsregeling (Kamerstuk 31 753, nr. 197)
Vraag (9):
Aangezien de Tegemoetkomingsregeling gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van advocaten, mediators en bijzondere curatoren COVID-19-crisis
pas in december 2020 kan worden aangevraagd en de berekening pas in
januari 2021, is de vraag hoe het bedrag van het noodpakket tegemoetkomingsregeling sociaal advocatuur ter waarde van 4,5 miljoen euro is
berekend? Bevat dit slechts de kosten van de Ondersteuningsregeling
gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van advocaten en mediators
COVID-19-crisis die tot 1 augustus 2020 kon worden aangevraagd of zijn
er ook ramingen van de kosten van de Tegemoetkomingsregeling
gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van advocaten, mediators en
bijzondere curatoren COVID-19-crisis in opgenomen?
Antwoord:
De begrote extra kosten voor het noodpakket tegemoetkomingsregeling
sociaal advocatuur (ad 4,5 miljoen) betreft een inschatting van september
jl. sec voor de Tegemoetkomingsregeling gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van advocaten, mediators en bijzondere curatoren COVID-19-crisis
bedoeld (Kamerstuk 31 753, nr. 214). De verwachting op dat moment was
dat de afname in toevoegingen voorlopig ook aanhoudt. De in maart jl.
getroffen extra voorschotregeling (Ondersteuningsregeling gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van advocaten en mediators COVID-19-crisis)
is om te voorkomen dat sociaal advocaten in acute liquiditeitsproblemen
komen, hieraan zijn in beginsel voor JenV geen extra kosten verbonden.
Vraag (10):
Hoe is in de begroting voor 2021 rekening gehouden met de verrekening
van de Ondersteuningsregeling gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van
advocaten en mediators COVID-19-crisis die over de eerste vier maanden
van 2021 plaats zal vinden? Kan die verrekening ertoe leiden dat het
bedrag voor de gesubsidieerde rechtsbijstand in de eerste vier maanden
van 2021 aanzienlijk lager zal uitvallen zonder die verrekening? Om
hoeveel geld gaat dit waarschijnlijk?
Antwoord:
De in maart jl. getroffen extra voorschotregeling (Ondersteuningsregeling
gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van advocaten en mediators
COVID-19-crisis) is om te voorkomen dat sociaal advocaten in acute
liquiditeitsproblemen komen, hieraan zijn in beginsel voor JenV geen
extra kosten verbonden.
Vraag (11):
Hoeveel advocatenpraktijken hebben de Ondersteuningsregeling
gesubsidieerde toevoegingenpraktijk van advocaten en mediators
COVID-19-crisis uiteindelijk aangevraagd, hoeveel geld is totaal uitgekeerd
en wat ontvingen de praktijken gemiddeld?
Antwoord:
Aanvragen op basis van deze regeling dienen door advocaten of
mediators in persoon (en niet per praktijk) te worden ingediend. 1.104

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

4

advocaten en mediators hebben aanspraak gemaakt op de ondersteuningsregeling. Zij hebben in totaal 11.926.520 ontvangen. Gemiddeld was
dit 10.803 per advocaat/mediator.
Vraag (12):
Welk deel van de advocatenpraktijken zijn geconfronteerd met een
inkomensverlies van meer dan 20%? Kan dit worden uitgesplitst naar
rechtsgebied?
Antwoord:
Het is niet mogelijk een uitspraak te doen over het inkomensverlies van
advocatenpraktijken. We hebben geen zicht op de eventuele omzet die
wordt gerealiseerd in de commerciële praktijk. Wat betreft de afgegeven
toevoegingen, piketmeldingen en extra uren van de Raad voor Rechtsbijstand per rechtsgebied, is de grootste daling 15% bij asiel (o.b.v. cijfers
t/m november in vergelijking met zelfde periode 2019). Zie voor het
volledige overzicht bijgevoegde tabel over de aantallen afgegeven
toevoegingen per rechtsgebied.
Aantallen afgegeven toevoegingen door de raad voor rechtsbijstand 2020 vs. 2019
T/m nov

Civiel
Bestuur
Asiel
Straf Regulier
Straf Ambtshalve
Mediation
LAT
Piketmeldingen
Extra uren strafzaken verdachten
Extra uren overige zaken

2019

2020

150.813
59.853
32.633
69.937
35.696
15.293
7.754
81.910
216.357
29.826

147.864
52.192
27.578
62.225
33.282
13.295
7.285
77.393
226.632
31.431

– 2%
– 13%
– 15%
– 11%
– 7%
– 13%
– 6%
– 6%
+ 5%
+ 5%

Vraag (13):
Is al bekend hoe de onderuitputting ter waarde van 25 miljoen euro op de
gesubsidieerde rechtsbijstand tegemoet komt aan de sociaal advocatuur
conform de afspraak tussen de Minister voor Rechtsbescherming en de
Tweede Kamer van 9 november 2018 (Kamerstuk 31 753, nr. 155)?
Antwoord:
Met commissie-Van der Meer deel ik de constatering dat de vergoedingen
voor de sociale advocatuur in het personen- en familierecht het meeste
achterblijven. Om die reden geef ik bij de stelselvernieuwing prioriteit aan
echtscheidingszaken. De onderuitputting in 2020 op het budget voor
rechtsbijstand, zal ik als eerste bestemmen voor rechtsgebied personenen familierecht. In mijn vierde voortgangsrapportage zal ik hier nader op
ingaan.
Vraag (14):
Door een lager aantal toevoegingen over 2020 is er meevaller van
18,5 miljoen euro op de gesubsidieerde rechtsbijstand, kan dit worden
uitgesplitst naar de diverse rechtsgebieden?
Antwoord:
Bij de rechtsbijstand wordt per saldo een meevaller van circa 25 mln.
verwacht. Dit bedrag is samengesteld uit drie meevallers en een tegenvaller. De uitsplitsing van de meevaller als gevolg van een lager aantal
afgegeven toevoegingen (circa 18,5 mln.) over de diverse rechtsgebieden,
zie hiervoor de bijgevoegde tabel. Opgemerkt wordt dat dit per rechts-

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

5

gebied afzonderlijk een vertekend beeld geeft omdat de aantallen
afgegeven toevoegingen per rechtsgebied in de tabel afwijken van de
aantallen die vermeld worden in het Jaarverslag van de Raad voor
Rechtsbijstand. Dit heeft te maken met het feit dat in de JenV-begroting
voor de financiering van de Raad voor Rechtsbijstand de aantallen over de
periode 1 september 2019 t/m 31 augustus 2020 zijn gehanteerd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

6

Vraag (15):
Welk deel van de meevaller ter waarde van 18,5 miljoen euro op de
gesubsidieerde rechtsbijstand ten gevolge van minder toevoegingen kan
direct worden teruggeleid naar de inzet van de aanjager responsieve
overheid?
Antwoord:
De daling van het aantal toevoegingen betreft meerdere rechtsgebieden in
de gesubsidieerde rechtsbijstand. De aanjager is begin 2020 gestart met
zijn opdracht om het aantal geschillen tussen burger en overheid op het
terrein van het bestuursrecht terug te dringen. De aanjager zet, bij de
uitvoeringsorganisaties en de gemeenten met het hoogste aantal
toevoegingen, in op het verbeteren van de dienstverlening en het
burgergerichter maken van wet- en regelgeving. Naast het voordeel voor
de burger en de overheid, door het probleem duurzaam in een vroegtijdig
stadium op te lossen, resulteert dit ook in minder procedures en toevoegingen en daarmee minder financiële lasten. Het is niet mogelijk om
precies cijfermatig in beeld te brengen welk deel van de daling van het
aantal toevoegingen direct is te danken aan de inzet van de aanjager.
Vraag (16):
Hoe is vastgesteld dat de inzet van de aanjager responsieve overheid
heeft geleid tot een afname van meer dan 10% van de afgegeven
toevoegingen in het bestuursrecht (Kamerstuk 31 753, nr. 223)?
Antwoord:
Zoals genoemd, is de aanjager begin 2020 gestart met zijn opdracht. De
afname van 10% van het aantal toevoegingen in het bestuursrecht betreft
de periode van 2017 tot en met 2019. Zoals ik ook in mijn voortgangsrapportage van 26 juni 2020 (Kamerstuk 31 753, nr. 216) benoemde, is het
lastig om causale verbanden te leggen tussen beleidsinspanningen en
resultaten. Wel zetten de uitvoeringsorganisaties en gemeenten, het
deelprogramma Responsieve Overheid, de Raad voor de Rechtsbijstand,
het programma Prettig Contact met de Overheid, de Ministeriele
Commissie Uitvoering en de Rijksbrede maatwerkplaatsen zich met
gebundelde krachten in voor een meer burgergerichte overheid met
minder onnodige procedures (en toevoegingen) in het bestuursrecht.
Vraag (17):
Kan worden gegarandeerd dat de afname van zaken in het bestuursrecht
vanwege de inzet van de aanjager responsieve overheid alleen zaken
betreft waarbij beide partijen geen belang hadden bij een geschilbeslechting door een rechter (Kamerstuk 31 753, nr. 223)?
Antwoord:
De toegang tot het recht staat buiten kijf. Uiteraard blijft de toegang tot de
rechter gewaarborgd wanneer dit nodig is. Als geschilbeslechting door
een rechter noodzakelijk is, zet ik in op een procedure die burgergericht is
met gevoel voor de menselijke maat.
Vraag (18):
Wat zijn de gemiddelde kosten van hoog conflictscheidingen (vechtscheidingen) voor de staat?
Antwoord:
In opdracht van Programma Scheiden zonder Schade heeft Significant
Public onderzoek gedaan naar de (maatschappelijke) kosten van complexe

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

7

scheidingen2. Uit dit onderzoek blijkt dat de kosten van scheidingen
stijgen naar mate de scheiding complexer wordt. Een «gewone» scheiding
kost ouders zelf ongeveer 4.000, maar een complexe scheiding kan wel
18.000 tot zelfs 46.000 kosten. Het grootste gedeelte van deze oplopende
kosten komt ten laste van Rijk en gemeenten. In extreme gevallen, waar
ook uithuisplaatsing aan de orde is, kunnen de kosten zelfs verder
oplopen tot in de tonnen. Aangezien er geen cijfers beschikbaar zijn (zie
antwoord vraag 20) over de aantallen complexe scheidingen, kan er geen
uitspraak gedaan worden over de gemiddelde kosten voor de staat per
complexe scheiding.
Vraag (19):
Wat is de gemiddelde toevoeging aan advocaten die een cliënt in een
echtscheiding bijstaan?
Antwoord:
De gemiddelde vergoeding voor een echtscheidingtoevoeging was in
2020 (tot 1 december 2020) € 752. Dit is exclusief de eigen bijdrage (zie
vraag 22). De totale vergoeding die een advocaat ontvangt bestaat uit een
optelsom van beide bedragen.
Vraag (20):
Welk deel van de scheidingen eindigen in een hoog conflictscheiding
(vechtscheiding)?
Antwoord:
Zoals uiteengezet in de beantwoording door de Staatssecretaris van VWS
van 4 november jl.3 spreken wij tegenwoordig van een complexe
scheiding. Dit is ook de term die wordt gebruikt in de Richtlijn Scheiding
en problemen van jeugdigen voor jeugdhulp en jeugdbescherming4. Er is
sprake van een complexe scheiding als ouders door aanhoudende
ernstige conflicten het belang en welzijn van de kinderen uit het oog
verliezen, en daarnaast ook het wederzijds belang. Deze definitie sluit
echter niet goed aan bij de cijfers en statistieken die beschikbaar zijn,
daarom zijn er geen concrete cijfers beschikbaar over welk deel van de
scheidingen eindigt in een complexe scheiding.
Vraag (21):
Welk deel van de bevolking heeft recht op gesubsidieerde rechtsbijstand?
Antwoord:
Uit cijfers van de RvR blijkt dat in 2018 37,2% van de bevolking
Wrb-gerechtigd was.
Vraag (22):
Wat is de gemiddelde eigen bijdrage aan een sociaal advocaat in
echtscheidingszaken?
Antwoord:
De gemiddelde eigen bijdrage in echtscheidingszaken is 336,- euro.

2

https://www.rijksoverheid.nl/onderwerpen/scheiden/documenten/rapporten/2020/11/04/
kostenanalyse-van-complexe-scheidingen.
3
https://www.rijksoverheid.nl/documenten/kamerstukken/2020/11/04/beantwoordingkamervragen-over-het-bericht-duizenden-kinderen-worden-uit-huis-geplaatst-en-dat-kan-zeertraumatisch-zijn.
4
Herziene richtlijn – Scheiding en problemen van jeugdigen (2020). Beroepsvereniging van
Professionals in Sociaal Werk, Nederlands Instituut van Psychologen, Nederlandse vereniging
van pedagogen en onderwijskundigen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

8

Vraag (23):
Wat is de meevaller bij de uitvoering van het project intensiveringen ZSM
ter waarde van ongeveer 18,5 miljoen euro?
Antwoord:
Ik verwacht op het budget van de intensivering rechtsbijstand in het
ZSM-proces in 2020 een onderuitputting van ongeveer 8 miljoen euro. In
de vraag wordt uitgegaan van 18,5 miljoen. Ik ga ervan uit dat dit een
verschrijving betreft. Zie verder het antwoord op vraag 3.
Vraag (24):
Wat is de meevaller bij de stelselherziening van de gesubsidieerde
rechtsbijstand ter waarde van 3 miljoen euro?
Antwoord:
De meevaller bij het programma stelselvernieuwing rechtsbijstand (circa
3 miljoen) bestaat uit middelen die zijn begroot voor een landelijk
meerjarig project van Divosa dat zich richt op diverse pilots die als doel
hebben de verbinding tussen het juridisch en sociaal domein te
versterken. Dit is van belang om problemen van mensen sneller en
effectiever op te kunnen lossen. Zoals ik u heb gemeld in de 3e voortgangsrapportage (TK 2019–2020 31 753, nr. 216) heeft dit traject door de
coronacrisis enige vertraging opgelopen en heeft de startfase langer
geduurd dan voorzien. Een deel van het budget is daarom doorgeschoven
van 2020 naar 2021. De voorbereidingen zijn echter wel in volle gang en
dit project zal dan ook in 2021 verder worden geconcretiseerd met de
daarvoor reeds gereserveerde middelen. Verder ziet de meevaller op
middelen om sociaal advocaten de overgang te laten maken naar het
nieuwe stelsel en die vanaf 2021 zullen worden ingezet. Deze middelen
heb ik meerjarig ter beschikking gesteld (TK 2018–2019 31 753, nr. 177).
Vraag (25):
Is de noodvoorraad aan persoonlijke beschermingsmiddelen ter waarde
van 69,3 miljoen euro alleen bestemd voor sectoren en essentiële
beroepen binnen het domein van Justitie en Veiligheid? Zo nee, waarom
is er dan gekozen om deze kosten wel volledig onder de begroting van
Justitie en Veiligheid onder te brengen?
Antwoord:
Er wordt een noodvoorraad persoonlijke beschermingsmiddelen voor alle
vitale sectoren en essentiële beroepen aangelegd, zodat levering van deze
middelen ook is geborgd ten tijde van schaarste op de markt. Diensten
binnen de vitale sectoren en essentiële beroepen worden geacht een
eigen voorraad persoonlijke beschermingsmiddelen voor 30 dagen aan te
houden. Wanneer deze voorraad uitgeput raakt en levering vanuit de
markt niet mogelijk is, kan een beroep op de noodvoorraad worden
gedaan. De noodvoorraad is berekend op een beroep vanuit de vitale
sectoren en essentiële beroepen voor een periode van 45 dagen.
Ook diensten uit het domein Justitie en Veiligheid die vallen onder een
vitale sector of een essentieel beroep kunnen een beroep doen op deze
noodvoorraad. Dekking van de aanleg van deze noodvoorraad heeft
plaatsgevonden uit de generale middelen. Omdat de regie op de aanleg
van de noodvoorraad plaatsvindt vanuit het Directoraat-Generaal
Samenleving en Covid19 -dat beheersmatig bij het Ministerie van Justitie
en Veiligheid is ondergebracht- is deze post op de begroting van JenV
opgenomen.
Vraag (26):
Wat is de verklaring voor de halvering van de kosten op de Wet sanering
natuurlijke personen (WSNP)?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

9

Antwoord:
De realisatie van het aantal WSNP-zaken is lager dan begroot. Uit
onderzoek van de Nationale ombudsman, de Raad voor rechtsbijstand
(quick scan) en Bureau Berenschot is gebleken dat de doorstroom van het
minnelijke schuldhulptraject naar de Wsnp verbeterd moet worden. Bij
brief van 16 november 2020 is aan de Tweede Kamer toegelicht welke
maatregelen hiertoe getroffen worden, zoals een tweetal wijzingen van de
Wsnp. Het voorontwerp voor dit wetsvoorstel is op 2 december in
consultatie gegaan.
Vraag (27):
Wat is de verklaring voor de enorme toename aan de inhuur van extern
personeel op het departement?
Antwoord:
Op artikel 91 is bij het onderdeel externen sprake van een stijging van
33,4 mln. (bij ontwerpbegroting) naar 46,2 mln. (stand 2e begrotingswijziging). De ervaring leert dat tijdens de begrotingsuitvoering de verschillende onderdelen van de apparaatsuitgaven muteren: verschuivingen
tussen eigen personeel en externen, en ook tussen de categorieën van de
materiele uitgaven (ICT, bijdragen aan SSO’s en overig materieel). De
toename externen doet zich vooral voor op het terrein van de ICT, onder
andere bij het programma digitalisering strafrechtketen (2,6 mln.), de
directie DI&I (2,2 mln.) en binnen ICT programma’s bij overige directies
(3,4 mln.).
Vraag (28):
Is het correct te stellen dat het positieve resultaat bij de dienst JUSTIS ten
goede komt aan de andere posten op de begroting van Justitie en
Veiligheid?
Antwoord:
Op basis van de begrotingsregels worden meevallers, zoals een positief
resultaat bij Justis, ingezet om tegenvallers binnen de begroting van
Justitie en Veiligheid te dekken.
Vraag (29):
Is in het verleden vaker sprake geweest van een positief resultaat bij de
dienst JUSTIS?
Antwoord:
Zoals in de jaarverslagen van Justitie en Veiligheid is aangegeven is de
afgelopen jaren meermaals een positief resultaat geboekt.
Vraag (30):
Kan worden toegelicht hoe het experiment van de Nederlandse orde van
advocaten met het verlenen van rechtsbijstand door rechtsbijstandsverleners aan niet-verzekerden gaat worden uitgevoerd, zoals aangekondigd
op 3 december 2020? Wat zijn de doelstellingen van het experiment? Zijn
er waarborgen gesteld aan dit experiment?
Antwoord:
Met de experimentenparagraaf die op 3 december jl. is aangenomen door
het College van Afgevaardigden, start de Nederlandse orde van advocaten
een experiment met als doel meer kennis en ervaring op te doen over een
mogelijke systeemwijziging van regelgeving op praktijkstructuren. Het
experiment loopt naast een aantal andere onderzoeken om te bezien of er
binnen het huidig systeem van toezicht en de toezicht-instrumenten
ruimte bestaat voor zogenaamde alternative business structures
(eigendom en zeggenschap bij niet-advocaten).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

10

Het huidige systeem van regelgeving is gebaseerd op het waarborgen van
de behoorlijke praktijkuitoefening volgens de kernwaarden van de
advocaat: onafhankelijk, partijdig, deskundig, integer en vertrouwen.
Daarbij is de hoofdregel dat eigendom en zeggenschap van praktijkstructuren bij advocaten moeten liggen, die immers onder toezicht staan en
onder het tuchtrecht vallen, met als toegestane uitzondering daarop dat
andere werkgevers zijn toegestaan bij structurele parallelliteit van
belangen. Dat is nodig, omdat het risico op inperking van met name de
onafhankelijkheid en de partijdigheid van de advocaat wordt vergroot
door externe financiële druk en door externe gezagsverhoudingen die niet
onder advocatenregelgeving vallen.
Het experiment maakt het mogelijk voor advocaten in dienst van
rechtsbijstandsverzekeraars om op te treden voor zowel verzekerden als
niet-verzekerden (voor verzekerden optreden was al een bestaande
verdergaande uitzondering). Daarbij is een belangrijke waarborg
ingebouwd, die moest passen in het huidige kader. De waarborg houdt in
dat de meerderheid van de bestuurders van de werkgever van advocaten
in dienst eveneens advocaat moet zijn. Die bestuurders zijn dan immers
onderworpen aan het toezicht en tuchtrecht.
Vraag (31):
Welke projecten rond ondermijning kunnen dit jaar niet meer worden
gerealiseerd en waarom?
Antwoord:
De projecten ter versterking van de preventieve aanpak in acht gemeenten
worden over een periode van drie jaar (2020–2022) uitgevoerd. Met de
kasschuif worden de beschikbare gelden in het ritme met deze uitvoering
gebracht. Daarnaast wordt een deel van de gelden die oorspronkelijk in
2020 beschikbaar waren voor de informatievoorziening bij het Landelijk
Informatie- en Expertise Centrum (LIEC) naar 2021 verplaatst. Op basis
van een onderzoek naar mogelijkheden voor de vervanging van deze
voorziening wordt in de komende periode het voorkeursscenario met de
samenwerkende partners beproefd. Ook is een aantal in 2020 voorgenomen activiteiten mede door corona naar volgend jaar verschoven. Dit
ziet bijvoorbeeld op activiteiten gericht op het tegengaan van normalisering van drugsgebruik, zoals publiekscommunicatie rondom drugsgebruik tijdens evenementen.
Vraag (32):
Wat zijn de belangrijkste nieuwe punten van het project «Grenzen en
Veiligheid»?
Antwoord:
Het interdepartementaal overstijgende programma Grenzen en Veiligheid
is belast met de coördinatie op de zorgvuldige en tijdige implementatie
van zeven Europese verordeningen. Doel daarvan is dat illegale migratie
beter bestreden kan worden, de veiligheid binnen het Schengengebied
vergroot wordt en het grensproces beter wordt gefaciliteerd met behoud
van mobiliteit en economische aantrekkingskracht. In 2021 ligt, net als in
2020, de nadruk op de implementatiewerkzaamheden voor de realisatie
van de aanpassingen van het bestaande SIS (Schengen Information
System), en de nieuwe systemen, te weten EES (Entry-Exit System) en
ETIAS (European Travel Information and Authorization System) die eind
2021 (SIS) en in 2022 gereed moeten zijn. Daarnaast wordt er gewerkt aan
de voorbereidingen voor de implementatie van de verordeningen
Interoperabiliteit. De implementatie van deze verordeningen, waarbij het
programma Grenzen en Veiligheid een coördinerende rol vervult, is
complex en vergt meerdere jaren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

11

Vraag (33):
Hoe verhoudt de kasschuif op de Immigratie- en Naturalisatiedienst (IND)
zich tot vertraging van het afhandelen van de asielaanvragen door de
IND?
Antwoord:
De aanleiding voor de kasschuif is geweest het dekken van de kosten voor
de Taskforce. De Taskforce is ingesteld om de achterstanden bij de IND
weg te werken. Het wegwerken van deze achterstanden duurt langer dan
eerder is voorzien. De geraamde uitgaven voor de Taskforce zijn naar de
begroting van de IND overgemaakt. Bij het opmaken van de jaarrekening
2020 door de IND zal zichtbaar worden wat de definitieve uitputting is.
Vraag (34):
Kunt u toelichten waar de extra uitgaven en gederfde ontvangsten door
COVID-19 van 60 miljoen euro precies naartoe gaan? Aan wat voor extra
uitgaven moet gedacht worden? Welke ontvangsten zijn gederfd? Wordt
dit op een later moment nog ontvangen?
Antwoord:
Hieronder een tabel met de verdeling van de per saldo corona-kosten per
organisatie:
budgettaire corona-effecten 2020

x 1 mln.

extra uitgaven:
Politie
DJI-kosten
DJI capacitaire maatregelen
RvdR
NFI
RvdK
DGM
OM-kosten
OM inhaal productie
Justis
CJIB
KSA
NCTV
Autoriteit Persoonsgevens
Bestuursdienst
SHN
Reclassering
Communicatie NCC
OVV (onderzoek)
ontvangstenderving:
Lagere griffie-ontvangsten
Lagere administratiekostenvergoeding
totaal budgettaire tegenvaller JenV
interne JenV-dekking
generale dekking

88,5
3,0
29,1
3,3
12,5
1,0
3,4
3,4
2,5
3,0
0,5
2,0
3,1
1,7
0,3
1,5
1,7
4,8
8,8
2,9
29,1
19,0
10,1
117,6
– 57,6
– 60,0

Voor de goede orde het gaat om het saldo-effect per organisatie van
hogere kosten en meevallers vanwege bijvoorbeeld lagere reiskosten,
minder woon-werkverkeer etc.
De extra uitgaven hebben vooral betrekking op persoonlijke beschermingsmiddelen bij de politie en bij werknemers van de DJI. Voorst zijn er
extra kosten op het terrein van de ICT in verband met het thuiswerken,
aanpassingen aan gebouwen om corona-proof te kunnen weken,
bijvoorbeeld bij de Raad vd Rechtspraak en de DJI. En om de kosten die
samenhangen met de voorgenomen inhaalslag om corona-achterstanden
in te lopen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

12

Bij de gederfde ontvangsten gaat het voornamelijk om griffierechten
omdat er in 2020 minder zaken zijn afgedaan en lagere ontvangsten
administratiekosten verbonden aan Boeten en Transacties voornamelijk
vanwege lagere WAHV-zaken (verkeersovertredingen). Daarnaast – maar
dat is geen tegenvaller te dekken door JenV – is er per saldo in 2020 ook
een tegenvaller van ruim 100 mln. op het B&T-dossier.
De verwachting is dat de griffieontvangsten op termijn alsnog worden
gerealiseerd als de ontstane achterstanden worden weggewerkt. Dat geldt
ook voor de Boetes opgelegd door het OM en de Rechter. De administratiekostenvergoedingen samenhangende met verkeersovertredingen zullen
niet op een later moment worden ingehaald. Er zijn in 2020 immers
minder WAHV-zaken geweest, dus ook minder
administratiekostenvergoeding-ontvangsten. Hier is geen sprake van
voorraadvorming.
Vraag (35):
Kunt u toelichten hoeveel lager de bezetting in het Centraal Orgaan
Opvang Asielzoekers (COA) was dan verwacht waardoor de ODA-gelden
worden verlaagd met 28,4 miljoen euro?
Antwoord:
De geraamde bezetting van 2020 is met 3.034 plekken neerwaarts
bijgesteld ten opzichte van de ramingen bij voorjaarsnota 2020. Deze
lagere bezetting bij het COA leidt tot een lagere toerekening aan ODA.
Grootste verklaring voor de gewijzigde verwachting is dat gedurende 2020
de asielinstroom lager was dan verwacht, mede door de effecten van
COVID-19.
Vraag (36):
Welk deel maakt de bijdrage van J&V aan persoonlijke beschermingsmiddelen (PBM) uit van het geheel van de PBM voorraad?
Antwoord:
De noodvoorraad persoonlijke beschermingsmiddelen wordt aangelegd
ten behoeve van alle vitale sectoren en essentiële beroepen. Dekking van
de noodvoorraad persoonlijke beschermingsmiddelen heeft plaatsgevonden uit de generale middelen. Omdat de regie op de aanleg van de
noodvoorraad plaatsvindt vanuit het Directoraat-Generaal Samenleving
en Covid19 -dat beheersmatig bij het Ministerie van Justitie en Veiligheid
is ondergebracht- is deze post op de begroting van JenV opgenomen. Er
is dus geen sprake van een eigen aandeel van of vanuit JenV.
Vraag (37):
Kunt u toelichten of onder digitalisering van de werkprocessen bij politie
ook het uitrollen van de webcrawler valt, daarbij in acht nemend dat deze
webcrawler tien jaar geleden is aangekondigd en nog altijd niet actief is?
Antwoord:
In het Regeerakkoord is voor digitalisering van de werkprocessen in de
strafrechtketen geld uitgetrokken. De middelen worden besteed aan
diverse projecten met als doel om papier uit de keten te krijgen, de
dienstverlening te verbeteren en te investeren in de kernsystemen. Bij de
tweede suppletoire begroting is 9,7 mln. toegevoegd aan de politie. Deze
9,7 mln. ziet op o.a. het digitaal proces dossier, multimedia voor de politie
en complexe dossiers. De webcrawler maakt hier geen onderdeel van uit
en zit qua financiering al in het budget van Politie in de vastgestelde
begroting. Voor de stand van zaken van het uitrollen van de webcrawler
verwijs ik u ook graag naar de brief opsporing en mensenhandel van
18 november jl. (TK 28638–184).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

13

Vraag (38):
Kunt u een verklaring geven voor de afname van inkomsten uit boetes
opgelegd door de Autoriteit Persoonsgegevens? Kunt u daarbij inzichtelijk
maken hoeveel boetes zijn uitgedeeld en voor welke overtredingen, voor
de jaren 2019 en 2020? Zou dit te maken kunnen hebben met capaciteit
van de Autoriteit Persoonsgegevens of zijn er minder schendingen dan
verwacht?
Antwoord:
De inkomsten uit opgelegde boetes blijven achter ten opzichte van de
raming in de JenV begroting 2020. De AP legde in 2019 vier boetes op
voor overtredingen van de AVG. Deze overtredingen gingen over de
toegang tot medische dossiers, verkoop van persoonsgegevens aan
sponsoren, vingerafdrukken en inzagerechten. In totaal komen deze
boetes in 2019 uit op 2.540.000. Tegen deze boetes lopen op dit moment
nog bezwaarprocedures. Dit heeft een opschortende werking waardoor de
opgelegde boetes nog niet inbaar zijn. Op het moment dat de bezwaren
niet tot intrekken van de boetes heeft geleid, kunnen de vorderingen
worden geïnd. In z’n algemeenheid geldt dat er een aantal jaren verstrijkt
vanaf het moment van een boeteoplegging tot het kunnen invorderen van
een onherroepelijke boete. Dit betekent dat opgelegde boetes pas in latere
jaren inbaar zijn. Voor het jaar 2020 zijn de opgelegde boetes door AP nog
niet openbaar gemaakt.
Vraag (39):
Naar welke begrotingsposten is de 64,2 miljoen euro overgeheveld?
Antwoord:
Voor het brede offensief tegen georganiseerde ondermijnende criminaliteit is voor het jaar 2020 een bedrag van 88 miljoen euro beschikbaar
gesteld. Bij het brede offensief zijn veel organisaties betrokken, zowel
binnen als buiten het Ministerie van Justitie en Veiligheid. Vanuit de
88 miljoen euro hebben al deze betrokken organisaties middelen
ontvangen om hun activiteiten in het kader van het brede offensief te
kunnen bekostigen. Voor welke activiteiten dit exact betreffen, verwijs ik
kortheidshalve door naar mij brief van 18 juni jl. (TK 2019/20, 29 628,
nr. 923). Het betreft onder andere de politie (29,1 mln.), het Ministerie van
Defensie, inclusief de KMar (9,1 mln.), het Openbaar Ministerie (7,5 mln.),
de Belastingdienst/FIOD (4,4 mln.), de NCTV (3,3 mln.) en diverse andere
organisaties (gezamenlijk ca. 11 mln).
Vraag (40):
Kunt u toelichten wat bedoeld wordt met «ICT-koppelingen» die vertraagd
zijn opgeleverd, resulterend in extra kosten ter hoogte van 1,5 miljoen
euro? Waaruit bestaan deze extra kosten? Is het mogelijk een extern
ICT-bedrijf dat met de uitvoering belast is aansprakelijk te stellen? Wat zijn
deze koppelingen, waarom zijn die vertraagd en welke consequenties
heeft dat voor de uitvoering van beleid?
Antwoord:
De 1,5 mln. betreft een bijdrage van het departement aan het Openbaar
Ministerie in het kader van de implementatie van de Wet Verplichte
Geestelijke Gezondheidszorg (Wvggz). De digitale (keten)informatievoorziening die oorspronkelijk was bedacht voor digitale, gestructureerde
informatie-uitwisseling tussen betrokken partijen blijkt niet efficiënt. Er is
geen sprake van een aansprakelijkheidsvraagstuk. Er wordt nu gewerkt
aan een efficiëntere digitale oplossing.
Voor nadere informatie verwijs ik kortheidshalve naar de brief van het
Ministerie van VWS van 13 oktober jl. (TK, 2020–2021, 25 424, nr. 555).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

14

In de tussentijd is er sprake van extra administratieve handelingen ten
behoeve van continuïteit in de uitvoering en verlenging van het ICT
projectteam.
Vraag (41):
Kunt u toelichten waarom er bij de tweede suppletoire begroting
64,2 miljoen euro overgeheveld is naar de diverse onderdelen voor de
aanpak van de georganiseerde ondermijnende criminaliteit? Kunt u
aangeven voor welke onderdelen deze middelen gebruikt worden?
Antwoord:
Zie antwoord op vraag 39.
Vraag (42):
Kunt u toelichten waarom de kasschuif in het kader van ondermijning en
afpakken noodzakelijk was? Kunt u toelichten of de projecten volgend jaar
wel gerealiseerd worden? Kunt u toelichten of de vertraging van deze
projecten niet zorgt voor een vertraging op daaropvolgende projecten?
Heeft de kasschuif invloed op het budget van volgende jaren?
Antwoord:
De kasschuif was benodigd om het kasritme van de betreffende middelen
in lijn te brengen met de beoogde uitvoering van de activiteiten over de
jaren. Ter toelichting op de projecten die zien op de aanpak van ondermijning, verwijs ik graag naar mijn antwoord op vraag 31. Met de
kasschuif voor afpakken wordt het ritme van de begroting afgestemd op
de geactualiseerde financieringsbehoefte van ontvangende organisaties
over de jaren, ten opzichte van de bestuurlijke besluiten over de middelen
in 2018 en later. De ICT projecten samenhangend met afpakken die
– vergeleken met de planvorming in 2018 – zijn vertraagd, zien op de
inrichting van een keteninformatievoorziening voor het beslagproces en
de doorontwikkeling van het verwijzingsportaal bankgegevens.
De realisatie van de betreffende initiatieven zal dus niet in 2020, maar wel
in 2021 en verdere jaren plaatsvinden. Met de doorgevoerde kasschuif is
de meerjarige financiering in lijn met de momenteel beoogde planning
van de projecten. De kasschuif heeft invloed op het budget van volgende
jaren, omdat deze bewerkstelligt dat gelden uit 2020 beschikbaar komen
in 2021, 2022 en 2023.
Vraag (43):
Kunt u toelichten of de uitgaven voor het vervolgen en berechten van
MH17 verdachten op enig moment terug zijn te verwachten?
Antwoord:
Over het strafproces is met de JIT-landen afgesproken dat zij bijdragen in
de kosten. De kosten van de Rechtspraak en OM die direct gerelateerd zijn
aan het strafproces en de getuigenbescherming worden door Nederland
gedragen. Omdat iedere schijn van beïnvloeding van de onafhankelijkheid
van de rechtsgang moet worden vermeden, is externe financiering van de
directe kosten voor het strafproces van de rechtspraak en het OM niet aan
de orde. Daarnaast is het niet wenselijk om inzicht te geven in het
vertrouwelijke programma van de getuigenbescherming. De overige
kosten worden door de JIT-landen gezamenlijk gedeeld.
Vraag (44):
Kunt u toelichten of in de volgende begrotingen rekening is gehouden
met minder verkeer op de weg vanwege thuiswerken en is dit doorgerekend in het aantal verkeersboetes?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

15

Antwoord:
De meerjarige raming dateert van voor de maatregelen in verband met
het coronavirus. Parallel aan de raming van het Prognosemodel Justitiële
Ketens (PMJ) voor 2021 wordt er een nieuwe meerjarige raming voor de
verkeersboetes opgesteld, waarbij er momenteel wordt afgewogen of (en
zo ja, hoe) de mogelijke corona effecten hierin moeten worden
meegenomen.
Vraag (45):
Kunt u toelichten of de administratiekosten van de aanzienlijke vermindering van het aantal verkeersboetes is meengenomen in de tegenvaller
van 107 miljoen euro boetes en transacties? Kon het personeel van het
Centraal Justitieel Incassobureau bij een ander agentschap ingezet
worden zodat de externe inhuur teruggedrongen kon worden?
Antwoord:
De administratiekosten zijn niet meegenomen in de tegenvaller van de
verkeersboetes. De ontvangsten van de administratiekostenvergoeding bij
het CJIB worden verantwoord bij de ontvangsten op artikel 34. Voor 2020
is de verwachte derving van de administratiekostenvergoeding
10,1 miljoen euro. Er is geen personeel van het CJIB ingezet bij andere
agentschappen.
Vraag (46):
Hoe verhouden de vaste kosten in de asielketen, met name IND/COA, zich
tot de variabele kosten, waardoor de instroom dermate grote effecten kan
hebben op de financiering?
Antwoord:
Er is geen algemene verhouding of regel voor de verhouding tussen vaste
en variabele kosten voor de organisaties in de migratieketen. Voor de start
van het uitvoeringsjaar worden kostprijzen vastgesteld voor o.a. IND en
COA. Onderdeel van deze voorafgaand aan het uitvoeringsjaar vastgestelde kostprijs is de verhouding vaste en variabele kosten. Bij de IND
heeft een lagere of hogere instroom vooral effect op de variabele kosten.
COA is volledig p*q gefinancierd en daar heeft een lagere instroom direct
effect op de bekostiging als dit ook effect heeft op de bezetting. COA is
voldoende in staat om met de kosten in lijn te blijven met de bezetting.
Vraag (47):
Hoeveel lager was de asielinstroom tijdens de lockdown periode?
Antwoord:
Voor het beantwoorden van deze vraag is de totale asielinstroom5 en het
aantal eerste asielaanvragen over april en mei 2020 vergeleken met de
historische instroom over deze periode. De totale asielinstroom over de
periode april t/m mei 2020 ligt gemiddeld ruim 80% lager dan in
voorgaande jaren (2017 t/m 2019). Het aantal eerste asielaanvragen over
de periode april t/m mei 2020 ligt gemiddeld bijna 80% lager in vergelijking met voorgaande jaren (2017 t/m 2019).6 Vanaf juni is er zowel voor
de Europese als de Nederlandse instroom weer een toename in het aantal
asielaanvragen waar te nemen. Op dit moment blijft de Asielinstroom in
Europa en in Nederland nog onder het niveau van de instroom voor de
periode pre-Covid19.

5

Totale asielinstroom zoals gerapporteerd in de Asylum Trends van de IND. Het betreft de
asielinstroom van eerste, herhaalde en nareis aanvragen.
6
Bron: Asylum Trends (IND) over 2020 t/m okt. (AT 2020), 2019 t/m dec. (AT 2019), 2018 t/m dec.
(AT 2018) en 2017 t/m dec. (AT 2017).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

16

Vraag (48):
Kunt u toelichten waarom een groot deel van de middelen voor de
implementatie van de EU verordeningen op het gebied van Grenzen en
Veiligheid niet in 2020 tot besteding komen?
Antwoord:
De middelen voor de implementatie van de EU verordeningen op het
gebied van Grenzen en Veiligheid die bij 1e suppletoire begroting zijn
vrijgemaakt 19,4 mln. zijn bedoeld voor de eerste stappen bij de implementatie van deze verordeningen in 2020 en 2021. Een deel van deze
middelen 13,2 mln. zullen niet in 2020 tot besteding komen. De activiteiten
die in 2020 zijn gestart worden in 2021 afgerond.
Vraag (49):
nzen en Veiligheid?
Antwoord:
Bij besluitvorming in het voorjaar zal worden bekeken op welke wijze de
middelen die beschikbaar zijn gekomen voor de implementatie van de EU
verordeningen op het gebied van Grenzen en Veiligheid behouden kunnen
blijven.
Vraag (50):
Hoe worden de verschillen tussen aantallen in de asielinstroom bij het
COA en de IND verklaard? Gaat dit om fysieke aanwezigheid / aanwezigheid in de procedure?
Antwoord:
In dit antwoord wordt ervan uitgegaan dat de vraagsteller de link heeft
gelegd tussen pagina 28 en 35 van de memorie van toelichting.
In de passage op pagina 28 over het COA wordt gesproken over asielinstroom, op pagina 35 wordt gesproken over instroom van de IND. De
instroom van de IND behelst meer categorieën dan enkel de asielinstroom
(denk aan machtigingen voor verblijf, studie, visa e.d.), en is daarmee dus
breder.
Daarnaast betreft de passage op pagina 28 over het COA een mutatie
tussen voorjaarsnota 2020 en najaarsnota 2020. De mutatie op pagina 35
is een verschil tussen de begroting en de voorjaarsnota. Dit zijn derhalve
twee verschillende tijdsmomenten waarop deze mutaties hebben
plaatsgevonden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, 35 650 VI, nr. 3

17