Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

33 625

Hulp, handel en investeringen

Nr. 279

BRIEF VAN DE MINISTER VOOR BUITENLANDSE HANDEL EN
ONTWIKKELINGSSAMENWERKING
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 29 mei 2019
Nadat in 2013 het fabriekscomplex Rana Plaza was ingestort werd het
Bangladesh Veiligheidsakkoord (hierna het Akkoord) opgericht om
fabriekslocaties in Bangladesh te inspecteren op bouw- en brandveiligheid. Naar aanleiding van deze ramp heeft het kabinet in 2013 haar
inzet, om de productie van textiel en kleding te verduurzamen en
arbeidsomstandigheden van werknemers te verbeteren, geïntensiveerd. In
deze brief ga ik nader in op mijn inzet op verduurzaming van de textielproductie mede in relatie tot het Akkoord en geef ik – op het verzoek van de
commissie voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking van
25 april jl. – een appreciatie van de op 8 mei jl. gesloten overeenkomst
tussen het Akkoord en de werkgeversorganisatie Bangladesh Garment
Manufacturers and Exporters Association (BGMEA).
Inzet verduurzaming textielproductie Bangladesh
Het kabinet werkt aan een markttransformatie naar duurzame, verantwoorde kledingproductie en -consumptie in Nederland, Europa en
productielanden. Dit doet het kabinet in samenwerking met de private
sector, maatschappelijke organisaties en overheden uit productielanden
en Europa. Het kabinet werkt daartoe in Nederland samen met het
bedrijfsleven en maatschappelijke partijen in het convenant duurzame
kleding en textiel. De verbonden bedrijven hebben zich in het convenant
gecommitteerd aan afspraken gericht op het uitvoeren van gepaste
zorgvuldigheid binnen hun keten. Nederlandse bedrijven die lid zijn van
het IMVO textielconvenant en kleding inkopen in Bangladesh worden
geacht deel te nemen aan het Akkoord. Het SER-secretariaat ziet daarop
toe.
Het Akkoord is een juridisch bindende overeenkomst waarbij zich ruim
200 voornamelijk Europese merken hebben aangesloten. In 2017 werd het
programma verlengd tot 2021. Het Akkoord wordt uitsluitend gefinancierd
door deelnemende bedrijven. Zij zijn verplicht in Bangladesh alleen textiel

kst-33625-279
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 625, nr. 279

1

te kopen bij fabrieken die gecontroleerd worden door het Akkoord. Het
doel van de inspecties is de verbetering van bouw- en brandveiligheid in
textielfabrieken. Deelnemers van het Akkoord worden geacht hun invloed
uit te oefenen om fabrieken te stimuleren de bouw- en brandveiligheid te
verbeteren. Als blijkt dat deze te weinig verbetering tonen, worden de
bedrijven geacht de inkoop bij betreffende fabrieken te stoppen. Het
Akkoord is een effectief programma gebleken. Het kabinet heeft zich
daarom herhaaldelijk op politiek en ambtelijk niveau ingezet voor het
behoud van het Akkoord. Maar de Nederlandse inzet op de verduurzaming van textielproductie gaat verder.
In Bangladesh steunt Nederland het RMG (ready made garments)
programma van de ILO, dat uit twee componenten bestaat en complementair werkt aan het Akkoord. Allereerst leidt de ILO arbeidsinspecteurs
op om de capaciteit van de publieke arbeidsinspectie in Bangladesh te
vergroten. Daarnaast voert het programma inspecties uit in fabrieken die
niet onder het Akkoord vallen. Het doel van de ILO-trainingen is om de
capaciteit van de lokale inspectie dusdanig te vergroten dat de operaties
van private inspecties, zoals het Akkoord, op termijn overgedragen
kunnen worden aan de publieke arbeidsinspectie. Het was de ambitie om
de inspecties van het Akkoord uiterlijk in 2021 over te dragen.
De afgelopen jaren zijn belangrijke stappen gezet in Bangladesh op het
verbeteren van arbeidsomstandigheden, vooral op het gebied van
fabrieksveiligheid. Onder internationale druk hebben ook de eigenaren
van fabrieken enorme bedragen geïnvesteerd. Daarbij neemt de lokale
overheid in toenemende mate haar verantwoordelijkheid; de overheid van
Bangladesh heeft sinds de start van het ILO-project ongeveer een derde
van de geïnspecteerde fabrieken (tijdelijk) gesloten, omdat de arbeidsomstandigheden te gevaarlijk waren.
Tegelijk blijft er nog veel ruimte voor verbetering. Het is begrijpelijk dat
Bangladesh een zorgvuldige afweging maakt tussen kosten voor
verbetering van de arbeidsomstandigheden en het behouden van de
competitiviteit van de textielsector in Bangladesh. Inkopende merken
hebben een machtspositie en daarmee een verantwoordelijkheid om de
verbetering van arbeidsomstandigheden, inclusief bouw- en brandveiligheid, te stimuleren. Daarom blijft een gezamenlijke aanpak geboden,
gericht op het verbeteren van veiligheid en andere arbeidsomstandigheden en de bevordering van goede inkooppraktijken met eerlijke prijzen
die verduurzaming mogelijk maken. Het kabinet zal zich voor deze doelen
en samenwerking blijven inzetten.
De overeenkomst tussen het Akkoord en BGMEA
Vorig jaar heeft de rechtbank van Bangladesh, naar aanleiding van een
klacht van een textielproducent, besloten dat het lokale kantoor van het
Akkoord per direct moest sluiten. Het Akkoord is hiertegen in beroep
gegaan. Nederland, andere overheden en internationale merken hebben
veel druk uitgeoefend om te voorkomen dat het Akkoord het werk niet
meer vanuit Bangladesh zou kunnen uitvoeren. De uitspraak over het
hoger beroep is afgelopen maanden meermaals verzet. Betrokken partijen
hebben deze periode gebruikt om tot een oplossing te komen. Het
Akkoord en de BGMEA hebben een overeenkomst gesloten op 8 mei 2019,
dat de steun heeft van de overheid en is geaccepteerd door de rechtbank
van Bangladesh.
De belangrijkste uitkomst is dat het Akkoord met ingang van 8 mei 2019
nog 281 werkdagen (ongeveer 13 maanden) operationeel blijft in
Bangladesh. Na deze termijn neemt een permanente, nieuw op te richten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 625, nr. 279

2

organisatie, genaamd de RMG Sustainability Council (RSC), de taken en
het personeel van het Akkoord over. Ook zal de RSC de werkwijze en
transparantie-eisen die het Akkoord in acht neemt voortzetten, inclusief
volledige transparantie over de resultaten van inspecties en verbeteringen
op een publiek toegankelijke website.
Dit betekent dat de inspectietaken niet aan de overheid worden overgedragen, maar aan een private organisatie. De RSC zal worden bestuurd
door vertegenwoordigers van de BGMEA, internationale kledingmerken
en (internationale) vakbonden. Ten behoeve van een voorspoedige
overgang naar de nieuwe structuur worden twee werknemers van de
BGMEA gestationeerd bij het Akkoord, zodat zij kennis kunnen nemen van
de procedures, dagelijkse activiteiten en operaties. De RSC zal nauw
optrekken met de lokale overheid om andere inspectie-initiatieven te
complementeren, opdat er geen dubbele inspecties worden gedaan door
verschillende organisaties. Er zal nader overleg plaatsvinden over de
vormgeving van de RSC, zijn precieze zeggenschapsverhouding en
verdere inrichting van de organisatie.
Er vindt een belangrijke verandering plaats in het zogenaamde escalatieproces. Als een fabriek langdurig niet voldoet aan de eisen van het
Akkoord komen alle fabrieken van deze eigenaar momenteel op een
«zwarte lijst» terecht. Daarmee stoppen deelnemers van het Akkoord de
inkoop bij alle productiefaciliteiten van dezelfde eigenaar. Dit was een
majeur pijnpunt voor de textielfabrikanten en de aanleiding voor de
rechtszaak. Met ingang van de overeenkomst wordt enkel de fabriek in
kwestie gestraft door het intrekken van de exportlicentie door de BGMEA.
Appreciatie van de overeenkomst
Het kabinet is voorzichtig optimistisch over de gesloten overeenkomst.
Allereerst is het toe te juichen dat de betrokken partijen zelf een overeenkomst hebben gesloten met afspraken die door de merken, brancheverenigingen, internationale vakbonden en de lokale overheid gesteund
wordt. Bovendien is het kabinet tevreden dat het Akkoord voorlopig in
Bangladesh gevestigd kan blijven en zijn inspecties uit kan blijven voeren,
zodat de overdracht van operaties zorgvuldig kan verlopen. De termijn
voor uitfasering is naar voren gehaald van 2021 naar 2020, maar de
werkzaamheden en standaarden van het Akkoord worden voortgezet in de
RSC. Hierbij heeft de BGMEA getoond meer verantwoordelijkheid te
willen nemen. Dat is een hoopvol signaal, daar het belangrijk is dat lokale
partijen meer verantwoordelijkheid voor veilige arbeidsomstandigheden
nemen.
Het kabinet constateert dat er sprake is van continuering van een privaat
inspectiesysteem. In de komende jaren is geen overdracht naar de
publieke arbeidsinspectie voorzien, zoals eerder wel de bedoeling was.
Het voornemen is dat RSC complementair zal opereren naast de publieke
arbeidsinspectie. Verschillende onderdelen van het nog op te richten RSC
moeten uitgewerkt worden, evenals de verhouding met andere initiatieven, zoals het RMG-programma van de ILO en de publieke arbeidsinspectie. Dit proces zal het kabinet volgen met gepaste kritische betrokkenheid. Hierbij acht het kabinet het belangrijk dat de rol van vakbonden,
merken en de brancheverenigingen op gelijkwaardige basis wordt
vormgegeven. Het kabinet is van mening dat de handhaving van
veiligheidsnormen in fabrieken in principe een publieke taak is. Producenten hebben zelf primair de verantwoordelijkheid voor het bieden van
veilige arbeidsomstandigheden. Private inspecties hebben daar een
functie, zeker zolang de publieke inspectie nog niet voldoende op orde is.
In Bangladesh zal het kabinet zich blijven inzetten voor samenwerking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 625, nr. 279

3

tussen publieke en private inspecties, met een coördinerende rol voor de
overheid.
Het kabinet blijft doorlopend contact houden met de overheid in
Bangladesh, de werkgeversorganisatie BGMEA, het Akkoord en de lokale
vakbonden. Naar aanleiding van verdere ontwikkelingen zal ook bezien
worden welke eventuele aanpassingen in de Nederlandse inzet nodig zijn,
al dan niet in samenwerking met de ILO.
De Minister voor Buitenlandse Handel en Ontwikkelingssamenwerking,
S.A.M. Kaag

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 33 625, nr. 279

4