Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3858
Vragen van lid Beckerman (SP) aan de Ministers van Economische Zaken en
Klimaat en van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties over de drie
aardbevingen in Groningen de afgelopen week (ingezonden 20 juli 2020).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat), mede
namens de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (ontvangen
25 augustus 2020)
Vraag 1
Wat is uw reactie op de drie aardbevingen die deze week in Groningen
plaatsvonden?1
Antwoord 1
Groningen is in korte tijd drie keer opgeschrikt door een aardbeving. De
aardbevingen zijn de reden dat het kabinet de gaswinning zo snel mogelijk
wil stoppen, volgens de huidige planning zal dat medio 2022 zijn. Daarmee
vermindert de kans op zware bevingen, maar is de onrust in de ondergrond
niet voorbij. Het blijft belangrijk om bodembeweging te monitoren en
schades voortvarend af te handelen. Daarnaast is een snelle uitvoering van
de versterkingsoperatie van groot belang. Ook blijft het nodig om te
investeren in de toekomst van Groningen en de Groningers. Hiervoor blijft
het kabinet zich inzetten.
Vraag 2
Kunt u aangeven waarom u nog steeds geen enkele inhoudelijke reactie hebt
gegeven op deze voor veel Groningers zeer aangrijpende gebeurtenissen?
Antwoord 2
Uiteraard hebben wij direct contact gehad met het lokale gezag, dat op zijn
beurt het contact met bewoners heeft onderhouden. Kort na de bevingen
hebben de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties en ik via
onder meer sociale media ons medeleven overgebracht. Via diverse kanalen
is aan bewoners duidelijk gemaakt dat zij terecht kunnen bij het Instituut
Mijnbouwschade Groningen (IMG) voor het melden van schade en mogelijk
Acuut Onveilige Situaties. Het IMG heeft besloten ook op zondag zijn

1

ah-tk-20192020-3858
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

https://www.knmi.nl/kennis-en-datacentrum/dataset/aardbevingscatalogus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

telefoonlijn te openen, zodat bewoners schade konden melden en eventueel
hun verhaal kwijt konden.
Vraag 3
Klopt het dat er in 2020 nu al meer seismische energie uit aardbevingen met
een magnitude onder de 3.0 is vrijgekomen dan in heel 2019?
Antwoord 3
De seismiciteit in Groningen wordt doorlopend gemonitord aan de hand van
een protocol dat is vastgelegd in de mijnbouwregeling waarbij ingegaan
wordt op het aantal aardbevingen, de magnitude van de bevingen en de
aardbevingsdichtheid. Seismische energie is niet één van de parameters die
wordt gemeten en gemonitord. Op advies van Staatstoezicht op de Mijnen
(SodM) wordt wel gekeken naar het aantal aardbevingen en de lokale
aardbevingsdichtheid (Kamerstuk 33 529, nr. 676 en Kamerstuk 34 957,
nr. 53). Daarin worden ook aardbevingen met een magnitude boven 3.0
meegenomen en eveneens aardbevingen met een relatief lage magnitude,
waarvan de bijdrage aan de totale seismische energie verwaarloosbaar is. Het
is in 2020 nog niet voorgekomen dat een grenswaarde van deze parameters
is overschreden. Evenmin heeft in 2020 een aardbeving plaatsgevonden
waarmee de grenswaarden voor magnitude of maximale bodembeweging
zijn overschreden. Mocht met een toekomstige aardbeving wel een grenswaarde worden overschreden dan is NAM verplicht een analyse te maken.
SodM zal hierop toezien en mij op basis van de analyse nader adviseren.
Vraag 4
Welke consequenties heeft het voor uw beleid dat het vrijkomen van
seismische energie nog steeds groot blijkt?
Antwoord 4
De afgelopen jaren is de gaswinning sterk afgenomen door de reeds
getroffen maatregelen. De definitieve beëindiging van de winning is in zicht.
Met het beëindigen van de winning neem ik de oorzaak van de aardbevingen
weg. Daarnaast wordt voortdurend gezocht naar mogelijkheden om de
gaswinning verder te verlagen, ook als de actuele situatie ten aanzien van
seismiciteit daar geen directe aanleiding toe geeft. SodM, KNMI en andere
experts geven aan dat de seismiciteit door de afbouw van de winning is
afgenomen en uiteindelijk zal verdwijnen na beëindiging van de winning. Dat
neemt niet weg dat na de beëindiging van de gaswinning nog aardbevingen
zullen plaatsvinden en de seismiciteit niet direct zal stoppen. Daarom blijft
een adequate schadeafhandeling nu en ook in de toekomst van groot belang,
evenals een goedlopende versterkingsoperatie. Ook op dit punt is de inzet
van het kabinet onverminderd.
Vraag 5
Bent u op de hoogte van het feit dat er nu al ruim 600 schademeldingen zijn
gedaan naar aanleiding van de aardbeving bij Loppersum en dit aantal nog
verder zal oplopen?2 Heeft u kennis van het feit dat in de week voor deze
aardbeving er bijna twee keer zoveel (1.077) schademeldingen zijn gedaan
dan dat er schades zijn afgehandeld (539)?3 Is u bekend dat de Tijdelijke
Commissie Mijnbouwschade Groningen (nu opgegaan in het Instituut
Mijnbouwschade Groningen) een recordaantal van ruim 25.000 niet afgehandelde schades heeft openstaan? Wat gaat u doen nu er opnieuw een grote
achterstand ontstaat in het afhandelen van schades en gedupeerden lang
moeten wachten?
Antwoord 5
Ik ben op de hoogte van het aantal schademeldingen dat binnenkomt bij het
IMG. Om de vertraging zo veel mogelijk te beperken, werkt het IMG aan de
verdere ontwikkeling van digitale schadeopnames en aanvullende maatregelen. Het is hierbij voor een bewoner met name van belang te weten wanneer

2

https://www.schadedoormijnbouw.nl/nieuws/update-donderdag-16u-600-schademeldingen-nabeving-loppersum
3
https://www.schadedoormijnbouw.nl/dashboard?topic=

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

zijn of haar melding afgehandeld kan zijn, niet hoeveel meldingen er
wekelijks binnenkomen of afgehandeld worden. Het IMG kijkt daarom naar de
doorlooptijd van meldingen. Het is de ambitie van het IMG en het Ministerie
van Economische Zaken en Klimaat om reguliere schadedossiers binnen een
half jaar te behandelen. Van de laatste 2.500 besluiten was 63% van de
meldingen niet ouder dan een half jaar. Op dit moment is slechts 8% van alle
lopende meldingen ouder dan een jaar. Het IMG spant zich in om het
percentage meldingen dat binnen een half jaar afgehandeld wordt te
verhogen door meer opnames te plannen. De afgelopen weken zijn er ruim
1.000 opnames ingepland. Deze opschaling zal de komende periode verder
doorgevoerd worden. Het IMG is een zelfstandig bestuursorgaan en bepaalt
zijn eigen werkwijze voor de afhandeling van schademeldingen. Vanuit mijn
systeemverantwoordelijkheid volg ik dit op de voet.
Vraag 6
Bent u bekend met het feit dat twee woningen dreigden in te storten door de
aardbeving met het epicentrum bij Loppersum deze week? Is het u bekend
dat deze woningen zich op respectievelijk 20 en 40 km van het epicentrum
bevinden?4 Welke consequenties heeft het optreden van (ernstige) schade in
zo’n groot gebied voor uw beleid?
Antwoord 6
Er zijn in de week van de 3 opeenvolgende aardbevingen in totaal 15
meldingen van acuut onveilige situaties (AOS) gedaan. Het IMG heeft hier,
zoals hun werkwijze voorschrijft, binnen 48 uur een expert naar deze
meldingen gestuurd. Ik ben bekend met het feit dat er bij 2 van deze
meldingen inderdaad sprake was van een acuut onveilige situatie. Er zijn
direct maatregelen getroffen om deze gebouwen zo spoedig mogelijk veilig te
stellen.
Een bewoner doet een AOS-melding als hij of zij zich zorgen maakt over zijn
of haar veiligheid. Vervolgens wordt er gecontroleerd of er daadwerkelijk
sprake is van een acuut onveilige situatie.
Het optreden van een beving kan, ook in een groter gebied, reden zijn voor
een bewoner om een Acuut Onveilige Situatie (AOS) te melden. Vervolgens
wordt er binnen 48 uur gecontroleerd of er daadwerkelijk sprake is van een
AOS. De oorzaak van een AOS kan gelegen zijn in de gaswinning, maar
bijvoorbeeld ook in de staat van onderhoud van het huis. Bij de behandeling
van een AOS wordt, ongeacht de oorzaak, per situatie bepaald of het nodig is
om de situatie veilig te stellen en worden de eventueel noodzakelijke
maateregelen toegepast. Het dichtdraaien van de gaskraan en het hiermee bij
de oorzaak aanpakken van de gevolgen van de gaswinning, leidt ertoe dat de
veiligheidssituatie in het gebied naar de toekomst toe verbetert.
Vraag 7
Ontstaan er nog steeds achterstanden vanwege de coronamaatregelen?
Waarom krijgt het Instituut Mijnbouwschade Groningen langer de tijd
vanwege coronamaatregelen, maar krijgen gedupeerden die bezwaar willen
maken dat niet? Kunt u zich voorstellen dat dit gedupeerden in problemen
brengt? Zo ja, wat wilt u hieraan doen?
Antwoord 7
Vóór corona werd het merendeel van de meldingen bij het IMG binnen een
half jaar afgehandeld. Door de coronamaatregelen is er, ondanks de
inspanningen en creatieve oplossingen van het IMG, onvermijdelijke
vertraging ontstaan in de schade-opnames. Het is nog niet mogelijk om met
zekerheid te zeggen welke vertraging optreedt als gevolg van de coronacrisis.
Om de vertraging zo veel mogelijk te beperken, werkt het IMG aan de verdere
ontwikkeling van digitale schadeopnames en andere aanvullende maatregelen.
De termijn om bezwaar te maken voor bewoners is volgens de Algemene wet
bestuursrecht (Awb) zes weken. Het IMG is gebonden aan de termijnen zoals
beschreven in de Awb. Het IMG zoekt echter naar zo veel coulance als binnen

4

https://www.schadedoormijnbouw.nl/nieuws/update-donderdag-16u-600-schademeldingen-nabeving-loppersum

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

de wettelijke kaders mogelijk is. Zo kunnen bewoners voor wie het niet
mogelijk is om binnen de gestelde termijn een volledig bezwaarschrift in te
dienen een zogenaamd pro forma bezwaar aantekenen. De bewoner heeft op
deze manier meer tijd voor de indiening van het volledige bezwaarschrift.
Vraag 8
Welke stappen heeft u inmiddels gezet om de vastgelopen versterking op
gang te krijgen, aangezien in de eerste drie maanden van dit jaar slechts elf
onveilige woningen werden versterkt? Hoe gaat u uitvoering geven aan de
aangenomen motie-Beckerman/Moorlag (Kamerstuk 35 328, nr. 10) en de
aangenomen motie-Beckerman (Kamerstuk 33 529, nr. 746), waarin u wordt
opgedragen alle gedupeerden in 2020 duidelijkheid te geven of hun woning
in aanmerking komt voor versterking en wanneer?
Antwoord 8
Uw Kamer is geïnformeerd over het Versnellingspakket met maatregelen om
de versterkingsoperatie te versnellen, zoals de praktijkaanpak, de Bouwimpuls
en de typologiebenadering (Kamerstuk 33 529, nr. 718). In het Notaoverleg
Mijnbouw/Groningen van 27 mei jl. heeft de Minister van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties reeds toegelicht er naar te streven om inwoners zo snel
mogelijk te laten weten of versterking van hun huis nodig is, en dat met dat
doel de aantallen uitgevoerde opnames en beoordelingen fors zijn opgeschroefd. Daarbij is de verwachting dat het binnenkort te sluiten Bouwakkoord ook in de uitvoering zal brengen. In dit overleg heeft zij tevens
aangegeven dat, naast tempo, zorgvuldigheid van groot belang is, vooral
voor de bewoners over wiens huis en veiligheid het gaat. Tegen deze
achtergrond is de verwachting dat het niet zal lukken om naar de letter te
voldoen aan het verzoek in deze motie.
Bij de opnames in het kader van de versterkingsoperatie zijn de coronamaatregelen een vertragende factor geweest. Inmiddels is weer op grote schaal
gestart met het uitvoeren van opnames binnen de mogelijkheden van de
geldende coronamaatregelen, uiteraard indien de bewoner/eigenaar daarmee
instemt. In de praktijk blijkt dat ongeveer de helft van de bewoners hieraan
wil meewerken. Naar verwachting zal dit aantal in de loop van de tijd
toenemen.
Vraag 9
Bent u, gezien de recente aardbevingen, nog steeds van plan een nieuwe
versterkingsnorm in te voeren gebaseerd op de aanname dat het aantal
aardbevingen zal afnemen? Zo ja waarom, zo nee waarom niet? Bent u
inmiddels wel bereid de norm pas in te voeren wanneer de Kamer hierover
heeft kunnen debatteren?
Antwoord 9
Zoals toegelicht in de brief over toepassing van de Nederlandse Praktijkrichtlijn (NPR) van 30 juni jl. (Kamerstuk 33 529, nr. 795) hebben wij op advies van
de Mijnraad en SodM met de regionale bestuurders afgesproken steeds de
meest actuele norm te hanteren bij de beoordeling van de veiligheid van
gebouwen. Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 4 ziet SodM geen
aanleiding te adviseren om de beoogde toepassing van de nieuwste
NPR-versie te heroverwegen. De Nationaal Coördinator Groningen treft
samen met ingenieursbureaus voorbereidingen zodat vanaf 1 september 2020
gerekend kan worden met de nieuwe update van de NPR, waar dit uitvoeringstechnisch en zonder veel tijdverlies redelijkerwijs kan. Parallel hieraan
brengen wij samen met de regio in kaart waar mogelijk ongewenste
breuklijnen ontstaan om hierover nadere afspraken te maken in het kader van
clustering en maatwerk.
Vraag 10
Hoe verloopt het overleg met de regio over de versterkingsoperatie? Welke
afspraken zijn gemaakt? Over welke aspecten moet nog overeenstemming
worden bereikt?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4

Antwoord 10
Zoals besproken in het Algemeen Overleg Mijnbouw/Groningen van 24 juni jl.
zijn wij in overleg met de regionale bestuurders over de versterkingsaanpak,
gericht op het zo snel mogelijk bereiken van de veiligheid en duidelijkheid
waar de inwoners van Groningen behoefte aan hebben en over de toepassing
van maatwerk en clustering in de uitvoering van de versterkingsoperatie om
ongewenste verschillen en breuklijnen binnen wijken en buurten zoveel
mogelijk te voorkomen. Conform onze toezegging zullen wij uw Kamer na het
zomerreces informeren over de uitkomsten.
Vraag 11
Hoe reageert u op de in een rapport van de Rijksuniversiteit Groningen
getrokken conclusie dat de overheid meer schade heeft aangericht dan de
aardbevingen zelf?5
Antwoord 11
Uw vraag refereert aan het gespreksverslag «Critical Review #5; over de
benutting van kennis in de versterking» dat ik op 26 juni aan uw Kamer heb
aangeboden (Kamerstuk 33 529, nr. 787). Tijdens de review is onder meer
aandacht geweest voor de gevolgen die het beleid van de overheid ten
aanzien van het veilig maken van Groningen heeft gehad. De door u
aangehaalde stelling is echter geen gezamenlijke conclusie, maar een
uitspraak die op enig moment in de discussie door een deelnemer is gedaan,
en ter illustratie wordt geciteerd in het gespreksverslag.
Dit neemt niet weg dat wij – zoals aangegeven in het antwoord op vraag 10 –
in overleg zijn met de bestuurders in de regio onder meer gericht op het zo
snel mogelijk bereiken van de veiligheid en duidelijkheid waar de inwoners
van Groningen behoefte aan hebben.
Vraag 12
Kunt u gedetailleerd aangeven welke stappen u gedurende het zomerreces
van de Kamer gaat zetten om tot een oplossing te komen voor de vastgelopen versterkingsoperatie?
Antwoord 12
Zoals aangegeven in het antwoord op vraag 10 zijn wij op dit moment in
overleg met bestuurders in de regio om tot aanvullende afspraken te komen
over onder meer de uitvoering van de versterkingsoperatie. Wij informeren
uw Kamer zo snel mogelijk over de uitkomsten.
Vraag 13
Kunt u deze vragen één voor één en op zo’n kort mogelijke termijn, doch
tenminste binnen één week, beantwoorden?
Antwoord 13
Als gevolg van de interdepartementale afstemming is het helaas niet mogelijk
gebleken om binnen een week de benodigde informatie in te winnen voor
zorgvuldige beantwoording van uw vragen.

5

https://www.nationaalcoordinatorgroningen.nl/downloads/rapporten/2020/06/24/critical-reviewover-de-benutting-van-kennis-in-de-versterking

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

5