Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

1326
Vragen van het lid Van Kent (SP) aan de Minister van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid over het bericht dat het Lage inkomensvoordeel (LIV) een
kapitaal kost per extra werkende persoon (ingezonden 12 december 2019).
Antwoord van Minister Koolmees (Sociale Zaken en Werkgelegenheid)
(ontvangen 15 januari 2020).
Vraag 1
Wat is uw reactie op het bericht naar aanleiding van het onderzoek van SEO
naar de effecten van het Lage inkomensvoordeel (LIV) op arbeidsparticipatie
waaruit blijkt dat de maatregel per extra werkende een kapitaal kost?1 2
Antwoord 1
Het LIV is een tegemoetkoming voor werkgevers die werknemers in dienst
hebben met een loonniveau van 100 tot 125 procent van het wettelijk
minimumloon (WML). Uit het onderzoek van SEO blijkt dat de netto
arbeidsparticipatie van het aantal werkenden op deze loonniveaus na de
invoering van het LIV in 2017 met 0,0 tot 0,2 procentpunt3 is gestegen.
Omgerekend in aantallen werkenden komt dit neer op een effect tussen de
3.000 en 23.000 extra werkende personen. Dat is positief. Het CPB verwachtte
oorspronkelijk een toename van de netto arbeidsparticipatie van 0,1
procentpunt.
Er kan echter de vraag worden gesteld of de kosten van het huidige LIV
opwegen tegen de extra gecreëerde banen en het behoud van banen.
Bovendien verwacht ik dat de effectiviteit van het LIV door de halvering van
het hoge tarief ter dekking van de temporisering van de verhoging van de
AOW-leeftijd zal afnemen. Daarom is in het pensioenakkoord afgesproken om
met werkgevers een effectievere invulling van het geheel aan instrumenten in
de Wet tegemoetkomingen loondomein (Wtl) te onderzoeken. Uitgangspunt is
dat de Wtl een arbeidsmarktinstrument moet zijn dat werkgevers, in
samenhang met andere instrumenten, (financieel) ondersteunt om mensen
1

Salarisnet, 22 november 2019 «Meer mensen hebben werk dankzij LIV» (https://
www.salarisnet.nl/2019/11/meer-mensen-hebben-werk-dankzij-liv/?vakmedianet-approvecookies=1&_ga=2.1109361.1537023650.1576068539–1722534241.1576068539)
2
SEO Economisch Onderzoek, november 2019 ’Effecten van het Lage-inkomensvoordeel op de
arbeidsparticipatie» (http://www.seo.nl/pagina/article/effecten-van-het-lage-inkomensvoordeelop-de-arbeidsparticipatie/)
3
Afgerond op 1 decimaal.

ah-tk-20192020-1326
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2020

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

met een structureel zwakke(re) positie op de arbeidsmarkt aan te nemen of in
dienst te houden.
Vraag 2
Klopt het dat het LIV over de periode dat er tussen de 3.000 en 23.000 extra
werkende personen bij zijn gekomen, € 1 miljard heeft gekost? Zo nee,
hoeveel heeft het LIV dan gekost over de genoemde periode?
Antwoord 2
In 2018 is er circa € 479 miljoen uitbetaald en in 2019 circa € 510 miljoen. De
definitieve cijfers over 2019 komen na afloop van het kalenderjaar 2019
beschikbaar bij de publicatie van het jaarverslag van UWV.
Vraag 3
Is het juist dat elke extra persoon die dankzij het LIV aan het werk is, tussen
de € 43 duizend en € 333 duizend heeft gekost? Zo nee, hoeveel heeft het LIV
dan – eventueel bij benadering – gekost per extra werkende persoon?
Antwoord 3
In het onderzoek van SEO wordt het effect van het LIV geschat op 3.000 tot
23.000 extra werkende personen. Het geeft geen reëel beeld om de uitgaven
aan het LIV te delen door het aantal extra werkende personen. Het LIV ziet
namelijk niet alleen op het creëren van extra banen, maar ook op het behoud
van bestaande banen.
Indien toch de uitgaven aan het LIV gedeeld worden door het aantal extra
werkenden, dan is de gemiddelde uitgave per extra werkende 76.000 euro.
Deze uitkomst is in lijn met hetgeen op voorhand bekend was op basis van
de CPB raming. Zoals in antwoord 1 is aangegeven, ben ik met werkgevers in
gesprek over een effectievere invulling van de Wtl-instrumenten. Begin 2020
wordt uw Kamer daarover geïnformeerd.
Vraag 4
Bent u van mening dat de kosten van het LIV opwegen tegen het zeer beperkt
aantal extra gecreëerde banen? Kunt u uw antwoord toelichten?
Antwoord 4
Zie het antwoord op vraag 1. In de komende periode ga ik verder praten met
werkgevers, conform de afspraak in het pensioenakkoord, over een effectievere invulling van de Wtl-instrumenten. Ik informeer uw Kamer over de
resultaten van deze gesprekken in het begin van 2020.
Vraag 5
Hoeveel extra werkende personen heeft het jeugd-LIV à € 125 miljoen per
jaar opgeleverd gezien het feit dat het onderzoek van SEO alleen betrekking
heeft op het LIV?
Antwoord 5
Per 1 juli 2017 is het wettelijk minimumloon voor 18- tot en met 22-jarigen
verhoogd. Om werkgevers tegemoet te komen in de verhoging van de
loonkosten en daarmee ook om de negatieve effecten op de werkgelegenheid
voor jongeren te verminderen, is tegelijkertijd het Jeugd-LIV geïntroduceerd.
Doel van het Jeugd-LIV is om de mogelijke negatieve werkgelegenheidseffecten van de verhoging van het minimumjeugdloon te mitigeren. De verhoging
van het minimumjeugdloon voor 18- tot en met 22-jarige jongeren is niet of
nauwelijks van invloed geweest op hun arbeidsparticipatie, blijkt uit het
SEO-onderzoek «Verkenning effecten aanpassing minimum(jeugd)loon» van
september 2018. Dat er vrijwel geen effect is gevonden op de arbeidsparticipatie is volgens het onderzoek mogelijk het gevolg van het Jeugd-LIV als
compensatiemaatregel.
Vraag 6
Bent u van mening dat de kosten van het jeugd-LIV opwegen tegen het aantal
extra gecreëerde banen? Kunt u uw antwoord toelichten?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6
Zoals in antwoord 5 is aangegeven, is het doel van het Jeugd-LIV om de
mogelijke negatieve werkgelegenheidseffecten van de verhoging van het
minimumjeugdloon te mitigeren en niet het creëren van extra banen.
In het pensioenakkoord is afgesproken om het jeugd-LIV met ingang van 2024
af te schaffen.
Vraag 7
Hoeveel is sinds de invoering tot op heden in totaal uitgegeven aan het LIV
en het jeugd-LIV? En hoeveel gaat hieraan nog uitgegeven worden volgens
de huidige regeling?
Antwoord 7
Zie het antwoord op vraag 2 voor de uitgaven in 2018 en 2019.
De begrote uitgaven aan het LIV dalen vanaf 2021. Met ingang van 2020
(uitbetaling in 2021) wordt het hoge tarief van het LIV gehalveerd van
maximaal € 2.000 naar maximaal € 1.000 per jaar. Daardoor dalen de begrote
uitgaven aan het LIV van € 505 miljoen in 2020 naar € 361 miljoen structureel.
De uitgaven aan het Jeugd-LIV bedroegen in 2019 (over 2018) circa € 125
miljoen. De definitieve cijfers over 2019 komen beschikbaar bij de publicatie
van het jaarverslag van UWV. De begrote uitgaven aan het Jeugd-LIV dalen
vanaf 2021. Het jeugd-LIV wordt met ingang van 2020 (uitbetaling 2021)
gehalveerd en met ingang van 2024 afgeschaft ter dekking van de temporisering van de verhoging van de AOW-leeftijd.
Vraag 8
Per wanneer zal de in het pensioenakkoord afgesproken bezuiniging van
€ 200 miljoen op het LIV en het jeugd-LIV ingaan?
Antwoord 8
De eenmalige taakstelling van € 200 miljoen binnen de Wtl is vanaf 2022
verwerkt als een structurele besparing van jaarlijks € 14,3 miljoen. De
invulling van deze taakstelling is nog niet bekend. Ik onderzoek met werkgevers of voor het geheel aan instrumenten in de Wtl tot een effectievere
invulling gekomen kan worden. Dit kan gevolgen hebben voor de vormgeving
van zowel het LIV als van de loonkostenvoordelen binnen de Wtl.
Vraag 9
Bent u gelet op de hoge kosten en minimale opbrengst, bereid om het LIV
helemaal af te schaffen en in te zetten voor maatregelen die werknemers ten
goede komen in plaats van de grote bedrijven? Zo nee, kunt u uw antwoord
toelichten?
Antwoord 9
Zie het antwoord op vraag 1.
In de komende periode ga ik verder praten met werkgevers, conform de
afspraak in het pensioenakkoord, over een effectievere invulling van de
Wtl-instrumenten. Ik informeer uw Kamer over de resultaten van deze
gesprekken in het begin van 2020.
Vraag 10
Bent u bereid deze vragen ruim voor het algemeen overleg Arbeidsmarktbeleid (d.d. 15 januari 2020) te beantwoorden?
Antwoord 10
Dat is helaas niet gelukt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3