Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2023–2024

25 087

Internationaal fiscaal (verdrags)beleid

Nr. 323

BRIEF VAN DE STAATSSECRETARIS VAN FINANCIËN
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 20 oktober 2023
Tijdens het debat over de Voorjaarsnota 2023 op 8 juni jl. (Handelingen II
2022/23, nr. 91, items 4 en 7) en in reactie op Kamervragen van het lid
Idsinga over het bericht: «Monaco: belastingparadijs voor topsporters»
(Aanhangsel Handelingen II 2022/23, nr. 2981) heb ik toegezegd om
twee overzichten te verstrekken:
1. Landen met geen of een laag nominaal tarief voor de inkomstenbelasting (waar mogelijk aangevuld met ruimhartige fiscale regelingen).
2. Europese landen met een specifieke belastingheffing voor emigrerende inwoners.
In deze brief ga ik nader in op beide overzichten en informeer ik uw Kamer
over het vervolg van de gedachtevorming over (internationale) belastingheffing van individuen met een zeer hoog inkomen of zeer hoog
vermogen (zogenoemde «high net worth individuals»). Daarvoor hanteer
ik de volgende opbouw:
A. Overzicht landen met geen of een laag nominaal tarief voor de
inkomstenbelasting
B. Ruimhartige fiscale regelingen
C. Overzicht Europese landen met een specifieke belastingheffing voor
emigrerende inwoners
D. Vervolg
A. Overzicht landen met geen of een laag nominaal tarief voor de
inkomstenbelasting
Het overzicht van landen met geen of een laag nominaal tarief voor de
inkomstenbelasting is opgenomen in bijlage 1. Voor de volledigheid zijn
de tarieven van alle landen op een rijtje gezet.
Ik vind het belangrijk om aan te geven dat er geen verstrekkende
conclusies uit het overzicht getrokken kunnen worden. Dat heeft onder
andere te maken met het volgende:

kst-25087-323
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2023

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 323

1

•

•

•

Ieder belastingstelsel is uniek en complex, waardoor ze voor het
maken van de vergelijking in bijgaand overzicht vergaand vereenvoudigd zijn. Ook betreft het een interpretatie van buitenlands recht en is
met deze landen geen contact geweest over de juistheid ervan. In
bijlage 1 is beschreven welke uitgangspunten zijn gebruikt bij het
opstellen van het overzicht.
Landen kunnen zelf de hoogte van hun collectieve uitgaven en
daarmee hun collectieve voorzieningen bepalen. In het overzicht valt
bijvoorbeeld op dat het tarief in West-Europese landen doorgaans
hoger is dan in andere landen. Dat past ook bij landen die relatief grote
collectieve uitgaven doen voor hun inwoners. Omgekeerd liggen zowel
de tarieven als de uitgaven lager in bijvoorbeeld Oost-Europa.
Verder kunnen landen ervoor kiezen om hun inkomsten via andere
belastingmiddelen of bronnen te realiseren. Zo hanteren sommige
landen uit het Midden-Oosten een belasting op vermogen (zakat) in
plaats van op inkomen of hebben zij bijvoorbeeld relatief veel
inkomsten uit olie. Daardoor is het minder noodzakelijk om belasting
te heffen. Voor het nemen van maatregelen richting bepaalde landen
zou daarom in ieder geval aanvullend onderzoek moeten plaatsvinden.

Los van het voorgaande valt het op dat een aantal landen of overige
gebieden in het geheel geen inkomstenbelasting of een alternatief lijken te
kennen. Daarbij gaat het met name om de volgende landen: Anguilla,
Bahama’s, Bermuda, Britse Maagdeneilanden, Kaaimaneilanden, Monaco,
Saint Kitts en Nevis, Turks- en Caicoseilanden en Vanuatu. Een deel van
deze landen staat op lijsten van andere Europese landen die een belastingheffing bij emigratie naar specifieke landen hebben. Hier wordt nader
op ingegaan in onderdeel C.
B. Ruimhartige fiscale regelingen
Voor het achterhalen van ruimhartige fiscale regelingen hebben de
ambtelijke experts – ook bij de Belastingdienst – hun inzichten gedeeld. Er
is onder andere gesproken over wat zij in de praktijk tegenkomen bij de
belastingheffing van de groep «high net worth individuals» in het
buitenland.
Uit de ambtelijke ervaringen kwamen signalen over mogelijke ruimhartige
fiscale regelingen die landen toepassen om doelgroepen aan te trekken. Ik
wil benadrukken dat voor deze concrete regelingen geldt dat het
onderzoek ernaar nog niet rijp genoeg is om conclusies te trekken. Ook
hierbij geldt dat het een interpretatie van buitenlands recht betreft en is
met deze landen geen contact geweest over de juistheid ervan. Sommige
regimes lijken ook andere doelgroepen aan te trekken dan «high net worth
individuals», zoals gepensioneerden. Wel bieden zij inzicht in de soorten
regelingen die landen toepassen. Hieronder sta ik stil bij de regelingen die
zijn opgekomen.
Lump sum-regimes
Sommige landen hebben een zogenoemd «lump sum-regime». Bij dit
soort regimes is het mogelijk om een belastingschuld op een vereenvoudigde wijze te berekenen. Zwitserland heeft bijvoorbeeld de Pauschalbesteuerung. Onder deze regeling kunnen inwoners van Zwitserland met
een niet-Zwitserse nationaliteit die geen inkomen uit arbeid genieten in
Zwitserland, belast worden op basis van hun onkosten in plaats van hun
inkomen. Kort gezegd komt de regeling erop neer dat de reguliere
tarieven gelden, maar de belastinggrondslag wordt vastgesteld op basis
van de kosten van levensonderhoud die de immigrant voor zichzelf en zijn
familie maakt. Voor iemand met een zeer hoog inkomen of vermogen kan

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 323

2

het aantrekkelijk zijn om hiervan gebruik te maken, omdat een belasting
op basis van de kosten voor levensonderhoud in veel gevallen aanzienlijk
lager is dan een belasting op basis van het hoge inkomen.
Daarnaast heeft bijvoorbeeld Italië een lump-sum regime waarin de
immigrant onder voorwaarden tot maximaal de eerste vijftien jaar slechts
een vast bedrag van EUR 100.000 per jaar belasting hoeft te betalen over
zijn buitenlandse inkomen. Het bedrag van EUR 100.000 geldt ongeacht de
hoogte van het buitenlandse inkomen, waardoor de regeling in verhouding laag is voor iemand met een zeer hoog inkomen of vermogen. Dit
kan uitgebreid worden naar het betalen van EUR 25.000 belasting over het
buitenlandse inkomen van familieleden. Ook kent Zuid-Italië een regeling
waarbij immigranten een tarief van 7% betalen over hun passieve
inkomen van buiten Italië.
Expat- en non-domiciled regimes
Meerdere landen hebben een expat- of non-domiciled regime. Expatregimes zijn bedoeld om hoger gekwalificeerde arbeidsmigranten aan te
trekken. Non-domiciled regimes richten zich op personen die een
bepaalde tijd in dat land doorbrengen, zonder volledig als inwoner te
worden aangemerkt. Van oorsprong is bijvoorbeeld het regime van het
Verenigd Koninkrijk ontstaan om rekening te houden met personen uit
andere landen binnen het Britse Rijk dan het Verenigd Koninkrijk.
Hoewel de oorsprong van deze regimes dus verschilt, leiden zij materieel
vaak tot een vergelijkbare uitkomst. Bij deze regimes is er doorgaans of
een volledige vrijstelling voor in het buitenland verdiend inkomen, of
wordt dit inkomen alleen belast als het naar het land met het regime
wordt overgebracht. Inkomen naar een land overbrengen kan bijvoorbeeld door het inkomen naar een bankrekening van het desbetreffende
land over te maken. Dit kan leiden tot een dubbele niet-heffing als het
andere land geen belasting heft op dat inkomen. Ook bestaat er
doorgaans een omvangrijke vrijstelling voor inkomen dat in het land met
het regime zelf wordt verdiend.
Zo worden de inkomsten van hoger gekwalificeerde immigranten in
bijvoorbeeld Portugal belast tegen een tarief van 20% en gelden er onder
voorwaarden vrijstellingen voor inkomen dat buiten Portugal verdiend is.
Wel heeft Portugal recent bekend gemaakt dit regime te beëindigen.
Spanje belast deze immigranten voor hun Spaanse inkomen tot
EUR 600.000 tegen een tarief van 24% en kent eveneens een vrijstelling
voor buitenlands inkomen. Verder heeft Italië een vergelijkbare regeling
met een vrijstelling voor de inkomstenbelasting van 70%, die verhoogd
wordt naar 90% in bepaalde zuidelijke gebieden. Overigens heeft ook
Nederland een regeling voor hoger gekwalificeerde arbeidsmigranten
waarin 30% van het inkomen uit arbeid wordt vrijgesteld.
Daarnaast heeft Cyprus bijvoorbeeld zo’n regime waarin onder bepaalde
omstandigheden personen die langer dan 60 dagen op Cyprus verblijven
niet belast worden voor hun buitenlandse inkomen, ongeacht of het wordt
overgebracht naar Cyprus. Inkomen uit Cypriotische bronnen zoals
inkomen uit dienstbetrekking, vastgoed en pensioen worden tegen een
tarief van 5% belast.
Verder kent het Verenigd Koninkrijk een non-domiciled regime waarin
iemand van wie de ouders geen inwoner zijn van het Verenigd Koninkrijk
onder voorwaarden geen belasting hoeft te betalen op inkomen dat niet
naar het Verenigd Koninkrijk wordt overgebracht. Wel gelden er bepaalde
minimum bedragen aan belasting die in ieder geval betaald moeten

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 323

3

worden. Ook Malta heeft een regeling waarin immigranten alleen
15% belasting hoeven te betalen op het buitenlandse inkomen dat naar
Malta wordt overgebracht.
Overige inzichten
We zien dat voor «high net worth individuals» de erf- en schenkbelasting
in het mogelijke land van migratie ook een rol speelt. Verschillende landen
heffen een dergelijke belasting bijvoorbeeld niet of kennen andere
grondslagen of vrijstellingen dan Nederland. Dit aspect is ook van belang
voor de belastingheffing van «high net worth individuals» en wordt
daarom meegenomen in het vervolg, waar ik in onderdeel D nader op in
ga.
C. Overzicht Europese landen met een specifieke belastingheffing
voor emigrerende inwoners
Het overzicht van Europese landen met een specifieke belastingheffing
voor emigrerende inwoners is opgenomen in bijlage 2. Daarbij is een
onderscheid gemaakt tussen belastingheffing bij emigratie en belastingheffing in de jaren na emigratie. Ongeveer de helft van de Europese
landen hebben een belastingheffing die raakt aan emigratie.
Belastingheffing bij emigratie
De meeste Europese landen die een specifieke belastingheffing voor
emigrerende inwoners hebben, belasten een nog ongerealiseerde
waardestijging van bepaalde bezittingen, zoals inkomen uit een aanmerkelijk belang, of nog niet genoten inkomen, bijvoorbeeld pensioenuitkeringen. De gedachte daarachter is dat de waardestijging of het recht in het
oorspronkelijke woonland is opgebouwd en ook daar belast mag worden.
Dit is vergelijkbaar met de belastingheffing over de ongerealiseerde
waardestijging van het aanmerkelijk belang als een inwoner van
Nederland emigreert. Ook bij andere landen is de belasting vaak alleen
van toepassing op een substantiëler aandelenbelang. Wel valt op dat met
name Denemarken voor meerdere soorten bezittingen een soort eindafrekening kent.
Belastingheffing na emigratie
Een aantal Europese landen hebben een vorm van belastingheffing na
emigratie. Een Fin die emigreert uit Finland moet bijvoorbeeld nog
drie jaar lang aangifte doen alsof die persoon inwoner van Finland is.
Hierop bestaat een uitzondering als de desbetreffende persoon kan
aantonen geen essentiële banden meer te hebben met Finland. De
aanwezigheid van essentiële banden wordt per concrete situatie naar de
feiten en omstandigheden beoordeeld, waarbij bijvoorbeeld de
woonplaats van gezinsleden een relevante factor is. Hier vindt in feite een
omkering van de bewijslast plaats, omdat het doorgaans een belastingdienst is die moet laten zien dat iemand inwoner is van dat land en dat
land dus belasting mag heffen.
Daarnaast blijft een Duitser nog tien jaren belastingplichtig als die
emigreert naar een land met geen of een lage inkomstenbelasting en
essentiële economische banden met Duitsland behoudt. De aanwezigheid
van essentiële economische banden wordt bijvoorbeeld verondersteld bij
een aandelenbelang van minstens 1% in een in Duitsland gevestigde
vennootschap of bij een inkomen uit Duitsland van meer dan EUR 62.000.
Een buitenlandse inkomstenbelasting is volgens Duitsland laag als deze
tot een belastingschuld leidt die meer dan een derde lager is dan in

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 323

4

Duitsland of als de belastingplichtige door een speciale regeling
aanzienlijk minder belasting verschuldigd is dan andere belastingplichtigen in het land waarheen geëmigreerd is.
Verder hebben Spanje en Portugal een regeling die regelt dat als een
inwoner naar een land met een gunstiger belastingtarief of naar een
non-coöperatieve jurisdictie emigreert, die inwoner nog vijf jaar wordt
belast alsof het een Spaanse of Portugese inwoner betreft. Beide landen
hanteren een lijst met landen die zij aanmerken als land met een gunstiger
belastingtarief of non-coöperatieve jurisdictie. Spanje hanteert voor zijn
lijst met non-coöperatieve jurisdicties meerdere criteria. Die zien
bijvoorbeeld op de mate van transparantie tussen Spanje en het andere
land en of het andere land geen of een lage inkomstenbelasting heeft.
Ten slotte belast Frankrijk iemand met de Franse nationaliteit die in
Monaco woont op dezelfde manier als inwoners van Frankrijk, tenzij die
persoon in Monaco geboren is en daar altijd gewoond heeft.
D. Vervolg
De overzichten bieden een aantal aanknopingspunten voor het vervolg.
Zo is het interessant om te zien dat sommige landen in het geheel geen
inkomstenbelasting of een alternatief kennen of voor deze doelgroep een
ruimhartige fiscale regeling hebben. Ook de belastingheffing die andere
landen hanteren voor hun emigrerende inwoners biedt meerdere
richtingen waarin gedacht kan worden bij het eventueel vormgeven van
Nederlandse maatregelen. Dit geldt eveneens voor de verbreding naar de
erf- en schenkbelasting.
Het is van belang om de wenselijkheid en vormgeving van eventuele
maatregelen verder te onderzoeken en uit te werken. Daarbij is relevant
dat Nederland belastingverdragen heeft met andere landen die kunnen
beperken wat nationaal mogelijk is. In de regel kan bepaalde problematiek
effectiever samen met andere landen tegelijk aangepakt worden binnen
bijvoorbeeld de OESO of de Europese Unie.
De Staatssecretaris van Financiën,
M.L.A. van Rij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2023–2024, 25 087, nr. 323

5