Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2018–2019

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

783
Vragen van het lid Bruins (ChristenUnie) aan de Minister van Financiën over
de positie van een naast geassocieerde/zakelijke relatie van een PEP in
samenhang met de wijziging van de UBO-regeling (ingezonden 15 oktober
2018).
Antwoord van Minister Hoekstra (Financiën) (ontvangen 28 november 2018).
Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 540.
Vraag 1
Is het de bedoeling van de Wet ter voorkoming van witwassen en financieren
van terrorisme (Wwft) dat als een zogeheten PEP (een politiek prominent
persoon in de zin van de Wwft) een zogenoemde UBO (een uiteindelijk
belanghebbende in de zin van de Wwft) is, de andere UBO’s in de betreffende
organisatie(s) kwalificeren als naast geassocieerde en/of nauwe zakelijke
relatie?
Antwoord 1
Ja, op grond van artikel 1, eerste lid, van de Wet ter voorkoming van
witwassen en financieren van terrorisme (Wwft) en artikel 2, derde lid, van
het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 wordt o.a. een natuurlijke persoon van wie
bekend is dat deze met een politiek prominente persoon (PEP) de gezamenlijke uiteindelijk belanghebbende (UBO)1 is van een juridische entiteit of een
juridische constructie, of die met een PEP andere nauwe zakelijke relaties
heeft, aangemerkt als «persoon bekend als naaste geassocieerde van een
politiek prominente persoon».
Vraag 2
Kunt u de reikwijdte in de praktijk van het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 ook
concreet aangeven voor elk van de volgende afzonderlijk casussen:
a. Een PEP is lid van een kerkenraad met 20 leden. Deze vormen gezamenlijk
het bestuur van de kerk. De kerk heeft geen UBO’s in het kader van
1

ah-tk-20182019-783
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2018

Een UBO is een natuurlijke persoon die de uiteindelijke eigenaar is van of zeggenschap heeft
over een cliënt, dan wel de natuurlijke persoon voor wiens rekening een transactie of activiteit
wordt verricht. Dit UBO-begrip is artikel 3 van het Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 nader uitgewerkt door aan te geven welke categorieën natuurlijke personen in elk geval moeten worden
aangemerkt als UBO. Het gaat hier echter niet om een limitatieve lijst. Steeds zal, op basis van
de in artikel 1 van de Wwft genoemde criteria, beoordeeld moeten worden of er ook andere
personen als UBO moeten worden aangemerkt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

1

b.

c.

d.

e.

f.

eigendom of zeggenschap. Klopt het dat indien het gehele statutair
bestuur van de kerkenraad gezamenlijk kwalificeert als UBO om die reden
alle medekerkenraadsleden individueel kwalificeren als persoon bekend
als naaste geassocieerde van een politiek prominente persoon in de zin
van de wet en derhalve vallen onder de verplichtingen als bedoeld in
artikel 8, vijfde lid, en verder van de Wwft?
Een PEP is statutair-bestuurder van een onderneming samen met acht
andere bestuurders. De onderneming heeft geen UBO op basis van
eigendom of zeggenschap. Klopt het dat, indien het gehele statutaire
bestuur van de onderneming gezamenlijk nu kwalificeert als UBO, om die
reden alle medebestuursleden individueel kwalificeren als naast geassocieerden en derhalve vallen onder de verplichtingen als bedoeld in artikel 8,
vijfde lid, en verder van de Wwft?
Een PEP is samen met twee andere bestuursleden bestuurslid van een
stichting. Op basis van zeggenschap kwalificeert elk individu als UBO.
Klopt het dat, nu elk lid individueel kwalificeert als UBO op basis van
zeggenschap, om die reden ook de medebestuursleden individueel
kwalificeren als naast geassocieerden en derhalve vallen onder de
verplichtingen als bedoeld in artikel 8, vijfde lid, en verder van de Wwft?
Een PEP is bestuurslid van een werkgeversvereniging. De werkgeversvereniging kent geen UBO’s op basis van eigendom en zeggenschap. Klopt
het dat, indien het gehele statutaire bestuur van de vereniging gezamenlijk nu kwalificeert als UBO, om die reden alle medebestuursleden
individueel kwalificeren als naast geassocieerden en derhalve vallen onder
de verplichtingen als bedoeld in artikel 8, vijfde lid, en verder van de
Wwft?
Betekent het zijn van naast geassocieerde ook dat de overige entiteiten
waar deze naast geassocieerde in betrokken is als UBO ook een verscherpt cliëntenonderzoek moeten hebben? Zo ja welke risico’s moeten in
dit kader specifiek onderzocht worden en hoe kan dat effectief en goed
worden ingevuld? Kunt u dit uitwerken met concrete voorbeelden?
Welke periode blijft de medebestuurder, zoals hiervoor benoemd, nog
naast geassocieerde indien de PEP geen UBO meer is in de hiervoor
genoemde entiteiten?

Antwoord 2
In de casus a tot en met d wordt in feite gevraagd naar degene(n) die wordt
of worden aangemerkt als «persoon bekend als naaste geassocieerde van een
politiek prominente persoon». Indien een kerkgenootschap (a) of een andere
rechtspersoon, niet zijnde een besloten vennootschap of naamloze vennootschap,2 (b tot en met d) meerdere UBOs kent en één van deze UBOs een PEP
is, dan geldt dat de overige UBOs worden aangemerkt als «persoon bekend
als naaste geassocieerde van een politiek prominente persoon». Op grond
van artikel 1 Wwft en artikel 2, derde lid, van het Uitvoeringsbesluit Wwft
2018 wordt o.a. een natuurlijke persoon van wie bekend is dat deze met een
PEP de gezamenlijke UBO is van een juridische entiteit aangemerkt als
«persoon bekend als naaste geassocieerde van een politiek prominente
persoon».
In het geval van kerkgenootschappen, die op grond van artikel 2, tweede lid,
van Boek 2 van het Burgerlijk Wetboek geregeerd worden door het eigen
statuut, geldt dat voor hen vanwege hun bijzondere positie in artikel 3, eerste
lid, onderdeel b, Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 een eigenstandige uitwerking
van het UBO-begrip is opgenomen. Tot de natuurlijke personen die in elk
geval als UBO van een kerkgenootschap moeten worden aangemerkt, worden
de natuurlijke personen gerekend die bij ontbinding van het kerkgenootschap
als rechtsopvolger in het eigen statuut zijn benoemd, gelet op een potentieel
eigendomsbelang van deze natuurlijke personen. Indien na uitputting van alle
mogelijke middelen en op voorwaarde dat er geen gronden voor verdenking
bestaan, een dergelijke rechtsopvolger niet is achterhaald, of indien er enige
twijfel bestaat of de rechtsopvolger de uiteindelijke eigenaar is of zeggen-

2

Artikel 3, eerste lid, onderdeel a, Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 bevat een uitwerking van het
UBO-begrip voor besloten vennootschappen en naamloze vennootschappen. Artikel 3, eerste
lid, onderdeel c, Uitvoeringsbesluit Wwft 2018 bevat een uitwerking van het UBO-begrip voor
overige rechtspersonen, zoals stichtingen en verenigingen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

2

schap heeft dan wel de natuurlijke persoon is voor wiens rekening een
transactie wordt verricht, worden als UBO aangemerkt de natuurlijke
personen die als bestuurder staan vermeld in het eigen statuut of zo mogelijk
als bestuurder staan genoemd in de documenten van de kerkelijke organisatie.
De verplichting om bij PEPs aanvullende cliëntenonderzoeksmaatregelen te
treffen zoals bedoeld in artikel 8, vijfde tot en met zevende lid, Wwft geldt
ook ten aan zien van personen die worden aangemerkt als «persoon bekend
als naaste geassocieerde van een politiek prominente persoon».3 Deze
maatregelen moeten worden toegepast zo lang als nodig doch ten minste
gedurende twaalf maanden totdat deze persoon niet langer het hoger risico
meebrengt.4
De verplichting om (verscherpt) cliëntenonderzoek uit te voeren berust op
grond van de Wwft op instellingen in de zin van die wet. Dat zijn bijvoorbeeld
banken. Deze instellingen moeten per concreet geval de intensiteit van de
cliëntenonderzoeksmaatregelen afstemmen op de risico’s op witwassen en
terrorismefinanciering. Hoe hoger die risico’s zijn, des te groter de intensiteit
van die maatregelen. Die risico gebaseerde benadering geldt ook voor het
verscherpt cliëntenonderzoek naar PEPs. In het geval van een PEP, een
familielid van een PEP of een persoon bekend als naaste geassocieerde van
een PEP dient een instelling ten minste de maatregelen te nemen zoals
genoemd in artikel 8, vijfde lid, Wwft. Het betreft onder meer het nemen van
passende maatregelen om de herkomst van het vermogen dat bij de
dienstverlening betrokken is vast te stellen. Ook de intensiteit van deze
verscherpte cliëntenonderzoeksmaatregelen dient te worden afgestemd op de
risico’s van een concreet geval. Zo wordt bijvoorbeeld een verhoogde
inspanning verwacht van een bank om de herkomst van het vermogen vast te
stellen indien een bankrekening wordt geopend voor een staatshoofd van een
land met een verhoogd risico op corruptie. Daarnaast kan het zijn dat een
instelling aanvullende cliëntenonderzoeksmaatregelen moet nemen. Daarbij
kan gedacht worden aan een verdere verhoging van de frequentie waarin de
informatie uit het cliëntenonderzoek geactualiseerd wordt.
Vraag 3
Bent u bereid de reikwijdte van naast geassocieerden nader te bezien om
zodoende doel en aard van de wetgeving in overeenstemming te krijgen met
het risico?
Antwoord 3
Het begrip «persoon bekend als naaste geassocieerde van een politiek
prominente persoon» is een implementatie van artikel 3, elfde lid, van de
vierde anti-witwasrichtlijn.5 De richtlijn biedt geen ruimte om de reikwijdte op
dit punt te beperken.
Vraag 4
In welke van de onderstaande gevallen kwalificeren naar uw inschatting de
onderstaande casussen als nauwe zakelijke relatie in de zin van de Wwft:
a. de schuldeiser (natuurlijk persoon) van de PEP;
b. de schuldenaar (natuurlijk persoon) van de PEP?
Antwoord 4
Ik lees vraag 4 in samenhang met de eerdere vragen die onder meer zagen
op het begrip «persoon bekend als naaste geassocieerde van een politiek
prominente persoon». Uit de definitie van dat begrip volgt dat onder andere
wordt aangemerkt als «persoon bekend als naaste geassocieerde van een
politiek prominente persoon»: een natuurlijke persoon van wie bekend is dat
deze met een PEP de gezamenlijke UBO is van een juridische entiteit of een
juridische constructie, of die met een PEP andere nauwe zakelijke relaties
3

Artikel 8, achtste lid, Wwft.
Artikel 8, zevende en achtste lid, Wwft.
5
Richtlijn (EU) nr. 2015/849/EC van het Europees parlement en de Raad van 20 mei 2015 inzake
de voorkoming van het gebruik van het financiële stelsel voor het witwassen van geld of terrorismefinanciering, tot wijziging van Verordening (EU) nr. 648/2012 van het Europees parlement
en de Raad en tot intrekking van Richtlijn 2005/60/EG van het Europees parlement en de Raad
en Richtlijn 2006/70/EG van de Commissie (PbEU 2015, L 141).
4

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

3

heeft. Of een schuldeiser of schuldenaar van een PEP moet worden aangemerkt als een «persoon bekend als naaste geassocieerde van een politiek
prominente persoon» hangt af van de aard van deze relatie. Zo zal een
incidentele schuldeiser of schuldenaar niet snel worden aangemerkt als een
persoon die een nauwe zakelijke relatie heeft met een PEP. Omdat de
omstandigheden van het geval doorslaggevend zijn, is hierop in algemene zin
geen antwoord te geven.
Vraag 5
Hoe ver reikt de onderzoeksplicht van een instelling onder de Wwft om al dan
niet te concluderen tot een zakelijke relatie? Kunt u concrete voorbeelden
noemen wanneer er geen aanleiding is voor nader onderzoek voor onderzoek
naar een zakelijke relatie?
Antwoord 5
Om te voorkomen dat hun dienstverlening wordt gebruikt voor witwassen of
terrorismefinanciering moeten instellingen in de zin van de Wwft onderzoek
verrichten naar hun cliënten en de achtergrond en het doel van een beoogde
zakelijke relatie of transactie. De instellingen dienen voorafgaand aan het
aangaan van een zakelijke relatie of het verrichten van een transactie een
risicobeoordeling uit te voeren. Indien daaruit volgt dat er sprake is van een
hoog risico is een verscherpt cliëntenonderzoek vereist en dient de Wwftinstelling verscherpte maatregelen te treffen. Naast de zakelijke relaties of
transacties die op grond van de risicobeoordeling met een hoog risico op
witwassen of terrorismefinanciering gepaard gaan, kan het ook gaan om
gevallen waarin bijvoorbeeld sprake is van een PEP. In deze gevallen dient
een instelling meer gegevens te verzamelen en te controleren, teneinde het
hoge risico voldoende te beperken en te beheersen.
Indien uit de risicobeoordeling volgt dat sprake is van een bewezen laag
risico, dan kan de Wwft-instelling volstaan met het treffen van vereenvoudigde cliëntenonderzoeksmaatregelen. Echter, het cliëntenonderzoek kan in
geen geval geheel achterwege blijven. Wel wordt de intensiteit waarmee de
cliëntenonderzoeksmaatregelen worden toegepast, afgestemd op het risico
dat met een cliënt, relatie of transactie gepaard gaat. Het is aan de Wwftinstelling zelf om te bepalen welke intensiteit in een bepaald geval passend
is.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, Aanhangsel

4