Aan:
Ministerie van LNV
Directie Dierlijke Agroketens en Dierenwelzijn
Van:
Rijksdienst voor Ondernemend Nederland

Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland
Afdeling Vergunningen &
Handhaving
Prinses Beatrixlaan 2
2595 AL Den Haag
20401
2500 EK Den Haag
www.rvo.nl

Uitvoerings- en handhavingstoets wetsvoorstel aanpak
dierenmishandeling en dierverwaarlozing
d.d. 3 augustus 2020 met kenmerk

Datum
2 september 2020

Aanleiding
RVO ontving van het ministerie van LNV het verzoek d.d. 3 augustus 2020 met
kenmerk
om een uitvoerings- en handhavingstoets (UHT) uit te voeren
op het wetsvoorstel aanpak dierenmishandeling en dierverwaarlozing.
De UHT is uitgevoerd op nieuwe of gewijzigde artikelen in het wetsvoorstel die
liggen op het werkterrein van RVO, dat wil zeggen de bestuursrechtelijke
handhaving dierenwelzijn. Het gaat om de volgende drie onderwerpen, waar RVO
bij de tot standkoming nauw betrokken is geweest.
•
•
•

Bestuursrechtelijke handhaving deelname van dieren tot evenementen;
Bestuursrechtelijke handhaving sluiting bedrijfsmatige inrichtingen;
Bestuursrechtelijke handhaving educatieve maatregel.

Kernpunten
De educatieve maatregel en de sluiting zijn nieuwe maatregelen in de Wet dieren.
Het verbod op deelname van dieren aan evenementen wordt aangescherpt.
Toelichting
De uitkomst van de UHT met aanbevelingen om de uitvoerbaarheid en
handhaafbaarheid te vergroten, is in de vorm van drie bijlagen toegevoegd.

Pagina 1 van 4

Bijlage 1 handhaving deelname van dieren tot evenementen
Artikel 2.15 en 2.16
De Wet dieren wordt als volgt gewijzigd:
In de artikelen 2.15, vijfde en zesde lid, en 2.16, derde en vierde lid, wordt na
“een bij artikel 2.8 verboden” telkens ingevoegd “of bij of krachtens algemene
maatregel van bestuur aangewezen”.
De wetswijziging beoogt een aanscherping/uitbreiding van het verbod om met
dieren deel te nemen aan en dieren toe te laten tot tentoonstellingen, keuringen
en wedstrijden, indien bij die dieren een bij artikel 2.8 verboden lichamelijke
ingreep is verricht. Dit verbod wordt namelijk uitgebreid naar dieren waarbij een
bij of krachtens algemene maatregel van bestuur aangewezen lichamelijke
ingreep is verricht. Door deze aanscherping van de betreffende vier artikelleden
worden deze verboden in potentie beter handhaafbaar. Afhankelijk van de nadere
invulling van de bedoelde AMvB, kan de uitkomst namelijk zijn dat een dier
waarbij een aangewezen lichamelijke ingreep is verricht, ongeacht het tijdstip, de
locatie of de reden van die ingreep, hoe dan ook niet meer is toegestaan op
tentoonstellingen, keuringen en wedstrijden. Voor handhavende instanties
vereenvoudigt dat de bewijslast dat in voorkomend geval een verbod is
overtreden. De enkele vaststelling dat bij het dier in kwestie een aangewezen
ingreep is verricht, volstaat dan immers.

Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland
Afdeling Vergunningen &
Handhaving

Datum
2 september 2020

Aanbeveling
De aanbeveling is om bij het aanwijzen van de ingrepen de twee onderscheiden
typen ingrepen goed op elkaar aan te laten sluiten, zodat er geen inconsequenties
of onduidelijkheden ontstaan. Er ontstaan door de invoering van deze
wetswijziging namelijk twee regimes van ingrepen, te weten de verboden
ingrepen (artikel 2.8 Wet dieren) én de ingrepen aangewezen bij of krachtens de
in deze wetswijziging bedoelde AMvB. Die laatste categorie ingrepen is irrelevant
voor het koop-/verkoopverbod van artikel 2.7, derde lid. De bij artikel 2.8
verboden lichamelijke ingrepen kunnen dezelfde zijn als de ingrepen die krachtens
de gewijzigde artikelen 2.15, vijfde en zesde lid, en 2.16, derde en vierde lid
worden aangewezen, maar het is zeer waarschijnlijk dat deze ingrepen in ieder
geval ten dele verschillen.
Artikel 8.6, eerste lid
De Wet dieren wordt als volgt gewijzigd:
In artikel 8.6, eerste lid, onderdeel a, onder 1° wordt na "2.10, tweede, derde en
vierde lid,” ingevoegd “2.15, vijfde en zesde lid, 2.16, eerste`, derde en vierde
lid,” en wordt na “5.10,” ingevoegd “5.10a,”.
In artikel 8.6, eerste lid, wordt artikel 2.15 vijfde en zesde lid en artikel 2.16,
eerste, derde en vierde lid, toegevoegd, waardoor het mogelijk wordt bij een
overtreding van die bepalingen een bestuurlijke boete op te leggen aan
deelnemers en organisatoren van tentoonstellingen, keuringen en wedstrijden.
In de handhaving was het al mogelijk om een herstelsanctie op te leggen, maar
dat is niet in alle situaties effectief. De handhavende instanties weten regelmatig
niet (ruim) van tevoren wanneer en waar een tentoonstelling, wedstrijd of keuring
plaatsvindt, en nog minder wie de deelnemers daaraan zijn. Het tijdens een
dergelijk evenement opleggen van herstelsancties levert soms praktische en
juridische moeilijkheden op. Het na afloop van het evenement kunnen opleggen
van bestuurlijke boetes is dan een waardevolle aanvulling op het instrumentarium.

Pagina 2 van 4

Bijlage 2 handhaving sluiting bedrijfsmatige inrichtingen
Artikel 5.12
De Wet dieren wordt als volgt gewijzigd:
In artikel 5.12, eerste lid, wordt “de gezondheid van mens of dier” vervangen door
“de gezondheid van mens of dier, of het welzijn van dieren”
Door toevoeging van het welzijn van dieren aan artikel 5.12, kan, ook indien het
welzijn van dieren in het geding is, een gehele of gedeeltelijke sluiting van
bedrijven, inrichtingen of locaties plaatsvinden. Deze maatregel kan in uiterste en
ernstige welzijnssituaties van dieren van toegevoegde waarde zijn om
dierenwelzijn te borgen. Het werkterrein waar dit artikel voor RVO op van
toepassing is, betreft bedrijven, inrichtingen en locaties met gezelschapsdieren.
De definities bedrijven, inrichtingen en locaties zijn echter niet nader uitgewerkt,
waardoor de interpretatie breed kan zijn. Voor de uitvoerbaarheid is het van
belang om te weten hoe ver deze interpretatie gaat.

Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland
Afdeling Vergunningen &
Handhaving

Datum
2 september 2020

Aanbeveling
De aanbeveling is om in de memorie van toelichting (MvT) voorbeelden op te
nemen voor welke bedrijven, inrichtingen en locaties deze (gedeeltelijke) sluiting
van toepassing is.
Memorie van toelichting
blz. 21: “Gevolgen voor de Rijksdienst voor Ondernemen Nederland”
Voor wat betreft de “Gevolgen voor de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland”
staat niet genoemd dat RVO namens de Minister van LNV de mogelijkheid krijgt
een gehele of gedeeltelijke sluiting van bedrijven, inrichtingen of locaties op te
leggen. Deze aanpassing in de regelgeving betekent voor RVO een beperkte
toename in de handhavingslasten.
Aanbeveling
De aanbeveling is om de maatregel m.b.t. gehele of gedeeltelijke sluiting van
bedrijven, inrichtingen of locaties én de toename in beperkte handhavingslasten
toe te voegen aan de “Gevolgen voor de Rijksdienst voor Ondernemend
Nederland” op blz. 21 van de MvT.

Pagina 3 van 4

Bijlage 3 handhaving educatieve maatregel
Artikel 5.10a
Na artikel 5.10 wordt een artikel ingevoegd, luidende:
Artikel 5.10a.
1. Onze Minister kan maatregelen treffen met betrekking tot houders van dieren
ter bevordering van de kennis van de houder wanneer die houder niet is voldaan
aan het bepaalde bij of krachtens deze wet.
2. De maatregelen, bedoeld in het eerste lid, kunnen een verplichting inhouden tot
het volgen van een cursus of training.
In het nieuwe artikel 5.10a van de Wet dieren wordt bepaald dat maatregelen
getroffen kunnen worden ter bevordering van de kennis van de houder ingeval
niet is voldaan aan het bepaalde bij of krachtens de Wet dieren. In de MvT wordt
onder andere het verbod op verwaarlozing, de huisvestings- en
verzorgingsnormen, en de bepalingen met betrekking tot fokkerij en socialisatie
als voorbeelden genoemd. In lid 2 staat dat de maatregelen kunnen inhouden
(een verplichting tot) het volgen van een cursus of training. Dit impliceert dat er
naast cursussen en trainingen nog meer maatregelen mogelijk zijn om invulling te
geven aan de bevordering van kennis van de houder. Dit wordt echter verder niet
duidelijk in het artikel of de MvT. Voor de uitvoerbaarheid is het van belang om te
weten of er naast een cursus of training nog meer op te leggen maatregelen zijn
én dat van tevoren wordt vastgesteld welke cursussen, trainingen en andere
maatregelen passend zijn.

Rijksdienst voor
Ondernemend Nederland
Afdeling Vergunningen &
Handhaving

Datum
2 september 2020

Aanbeveling
De aanbeveling is om in de MvT te vermelden dat in nadere regelgeving wordt
vastgelegd welke cursussen, trainingen en andere maatregelen als passend
worden aangemerkt. En dat duidelijk wordt of er naast een cursus of training nog
meer maatregelen mogelijk zijn om de kennis van een houder te bevorderen en
welke dit dan zijn.
Artikel 8.6
In artikel 8.6, eerste lid, onderdeel a, onder 1° wordt na "2.10, tweede, derde en
vierde lid,” ingevoegd “2.15, vijfde en zesde lid, 2.16, eerste`, derde en vierde
lid,” en wordt na “5.10,” ingevoegd “5.10a,”.
Op grond van het gewijzigde artikel 8.6 is een overtreding nu ook een gedraging
die in strijd is met het bepaalde bij of krachtens artikel 5.10a. Artikel 5.10a geeft
aan dat de Minister de bevoegdheid heeft om een maatregel op te leggen ter
bevordering van de kennis van de houder. Door toevoeging van lid 2 aan artikel
5.10a moet de houder bij het opleggen van deze maatregel deze ook uitvoeren.
Bij niet naleving doordat een houder de opgelegde training of cursus niet volgt,
kan RVO door deze toevoeging van artikel 5.10a aan artikel 8.6 een bestuurlijke
boete opleggen.

Pagina 4 van 4