Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2015–2016

34 411

Goedkeuring van de op 19 februari 2013 te
Brussel tot stand gekomen Overeenkomst
betreffende een eengemaakt octrooigerecht
(Trb. 2013, 92 en 2016, 1)

Nr. 6

NOTA NAAR AANLEIDING VAN HET VERSLAG
Ontvangen 30 mei 2016
I. Algemeen
Met belangstelling heb ik kennisgenomen van het verslag over het
wetsvoorstel tot goedkeuring van de op 19 februari 2013 te Brussel tot
stand gekomen Overeenkomst betreffende een eengemaakt octrooigerecht (Trb. 2013, 92 en 2016, 1) (hierna: Rechtspraakverdrag) dat op
14 april 2016 door de vaste commissie voor Economische Zaken is
vastgesteld. Hieronder ga ik, mede namens de Minister van Buitenlandse
zaken, in op de opmerkingen en vragen waartoe het wetsvoorstel de leden
van de commissie aanleiding heeft gegeven. Daarbij houd ik zoveel
mogelijk de volgorde en indeling van het verslag aan. Indien in het
verslag door verschillende fracties een vergelijkbare vraag is gesteld,
verwijs ik zoveel als mogelijk naar het door mij eerder in deze nota
gegeven antwoord, tenzij een herhaling van (een deel van) het antwoord
noodzakelijk is in verband met de leesbaarheid.
1. Inleiding
De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering kan toelichten in
hoeverre zij derden om advies heeft gevraagd bij de totstandkoming van
het Rechtspraakverdrag.
Tijdens de totstandkoming van het Rechtspraakverdrag zijn vertegenwoordigers van het bij het octrooirecht betrokken bedrijfsleven en de octrooirechtspraktijk (rechterlijke macht, advocaten en octrooigemachtigden)
nauw betrokken geweest, onder andere door afstemming in een periodiek
overleg in de zogenoemde «Commissie van acht», en hebben zij bij de
totstandkoming geadviseerd. Gelet op het dynamische karakter van de
verdragsonderhandelingen verdiende het de voorkeur om deskundige
derden op deze wijze te betrekken bij, en om advies te vragen over, de
totstandkoming van het Rechtspraakverdrag.
Ter nadere informatie merk ik op dat, gelijktijdig met het onderhavige
wetsvoorstel, ook een wetgevingstraject is gestart voor een voorstel van
rijkswet tot wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995, waarmee in verband

kst-34411-6
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2016

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

1

met het Rechtspraakverdrag en verordening 1257/20121 de wet op enkele
onderdelen wordt aangepast2. Hoewel vanwege de rechtstreekse werking
van het Rechtspraakverdrag aanpassing van de Rijksoctrooiwet 1995
juridisch niet noodzakelijk is, is aanpassing ervan wel wenselijk zodat de
nationale wetgeving in lijn is met de Europese regelingen. Met name het
bedrijfsleven heeft aangegeven dat, vanuit het oogpunt van rechtszekerheid, het zeer gewenst is dat dit gebeurt. Het was de bedoeling om
beide wetsvoorstellen tegelijkertijd aan de Tweede Kamer aan te bieden.
Het voorstel tot wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 is echter nog niet
afgerond. Om te voorkomen dat Nederland en het Nederlandse bedrijfsleven pas op een later moment kunnen profiteren van het nieuwe
Europese octrooisysteem, is het onderhavige wetsvoorstel tot
goedkeuring van het Rechtspraakverdrag separaat ingediend. Ik heb u
daarover geïnformeerd bij brief van 2 maart 20163. Inmiddels is om
aanvullende voorlichting verzocht aan de Afdeling advisering van de Raad
van State van het Koninkrijk in verband met de positie van Curaçao en
Sint Maarten.
In het kader van de voorbereiding van het voorstel van rijkswet tot
wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 is de Raad voor de rechtspraak ook
formeel om advies gevraagd. De onderhavige goedkeuringswet is daarbij
meegezonden aan de Raad. De Raad heeft daarover op 8 juni 2015
geadviseerd. De Raad heeft in het kader van dat advies aangegeven dat
het mijn opvatting deelt dat spoedige toetreding tot het Rechtspraakverdrag wenselijk is, zodat de toetreding door Nederland gelijke tred
houdt met die van andere landen met een toonaangevende octrooirechtspraaktraditie, en dat Nederland daarmee tot de eerste groep landen zal
behoren die onder het hervormde Europese octrooisysteem zal vallen.
Hierdoor kunnen vanaf de start van het Eengemaakt Octrooigerecht
(hierna: EOG) Nederlandse rechters als rechter worden benoemd en kan
de Nederlandse octrooirechtspraaktraditie van invloed zijn op de
harmonisering van het octrooirecht in Europa. De Raad voor de rechtspraak heeft voorts aangegeven dat de toekomstige verwerking van
Europese octrooizaken door het EOG tot gevolg heeft dat er op termijn
tussen de circa 50 en 100 zaken per jaar (eerste aanleg en hoger beroep
samengenomen) zullen wegvallen bij de Nederlandse octrooirechter. Het
tempo waarin deze afname zal plaatsvinden valt, gezien de lange
overgangsperiode van zeven jaar (verlengbaar tot veertien jaar), niet te
voorspellen.
Zoals hierboven is aangegeven, bestond het voornemen beide wetsvoorstellen gelijktijdig aan te bieden, zodat u bij de behandeling van het
onderhavige wetsvoorstel kennis had kunnen nemen van dit advies. Om u
ook in het kader van de onderhavige wetgevingsprocedure kennis te
kunnen laten nemen van het advies van de Raad voor de rechtspraak en in
het bijzonder de onderdelen die betrekking hebben op het Rechtspraakverdrag, doe ik u, vooruitlopend op indiening van het wetsvoorstel tot
wijzing van de Rijksoctrooiwet 1995, dit advies nu alvast toekomen4.
Daarnaast is het genoemde wetsvoorstel tot wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 in de periode van
1 mei tot en met 25 mei 2015 aangeboden voor internetconsultatie,
waarbij ook de onderhavige goedkeuringswet ter informatie is meegezonden. Op deze consultatie zijn negen reacties ontvangen. Deze reacties

1

Verordening (EU) nr. 1257/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 17 december 2012
tot het uitvoering geven aan nauwere samenwerking op het gebied van de instelling van
eenheidsoctrooibescherming (PbEU 2012, L 361) (hierna: verordening 1257/2012).
2
Wetsvoorstel tot wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995 in verband met de Overeenkomst
betreffende een eengemaakt octrooigerecht en Verordening (EU) nr. 1257/2012.
3
Kamerstukken II 2015/16, 30 635, nr. 4.
4
Ter inzage gelegd bij het Centraal Informatiepunt Tweede Kamer.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

2

waren afkomstig van het bestuur van de Orde van Octrooigemachtigden,
van de commissie-IE van VNO-NCW en van enkele advocaten en
octrooigemachtigden. De commissie-IE van VNO-NCW heeft daarbij
aangegeven «het voorstel [te] steunen en het ook bijzonder op prijs [te]
stellen dat hard geprobeerd wordt ervoor te zorgen dat Nederland vanaf
het begin mee kan doen aan het Unitary Patent Package, een cruciale
ontwikkeling voor het Europese octrooisysteem».
De leden van de VVD-fractie vroegen de regering aan te geven in hoeverre
er in de nieuwe situatie, na ratificatie en inwerkingtreding van het
Rechtspraakverdrag en de verordeningen en aanpassing van de Rijksoctrooiwet 1995, nog sprake zal zijn van «nationale koppen». Deze leden
verzochten de regering voorts toe te lichten waar Nederland in lijn gaat
lopen met verplichte Europese regelgeving, en vooral ook waar de
regering besluit om af te wijken of om meer te doen.
Het kabinetsbeleid is er op gericht om «nationale koppen» bij de
omzetting van Europese regelgeving te voorkomen. De Aanwijzingen voor
de regelgeving schrijven hierover voor dat bij implementatie in de
implementatieregeling geen andere regels worden opgenomen dan voor
de implementatie noodzakelijk zijn (aanwijzing 331). Dit is ook bij de
implementatie van het nieuwe Europese octrooisysteem het
uitgangspunt, ofschoon – in strikte zin – het Rechtspraakverdrag geen
Europese regelgeving vormt, maar een afzonderlijk verdrag tussen
bepaalde EU-lidstaten, en Europese verordeningen5 vanwege de
rechtstreekse werking daarvan doorgaans geen implementatie behoeven.
In het onderhavige wetsvoorstel zijn geen andere regels tot stand
gebracht dan die noodzakelijk zijn voor de implementatie van het
Rechtspraakverdrag. Het wetsvoorstel behelst immers slechts één
materieel artikel dat uitsluitend strekt tot goedkeuring van het verdrag.
Hoewel over het voorstel van rijkswet tot wijziging van de Rijksoctrooiwet
1995 – zoals hierboven reeds is aangegeven – nog nadere besluitvorming
moet plaatsvinden, bestaat er ook in dat kader geen voornemen om
dergelijke extra regels te stellen in verband met het Rechtspraakverdrag.
Ook in verband met beide verordeningen worden in dat wetsvoorstel
geen extra regels gesteld, behoudens enkele procedurele bepalingen die
voor de goede werking van verordening 1257/2012, en in het belang van
de octrooihouders, noodzakelijk zijn.
Het ontbreken van extra regels is, afgezien van het hiervoor genoemde
kabinetsbeleid, ook gelet op de aard en inhoud van het Rechtspraakverdrag en de beide verordeningen, niet verwonderlijk. Het Rechtspraakverdrag heeft voor een belangrijk deel betrekking op de organisatorische
en procedurele kanten van het EOG. Deze bepalingen behoeven – om die
reden – naar hun aard geen implementatie in wettelijke voorschriften. Er
behoeven bij de implementatie daarvan derhalve geen extra regels
gesteld te worden. Ook ten aanzien van de andere – materieelrechtelijke –
bepalingen (de artikelen 25 tot en met 29 van het Rechtspraakverdrag)
worden geen extra regels gesteld. Deze artikelen bevatten onder meer
bepalingen inzake de uitsluitende rechten van de octrooihouder en de
uitzonderingen daarop. Deze bepalingen zijn zodanig vormgegeven dat zij
rechtstreeks werkend zijn, dat wil zeggen voldoende duidelijk zijn om
zonder nadere uitwerking in de nationale rechtsorde te kunnen worden
toegepast, waarbij deze bepalingen evenwel in een concreet geval worden
toegepast door het EOG en niet door de nationale rechter. Ook artikel 83
van het Rechtspraakverdrag, dat voorziet in een overgangsregeling, is
5

In dit geval: verordening 1257/2012 en Verordening (EU) nr. 1260/2012 van de Raad van
17 december 2012 tot het uitvoering geven aan nauwere samenwerking op het gebied van de
instelling van eenheidsoctrooibescherming met betrekking tot de toepasselijke vertaalregelingen (PbEU 2012, L 361) (hierna: verordening 1260/2012).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

3

voldoende duidelijk om zonder nadere uitwerking in de nationale
rechtsorde te kunnen worden toegepast. Dit artikel zal – in voorkomend
geval – door zowel het EOG als de nationale rechter worden toegepast.
Omdat de noodzaak daartoe om de genoemde redenen ontbreekt, zullen
bij de implementatie van het Rechtspraakverdrag derhalve geen andere
regels worden gesteld dan voorzien in het verdrag zelf. De implementatie
van het Rechtspraakverdrag is derhalve beperkt tot het onderhavige
wetsvoorstel. De bepalingen van de beide EU-verordeningen worden,
conform de Aanwijzingen voor de regelgeving (aanwijzing 335), niet in
nationale regelingen overgenomen, tenzij daarvoor een bijzondere reden
zou bestaan. In het kader van de onderhavige implementatie bestaat een
dergelijke bijzondere reden niet, zodat er ook hier geen noodzaak is om
andere regels te stellen dan die in beide verordeningen zijn opgenomen.
Dit behoudens enkele procedurele bepalingen, zoals hierboven bedoeld.
Deze procedurele bepalingen zullen nader worden toegelicht in het kader
van het voorstel van rijkswet tot wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995.
Van «nationale koppen» is bij de implementatie van het nieuwe Europese
octrooisysteem dus geen sprake.
Overigens geldt dat, los van de implementatie van het nieuwe Europese
octrooisysteem de Rijksoctrooiwet 1995, zoals deze nu luidt, regels stelt
over het huidige octrooisysteem, bestaande uit regels over Europese
octrooien en rijksoctrooien, met geschillenbeslechting door de nationale
rechter. Het nieuwe Europese octrooisysteem, zoals vastgelegd in het
Rechtspraakverdrag, verordening 1257/2012 en verordening 1260/2012,
verplicht er niet toe dat deze bestaande regels worden aangepast. Het
EOG en het Europees octrooi met eenheidswerking zijn immers nieuw ten
opzichte van het huidige systeem, zodat de Rijksoctrooiwet 1995 daarover
geen regels bevat die aanpassing behoeven. Dit geldt ook voor de
hiervoor genoemde materieelrechtelijke bepalingen van het Rechtspraakverdrag, welke vergelijkbaar zijn met bepalingen in de Rijkoctrooiwet
1995. Er bestaat geen verplichting deze aan te passen, omdat in zaken die
tot de bevoegdheid van het EOG behoren en aan hem worden
voorgelegd, het EOG de materieelrechtelijke bepalingen van het Rechtspraakverdrag toepast en in zaken die tot de bevoegdheid van de
nationale rechter behoren en aan deze worden voorgelegd, de nationale
rechter de bepalingen van de Rijksoctrooiwet 1995 toepast. In de
rechtspraktijk is evenwel in een eerder stadium discussie ontstaan of de
materieelrechtelijke bepalingen van de Rijkoctrooiwet 1995 niet toch in
overeenstemming zouden moeten worden gebracht, inhoudelijk en
redactioneel, met de tekst van het Rechtspraakverdrag. Zoals hierboven is
aangegeven, heeft met name het bedrijfsleven aangegeven, dat vanuit het
oogpunt van rechtszekerheid, het zeer gewenst is dat dit gebeurt. Het
kabinet heeft het voornemen om deze wens te volgen. Een en ander zal
nader worden toegelicht in het kader van het voorstel van rijkswet tot
wijziging van de Rijksoctrooiwet 1995. Op deze plaats wordt reeds
opgemerkt dat de verschillen tussen de bestaande Rijksoctrooiwet 1995
en het Rechtspraakverdrag niet erg groot zijn. Dus dit zal niet leiden tot
grote inhoudelijke wijzigingen.
De leden van de CDA-fractie verzochten de regering nader in te gaan op
de bevoegdheden die het EOG krijgt. Deze leden vroegen hierbij in te
gaan op de veranderingen van de bevoegdheden in vergelijking met de
huidige situatie en of alle bevoegdheden nodig zijn. Ook vroegen deze
leden of bepaalde bevoegdheden beter nationaal zouden kunnen blijven
en of de bevoegdheden kunnen gaan conflicteren met de bevoegdheden
van nationale rechters. Zij vroegen de regering verder of de voorstellen in
het wetsvoorstel zijn getoetst aan de hand van het subsidiariteits- en
proportionaliteitsbeginsel en, zo ja, wat hiervan de uitkomsten waren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

4

In de huidige situatie is de nationale rechter bevoegd kennis te nemen van
alle octrooivorderingen, waaronder de vorderingen die in artikel 32, eerste
lid, onderdelen a tot en met g van het Rechtspraakverdrag staan
opgesomd. Deze huidige bevoegdheidsverdeling, waarbij nationale
rechters van bovengenoemde inbreuk- en nietigheidsvorderingen kennis
nemen, kent als nadeel dat in de praktijk bij grensoverschrijdende
inbreuken de octrooihouder in de verschillende landen waar inbreuk op
zijn recht wordt gemaakt een afzonderlijke procedure dient te starten met
betrekking tot die inbreuk. Hetzelfde geldt ten aanzien van de geldigheid
van het octrooi. Ook deze kan in de huidige situatie slechts door de
nationale rechter voor zijn eigen land worden vastgesteld.
De verandering die het Rechtspraakverdrag brengt, is dat de bevoegdheid
om kennis te nemen van voornoemde vorderingen, die samenhangen met
inbreuk en nietigheid, overgaat op het EOG. Dit biedt aanzienlijke
efficiencyvoordelen voor de gebruikers van het octrooisysteem.
De vorderingen voor het EOG kunnen betrekking hebben op Europese
octrooien en aanvullende beschermingscertificaten, alsmede op licenties
die daarop betrekking hebben. Het EOG kan voorlopige en conservatoire
maatregelen treffen en verboden opleggen. Het beschikt daarmee over
een breed palet aan mogelijkheden om inbreuk- en nietigheidsgeschillen
met betrekking tot Europese octrooien en aanvullende beschermingscertificaten te beslechten. De bestaande versnipperde rechtspraak zou deels
blijven bestaan indien een of meer van deze bevoegdheden bij de
nationale rechter zouden achterblijven.
Voor de overige octrooigeschillen, zoals de opeising van een octrooi, blijft
de nationale rechter bevoegd (zie artikel 32, tweede lid, van het Rechtspraakverdrag).
Daarnaast worden twee nieuwe bevoegdheden aan het EOG toegekend
die direct samenhangen met het nieuwe Europees octrooi met eenheidswerking. Het EOG krijgt de bevoegdheid om kennis te nemen van
vorderingen met betrekking tot besluiten van het Europees Octrooibureau
(hierna: EOB) bij het uitvoeren van de taken, bedoeld in artikel 9 van
verordening 1257/2012 en voorts van vorderingen tot vergoeding voor
licenties op grond van artikel 8 van verordening 1257/2012. Door de
directe samenhang met het Europees octrooi met eenheidswerking
kunnen deze twee bevoegdheden, naar hun aard, alleen aan een
gemeenschappelijke octrooirechter – en derhalve niet aan een nationale
rechter – worden toebedeeld.
De bevoegdheid van het EOG zal niet kunnen conflicteren met die van de
nationale rechter, omdat het EOG bij uitsluiting bevoegd zal zijn voor de in
artikel 32, eerste lid, opgesomde vorderingen. Voor Europese octrooien
met eenheidswerking geldt alleen deze hoofdregel. Voor Europese
octrooien zonder eenheidswerking geldt echter een overgangsperiode,
neergelegd in artikel 83 van het Rechtspraakverdrag. Tijdens de
overgangsperiode kunnen vorderingen wegens inbreuk op of tot
vernietiging van een Europees octrooi dan wel een daarop gebaseerd
aanvullend beschermingscertificaat nog voor de nationale rechter worden
gebracht. Ter voorkoming van parallelle procedures en conflicterende
beslissingen zijn de regels van de Brussel I-verordening6 inzake aanhangigheid en samenhangende vorderingen van toepassing indien
6

Verordening (EU) nr. 1215/2012 van het Europees Parlement en de Raad van 12 december 2012
betreffende de rechterlijke bevoegdheid, de erkenning en de tenuitvoerlegging van beslissingen in burgerlijke en handelszaken (herschikking) (PbEU 2012, L 351) (hierna: Brussel
I-verordening).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

5

gedurende de overgangsperiode een geschil zowel voor het EOG
aanhangig is gemaakt, als voor een nationaal gerecht van een overeenkomstsluitende lidstaat (zie artikel 71quater van de Brussel I-verordening).
In dat geval zal de eerste geadieerde rechter bevoegd zijn en zal de andere
rechter, die later geadieerd is, zich onbevoegd verklaren. Hiermee worden
door de Brussel I-verordening parallelle procedures en onverenigbare
uitspraken voorkomen, zoals dat nu al geregeld is voor de nationale
rechters.
Het nieuwe Europese octrooisysteem is, in het kader van de totstandkoming van verordening 1257/2012 en verordening 1260/2012, door de
werkgroep Beoordeling Nieuwe Commissievoorstellen (BNC) getoetst op
subsidiariteit en proportionaliteit7. In het kader van het subsidiariteitsoordeel werd hierbij aangegeven dat Nederland veel waarde hecht aan
een goedkoper en simpeler octrooisysteem in Europa dat meer rechtszekerheid biedt. Om te voorkomen dat octrooien in elk land apart geldig zijn,
dient daarom op EU-niveau hiervoor regelgeving te worden opgesteld.
Het subsidiariteitsoordeel was daarom positief. Ook de proportionaliteit
werd positief beoordeeld. Voor beide voorstellen geldt dat het gekozen
instrument (verordening) noodzakelijk is om een eenheidswerking te
verlenen aan Europese octrooien, respectievelijk het daarop van
toepassing zijnde vertalingenregime vast te stellen. Een verbeterd
functioneren van de interne markt door het creëren van uniforme
octrooibescherming schept niet alleen minder administratieve lasten maar
creëert ook meer rechtszekerheid.
Deze conclusies, die zijn getrokken voor beide verordeningen, gelden in
dezelfde zin voor het Rechtspraakverdrag, dat immers met de beide
verordeningen een essentieel onderdeel uitmaakt van het nieuwe
Europese octrooisysteem.
De leden van de CDA-fractie vroegen de regering in te gaan op de vraag in
hoeverre de regering derden om advies heeft gevraagd bij de totstandkoming van het Rechtspraakverdrag en het voorliggende wetsvoorstel ter
ondertekening van het Rechtspraakverdrag.
In antwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie heb ik hierboven
aangegeven op welke wijze derden om advies is gevraagd bij de
totstandkoming van het Rechtspraakverdrag en het voorliggende
wetsvoorstel. Op deze plaats verwijs ik naar hetgeen ik aldaar heb
aangegeven.
De leden van de CDA-fractie merkten op dat de wet geen evaluatiebepaling bevat en vroegen wat hiervan de reden is.
Het Rechtspraakverdrag zelf, waarvan bij het onderhavige wetsvoorstel de
goedkeuring wordt gevraagd, bevat twee evaluatiebepalingen. Een
algemene evaluatiebepaling met het oog op een mogelijke herziening van
het Rechtspraakverdrag (artikel 87, eerste lid) en een evaluatiebepaling
met het oog op een verlenging van de overgangsperiode, gedurende
welke nationale gerechten bevoegd blijven om bepaalde geschillen met
betrekking tot Europese octrooien te blijven behandelen (artikel 83, vijfde
lid). Beide evaluaties worden uitgevoerd door het Bestuurscomité, zijnde
het hoogste orgaan van het EOG, waarin de overeenkomstsluitende
lidstaten vertegenwoordigd zijn.

7

Kamerstukken II 2011/12, 22 112, nr. 1169.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

6

Artikel 87, eerste lid, van het Rechtspraakverdrag voorziet erin dat zeven
jaar na de inwerkingtreding van het Rechtspraakverdrag of zodra het EOG
tweeduizend inbreukzaken heeft behandeld, al naargelang welke datum
het laatst valt, en zo nodig vervolgens met regelmatige tussenpozen, door
het Bestuurscomité een uitgebreide raadpleging van de gebruikers van
het octrooisysteem wordt gehouden over het functioneren, de doeltreffendheid en de kosteneffectiviteit van het EOG en over het vertrouwen
van de gebruikers van het octrooisysteem in de kwaliteit van de beslissingen van het EOG. Op basis van deze raadpleging en een advies van het
EOG kan het Rechtspraakverdrag worden herzien teneinde het functioneren van het EOG te verbeteren.
Artikel 83, vijfde lid, voorziet erin dat vijf jaar na de inwerkingtreding van
het Rechtspraakverdrag door het Bestuurscomité breed overleg wordt
gevoerd met de gebruikers van het octrooisysteem en wordt nagegaan
hoeveel Europese octrooien en aanvullende beschermingscertificaten, die
voor een door een Europees octrooi beschermd product zijn afgegeven,
nog voorwerp zijn van vorderingen wegens inbreuk of tot nietigverklaring
bij een nationaal gerecht en wat de redenen hiervoor zijn en de consequenties ervan. Op basis van het overleg en op advies van het EOG kan
het Bestuurscomité besluiten de overgangsperiode met ten hoogste zeven
jaar te verlengen.
Gelet op deze bepalingen heeft een evaluatiebepaling in de goedkeuringswet zelf geen toegevoegde waarde. Het is evenmin gebruikelijk om in
de goedkeuringswet een evaluatiebepaling op te nemen. Deze zou immers
alleen werken in Nederland en betrekking hebben op de goedkeuringswet,
terwijl het zou moeten gaan om een evaluatie van het Rechtspraakverdrag
zelf in gezamenlijkheid met de andere overeenkomstsluitende lidstaten,
vertegenwoordigd in het Bestuurscomité.
Voorts wordt opgemerkt dat ook de beide verordeningen (1257/2012 en
1260/2012) evaluatiebepalingen bevatten. Artikel 16 van verordening
1257/2012 voorziet erin dat uiterlijk drie jaar na de datum waarop het
eerste Europees octrooi met eenheidswerking van kracht wordt, en
vervolgens om de vijf jaar, de Europese Commissie een verslag voorlegt
aan het Europees Parlement en de Raad over de werking van deze
verordening en indien nodig passende wijzigingsvoorstellen doet. Voorts
dient de Commissie bij het Europees Parlement en de Raad regelmatig
verslagen in over de werking van de jaarlijkse taksen voor het instandhouden van een Europees octrooi met eenheidswerking.
Artikel 6, derde lid, van verordening 1260/2012 voorziet erin dat zes jaar na
de datum waarop deze verordening van toepassing wordt, en vervolgens
om de twee jaar, door een onafhankelijke commissie van deskundigen een
objectieve evaluatie wordt uitgevoerd van de beschikbaarheid van
hoogwaardige machinevertalingen van octrooiaanvragen en octrooischriften in alle officiële talen van de Europese Unie, zoals door het EOB is
ontwikkeld. Deze commissie van deskundigen wordt door de deelnemende lidstaten in het kader van de Europese Octrooiorganisatie
opgericht. Zij is samengesteld uit vertegenwoordigers van het EOB en van
de niet-gouvernementele organisaties die gebruikers van het Europees
octrooistelsel vertegenwoordigen en die door de Raad van Bestuur van de
Europese Octrooiorganisatie overeenkomstig artikel 30, derde lid, van het
Europees Octrooiverdrag als waarnemers worden uitgenodigd. Artikel 6,
vierde lid, bepaalt dat op basis van de eerste van de in het derde lid
bedoelde evaluaties, en vervolgens om de twee jaar op basis van de
volgende evaluaties, de Europese Commissie een verslag indient bij de
Raad en dat zij, in voorkomend geval, voorstellen doet om de overgangsperiode, gedurende welke periode nog additionele vertalingen nodig zijn,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

7

te beëindigen. Hieronder volgt bij de beantwoording van vragen van de
leden van de CDA-fractie een nadere uiteenzetting van het talenregime
(zie paragraaf 4).
De leden van de CDA-fractie vroegen of de regering kan aangeven of de
discussie over de onbalans tussen het octrooirecht- en kwekersrecht
buiten de reikwijdte van het wetsvoorstel valt.
De brede discussie over de balans tussen octrooi- en kwekersrecht die
thans wordt gevoerd, valt buiten de reikwijdte van het Rechtspraakverdrag en derhalve ook buiten de reikwijdte van het onderhavige
wetsvoorstel. Deze discussie heb ik in Europees verband geagendeerd en
zal in dat kader verder worden gevoerd.
Desondanks heeft het Rechtspraakverdrag een zekere betekenis voor de
discussie over de balans tussen het octrooi- en kwekersrecht, door de
introductie van de beperkte veredelingsvrijstelling in artikel 27, onderdeel
c, van het Rechtspraakverdrag. Nederland kent deze beperkte veredelingsvrijstelling al door opname daarvan in artikel 53b, tweede lid, van de
Rijksoctrooiwet 1995 (Stb. 2014, 49 en Stb. 2014, 171). De beperkte
veredelingsvrijstelling maakt het mogelijk dat een kweker, zonder
toestemming van de octrooihouder, octrooirechtelijk beschermd
biologisch materiaal gebruikt voor het kweken, of ontdekken en ontwikkelen van nieuwe plantenrassen. Duitsland en Frankrijk hebben vergelijkbare vrijstellingen. Op initiatief van de Nederlandse regering is deze
beperkte veredelingsvrijstelling nu dus ook opgenomen in het Rechtspraakverdrag en zal daarna ook gelden voor geschillen over Europese
octrooien met en zonder eenheidswerking die aan het EOG worden
voorgelegd. Dit betekent dat ook in landen die nationaal nog geen
veredelingsvrijstelling kenden, deze beperkte veredelingsvrijstelling in
geschillen die bij het EOG worden beslecht in acht genomen moet
worden.
2. Voorgeschiedenis
De leden van de CDA-fractie vroegen wat, naast de vertalingen, de andere
struikelblokken waren bij de totstandkoming van een eenvormige
octrooititel met een bijbehorend rechtspraaksysteem en op welke manier
deze zijn opgelost.
De weg naar de totstandkoming van het Rechtspraakverdrag en de
verordeningen 1257/2012 en 1260/2012 is lang geweest. Verschillende
struikelblokken hebben ervoor gezorgd dat niet eerder een uniform
octrooisysteem van de grond is gekomen. Ten tijde van het Gemeenschapsoctrooiverdrag 1975 (Trb. 1976, 103) stonden de afspraken rondom
de vertaaleisen en de verdeling van octrooiopbrengsten de inwerkingtreding in de weg. Ook in het kader van het Gemeenschapsoctrooiverdrag
1989 vormde het vertalingenregime het voornaamste struikelblok. In een
poging om tot een gecentraliseerd octrooigeschilbeslechtingssysteem te
komen in het kader van het «European Patent Litigation Agreement
(EPLA)», leefden er met name bij de Europese Commissie bezwaren om
dit volledig buiten de EU-kaders te regelen. In de voorbereidingen op de
Gemeenschapsoctrooiverordening uit 2004 bleek de vertaalregeling
wederom het probleem. Het daarop volgende voorstel om de octrooirechtspraak geheel te centraliseren bij het Hof van Justitie van de
Europese Unie ondervond weerstand vanuit het bedrijfsleven. Over een
latere ontwerpovereenkomst tot oprichting van een gerecht voor het
Europees en gemeenschapsoctrooi oordeelde het Hof van Justitie van de
Europese Unie (Advies 1/09) dat de voorrang van het EU-recht en de uitleg
daarvan door het Hof van Justitie van de Europese Unie onvoldoende
gewaarborgd zou zijn in de voorgestelde vorm van het gerecht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

8

Advies 1/09 wees evenwel de richting voor de totstandkoming van het
huidige Europees octrooipakket. Met dit pakket bestaande uit het
Rechtspraakverdrag en de verordeningen 1257/2012 en 1260/2012 is
overeenstemming bereikt over de introductie van een uniforme octrooititel (het Europees octrooi met eenheidswerking) en bijbehorende
toepasselijke vertalingenregeling. De geschilbeslechting wordt ondergebracht bij een gecentraliseerd gemeenschappelijk octrooigerecht (het
EOG) dat met voldoende waarborgen past binnen het EU-rechtelijke
kader. Om aan de door gebruikers van het octrooisysteem geuite wens
van nabijheid van rechtspraak tegemoet te komen, is voorzien in
deconcentratie van het EOG via lokale en regionale divisies. Voor de
verdeling van de octrooiopbrengsten is het volgende model gekozen.
Jaartaksen voor de instandhouding van Europese octrooien met
eenheidswerking worden geïnd door het EOB, dat met de uitvoering van
verordening 1257/2012 is belast. Na aftrek van de gemaakte administratiekosten behoudt het EOB de helft van de octrooiopbrengsten (ter financiering van het onderzoek van octrooiaanvragen) en verdeelt het de
andere helft onder de deelnemende lidstaten, volgens een verdeelsleutel
waarin onder meer de omvang van de economie en het aantal octrooiaanvragen dat afkomstig is uit het desbetreffende land een rol spelen. Een en
ander is vastgelegd in artikel 13 van verordening 1257/2012. Hiermee zijn
de eerdere deeloplossingen voor de voornaamste bezwaren van het
bedrijfsleven en lidstaten nu geïntegreerd in een totaalpakket.
2.6. Nauwere samenwerking
De leden van de VVD-fractie vragen of de regering meer zou kunnen
vertellen over de beweegredenen van Kroatië en Polen om het verdrag
(tot op heden) niet te ondertekenen.
Polen is een van de landen die deelnemen aan de nauwere samenwerking8 op het terrein van eenheidsoctrooibescherming. Verordening
1257/2012, waarin de eenheidsoctrooibescherming wordt geregeld, is
evenwel alleen van kracht in die landen die ook partij zijn bij het Rechtspraakverdrag. Polen heeft ervoor gekozen om het Rechtspraakverdrag
vooralsnog niet te ondertekenen. Een officiële verklaring hiervoor van
Poolse zijde ontbreekt. Voor Kroatië is de situatie anders in die zin dat het
land is toegetreden tot de EU na de totstandkoming van de nauwere
samenwerking en het Rechtspraakverdrag. Kroatië heeft ervoor gekozen
de start van het nieuwe systeem af te wachten alvorens te besluiten of het
daaraan al dan niet wil deelnemen.
3. Essentialia van het Rechtspraakverdrag
3.1.1. Hoofdstuk I (algemene bepalingen)
De leden van de VVD-fractie vroegen om een concrete toelichting waarom
er niet is gekozen voor een model, waarbij nationale rechters bevoegd
blijven inzake het Europese octrooi en waarbij Nederlandse rechters, met
waar nodig assistentie vanuit Europa via bijvoorbeeld samenwerking en
prejudiciële procedures, de octrooirechtspraak blijven verzorgen.
Het nieuwe Europees octrooi met eenheidswerking verschaft eenvormige
bescherming en heeft identieke rechtsgevolgen in alle deelnemende
lidstaten. Gelet hierop is, voor een goede werking van dit octrooi,
geschillenbeslechting door een gemeenschappelijke rechter noodzakelijk.

8

Zie p. 7 van de memorie van toelichting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

9

Een rechtspraakmodel zoals voor het Uniemerk9, waarbij de rechtspraak
over inbreuk- en nietigheidsvorderingen aan een beperkt aantal nationale
rechterlijke instanties wordt opgedragen die fungeren als gemeenschappelijke rechter, is aan het begin van de onderhandelingen over het
Gemeenschapsoctrooi overwogen. Dit model is echter al snel terzijde
gelegd. De gebruikers, waaronder het Nederlandse bedrijfsleven, hadden
namelijk een sterke voorkeur voor een nieuw, gemeenschappelijk
octrooigerecht met multinationaal samengestelde panels. De reden dat
gebruikers hiervoor een sterke voorkeur hadden, was dat de nationale
rechters in de ogen van gebruikers octrooien op te uiteenlopende wijzen
uitleggen. Een gemeenschappelijk octrooigerecht, waardoor nationale
rechtstradities en jurisprudentie worden omgevormd tot een gemeenschappelijke benadering van een octrooigeschil, leidt tot de door de
gebruikers gewenste rechtszekerheid en rechtseenheid.
Deze opzet heeft zijn weerslag gevonden in het Rechtspraakverdrag zelf.
Artikel 9, eerste lid, bepaalt dat elk panel van het Hof van Beroep een
multinationale samenstelling heeft. Maar ook ieder panel van het Gerecht
van Eerste Aanleg dient reeds op grond van artikel 8, eerste lid, een
multinationale samenstelling te hebben. Hiermee wordt verzekerd dat de
rechters van ieder panel onderdaan zijn van verschillende overeenkomstsluitende lidstaten, opdat een nieuwe rechtsprekende traditie ontstaat
voor de uitleg van octrooien.
3.1.2. Hoofdstuk II (institutionele bepalingen)
De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering zou kunnen toelichten
in hoeverre er plannen zijn om een lokale of regionale divisie van het EOG
in Nederland op te richten en wat de bijbehorende bevoegdheden zullen
zijn en hoe dit zich zal verhouden tot de huidige gerechten. De leden
vroegen of er op deze manier uiteindelijk niet een extra (Europese)
bestuurslaag wordt gecreëerd in plaats van één gerecht dat een groot
aantal nationale gerechten vervangt.
Het kabinet is voornemens om een lokale divisie van het EOG in
Nederland op te richten. Het kabinet hecht veel waarde aan de oprichting
van een lokale divisie vanwege de toegankelijkheid van Europese
octrooirechtspraak voor het innovatieve bedrijfsleven, versterking van de
juridische infrastructuur ten behoeve van het vestigings- en innovatieklimaat, en behoud van de positie van Nederland als belangrijk
octrooiland. De onderhandelingen over de nadere uitwerking van een
lokale divisie zijn nog gaande. Het kabinet werkt er hard aan bij de start
van het EOG begin 2017 ook de lokale divisie in Nederland operationeel te
hebben.
Het Gerecht van Eerste Aanleg van het EOG wordt gevormd door de
lokale, regionale en centrale divisies gezamenlijk. De Nederlandse lokale
divisie zal derhalve na oprichting een integraal onderdeel uitmaken van
het EOG (artikel 7, eerste lid, van het Rechtspraakverdrag). Van een extra
(Europese) instantie tussen de nationale gerechten en het EOG zal dan
ook geen sprake zijn.
In antwoord op vragen van de leden van de CDA-fractie heb ik hierboven
aangegeven welke bevoegdheden aan het EOG (en derhalve ook aan een
daarvan onderdeel uitmakende lokale divisie) toekomen en hoe deze zich
verhouden tot de bevoegdheden van nationale rechters. Op deze plaats
verwijs ik naar hetgeen ik aldaar heb aangegeven.

9

Zie artikel 95, eerste lid, en artikel 96 van de Verordening (EG) Nr. 207/2009 van de Raad van
26 februari 2009 inzake het Uniemerk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

10

3.1.3. Hoofdstuk III (de rechters van het Gerecht)
De leden van de VVD-fractie vroegen of de regering vindt dat er
voldoende waarborgen zijn opgenomen zodat het EOG strikt onafhankelijk
zal gaan functioneren. Deze leden vroegen voorts wat er gebeurt als het
EOG het belang van bepaalde lidstaten zwaarder laat wegen dan dat van
andere lidstaten en welke mogelijkheden er zijn om in te grijpen voor de
regering als de Nederlandse belangen worden geschaad.
Er zijn voldoende waarborgen opgenomen die ervoor zorgen dat het EOG
strikt onafhankelijk zal functioneren. Dit volgt met name uit artikel 17 van
het Rechtspraakverdrag en uit het op basis van artikel 40 van het
Rechtspraakverdrag vastgestelde statuut, waarin regels met betrekking tot
de onafhankelijkheid en onpartijdigheid van de rechters die zitting hebben
in het EOG zijn gesteld. Onderstaand worden daarvan de belangrijkste
bepalingen genoemd.
Artikel 17, eerste lid, van het Rechtspraakverdrag bepaalt dat het EOG, zijn
zittende rechters en de griffier rechterlijke onafhankelijkheid genieten. Bij
de uitoefening van hun taken zijn zij aan geen enkele aanwijzing
gebonden.
Artikel 17, tweede lid, bepaalt dat juridisch geschoolde en technisch
geschoolde rechters die voltijd rechter zijn bij het EOG geen andere, al
dan niet bezoldigde werkzaamheden verrichten, tenzij het Bestuurscomité
een uitzondering heeft toegestaan.
Op grond van artikel 17, derde lid, sluit artikel 17, tweede lid, de uitoefening van het ambt van rechter de uitoefening van andere rechterlijke
functies op nationaal niveau niet uit.
Artikel 17, vierde lid, bepaalt dat de uitoefening van het ambt van
technisch geschoolde rechter in deeltijd de uitoefening van andere
functies niet uitsluit, mits er geen belangenconflict bestaat.
Artikel 17, vijfde lid, bepaalt dat in geval van een belangenconflict de
betrokken rechter niet deelneemt aan de procedure.
Deze regels inzake belangenconflicten zijn nader uitgewerkt in het statuut.
Zo bepaalt artikel 7, tweede lid, van het statuut dat de rechters niet mogen
deelnemen aan de behandeling van een zaak waarin zij:
a. hebben deelgenomen als adviseur;
b. partij zijn geweest of voor een van de partijen zijn opgetreden;
c. verzocht zijn zich uit te spreken als lid van een hof, rechtbank, raad
van beroep, arbitrage- of mediationpanel, onderzoekscommissie of in
elke andere hoedanigheid;
d. een persoonlijk of financieel belang hebben bij de zaak of banden
hebben met een van de partijen, of
e. familiebanden hebben met een van de partijen of vertegenwoordigers van de partijen.
Artikel 7, derde lid, voorziet in een procedure in het geval een rechter om
bijzondere redenen meent niet deel te kunnen nemen aan de behandeling
of het onderzoek van een bepaalde zaak.
Artikel 7, vierde lid, voorziet in de mogelijkheid van elke procespartij om
een rechter te wraken op een van de in het tweede lid genoemde gronden
of indien er gegronde redenen zijn om aan te nemen dat de rechter
partijdig is.
Artikel 7, vijfde lid, bepaalt dat alle geschillen die voortkomen uit de
toepassing van artikel 7 worden beslecht bij besluit van het presidium,
overeenkomstig het procesreglement. De betrokken rechter wordt
gehoord, maar neemt niet deel aan de beraadslagingen.
Artikel 6 voorziet in het afleggen van een eed waarin de rechters, alvorens
hun ambt te aanvaarden, tijdens een openbare zitting verklaren dat zij hun
taak onpartijdig en gewetensvol zullen uitoefenen en de geheimhouding
van de beraadslagingen van het EOG zullen waarborgen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

11

Artikel 7, eerste lid, bepaalt dat de rechters meteen na de eedaflegging
een verklaring ondertekenen waarin zij plechtig beloven gedurende hun
ambtstermijn en na afloop daarvan de uit hun taak voortvloeiende
verplichtingen na te komen en in het bijzonder zich integer te zullen
gedragen en discretie te zullen betrachten bij het aanvaarden van
bepaalde functies of voordelen na afloop van hun ambtstermijn.
Artikel 8 voorziet voorts in een vrijwaring van rechtsvervolging voor
rechters. Na de nederlegging van hun ambt blijven zij immuniteit genieten
met betrekking tot handelingen die zij in hun officiële hoedanigheid
hebben verricht. Artikel 9 bepaalt voorts onder meer dat behalve door
vervanging na het verstrijken van de ambtstermijn, of door overlijden, de
ambtsuitoefening van een rechter eindigt wanneer hij ontslag neemt.
Artikel 10 bepaalt voorts onder meer dat een rechter slechts uit zijn ambt
kan worden ontheven of het recht op andere voordelen worden ontzegd,
indien het presidium van oordeel is dat deze rechter niet langer aan de
gestelde voorwaarden of aan de uit zijn ambt voortvloeiende verplichtingen voldoet. De betrokken rechter wordt daarbij gehoord, maar neemt
geen deel aan de beraadslagingen. Benoemingen van rechters zullen
plaatsvinden op advies van het Raadgevend Comité (artikel 16 van het
Rechtspraakverdrag). Het Raadgevend Comité bestaat uit onafhankelijke
deskundigen op het terrein van octrooirechtspraak die hun taken geheel
onafhankelijk en zonder te zijn gebonden aan aanwijzingen uitvoeren
(artikel 14 van het Rechtspraakverdrag).
Bovenstaande regels waarborgen dat een rechter van het EOG strikt
onafhankelijk zal functioneren, ook van de lidstaten, en derhalve ook de
belangen van bepaalde lidstaten niet zwaarder zal laten wegen dan dat
van andere lidstaten, zoals de leden van de VVD-fractie vroegen. In gelijke
zin behoeft dan ook geen vrees te bestaan dat de Nederlandse belangen
zullen worden geschaad, zodat er evenmin behoefte is aan mogelijkheden
om in te grijpen. Een dergelijke mogelijkheid tot ingrijpen van lidstaten
zou zich overigens slecht verdragen met de rechterlijke onafhankelijkheid
en zou juist kunnen leiden tot invloed van lidstaten op uitspraken van het
EOG, waardoor de belangen van andere lidstaten geschaad zouden
kunnen worden. In dit verband kan nog worden opgemerkt dat de rechters
worden benoemd door het Bestuurscomité. Dit Bestuurscomité is
samengesteld uit vertegenwoordigers van iedere overeenkomstsluitende
lidstaat (artikel 12, eerste lid, van het Rechtspraakverdrag), waarbij iedere
lidstaat één stem heeft (artikel 12, tweede lid, van het Rechtspraakverdrag)
en inzake benoemingen wordt besloten bij gewone meerderheid van
stemmen (artikel 12, derde lid, van het Rechtspraakverdrag). Op grond
van artikel 3, derde lid, van het statuut ziet het Bestuurscomité er bij de
benoeming van de rechters niet alleen op toe dat de te benoemen
kandidaat over de beste juridische en technische deskundigheid beschikt,
maar let het daarbij ook op een uit geografisch oogpunt zo evenwichtig
mogelijke samenstelling van het EOG uit onderdanen van de overeenkomstsluitende lidstaten. De artikelen 8 en 9 van het Rechtspraakverdrag
bepalen voorts dat de panels van het EOG, zowel bij het Gerecht van
Eerste Aanleg (lokale, regionale en centrale divisies) als bij het Hof van
Beroep, een multinationale samenstelling van rechters kennen.
3.3.4. Hoofdstuk IV (bevoegdheden van het Gerecht)
De leden van de VVD-fractie wensten een duidelijke uitleg van de regering
over wie de huiszoeking concreet gaat uitvoeren, indien deze met
inachtneming van de waarborgen van artikel 60 van het Rechtspraakverdrag door het EOG wordt gelast. De leden vroegen meer in het
bijzonder of Europese ambtsdragers hier in Nederland huiszoekingen
gaan uitvoeren of dat nationale autoriteiten dat gaan doen op verzoek van
het EOG.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

12

Een huiszoeking (of conform de terminologie van artikel 60 van het
Rechtspraakverdrag: bezichtiging) in Nederland wordt niet uitgevoerd
door ambtsdragers van het EOG, maar, op verzoek van de eiser, in
opdracht van het EOG door het daarvoor in Nederland bevoegde gezag.
Dit is geregeld in artikel 60 van het Rechtspraakverdrag gelezen in
combinatie met de regels 196 en 199 van het procesreglement10. Op
grond van artikel 60, derde lid, is het EOG bevoegd om de bezichtiging te
gelasten. Dit in het kader van de bevoegdheid van het EOG om voorlopige
en conservatoire maatregelen te treffen, waaronder de bevoegdheid om
voorlopige maatregelen te gelasten tot behoud van relevant bewijsmateriaal in verband met een vermoedelijke octrooi-inbreuk, zoals voorzien in
artikel 60. In dat verband kan, met inachtneming van de in artikel 60
omschreven waarborgen, de bezichtiging (of: huiszoeking) worden gelast.
De bezichtiging wordt op grond van artikel 60, derde lid, verricht door een
persoon die door het EOG overeenkomstig het procesreglement is
aangewezen. Bij de bezichtiging is de eiser zelf niet aanwezig, maar hij
kan zich door een onafhankelijke deskundige, die in het gerechtelijk bevel
staat vermeld, laten vertegenwoordigen (artikel 60, vierde lid).
Regel 196, vierde lid, gelezen in combinatie met regel 199 van het
procesreglement bepaalt, dat de door het EOG aanwezen persoon de
bezichtiging moet uitvoeren in overeenstemming met het nationale recht
van de plaats van bezichtiging. Regel 196, vijfde lid, gelezen in combinatie
met regel 199 van het procesreglement, bepaalt dat deze persoon een
professioneel persoon of deskundige is, die deskundigheid, onafhankelijkheid en onpartijdigheid garandeert. Indien dat passend en toegestaan
is op grond van het toepasselijke nationale recht, kan de aangewezen
persoon een deurwaarder zijn of vergezeld worden van een deurwaarder.
In geen geval mag de verzoeker zelf bij de bezichtiging aanwezig zijn.
Deze regeling is vergelijkbaar met de bestaande nationale procedure zoals
deze is opgenomen in titel 15 van het derde boek (artikel 1019 e.v., in het
bijzonder artikel 1019c), gelezen in combinatie met de vierde titel van het
derde boek (artikel 700 e.v.), van het Wetboek van Burgerlijke Rechtsvordering. In de toekomst zullen bij procedures voor het EOG de bezichtigingen niet veel anders verlopen dan nu in Nederland het geval is, met
dien verstande dat niet een nationale rechtbank daarvoor opdracht
verleent, maar het EOG. Zo zal de bezichtiging in Nederland ook straks bij
procedures voor het EOG, overeenkomstig het Nederlandse recht, worden
uitgevoerd door een in Nederland bevoegde deurwaarder.
De leden van de CDA-fractie vroegen of het klopt dat op grond van
artikel 60 van het Rechtspraakverdrag het mogelijk wordt voor het EOG
om huiszoekingen te verrichten en zo ja, waarom dit een taak zou moeten
zijn van het EOG. De leden vroegen de regering voorts om aan te geven
hoe dit juridisch in elkaar steekt.
In antwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie heb ik hierboven
aangegeven op welke wijze het Rechtspraakverdrag voorziet in het
verrichten van huiszoekingen (bezichtigingen). Op deze plaats verwijs ik
naar hetgeen ik aldaar heb aangegeven.

10

Het Voorbereidend Comité heeft een concept van het procesreglement opgesteld: https://
www.unified-patent-court.org/news/unified-patent-court-rules-procedure. Het procesreglement
zal op grond van artikel 41 van het Rechtspraakverdrag worden vastgesteld door het Bestuurscomité zodra het Rechtspraakverdrag in werking is getreden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

13

4. De verordening eenheidsoctrooibescherming en de
vertaalverordening
4.1. Essentialia verordening eenheidsoctrooibescherming
De leden van de CDA-fractie vroegen waarom het nodig is dat indien een
octrooi verleend is in het Engels, er ook één vertaling in een EU-taal naar
keuze moet worden gemaakt en voorts waarom is gekozen voor een
EU-taal naar keuze.
Het uitgangspunt voor het taalregime voor het Europees octrooi met
eenheidswerking is neergelegd in artikel 3 van verordening 1260/2012 en
houdt in dat het octrooi wordt geregistreerd in de taal waarin de verleningsprocedure is gevolgd (Duits, Engels of Frans) en dat geen vertalingen nodig zijn. Achterliggende gedachte daarbij is dat de (gratis)
beschikbaarheid van machinevertalingen het maken van afzonderlijke
vertalingen overbodig maakt. In het kader van het compromis dat over het
talenregime is gesloten, is ook een overgangsperiode afgesproken.
Tijdens deze overgangsperiode, gedurende welke het systeem van
machinevertalingen verder zal worden vervolmaakt, dient de octrooihouder een vertaling te maken. Met de eis dat, indien het octrooi in het
Engels is verleend, een vertaling in een EU-taal naar keuze dient te
worden gemaakt, worden de vertaalkosten voor de octrooihouder zo
beperkt mogelijk gehouden. Zo kan hij mogelijk gebruik maken van een
aan het verleende octrooi ten grondslag liggende aanvraag in een
nationale taal. Ook kan hij kiezen voor een vertaling naar een taal van een
niet aan de nauwere samenwerking deelnemende EU-lidstaat (bijvoorbeeld Spanje), indien hij ook daar het Europees octrooi geldig wil maken.
Bijkomend voordeel is dat met deze vertalingen de vertaalmachine kan
worden geperfectioneerd.
5. Gedeeltelijke voorlopige toepassing
De leden van de PvdA-fractie hadden nog enkele vragen met betrekking
tot de gedeeltelijke voorlopige toepassing en de ratificatie, aangezien zij
een spoedige ratificatie van belang achten voor het bedrijfsleven en
vroegen hoe groot de regering de kans acht dat het eengemaakt octrooigerecht nog in 2016 of begin 2017 van start gaat, aangezien de rol van
Groot-Brittannië binnen de Europese Unie «op losse schroeven» staat en
een goedkeuring van Groot-Brittannië noodzakelijk is voor de inwerkingtreding van het eengemaakt octrooigerecht. De leden vroegen voorts of er
al enige aanpassingen van het verdrag klaar liggen, mochten de Britten op
23 juni 2016 stemmen voor een uittreding van de Europese Unie. De leden
vroegen voorts waarop de verwachting is gebaseerd dat medio 2016 op
zijn minst dertien overeenkomstsluitende lidstaten bekrachtigingen of
kennisgevingen bij depositaris hebben gedeponeerd en tegen die tijd ook
hebben ingestemd met de voorlopige toepassing.
Mocht het Verenigd Koninkrijk geen lidstaat meer zijn van de Europese
Unie, dan leidt de formulering van artikel 89 van het Rechtspraakverdrag
ertoe dat deelname van het Verenigd Koninkrijk niet langer noodzakelijk is
om inwerkingtreding van het Rechtspraakverdrag te verzekeren. In dat
geval telt het Verenigd Koninkrijk namelijk niet langer mee als één van de
drie EU-lidstaten met het hoogste aantal Europese octrooien in 2012, in de
zin van artikel 89. Het Verenigd Koninkrijk is dan immers geen EU-lidstaat
meer. Deze plaats wordt dan ingenomen door de lidstaat die in dat geval
als één van de drie EU-lidstaten met het hoogste aantal Europese
octrooien in 2012 heeft te gelden. Dat is in die situatie Italië, welk land in
de huidige situatie achter Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk
komt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

14

De vraag van de leden van de PvdA-fractie is begrijpelijk gelet op hetgeen
daarover in de memorie van toelichting is opgenomen (pagina 21). Hier
staat immers dat het Rechtspraakverdrag overeenkomstig artikel 89 in
werking treedt op de eerste dag van de vierde maand na de vervulling van
– onder meer – de volgende voorwaarde: nadat dertien overeenkomstsluitende lidstaten het verdrag hebben bekrachtigd (of tot het verdrag zijn
toegetreden), waaronder Duitsland, het Verenigd Koninkrijk en Frankrijk
(de drie overeenkomstsluitende lidstaten waar het hoogste aantal
Europese octrooien gold in 2012)11. Deze toelichting gaat echter uit van de
huidige situatie waarbij het Verenigd Koninkrijk lid is van de Europese
Unie.
In strikt juridische zin heeft een door de leden van de PvdA-fractie
genoemde mogelijke uittreding van het Verenigd Koninkrijk uit de
Europese Unie derhalve geen gevolgen voor de inwerkingtreding van het
Rechtspraakverdrag en de start van het EOG. Deze kunnen wel enige
vertraging oplopen, afhankelijk van de voortgang van de ratificaties bij de
andere lidstaten. Voorts zou de zetel van een afdeling van de centrale
divisie in Londen (artikel 7, tweede lid, van het Rechtspraakverdrag) ter
discussie komen te staan, mocht het Verenigd Koninkrijk niet langer
deelnemen aan het nieuwe Europese octrooisysteem.
Het bovenstaande is overigens een zuiver juridische uitleg van de
gevolgen van de genoemde situatie, los van de beleidsmatige en politieke
beoordeling daarvan. Dit beperkt zich uiteraard niet tot het octrooirecht,
maar zal zich ook tot andere EU-terreinen kunnen uitstrekken. Ik vind het
echter niet wenselijk, nog voordat het referendum in het Verenigd
Koninkrijk is gehouden, te speculeren over de uitkomsten en mogelijke
gevolgen daarvan.
Zoals de leden van de PvdA-fractie aangeven is in de memorie van
toelichting opgenomen dat de verwachting is dat medio 2016 op zijn
minst dertien overeenkomstsluitende lidstaten bekrachtigingen of
kennisgevingen bij de depositaris hebben gedeponeerd en tegen die tijd
ook hebben ingestemd met de voorlopige toepassing. Deze verwachting
is gebaseerd op het feit dat inmiddels negen overeenkomstsluitende
lidstaten het verdrag hebben bekrachtigd en de parlementaire goedkeuringsprocedure van een aantal andere lidstaten vergevorderd is. Ten
opzichte van de situatie ten tijde van indiening van het wetsvoorstel heeft
inmiddels ook Bulgarije de parlementaire goedkeuringsprocedure
afgerond zodat – na formele ratificatie door dit land – daarmee tien landen
(van de benodigde dertien landen) zijn toegetreden tot het Rechtspraakverdrag. Duitsland heeft inmiddels een voor de ratificatie benodigd
wetsvoorstel in consultatie gebracht. Het Verenigd Koninkrijk heeft een
deel van de parlementaire procedure afgerond. Gelet hierop acht ik de
kans groot dat het EOG begin 2017 van start gaat.

11

Overigens is voor een juiste uitleg van deze bepaling een vergelijking met de originele Engelse
en Franse taalversies noodzakelijk. De Nederlandse vertaling van artikel 89, eerste lid, luidt
namelijk anders dan de originele taalversies en spreekt over overeenkomstsluitende lidstaten
in plaats van lidstaten. De originele Engelse, Franse en Duitse taalversies spreken over
Member States (en niet contracting Member States), respectievelijk États membres (en niet
États membres contractants) en Mitgliedstaaten (en niet Vertragsmitgliedstaat).
Overeenkomstig artikel 2, onderdeel b, van het Rechtspraakverdrag is een lidstaat een lidstaat
van de Europese Unie. De Nederlandse vertaling kan ook niet de juiste zijn, omdat de
toevoeging overeenkomstsluitende lidstaat ook een overbodige toevoeging zou zijn. Immers
indien dertien overeenkomstsluitende lidstaten het verdrag hebben bekrachtigd, zitten daar
automatisch drie overeenkomstsluitende lidstaten tussen waar – uit de groep van de op dat
moment overeenkomstsluitende lidstaten – het hoogste aantal octrooien gold in 2012.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

15

6. Grondwettelijke aspecten
De leden van de CDA-fractie vroegen de regering nader toe te lichten
waarom de enkele overdracht van bevoegdheden tot rechtspraak aan een
internationale rechter geen afwijking oplevert van de Grondwet.
De conclusie dat de enkele overdracht van bevoegdheden tot rechtspraak
aan een internationale rechter geen afwijking oplevert van de Grondwet
volgt uit de tekst van de Grondwet zelf. Artikel 92 van de Grondwet luidt:
Met inachtneming, zo nodig, van het bepaalde in artikel 91, derde lid,
kunnen bij of krachtens verdrag aan volkenrechtelijke organisaties
bevoegdheden tot wetgeving, bestuur en rechtspraak worden
opgedragen.
Los van deze vraag van de leden van de CDA-fractie wordt opgemerkt dat
het Rechtspraakverdrag ook anderszins geen afwijking van de Grondwet
oplevert. Een bij of krachtens verdrag ingestelde vorm van internationale
rechtspraak, zoals het EOG, wijkt immers niet af van de specifieke
grondwetsbepalingen over rechtspraak (Handelingen II 1951/52,
31 oktober 1951, p. 209–210 en Kamerstukken I 1951/52, 2228, nr. 39a, blz.
13). Dit is een lijn die eerder door de regering en het parlement is
aanvaard en ook door de Afdeling advisering van de Raad van State in het
advies over het onderhavige wetsvoorstel wordt onderschreven.
Tot slot wordt opgemerkt dat, zoals in de memorie van toelichting (p. 31
en 32) nader is toegelicht, het Rechtspraakverdrag zelf ook geen
bepalingen bevat die afwijken van de Grondwet. Er is derhalve geen
tweederdemeerderheid nodig in de Tweede en Eerste Kamer voor de
goedkeuring van het verdrag, zoals voorzien in artikel 92, gelezen in
combinatie met artikel 91, derde lid, van de Grondwet.
7. Bedrijfseffecten en regeldruk
De leden van de VVD-fractie vroegen of, in verband met de inschatting
van de kosten van de parallelle procedures geprojecteerd naar het jaar
2013, de regering deze cijfers ook kan onderbouwen met gegevens uit
recenter onderzoek. Deze leden vroegen voorts of de regering nader kan
toelichten waarom deze kosten in de toekomst grotendeels kunnen
worden vermeden.
De cijfers waarnaar wordt verwezen in hoofdstuk 7 van de memorie van
toelichting betreft onderzoek verricht door prof. Harhoff, en anderen12,
naar de economische impact van de invoering van een geïntegreerd
Europees octrooirechtspraaksysteem. Het onderzoek heeft mede ten
grondslag gelegen aan de besluitvorming over het Rechtspraakverdrag
zoals we dat nu kennen. Recenter onderzoek is helaas niet beschikbaar.
Dat onderzoek is echter ook nu nog representatief omdat in dat kader bij
de berekening van de besparingen die de efficiëntere rechtspleging bij het
EOG zal opleveren, is uitgegaan van een inschatting van de kosten en
besparingen die overeenkomen met de huidige ramingen.
Een uitspraak van het EOG heeft werking in alle overeenkomstsluitende
lidstaten, zodat niet langer, zoals in de huidige situatie het geval is, in
iedere lidstaat afzonderlijke procedures gevoerd moeten worden. Tot de
kosten die verband houden met dergelijke «dubbele procedures» behoren
de kosten die partijen maken bij het adiëren van de verschillende
octrooigerechten (zoals griffierechten), maar vooral ook de kosten die
12

Harhoff, et al., Economic cost- benefit analysis of a unified and integrated European patent
litigation system, http://ec.europa.eu/internal_market/indprop/docs/patent/studies/
litigation_system_en.pdf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

16

partijen moeten maken voor verschillende parallelle procedures,
bestaande uit gespecialiseerde juridische bijstand. Aangezien in het
huidige systeem procederen in verschillende Europese jurisdicties
gespecialiseerde kennis daarvan vergt, zullen partijen zich genoodzaakt
zien daarbij ook meerdere gespecialiseerde advocaten en octrooigemachtigden uit de desbetreffende landen in te schakelen. Deze dubbele kosten
kunnen worden vermeden door gebruik te maken van het EOG, dat over
één uniform materieel recht en procesrecht beschikt.
De leden van de PvdA-fractie hadden nog enkele vragen met betrekking
tot eventuele effecten op het bedrijfsleven na de inwerkingtreding van het
EOG en vroegen op wat voor een manier dit unitaire octrooi en het
eengemaakt octrooigerecht innovatie in Nederland zal bevorderen. De
leden vroegen voorts of er risico’s zijn voor innovatieve bedrijven, en zo
ja, welke.
Deze leden vroegen welk effect de inwerkingtreding van de lokale en
regionale divisies heeft op de werkgelegenheid in Nederland, aangezien
er multinationale panels bij deze nieuwe divisies komen en er 50 tot 100
zaken zullen wegvallen bij de Nederlandse octrooirechter.
De leden vroegen voorts welke gevolgen het afnemen van het aantal
validaties van Europese octrooien bij Octrooicentrum Nederland heeft
voor de werkgelegenheid bij het Octrooicentrum Nederland.
Een goed en efficiënt octrooisysteem is een onmisbaar onderdeel van een
innovatiebevorderende infrastructuur. Meer concreet houdt dit in dat het
verkrijgen en het handhaven van een octrooi met zo beperkt mogelijke
kosten en administratieve lasten is omgeven. Ook een voorspelbaar, snel
en effectief rechtspraaksysteem draagt bij aan een gunstig innovatieklimaat. Dit wordt met het nieuwe Europese octrooisysteem gerealiseerd.
Een mogelijk risico voor innovatieve bedrijven zou kunnen zijn dat de
vernietiging van een octrooi door het EOG tot gevolg heeft dat de
octrooihouder in één procedure in alle deelnemende landen zijn octrooi
kan verliezen, waar in het huidige gefragmenteerde systeem daarvoor
meerdere procedures nodig zijn. Daar staat tegenover dat derden die
menen dat een octrooi ten onrechte is verleend, dat octrooi ook gemakkelijker kunnen aanvechten.
Door de Raad voor de rechtspraak is ingeschat dat er op termijn circa 50
tot 100 zaken (eerste aanleg en hoger beroep) zullen wegvallen bij de
Nederlandse octrooirechter. In welke mate en in welk tempo dit zich zal
voordoen, is lastig te voorspellen, aangezien er een lange overgangsperiode zal zijn, gedurende welke het bedrijfsleven (voor Europese octrooien
zonder eenheidswerking) kan kiezen voor de nationale rechter. De
oprichting van een lokale divisie van het EOG in Nederland brengt met
zich dat er niet alleen zaken wegvloeien naar het EOG, maar ook werkgelegenheid van het EOG naar Nederland toe komt. Ook zullen Nederlandse
octrooirechters actief zijn in het Hof van Beroep en de centrale divisie en
lokale en regionale divisies van het Gerecht van Eerste Aanleg, al dan niet
op parttime basis, gecombineerd met hun aanstelling binnen de Nederlandse rechterlijke macht. Per saldo wordt geen negatief effect op de
werkgelegenheid in de rechtspraak verwacht.
De gevolgen voor de werkgelegenheid bij Octrooicentrum Nederland,
onderdeel van de Rijksdienst voor Ondernemend Nederland, zullen naar
verwachting beperkt zijn. Door de komst van het Europees octrooi met
eenheidswerking zal het aantal validaties van Europese octrooien bij
Octrooicentrum Nederland naar rato afnemen. Daarmee zal ook op de
langere termijn het aantal te verwerken taksenbetalingen en het aantal te
behandelen aktes voor het Nederlandse octrooiregister in verhouding
verminderen. Naar verwachting zal de afname zeer geleidelijk zijn en zich
over ongeveer tien jaar uitstrekken en bovendien sterk afhankelijk zijn van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

17

de mate waarin de gebruiker voor een Europees octrooi met eenheidswerking zal kiezen. Ook speelt een rol dat het aantal Europese octrooiaanvragen (en dus het aantal octrooiverleningen) bij het EOB in de afgelopen
jaren aanhoudend een vrij sterke stijging vertoont waardoor er in absolute
getallen méér nationale validaties van Octrooicentrum Nederland
gevraagd worden. Mede gelet daarop is het de verwachting dat het effect
op de werkgelegenheid bij Octrooicentrum Nederland (dat op grond van
de Rijksoctrooiwet 1995 overigens ook nog andere taken heeft) beperkt zal
zijn.
De leden van de CDA-fractie vroegen in hoeverre de genoemde cijfers uit
2009 over efficiëntere rechtspleging door het vermijden van parallelle
procedures ook nu nog representatief zijn.
In antwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie heb ik hierboven
aangegeven op welke wijze het nieuwe Europese octrooisysteem
parallelle procedures zal voorkomen. Op deze plaats verwijs ik naar
hetgeen ik aldaar heb aangegeven. Helaas is recenter onderzoek dan dat
van Prof. Harhoff, en anderen, uit 2009 niet beschikbaar. Dat onderzoek is
echter ook nu nog representatief omdat in dat kader bij de berekening van
de besparingen die de efficiëntere rechtspleging bij het EOG zal
opleveren, is uitgegaan van een inschatting van de kosten en besparingen
die overeenkomen met de huidige ramingen.
8. Financiële gevolgen
De leden van de VVD-fractie vroegen een nadere toelichting op de
verwachting van de regering dat de kosten welke voortvloeien uit de
Nederlandse bijdrage aan het EOG gedurende de overgangsfase, beperkt
en degressief zullen zijn.
Het uitgangspunt dat het EOG kostendekkend gaat werken is neergelegd
in artikel 37 van het Rechtspraakverdrag. Omdat het EOG in de eerste
jaren te maken zal krijgen met opstartkosten en de inkomsten uit
griffierechten geleidelijk zullen toenemen, is afgesproken dat in de eerste
jaren de overeenkomstsluitende lidstaten een financiële bijdrage zullen
leveren. Daarvoor is in het Rechtspraakverdrag een verdeelsleutel
afgesproken, gebaseerd op het aantal gevalideerde octrooien en het
aantal octrooiprocedures bij nationale rechtbanken in de desbetreffende
landen. De verwachting is dat de kosten voor de initiële investeringen van
het EOG snel zullen dalen en de eigen inkomsten van het EOG geleidelijk
zullen stijgen. Op grond daarvan wordt ervan uitgegaan dat de bijdragen
die lidstaten moeten leveren geleidelijk zullen dalen. Aangezien er nog
geen ervaring bestaat met het EOG kan ik op dit moment geen nauwkeuriger vooruitblik geven.
De leden van de PvdA-fractie vroegen een nadere toelichting wat betreft
de financiële gevolgen van het Rechtspraakverdrag en een toelichting hoe
het nu staat met de verdeling van de octrooiopbrengsten.
Deze leden vroegen hoe de regering de uitspraak onderbouwt dat de
kosten tijdens de overgangsfase (richting het Europees eengemaakt
octrooigerecht) voor Nederland beperkt en degressief zullen zijn en of de
kosten voor de unitaire octrooien nader kunnen worden toegelicht en
voorts hoe deze worden aanbesteed.
Jaartaksen voor de instandhouding van Europese octrooien met
eenheidswerking worden geïnd door het EOB, dat met de uitvoering van
verordening 1257/2012 is belast. Na aftrek van de gemaakte administratiekosten behoudt het EOB de helft van de octrooiopbrengsten (ter financiering van het onderzoek van octrooiaanvragen) en verdeelt het de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

18

andere helft onder de deelnemende lidstaten, volgens een verdeelsleutel
waarin onder meer de omvang van de economie en het aantal octrooiaanvragen dat afkomstig is uit het desbetreffende land een rol spelen. Een en
ander is vastgelegd in artikel 13 van verordening 1257/2012.
In antwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie heb ik hierboven
aangegeven waarom de Nederlandse bijdrage in de kosten van het EOG
beperkt en degressief zullen zijn. Op deze plaats verwijs ik naar hetgeen ik
aldaar heb aangegeven. In de voorbereidende fase van de oprichting van
het EOG worden de investeringen (Europees) aanbesteed door de
diensten van landen waar het Gerecht zijn hoofdvestigingen zal hebben.
Zodra het EOG daadwerkelijk bestaat, zal deze internationale organisatie
de aanbesteding zelf ter hand nemen.
De leden van de CDA-fractie zouden graag een nadere onderbouwing
ontvangen van de verwachting van de regering dat de kosten welke
voortvloeien uit de Nederlandse bijdrage aan het EOG gedurende de
overgangsfase, beperkt en degressief zullen zijn.
In antwoord op vragen van de leden van de VVD-fractie en PvdA-fractie
heb ik hierboven aangegeven waarom de Nederlandse bijdrage in de
kosten van het EOG beperkt en degressief zullen zijn. Op deze plaats
verwijs ik naar hetgeen ik aldaar heb aangegeven.
10. Gevolgen rechterlijke macht
De leden van de PvdA-fractie hadden nog enkele vragen met betrekking
tot de inwerkingtreding van het EOG en ze vroegen of het EOG voldoende
is toegerust op zijn taak, dat wil zeggen of er voldoende fte’s zijn zodat er
geen ellenlange procedures ontstaan.
Het EOG is zo vormgegeven dat voortvarend kan worden geprocedeerd.
Het procesreglement en het elektronisch case management systeem zijn
gericht op het voorkomen van langdurige procedures. Thans wordt
gestart met het opzetten van de griffie van het EOG. Inmiddels is gestart
met het werven van rechters. Daarbij zal gebruik worden gemaakt van
parttime rechters (hoofdzakelijk te rekruteren uit kringen van bestaande
nationale octrooirechters), die samen met een kleine kern van fulltime
rechters een pool van rechters zullen vormen, die flexibel ingezet kunnen
worden. Daarmee kan snel worden ingespeeld op de benodigde
capaciteit. Gedurende de opstartfase van het EOG wordt daarbij rekening
gehouden met de nieuwheid van het Gerecht, procesreglement en het
elektronisch case management systeem.
De leden van de PvdA-fractie vroegen of het EOG ook exclusieve
bevoegdheid krijgt over Europese octrooien zonder eenheidswerking van
de landen die het verdrag niet ratificeren. De leden vroegen voorts, als dit
nog door de lidstaten zelf in plaats van het EOG wordt gedaan, of dit dan
geen (onnodige) complexiteit met zich brengt en welke rechtbank
voorrang heeft in de landen die het verdrag niet ratificeren, maar wel
Europese octrooien zonder eenheidswerking hebben.
De exclusieve bevoegdheid van het EOG geldt voor geschillen met
betrekking tot Europese octrooien die zijn verleend voor de lidstaten die
het Rechtspraakverdrag hebben geratificeerd. Voor de Europese octrooien
die zijn verleend voor niet-overeenkomstsluitende lidstaten (landen die
het verdrag niet hebben geratificeerd), is de nationale rechter van het
desbetreffende land bevoegd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

19

De internationale bevoegdheid van de nationale gerechten voor octrooizaken wordt onder meer door de Brussel I-verordening beheerst. De
huidige internationale bevoegdheidsverdeling onder de Brussel
I-verordening leidt bij grensoverschrijdende octrooigeschillen in de
praktijk tot parallelle procedures en soms zelfs tot tegenstrijdige
uitspraken van de nationale rechters. Door de komst van het EOG worden
in de overeenkomstsluitende lidstaten parallelle procedures en tegenstrijdige uitspraken voorkomen en wordt de bevoegdheidsverdeling
aanzienlijk minder complex, omdat in de overeenkomstsluitende lidstaten
het EOG bij uitsluiting bevoegd zal worden. Deelname van belangrijke
octrooi-jurisdicties met veel octrooizaken, waaronder Duitsland, het
Verenigd Koninkrijk, Frankrijk en Nederland, leidt dan ook tot een
aanzienlijke vereenvoudiging voor de gebruikers. Voor de landen die niet
deelnemen aan het Rechtspraakverdrag blijft de bestaande complexe
bevoegdheidsverdeling onder de Brussel I-verordening bestaan.
De leden van de CDA-fractie vroegen de regering wat de personele en
financiële gevolgen van dit wetsvoorstel zullen zijn voor de rechtbank Den
Haag en het gerechtshof Den Haag, doordat vorderingen in verband met
inbreuk op Europese octrooien en verordeningen tot nietigverklaringen
van Europese octrooien bij het EOG worden aangebracht, en niet langer
voor de Nederlandse octrooirechter (de rechtbank Den Haag en het
gerechtshof Den Haag) worden gebracht. De leden vroegen voorts of de
regering een schatting zou kunnen geven om hoeveel zaken dit zal gaan.
De leden vroegen de regering tevens aan te geven waaruit blijkt dat
rechters hun functie voor de nationale gerechten gaan combineren met
een functie voor het EOG en wat voor organisatorische gevolgen dit bij de
rechtbank Den Haag en het gerechtshof Den Haag met zich meebrengt.
In antwoord op vragen van de leden van de PvdA-fractie heb ik hierboven
aangegeven wat, op basis van het advies van de Raad voor de rechtspraak
de verwachte gevolgen zijn van het onderhavige wetsvoorstel voor de
rechtbank Den Haag en het gerechtshof Den Haag. Op deze plaats verwijs
ik naar hetgeen ik aldaar heb aangegeven. In aanvulling daarop merk ik
nog het volgende op. Gelet op het voornemen tot oprichting van een
lokale divisie van het EOG in Nederland zullen op grond van artikel 8,
tweede en derde lid, Rechtspraakverdrag naar verwachting minimaal twee
Nederlandse octrooirechter(s) bij het EOG worden aangesteld.
De Staatssecretaris van Economische Zaken,
M.H.P. van Dam

Tweede Kamer, vergaderjaar 2015–2016, 34 411, nr. 6

20