Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2020–2021

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

2213
Vragen van de leden Van Nispen en Jasper vanDijk (beiden SP) aan de
Staatssecretaris van Justitie en Veiligheid over een radiouitzending over het
Essexdrama waarbij 39 slachtoffers vielen (ingezonden 29 januari 2021).
Antwoord van Staatssecretaris Broekers-Knol (Justitie en Veiligheid), mede
namens de Minister van Justitie en Veiligheid (ontvangen 31 maart 2021) Zie
ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2020–2021, nr. 1750.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de radiouitzending van Argos over het Essexdrama van 23 januari 2021 en wat is daarop uw reactie?1
Antwoord 1
Ja dat heb ik. De gebeurtenis in Essex is een uiterst ernstige zaak met een
hartverscheurende afloop. Daarom is het goed dat Argos hier aandacht voor
vraagt. Na een grootschalig Europees onderzoek zijn er in de Essex-zaak
veroordelingen geweest voor mensensmokkel. In Nederland zal gereflecteerd
worden op deze zaak en zal worden bezien welke mogelijke lessen hier uit
getrokken kunnen worden.
Vraag 2
Kunt u (nogmaals) uiteenzetten waarom de politie nu eigenlijk al die uren
Quyen en Hieu tot aan Anderlecht (België) hebben gevolgd en waarom het
doorlaatverbod niet van toepassing zou zijn geweest? Hoe moet de verklaring
van het Openbaar Ministerie (OM) in dat licht worden bezien dat er geen
verdenking zou zijn van crimineel handelen?
Antwoord 2
Naar aanleiding van een verdenking mensensmokkel is ervoor gekozen om
een observatieteam (OT) van de politie in te zetten om zicht te krijgen op de
bewegingen van de jongens en op degenen die zich daarbij mogelijk schuldig
zouden maken aan mensensmokkel. Het OT is de jongens, in het kader van
de grensoverschrijdende observatie, gevolgd tot een adres in België. Op basis
van de standaardprocedure grensoverschrijding is hiervoor contact opgenomen met de Belgische autoriteiten. De verdenking mensensmokkel was

1

ah-tk-20202021-2213
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2021

Argos, De laatste reis van Quyen en Hieu, 23 januari 2021, https://www.vpro.nl/argos/media/
luister/argos-radio/onderwerpen/2021/de-laatste-reis-van-quyen-en-hieu.html#

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

1

gericht tegen een niet bekend persoon (NN01) en gebaseerd op signalen van
mensensmokkel zoals het feit dat één van de jongens eerder deel uitmaakte
van een groep gesmokkelde personen die werd aangetroffen in Hoek van
Holland en de veronderstelling dat het aannemelijk was dat na eventueel
vertrek uit de beschermde opvang hij hulp zou krijgen van een ander of
anderen. De Belgische politie liet weten dat het adres in België niet bekend
stond als mensensmokkeladres of anderszins. Een concrete verdenking tegen
een persoon is niet ontstaan.
Omdat er op dat moment geen concrete wetenschap van mensensmokkel
was, is er volgens de politie en het OM geen sprake geweest van doorlaten
(ex artikel 126ff Sv). Daarnaast zijn de jongens steeds onder controle
gehouden/geweest van het Nederlandse observatieteam waarna in afstemming het initiatief is overgedragen aan de Belgische autoriteiten.
Vraag 3
Kunt u uitleggen waarom de advocaat die beide slachtoffers heeft bijgestaan
niet is betrokken bij het politieonderzoek zonder in details te treden over dit
individuele geval?
Antwoord 3
Het is in het algemeen niet gebruikelijk om een advocaat te informeren over
de voortgang van een politioneel onderzoek. Mocht dat al noodzakelijk zijn,
dan zal het OM hier toestemming voor dienen te verlenen. Er was in dit geval
geen reden om het OM hiervoor te benaderen.
Vraag 4
Waarom vinden in andere landen wel strafzaken plaats naar aanleiding van
het Essexdrama en niet in Nederland?
Antwoord 4
Direct nadat het Essex-drama bekend werd, heeft het Expertisecentrum
Mensenhandel en Mensensmokkel (EMM) onderzocht of, en zo ja in welke
mate, er linken zijn met Nederland. Het EMM heeft de informatievragen
vanuit het buitenland (en dus ook het VK) beantwoord en ook ongevraagd
andere informatie gedeeld welke mogelijk van waarde was voor het ESSEX
onderzoek. Nederland heeft geen zitting genomen in het Joint Investigation
Team (JIT) omdat er geen sprake was van zicht op medeverdachten of
strafbare feiten ten aanzien van het feit gepleegd in Nederland.
Vietnamese amv’s lijken, meer dan de andere onderzochte groepen amv’s,
ingesteld te zijn op doorreis naar het Verenigd Koninkrijk en Nederland
slechts als transitland te zien. Gevolg hiervan is dat deze groep amv’s zich
maar kort in Nederland bevindt. Dit beperkt de mogelijkheden die Nederland
heeft om hier eigenstandig iets aan te doen. Om dit probleem daadwerkelijk
aan te pakken is internationale samenwerking cruciaal. Vandaar ook dat
samenwerking en informatie-uitwisseling bij de bestrijding van de mogelijke
internationaal opererende criminele netwerken op Europees niveau plaatsvindt in het kader van EMPACT, ondersteund door Europol. Binnen EMPACT
THB is er ook een nieuw programma dat zich richt op het onderwerp
Vietnamese THB. Nederland is samen met Duitsland en Spanje projectleider
van dit programma. Op operationeel niveau vindt ook samenwerking plaats,
indien hier aanleiding voor is (zoals bijv. de zaak Essex), vanuit onder andere
de politie en de KMar.
Vraag 5
Wat is uw reactie op de constatering dat nog steeds tientallen alleenstaande
minderjarige vreemdelingen (AMVs), wiens situatie op die van Quyen en Hieu
lijken, uit de beschermde opvang verdwijnen?
Antwoord 5
Dit beeld herken ik niet. Sinds de verdwijning van Ouyen en Hieu in oktober
2019 hebben in 2020 minder dan 102 Vietnamese jongeren in de Beschermde
Opvang verbleven. Daarvan is geen enkele verdwenen met onbekende

2

Alle cijfers zijn afgerond op tientallen. De aantallen tussen nul en vijf worden wegens eventuele
herleidbaarheid tot een persoon weergegeven als «circa 5».

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

2

bestemming, circa 5 verblijven er nog en circa 5 van hen hebben het traject
van de Beschermde Opvang doorlopen en zijn vervolgens doorgestroomd
naar reguliere opvangvormen.
Vraag 6
Bent u er inmiddels wel van overtuigd dat een grootschalig crimineel netwerk
actief is dat Vietnamezen, waaronder minderjarigen, via Nederland handelt
met het oogmerk hen uit te buiten dan wel te smokkelen? Zo nee, waarom
niet?
Antwoord 6
Als er sprake is van criminele netwerken die zich bezighouden met mensenhandel en mensensmokkel, dan is het aan de politie om dit te onderzoeken.
Over lopende onderzoeken worden geen uitspraken gedaan.
Daarnaast is op basis van de Essex-zaak Vietnam als prioriteit binnen
EMPACT-THB opgenomen.
Vraag 7
Kunt u uitleggen hoe de nieuwe werkinstructie moet voorkomen dat opnieuw
Vietnamese AMVs via Nederland in de handen van criminele bendes
terechtkomen?
Antwoord 7
Ik ga er vanuit dat u doelt op de nieuwe werkafspraken tussen politie/AVIM,
COA, Nidos en de DT&V waar ik uw Kamer onder meer bij brief van 23 maart
2020 over heb geïnformeerd. Deze werkafspraken hebben tot doel gehad om
vast te leggen wie, wanneer, welke rol heeft als wordt geconstateerd dat een
amv is vertrokken uit de opvang. Hiermee wordt beoogd dat alle partijen de
juiste vervolgstappen kunnen nemen. De werkafspraken zien niet specifiek op
Vietnamese amv’s maar op amv’s van alle nationaliteiten in alle vormen van
amv-opvang. Er wordt wel onder andere in vastgelegd dat de medewerkers
van de beschermde opvang, waar Vietnamese amv’s standaard worden
geplaatst, bij een vermissing uit de beschermde opvang direct contact
opnemen met de voogd en de politie.
Vraag 8 en 9
Wat is uw reactie op het verwijt dat u druk uitvoerde op het Expertisecentrum
Mensenhandel en Mensensmokkel om de conclusies van het rapport te
beïnvloeden?
Klopt de constatering dat u de Kamer inderdaad verkeerd heeft voorgelicht?
Kunt u dat toelichten?
Antwoord 8 en 9
Het in vraag 8 geschetste beeld herken ik niet. Aan het EMM is door
voormalig Staatssecretaris Harbers juist gevraagd om onderzoek te doen naar
of bij het verdwijnen van Vietnamese jongeren uit de beschermde opvang
indicaties en signalen voor smokkel dan wel handel zijn. Het EMM heeft naar
aanleiding hiervan een onafhankelijk onderzoek uitgevoerd. Een conceptrapport is door het EMM aan het Ministerie van Justitie en Veiligheid voorgelegd
met het verzoek om hier inhoudelijk op te reageren. In reactie op dit
conceptrapport zijn door het Ministerie van Justitie en Veiligheid een aantal
verduidelijkingsvragen aan het EMM meegegeven. Het EMM heeft vervolgens
het eindrapport zelfstandig afgerond.
Ik weet niet welke constatering in vraag 9 concreet wordt aangehaald. Ik
vermoed dat u refereert aan het feit dat toenmalig Staatssecretaris Harbers in
antwoord op Kamervragen heeft gesteld geen informatie te hebben «dat een
smokkelnetwerk betrokken is bij de verdwijning van minderjarige Aziatische
migranten»3. Hierover heb ik reeds vragen van Dhr. Van Dijk beantwoord op
7 april 2020.

3

Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr.966

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

3

Vraag 10
Bent u bereid de politie nog eens onderzoek te laten doen naar wat er fout is
gegaan waardoor Quyen en Hieu uit het oog van Politie en justitie verdwenen? Zo nee, waarom niet?
Antwoord 10
Zoals uit het antwoord op vraag 2 blijkt, heeft de Nederlandse politie deze
personen niet uit het oog verloren, maar is de zaak overgedragen aan de
Belgische autoriteiten. Inmiddels heeft de Britse justitie veroordelingen
uitgesproken met betrekking tot mensensmokkel tegen meerdere verdachten
waaronder een aantal personen waarover Nederland informatie heeft gedeeld
met het Verenigd Koninkrijk. Of er een aanvullend onderzoek komt is aan het
Openbaar Ministerie. Op basis van het voorgaande is er geen enkele
aanleiding voor een nader onderzoek.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2020–2021, Aanhangsel

4