Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2019–2020

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

678
Vragen van het lid Beckerman (SP) aan de Minister van Economische Zaken
en Klimaat over het bericht dat bezwaar maken tegen windmolenparken
zinloos is (ingezonden 17 september 2019).
Antwoord van Minister Wiebes (Economische Zaken en Klimaat) (ontvangen
11 november 2019). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2019–2020,
nr. 288.
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van het onderzoek van Hart van Nederland, waaruit
blijkt dat het «zo goed als nutteloos» is om bezwaar te maken tegen de komst
van een windmolenpark?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Bent u ervan op de hoogte dat een gehele buurt met direct omwonenden van
een windmolen op de grens van Den Haag en Leidschendam niet wist van de
komst van een windmolen tot daadwerkelijk tot plaatsing werd overgegaan?2
Antwoord 2
De windmolen op de grens van Den Haag en Leidschendam, geplaatst in
december 2016, is een project binnen de gemeentegrens van Den Haag, waar
de gemeente Den Haag het bevoegd gezag is voor het wijzigen van het
bestemmingsplan en het verlenen van de omgevingsvergunning. Bij het
realiseren van zo’n project is het bevoegd gezag, samen met de projectontwikkelaar, verantwoordelijk voor het betrekken van belanghebbenden,
waaronder de omwonenden. Ik heb van de gemeenten Den Haag en
Leidschendam-Voorburg begrepen dat aan de wettelijke voorschriften voor
communicatie is voldaan, maar dat een actief communicatietraject richting
omwonenden wegens tegengestelde belangen niet is gelukt en dat de
partijen dit achteraf sterk betreuren.

1

https://www.hartvannederland.nl/nieuws/2019/bezwaar-maken-tegen-windmolenparken-vrijwelzinloos/
2
https://www.nrc.nl/nieuws/2019/09/12/opeens-stond-die-windmolen-in-de-tuin-a3973115

ah-tk-20192020-678
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

1

Vraag 3 en 5
Deelt u de mening dat omwonenden van een te plaatsen windmolen in een
vroeg stadium actief geïnformeerd dienen te worden? Op welke wijze worden
omwonenden nu actief geïnformeerd? Waar ligt de verantwoordelijkheid tot
informeren en betrekken van omwonenden?
Op welke wijze gaat u ervoor zorgen dat direct omwonenden van een te
plaatsen windmolen in een vroeg stadium proactief worden geïnformeerd
(dus niet via een klein berichtje in een lokale krant of informatie op een
website), inclusief over de mogelijkheden tot bezwaar?
Antwoord 3 en 5
Ik deel de mening dat het belangrijk is om omwonenden in een vroeg
stadium actief te betrekken bij plannen voor het realiseren van windmolenprojecten en andere energieprojecten. In mijn brief aan uw Kamer van
1 februari 2016 heb ik een brede visie op omgevingsmanagement gegeven
(Kamerstuk 31 239, nr. 211), waarbij het zo vroeg mogelijk betrekken van de
omgeving een belangrijk uitgangspunt is. In deze brief heb ik ook aangegeven dat alle betrokken partijen een gezamenlijke verantwoordelijkheid hebben
bij omgevingsmanagement.
In het klimaatakkoord wordt participatie gezien als een cruciaal onderdeel om
de energietransitie te laten slagen. Met betrekking tot participatie bij
windparken zijn zowel de afspraken over de Regionale Energiestrategieën
(RES-en) als de afspraken over participatie bij duurzame energieprojecten van
belang. Voor een uitgebreidere toelichting hierop verwijs ik naar mijn
beantwoording van de vragen die op 19 april 2019 zijn gesteld door de leden
Beckerman (SP), Moorlag (PvdA) en Agnes Mulder (CDA) (Aanhangsel
Handelingen, vergaderjaar 2018–2019, nr. 2707).
Inspraakmogelijkheden en rechtsbescherming zijn geborgd in wet- en
regelgeving. Voor omwonenden zijn er verschillende momenten waarop
inspraak mogelijk is en de inspraakreacties worden bij de besluitvorming
betrokken. Dit betekent niet dat altijd aan alle bezwaren van omwonenden
tegemoet gekomen kan worden, maar wel dat van alle in zienswijzen
genoemde onderwerpen zorgvuldig gemotiveerd wordt waarom bepaalde
keuzes gemaakt worden.
De Omgevingswet, die naar verwachting in 2021 in werking treedt, formaliseert deze reeds gebruikte processen. Door het verankeren van participatie in
het projectbesluit borgt de Omgevingswet participatie van burgers, bedrijven,
maatschappelijke organisaties en bestuurders van overheden bij het plaatsen
van nieuwe windmolens vanaf de start. Participatie is maatwerk. Daarom
schrijft de nieuwe Omgevingswet, net als nu al het geval is, niet voor hoe
participatie moet plaatsvinden. Hoe belanghebbenden proactief benaderd
moeten worden, zal dus per project verschillen.
Vraag 4
Deelt u de mening dat met de Crisis- en herstelwet in de hand door projectontwikkelaars compleet over mensen heen gewalst kan worden en hiermee
het recht op inspraak tot dode letter is verworden? Wat gaat u hieraan doen?
Antwoord 4
De Crisis- en herstelwet heeft ten doel om procedures voor infrastructurele
projecten te stroomlijnen en daardoor te versnellen. De Crisis- en herstelwet
verandert niets aan de inspraakmogelijkheden van belanghebbenden. Net als
voor de inwerkingtreding van de Crisis- en herstelwet, kunnen omwonenden
alle mogelijke bezwaren aanvoeren in hun zienswijze of bezwaarschrift.
Vraag 6 en 9
Hoe oordeelt u over het feit dat juist hetgeen waar bewoners last van
hebben, zoals geluidsoverlast en slagschaduw, geen grond tot bezwaar
vormen? Is het in het belang van het creëren van draagvlak niet onontbeerlijk
dat deze bezwaren serieus worden genomen?
Bent u bereid criteria zoals slagschaduw en geluidsoverlast (waaronder ook
laagfrequent geluid, zoals al gebeurt in Denemarken) als wettelijke grond
voor bezwaar aan bestaande procedures toe te voegen, alsook de mogelijkheid om bij lagere overheden een bezwaarprocedure op inhoudelijke gronden
te starten? Zo nee, waarom niet?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

2

Antwoord 6 en 9
Er zijn wettelijke normen voor de maximale hoeveelheid geluid en slagschaduw die toegestaan is voor windmolens. Deze normen worden door het
Ministerie van Infrastructuur en Waterstaat vastgesteld en zijn opgenomen in
het Activiteitenbesluit milieubeheer en na inwerkingtreding van de Omgevingswet in het Besluit Kwaliteit Leefomgeving. Bij de totstandkoming van
windmolenprojecten wordt getoetst of aan deze normen kan worden voldaan.
De suggestie in het artikel dat beroep bij de Raad van State alleen kan slagen
als er een procesfout is gemaakt, is onjuist. De Raad van State toetst altijd
aan de hand van de aangevoerde beroepsgronden of het inpassingsplan in
overeenstemming is met het recht, bijvoorbeeld of wettelijke normen niet
worden overschreden. Wanneer een bezwaar wordt ingediend over geluid of
slagschaduw, zal er door de rechter worden getoetst of de norm wordt
overschreden. Indien dit gebeurt, kan de rechter een plan vernietigen.
Bovendien kan de Raad van State een beroep gegrond verklaren op basis van
kennelijke onredelijkheid.
Als aan de normen wordt voldaan, is objectieve overlast vermeden. Dit neemt
niet weg dat er subjectieve overlast kan worden ervaren. Hier ligt een
belangrijke relatie met de wijze waarop omwonenden invloed hebben kunnen
uitoefenen op het besluitvormingsproces over de komst van de windmolens.
Indien mensen bij hebben kunnen dragen aan het besluitvormingsproces, zal
de acceptatie van windmolens over het algemeen groter zijn.
Er bestaat geen aparte regelgeving met betrekking tot uitsluitend laagfrequent geluid in Nederland. De Nederlandse normen voor windturbinegeluid
beslaan het hele geluidsspectrum, dus ook laagfrequent geluid. Zowel de
WHO als het RIVM sturen niet aan op een aparte norm voor laagfrequent
geluid. Bovendien biedt de huidige Nederlandse geluidsnorm een vergelijkbare bescherming als de Deense norm.
Vraag 7
Hoe oordeelt u over het rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie, die
geluid van windmolens vorig jaar een «potentieel gezondheidsrisico»
noemde?3
Antwoord 7
In het door u genoemde rapport van de Wereldgezondheidsorganisatie
worden adviezen gegeven over richtlijnen voor geluid afkomstig van
wegverkeer, railverkeer, vliegverkeer en windmolens. Op dit moment loopt er
in kader van de motie van lid Schonis (Kamerstuk 35 000 A, nr.60) van
29 november 2018 een onderzoek van het RIVM om in kaart te brengen hoe
het WHO-rapport zich verhoudt tot de huidige (inter)nationale wet- en
regelgeving en wat de mogelijkheden zijn om het WHO-rapport te gebruiken
ter versterking van het (inter)nationaal beleid en de mogelijke gevolgen
daarvan voor de Nederlandse situatie. Het rapport wordt in december 2019
verwacht en de Staatssecretaris van Infrastructuur en Waterstaat zal uw
Kamer hierover informeren.
Voor windmolens zijn sinds 2011 de geluidsnormen opgenomen in het
Activiteitenbesluit milieubeheer. Deze normen zijn in vergelijking met andere
geluidsbronnen relatief streng.
Vraag 8
Op welke wijze zijn participatie, (financiële) betrokkenheid en compensatiemogelijkheden voor omwonenden van te plaatsen windmolens in ons omringende landen geregeld? Kunt u hiervan een overzicht geven?
Antwoord 8
Er is grote variatie in de wijze waarop (financiële) participatie en compensatie
van omwonenden van windmolens in ons omringende landen is geregeld. Dit
houdt in dat in sommige landen er sprake is van de verplichting tot het
aanbieden van financiële participatie (mede-eigendom), tot afdracht aan een

3

WHO, «Environmental Noise Guidelines for the European Region (2018)» http://
www.euro.who.int/en/publications/abstracts/environmental-noise-guidelines-for-the-europeanregion-2018

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

3

omgevingsfonds, of tot compensatie van waardeverlies van woningen binnen
bepaalde voorwaarden.
In het kader van het streven naar 50 procent lokaal eigendom uit het
klimaatakkoord, zal ook de situatie in andere landen over participatie,
financiële betrokkenheid en compensatie van omwonenden van windmolens
in kaart worden gebracht. Ik verwacht uw Kamer hierover voor de zomer van
2020 te kunnen informeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2019–2020, Aanhangsel

4