2015D02224

Lijst van vragen
De vaste commissie voor Volksgezondheid, Welzijn en Sport heeft een
aantal vragen voorgelegd aan de Staatssecretaris van Volksgezondheid,
Welzijn en Sport over de brief van 24 november 2014 inzake aanbieding
RIVM-rapport Index SES-verschillen in (gezonde) levensverwachting
(Kamerstuk 32 620, nr. 141).
De voorzitter van de commissie,
Lodders
Adjunct-griffier van de commissie,
Clemens

nds-tk-2015D02224

1

Nr.

Vraag

1

Het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM) geeft aan
het eigen oordeel van mensen over hun gezondheid als maat te
nemen voor gezondheid. Echter, in hoeverre acht de Staatssecretaris dit een indicator voor de daadwerkelijke gezondheidstoestand
van mensen?
Het RIVM geeft aan het eigen oordeel van mensen over hun
gezondheid als maat te nemen voor gezondheid. In hoeverre is het
eigen oordeel van mensen over hun gezondheid objectief?
Het RIVM geeft aan het eigen oordeel van mensen over hun
gezondheid als maat te nemen voor gezondheid. In hoeverre wordt
het eigen oordeel van mensen over hun gezondheid mede bepaald
door hun opleidingsniveau? Wanneer het eigen oordeel beïnvloed
wordt door het opleidingsniveau kunnen grote vraagtekens
geplaatst worden bij de bruikbaarheid van deze indicator. Kan de
Staatssecretaris hierop ingaan?
Het RIVM benoemt de criteria die gebruikt zijn bij de keuze van de
index. Hier staat niet bij dat de gehanteerde index objectief moet
zijn. Waarom wordt geen belang gehecht aan de objectiviteit van de
index? Welk nut heeft een subjectieve index voor het maken van
beleidsbeslissingen?
Voor de toekomst beveelt het RIVM aan om sociaaleconomische
verschillen in de (gezonde) levensverwachting (SEVGL) mede
gebaseerd op andere indicatoren te berekenen. Echter, op dit
moment zijn er meerdere oorzaken waarom deze indicatoren niet
gebruikt kunnen worden (o.a. lage respons en nog niet veel cijfers
beschikbaar). Op welke manier worden deze oorzaken verholpen,
zodat het in de toekomst wel mogelijk is om op een verantwoorde
manier deze indicatoren te berekenen?
Waarom en door wie is besloten tot het opstellen van deze nieuwe
index?
De twee rapporten (het tussenrapport en het eindrapport) worden
gebruikt voor concretisering van de ambities van de Staatssecretaris op het gebied van sociaaleconomische gezondheidsverschillen.
Wanneer is deze concretisering van ambities gereed, welke vorm
zal deze krijgen en wanneer zal de geconcretiseerde ambitie naar
de Kamer worden gestuurd? Zal hierbij het door het RIVM gedane
voorstel qua indicatoren e.d. één op één overgenomen worden of
worden hierin keuzes gemaakt?
Als deze voorgestelde index wordt gehanteerd, is het dan nog
(goed) mogelijk de cijfers uit voorgaande jaren naast de nieuwe
cijfers te zetten en deze met elkaar te vergelijken?
Als de nieuwe index wordt gehanteerd in plaats van de «oude»
werkwijze gaan er dan gegevens verloren? Worden bepaalde
metingen onderbroken/stopgezet?
Wat betekent de wijziging in manier van werken/berekenen voor de
verschillen op de gezondheidsindicatoren tussen lage sociaaleconomische status (SES) en hoge SES? Wat is de verwachting, zullen
de verschillen in scores tussen de hoge SES- en de lage SESgroepen toenemen of afnemen door deze nieuwe manier van
berekenen? Kan de Staatssecretaris dit toelichten?
Zijn de keuzes voor indicatoren en manieren van berekenen vooral
gemaakt om de resultaten makkelijker met gegevens uit het
buitenland te kunnen vergelijken? Of zijn de keuzes voor indicatoren en manieren van berekenen vooral gemaakt vanuit de
beperkingen die de huidige data laten zien?

2

3

4

5

6
7

8

9

10

11

2

Nr.

Vraag

12

De Staatssecretaris geeft aan dat hij dit rapport meeneemt om zijn
ambitie op het gebied van sociaaleconomische gezondheidsverschillen (SEGV) te concretiseren. Het RIVM geeft echter aan dat er
op dit moment niet voldoende gegevens beschikbaar zijn om de
benodigde aspecten van gezondheid te belichten. Is het daarom
niet voorbarig om op basis van onvolledige indicatoren beleidsbeslissingen te nemen? In welke zin houdt de Staatssecretaris hier
rekening mee bij de eventuele vormgeving van beleid?
Het RIVM moet de trend nog berekenen. Deze berekening wordt
begin 2015 verwacht. Kan de Staatssecretaris dit nader concretiseren? Wanneer wordt de Kamer hierover geïnformeerd?
Hoe wordt «maatschappelijke positie» gedefinieerd?
Hoe wordt «sociaaleconomische status» gedefinieerd?
Op welke termijn kan het RIVM aangeven welke maatregelen
effectief zijn in het verkleinen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen? Hoe gaat dit zich uiten in de praktijk?
Waarom wordt pas in de toekomst rekening gehouden met de
gegevens die in lijn zijn met wat internationaal gebruikelijk is? Is
het niet de essentie van deze monitor om te kunnen bepalen hoe
Nederland ten opzichte van andere landen presteert in het
terugdringen van sociaaleconomische gezondheidsverschillen?
Waarom is ervoor gekozen de bevolking naar sociaaleconomische
positie in te delen in echelons van 20%? Zijn juist de verschillen in
de onderste lagen niet dermate groot dat een verdere differentiëring noodzakelijk is? Waarom wel? Waarom niet?
Als kernindicator wordt «het eigen oordeel van mensen over hun
gezondheid» als maat gehanteerd. Is bekend hoe het eigen oordeel
van mensen en de daadwerkelijke eigen gezondheid van mensen
zich tot elkaar verhouden?
In het rapport wordt aangegeven dat de resultaten van deze
opdracht van belang zijn voor bijvoorbeeld het Nationaal Preventie
Programma. Het Nationaal Preventie Programma is in 2014 gestart
en loopt tot 2016. Op dit moment is het RIVM-onderzoek nog in een
tussenfase. Wanneer is het rapport/onderzoek voltooid? Is dit op
tijd om de resultaten nog mee te nemen in het Nationaal Preventie
Programma? En zo ja, hoe worden deze resultaten dan in het
Nationaal Preventie Programma meegenomen?
Hoe hebben momenteel in het Nationaal Preventie Programma
sociaaleconomische gezondheidsverschillen een plaats? Wat zijn de
belangrijkste verschillen gekeken naar de definiëring van sociaaleconomische gezondheidsverschillen ten opzichte van het
voorliggend onderzoek?
Er zijn vijf criteria voor de keuze van de index geformuleerd. Het
vierde criterium is «de index weerspiegelt de sociaaleconomische
verschillen in de (gezonde) levensverwachting in de totale
bevolking». Hoe verhoudt dit criterium zich tot de zin in de
conclusie (p. 19) «in eerste instantie zal daarbij de bevolking in
instellingen buiten beschouwing worden gelaten»? Als deze groep
buiten beschouwing wordt gelaten, geven de resultaten dan niet
een vertekend beeld van de werkelijkheid? Aanbevolen wordt een
methode te ontwikkelen om deze groep op termijn wel mee te
nemen. Wanneer gaat deze ontwikkeling plaatsvinden? Aangegeven wordt dat gegevens over de sociaaleconomische status van
verpleeghuispatiënten moeilijk te verkrijgen zijn en dat nader
onderzoek nodig is. Gaat een onderzoek plaatsvinden onder deze
kwetsbare groep? Zo ja, wanneer? Zo nee, waarom niet?

13

14
15
16

17

18

19

20

21

22

3

Nr.

Vraag

23

Wanneer worden de sociaaleconomische gezondheidsverschillen
bestempeld als te groot? Is dat een politieke afweging of komt dit
voort uit internationale vergelijking?
Er heeft literatuuronderzoek plaatsgevonden, een literatuurlijst
ontbreekt. Op welke bronnen is het tussenrapport gebaseerd?
Aangegeven wordt dat het «vanuit beleidsoogpunt wenselijk is dat
bij vermindering van SES-verschillen in de bevolking ook de
indicator voor de sociaaleconomische verschillen in de (gezonde)
levensverwachting lager wordt». Kan de Staatssecretaris deze zin
duiden?
Waarom wordt niet direct rekening gehouden met de nieuwe
manier van kijken naar gezondheid, het zonder beperking kunnen
deelnemen aan activiteiten zoals werk, school en het dagelijks
leven? Per wanneer worden deze «alternatieve» gezondheidsmaten
meegenomen in de analyse? Kan dat op korte termijn worden
verwacht?
Kan de index straks worden uitgesplitst naar leeftijd, regio en
etnische achtergrond?
Er wordt gekozen voor een aantal (drie) indicatoren die in Europa
worden gebruikt, omdat deze het alle drie waard zijn om berekend
te worden. De indicator «levensverwachting in goede geestelijke
gezondheid» lijkt als aparte maat vervallen te zijn en wordt ook niet
als aparte toekomstige index benoemd. Kan de Staatssecretaris
toelichten waarom deze maat is komen te vervallen? Is dat alleen
omdat deze maat internationaal weinig gebruikt wordt; is deze
indicator het dan dus (blijkbaar) niet waard om berekend te
worden?
Zijn alle gegevens die noodzakelijk zijn voor de berekening van
sociaaleconomische gezondheidsverschillen beschikbaar? Worden
zij standaard al verzameld? Waaruit blijkt dat deze cijfers eenduidig
zijn?
In hoeverre is de Staatssecretaris van mening dat de index wordt
berekend aan de hand van de meest actuele gegevens? Welke
trade-off is er gemaakt tussen actualiteit en uitvoerbaarheid? Hoe
verhoudt zich de actualiteit van gegevens tot de doelstellingen
omtrent sociaaleconomische gezondheidsverschillen in het
Nationaal Programma Preventie?
Hoe wordt het gemis van gegevens over mensen die in instellingen
wonen ondervangen?
Verschillende indicatoren zouden op dit moment (of op korte
termijn) nog niet zinvol zijn om te berekenen, onder andere
vanwege het feit dat de vraag in onderzoek nog maar kort wordt
gesteld of met een lage respons. Voor de toekomst wordt de
indicator wel aanbevolen. Kan de Staatssecretaris aangeven op
welke termijn deze indicatoren dan wel worden aanbevolen? Waar
hangt dit vanaf? Worden deze te zijner tijd dan ook daadwerkelijk
meegenomen?
Op langere termijn moet de keuze voor «opleiding» als indicator
heroverwogen worden. Wordt nu uiteindelijk «inkomen» als meest
geschikt alternatief voor de toekomst genoemd? Waarom wordt de
indicator «opleiding» heroverwogen? Waarom kunnen niet beide
indicatoren gezamenlijk worden gebruikt? Welke voor- en nadelen
spelen in deze overweging? Wanneer gaat deze heroverweging
plaatsvinden?
Hoelang zal het duren tot de overgang van de index op dit moment
naar de toekomstige, gewenste index gemaakt wordt?

24
25

26

27
28

29

30

31
32

33

34

4