Evaluatie subsidie Stichting Verbond
Sectorwerkgevers Overheid

Inhoudsopgave
1

2

Inleiding 

3

1.1 Aanleiding 
1.2 Onderzoeksopzet
1.3 Leeswijzer 

3
3
4

Achtergrond VSO 

5

3	Doeltreffendheid en doelmatigheid van de subsidie

4

6

3.1 Doeltreffendheid
3.2 Doelmatigheid

6
7

Conclusies en opties

13

Bijlage 1

14

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 2

1 Inleiding
1.1 Aanleiding
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verantwoordelijk voor de werking van
het stelsel waarin (organisaties van) werkgevers en werknemers in verschillende overheids- en onderwijssectoren afspraken over de collectieve arbeidsvoorwaarden maken. Dit is vastgelegd in de
Ambtenarenwet, de Algemene Pensioenwet Politieke Ambtsdragers en de Wet privatisering ABP.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties stimuleert tevens de doorvertaling van
kabinetsbeleid naar afspraken over arbeidsvoorwaarden in en tussen de sectoren.
Vanuit deze verantwoordelijkheid is in 2005 door de minister van BZK een subsidieregeling ingesteld
gericht op het in stand houden van een adequaat overlegstelsel inzake arbeidsmarktbeleid tussen
werkgevers. Dit overleg vindt plaats in de Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid (het VSO).
De minister verstrekt aan het VSO een subsidie voor kosten die direct samenhangen met de volgende
activiteiten:
a.
b.
c.
d.

het faciliteren van een platform voor onderlinge uitwisseling van ideeën, kennis en ervaring;
het leveren van kennis en expertise of het ontsluiten van kennis en expertise ten behoeve van de
sectorwerkgevers;
het coördineren van de gezamenlijke belangen van de sectorwerkgevers en deze eenduidig
formuleren en communiceren;
het verlenen van aanvullende diensten aan de sectorwerkgevers als verbond, of in het belang van
het verbond of de individuele leden.

In de BZK-begroting 2016 is opgenomen dat de subsidieregeling aan het VSO wordt geëvalueerd. Met deze
evaluatie, die is gestart in 2016, wordt voldaan aan de verplichting op grond van de Algemene wet bestuursrecht (artikel 4:24 Awb) om subsidies met een wettelijke grondslag eens per vijf jaar te evalueren.
BZK vindt het van belang om inzicht te hebben in de doeltreffendheid en doelmatigheid van de subsidie
aan het VSO in de periode 2011 t/m 2015. Dit inzicht benut BZK ten behoeve van besluitvorming over
nieuwe subsidieverlening aan het VSO.

1.2 Onderzoeksopzet
Het doel van de BZK-subsidie aan het VSO is een financiële bijdrage leveren aan het in stand houden van een
adequaat overlegstelsel tussen overheidswerkgevers inzake arbeidsmarktbeleid. We kunnen de interventielogica van de subsidie schematisch weergeven in een effectketen. We tonen de effectketen in figuur 1.

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 3

Figuur 1
Doelmatigheid

Doeltreffendheid

Input

Throughput

Output

Outcome

Subsidie
bedrag VSO

Verdeling middelen
activiteitenplan

Onderlinge afstemming
en expertise-uitwisseling

Adequaat overlegstelsel
bij de overheid

Deze evaluatie onderzoekt de doelmatigheid en doeltreffendheid van de subsidie in de periode
2011-2015. In figuur 1 hebben we het onderzoek grafisch weergegeven.

De centrale vraagstelling van dit onderzoek luidt als volgt: In welke mate draagt de subsidie aan het VSO
bij aan het in stand houden van een adequaat overlegstelsel tussen overheidswerkgevers?

Om deze vraag te beantwoorden, worden de volgende deelvragen gesteld:
Doeltreffendheid
1.
Op welke wijze en in welke mate dragen de activiteiten van het VSO bij aan een adequaat
overlegstelsel?
2.
Welke waarde voegen de activiteiten van het VSO toe aan het eigen sectorale arbeidsmarktbeleid?
Doelmatigheid
1.
Welke concrete activiteiten worden gesubsidieerd?
2.
Kunnen dezelfde activiteiten worden uitgevoerd met minder subsidie?
3.
Wat is het effect wanneer de subsidie wordt beëindigd of verlaagd?
Om deze vragen te beantwoorden is een documentanalyse uitgevoerd van de verantwoordingsstukken
en hebben gesprekken plaatsgevonden met leden van het bestuur van het VSO en externe betrokkenen
die dicht bij het VSO staan. In totaal zijn voor deze evaluatie 18 telefonische of face-to-face interviews
afgenomen. Een overzicht van de gesprekspartners is opgenomen in bijlage 1. Van ieder interview is een
kort verslag gemaakt, waarbij hoor- en wederhoor is toegepast.
De evaluatie is uitgevoerd door de afdeling financiële advisering en internationale coördinatie (FAIC) van
DG Overheidsorganisatie. Mevrouw Groot (EZ, MT-lid directie Algemeen Economische Politiek) heeft als
onafhankelijke deskundige meegelezen met het evaluatierapport.

1.3 Leeswijzer
De rapportage start met een achtergrondschets van het VSO in hoofdstuk 2. Daarna gaat hoofdstuk 3 in
op de doelmatigheid en doeltreffendheid van de subsidieregeling. Hoofdstuk 4 sluit af met de conclusies
en aanbevelingen.

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 4

2 Achtergrond VSO
De centrale verantwoordelijkheid van het arbeidsvoorwaardenoverleg voor het overheidspersoneel lag
tot 1993 bij de minister van Binnenlandse Zaken (BZK). In 1993 is dit overleg gedecentraliseerd. De overheidswerkgevers hebben daarop samenwerking gezocht onder de naam van het Verbond
Sectorwerkgevers Overheid (VSO), aanvankelijk zonder formeel juridische status.
Bij een evaluatie in 2002 (Kamerstukken II, 2001-2002, 28 002, nr. 3) is geconcludeerd dat het afstemmingsmechanisme goed werkte en dit de kwaliteit van het overlegstelsel als geheel ten goede was
gekomen. De volgende stap, een verzelfstandiging van het VSO, is een gedachte die in 2003 bij de
sectoren is gaan groeien. Aangezien de sectoren zich daarmee ook financieel zouden committeren aan
het VSO heeft het enige tijd geduurd voordat alle sectoren bereid waren zo’n stap te nemen. Het concrete
voornemen de Stichting op te richten is begin 2004 genomen: in de tussentijd was het aantal sectoren
toegenomen en de noodzaak tot onderlinge afstemming werd steeds groter geacht. Op 27 juni 2005 is de
aparte rechtspersoonlijkheid i.e. de Stichting VSO opgericht. Door het VSO een aparte rechtspersoonlijkheid te geven kwam ook beter het interbestuurlijke karakter van het VSO tot uiting.
Nadat de ondersteuning eerst vanuit BZK werd verzorgd, is deze een aantal jaar door AWVN verzorgd.
In 2011 ontstond de wens om de ondersteuning dichter bij het bestuur te organiseren en is de ondersteuning ondergebracht bij de VNG.
Het bestuur van het VSO is momenteel als volgt samengesteld:
• Mevrouw Pijpstra | VNG, voorzitter, tevens lid db
• Mevrouw J.A. Faber | MBO Raad: secretaris-penningmeester, tevens lid db
• Mevrouw Hovius | sector Rijk: vicevoorzitter, tevens lid db
• De heer Levie | PO-Raad
• De heer van der Mast | IPO
• Mevrouw Blom-Meeusen | Unie van Waterschappen
• De heer Kramer | NFU
• De heer Kok | WVOI
• De heer van Hekken | Veiligheid en Justitie (Rechterlijke Macht)
• De heer van Gijzen | Veiligheid en Justitie (Politie)
• Mevrouw Mollee | VSNU
• De heer Kreeftmeijer | Defensie
• De heer Bakker | Vereniging Hogescholen
• De heer Peek | VO-raad
Algemeen secretaris:
• Mevrouw Boere
Waarnemers vanuit coördinerende rol kabinet:
• Mevrouw Lautenbach | BZK
• Mevrouw de Vries | OCW

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 5

3	Doeltreffendheid en
doelmatigheid van de
subsidie
Dit hoofdstuk geeft antwoord op de onderzoeksvragen. Hierbij wordt in paragraaf 3.1 ingegaan op de
doeltreffendheid van de subsidie. Vervolgens gaat paragraaf 3.2 in op de doelmatigheid

3.1 Doeltreffendheid
Onder de doeltreffendheid wordt verstaan de mate waarin de activiteiten die het VSO verricht, bijdragen
aan een adequaat overlegstelsel inzake arbeidsmarktbeleid.
Er wordt subsidie verstrekt voor een aantal activiteiten. Het gaat om de volgende activiteiten:
a.
Kennisplaform: het faciliteren van een platform voor onderlinge uitwisseling van ideeën, kennis en
ervaring;
b.
Expertisecentrum: het leveren van kennis en expertise of het ontsluiten van kennis en expertise ten
behoeve van de sectorwerkgevers;
c.
Belangenbehartiger: het coördineren van de gezamenlijke belangen van de sectorwerkgevers en
deze eenduidig formuleren en communiceren;
d.
Dienstverlener: het verlenen van aanvullende diensten aan de sectorwerkgevers als verbond, of in
het belang van het verbond of de individuele leden.
In welke mate deze activiteiten bijdragen aan een adequaat overlegstelsel inzake arbeidsmarktbeleid is
lastig vast te stellen. Dit komt doordat de doelstelling “een adequaat overlegstelsel” niet SMART is
geformuleerd. Een harde uitspraak over de doeltreffendheid kan derhalve niet worden gedaan.
Om toch een uitspraak te kunnen doen over de doeltreffendheid is aan de betrokken sectoren van het
VSO gevraagd naar de meerwaarde van de activiteiten van het VSO voor het eigen sectorale arbeidsmarktbeleid en overleg met de bonden. Hierbij moet wel de kanttekening worden geplaatst dat deze
respondenten een strategisch antwoord kunnen geven, omdat zij belang hebben bij het in stand houden
van de subsidie.
Alle respondenten geven aan dat het VSO een positieve bijdrage levert aan het eigen sectorale arbeidsmarktbeleid. Gelet op de bovensectorale pensioenregeling bij het ABP is overleg en afstemming tussen sectoren
ook noodzakelijk. De arbeidsvoorwaarden zijn wel gedecentraliseerd, maar de pensioenregeling niet.
Volgens verreweg de meeste respondenten (17 van de 18) biedt het VSO als kennisplatform en expertisecentrum meerwaarde voor het eigen sectorale overleg. Er wordt kennis uitgewisseld over arbeidsvoorwaarden en kennis opgehaald ten aanzien van pensioenen. Ook wijzen een aantal respondenten (5 van
de 18) erop dat het gezamenlijk lidmaatschap aan de Algemene Werkgeversvereniging Nederland (AWVN)
en de aansluiting van het VSO bij de Sociaal-Economische Raad (SER) waardevol is. Het VSO is dus ook
als dienstverlener van meerwaarde volgens deze respondenten.
Verder geeft een groot aantal respondenten (7 van de 18) aan dat het VSO niet geschikt is als belangenbehartiger. Dit komt onder andere doordat de belangen van de kabinetssectoren kunnen verschillen van de
niet kabinetssectoren (de zelfstandige publieke werkgevers; ZPW). De werkgroep “Sturing op arbeidsvoorwaardenvorming en pensioenen in de publieke sector” onder voorzitterschap van de heer Borstlap
Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 6

(2015, “Buitengewoon normale sturing”) heeft hier eerder advies over uitgebracht. Daarnaast wordt in
VSO-verband niet op bestuurlijk niveau overleg gevoerd. Het is een ambtelijk gremium. Om deze reden is
de belangenbehartiging en besluitvorming rondom de pensioenen in de praktijk ook niet belegd bij het
VSO, maar bij de bestuurlijke regiegroep pensioenen. Het VSO vervult volgens deze respondenten wel
een belangrijke rol in de voorbereiding en ondersteuning van de belangenbehartiging.
Naast de bovengenoemde activiteiten die het VSO uitvoert, is het VSO volgens een groot aantal respondenten (11 van de 18) een nuttig gremium om specifieke beleidsopgaven uit te rollen. Een voorbeeld
hiervan is de uitrol van de banenafspraak voor arbeidsbeperkten (vanaf 2016).
Concluderend kan gesteld worden dat een harde uitspraak over de doeltreffendheid van de subsidie niet
gedaan kan worden, maar dat de subsidie wel doeltreffend lijkt te zijn. Dit omdat uit de gesprekken met
de bestuurders van het VSO en de externe betrokkenen blijkt dat de activiteiten van het VSO positief
bijdragen aan het eigen sectorale overleg.

3.2 Doelmatigheid
De doelmatigheid omvat de vraag of we met minder middelen hetzelfde kunnen bereiken of met
dezelfde middelen meer kunnen bereiken. Om hier een uitspraak over te doen, worden de volgende
vragen beantwoord:
a.
Welke concrete activiteiten worden gesubsidieerd? Welke kosten maakt het VSO?
b.
Kunnen dezelfde activiteiten worden uitgevoerd met minder subsidie?
c.
Wat is het effect wanneer de subsidie wordt beëindigd of verlaagd?

3.2.1 Activiteiten en kosten VSO
Het VSO ontvangt subsidie voor het verrichten van haar activiteiten. De activiteiten die het VSO verricht
zijn voornamelijk het voorbereiden en organiseren van overleg tussen sectoren en het inhuren van
specifieke kennis met betrekking tot arbeidsmarktbeleid en pensioenen. In totaal komt het VSO 10 keer
per jaar bij elkaar. Voorafgaand hieraan komen de zelfstandige publieke werkgevers bij elkaar. Dit wordt
ook ondersteund door het VSO. Daarnaast ondersteunt en organiseert het VSO het bestuurlijk overleg
van de zelfstandige publieke werkgevers, dat 2 tot 3 keer per jaar plaatsvindt. Uit de gesprekken met de
bestuurders van het VSO blijkt dat zij tevreden zijn over de kwaliteit van het dagelijks bestuur (voorzitter,
plv. voorzitter en penningmeester) en de ondersteuning door de algemeen secretaris en de management­
assistentie. Deze wordt waardevol geacht.
Naast de subsidie van BZK verstrekken de sectoren die zijn aangesloten bij het VSO ook een bijdrage.
Sinds 2012 is ervoor gekozen om de hoogte van de subsidie van BZK gelijk te stellen aan de bijdragen van
de sectoren. De hoogte van de individuele sectorbijdragen is afhankelijk van het aantal werknemers in de
betreffende sector. Het ministerie van BZK is naast subsidiegever ook werkgever voor het Rijk en betaalt
hiervoor ook mee (zie tabel 1). Verder ontvangt het VSO ook van de Algemene Pensioen Groep (APG)
middelen, die specifiek geoormerkt zijn voor het verbeteren van het pensioenbewustzijn. De activiteiten
die het VSO verricht met de APG middelen vallen buiten de scope van deze evaluatie.

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 7

Tabel 1 | Sectorbijdrage per sector
MINDEF

16.982,00

VNG

19.602,00

Vereniging Hogescholen

12.888,00

MBO Raad

14.362,00

VO-raad

19.602,00

PO-Raad

19.602,00

WVOI p/a NWO

7.813,00

VenJ (Politie)

17.309,00

VenJ (Rechterlijke macht)

7.976,00

BZK

19.602,00

IPO

8.959,00

NFU

16.654,00

UvW

8.959,00

VSNU

14.690,00

werkgeversbijdrage per sector

205.000,00

Bij de financiering van de activiteiten wordt door het VSO geen onderscheid gemaakt tussen de sectorbijdragen en de subsidie van BZK. In feite dekt de subsidie van BZK 50 procent van de kosten van alle
afzonderlijke activiteiten (m.u.v. de activiteiten gefinancierd met middelen van de APG). Daarom wordt in
deze evaluatie naar alle activiteiten en de totale uitgaven van het VSO gekeken om een uitspraak te doen
over de doelmatigheid.
In onderstaande tabel staan de geldstromen gedurende de periode 2011 tot en met 2017. De opgenomen
bedragen tot en met 2015 zijn de gerealiseerde bedragen gebaseerd op de verantwoordingsstukken.
De bedragen voor 2016 en 2017 betreffen geraamde bedragen op basis van de door het VSO ingediende
begrotingen bij BZK.

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 8

Tabel 2 | Financieel overzicht VSO (bron: jaarstukken VSO)
Begroting
Baten

2011

2012

2013

2014

2015

2016

2017

Subsidie BZK

395.000

205.000

205.000

205.000

205.000

205.000

205.000

Bijdragen sectoren

205.000

205.000

205.000

205.000

205.000

205.000

205.000

-

-

-

-

-

42.500

-

54.958

97.492

155.971

21.740

12.184

360.000

360.000

Subsidie BZK banenafspraak overheid
Overige Bijdragen (Specifieke bijdrage APG)
Rentebaten

-

-

-

-

-

3.500

-

Totaal Baten

654.958

507.492

565.971

431.740

422.184

816.000

770.000

30.000

Lasten
Personeelskosten
Reis- en onkostenvergoedingen bestuur

41.666

59.469

63.500

45.000

45.000

45.000

Opleidingen en Trainingen

-

9.062

4.946

6.505

9.839

10.000

10.000

Algemeen Secretaris en Management Assistentie

-

135.544

171.475

159.110

176.697

205.000

172.000

Voorzitters Expertise Pensioen- en Arbeidszaken

-

-

33.419

20.000

20.000

20.000

7.500

Externe Adviezen

-

-

-

2.154

8.228

25.000

30.000

Administratie- en Secretariaatkosten

12.138

12.461

12.618

12.831

13.383

14.000

14.000

53.804

216.536

285.958

245.600

273.147

319.000

263.500

Pensioenadvisering (AWVN)

187.019

194.506

163.685

154.420

147.351

210.000

-

Projectadvisering (AWVN)

159.620

12.898

813

8.625

11.093

60.000

-

Collectieve aansluiting bij AWVN

-

-

-

169.400

169.400

169.400

50.000

Onderzoek Bijzondere Werkloosheids Wet

-

-

-

21.465

-

-

-

Samenwerking STAR Diversiteit in Bedrijf

-

-

-

-

13.000

13.000

13.000

Werkgroep Pensioenen

-

-

-

25.000

-

15.000

-

Verbetering Pensioen Bewustzijn (GEOORMERKT)

-

-

155.971

19.371

11.709

360.000

360.000

Activiteitskosten, Externe inzet t.b.v.

Pensioenkamer Werkgroep Toekomst Pensioenen
Overige Pensioenadvisering

-

-

-

81.370

72.345

60.000

-

24.723

97.492

-

-

-

25.000

65.000

371.362

304.896

320.469

479.651

424.898

912.400

488.000

Overig
Externe vergaderkosten

7.563

8.347

4.382

2.295

3.301

15.000

5.000

Representatiekosten

-

25

-

155

129

2.500

1.000

Overige overleg kosten

404

-

-

-

-

3.000

3.000

Kantoorkosten

1.241

2.922

2.928

4.750

9.464

4.000

4.000

Communicatiekosten

50.000

89.196

48.482

47.058

94.259

45.000

35.000

Accountantskosten
Totaal Lasten
Egalisatiereserve

4.998

3.584

4.872

5.977

5.227

6.000

6.000

489.372

625.506

667.091

785.486

810.425

1.306.900

805.500

1.282.559 1.194.474 1.111.824

768.736

386.158

Wat opvalt in de tabel is dat de subsidie in 2012 nagenoeg is gehalveerd. Reden hiervoor is dat het VSO
over voldoende middelen beschikte en met een kleiner budget kon functioneren. In 2008 was eerder al
de sectorbijdrage verlaagd naar € 205.000, waardoor er in de periode 2008-2011 meer dan 50 procent
werd gesubsidieerd (ongeveer 66 procent). Besloten is om de subsidie vanaf 2012 weer gelijk te trekken
met de sectorbijdrage.
Ook valt op dat de totale uitgaven sterk stegen tussen 2011 en 2015. Dit komt mede doordat de minister
van BZK in 2013 heeft bepaald dat ultimo 2016 de egalisatiereserve ten hoogste € 250.000 mag bedragen
(Staatscourant, 10 juni 2013, nr. 2013-0000329635). Indien de egalisatiereserve meer bedraagt dan
€ 250.000 dient de helft van de overschrijding voor 1 maart 2017 te worden teruggestort naar BZK.
Hierdoor ontstond er bij het VSO de drang om het budget uit te putten. Veel middelen zijn besteed aan
extra inhuur en personele inzet om de pensioenkennis te verbeteren. Daarnaast is de intensieve
Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 9

samenwerking met AWVN een belangrijke reden voor de stijging van de uitgaven. Hiermee hebben de
sectoren individueel en collectief kunnen profiteren van de kennis over vernieuwing van werkgeverschap
in de marktsector. Dit ervaart het VSO als waardevol.
Daarnaast blijkt dat in de begroting van 2016 en 2017 een grote post is opgenomen voor het vergroten
van het pensioenbewustzijn. Dit betreft de inzet van geoormerkte middelen van het APG. Het gaat hierbij
niet om gesubsidieerde activiteiten. Wanneer hiervoor wordt gecorrigeerd bedragen de totale begrote
lasten in 2017 € 455.000.
Verder onderscheidt het VSO in de verantwoordingsstukken 3 kostencategorieën, te weten
1. Personeelskosten, 2. Activiteitskosten en 3. Overige kosten. Hieronder gaan we nader in op deze
kostencategorieën.
Ad 1. Personeelskosten

Het grootste deel van de kosten die het VSO maakt hangt samen met personeel. De Stichting heeft zelf
geen werknemers in dienst, maar er worden wel werknemers gedetacheerd bij het VSO. Voor de
algemeen secretaris en de managementassistentie, die de VNG levert, is een detacheringsovereenkomst
met het VSO gesloten. In 2015 ging het om een bedrag van € 176.697, waarbij de algemeen secretaris
voor 0,6 fte wordt gedetacheerd vanuit de VNG bij het VSO en de managementassistente voor 1 fte.
Hierbij worden de integrale kosten (dus inclusief overhead) doorberekend. De berekende kosten zijn in
lijn met de tarieven op basis van de Handleiding Overheidstarieven voor vergelijkbare functies.
Daarnaast wordt er een lump sum vergoeding gegeven aan de sectoren die de voorzitter, plv. voorzitter
en de penningmeester van het dagelijks bestuur leveren. Het gaat om de post “reis- en onkostenvergoedingen bestuur”. In 2015 ging het om een bedrag van € 45.000. Ook de voorzitters van de werkgroep
pensioenen en het platform arbeidszaken ontvangen een lump sum vergoeding. In 2015 ging het om een
gezamenlijk bedrag van € 20.000. Deze vergoedingen liggen hoger dan op basis van de Circulaire
Vergoedingen adviescolleges en commissies wordt gegeven aan voorzitters. Deze circulaire schrijft voor
dat de vergoeding maximaal € 357,20 per vergadering bedraagt aan voorzitters van commissies (o.b.v.
salaristabel per 1 januari 2016). Het VSO vergadert 10 keer per jaar. Daarmee zou de vergoeding voor de
voorzitter maximaal op € 3.572 liggen volgens de circulaire. De voorzitters van het VSO en de werkgroepen ontvangen de vergoeding echter niet zelf. Het is een compensatie aan de organisaties waarvan zij in
dienst zijn voor hun geleverde inspanningen en hierover is met het VSO een afspraak gemaakt.
Naast bovengenoemde personeelskosten, worden er ook kosten gemaakt voor trainingen en opleidingen
(bijv. studiereizen rondom pensioenen), administratie- en secretariaatskosten en externe adviezen.
De administratie- en secretariaatskosten betreffen de doorberekening van de kosten die de VNG maakt
voor het uitvoeren van de financiële administratie aan het VSO. Tussen het VSO en de VNG is hierover in
2011 een afspraak gemaakt, waarbij is afgesproken dat de vergoeding € 10.200 exclusief btw bedraagt
(prijspeil 2011). De kosten voor externe adviezen betreffen de kosten voor het inhuren van specifieke
kennis, bijvoorbeeld rondom pensioenen. Deze post zou ook geplaatst kunnen worden onder de
categorie “activiteitskosten”.
Ad 2. Activiteitskosten

De activiteitskosten bestaan vooral uit de collectieve aansluiting bij de AWVN en het inkopen van
pensioenadvies bij de AWVN of een andere partij. In totaal ging in 2015 € 327.844 naar de AWVN.
De AWVN bood beide werkgroepen het Platform Arbeidszaken (PA) en de Werkgroep Pensioenen (WGP)
structureel en algemene strategische ondersteuning. Tevens ondersteunde de AWVN het VSO op het
pensioendossier bij relevante externe vertegenwoordigingen.
De collectieve aansluiting bij de AWVN maakt het voor alle bij het VSO aangesloten sectoren mogelijk om
tot aan bepaalde grenzen advies te verkrijgen van de AWVN (over HR thema’s en strategieën). De aansluiting van de sectoren bij de AWVN is sinds 2014 en voor een periode van 3 jaar aangegaan voor een bedrag
van € 169.400 per jaar. Door de sectoren is onderling afgesproken dat vanaf 2017 het lidmaatschap aan
de AWVN wordt teruggebracht tot een bijdrage van € 50.000. Redenen hiervoor zijn dat de begroting van
Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 10

het VSO moest worden teruggedrongen en dat de diensten van de AWVN aan specifieke individuele
sectoren werden geleverd en niet aan iedereen.
In 2017 is nog € 65.000 geraamd voor het inhuren van pensioenadvies. Dit betreft voornamelijk de inhuur
van actuariële pensioenkennis van Montae. Verder levert het VSO een financiële bijdrage aan het project
diversiteit van de Stichting van de Arbeid van € 13.000 per jaar van 2015 t/m 2017. Deze bijdrage is
toegezegd door de Raad voor het Overheidspersoneel (ROP). Omdat de ROP niet over eigen middelen
beschikt, is besloten om de begroting van het VSO aan te wenden.
Tot slot maken de geoormerkte middelen van APG voor het verbeteren van het pensioenbewustzijn
onderdeel uit van de activiteitskosten (€ 360.000 in 2017). Deze vallen buiten de scope van de evaluatie,
want dit wordt niet met de subsidie gefinancierd.
Ad. 3 Overig

De communicatiekosten vormen het grootste deel van de overige kosten. Het gaat vanaf 2017 enkel nog
om het beheren van de website. Tot 2017 zijn ook communicatiekosten gemaakt voor communicatie
rondom de banenafspraak voor arbeidsbeperkten. Daarnaast worden er kantoorkosten gemaakt. Hier
vallen de kosten voor de reproductie en de catering onder. In 2015 ging het om een bedrag van € 9.464.
Verder worden er ook kosten gemaakt voor externe vergaderingen (€ 3.300 in 2015) . In principe vinden
de vergaderingen plaats bij de VNG (om niet), maar dat is niet altijd mogelijk. De bestuurlijke overleggen
van de zelfstandige publieke werkgevers vinden ook extern plaats. Ongeveer de helft van de kosten in
2015 zijn gemaakt voor de zelfstandige publieke werkgevers.

3.2.2 Beëindigen subsidie of minder subsidie
De doelmatigheid betreft de relatie tussen de kosten van het beleidsinstrumentarium (de omvang van de
subsidie) en de gerealiseerde activiteiten. Het gaat om de vraag of met minder subsidiemiddelen
hetzelfde bereikt kan worden of met evenveel subsidiemiddelen meer bereikt kan worden. Hierbij is het
van belang om na te gaan wat het effect zou zijn als de subsidie wordt beëindigd.
Beëindigen subsidie
Om na te gaan wat het effect zou zijn van het beëindigen van de subsidie, is in de gesprekken met de
bestuurders van het VSO en de externe betrokkenen gevraagd naar hun inschatting van de gevolgen van
beëindiging. Hierbij moet wel de kanttekening worden geplaatst dat deze respondenten een strategisch
antwoord kunnen geven, omdat zij belang hebben bij het in stand houden van de subsidie.
De meeste respondenten (10 van de 18) geven aan dat het beëindigen van de subsidie mogelijk leidt tot
minder goede samenwerking tussen overheidssectoren. Dit hangt af van de bereidheid van sectoren om
een hogere sectorbijdrage te betalen aan het VSO. Deze bereidheid is lastig op voorhand in te schatten.
Een aantal respondenten (4 van de 18) geeft aan dat het beëindigen van de subsidie leidt tot minder
goede samenwerking. Zij geven aan dat er dan minder middelen beschikbaar zijn voor het VSO, waardoor
de kwaliteit van de ondersteuning achteruit gaat of het aantal overlegmomenten minder wordt.
Daarentegen geven ook een aantal respondenten (4 van de 18) aan dat de samenwerking onverminderd
door gaat. Zij verwachten dat de sectoren uiteindelijk bereid zijn om een hogere bijdrage te leveren.
Geen van de respondenten geeft aan dat de samenwerking stopt als de subsidie wordt beëindigd.
Op basis van dit beeld lijkt de subsidie niet doelmatig. Er kan zonder subsidie mogelijk evenveel bereikt
worden. Om de huidige begroting van het VSO in stand te houden zou bij beëindigen van de subsidie de
sectorbijdragen ongeveer moeten worden verdubbeld. Sectoren kunnen dit financieel dragen aangezien
het om een relatief zeer klein bedrag gaat (tussen de € 8.000 en € 20.000 afhankelijk van de omvang van
de sector). Een voordeel hiervan is dat de (doelmatigheids)prikkels beter komen te liggen. Sectoren
worden kritischer op de activiteiten van het VSO als zij alles zelf moeten betalen. Dat het VSO in de basis
wordt gefinancierd via de sectorbijdrage is legitiem vanuit het perspectief dat alle sectoren profiteren van
de activiteiten van het VSO. Kennisuitwisseling en het delen van expertise is voor iedereen belangrijk.

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 11

Wel heeft het ministerie van BZK in de coördinerende rol een specifiek belang ten aanzien van het
realiseren van beleidsopgaven. Dit vormt een legitimatie (geen noodzaak) om vanuit BZK subsidie te
verstrekken aan het VSO. Het kan vanuit beleidsmatig en bestuurlijk oogpunt goed zijn om voor
specifieke doeleinden het VSO middels een incidentele project- of doelsubsidie te ondersteunen.
Een vergelijkbare constructie bestaat bij de AWVN, die van het Ministerie van Sociale Zaken en
Werkgelegenheid (SZW) projectsubsidie ontvangt. Een voorbeeld hiervan is de projectsubsidie van SZW
aan de AWVN om MKB-ondernemingen (kosteloos) te adviseren over duurzame inzetbaarheid.
Minder subsidie
Mocht de subsidie worden gehandhaafd, dan is het goed om kritisch te kijken naar de activiteiten
waarvoor een subsidie wordt verstrekt. In feite draagt BZK via de subsidie voor 50 procent bij aan alle
activiteiten. Bij een tweetal structurele activiteiten kunnen vraagtekens geplaatst worden of BZK deze
wel moet subsidiëren:
a.
ZPW overleg (inschatting: € 45.500 in 2017);
b.
lidmaatschap aan AWVN.
Ad 1. Een deel van de personeelskosten en vergaderkosten wordt gemaakt voor het overleg dat de ZPW,
los van de kabinetssectoren, voeren. Het ligt niet voor de hand om de kosten voor dit overleg voor de
helft te subsidiëren. Het gaat immers om overleg tussen de niet-kabinetssectoren onderling om hun
gezamenlijke belangen te coördineren. Deze belangen kunnen verschillen van die van de kabinetssectoren en van het kabinet. Belangenverschillen zijn op zichzelf niet verkeerd, maar daarmee moet wel de
vraag gesteld worden of de minister van BZK centraal moet bijdragen aan de kosten voor dit overleg.
Overleg tussen de ZPW vindt plaats voorafgaand aan iedere VSO-vergadering. Daarnaast hebben de ZPW
twee tot drie keer per jaar bestuurlijk overleg. De exacte kosten die hiermee gepaard gaan zijn onbekend.
De inschatting is dat 25 procent van de kosten voor de algemeen secretaris en managementassistentie en
de helft van de kosten van externe vergaderingen samenhangt met het ZPW overleg. Het gaat dan om
€ 45.500 in 2017, waarvan de helft via de subsdie wordt gefinancierd. Overwogen kan worden om de
subsidie met € 22.750 te verlagen.
Ad 2. Er gaat relatief veel geld naar de AWVN. Het betrof in 2015 een algemeen lidmaatschap en inhuur
van pensioenkennis van in totaal € 327.844. Vanaf 2017 betreft het enkel nog een algemeen lidmaatschap
voor een bedrag van € 50.000. Het lidmaatschap is door het VSO in 2017 naar beneden bijgesteld, omdat
niet alle sectoren in dezelfde mate gebruik maakten van de diensten van de AWVN. Enkele sectoren
vonden het onredelijk om hieraan mee te betalen. Het huidige lidmaatschap komt wel ten gunste aan
alle sectoren en zorgt voor aansluiting met werkgevers in de markt. Het VSO organiseert meerdere
bijeenkomsten per jaar met AWVN, waar onderlinge kennis wordt gedeeld. Daarnaast is AWVN actief lid
van het platform arbeidszaken waar het relevante kennis van de ontwikkelingen in de marktsector
inbrengt. Daarmee past deze activiteit binnen de doelstelling en activiteiten van het VSO, die BZK
subsidieert. Wel moet in de toekomst kritisch gekeken worden naar de onderbouwing van het bedrag van
€ 50.000 aan lidmaatschap uit oogpunt van doelmatigheid. Dit bedrag is nu niet nader onderbouwd.

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 12

4 Conclusies en opties
Een harde uitspraak over de doeltreffendheid van de activiteiten van het VSO kan niet worden gedaan.
Wel blijkt uit de gesprekken met de bestuurders van het VSO en de externe betrokkenen dat de activiteiten van het VSO positief bijdragen aan het eigen sectorale overleg. De gesubsidieerde activiteiten van het
VSO lijken daarmee doeltreffend. De bestuurders van het VSO en de externe betrokkenen zijn ook
tevreden over de kwaliteit van de ondersteuning en het dagelijks bestuur.
Bij de doelmatigheid van de subsidie kunnen kanttekeningen geplaatst worden. De subsidie lijkt niet
noodzakelijk om de activiteiten van het VSO te verrichten. Ook ligt het niet direct voor de hand om de
kosten voor het overleg van de zelfstandige publieke werkgevers (ZPW) te subsidiëren. Wel heeft het
ministerie van BZK in de coördinerende rol een specifiek belang ten aanzien van het realiseren van
beleidsopgaven. Dit vormt een legitimatie (geen noodzaak) om vanuit BZK subsidie te verstrekken aan
het VSO. Het kan vanuit beleidsmatig en bestuurlijk oogpunt goed zijn om voor specifieke doeleinden het
VSO middels een incidentele project- of doelsubsidie te ondersteunen.
Ter beleidsmatige overweging worden daarom de volgende opties meegegeven:
a.
Financier het VSO volledig via de sectorbijdragen. Om de huidige begroting van het VSO in stand
te houden stijgt de sectorbijdrage met een klein bedrag (tussen de € 8.000 en € 20.000 afhankelijk
van de omvang van de sector). Een voordeel hiervan is dat de (doelmatigheids)prikkels beter
komen te liggen;
b.
Verlaag de huidige subsidie door niet langer de kosten voor het overleg van de ZPW te
subsidiëren;
c.
Eventueel kan voor het realiseren van specifieke beleidsopgaven een incidentele project- of
doelsubsidie aan het VSO worden verstrekt.

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 13

Bijlage 1
Overzicht van geïnterviewden
Mevr. S. Pijpstra en Mevr. J.H. Boere (VNG)
Dhr. Willem van Dalen (MBO Raad)
Dhr. H.D. Levie (PO-Raad)
Dhr. R.G.W. van der Mast (IPO)
Mevr. B. Mollee (VSNU)
Dhr. H. Bakker (Vereniging Hogescholen)
Mevr. I.A.L. Blom-Meeusen (UvW)
Dhr. J. Vlaanderen, (VO-raad)
Dhr. D. Kramer, (NFU)
Mevr. G. Hovius, (BZK)
Dhr. F.L.M. Kok, (WVOI)
Dhr. F.H. van Hekken, VenJ (Rechterlijke Macht)
Dhr. P.W. van Gijzen, VenJ (Politie)
Mevr. G. Lautenbach (BZK)
Mevr. L. de Vries, (OCW)
Dhr. P. Rosenmöller (voorzitter VO-raad)
Dhr. W.F. Saris (VenJ)
Dhr. M.J. Boereboom en mevr. H.B. Meins (SZW)

Evaluatie subsidie Stichting Verbond Sectorwerkgevers Overheid | 14

Dit is een publicatie van:
Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
Postbus 20011
2500 ea Den Haag
Juli 2017 | 104260