Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2012–2013

21 501-31

Raad voor de Werkgelegenheid, Sociaal Beleid,
Volksgezondheid en Consumentenzaken

Nr. 317

BRIEF VAN DE MINISTER VAN SOCIALE ZAKEN EN
WERKGELEGENHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 8 juli 2013
Op 11 en 12 juli vindt de Informele Raad Werkgelegenheid en Sociaal
Beleid (WSB) plaats in Litouwen. Tijdens deze Informele Raad zal onder
meer gesproken worden over mechanismen van loonvorming en over de
sociale dimensie van de EMU.
Verder vond op 20 juni jl. de Raad WSB plaats in Luxemburg. De
belangrijkste onderwerpen op deze Raad waren de landenspecifieke
aanbevelingen in het kader van het Europees Semester, jeugdwerkloosheid en het Europees Globaliseringsfonds.
Hierbij ontvangt u de geannoteerde agenda met daarin de inzet van
Nederland voor de aanstaande Informele Raad en het verslag van de
afgelopen Raad.
Voorts verschaf ik u, namens de Staatssecretaris, opheldering over een
passage in het verslag van de vorige Informele Raad (Dublin, 8 februari),
zoals toegezegd in het AO Europa op 23 februari jl. In het verslag van die
Informele Raad staat de volgende passage «Verder is het de bedoeling dat
met ingang van 1 januari 2014 uitkeringsgerechtigden een op maat
gemaakt activeringsplan krijgen».
Tijdens de Informele Raad nam de Staatssecretaris deel aan een internationale workshop over «jobless households». Het ging onder meer over
maatregelen die arbeidsmarktparticipatie kunnen bevorderen. De
Staatssecretaris heeft daar gesproken over het belang van een activerende sociale zekerheid en over de toegevoegde waarde van maatwerk bij
het ondersteunen van het individu richting de arbeidsmarkt. Ook vertelde
zij over de voorgenomen maatregelen, zoals de Participatiewet en de
wijzigingen in de WWB.

kst-21501-31-317
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2013

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 317

1

De betreffende passage is per abuis verkeerd in het verslag terecht
gekomen. Het is niet zo dat de WWB beoogt voor iedereen een individueel
activeringsplan op te laten stellen. Met de herziening in de WWB wordt
een activerend sociaal beleid nagestreefd met meer aandacht voor
individueel maatwerk. Gemeenten bepalen op basis van een goede
diagnose welk instrument zij inzetten aan de hand van de mogelijkheden
en behoefte van de individuele cliënt. De gemeente stelt vast wie op eigen
kracht aan de slag kan komen en wie daarvoor ondersteuning nodig heeft,
en in welke vorm. De WWB (art.18) biedt de gemeenten de uitvoeringsvrijheid om verplichtingen van de WWB af te stemmen op de omstandigheden, mogelijkheden en middelen van de belanghebbende.
De Minister van Sociale Zaken en Werkgelegenheid,
L.F. Asscher

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 317

2

Geannoteerde agenda Informele Raad Werkgelegenheid en
Sociaal Beleid, 11–12 juli 2013
Deze Informele Raad onder Litouws voorzitterschap zal in het teken staan
van sociaal Europa. De Raad zal spreken over de sociale dimensie van de
EMU en het sociaal investeringspakket.
Op de eerste dag zullen er drie parallelle workshops plaatsvinden, die zich
richten op de volgende thema’s: (1) efficiency en effectiviteit van sociale
investeringen (2) implementatie van een Europese alliantie voor stages
(3) loonvormingsmechanismen en economische groei.
Op de tweede dag heeft het Voorzitterschap een plenaire sessie gepland
over de sociale dimensie van de EMU.
Loonvormingsmechanismen en economische groei
Nederland zal de eerste dag deelnemen aan de workshop over de
loonvormingsmechanismen en economische groei. Het draait bij deze
workshop om de vraag hoe verschillende mechanismen van loonvorming
invloed hebben op de economische groei in een land. Thema’s die hierbij
aan bod zullen komen zijn: mechanismen van loonvorming in relatie tot
productiviteitsgroei, indexatiemechanismen, invloed van minimumlonen
op werkgelegenheid en economische groei, alsmede de voor- en nadelen
van coördinatie van de hoogte van minimumlonen in de EU.
Het kabinet is voorstander van een verantwoorde loonontwikkeling.
Idealiter moeten de lonen een afspiegeling zijn van de marktomstandigheden. Dat wil zeggen dat lonen een goede weergave moeten zijn van de
situatie op de arbeidsmarkt en de productiviteit van werkenden.
Aangezien dit sterk verschilt per sector is het aan sociale partners om
hierover afspraken te maken.
Ten aanzien van de discussie over het minimumloon zal Nederland
enerzijds inbrengen dat een wettelijk minimumloon een geëigend middel
is om te waarborgen dat werknemers een fatsoenlijk inkomen verdienen.
Een minimumloon legt een bodem in de markt en beschermt zo mensen
die zich aan de onderkant van de arbeidsmarkt bevinden. Zij hebben vaak
een zwakkere positie. Het wettelijk minimumloon maakt daarom reeds
lange tijd onderdeel uit van het Nederlandse inkomens- en arbeidsmarktbeleid.
Anderzijds is het kabinet van mening dat sociaal beleid en arbeidsmarktbeleid moet blijven worden vormgegeven op nationaal niveau en dat
derhalve de afweging over de inrichting van het wettelijk minimumloon
het beste kan worden gemaakt op nationaal niveau. Lidstaten moeten zelf
bijvoorbeeld een afweging kunnen maken tussen de hoogte van het
minimumloon en de effecten daarvan op de werkgelegenheid, arbeidsparticipatie en sociale cohesie.
De onderlinge economische verschillen tussen de lidstaten zijn groot. Om
die reden wijst Nederland ook afspraken over een relatief EU-minimumloon, bijvoorbeeld gekoppeld aan koopkracht of welvaartspeil, af. Dit alles
laat onverlet dat het kabinet het belangrijk vindt dat wordt gegarandeerd
dat in iedere lidstaat werknemers recht hebben op een billijke beloning,
dan wel een fatsoenlijke levensstandaard.
Sociale dimensie van de EMU
Op het moment van opstellen van deze geannoteerde agenda is nog
onduidelijk wat de aard van de bespreking zal zijn over dit onderwerp. De
Commissie heeft zijn mededeling over de sociale dimensie nog niet
uitgebracht. De Commissie zal deze pas in het najaar presenteren. De
insteek van de bespreking zal daarom vooral afhankelijk zijn van de notitie
die het voorzitterschap hierover zal verspreiden. De Nederlandse inbreng
zal in elk geval zijn langs de lijnen van de kabinetsinzet als verwoord in de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 317

3

brief d.d. 24 mei 2013, alsmede de brief van 26 juni met de kabinetsreactie
op het advies van de Adviesraad Internationale Vraagstukken (AIV) inzake
de sociale dimensie van de EMU.
Kernpunten daarbij zijn de volgende:
– Het kabinet steunt het streven naar een verdere versterking van de
sociale dimensie van de EMU. Het gaat daarbij vooral om het beter
inzetten van bestaande instrumenten, binnen huidige (juridische,
financiële) kaders, zoals het versterken van de open methode van
coördinatie (OMC), benchmarking van de voortgang van hervormingen
en ex ante-coördinatie van sociaaleconomisch beleid. Sociale partners
dienen hier zowel op nationaal als Europees niveau goed bij betrokken
te worden.
– Als het gaat om regelgeving blijven de bevoegdheden primair
nationaal. Er dient geen wijziging te komen in de bevoegdheidsverdeling tussen de EU en de lidstaten en voorstellen mogen niet leiden tot
hogere afdrachten. Kern van het sociale beleid in Europa is het
bevorderen van verstandig sociaaleconomisch beleid in de lidstaten,
gericht op activering.
– In de EU moet gestreefd worden naar fatsoenlijke inkomens en eerlijke
beloning: gelijk loon voor gelijk werk op dezelfde locatie. Europese
afspraken over een minimum worden afgewezen, maar wel dient er
aandacht te zijn voor internationale afspraken over billijke beloning en
uitwisselen van best practices hierover. Loondumping en uitbuiting
dienen zowel op nationaal als EU-niveau effectief bestreden te worden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 317

4

Verslag Raad Werkgelegenheid en Sociaal Beleid 20 juni 2013
De bespreking van de landenspecifieke aanbevelingen was een belangrijk
onderwerp van de Raad. Enkele lidstaten uitten bezwaren tegen de aan
hen gerichte aanbevelingen. Niettemin is het pakket landenspecifieke
aanbevelingen doorgeleid naar de ECOFIN-raad en de Europese Raad van
27 en 28 juni 2013. Verder is er gedebatteerd over jeugdwerkloosheid en
hebben lidstaten standpunten bepaald over het Europees Globaliseringsfonds en over de meeneembaarheid van pensioenen. Ook hebben de
lidstaten kennis genomen van een aantal voortgangsrapporten en zijn er
twee sets raadsconclusies aangenomen.
Debat landenspecifieke aanbevelingen
Nadat de Commissie op 29 mei jl. de landenspecifieke aanbevelingen had
gepubliceerd, zijn de aanbevelingen in de ambtelijke adviescomités van
de Raad besproken. Voor de aanbevelingen op sociaal terrein zijn dat het
werkgelegenheidscomité (EMCO) en het sociaal beschermingscomité
(SPC). De Raad heeft adviezen van de ambtelijke adviescomités over het
aanpassen van de landenspecifieke aanbevelingen overgenomen. Voor
Nederland betrof dit twee aanpassingen in de aanbeveling over het
verhogen van de arbeidsparticipatie. Deze aanbeveling roept nu niet meer
tot het sneller afbouwen van de overdraagbaarheid van de algemene
heffingskorting, noch tot het versnellen van de hervorming van WW en
ontslagbescherming.
Na de Raad WSB zijn de aanbevelingen vervolgens in de ECOFIN Raad
van 21 juni en de Europese Raad van 27 en 28 juni besproken en
onderschreven. In de ECOFIN Raad van 9 juli as. zullen ze formeel worden
bekrachtigd.
Commissaris Andor gaf in zijn interventie aan dat de Commissie zo
concreet mogelijk is geweest bij het opstellen van de landenspecifieke
aanbevelingen. Hij onderstreepte de noodzaak om het tempo erin te
houden bij de uitvoering van de aanbevelingen. Tot slot gaf Andor aan dat
de Commissie zich verzet tegen het afzwakken van aanbevelingen.
Daarom betreurt hij de afzwakkingen van pensioengerelateerde aanbevelingen, zoals die in EMCO en SPC zijn gedaan.
Nederland heeft in zijn interventie juist het belang van pensioengerelateerde hervormingen onderstreept. Ook heeft Nederland aangegeven dat
in het Europees Semester een goede balans heerst tussen elkaar
aanspreken op het halen van beleidsdoelen en het respecteren van
nationale verantwoordelijkheden. De aanbevelingen zijn daarbij cruciaal.
Nederland stelde de uiteindelijke versie van zijn eigen aanbevelingen op
sociaal terrein te onderschrijven. Om aan te geven dat die aanbevelingen
aansluiten bij het huidige beleid, heeft Nederland gerefereerd aan het
sociaal akkoord. Belangrijke elementen daaruit, zoals hervorming
ontslagbescherming en werkloosheidsuitkering, arbeidsparticipatie van
zwakkere groepen en van ouderen, alsook de hervorming van pensioenrechten, zijn gepresenteerd.
Debat jeugdwerkloosheid
Als aftrap van het debat presenteerde Commissaris Andor het «Youth
Paper» dat de Commissie daags voor de Raad (19 juni 2013) had
gepubliceerd. Hij noemde in dit kader de Jeugdgarantie en het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief. Wat dat laatste betreft gaf hij aan dat de
Commissie werkt aan voorstellen om de € 6 miljard die hiervoor
beschikbaar is voor het eind van 2015 te kunnen besteden voor snelle
acties. Hij riep ook lidstaten op om snel actie te ondernemen. Daarnaast

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 317

5

riep hij lidstaten op te werken aan het realiseren van de Jeugdgarantie
door zich onder meer te richten op een goede aansluiting tussen
onderwijs en arbeidsmarkt, het stimuleren van arbeidsmobiliteit en op het
bereiken van NEET-jongeren (jongeren zonder werk en niet in opleiding).
Andor deelde mee dat de Commissie «actie teams» beschikbaar zal stellen
om lidstaten hierbij te ondersteunen. Ten slotte benadrukte Andor het
belang van het Europees Sociaal Fonds (ESF), waarbij hij opriep op om
snel tot overeenstemming te komen over MFK om te zorgen dat minimaal
25% van de middelen voor cohesiebeleid beschikbaar komt voor ESF.
Tijdens het debat onderstreepten lidstaten het belang van actie ter
bestrijding van jeugdwerkloosheid en verwelkomden de maatregelen
zoals genoemd in het «Youth Paper». In grote lijnen sloten lidstaten zich
aan bij de prioriteiten die Commissaris Andor genoemd had. Het bereiken
van NEET-jongeren, de aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt, het
stimuleren van arbeidsmobiliteit, het invoeren van beurzen om jongeren
werkervaring op te laten doen en het «frontloaden» van financiële
middelen beschikbaar voor het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief golden
daarbij als veel genoemde prioriteiten. Hoewel bijna alle lidstaten
nadrukkelijk te kennen gaven blij te zijn met de Jeugdgarantie, gaf een
groot deel ook aan erop toegezien moet worden dat er daadwerkelijk
uitvoering wordt gegeven aan de garantie. Ook werd het belang van
goede kredietverlening aan het MKB door meerdere lidstaten benadrukt
en vroeg een aantal lidstaten om verhoging van de leeftijdsgrens voor het
Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief. Enkele lidstaten klaagden over de mate
waarin zij meedelen in de € 6 miljard die voor het Jeugdwerkgelegenheidsinitiatief beschikbaar zal komen. De uitkomsten van het debat
dienden als input voor de Europese Raad van 27 en 28 juni 2013.
Nederland benadrukte in zijn interventie het belang van een goede
aansluiting tussen onderwijs en arbeidsmarkt en het voorkomen van
voortijdige schooluitval. Verder lichtte Nederland kort de «aanpak
jeugdwerkloosheid» toe, waaronder de aandacht daarbinnen voor het
combineren van werk met onderwijs en het invoeren van beurzen om
jongeren werkervaring op te laten doen. Ook benadrukte Nederland dat in
veel lidstaten met een hoge jeugdwerkloosheid de noodzaak bestaat voor
structurele hervormingen van de arbeidsmarkt.
Europees fonds voor aanpassing aan de globalisering (EGF)
De Nederlandse inzet op dit onderwerp voor de Raad was om het fonds in
reikwijdte en hoogte van het percentage EU-cofinanciering zoveel
mogelijk te beperken. Het beperken van de reikwijdte draait daarbij om
beperking van de aanvraaggrond tot de gevolgen van globalisering. Een
aanzienlijk aantal lidstaten wil de reikwijdte namelijk verbreden naar de
gevolgen van de financieel-economische crisis. Tot aan de Raad maakte
Nederland onderdeel uit van een blokkerende minderheid van lidstaten
die tegen een verbreding van de reikwijdte was. Eén van die lidstaten gaf
echter tijdens de Raad aan te zullen deblokkeren als zou worden toegevoegd dat het fonds steun kan verlenen aan werkzoekende jongeren die in
regio’s wonen waar de werkloosheid 25% of hoger is. Als in een dergelijke
regio een EGF aanvraag wordt ingediend dan kan de betreffende lidstaat
voor een gelijk aantal deelnemers steun aan werkzoekende jongeren
financieren.
De lidstaten die vóór verbreding van de aanvraaggrond waren, konden
leven met deze aanvulling. Verschillende van hen gaven aan het niet
ideaal te vinden, maar het te kunnen accepteren als onderdeel van een
compromis. Een aantal lidstaten gaf specifiek aan kritisch te zijn over de
toevoeging van jeugdwerkloosheid, omdat daar al andere middelen (6

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 317

6

miljard) voor gereserveerd zijn en/of omdat er ook andere groepen zijn die
het heel moeilijk hebben, zoals ouderen. Overigens pleitte een aantal
lidstaten opnieuw voor een hoger co-financieringspercentage of een
gedifferentieerd percentage, zoals in het oorspronkelijke Commissievoorstel stond. Dit is niet in de compromistekst opgenomen.
Commissaris Andor deelde met betrekking tot de toevoeging over de
bestrijding van jeugdwerkloosheid mee dat hij zich flexibel kon opstellen.
Hij was tevreden met de verbreding van de aanvraaggrond tot de
financieel-economische crisis en riep op tot een spoedige start van de
onderhandelingen met het EP.
Nederland en een aantal andere lidstaten sprak zich uit tegen het
compromis vanwege de uitbreiding van de aanvraaggrond. Nederland
heeft aangegeven te kunnen instemmen met het voorgestelde
co-financieringspercentage van 55% en de toevoeging met betrekking tot
jeugdwerkloosheid vanwege de huidige problematiek ook te kunnen
begrijpen. Echter, de verbreding van de aanvraaggrond voor de gehele
periode van het fonds (2014–2020) kon Nederland niet steunen. Te meer
ook, omdat de verbreding voor de gehele periode geldt en niet tussentijds
geëvalueerd wordt.
Door het wegvallen van de blokkerende minderheid, werd de compromistekst door voldoende lidstaten gedragen om een algemene oriëntatie te
kunnen vaststellen. Onderhandelingen met het EP zullen daarom op basis
van deze tekst van start gaan.
Meeneembaarheid van pensioenen (Gewijzigd voorstel voor een richtlijn
betreffende minimumvereisten voor de vergroting van de mobiliteit van
werknemers door verbetering van de verwerving en het behoud van
aanvullende pensioenrechten)
De Raad heeft over dit voorstel een algemene oriëntatie vastgesteld. Alle
lidstaten die nog voorbehouden hadden op de tekst, hieven deze op. Het
voorzitterschap gaf aan het compromisvoorstel (beperking tot grensarbeiders) als enige mogelijke uitweg te zien om tot overeenstemming te
komen. Het voorzitterschap noemde het niet de meest bevredigende
oplossing, maar een hanteerbaar en werkbaar compromis.
Commissaris Andor uitte zijn dankbaarheid aan het huidige en afgelopen
voorzitterschap, Cyprus en Ierland, voor de presentatie van dit gedurfde
compromis. Nederland complimenteerde eveneens deze twee voorzitterschappen en stelde dat het resultaat een vooruitgang voor mobiele
werknemers is en dat het door zijn beperkte reikwijdte de competenties
die lidstaten zelf hebben op pensioengebied respecteert.
Fonds voor Europese hulp aan de meest behoeftigen
Ofschoon slechts een voortgangsrapport geagendeerd stond, heeft een
aanzienlijk aantal lidstaten geïntervenieerd. Het grootste meningsverschil
daarbij was de eventuele vrijwilligheid van deelname aan het fonds. Het
voorzitterschap gaf daarbij de aftrap door te stellen dat vrijwillige
deelname de enige weg naar overeenstemming in de Raad is, ondanks
het feit dat het Europees Parlement zich recent heeft uitgesproken voor
verplichte deelname van alle lidstaten. De Commissie sprak zich juist uit
tegen vrijwillige deelname. Alle burgers in de EU die dit nodig hebben
dienen voor steun in aanmerking te kunnen komen, aldus Commissaris
Andor. Voorts zou een vrijwillig fonds er de facto toe kunnen leiden dat er
minder dan de 2.5 miljard zal worden uitgegeven dan die door de
Europese Raad zijn toebedeeld.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 317

7

Een aantal voor- en tegenstanders van vrijwillige deelname namen
vervolgens het woord. Nederland heeft aangegeven voorstander te zijn
van vrijwillige deelname, aangezien dat elke lidstaat in staat stelt om zelf
de inzet te bepalen die het beste bij de eigen specifieke nationale situatie
aansluit. Net als enkele andere lidstaten is daarbij voor Nederland van
belang dat niet-deelnemende lidstaten hun oorspronkelijke ESF allocatie
dienen te behouden. Niet-deelneming mag geen financiële consequenties
hebben voor niet-deelnemers.
Handhavingsrichtlijn
Het Ierse voorzitterschap, dat er niet in was geslaagd om overeenstemming te bereiken op dit dossier, stelde dat de voortgangsrapportage
voldoende mogelijkheden biedt om tot een akkoord te komen. Ook
Commissaris Andor was van mening dat er grote vooruitgang is geboekt,
maar dat de artikelen over nationale controlemaatregelen (artikel 9) en
ketenaansprakelijkheid (artikel 12) nog op een oplossing wachtten. De
Commissaris riep de lidstaten op tot openheid en compromisbereidheid.
Voorts refereerde hij aan de stemming over de ontwerprichtlijn in het
werkgelegenheidscomité van het EP, dat op de ochtend van de Raad
plaats had gevonden. Het werkgelegenheidscomité van het EP heeft
gestemd voor een open lijst van controlemaatregelen en voor invoering
van ketenaansprakelijkheid bij grensoverschrijdende detachering. Ook is
gestemd voor het openen van de onderhandelingen met de Raad. Volgens
de Commissaris sprak uit deze stemming dat het EP graag verder wil op
constructieve wijze.
Genderbalans in raden van commissarissen van beursgenoteerde
ondernemingen
Negen lidstaten, waaronder Nederland, hadden een verklaring voorbereid,
omdat zij van mening waren dat het voortgangsrapport onvoldoende de
kritische elementen van de discussie belichtte. De verklaring verwoordde
daarom de bezwaren die deze lidstaten hebben. Deze liggen op het terrein
van subsidiariteit en de rechtsgrondslag. Deze verklaring is aan de notulen
van de Raad toegevoegd.
Weinig lidstaten vroegen het woord. Commissaris Reding hield een
gematigd betoog waarin zij kort uiteen zette waarom het voorstel
noodzakelijk is. De kern van het betoog was dat gendergelijkheid een
belangrijk doel van de EU is en dat de lidstaten te weinig initiatieven op
dit terrein nemen. Vandaar dat de Commissie tot actie heeft besloten.
Richtlijn gelijke behandeling buiten de arbeid
De Raad heeft nota heeft genomen van het voortgangsverslag.
Raadsconclusies
Tot slot hebben de lidstaten twee sets raadsconclusies aangenomen. Dit
betroffen raadsconclusies over het sociaal investeringspakket «Naar
sociale investering voor groei en cohesie» en raadsconclusies over
Vrouwen en de media: verbetering van de positie van vrouwen in de
besluitvorming.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2012–2013, 21 501-31, nr. 317

8