Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2009–2010

31 305

Mobiliteitsbeleid

Nr. 166

VERSLAG VAN EEN ALGEMEEN OVERLEG
Vastgesteld 14 december 2009
De vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat1 heeft op 12 november
2009 overleg gevoerd met staatssecretaris Huizinga-Heringa van Verkeer
en Waterstaat over:
– de brief van de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat d.d.
8 december 2008 inzake Reisinformatie toegankelijkheid
stads- en streekvervoer (25 847, nr. 74);
– de brief van de staatssecretaris van Verkeer en Waterstaat d.d.
2 juli 2009 inzake Aanpak Multimodale Reisinformatie (31 305,
nr. 143).
Van dit overleg brengt de commissie bijgaand stenografisch verslag uit.
De voorzitter van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,
Jager
De griffier van de vaste commissie voor Verkeer en Waterstaat,
Sneep

1

Samenstelling:
Leden: Vendrik (GroenLinks), Van der Staaij
(SGP), Snijder-Hazelhoff (VVD), Mastwijk
(CDA), Jager (CDA), voorzitter, Koopmans
(CDA), Gerkens (SP), Van der Ham (D66),
Aptroot (VVD), Samsom (PvdA), Boelhouwer
(PvdA), Roefs (PvdA), Jansen (SP), Cramer
(ChristenUnie), Van Heugten (CDA), Roemer
(SP), Koppejan (CDA), Ten Broeke (VVD),
ondervoorzitter, Ouwehand (PvdD), Polderman
(SP), Tang (PvdA), De Rouwe (CDA), Linhard
(PvdA), Meeuwis (VVD) en De Mos (PVV).
Plv. leden: Van Gent (GroenLinks), Van der
Vlies (SGP), Boekestijn (VVD), Bilder (CDA),
Pieper (CDA), Atsma (CDA), Van Bommel (SP),
Koşer Kaya (D66), De Krom (VVD), Vermeij
(PvdA), Jacobi (PvdA), Besselink (PvdA), Anker
(ChristenUnie), Van Hijum (CDA), Van
Leeuwen (SP), Knops (CDA), Verdonk
(Verdonk), Thieme (PvdD), Lempens (SP),
Waalkens (PvdA), Haverkamp (CDA), Depla
(PvdA), Neppérus (VVD) en Agema (PVV).

KST138703
0910tkkst31305-166
ISSN 0921 - 7371
Sdu Uitgevers
’s-Gravenhage 2009

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

1

Voorzitter: Roefs
Griffier: Tijdink
Aanwezig zijn zes leden der Kamer, te weten: Aptroot, Van Gent, Jager,
Mastwijk, Roefs en Roemer,
en staatssecretaris Huizinga-Heringa, die vergezeld is van enkele ambtenaren van haar ministerie.
De voorzitter: Goedemiddag allemaal. Wij gaan starten met het algemeen overleg over het Aanvalsplan Multimodale Reisinformatie. Ik heet
de staatssecretaris en haar ambtenaren welkom, alsook de Kamerleden,
de aanwezigen op de publieke tribune en de mensen die luisteren via
internet. De voorzitter van de vaste commissie komt wat later. Als hij er is,
neem ik mijn plaats tussen de leden weer in.
De spreektijd in eerste termijn is vijf minuten.
De heer Mastwijk (CDA): Voorzitter. Het is goed om de staatssecretaris in
de Jkvr. Wttewaall van Stoetwegenzaal te ontmoeten. Ondanks haar
rugblessure is zij redelijk op tijd. Dat kan tegenwoordig niet van elke
bewindspersoon worden gezegd.
Dit weerhoudt mij er niet van om hier te zeggen dat ik de brief van de
staatssecretaris over de multimodale reisinformatie wat teleurstellend
vind. Wij komen hopelijk wel ergens in 2014, maar de CDA-fractie
bespeurt weinig ambitie. Vroeger hadden wij het nog wel eens over het
Aanvalsplan Multimodale Reisinformatie. Uit de term «aanvalsplan»
spreekt iets van ambitie en urgentie, maar nu staat de brief van de staatssecretaris geagendeerd als «Aanpak Multimodale Reisinformatie». Ik hoop
niet dat de aanpassing van het woordgebruik symbolisch is voor de
ambitie van de staatssecretaris.
Het moet sneller en het kan ook sneller. De nu gekozen structuur zal
volgens de CDA-fractie niet leiden tot het optimale resultaat. Het is noodzakelijk dat een aantal zaken in wetgeving wordt geregeld. De Nederlandse reiziger zit met smart op real time multimodale reisinformatie te
wachten. Ook om die reden is wetgeving van enorm belang voor de kwaliteit van het openbaar vervoer. Collega Koopmans en ik zullen graag het
initiatief tot wetgeving nemen. Ik kan mij echter ook voorstellen dat de
staatssecretaris dat als de wiedeweerga zelf gaat doen.
Wat wil de CDA-fractie in wetgeving vastleggen? Een aantal zaken is terug
te vinden in de notitie «De reiziger op een dwaalspoor», die collega Koopmans en ik samen hebben geschreven. De ov-bedrijven moeten worden
verplicht, in de ov-voertuigen reisinformatie aan te bieden zodat reizigers
onderweg en real time, dus op basis van actuele informatie, kunnen zien
hoe en waar zij hun reis moeten vervolgen. Een dergelijke verplichting
moet ook gelden voor de beheerders van de stations en andere plekken
waar ov-voertuigen aanlanden. De wet- en regelgeving moet zo worden
aangepast dat de concessieverlenende overheden deze verplichting waar
nodig in de bestekken gaan overnemen.
De eindsituatie moet zijn dat op enig moment de reiziger via mobiel
internet, de iPhone, de HTC, het navigatiesysteem in de auto of via een
scherm in trein of bus steeds het beste antwoord krijgt op de vraag waar
hij is en hoe hij het snelst van A naar B geraakt. Daarbij is de keuze uit
auto, trein of bus. Daar hoort bij, afhankelijk van actuele informatie, een
beoordeling van eventuele calamiteiten die zich op dat moment op de
weg of op het spoor voordoen. Dat betekent het in elkaar vlechten van de
informatie over de weg van de Nationale Databank Wegverkeersgegevens
(NDW) en van de informatie over de ov-mogelijkheden van de Nationale
Databank Openbaar Vervoergegevens (NDOV). Mogelijk resulteert dat in
een melding in de geest van: mijnheer Mastwijk, ik wil mij er niet mee

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

2

bemoeien, maar u rijdt nu in de buurt van Veenendaal en als ik u was, zou
ik hier de snelweg verlaten en de reis per trein voortzetten.
De heer Aptroot (VVD): Ik ben er ook voor dat de heer Mastwijk van de
weg gaat; dan kan ik makkelijker doorrijden.
De heer Mastwijk (CDA): Ik zal mijn stem aanbieden aan daarin geïnteresseerde fabrikanten van navigatiesystemen, maar ik weet niet of dat
direct tot verhoging van de omzet leidt.
Voorzitter, dit soort dingen is van belang voor bruikbare multimodale
reisinformatie. Het antwoord op de vraag of dat allemaal kan, is «ja». Men
hoeft maar te kijken naar wat de markt tot nu toe op het gebied van reisinformatie heeft gedaan. De volgende vraag is wat daarvoor nodig is. Naar
de mening van de CDA-fractie is daarvoor een dwingende overheid nodig
die wettelijk vastlegt dat alle data over reisgegevens in de NDOV worden
gestopt. De CDA-fractie vindt het dan ook geen goed idee van de staatssecretaris om de NDOV te laten bouwen en beheren door de ov-bedrijven.
Laat een onafhankelijke derde partij dat doen en zet daar desnoods een
toezichthouder op, anders ontstaat weer protectionisme, afscherming et
cetera.
Het is van belang om de markt het werk te laten doen. Hoe eerder wettelijk is geregeld dat de NDOV wordt gevuld door de ov-bedrijven, hoe
eerder marktpartijen in de gelegenheid zijn om tegen kostprijs de gegevens op te halen en daar heel mooie applicaties omheen te bouwen. Daar
zijn voorbeelden te over van.
De heer Roemer (SP): Het doet mij deugd dat de CDA-fractie deze insteek
kiest. Volgens mij komen wij hier samen een heel eind verder mee. Toch
wil ik een punt nog wat aanscherpen. Ik ben het volledig eens met de heer
Mastwijk dat de NDOV niet door de ov-bedrijven gedaan moet worden;
daar hebben wij bij de OV-chipkaart genoeg ervaring mee opgedaan. Zou
de derde onafhankelijke partij die hij noemt ook de overheid kunnen zijn?
De heer Mastwijk (CDA): De heer Roemer weet dat wij daar een beetje
terughoudend mee zijn. Als de markt of een derde partij op enige afstand
van de overheid dat kan doen, dan vinden wij dat beter. Laten wij niet
meteen maar zeggen dat de overheid het moet oplossen. Ik hoor graag
hoe de staatssecretaris hiertegen aankijkt en of zij nog steeds vindt dat de
NDOV door de ov-bedrijven moet worden gebouwd, en zo nee, welke
partijen het dan wel moeten doen. Ik heb daar zo mijn ideeën over en ik
kom daar nog op terug.
De heer Roemer (SP): Ik deel absoluut de mening van de heer Mastwijk
dat het hier gaat om informatie van landelijk en integraal belang. Vandaar
dat ik het eens ben met zijn keuze om het bouwen van de NDOV niet neer
te leggen bij degenen die daar belang bij hebben, zoals de vervoerders.
De heer Mastwijk twijfelt of de zaak moet worden neergelegd bij de overheid. Is het een optie voor zijn fractie om deze zaak bij een zelfstandig
bestuursorgaan neer te leggen, zoals wij dat ook hebben gedaan bij
andere zaken van nationaal belang?
De heer Mastwijk (CDA): Dat is inderdaad een optie, voorzitter. Ik was
overigens aangeland bij het laatste onderwerp van mijn bijdrage, de Reisinformatiegroep 9292 OV (9292).
Zoals men weet zijn bij 9292 heel veel data met betrekking tot reizigersinformatie voorradig. Ik zou de staatssecretaris eerst de vraag willen stellen
of het klopt dat niet alle ov-bedrijven in Nederland, voorzichtig geformuleerd, overlopen van enthousiasme om informatie te leveren aan 9292. Als
dat zo is, doet zich het merkwaardige feit voor dat 9292 de facto door de
eigen aandeelhouders wordt tegengewerkt. Mij bereiken signalen dat met

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

3

name de NV Nederlandse Spoorwegen (NS) en Connexxion terughoudend zouden zijn in het aanleveren van informatie. De aandeelhouders NS
en Connexxion hebben, voor zover ik weet, samen een meerderheid in
9292. Dan krijg ik op het netvlies dat daar toch wel iets aan het wrikken is.
Dat brengt mij op de vraag die ook de heer Roemer aankaart. Zou het
misschien verstandig zijn om de NDOV vanaf heden, of misschien vanaf
volgende maand of volgend jaar, 9292 te noemen? Dat betekent dat de
NDOV wordt opgebouwd en beheerd in samenwerking met 9292. Dan zou
de door de heer Roemer aangereikte oplossing, een zelfstandig bestuursorgaan, een bruikbare juridische vorm kunnen zijn.
Hiermee ben ik aan het eind van mijn bijdrage gekomen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik hoor een strijdbaar verhaal van de
CDA-fractie. Dat spreekt mij op zichzelf aan, maar ik heb nog wel een
prangende vraag. 9292 moet natuurlijk alle gegevens krijgen. Ik mag
aannemen dat de heer Mastwijk het met mij eens is dat deze gratis
moeten worden aangeleverd. Stel dat men daarvoor moet betalen, dan
kan het gevolg daarvan zijn dat ook de reiziger voor deze informatie moet
gaan betalen. Dat zou ik een heel slecht idee vinden. Ik wil dan ook graag
van de heer Mastwijk horen hoe ver zijn strijdbare verhaal gaat. Mag de
reiziger blijven rekenen op gratis informatie en mag 9292 erop blijven
rekenen dat het totaal aan ov-gegevens gratis wordt aangeleverd?
De heer Mastwijk (CDA): De vraag wie wat betaalt op enig moment, is
inderdaad interessant. Ik ben daar persoonlijk nog niet helemaal uit. Laat
ik NS bij de kop pakken. De overheid betaalt een bijdrage aan NS. Ik
veronderstel dat daarin een component is inbegrepen voor het produceren en aanleveren van reizigersinformatie, maar ik heb dat niet helder.
Misschien kunnen wij daar nog eens over spreken of mogelijk weet de
staatssecretaris daar het antwoord op. Het uitgangspunt moet zijn dat er
een basispakket aan reizigersinformatie is zonder dat dit leidt tot een
prijsverhoging van het kaartje.
Iets anders is dat ik op mijn iPhone, een handig apparaatje dat ik bij mij
heb, de toepassing Trein heb staan. Deze door een slimme whizzkid
gebouwde toepassing, die ik voor € 2,39 op de site van Apple heb
gekocht, verschaft mij meer en ook bruikbaarder informatie dan NS mij op
dit moment via «Op de rails» kan leveren. Ik kies er dan ook voor om op
mijn iPhone informatie te downloaden die sneller en meer to the point is.
Dat kan ook op de HTC van mevrouw Roefs. Er zijn mogelijkheden te over.
Het basispakket aan reizigersinformatie mag wat mij betreft niet leiden tot
een duurder kaartje, maar wij zullen wel moeten bekijken wie wat betaalt.
Als mijnheer TomTom ook iets wil met de gegevens van 9292, dan kan hij
die wat mij betreft hebben, maar dan moet hij daar wel voor betalen. Dan
kan mijnheer TomTom daar nog wat interessante toepassingen aan
toevoegen, zoals de juiste plekken van de P+R-verzamelplaatsen. Daar kun
je als reiziger gebruik van maken, maar daar moet je wel iets extra’s voor
betalen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb dezelfde toepassing op de
iPhone. Heel pikant is dat, toen die zelfde whizzkid ook nog de aankomstsporen op de applicatie wilde opnemen, NS dwars ging liggen, omdat ze
geen zin had die gegevens te leveren. Het is jammer dat NS daar zo mee
omgaat, want nu werkt deze whizzkid bij Falk-kaarten.
Dit was even ter zijde, want ik wil het hebben over de fikse adder onder
het gras in het betoog van de heer Mastwijk. Hij is nog niet uit de kwestie
van het gratis aanleveren van gegevens. Het is nu juist de kracht van 9292
dat je daar gratis gegevens kunt aanvragen. Ik vind het te gek voor
woorden als je straks als reiziger, wanneer er een vertraging bij NS zou
zijn, NS zou moeten betalen om alternatieve reisinformatie te krijgen. Ik
vind dan ook dat de CDA-fractie ervoor moet gaan staan dat de informatie

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

4

gratis blijft. Het is goed om alle gegevens te verzamelen, maar daar
moeten de reizigers straks, direct of indirect, niet voor gaan betalen. Dat
zou ik een slechte uitkomst vinden van dit debat.
De heer Mastwijk (CDA): Allereerst vind ik het dom van NS dat zij deze
whizzkid niet heeft ingehuurd of een prachtige baan heeft aangeboden,
maar dit ter zijde. Ik ben het ermee eens dat de basisreizigersinformatie
gratis moet zijn. Wanneer de markt erin slaagt om daar een meerwaarde
aan toe te voegen, mag de markt daar wat mij betreft een prijs voor
vragen. Vervolgens is de keuze aan de reiziger. Heeft men, naast de informatie die 9292 aanbiedt, behoefte aan snellere of uitgebreidere informatie
– bijvoorbeeld of bij een P+R kinderopvang beschikbaar is – dan zal men
daarvoor moeten betalen.
De heer Aptroot (VVD): Voorzitter. Het zou moeten gaan over multimodale reisinformatie: dus over tram, bus, trein, metro, lightrail en ook over
vervoer over de weg. Wat ons betreft, gaat het dan ook over parkeren,
over de beschikbaarheid van voldoende parkeerplaatsen of OV-fietsen bij
een station.
Volgens ons zou dit soort informatie allemaal voorhanden moeten zijn. Ik
denk ook dat wij dat allemaal zouden moeten willen, omdat de consument
dan kan kiezen. Je kunt namelijk niet altijd met het openbaar vervoer of
altijd met de auto reizen. Voor een groot deel van de bevolking geldt dat
er een zekere mix is en dat een keuze in ieder geval het overwegen waard
is. Er zijn bedrijven die graag zouden kunnen en willen zorgen voor
actuele van minuut tot minuut aan de nieuwe situatie aangepaste situatie,
of het nu files of storingen in de treinenloop zijn. Zij kunnen de reiziger
echt laten weten wat de beste reismogelijkheid is. Dat is ons uitgangspunt.
Wij zijn dan ook niet echt gelukkig met het feit dat er eigenlijk twee
gescheiden trajecten zijn. Het overleg over het openbaar vervoer en het
overleg over het vervoer op de weg zijn gescheiden, de NDOV en de NDW
zijn gescheiden. Wij vinden dat eigenlijk niet handig. Wat ons betreft zou
om te beginnen iedereen die vervoersmogelijkheden voor personen heeft,
moeten meedoen. Wij zijn er dan ook niet voor om een NDOV op te tuigen
en daar een heel grote organisatie van te maken. Wij vinden dat de overheid zou moeten regelen dat de informatie beschikbaar komt voor ieder
die dat wil. Het ov kan natuurlijk worden verplicht informatie te geven
over het eigen vervoer, maar wij kunnen het aan marktpartijen overlaten
dat zij, als zij de informatie beschikbaar krijgen, die in de vorm van de
meest mooie applicaties aan de consument aanbieden.
Wat ons betreft zal kritisch naar de NDW en de NDOV moeten worden
gekeken. Ik ben het eens met de heer Mastwijk dat het de vraag is of de
NDOV van alleen de ov-bedrijven zou moeten zijn. Wij hebben de indruk
van niet. Laten wij bekijken of wij daar een bestuursvorm voor kunnen
vinden en er een soort platform van kunnen maken waarbij al degenen die
applicaties aanbieden, moeten kunnen meedoen, of dat nu TomTom, Falk
of andere partijen zijn. Het is niet verstandig om namen te noemen, want
morgen staat misschien een ander op die met een nog slimmere en snellere applicatie komt. Aan het eind van de rit kijken wij wel – ik hoor het
mevrouw Van Gent al vragen – hoe het zit met betalen.
In elk geval vinden wij dat de ov-bedrijven hun informatie voor iedereen
beschikbaar horen te stellen. Als het de wegen betreft, moeten de wegenbeheerders, Rijk, provincie, gemeenten en waterschappen, de nodige
informatie beschikbaar stellen. Dan hebben wij het grootste deel te
pakken en is het alleen nog een kwestie van een verstandig platform
kiezen.
De regiefunctie zal goed moeten worden vastgelegd. Wij vinden dat de
overheid een zekere bevoegdheid zou moeten hebben zodat zij, als dat
nodig is voor de veiligheid en de openbare orde, voorschriften kan geven

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

5

voor de reisadviezen. Stel dat een weg moet worden afgesloten omdat er
een ongeluk is gebeurd. Deze wegafsluiting kan tot gevolg hebben dat al
het verkeer wordt omgeleid langs andere wegen. Als een van die andere
wegen voor de hulpverleners vrijgehouden moet worden, kan ik mij
indenken dat de overheid tegen de informatieverstrekkers zegt daarmee
rekening te houden in hun reisadvies, omdat er anders een probleem
ontstaat voor de politie en de ambulances om de plek van het ongeluk te
bereiken. Wij zijn ervoor om zo min mogelijk in overheidshanden te
leggen, maar het zal af en toe nodig zijn dat de overheid ingrijpt en dat zij
de informatieverstrekkers kan vragen om bepaalde routes buiten het
reisadvies te laten.
Wat ons betreft, zou de staatssecretaris een nieuwe opzet kunnen maken
die echt multimodaal is.
Voorzitter: Jager
De heer Roemer (SP): Voorzitter. Ik merk aan de woorden van mijn
buurman Aptroot dat de VVD-fractie beetje bij beetje steeds meer het licht
ziet. Ik blijf hoop houden dat het steeds verder goed gaat komen.
Multimodale reisinformatie is een moeilijke terminologie voor weten hoe
je het beste kunt reizen en welke voorzieningen daarvoor aanwezig zijn.
Voor de SP-fractie is dit deels de sleutel tot een nieuwe benadering van
mobiliteit: zorg voor een systeem waarbij iedere reiziger voor en tijdens
zijn reis kan bepalen wat de beste manier is om op de plek van bestemming te komen. Dit kan gebruikt worden voor het openbaar vervoer, voor
de auto en zelfs voor de fiets, een geïntegreerd systeem.
Uit onderzoek blijkt dat het koppelen van informatie over reizen per auto
aan de site van 9292 kan leiden tot een groei van reizigers in het openbaar
vervoer van maar liefst 1,75%. Niet niks, zou ik zeggen. De SP-fractie wil
echter nog veel meer mensen het openbaar vervoer in verleiden en dat
kan alleen goed door alle actuele informatie overzichtelijk aan te bieden
aan de reiziger: alle dienstregelingen aangevuld met actuele informatie
over vertragingen, omleidingen en rituitval. Een soort turboversie van
9292. Dat neemt bij veel mensen de angst weg om met het openbaar
vervoer te gaan, omdat het reizen daarmee duidelijker en makkelijker
wordt.
Het lijkt dat het kabinet deze ambitie deelt. Lijkt, zeg ik, want als het erop
aankomt zien wij dat het kabinet nog wel vijf jaar nodig denkt te hebben
voordat er iets kan gaan gebeuren, terwijl veel van de vervoersbedrijven
al een werkend systeem van actuele reisinformatie hebben, maar wel een
ander probleem hebben. Via de Reisplanner Xtra van NS bijvoorbeeld kan
de reiziger zien of een trein vertraging heeft en hoeveel minuten die
vertraging bedraagt. Perfect, denk ik dan. Maar wat blijkt? Vervoersbedrijven weigeren deze actuele informatie ook aan te bieden aan bijvoorbeeld 9292, terwijl het belang hem er juist in zit dat de reiziger kan zien of
hij zijn overstap op de bus, tram of metro kan halen, en zo niet, hoe laat
een volgende mogelijkheid zich voordoet dan wel wat een beter alternatief is.
Het is onacceptabel voor de SP-fractie dat vervoersbedrijven deze voor de
reiziger essentiële informatie niet willen delen. Waarom willen zij dat
eigenlijk niet? Volgens de vervoersbedrijven gaat het om bedrijfsgevoelige informatie. Wat nou, bedrijfsgevoelige informatie? Deelt de staatssecretaris de mening van de SP-fractie dat dit absoluut onacceptabel is?
Bedrijfsgevoelige informatie? Het gaat om de dienstregeling. Ik wil dat de
staatssecretaris de vervoersbedrijven morgen nog verplicht om deze
informatie acuut openbaar te maken aan wie ze nodig heeft. De enige
angst die bedrijven kunnen hebben, is dat uitlekt hoeveel vertraging of
uitval er is. Daar worden ze namelijk op afgerekend. Als dat werkelijk de
reden is, dan hebben ze blijkbaar iets te verbergen en zouden wij extra
moeten gaan kijken hoe het erbij staat.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

6

Ik kom aan de organisatie. De staatssecretaris gaat een nationaal datawarehouse openbaar vervoer oprichten, de eerder genoemde NDOV. Zij laat
dit over aan decentrale overheden en vervoersbedrijven. In het interruptiedebat dat ik had met de heer Mastwijk, waren wij het samen een heel
eind eens. Wij hebben de wijze les al gehad dat wij het daar niet moeten
neerleggen. Volgens mij is daar een brede meerderheid voor in de Kamer.
Ik zie mevrouw Roefs gelukkig ook instemmend knikken en links van mij
knikt mevrouw Van Gent ook instemmend. Ik ga er dan ook van uit dat de
staatssecretaris weet wat zij hierop moet antwoorden. Dat betekent dat ik
een stuk van mijn oorspronkelijke bijdrage kan overslaan.
Dan de financiën. De staatssecretaris trekt maar liefst 52 mln. uit voor het
project. Ik neem aan dat zij dit bedrag volledig gespecificeerd kan onderbouwen. Inzichtelijkheid is hierbij van groot belang. Ik neem namelijk aan
dat de vervoersbedrijven geen geld krijgen om de actuele reisinformatie
openbaar te maken. Voor de SP-fractie is het openbaar maken van reizigersinformatie een vanzelfsprekendheid, zelfs een plicht, die wij moeten
vastleggen. Deelt de staatssecretaris deze visie?
NS heeft al een volledig operabel systeem met reisinformatie. Het enige
wat ze moet doen, is deze informatie openbaar maken, en acuut openbaar
maken, zodat de reizigers er wat aan hebben als er vertraging is. Dat kost
weinig tot niets. Kan de staatssecretaris duidelijk toezeggen dat de
vervoersbedrijven geen geld zullen krijgen voor dit soort informatie,
omdat reizigers hier gewoon recht op hebben? Of moeten reizigers
betalen om te zien dat ze vertraging hebben? Dat is de wereld op zijn kop.
Nog een laatste punt. Dit uitstekende systeem van accurate en actuele
reisinformatie kan ook worden ingezet op locatie. Zo kunnen er bijvoorbeeld op grote stations of belangrijke overstaplocaties borden worden
geplaatst waarop de reiziger exact kan zien waar iedere bus, trein, metro
of tram zich bevindt. Dat bevordert pas echt de transparantie van het
openbaar vervoer op locatie, want voor veel reizigers blijft het openbaar
vervoer nog steeds te complex. Vooral oudere mensen en incidentele
reizigers zijn angstig om gebruik te maken van het openbaar vervoer, als
zij op meerdere overstappen moeten rekenen. Dit soort geweldige oplossingen werkt echt. Is de staatssecretaris bereid om de mogelijkheden van
dit soort toepassingen eens goed te gaan onderzoeken? Laat zij daar
meteen een straffe planning aan verbinden, zodat het geen toekomstmuziek blijft maar gewoon realiteit wordt. Graag hoor ik een toezegging van
de staatssecretaris hierover.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. Ik wil mijn bijdrage van
vandaag toespitsen op het openbaar vervoer en op de reisinformatie, hoe
deze nu functioneert en hoe deze volgens ons zou moeten functioneren.
De GroenLinks-fractie zou het liefst zo snel mogelijk een TomTom – je mag
het voor mijn part ook een FalkFalk of GoogleGoogle noemen – met
actuele reisinformatie voor de ov-gebruiker willen. Ik hoor ook FemFem
noemen. Die hebben wij inderdaad ook gehad. Ik merk dat het onderwerp
alle creativiteit losmaakt en dat vind ik op zichzelf goed nieuws. Het
belangrijkste is, dat wij een systeem krijgen met actuele reisinformatie.
Alles en iedereen die met het ov van doen heeft, zit daar op te wachten.
9292 is immers een uitstekende faciliteit met gedetailleerde informatie,
maar als er onderweg iets mis gaat, schiet de informatie toch nog tekort.
Alles draait dus om actuele informatie van NS en de stads- en streekvervoerders over verstoorde dienstregelingen, zodat ov-reizigers via hun
mobieltje op de hoogte kunnen worden gehouden, en niet alleen als zij
een iPhone hebben. De informatie is veel vaker wel dan niet beschikbaar,
maar de vervoerders willen deze informatie niet delen met de rest van de
wereld, lijkt het. Boze tongen beweren zelfs dat de vervoerders geld willen
zien voor hun informatie.
Daarmee hebben wij meteen een aardige principediscussie te pakken: van
wie is nu eigenlijk de dienstregeling? Laat ik daar duidelijk over zijn: die is

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

7

van ons allemaal. Een staats-nv zoals NS, de gemeentelijke vervoersbedrijven of de zwaar gesubsidieerde streekvervoerders zouden er goed aan
doen zich dat te realiseren en zich niet te gedragen als verwende semimonopolisten. Het openbaar vervoer is een publieke dienst en daar hoort bij
dat het reizigersbelang moet prevaleren. Dat reizigersbelang is: vrij
beschikbare, actuele reisinformatie. Laten wij wel wezen: als je als reiziger
een dienst van bijvoorbeeld NS koopt, namelijk een treinreis, zou het toch
te gek zijn dat je moet betalen om te vernemen dat die dienst niet wordt
uitgevoerd? Je hoeft, mag ik hopen, toch niet op te draaien als je wilt
worden geïnformeerd wanneer de dienstverlener zijn belofte niet kan
nakomen?
De staatssecretaris koerst erop aan in 2015 een clubje – dat bedoel ik
helemaal niet denigrerend – in de benen te hebben geroepen die de informatie over het openbaar vervoer beschikbaar heeft: de Nationale Databank Openbaar Vervoergegevens, met de prachtige afkorting NDOV. Op
dit instituut kom ik nog terug, maar ik stel sowieso de vraag waarom dat
in vredesnaam zo lang moet duren. Omdat de vervoersbedrijven wellicht
tegenwerken, terwijl de techniek en de informatie er zijn? Ik wil daar
vandaag echt opheldering over.
Het duurt allemaal veel te lang. De Kamer is zo genereus geweest om NS
een verlenging van de concessie op het hoofdspoornet in het vooruitzicht
te stellen. Dat was op basis van de gedachte dat wij dan met NS aan de
slag zouden kunnen gaan om afspraken over de voorwaarden te maken. Ik
vind het geen goed begin dat NS als een broedse kip op de actuele reisinformatie blijft zitten. Dat moet echt anders. Kan de staatssecretaris mij
garanderen dat zij gaat regelen dat NS en de stads- en streekvervoerders
hun actuele reisinformatie zo spoedig mogelijk om niet, gratis, ter
beschikking stellen? Gaat zij er ook voor zorgen dat er veel meer vaart
wordt gemaakt met de vormgeving van de NDOV?
Daarbij heb ik nog één zorg: de positie van 9292 zelf. 9292 is nu, los van
de actuele reisgegevens, een uitstekend functionerende en veel bezochte
site. Eigenlijk functioneert 9292 al zeventien jaar als een soort NDOV. Met
110 miljoen reisaanvragen per jaar moet 9292 dat vooral blijven doen.
De heer Mastwijk (CDA): Hoor ik mevrouw Van Gent nu zeggen dat de
GroenLinks-fractie er eigenlijk een beetje spijt van heeft dat wij de
concessie aan NS zo snel hebben weggegeven? Het moment dat wij dit
doen, is natuurlijk bij uitstek de gelegenheid dat wij NS, als zij zich nog
niet rijk heeft gerekend, scherp zouden kunnen houden. Maar goed.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb er helemaal geen spijt van en
allemaal even goede vrienden. Maar als NS dit niet goed regelt, heeft ze
wat mij betreft wel een probleem. In het vorige overleg, toen wij het
hebben gehad over de concessie aan NS, heeft de GroenLinks-fractie daar
geen slap praatje over gehouden, maar daar heel duidelijk voorwaarden
aan verbonden en tegen NS gezegd: blijf scherp, want wij houden u in de
gaten. Mijn opmerking van zo-even was precies zo bedoeld. Dat zal helder
zijn overgekomen en ik denk dat NS mij niet gaat teleurstellen.
Ik vind het best als allerlei commerciële partijen soortgelijke diensten
aanbieden, maar ik wil heel uitdrukkelijk niet dat alle reisinformatie aan de
markt wordt overgelaten, want dat gaat niet werken. Ik zou graag van de
staatssecretaris de garantie willen krijgen dat de gratis site 9292 daar niet
onder te lijden krijgt, bijvoorbeeld omdat men zou moeten gaan betalen
voor het verkrijgen van de gegevens, met als voorspelbaar gevolg dat de
reizigers dat dan ook moeten gaan doen. In dat geval kan de hele operatie
wat mij betreft worden afgeblazen. Gratis actuele reisinformatie is en blijft
een must. Laten wij dat koesteren, want wij hebben daaraan nog wel wat
te verbeteren, al waarderen wij het ook nu al. Dus graag een heldere
toezegging op dit punt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

8

In mijn interruptie van de heer Mastwijk heb ik het punt van de slimme
student al gemaakt. Ik ben eigenlijk wel benieuwd naar de reactie van de
staatssecretaris, als zij zoiets hoort. Ik zie haar nu buiten de microfoon
articuleren: dat is hartstikke mooi. Dat is het ook, maar het is wel doodzonde dat NS zo gaat dwarsliggen als er gevraagd wordt om informatie
over de aankomstsporen.
De voorzitter: Ik geef nu het woord aan mevrouw Roefs, met dankzegging voor haar waarneming van het voorzitterschap.
Mevrouw Roefs (PvdA): Voorzitter. Toen ik dit algemeen overleg voorbereidde, vroeg ik mij af of er nog leuke nieuwe zaken uit te halen zouden
zijn. Het is tenslotte een heel mooi onderwerp. Al snel kwam ik echter tot
de conclusie dat ik nog helemaal niet tot opvattingen of meningen kon
komen, omdat ik vooral nog heel veel vragen heb namens mijn fractie.
Mijn bijdrage bevat er dan ook vele.
Graag zouden wij van de staatssecretaris horen wat de verschillen in
structuur tussen de NDW en de NDOV zijn. Volgens ons zitten er onder
andere verschillen in het eigendom van de data, terwijl wij echt graag
zouden zien dat beide op dezelfde manier werden ingelicht. De eerder
gedane suggestie om ze in elkaar te schuiven, is natuurlijk ook aardig. De
NDOV heeft een paar aandeelhouders, maar moet deze databank in feite
geen collectief bezit worden? Bij de NDW is er een strategisch beraad
waarbinnen ook de marktpartijen meedenken over de standaarden.
Waarom is dat bij de NDOV niet het geval? Moet er bij beide niet een
onafhankelijk toezichthouder zijn die toetst of de afspraken in de Wet
personenvervoer 2000 (Wp2000), de huidige en de nieuwe afspraken,
worden nagekomen?
Naar ik heb begrepen wijst de praktijk eigenlijk uit dat de data niet altijd
zomaar ter beschikking worden gesteld. Anderen hebben daar ook al over
gesproken. Als alle data, ook de actuele reisinformatie, in een databank
zitten en daaraan moeten worden aangeleverd, mag dan iedereen daaruit
putten? Is dat dan wel of niet tegen betaling? Wie bepaalt de prijs en
waarvoor is dat dan?
Wat gaan wij doen met de informatie van bijvoorbeeld de fietsplanner, die
met hulp van vele vrijwilligers tot stand is gekomen? Een ander voorbeeld
is de wandelroute-informatie. Moet deze informatie ook in de database
worden opgenomen? En gaat dat allemaal om niet?
In de brief van de staatssecretaris lees ik weinig over de toegankelijkheid
van de informatie voor de reiziger. Nu gaat iedereen gratis naar
www.9292ov en krijgt daar keurige informatie. Blijft dat zo? Of moet
straks, als wij de marktpartijen een positie hebben gegeven, voor elke
informatie worden betaald? Dat lijkt ons niet wenselijk.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Over het laatste punt ben ik het helemaal met mevrouw Roefs eens. Wel wil ik nog iets heel precies weten. Ik
noemde het voorbeeld van NS die een dienst, een treinreis, aanbiedt.
Vervolgens is er gedoe op het spoor en verandert er iets. Dan is het toch
volstrekt logisch dat de reiziger gratis informatie krijgt, bijvoorbeeld via
zijn mobieltje, over alternatieve routes en dat hij daar niet voor hoeft te
betalen?
Mevrouw Roefs (PvdA): Ja, daar ben ik het volkomen mee eens. Tot nu
toe heb ik in geen van de vier bijdragen iets gehoord waar ik het niet mee
eens ben. Mijn bijdrage is in vragende vorm aan de staatssecretaris
gesteld. Zojuist heb ik gezegd dat in de Wp2000 staat dat NS of de
vervoerder de dienstregeling moet vrijgeven. Ik heb begrepen dat wij in
de Wp2000 ook gaan regelen dat de actuele reisinformatie moet worden
geleverd. Dat lijkt mij een heel belangrijke stap. Deze informatie zal ook
aan 9292 moeten worden gegeven. Daar heb ik nog een vraag over.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

9

Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De heer Mastwijk sprak over de basisreizigersinformatie. Ik mag toch aannemen dat ook voor mevrouw Roefs
geldt – ik ben er niet helemaal zeker van of het ook voor de heer Mastwijk
geldt – dat deze informatie is inclusief verstoringen, veranderingen en
andere actuele informatie als er tijdens, voor of na de reis iets mis gaat?
De voorzitter: U krijgt nu twee antwoorden, mevrouw Van Gent.
Mevrouw Roefs (PvdA): De informatie die mevrouw Van Gent beschrijft,
valt wat mij betreft onder actuele reisinformatie. Straks gaan wij regelen
dat die moet worden doorgegeven.
De heer Mastwijk (CDA): Laat ik NS als voorbeeld nemen. NS levert een
product, een reis van A naar B. Er zijn verstoringen en het product wordt
niet compleet geleverd. Het product is een overeenkomst en bij niet
complete levering hoort daar een genoegdoening bij in de vorm van
actuele reisinformatie. Die informatie dient dan ook gratis te worden geleverd. Dat is volstrekt duidelijk.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dank aan de heer Mastwijk voor deze
mooie toelichting.
Mevrouw Roefs (PvdA): Ik heb nog twee puntjes, voorzitter. Ik zou graag
van de staatssecretaris willen horen wat de positie van 9292 nu en in de
toekomst is. Gaan wij niet volkomen overbodig iets nieuws bouwen
terwijl wij het oude zouden kunnen verbouwen?
Eerder heeft mevrouw Van Gent de opmerking gemaakt dat het tijdpad
wel heel erg lang is. Ik kan mij niet voorstellen dat dat per se nodig is.
Kortom: een korte bijdrage van onze kant, met vooral veel vragen aan de
staatssecretaris.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Voorzitter. Er is veel gezegd over de
multimodale reisinformatie. De Kamer heeft daar een brief over gekregen.
Volgens de planning van de minister en mij zal in 2015 op elke plek en op
elk moment reisinformatie beschikbaar zijn en zal het ideaalbeeld bereikt
of bijna bereikt zijn. Na 2015 moeten nog verschillende dan wat dichterbij
gelegen mijlpalen worden bereikt. Daar kom ik nog op terug. Het is dus
niet zo dat er pas in 2015 voor het eerst iets gebeurt.
Wij willen bereiken dat de reiziger voor vertrek goed en actueel geïnformeerd is over de af te leggen route, de reistijd en de kosten en op die
manier in staat is een bewuste keuze te maken tussen de verschillende
vervoersmodaliteiten. Het zal betrouwbare reisinformatie moeten zijn,
waardoor mensen en bedrijven beter kunnen plannen en efficiënter met
hun tijd kunnen omgaan. Voor het openbaar vervoer vraagt dat om een
aanpassing van het Besluit personenvervoer. Wij willen vervoerders
verplichten actuele gegevens ter beschikking te stellen aan wie daar om
vraagt. Dat vergt een wetswijziging. Deze zal voorjaar 2010 klaar zijn.
Daarmee hebben wij de juridische basis gelegd.
Samen met vervoerders, marktpartijen en decentrale overheden stellen
wij een standaard op voor data-uitwisseling om ervoor te zorgen dat de
gegevens in technische zin compatible zijn. Dat is absoluut noodzakelijk.
Op het punt dat overheden de opdracht geven om data-uitwisseling voor
het ov via een NDOV vorm te geven, kom ik nog terug. Ik kondig het nu
alvast aan, omdat vanmiddag is gesproken over de vraag wie de
opdrachtgever moet zijn. Ik zeg alvast dat ik, anders dan ik aanvankelijk in
mijn brief aan de Kamer heb gemeld – nader overleg brengt soms ook
nader inzicht – ervan overtuigd ben dat de overheid opdrachtgever moet
zijn.
Er komt een aanpassing van de NS-concessie en van het vervoerplan. NS
zal verplicht worden om actuele reisgegevens ter beschikking te stellen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

10

aan wie dat maar wil. Dat is vanaf 2010 ook geregeld in concessies van
provincies en stadsregio’s. Dat zijn belangrijke voorwaarden om de multimodale reisinformatie goed van de grond te krijgen.
Voor het verkeer op de weg richten wij de NDW op, die leidt tot één loket
voor verkeersgegevens, wegwerkzaamheden en omleidingen. Het Strategisch Beraad Verkeersmanagement en Verkeersinformatie geeft scenario’s
voor investeringsstrategieën voor verkeersinformatie. Dit was mijn inleiding.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik heb een kleine vraag voor de staatssecretaris.
De voorzitter: Ik sta twee interrupties toe in deze termijn, zodat er nog
gelegenheid is tot het houden van een tweede termijn.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik hoor nu zeggen dat dit mijn tweede
termijn zou zijn, maar ik wil toch mijn vraag stellen, al krijg ik uit de reacties van mijn collega’s de indruk dat zij een beetje bang voor mij zijn en
dat zij mij de interrupties willen ontnemen. Maar ik zal mij niet laten intimideren.
NS wordt straks verplicht actuele reisinformatie te leveren. Maar NS kan
die nu ook al leveren. Het lijkt mij dan ook een goede gedachte om een
dringend beroep op NS te doen om deze actuele informatie al per
omgaande te gaan aanleveren, want – ik hoop dat NS meeluistert – voor
wat hoort wat. Dan hoeven wij daar niet een half jaar of misschien nog
langer op te wachten.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: NS zou dat inderdaad nu al kunnen
doen. De statische gegevens levert NS al, maar de actuele nog niet. Ik
onderschrijf en ondersteun graag het beroep op NS van mevrouw Van
Gent. Ik kan haar de zekerheid geven dat NS in voorjaar 2010 verplicht is
om de actuele reisgegevens aan te leveren aan wie dat maar wil. Dat is
een goede basis om een echt goed reisinformatiesysteem op poten te
krijgen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat een mooie stok achter de deur,
maar ik zou nogmaals willen zeggen tegen NS: laat het zo ver niet komen
en ga vanaf nu de actuele reisinformatie leveren. Dan hoeven wij niet
meer op de wetswijziging te wachten en kunnen wij op een goede manier
verder gaan met onze samenwerking. Ik vraag de staatssecretaris
nogmaals of zij mijn hartstochtelijke oproep aan NS ondersteunt. Dat zou
misschien helpen. Overigens vindt de rest van de Kamer het volgens mij
ook een goed idee.
De voorzitter: Ik zou bijna zeggen: wij leiden dit deel van het stenogram
door aan NS.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Bij dezen! Dank u wel, voorzitter.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Er zou niets op tegen zijn en ik zou er
misschien zelfs hartstochtelijk voor willen pleiten. Ik geef de oproep van
mevrouw Van Gent in elk geval door aan NS. Ik zal de urgentie die zij in
haar oproep heeft gelegd en de steun die de Kamer daaraan geeft, eveneens aan NS overbrengen.
De heer Mastwijk (CDA): In aanvulling hierop vraag ik de staatssecretaris
om deze oproep ook nadrukkelijk bij de minister te willen neerleggen. Hij
heeft, zoals wij allen weten, sinds gisteren nog iets goed te maken. Laat
hij richting NS de nodige zending bedrijven.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

11

De voorzitter: Ik ben bang dat de minister dit nog vaak zal moeten horen.
Het woord is weer aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik ben ervan overtuigd dat de
minister dit zal willen doen. Ik begrijp dat zijn te late komst van gisteren
wellicht ook te maken had met gebrek aan reisinformatie. Hij zal dus
buitengewoon gemotiveerd zijn.
De heer Mastwijk (CDA): De minister zelf gaf een andere uitleg. Dat is
interessant!
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De minister kon het overleg van
vandaag niet bijwonen en ik spreek hier mede namens hem. Wij zullen de
oproep aan NS echt met de nodige urgentie overbrengen.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Wil de staatssecretaris ons daar nog
over berichten?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Dat zullen wij zeker doen.
Door de heer Mastwijk en ook door anderen is gesproken over de NDOV.
Eigenlijk heeft iedereen op zijn eigen manier met zijn eigen invulling
gevraagd of deze zaak wel aan de vervoerders moet worden gelaten en of
de overheid dat niet beter zou kunnen regelen. Na enkele gesprekken met
vervoerders ben ik tot het standpunt gekomen dat de overheid, met name
de ov-autoriteiten, opdrachtgever moet worden van de NDOV. Bij andere
onderwerpen hebben wij wel vaker gezien dat beloftes snel worden
gedaan, maar dat er heel veel tijd overheen gaat als het erop aankomt om
die beloftes waar te maken. Bij dit onderwerp willen wij dat absoluut niet.
Vandaar de beslissing om zelf opdrachtgever te worden.
De vervoerders hebben een voorstel gemaakt en een aanbieding gedaan
voor het geval zij, in opdracht van de overheid, de NDOV zouden gaan
bouwen. Op drie punten van dit voorstel laat ik een second opinion
uitvoeren: zijn de in rekening te brengen kosten redelijk, is de zaak juridisch goed geregeld en is de intelligence goed voor elkaar. Met dit laatste
punt bedoel ik dat wordt bekeken of wel met de meest moderne technieken wordt gewerkt. Van dit voorstel maakt ook het huidige 9292 deel
uit. Ik hoop dat de second opinion ertoe leidt dat wij met het voorstel in
zee kunnen gaan. Als blijkt dat de kosten te hoog zijn of als de intelligence
erg verouderd lijkt, dan gaan wij het aanbesteden en wordt er een tender
uitgesproken. 9292 kan daar ook weer aan mee doen, maar ook andere
marktpartijen kunnen dat. De Kamer wordt nog geïnformeerd over de
afloop van het onderzoek, maar het belangrijkste punt is dat decentrale
overheden, de ov-autoriteiten en het Rijk opdrachtgever worden van de
NDOV.
Mevrouw Van Gent en ook mevrouw Roefs vinden dat het allemaal erg
lang duurt. Eigenlijk ben ik dat niet helemaal met hen eens. Het afgelopen
jaar zijn wij begonnen met de ontwikkeling van de NDOV. De aanpassing
van het Besluit personenvervoer zal voorjaar 2010 klaar zijn, wat betekent
dat de actuele data beschikbaar komen. Ik verwacht dat de NDOV begin
2011 klaar zal zijn. Vanaf dat moment terugkijkend op hoe lang de ontwikkeling van de NDOV heeft geduurd, mag je best zeggen dat er met vaart
aan is gewerkt. Ik wil niet al te negatief doen, maar de NDW was, na een
jarenlange voorbereiding, in juli van dit jaar klaar. Als je een mooi plan
hebt, duurt het je al gauw te lang voordat het klaar is en wil je daar met
vaart aan werken. Dat doen wij ook. Ik denk te kunnen zeggen dat wij in de
gegeven omstandigheden echt snelheid maken als in 2011 de NDOV klaar
is.
De heer Roemer (SP): Ik heb nog een vraag over het vorige punt, toen de
staatssecretaris sprak over het neerleggen van het opdrachtgeverschap bij

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

12

de overheid. Uit mijn betoog zal duidelijk zijn dat ik daar blij mee ben. De
staatssecretaris zei daar echter direct achteraan dat zij het bij de
ov-autoriteiten wil neerleggen. Dat zijn er negentien, twintig met onszelf
erbij. In een eerdere brief heeft de staatssecretaris geschreven dat de
hoeveelheid actoren een complicerende factor is bij het inwinnen van de
benodigde informatie. Zij geeft daarmee zelf al aan dat een groot aantal
betrokkenen een belemmering kan zijn. Ik snap dat de decentrale overheden een rol moeten spelen, maar waarom legt zij de verantwoordelijkheid niet gewoon bij één autoriteit neer?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Wanneer wij over dit onderwerp
afspraken maken, is het van belang dat ov-autoriteiten, dus ook de decentrale overheden, daar goed bij betrokken zijn. De decentrale overheden
hebben in hun regio veel met het openbaar vervoer te maken; zij maken
de concessieafspraken en kunnen de vervoerders erop aanspreken dat zij
zich daaraan houden. In veel gevallen kan het nemen van besluiten met
heel veel partijen om tafel lastig zijn. Een groot aantal partijen hoeft echter
geen bezwaar te zijn. Belangrijk is dat men de richting heel helder heeft en
dat er geen onduidelijkheden en tegengestelde meningen zijn over hoe de
zaken moeten worden aangepakt en wat er moet worden gedaan. Ik wil de
decentrale overheden hier absoluut goed bij blijven betrekken.
De heer Roemer (SP): Het is niet mogelijk te bepalen hoe vaak en langs
welke route de bussen moeten rijden zonder de decentrale overheden
daarbij te betrekken, want zij kennen de omgeving. Maar nu gaat het erom
dat een overheidsinstantie iedere vervoerder verplicht om actuele reisinformatie aan te leveren op de plek waar wij die willen hebben. Daar
hebben wij geen decentrale overheden voor nodig, want de verantwoordelijkheid om erop toe te zien dat die verplichting wordt uitgevoerd, kun je
neerleggen bij één autoriteit. Wanneer je dat bij negentien of twintig
verschillende verantwoordelijken neerlegt, creëer je verschillen omdat er
verschillende systemen zullen zijn. Mogelijk zullen er ook verschillen zijn
bij het opleggen van straffen. Daar zullen wij straks allemaal last van
hebben. Dat de staatssecretaris de decentrale overheden wil betrekken bij
de buslijnen en dergelijke snap ik, maar het gaat erom dat er één verantwoordelijke autoriteit is voor de verplichte aanlevering van informatie.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik ben het niet eens met de heer
Roemer. De rijksoverheid gaat de wet aanpassen, maar in de concessies
hebben alle decentrale overheden al de verplichting opgenomen dat de
vervoerders de actuele informatie aanleveren waar de overheid dat wil.
De decentrale overheden zullen de vervoerders daarop moeten
aanspreken. Als wij dat willen omzeilen, komen wij in een heel ander
traject terecht, want dan moet de rijksoverheid een vervoerder
aanspreken, terwijl zij daar geen directe relatie mee heeft en daar eigenlijk
geen rechtsbasis voor is. Het is veel beter om de decentrale overheid dat
te laten doen die via de concessie kan afdwingen dat afspraken worden
nagekomen.
De heer Roemer spreekt over complexiteit vanwege het grote aantal
ov-autoriteiten. Ik ben niet bang voor complexiteit, maar het kan inderdaad lastig zijn. Dan gaat het vooral om de toegankelijkheid, om de vraag
hoe het hele ov-netwerk van bushaltes, tramhaltes enz. helder en toegankelijk wordt gemaakt. Er zijn 500 wegbeheerders die allemaal hun informatie moeten aanleveren. Dat is een lastige situatie waarin wij met heel
veel partijen te maken hebben.
In dit geval zijn er twintig partijen. Zij zullen echter als één opdrachtgever
aan het werk gaan. Er zijn geen onderlinge verschillen en de opdracht is
helder. Ik denk dan ook dat wij in dit geval de wettelijke positie van de
decentrale overheden dan wel de regionale ov-autoriteiten gewoon
moeten respecteren, omdat wij daarmee uiteindelijk het effectiefst kunnen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

13

werken. Ik zoek namelijk naar een effectieve manier om een vervoerder
erop aan te spreken als hij niet doet wat hij moet doen.
De heer Mastwijk (CDA): Ik heb goed naar de staatssecretaris geluisterd
en ik heb het gevoel dat de Kamer en de staatssecretaris niet zo ver van
elkaar af staan. Ik hoor haar zeggen dat de negentien ov-autoriteiten, plus
die ene grote autoriteit die wij met elkaar zijn, opdrachtgever zijn. Het is
van belang dat de database optimaal wordt gevuld met de informatie die
wij daar graag in willen hebben. Daar moeten wij wettelijke afspraken
over maken. Maar er moet ook sprake zijn van een meerwaarde.
Ik heb de uitleg van de staatssecretaris als volgt begrepen. Als de database is gebouwd, zal er een autoriteit moeten zijn die zich bezighoudt met
de uitvoering. Het kan niet zo zijn dat daarna bijvoorbeeld de NDOV weer
een rondje langs de negentien ov-autoriteiten maakt om af te spreken hoe
ze het gaan doen. Die kant moeten wij niet uitgaan, dus verder geen
gezeur meer.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De heer Roemer wordt nu geïnterrumpeerd door de heer Mastwijk. Uit zijn woorden blijkt dat hij mij uitstekend heeft begrepen.
De heer Mastwijk (CDA): Dat is een pak van mijn hart!
De heer Roemer (SP): Volgens mij willen wij allemaal hetzelfde. Ik wil
voorkomen dat wij, door de uitvoering bij te veel autoriteiten neerleggen,
verschillen gaan creëren. Als er één manier is om het te doen, één manier
om de informatie aan te leveren en één manier om te handhaven waarbij
alleen de handhavingsverantwoordelijkheid bij de decentrale overheden
wordt neergelegd, dan zeg ik daar ja tegen, want dan komen wij er een
heel eind uit.
De voorzitter: Dit was eerder een eruptie dan een interruptie. Ik geef nu
het woord aan de staatssecretaris.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Het is inderdaad de bedoeling het te
doen zoals de heer Roemer het zegt. Wij zijn het dus eens.
Mevrouw Roefs heeft gevraagd of het strategisch overleg voor het ov later
komt. Dat strategisch overleg is er al. De besluitvorming voor de NDOV
wordt voorbereid onder regie van de Regiegroep ov-reisinformatie. In
deze regiegroep hebben aanbestedende overheden en vervoerders zitting.
Zo willen wij komen tot die ene manier van werken die de heer Roemer
zojuist beschreef. Er wordt ook samengewerkt binnen BISON, om ervoor
te zorgen dat alle gegevens compatible zijn en op elkaar aansluiten, niet
alleen de gegevens van de NDOV maar ook die van de NDW.
Mevrouw Roefs (PvdA): De staatssecretaris zegt dat de vervoerders en de
decentrale overheden al met elkaar spreken over de standaard, de manier
waarop de gegevens moeten worden aangeleverd. Daar zouden toch ook
de marktpartijen bij betrokken moeten zijn? Volgens mij gebeurt dat bij de
NDW wel.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De vervoerders zijn toch de marktpartijen?
Mevrouw Roefs (PvdA): Marktpartijen zijn ook partijen die van plan zijn
om iets met de informatie te gaan doen. De informatie wordt op een
bepaalde manier opgeslagen in de database. Het zou goed zijn als
iedereen daarmee uit de voeten zou kunnen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

14

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Er zijn twee verschillende zaken. Je
hebt de Regiegroep ov-reisinformatie die zich bezighoudt met de NDOV.
Daarnaast houdt BISON zich bezig met technische zaken als hoe de data in
de database worden opgeslagen, hoe ze compatible worden gemaakt, hoe
je op een technisch goede manier met de gegevens kunt omgaan en hoe
je ervoor zorgt dat iedereen er goed mee overweg kan. Daarin zijn ook
TomTom en andere marktpartijen vertegenwoordigd.
Mevrouw Roefs (PvdA): En wat doet de Regiegroep ov-reisinformatie?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Deze groep bespreekt hoe de NDOV
moet worden opgezet, hoe je aan de juiste gegevens komt en hoe je dat
organiseert.
De heer Roemer (SP): Ik heb zo-even een interruptie gepleegd over het
punt van de opdrachtgevers. Daarna heeft de staatssecretaris gesproken
over de tijdsduur. Die loopt tot 2015. Zij denkt echter dat rond 2011 de
zaak voor het grootste deel klaar zal zijn. Betekent dat ook dat wij tegen
die tijd van alle bedrijven de actuele informatie krijgen? Zij denkt deze
informatie van NS voorjaar 2010 al te hebben. Wat is de deadline voor
andere bedrijven om de actuele informatie aan te leveren? Zijn wij daarbij
niet, dankzij ons fantastische systeem, gebonden aan concessieperiodes?
Of kan in 2010 worden afgedwongen dat de vervoerders de actuele reisinformatie aanleveren?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ja. De concessie van NS wordt opengebroken. In alle decentrale concessies is het jaar 2010 afgesproken. In
sommige gevallen komt dat overeen met de duur van de concessie, in
andere gevallen zal een concessie moeten worden opengebroken. Dat
weet ik niet per concessie. In 2010 zijn alle vervoerders, NS en andere
vervoerders, verplicht al hun actuele reisinformatie aan te bieden aan wie
dat maar wil. Volgens de planning zal in 2011 de NDOV klaar zijn. Iedereen
die daar gebruik van wil maken, zal daarop zijn eigen reisinformatie en
zijn eigen reisadviezen kunnen baseren. Ik neem de tijd tot 2015. Wij
willen van alles en dat is allemaal heel prachtig, maar daarvoor moeten er
zaken geregeld worden. Die kunnen niet allemaal in 2011 klaar zijn. In
2015 hopen wij het ideaal te hebben bereikt, maar de basis waarop wij
aan het werk kunnen gaan, zal met de NDOV in 2011 klaar zijn.
De heer Roemer (SP): Dat doet mij redelijk deugd. Wel schrik ik ervan als
wij, bij die fantastische marktwerking in het openbaar vervoer, gaan
spreken over het openbreken van contracten. Wat gaat dat wie kosten?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ik hoor zojuist dat bij de decentrale
overheden de verplichting al is geregeld in de concessies en dat er geen
enkele concessie hoeft te worden opengebroken.
Eigenlijk iedereen heeft gevraagd of de reisinformatie gratis blijft voor de
reiziger. Ik garandeer samen met de decentrale overheden dat het huidige
voorzieningenniveau aan reisinformatie gehandhaafd blijft. Dat betekent
dat de informatie via het internet gratis is en dat je voor de informatie via
de telefoon altijd telefoonkosten betaalt. Overigens betaal je natuurlijk ook
voor een internetabonnement. Er zijn dus geen aanvullende kosten en het
blijft zoals het nu is. Met de NDOV zorg ik ervoor dat de data tegen lage
kosten beschikbaar komen, waardoor de serviceproviders gemakkelijker
hun adviezen aan de reizigers kunnen aanbieden.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Het huidige voorzieningenniveau blijft
gehandhaafd. De informatie is dus gratis, afgezien de kosten voor telefoon
of internet. Straks wordt de informatie uitgebreid met de actuele reisinformatie. Ik ben ervoor dat ook die informatie gratis wordt aangeboden. Als

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

15

de vervoerders de actuele reisinformatie straks moeten aanbieden aan
ieder die het maar wil, zou je kunnen zeggen dat dat een uitbreiding is
waarvoor moet worden betaald. Daar zou ik mordicus tegen zijn. Ik neem
aan dat de staatssecretaris bedoelt dat alle reisinformatie gratis is, inclusief de actuele reisinformatie.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ja, het is inclusief de actuele reisinformatie. De vervoerders mogen voor de actuele reisinformatie alleen de
verstrekkingskosten in rekening brengen. Ze mogen die informatie dus
niet verkopen. In de NDOV komen alle gegevens, de statische en de
actuele reisinformatie beschikbaar. 9292 blijft, zodat wij er zeker van zijn
dat er op internet altijd een gratis reisadvies komt. Dat blijft in elk geval zo
totdat andere marktpartijen ook gratis reisadviezen via internet gaan
aanbieden. Daarmee garanderen wij het huidige voorzieningenniveau.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik begrijp dus goed dat de huidige
gratis voorziening gehandhaafd blijft en dat de actuele reisinformatie die
daarbij komt, ook gratis zal zijn.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: De informatie van 9292 wordt uitgebreid met actuele reisinformatie. Overigens geeft 9292 informatie over het
gebruik van de auto en het ov en geeft dus nu al multimodale informatie.
Daarmee kom ik op de vraag van de heer Aptroot waarom de vervoersinformatie via twee aparte pijlers moet worden georganiseerd. De NDW is
er nu en daarbij gaat het om de wegbeheerders. Voor het openbaar
vervoer heb je met een heel andere situatie te maken, omdat je de actuele
reisinformatie van de vervoerders moet krijgen en je ze moet verplichten
die ook te geven. Sommige vervoerders zitten er niet om zitten te
springen – het geldt niet voor alle vervoerders – om in openbaarheid te
brengen hoe vaak zij van de dienstregeling afwijken of hoe vaak er vertragingen zijn. Dat heeft te maken met de goede naam van hun bedrijf.
Vandaar dat een verplichting nodig is. Maar het is wel een heel andere
situatie dan die op de weg. Daarom hebben wij ervoor gekozen de data
onder te brengen in twee aparte pijlers, de NDW en de NDOV. Via BISON
wordt ervoor gezorgd dat de verschillende informatie op elkaar aansluit.
Waar het kan, komt de informatie bij elkaar. Het is het beeld van twee
pijlers met een dak erop: als het klaar is, zijn de pijlers met elkaar
verbonden en is het een huis waarin wordt samengewerkt. In de opstartperiode is het beter om het apart te doen.
De heer Aptroot (VVD): Ik begrijp wel dat het bij het opstarten makkelijker is om het openbaar vervoer bijeen te houden. Men wordt verplicht
om de actuele reisinformatie te geven, maar op termijn zie ik het meest in
één organisatie. Die mag dan bestaan uit twee groepen, maar de automatisering enz. zou wat mij betreft op één plek moeten komen, met een
gezamenlijke overhead. Het zou een ramp zijn als wij straks zitten met
twee gebouwen met twee verschillende organisaties en administraties.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Dat is absoluut niet de bedoeling. Wij
zitten nu in de opstartfase, maar straks wordt het één gebouw. De marktpartijen ondersteunen dit en zien ook in dat wij het zo moeten doen.
Mevrouw Roefs (PvdA): Op het moment dat de NDOV klaar is, zitten daar
alle gegevens in. Iemand die daar iets uit wil halen, moet daarvoor de
kostprijs betalen. Geldt dat voor zowel 9292 als de marktpartijen die iets
moois met al die info willen gaan maken? Het is mij nog niet helemaal
duidelijk of 9292 voor de levering van de data ook de kostprijs moet
betalen. Je zou namelijk kunnen zeggen dat 9292 en TomTom allebei
gebruikmaken van de database.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

16

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Iedereen mag tegen de verstrekkingskosten van de database gebruikmaken. Daarbij garanderen wij dat 9292
blijft bestaan en op internet een gratis reisadvies blijft geven. Wij moeten
nog wel kijken hoe wij dit juridisch goed in het vat gieten. Wij willen het
level playing field niet verstoren en het tegelijkertijd voor 9292 mogelijk
maken om gratis adviezen te blijven geven. Marktpartijen die van de
NDOV gebruikmaken en die op grond daarvan een reisadvies maken,
kunnen daar de reiziger natuurlijk geld voor vragen. Nogmaals: de mogelijkheid om via internet een gratis reisadvies te vragen blijft bestaan.
Mevrouw Van Gent heeft gevraagd wanneer er een ov-TomTom komt. De
markt is druk bezig met het ontwikkelen van mobiele ov-routeplanners.
NS heeft enkele maanden geleden de Reisplanner Xtra geïntroduceerd
voor actuele mobiele reisplanning. Mobiel.9292.nl is al een tijdje on line
en 9292 heeft kort geleden een prijsvraag gehouden onder teams
studenten voor het ontwikkelen van een ov-navigator. Dat zijn allemaal
veelbelovende initiatieven. Er is al een whizzkid die voor €2,39 de applicatie Trein verkoopt via Apple. Meer informatie daarover kan men van de
heer Mastwijk krijgen.
De heer Aptroot heeft gesproken over het probleem van reisadviezen en
alternatieve routes bij calamiteiten. Ik onderschrijf dit. Op dit moment
wordt door de wegbeheerders aan een netwerk van omleidingroutes
gewerkt. Deze informatie zal ten behoeve van de marktpartijen worden
ontsloten door de NDW. De minister zal het punt of het verplicht moet
worden om van bepaalde routes gebruik te maken om rare situaties te
vermijden alsook de hartstochtelijke oproep aan NS inbrengen in het
Strategisch Beraad onder leiding van mevrouw Baljeu. Wij denken dat in
geval van een calamiteit het gebruik van bepaalde vastgestelde omleidingsroutes verplicht moet worden.
De heer Aptroot (VVD): Op zichzelf moet je je zo min mogelijk mengen in
wat allerlei private partijen aan adviezen geven. Het gaat ons echter niet
alleen om het verplichten van bepaalde routes; wij willen dat ook het
omgekeerde mogelijk is en dat een bepaalde route niet wordt geadviseerd, een soort negatieve verplichting dus, omdat die vrijgehouden moet
worden voor de hulpverleningsdiensten. De overheid moet dus kunnen
zeggen dat een bepaalde alternatieve route niet mag worden gebruikt,
omdat politie, ambulance, brandweer enz. die hard nodig hebben. Dat
moet worden geregeld. Begrijpen de staatssecretaris en ik elkaar goed?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ja, wij begrijpen elkaar goed. De
heer Aptroot wil dat de overheid in geval van calamiteiten de mogelijkheid krijgt om een bepaalde route vrij te houden. Daar wordt aan gewerkt
en wij zijn bezig dat te regelen. Wil je dat voor elkaar krijgen, dan zul je
ook moeten aangeven welke routes wél geadviseerd mogen worden. Dat
kan er één zijn, maar het kunnen er ook twee, drie of vier zijn.
Ik meen dat ik hiermee alle vragen heb beantwoord. Als ik een vraag heb
overgeslagen, komt die in tweede termijn ongetwijfeld weer terug.
De heer Roemer (SP): De staatssecretaris heeft de onderbouwing van de
52 mln. nog niet gegeven. Verder had ik nog gevraagd of voor de grotere
en complexere locaties een systeem voor het tonen van reisinformatie kan
worden opgezet. Volgens mij is het de moeite waard om dat te onderzoeken.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Op de tweede vraag wil ik in tweede
termijn terugkomen.
Van de 52 mln. wordt 30 mln. besteed aan de aanpak van de reisinformatie en 22 mln. aan het Actieplan Groei op het spoor. De 30 mln. wordt
besteed aan standaarden, data-uitwisseling en actuele informatie op
panelen. De 22 mln. wordt vooral besteed aan de informatieteams die op

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

17

NS-stations aan het kijken zijn hoe de zaken geregeld zijn en hoe en waar
het beter kan.
De voorzitter: De tweede vraag van de heer Roemer wordt in tweede
termijn beantwoord. Hij krijgt dan ook de gelegenheid om daarop nog te
reageren.
Ik stel een korte tweede termijn voor waarin u twee minuten spreektijd
krijgt.
De heer Mastwijk (CDA): Soms is het een voordeel als een brief die wij in
de Kamer bespreken er wat langer ligt, want dat biedt de staatssecretaris
de gelegenheid om met nieuwe informatie te komen. Wat mij betreft was
die nieuwe informatie aanzienlijk bruikbaarder dan die welke in de brief
stond. Daar heb ik in mijn eerste termijn al iets over gezegd. Ik ben bijna
helemaal tevreden met de antwoorden. Ik zeg «bijna» omdat je nooit de
huid moet verkopen voordat de beer is geschoten, want dan maak ik
dezelfde fout als mevrouw Van Gent maakte tegenover NS. Maar daar
gaan wij het nu niet over hebben.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Dat is een vorm van uitlokking, voorzitter. Laten wij nog even afwachten hoe NS reageert op die hartstochtelijke oproep. Zullen wij het zo afspreken?
De heer Mastwijk (CDA): Wij hebben toch samen afgesproken dat wij de
druk op NS zo hoog mogelijk zouden opvoeren? Nu geeft mevrouw Van
Gent dat geheim weer prijs! De wetswijziging komend voorjaar is een
onderwerp dat vandaag wat blijft zweven. Daar komen wij vanmiddag niet
helemaal uit, vooral wat de juridische kant van de zaak betreft en ook het
antwoord op vragen als: wie doet precies wat, wie is waar verantwoordelijk voor en wordt de NDOV straks een zelfstandig bestuursorgaan? Wij
hoeven daar nog niet uit te komen, want dat kan ook in het voorjaar van
2010.
Een andere kwestie is wie precies wat gaat betalen, zoals de kosten van
verstrekkingen en dat soort zaken. Het lijkt het goed dat het hele traject
van wie wat betaalt duidelijk op papier staat wanneer de staatssecretaris
met haar wetsvoorstel komt, zodat wij als Kamer daar een compleet overzicht van hebben op het moment dat wij de knoop moeten doorhakken.
De heer Aptroot (VVD): Voorzitter. Ook ik wil graag een overzicht zien van
hoe een en ander wordt betaald en of het een beetje redelijk wordt wat
marktpartijen moeten gaan betalen. Daar heeft de heer Mastwijk al naar
gevraagd. Verder ben ik tevreden met de antwoorden.
De voorzitter: Ik verzoek de heer Roemer de vraag te herhalen die hij in
eerste instantie al had gesteld.
De heer Roemer (SP): Dat doe ik met liefde en plezier, voorzitter. «Dit
uitstekende systeem van accurate en actuele reisinformatie kan ook
worden ingezet op locatie. Zo kunnen er bijvoorbeeld op grote stations of
belangrijke overstaplocaties borden worden geplaatst waarop de reiziger
exact kan zien waar iedere bus, trein, metro of tram zich bevindt. Dat
bevordert pas echt de transparantie van het openbaar vervoer op locatie,
want voor veel reizigers blijft het openbaar vervoer nog steeds te
complex.» Mijn vraag was of de staatssecretaris bereid is om te onderzoeken hoe wij dit systeem nog verder kunnen verbeteren, in combinatie
met de actuele reisinformatie die wij binnenkort allemaal beschikbaar
hebben. Dat lijkt mij voor de reiziger een groot voordeel.
De voorzitter: En dan wel informatie op vandalismebestendige computerschermen, zoals dat bij het toerisme ook gebeurt.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

18

De heer Roemer (SP): Dan kom ik nu aan mijn tweede termijn. Ook ik wil
allereerst de staatssecretaris bedanken voor haar beantwoording. Op een
aantal essentiële punten zijn wij tot elkaar gekomen. Dat doet mij zeer veel
deugd. Dank daarvoor, want ik denk dat wij een goede move hebben
gemaakt in vergelijking tot wat aanvankelijk in de brief stond.
Over een drietal kleine puntjes heb ik nog vragen.
Hoe gaan wij controleren of de actuele informatie daadwerkelijk wordt
doorgegeven? Gaan wij die gegevens ook registreren, zodat wij weten
hoe de vervoerders het doen? Welke handhavingsmiddelen wil de staatssecretaris in de wet opnemen? Anders gezegd: welke stok achter de deur
hebben wij als een vervoerder willens en wetens regelmatig de actuele
informatie liever niet geeft en het zogenaamd even vergeten is? Gaan wij
de zaken zodanig registreren dat wij ook daadwerkelijk inzicht krijgen in
de prestaties van een vervoerder ten opzichte van de dienstregeling? Het
zou van groot voordeel kunnen zijn om van die registratiegegevens
gebruik te maken.
De staatssecretaris is kort ingegaan op de onderbouwing van de 52 mln. Ik
zou haar willen vragen of zij een wat uitgebreidere schriftelijke onderbouwing op schrift wil geven voor de begrotingsbehandeling. Het ging heel
snel en ik kon onvoldoende beoordelen of ik het een goede besteding van
het geld vind.
Tot slot wil ik graag een bevestiging horen of ik het goed heb begrepen
dat alle vervoerders in het voorjaar 2010, of op het moment dat de staatssecretaris in gedachten heeft, verplicht zijn om actuele informatie beschikbaar te stellen, ongeacht de concessies enz. Ik had een ander beeld, maar
ik meen begrepen te hebben dat het zit zoals ik het zojuist heb gezegd.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Voorzitter. De inzet van de GroenLinksfractie bij dit debat was dat de vrij beschikbare actuele reisinformatie zo
snel mogelijk en gratis en onder de huidige condities beschikbaar zou
komen en dat de actuele reisinformatie van NS en de stads- en streekvervoerders daar zo snel mogelijk bij zou komen. Er zal daarover met NS
worden gesproken. Dat vind ik prettig en ik weet dat ook de heer Mastwijk
dat zeer op prijs stelt. De stads- en streekvervoerders zouden nu alvast
een mooi gebaar kunnen maken door deze informatie alvast beschikbaar
te stellen en het niet op een wetswijziging te laten aankomen. Eigenlijk
zou ik graag willen dat de staatssecretaris op eenzelfde hartstochtelijke
oproep doet aan deze vervoerders als de minister dat aan NS gaat doen.
Graag een reactie hierop. Laten zij niet met de hakken in het zand gaan
staan, want ook voor de vervoerders is voortgang belangrijk. Dit punt
hoort daarbij.
Wij zijn zeer tevreden dat via 9292 de actuele reisinformatie voor de reizigers beschikbaar komt onder dezelfde condities als dat nu gebeurt. Dat
vind ik een heel goede zaak.
Ik heb nog een vraag over de datum van 2015. De staatssecretaris zegt dat
in 2010 de actuele reisinformatie beschikbaar zal komen en dat in 2011 de
NDOV klaar zal zijn. Misschien begrijp ik het niet helemaal, maar ik vraag
mij af wat wij in de jaren tot 2015 nog gaan doen. Het gaat mij er vooral
om dat vanaf 2010 de actuele reisinformatie ook voor de reiziger beschikbaar is. Dat punt zou ik heel precies willen afkaarten. De techniek is
aanwezig, dus het hoeft allemaal niet zo lang te duren.
De GroenLinks-fractie is redelijk tevreden. Zij verwacht een royaal gebaar
van NS, anders laat NS mij een beetje voor schut staan ten opzichte van
de heer Mastwijk. Dat wil NS vast niet. Ik verwacht eenzelfde royale
gebaar van de stads- en streekvervoerders. Ik wil graag snel geïnformeerd
worden over de uitkomsten van de gesprekken daarover.
Mevrouw Roefs (PvdA): Voorzitter. De reisinformatie is heel erg belangrijk
en wij zullen daar heel goede afspraken over moeten maken. Ik kreeg
laatst een mailtje van een mijnheer die, toen hij met de tram reisde, zich

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

19

er heel erg aan stoorde dat de naam van de volgende halte in de tram
heel even op het informatiescherm verscheen en dat er de rest van de tijd
alleen maar reclame op was te zien. Mensen ergeren zich aan dat soort
dingen. Wij moeten eigenlijk bij de vervoerder kunnen afdwingen dat de
informatie goed gegeven wordt, omdat het voor de reiziger essentiële
informatie is.
Op veel van mijn vragen heb ik antwoord gekregen. Volgens mij gaat het
de goede kant op. Wanneer zal de second opinion klaar zijn? Ik ben heel
erg benieuwd naar de juridische component, want ik heb het idee dat het
een heel lastige zaak is. Misschien zit daar de essentie van het hele
verhaal. Ik heb al eerder de vraag aangekaart van wie de informatie eigenlijk is. Daar zijn wij de afgelopen twee jaar aardig mee in de weer geweest.
Er staat nog een vraag van mij open over de fietsplanner en de
wandelroute-informatie. Die informatie is door vrijwilligers gemaakt. Hoe
moeten wij daarmee omgaan? Moet deze informatie ook verplicht worden
aangeboden, moet deze informatie gekocht worden of is het opeens ook
«open source»-informatie?
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Voorzitter. Ik dank de Kamerleden van
harte voor hun opmerkingen.
De heer Mastwijk wil graag over een aantal zaken met betrekking tot de
kosten worden geïnformeerd. Hij krijgt daar graag een overzicht van op
het moment dat de wetswijziging in het voorjaar van 2010 naar de Kamer
komt, omdat er dan meer duidelijkheid over dat soort zaken zal zijn. Ik zeg
hem en ook de heer Aptroot toe dat dat zal gebeuren.
De heer Roemer vraagt of de actuele informatie ook geregistreerd wordt
en of het mogelijk wordt te bekijken of de vervoerders goed presteren. Zij
zouden daar eventueel op kunnen worden aangesproken. Dit laatste is een
bevoegdheid van de decentrale overheid die een concessie met een
vervoerder heeft gesloten. Zij kan bekijken in hoeverre de vervoerder zich
aan de in de concessie gemaakte afspraken houdt. Verder is het aan de
decentrale overheden om wel of niet te gaan registreren. Dit soort informatie zal niet landelijk worden geregistreerd.
De actuele informatie zal bij iedereen bekend worden. Wie dat wil, zou de
afwijkingen van de dienstregeling kunnen gaan bijhouden. Een of andere
whizzkid zou dat kunnen doen, maar het wordt geen beleid van de rijksoverheid om naast de actuele informatie ook nog eens te gaan bijhouden
welke vervoerder wanneer is afgeweken van de dienstregeling. Een
decentrale overheid kan dat desgewenst wel gaan doen.
Wat zijn de sancties als de actuele informatie niet wordt geleverd? Ook het
opleggen van sancties is aan de decentrale overheden. Ik zeg toe dat ik
hierover met de decentrale overheden in gesprek zal gaan om te kijken of
wij kunnen komen tot het opnemen van hetzelfde sanctiemodel in alle
concessies, zodat wij er zeker van kunnen zijn dat de maximale druk op
het aanleveren van de actuele reisinformatie wordt gezet.
De heer Roemer wil voor de begrotingsbehandeling graag nog op schrift
een verheldering krijgen van de besteding van de 52 mln. Die zeg ik hem
graag toe.
Hij heeft zijn vraag in eerste termijn over reisinformatie op informatiepanelen enz. nog eens herhaald. Ik ben daarover met de decentrale overheden in gesprek. Waar dat zinnig en nuttig is, zal op grote panelen
actuele reisinformatie worden gebracht. Men kan de initiatieven daartoe
volgen en er wordt hard aan gewerkt. Naast BISON is GOVI ook een heel
interessante naam van een organisatie die zich daarmee bezighoudt.
De heer Roemer (SP): Ik begrijp dat de staatssecretaris klaar is met haar
antwoord. Ik heb ook nog gevraagd om een bevestiging dat in 2010 alle
vervoerders verplicht zijn de actuele reisinformatie te geven. Ik zag de
staatssecretaris knikken, maar dat komt nooit in het verslag te staan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

20

Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Het antwoord is «ja». De heer
Roemer had het uitstekend begrepen.
De heer Roemer (SP): Dank voor dit antwoord. Dat komt zeker in het
verslag te staan.
Tot slot nog een punt waarover ik in eerste termijn een debatje met de
staatssecretaris had. Zij heeft een punt aangegeven waardoor ik ertoe
kom te zeggen dat de verantwoordelijkheid zo veel mogelijk bij één autoriteit moet liggen. Ik wil voorkomen dat men bijvoorbeeld in Groningen
besluit dat bij het niet doorgeven van actuele informatie een minimale
straf wordt opgelegd, terwijl men daar in Zeeland – het is maar bij wijze
van spreken – drie jaar gevangenisstraf voor wil geven. De rest van Nederland zal daar waarschijnlijk ergens tussenin gaan zitten. Een dergelijke
mogelijke ontwikkeling moeten wij niet wensen. Natuurlijk moet de
decentrale overheid handhaven en kijken of de vervoerder de verplichte
gegevens allemaal levert. Volgens mij moeten er centraal afspraken
worden gemaakt hoe daarmee wordt omgegaan om gigantische
verschillen tussen de twintig ov-autoriteiten te voorkomen.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Mijn antwoord behelsde dat ik het
belang van dit punt inzie. Ik ga met de decentrale overheden in gesprek
om ervoor te zorgen dat men daar één lijn in trekt en dat er geen
verschillen ontstaan. Er zal maximale druk moeten worden gezet om
ervoor te zorgen dat de vervoerders de actuele reisinformatie verstrekken
en dat het geen dode letter in de concessie blijft.
Mevrouw Van Gent is tevreden dat NS wordt opgeroepen om alvast de
actuele gegevens ter beschikking te stellen. Het zou ook mooi zijn als ook
de andere vervoerders niet zouden wachten op de wettelijke verplichting
die nog eens bovenop de concessie komt. Ik zal ook deze oproep doorgeven en bij het komende Nationale Mobiliteitsberaad zal ik daarover met
de bestuurders spreken. Ik zal hen vragen daar de vervoerders op aan te
spreken. De verplichting om het te doen komt eraan, dus niet zeuren en
meteen meewerken.
Mevrouw Van Gent vindt het mooi dat de NDOV al in 2011 klaar is en niet
pas in 2015. Zij vraagt waartoe de ruimte tot 2015 nog dient. Als de NDOV
de data beschikbaar stelt, is het aan de marktpartijen om initiatieven te
nemen om het multimodale element dat wij erin willen brengen zodanig
te ontwikkelen dat het overeenkomt met het ideaalbeeld dat wij voor ogen
hebben. Dat is niet van vandaag op morgen klaar. Wij willen niet alleen de
fiets- en wandelroutes erbij betrekken, maar ook de CO2-uitstoot. Men kan
dus met de auto gaan, maar men kan ook gaan wandelen. Wij hebben dus
nog wel wat tijd nodig om die multimodale reisinformatie voor elkaar te
krijgen op de manier die wij voor ogen hebben. Vandaar dat wij 2015
hebben genoemd.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Graag krijg ik de bevestiging dat in
2010 de actuele reisinformatie die erbij komt, voor de reiziger via 9292
beschikbaar is.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Ja, in 2010 worden deze gegevens
verplicht aangeleverd en in 2011 zal de NDOV klaar zijn. Deze informatie is
voor de reizigers in elk geval via 9292 bereikbaar. Dat mooie ideaalbeeld
dat wij voor ogen hebben, waarbij alle informatie naast elkaar staat die
een reiziger op verschillende plekken – tijdens de reis in de bus, op het
station of thuis voor aanvang van de reis – kan raadplegen, hebben wij in
2011 nog niet bereikt. Daar is meer tijd voor nodig. Daarom hebben wij als
eindtijd 2015 opgeschreven. Dat zal echt heel hard aanpoten zijn.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): De staatssecretaris heeft gezegd dat
voorjaar 2010 de aanpassing van de wet, het Besluit personenvervoer,

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

21

klaar zal zijn. Het is altijd leuk om een datum te hebben. De zomer begint
altijd op mijn verjaardag, op 21 juni. Ik mag aannemen dat op die datum
de zaak geregeld is voor wat betreft 9292.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Het wordt verplicht en wij gaan ervan
uit dat het dan voor elkaar is. Maar ik denk dat wij nog tijd nodig hebben
om de NDOV goed voor elkaar te krijgen, met een database die gelijkwaardig is aan die van de NDW. Daarom hebben wij het jaar 2011
genoemd.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): En voor de reizigers is het 2010.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Het aanleveren van de actuele reisinformatie is verplicht in 2010. Dan kan 9292 daar gebruik van maken. Maar
wanneer 9292 dat precies op de site voor elkaar heeft zodat elke reiziger
van de informatie gebruik kan maken, is iets wat ik hier niet kan
toezeggen. Nogmaals: de wettelijke basis is er in 2010. Alle data komen in
de NDOV voor wie er gebruik van wil maken beschikbaar in 2011. Hoe de
markt daarmee omgaat, zullen wij aan de markt moeten overlaten.
Mevrouw Van Gent (GroenLinks): Ik begrijp het. Er komt nog een aantal
overleggen aan, mede op mijn verzoek, met NS en het stads- en streekvervoer. Het gaat over iets waarop reizigers echt zitten te wachten. Er worden
nu voorbereidende werkzaamheden gedaan en ik zou het prettig vinden
als de staatssecretaris met 9292 hierover in overleg zou treden, zodat men
na de wetswijziging de zaak zo snel mogelijk kan implementeren.
Staatssecretaris Huizinga-Heringa: Wij krijgen wel heel veel hartstochtelijke oproepen te doen. Ik zal ook dit punt opnemen met 9292, maar ik kan
er geen harde toezegging over doen. Als 9292 zijn concurrentiepositie in
het oog houdt, heeft het mijn oproep misschien helemaal niet nodig en zal
het zelf al bedenken dat het de concurrentie een stap voor moet blijven en
snel aan de slag moet gaan.
Dan kom ik aan de vragen van mevrouw Roefs. De second opinion zal er
in de eerste maanden van 2010 zijn.
Hoe wij omgaan met de gegevens over de fietsplanner is een vrij ingewikkeld verhaal, omdat de Fietsersbond op haar beurt weer gegevens
gebruikt die niet vrij verkrijgbaar zijn. Er zijn dus nogal wat voetangels en
klemmen en op dat punt hebben wij nog wel een slag te maken. Ik stel mij
voor dat het een vervolg krijgt als wij de NDOV voor elkaar hebben. In de
tijd erna gaan wij ervoor zorgen dat ook de Fietsersbond daar goed bij
wordt aangesloten.
Hiermee denk ik alle vragen te hebben beantwoord.
Toezeggingen
–

–

–

–

De minister en de staatssecretaris zullen er bij NS, respectievelijk bij de
regionale vervoersautoriteiten, voor pleiten dat zij zo snel mogelijk de
actuele reisinformatie vrijgeven en zullen de Kamer over het resultaat
daarvan berichten.
De staatssecretaris bericht de Kamer over het resultaat van de second
opinion die wordt uitgevoerd naar het voorstel van de ov-bedrijven
voor de opzet van de NDOV en het vervolg dat daaraan wordt
gegeven.
De staatssecretaris zal bij de wijziging van de Wet personenvervoer
2000 in het voorjaar van 2010 duidelijk op papier zetten hoe de verantwoordelijkheden belegd worden, welke bestuursvorm voor de NDOV
wordt gekozen en wie er wat gaat betalen.
De staatssecretaris doet de Kamer vóór de begrotingsbehandeling een

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

22

–

schriftelijke onderbouwing toekomen van de 52 mln. die is geraamd
voor de acties uit het Plan Multimodale Reisinformatie.
De staatssecretaris gaat met de decentrale overheden in gesprek over
afspraken over een eenduidige sanctionering bij het niet-aanleveren
van reisinformatie en bericht de Kamer over de uitkomst daarvan.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2009–2010, 31 305, nr. 166

23