Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2010–2011

30 690

Natuurbeleid; een onnodig groeiend ongenoegen

Nr. 14

BRIEF VAN DE MINISTER VAN LANDBOUW, NATUUR EN
VOEDSELKWALITEIT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 22 september 2010
Tijdens het Wetgevingsoverleg Natuur van 16 november 2009 (kamerstuk
32 123 XIV, nr. 64) heb ik toegezegd uw Kamer te informeren over de
uitvoering van de motie-Jacobi c.s. (Kamerstukken 2006–2007, 30 690, nr.
11). Deze motie verzocht de regering om via tijdelijke ontheffingen van de
Flora- en faunawet het vestigen van tijdelijke natuur door middel van
pilots mogelijk te maken. In deze brief wil ik aangeven hoe ik met de
uitvoering van deze motie ben omgegaan.
Verspreid over ons land liggen tal van grotere en kleinere terreinen braak.
In veel gevallen is voor deze terreinen definitief voorzien in een
bestemming, maar is de realisering van die definitieve bestemming
(bijvoorbeeld als woningbouwlocatie of als vestigingsplaats voor
bedrijven) nog niet tot stand gekomen. In de periode dat het terrein wacht
op inrichting van de uiteindelijke bestemming kunnen er zich dier- en
plantensoorten vestigen, die in het kader van de natuurwetgeving
beschermd zijn en waarvan verwijdering ten behoeve van de realisering
van de definitieve bestemming van dat terrein in het licht van de
natuurwetgeving niet zomaar mag plaatsvinden.
De praktijk wijst uit dat in die gevallen de eigenaar van een dergelijke
ontwikkellocatie er veelal voor zorgt dat de terreinomstandigheden
zodanig worden gehouden dat er zich geen soorten kunnen vestigen.
Vanuit het oogpunt van biodiversiteit hebben die braakliggende terreinen
in die omstandigheden geen enkele meerwaarde.
Naar aanleiding van dergelijke situaties is met uw Kamer van gedachten
gewisseld over de mogelijkheid om op dergelijke terreinen natuur tijdelijk
de ruimte te geven. De motie-Jacobi c.s. (Kamerstukken 2006–2007, 30
690, nr. 11) geeft hier uitdrukking aan. Ik heb uw Kamer per brief van
15 juli 2009 (Kamerstukken 2008–2009, 30 690, nr. 13) geïnformeerd over
de verlening van de eerste ontheffing op grond van de Flora- en faunawet
aan Haven Amsterdam voor het verwijderen van tijdelijke natuur. Bij

kst-30690-14
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2010

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 690, nr. 14

1

gelegenheid daarvan heb ik u ook de concept-beleidslijn tijdelijke natuur
doen toekomen.
Deze beleidslijn beschrijft op welke manier en op basis van welke gronden
er vooraf ontheffing verleend kan worden op basis van de Flora- en
faunawet voor het verwijderen van beschermde dier- en plantensoorten
bij de realisering van de definitieve bestemming van een gebied. Het
tijdelijk verblijf van deze dier- en plantensoorten levert een extra bijdrage
aan het realiseren van de doelstellingen van de nationale en Europese
natuurbeschermingswetgeving.
De ontheffing in het kader van tijdelijke natuur die aan Haven Amsterdam
is verleend, is inmiddels niet meer de enige ontheffing in het kader van
tijdelijke natuur. Er zijn nog twee ontheffingen afgegeven: voor een gebied
van 35 hectare bij Almelo, dat definitief bestemd is als bedrijventerrein, en
een gebied van 113 hectare bij Steenwijk, dat definitief bestemd is
voorwonen, bedrijvigheid, zandwinning en groenvoorziening. De
ontheffing van Haven Amsterdam betreft een gebied van 9 hectare. Er zijn
momenteel nog 3 aanvragen voor een ontheffing in het kader van
tijdelijke natuur in behandeling. Dit gaat om gebieden met een omvang
van 3,5 hectare, 4,5 hectare en 2 300 hectare. Het potentieel aan gebieden
waarop tijdelijke natuur tot ontwikkeling zou kunnen worden gebracht
bedraagt ongeveer 35 000 hectare.
Er is sprake van een groeiende belangstelling voor het concept van
tijdelijke natuur. Overheden, zowel op rijks-, regionaal en lokaal niveau,
als ook projectontwikkelaars en (nuts)bedrijven hebben hun belangstelling
kenbaar gemaakt. De idee wordt ook in het buitenland opgepakt. Zo
hebben er contacten vanuit Vlaanderen en Zweden over het concept
plaatsgevonden.
Tegen de eerste ontheffing in het kader van tijdelijke natuur, verleend aan
Haven Amsterdam, is beroep aangetekend door het Milieucentrum
Amsterdam. De bezwaren richten zich met name op de vraag of de
ontheffing in het kader van de Flora- en faunawet voor de verwijdering
van beschermde dier- en plantensoorten op een terrein, verleend kan
worden voor toekomstige situaties. Ook Haven Amsterdam heeft beroep
aangetekend, omdat zij van mening is dat de verleende ontheffing te
restrictief is. Naar verwachting zal in het voorjaar van 2011 de rechter
uitspraak doen.
De projecten waarvoor nu ontheffingen zijn verleend, zijn bedoeld om
praktijkervaring op te doen met tijdelijke natuur. De belangstelling die van
verschillende kanten is getoond, maakt duidelijk dat het concept in een
behoefte voorziet.
Ik heb de overtuiging dat het concept goed is voor de instandhouding van
de biodiversiteit. Dier- en plantensoorten, met name pioniersoorten zoals
de rugstreeppad, verschillende soorten orchideeën en plevieren hebben
hier profijt van en kunnen beschikken over een habitat waarover zij bij het
ontbreken van een ontheffing voor het verwijderen van tijdelijke natuur
niet hadden kunnen beschikken. Dat de aanwezige dier- en plantensoorten
na enkele jaren weer kunnen worden verwijderd ten gevolge van de
verleende ontheffing doet daaraan niet af, aangezien pioniersoorten
ingesteld zijn op het snel koloniseren van nieuwe gebieden en het snel
verlaten van deze gebieden als andere soorten zich vestigen. Ook kan
tijdelijke natuur helpen om natuur weer dichter naar mensen te brengen,
aangezien tijdelijke natuurgebieden in principe toegankelijk zijn voor het
publiek. Er ontstaat daarmee extra ruimte voor groenbeleving en
recreatie.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 690, nr. 14

2

Ik vertrouw erop dat de ervaringen die in de pilot-projecten met tijdelijke
natuur worden opgedaan andere grondgebruikers stimuleren om natuur
evenzeer een kans te geven.
De minister van Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit,
G. Verburg

Tweede Kamer, vergaderjaar 2010–2011, 30 690, nr. 14

3