4
Vragenuur
Vragen�van�het�lid�Van�Gerven�aan�de�minister�van�Economische�Zaken,�bij�afwezigheid�van�de�staatssecretaris,
over�de�gebrekkige�reactiecapaciteit�van�de�Nederlandse
Voedsel�en�Warenautoriteit�bij�voedselveiligheidskwesties,�terwijl�tevens�blijkt�dat�Nederland�matig�scoort�bij
voedselveiligheid�en�dat�hormoonhandel�onvoldoende
gecontroleerd�wordt.

De�heer�Van�Gerven�(SP):
Voorzitter.�Is�ons�voedsel�veilig?�Weten�wij�wat�wij�eten?
Dat�zijn�vragen�die�ons�bekruipen�bij�de�voedselschandalen�waarmee�wij�worden�geconfronteerd:�gesjoemel�met
paardenvlees,�kippeneieren,�illegale�antibiotica�en�salmonellabesmetting�van�zalm.�Elke�maand�een�nieuw�incident,�lijkt�het�wel.�De�vraag�is�wat�de�rol�van�de�overheid
en�de�Nederlandse�Voedsel-�en�Warenautoriteit�in�dezen
in.�Uit�recent�onderzoek�van�onder�andere�TNO�blijkt�dat
Nederland�niet�goed�scoort.�Ik�laat�het�de�minister�maar
even�zien.�Nederland�zit�in�de�oranje�zone,�terwijl�ons�omringende�landen�in�het�groen�zitten.�Oranje�kan�rood�worden.�Wij�zitten�op�het�niveau�van�Portugal�en�niet�op�het
niveau�van�Duitsland.�De�vraag�is�wat�ons�kabinet�gaat
doen.�Op�welke�wijze�kan�de�minister�garanderen�dat�ons
voedsel�veilig�is�en�dat�wij�weten�wat�wij�eten?�Dat�moeten�wij�weten�voor�onze�veiligheid,�maar�ook�in�het�belang�van�onze�export.�Wij�zijn�niet�voor�niets�het�tweede
land�ter�wereld�in�voedselexport.

Minister�Kamp:
Voorzitter.�Ik�ben�het�helemaal�eens�met�hetgeen�de�heer
Van�Gerven�opmerkt�over�het�belang�van�dit�onderwerp.
Ik�ga�ook�graag�in�op�zijn�vraagstelling,�ook�om�een�verkeerde�indruk�weg�te�nemen.�Waar�hij�over�spreekt,�is�het
rapport�van�het�Haagse�Centrum�voor�Strategische�Studies.�Op�basis�van�een�viertal�indicatoren�wordt�daarin
een�uitspraak�over�Nederland�gedaan.�Op�twee�van�die
indicatoren�scoort�Nederland�goed.�Ons�aantal�ziekte-uitbraken�is�laag�vergeleken�met�andere�landen.�Ook�met
de�systematiek�die�wij�toepassen�voor�certificering�van
bedrijven�zitten�wij�goed.�Volgens�genoemd�rapport�scoren�we�wat�betreft�de�twee�andere�indicatoren�niet�goed.
De�ene�betreft�de�import.�Er�wordt�gesteld�dat�Nederland
heel�veel�voedsel�importeert�en�dat�er�dus�sprake�is�van
een�groot�risico.�Verder�wordt�gesteld�dat�Nederland�wat
betreft�het�aantal�follow-upnotificaties�in�een�bepaald
controlesysteem�slecht�zou�scoren.�Op�beide�punten�zal�ik
kort�ingaan.
Eerst�wat�betreft�de�import�van�voedsel.�Ja,�het�is�zo
dat�we�heel�veel�voedsel�importeren,�maar�dat�komt�ook
omdat�we�een�doorvoerland�zijn.�Het�komt�in�Rotterdam
binnen�en�dan�gaat�het�door�naar�andere�landen�in�de�Europese�Unie.�Op�die�import�passen�we�overigens�precies
de�Europese�regels�toe�en�dat�doen�we�ook�heel�erg�goed.
Dat�is�twee�keer�door�een�uitvoeringskantoor�van�de�Europese�Commissie�bevestigd;�dat�heeft�gezegd�dat�het
toezicht�van�de�Nederlandse�Voedsel-�en�Warenautoriteit

Tweede�Kamer

Vragenuur

op�de�voedselveiligheid�in�ons�land�goed�is.�Dat�was�zowel�in�2011�als�in�2012�het�geval.
Dan�wat�betreft�het�aantal�follow-upnotificaties.�Daarmee�ligt�het�toch�anders�dan�in�dit�rapport�wordt�voorgesteld.�Het�gaat�om�meldingen�die�gedaan�worden�door
een�land�bij�een�systeem�van�de�Europese�Commissie
waaruit�kan�blijken�of�een�land�attent�is�ten�aanzien�van
problemen�op�dit�punt.�Wij�horen�bij�de�top�zes�van�Europa�wat�betreft�attent�zijn�en�het�doen�van�meldingen.
In�het�rapport�staat�dat�als�het�gaat�om�het�doen�van�follow-upmeldingen�Nederland�heel�slecht�scoort.�Welnu,
dat�komt�omdat�wij�niet�reageren�in�de�vorm�van�een�follow-upmelding�maar�in�de�vorm�van�het�rechtstreeks�een
reactie�geven�op�die�oorspronkelijke�notificatie.�We�hebben�daar�dus�een�iets�andere�vorm�voor�dan�de�andere
landen�van�de�Europese�Unie.�Wij�denken�namelijk�dat
je�alleen�moet�reageren�als�er�echt�wat�is�en�dat�je�dus
niet�allerlei�administratieve�dingetjes�moet�doen�waardoor�je�gunstiger�in�het�systeem�uitkomt;�het�gaat�ons
om�de�inhoud.�Waar�het�gaat�om�die�inhoud�doen�wij�het
zeer�goed�vergeleken�met�andere�landen�en�dat�willen
we�graag�zo�houden,�juist�vanwege�het�belang�dat�ook�de
heer�Van�Gerven�aan�dit�onderwerp�hecht.
De�heer�Van�Gerven�(SP):
Ik�hoor�alleen�een�defensieve�minister.�Ik�constateer�echter�dat�we�worden�geconfronteerd�met�allerlei�schandalen.�Ik�noem�de�3,5�ton�illegale�antibiotica�die�in�Nederland�gevonden�is.�Voedselveiligheid�is�cruciaal.�Hoe�kan
die�echter�gegarandeerd�worden�met�een�voedsel-�en�warenautoriteit�waar�20%,�500�mensen,�wegbezuinigd�zijn�of
worden?�Gaan�we�zo�die�slag�wel�winnen�van�de�voedselcriminelen�en�de�hormonen-�en�antibioticamaffia?�De�Belgische�autoriteiten�beklagen�zich�over�het�gebrek�aan�inzet�bij�de�bestrijding�van�hormonen.�In�de�Belgische�varkenshouderij�zijn�hormonen�gevonden,�met�name�prednison,�terwijl�de�Nederlandse�autoriteiten�niets�vinden.
Het�Belgische�bureau�voor�vlees�zegt�daarover:�als�je�veel
graaft,�dan�vind�je�meer�dan�als�je�minder�graaft.�Daar
zou�ik�graag�de�reactie�van�de�minister�op�willen�vernemen.�Er�is�nu�het�schandaal�rond�het�paardenvlees�boven�komen�drijven.�Dat�gaat�om�economische�delicten�die
terecht�worden�vervolgd�maar�het�gaat�bij�paardenvlees
ook�om�de�voedselveiligheid.�Er�werden�in�dat�vlees�namelijk�ook�medicijnen�gevonden.�Hoe�zit�het�nu�met�dat
paardenvlees�en�die�medicijnen?�Er�is�een�bedrijf�uit�Oss
bij�betrokken.�Hoe�pakt�de�minister�dat�aan?
Dan�nog�iets�over�de�capaciteit�van�de�Nederlandse
Voedsel-�en�Warenautoriteit.�Er�worden�nu�100�man�extra
ingezet�ten�aanzien�van�dit�schandaal.�Gaat�dat�dan�echter�niet�ten�koste�van�andere�zaken�en�zijn�we�niet�alleen
maar�aan�het�reageren�in�plaats�van�actief�op�te�treden?
Minister�Kamp:
De�heer�Van�Gerven�haalt�er�een�groot�aantal�andere�onderwerpen�bij�waarop�ik�ook�graag�wil�reageren,�maar
eerst�wil�ik�ingaan�op�de�oorspronkelijke�vraagstelling.
De�heer�Van�Gerven�zegt�dat�ik�defensief�ben.�Ja,�dat�is
logisch;�als�er�een�rapport�komt�waaruit�blijkt�dat�we�het
op�basis�van�twee�indicatoren�goed�doen�en�er�op�basis
van�twee�andere�indicatoren�een�verkeerd�beeld�wordt
geschetst�en�er�geen�rekening�mee�wordt�gehouden�dat
we�een�doorvoerland�land�in�Europa�zijn,�dan�is�het�heel
goed�dat�ik�daarop�defensief�reageer.
Dan�wat�betreft�de�Nederlandse�Voedsel-�en�Warenautoriteit.�Daar�is�sprake�van�2.180�formatieplaatsen.�Daar

26 februari 2013
TK�54

54-4-7

Kamp
doen�we�heel�veel�goede�dingen�mee.�We�doen�dat�op
een�zodanige�manier�dat�een�uitvoeringskantoor�van�de
Europese�Commissie�twee�jaar�achter�elkaar�tot�de�conclusie�komt�dat�we�het�goed�doen.�Dan�kunnen�we�onszelf�wel�de�put�in�praten,�maar�dat�is�niet�verstandig.�Als
er�problemen�zijn�met�antibiotica,�hormonen�of�paardenvlees,�pakken�wij�die�ook�onmiddellijk�aan.�Als�het�gaat
om�het�niet�vermelden�van�paardenvlees,�terwijl�dat�wel
in�producten�zit,�is�zeer�adequaat�gereageerd�door�de
NVWA. Uit�een�groot�aantal�onderzoeken�–�bijna�500�onderzoeken�–�is�gebleken�dat�er�slechts�in�een�geïsoleerd,
klein�aantal�gevallen,�die�echt�tot�één�bron�te�herleiden
waren,�sprake�is�van�een�probleem,�en�dat�wordt�dus�ook
aangepakt.�Ik�zie�dat�mevrouw�de�voorzitter�zucht,�dus
ik�zal�mijn�mond�dicht�houden,�maar�anders�zou�ik�ook
graag�even�uitleggen�wat�wij�allemaal�doen�op�het�gebied
van�controle�wat�hormonen�betreft.
De�voorzitter:
Daar�hebt�u�geen�tijd�meer�voor,�minister.�Ik�geef�het
woord�nog�een�keer�aan�de�heer�Van�Gerven.�Heel�kort.
De�heer�Van�Gerven�(SP):
Ik�constateer�dat�de�minister�niet�ingaat�op�de�kritiek�van
de�Belgische�autoriteiten.�Zij�zeggen�dat�er�in�Nederland
heel�veel�niet�wordt�onderzocht.�Als�je�geen�onderzoek
doet,�kun�je�het�ook�niet�weten.�De�cruciale�vraag�blijft
toch�of�wij�weten�wat�we�eten.�Is�ons�voedsel�veilig?�Hij
heeft�het�over�2100�mensen�bij�de�Nederlandse�Voedsel
en�Warenautoriteit,�maar�dat�waren�er�2500,�dus�kan�hij
dat�garanderen?
Minister�Kamp:
Het�is�toch�heel�goed�om�vast�te�stellen�dat�wij�de�laatste
tijd�geen�hormonen�hebben�aangetroffen,�zoals�steroïden
en�clenbuterol,�terwijl�wij�de�Europese�verplichte�monitoring�helemaal�uitvoeren�en�bij�de�slachtlijnen�steeds�in�de
gaten�houden�of�er�aanwijzingen�zijn,�terwijl�wij�adequaat
reageren�op�alle�meldingen�van�andere�lidstaten,�ook�van
België,�en�terwijl�de�vleeskalversector�en�de�varkenssector�zelf�monitoren�op�het�gebruik�van�verboden�stoffen.
Wij�zijn�er�heel�attent�op,�omdat�wij�denken�dat�hormonen�niet�gebruikt�moeten�worden�op�deze�wijze.�Daarom
hebben�wij�dezelfde�motivatie�als�de�heer�Van�Gerven�om
met�de�mensen�van�de�Nederlandse�Voedsel�en�Warenautoriteit�adequaat�op�te�treden
Mevrouw�Thieme�(PvdD):
Er�is�de�afgelopen�jaren�dramatisch�bezuinigd�op�de
NVWA�en�desondanks�komen�er�toch�heel�veel�voedselschandalen�boven�tafel.�Dat�betekent�dat�we�te�maken
hebben�met�het�topje�van�de�ijsberg.�Is�de�minister�bereid,�nu�ook�uit�diverse�onafhankelijke�onderzoeken�blijkt
dat�de�NVWA�het�toezicht�niet�op�orde�heeft,�de�consument�te�adviseren�om�zolang�dat�niet�het�geval�is,�samengestelde�producten�te�vermijden�en�om�alleen�bij�leveranciers�te�kopen�die�je�vertrouwt�en�waar�je�er�zicht�op�hebt
waar�het�vlees�of�andere�producten�vandaan�komen?
Minister�Kamp:
De�veronderstelling�van�mevrouw�Thieme�is�dat�de
NVWA�het�toezicht�niet�op�orde�heeft,�terwijl�ik�net�heb
uitgelegd�dat�twee�keer�door�de�Europese�Commissie�is
gekeken�hoe�Nederland�het�doet.�Er�was�een�audit,�gericht�op�Nederland,�om�te�kijken�hoe�het�in�de�praktijk
gaat.�De�conclusie�is�dat�de�Nederlandse�Voedsel�en�Wa-

Tweede�Kamer

Vragenuur

renautoriteit�wat�toezicht�betreft�de�zaak�op�orde�heeft.
Uitgaande�van�haar�veronderstelling�kan�ik�deze�vraag
niet�positief�beantwoorden.�Wij�denken�dat�wij�doen�wat
nodig�is�bij�het�nemen�van�maatregelen�om�de�voedselveiligheid�in�Nederland�optimaal�te�behartigen.
De�voorzitter:
Mevrouw�Thieme,�uw�tweede�vraag.
Mevrouw�Thieme�(PvdD):
De�heer�Van�Gerven�heeft�net�duidelijk�gemaakt�hoe�Nederland�ervoor�staat,�en�dat�is�niet�best.�Het�vervelende
is�dat�de�Kamer�ook�niet�goed�kan�controleren�in�hoeverre�de�NVWA�haar�prioriteiten�goed�vaststelt.�De�Algemene�Rekenkamer�heeft�laten�weten�dat�zij�niet�kan�vaststellen�wat�voor�effect�de�bezuinigingen�hebben�op�de�wijze
van�handhaving�en�toezicht.�Ik�vraag�aan�de�minister�hoe
hij�van�de�Kamer�kan�verwachten�dat�zij�vol�vertrouwen
kan�kijken�naar�dit�beleid,�als�de�Algemene�Rekenkamer�al
zegt�dat�er�geen�zicht�is�op�de�wijze�van�toezicht�en�handhaving�en�de�kwaliteit�daarvan.
Minister�Kamp:
Ik�weet�niet�wat�de�heer�Van�Gerven�duidelijk�heeft�gemaakt�in�de�ogen�van�de�vragenstelster,�maar�in�ieder�geval�niet�dat�wij�de�zaak�niet�op�orde�hebben.�Dit�rapport
geeft�voor�twee�punten�aan�dat�wij�het�wel�op�orde�hebben�en�voor�twee�andere�punten�heb�ik�uitgelegd�hoe�je
dat�zou�moeten�zien.�Je�kunt�toch�moeilijk�negeren�dat
Nederland�een�grote�voedselimporteur�is?
Dan�wat�betreft�de�bezuinigingen.�Wij�schrijven�allemaal�in�onze�politieke�programma's�dat�er�een�kleine,
compacte�overheid�moet�komen.�Vervolgens�worden�de
bezuinigingen�die�daar�te�realiseren�zijn,�ook�ingeboekt,
maar�dan�moet�er�wel�een�kabinet�zijn�dat�die�bezuinigingen�op�een�verantwoorde�manier�realiseert.�Dat�doen�wij
bij�de�Inspectie�SZW,�bij�de�Nederlandse�Voedsel�en�Warenautoriteit�en�op�allerlei�andere�plekken.�Bij�die�inspecties�kiezen�wij�ervoor�om�slim�te�inspecteren,�om�ervoor
te�zorgen�dat�wij�op�basis�van�gerichte�informatie�daar
optreden�waar�dat�het�meeste�effect�heeft.�Wat�wij�met�de
Nederlandse�Voedsel-�en�Warenautoriteit�doen,�voldoet
dus�aan�de�criteria�die�daarvoor�gelden.
De�heer�Schouw�(D66):
De�fractie�van�D66�is�zeer�ongerust�over�de�voedselfraude,�waarover�wij�elke�dag�weer�lezen�in�de�kranten.�Dit
maakt�heel�veel�consumenten�ongerust.�Overweegt�het
kabinet�bijvoorbeeld�om�de�wetgeving�aan�te�scherpen,
zodat�voedselproducenten�maar�ook�de�supermarkten�explicieter�verantwoordelijk�worden�voor�wat�zij�verkopen?
Minister�Kamp:
Het�gaat�me�wat�te�kort�door�de�bocht�om�op�dit�moment
antwoord�te�geven�op�die�vraag.�Ik�denk�dat�het�niet�verstandig�is�om�op�incidenten�te�reageren�met�aanscherping�van�regels�in�de�vorm�van�méér�regels,�ook�omdat
de�Kamer�voortdurend�benadrukt�dat�er�niet�meer�maar
juist�minder�regels�moeten�zijn.�Dat�is�ook�een�doelstelling�van�dit�kabinet.�Wij�willen�vooral�dat�men�zich�in�het
bedrijfsleven�aan�de�regels�houdt,�dat�men�aan�zelfregulering�doet,�dat�er�wettelijke�regels�zijn�voor�zover�die�nodig
zijn,�dat�er�goed�toezicht�is,�dat�er�adequate�steekproefsgewijze�controles�zijn�en�dat�de�straffen�naar�behoren�zijn.
Aan�dat�geheel�geven�wij�de�aandacht�die�dat�verdient.�Er

26 februari 2013
TK�54

54-4-8

Kamp
wordt�af�en�toe�bekeken�hoe�dat�eruit�ziet.�Bij�die�controles�komt�dan�naar�voren�dat�dit�er�goed�uit�ziet.
De�voorzitter:
U�mag�nog�even�blijven�zitten,�want�de�volgende�vraag�is
ook�voor�u.

Tweede�Kamer

Vragenuur

26 februari 2013
TK�54

54-4-9