Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2011–2012

30 597

Toekomst AWBZ

Nr. 244

BRIEF VAN DE MINISTER VAN VOLKSGEZONDHEID, WELZIJN EN
SPORT
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 18 januari 2012
De Centrale Raad van Beroep heeft op 13 december 2011 einduitspraak
gedaan in de zaken die enkele Nederlandse gepensioneerden hebben
aangespannen tegen het College voor zorgverzekeringen1.
De Centrale Raad van Beroep heeft geoordeeld dat het de overheid niet
aan te rekenen is, dat particuliere verzekeraars de polis van sommige in
het buitenland wonende klanten hebben beëindigd bij de inwerkingtreding van de Zorgverzekeringswet in 2006.
De zaken betroffen voormalig particulier verzekerden die in het buitenland
wonen en die door de invoering van de Zorgverzekeringswet onder de
ziektekostenbepalingen van de Europese sociale zekerheidsverordening
zijn komen te vallen.
Wettelijk was geregeld dat de particuliere polissen vervielen voor zover de
dekking werd overgenomen door de Zorgverzekeringswet of de Verordening. Voor het overige werden de verzekeringen niet aangetast.
Niettemin hebben verzekeraars in een aantal gevallen de polis geheel
beëindigd. De betrokken personen waren van mening dat dit de schuld
van de overheid is en dat zij ongelijk zijn behandeld ten opzichte van
particulier verzekerden die ten tijde van de invoering van de Zorgverzekeringswet in Nederland woonden. De Centrale Raad van Beroep heeft nu
geoordeeld dat dit niet het geval is.

1
LJN: BU7125, Centrale Raad van Beroep,
08/1714 ZFW en 08/1717 ZFW.
2
LJN: BR1934, Centrale Raad van Beroep,
08/1303 ZFW.

kst-30597-244
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2012

Op 15 juli 2011 had de Centrale Raad van Beroep al uitspraak gedaan op
het principiële punt dat in deze zaken speelde2.Dat betrof de vraag of de
dekking van de Verordening verplicht is, hetgeen door de betrokken
gepensioneerden werd betwist. De Centrale Raad van Beroep oordeelde,
in navolging van het Europees Hof van Justitie, dat de dekking inderdaad
verplicht is en dat Nederland hiervoor een bijdrage mag heffen.
Met de einduitspraak van de Centrale Raad van Beroep komt een einde
aan een juridische strijd die zes jaar heeft geduurd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 244

1

Het feit dat de juridische vragen die door betrokkenen zijn opgeworpen
hiermee in hoogste instantie zijn beantwoord, betekent echter niet dat
hiermee de dialoog met verdragsgerechtigden ten einde is.
Integendeel, ook in de afgelopen jaren, toen de genoemde procedures
speelden is er meermalen met betrokkenen van gedachten gewisseld,
waarbij mijn insteek altijd is geweest dat de bestaande situatie zo goed
mogelijk werd toegelicht en werd bezien hoe verbeteringen in de
uitvoering door het College voor zorgverzekeringen konden worden
aangebracht.
In dit verband is in de afgelopen periode op verzoek van belangenverenigingen van verdragsgerechtigden onderzocht in hoeverre het mogelijk is
om voor hen een vrijwillig voortgezette Zvw- en AWBZ-verzekering in het
leven te roepen. Een dergelijke constructie stuit echter op een aantal
bezwaren.
Een vrijwillige voortgezette verzekering voor verdragsgerechtigden kan
ten eerste een precedent scheppen. Allerlei andere groepen die op dit
moment zijn uitgesloten van de AWBZ-verzekering en de Zvw-verzekeringsplicht, zoals bijvoorbeeld medewerkers van internationale organisaties en multinationals, zullen mogelijk ook in aanmerking willen komen
voor een vrijwillige aansluiting op de Nederlandse ziektekostenverzekeringen. Uit het oogpunt van solidariteit vind ik een dergelijk cafetariamodel een ongewenste ontwikkeling.
Voorts wijs ik er op dat per 1 januari 2006 de toenmalige vrijwillige
AWBZ-verzekering voor in het buitenland wonende personen is afgeschaft
wegens fraudegevoeligheid en beperkte animo (1200 verzekerden). Mijns
inziens zijn deze omstandigheden intussen niet veranderd.
Verder vind ik het in een tijd waarin we er alles moeten doen om de zorg
toegankelijk en betaalbaar te houden voor iedereen niet passen om een
extra dekking te creëren voor personen die op grond van de Verordening
reeds recht op zorg in het woonland (woonlandpakket) en op zorg in
Nederland hebben.
Een vrijwillige voortgezette Zvw- en AWBZ-verzekering kan namelijk niet
in de plaats treden van het recht op zorg op grond van de Verordening. Dit
is door de Europese Commissie bevestigd.
Dat heeft financiële consequenties: Nederland blijft op grond van de
Verordening gehouden om vaste bedragen te betalen aan woonlanden,
die op basis van gemiddelde kosten afrekenen en dat Nederland tevens de
kosten gaat dragen van de te vormen vrijwillige verzekeringen. Deze
dubbele kosten kunnen worden doorbelast aan betrokkenen door hen
zowel verzekeringspremie als verdragsbijdrage te laten betalen. Dit zal de
animo voor vrijwillig voortgezette verzekeringen doen afnemen. Indien de
dubbele kosten niet zouden worden doorbelast aan de vrijwillig verzekerden, dan komen deze ten laste van de in Nederland wonende verzekerden.
Indien de afrekening op basis van vaste bedragen in de toekomst wordt
vervangen door afrekening op basis van werkelijke kosten is niet langer
sprake van dubbele betalingen, maar nog wel van een toename van het
Budgettair Kader Zorg. Immers, de gemiddelde zorgkosten op basis van
de Zvw- en AWBZ-verzekering zijn aanmerkelijk hoger dan de gemiddelde
zorgkosten die op basis van de Verordening worden betaald.
Daarnaast neemt het beroep op de zorgtoeslag toe omdat de verzekeringspremie doorgaans hoger is dan de verdragsbijdrage.
Gezien het voorgaande heb ik besloten geen vrijwillig voortgezette Zvwen AWBZ-verzekering te creëren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 244

2

Wel deel ik de opvatting van de Nationale Ombudsman dat het belangrijk
is met de betrokkenen in gesprek te blijven over hun ervaringen met de
uitvoering van de buitenlandregeling, zodat deze waar mogelijk verbeterd
kan worden. Daarbij zal de bestaande juridische situatie het kader vormen
waarbinnen die verbeteringen kunnen worden besproken.
De minister van Volksgezondheid, Welzijn en Sport,
E. I. Schippers

Tweede Kamer, vergaderjaar 2011–2012, 30 597, nr. 244

3