Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2021–2022

35 925 IV

Vaststelling van de begrotingsstaten van
Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds (H) voor het jaar
2022

Nr. 2

MEMORIE VAN TOELICHTING

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

1

INHOUDSOPGAVE
Geraamde uitgaven en ontvangsten

3

A.

Artikelsgewijze toelichting bij het begrotingswetsvoorstel

4

B.

Artikelsgewijze toelichting bij de begrotingsartikelen

5

1.

Leeswijzer

5

2.
2.1
2.2
2.3
2.4
2.5
2.6

Beleidsagenda
Beleidsprioriteiten
Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Strategische Evaluatie Agenda
Overzicht risicoregelingen
Implementatie van mensenrechtenverdragen

8
8
18
22
23
23
27

3.
3.1
3.2
3.3
3.4

Beleidsartikelen Koninkrijksrelaties
Artikel 1. Versterken rechtsstaat
Artikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
Artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

28
28
33
39
42

4.
4.1
4.2

Niet-beleidsartikelen
Artikel 6. Apparaat
Artikel 7. Nog onverdeeld

44
44
45

5.
5.1

Beleidsartikel BES-fonds
Artikel 1. BES-fonds

46
46

6.

Bijlagen
Bijlage 1: Verdiepingsbijlage Koninkrijksrelaties
Bijlage 2: Verdiepingsbijlage BES-fonds
Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Bijlage 5: Uitwerking Strategische Evaluatie Agenda
Bijlage 6: Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Bijlage 7: Overzicht belasting- en premieontvangsten
Caribisch Nederland
Bijlage 8: Overzicht eilandelijke inkomsten
Bijlage 9: Overzicht renteloze leningen Caribisch
Nederland

48
48
56
58
64
65
66

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

69
70
72

2

GERAAMDE UITGAVEN EN ONTVANGSTEN
Figuur 1 Geraamde uitgaven verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.). Totaal
€ 376.298.000
1. Versterken rechtsstaat

80,4

4. Bevorderen sociaaleconomische
structuur

65,4

5. Schuldsanering/ lopende inschrijving/
leningen

201,5

8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

4,9

6. Apparaat

21,7

7. Nog onverdeeld

2,4

0

50

100

150

200

250

Figuur 2 Geraamde ontvangsten verdeeld over beleidsartikelen en niet-beleidsartikelen (bedragen x € 1 mln.).
Totaal € 34.588.000
1. Versterken rechtsstaat

0,0

4. Bevorderen sociaaleconomische
structuur

0,0

5. Schuldsanering/ lopende inschrijving/
leningen

34,6

8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

0,0

6. Apparaat

0,0

7. Nog onverdeeld

0,0

0

5

10

15

20

25

30

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

35

40

3

A. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ HET
BEGROTINGSWETSVOORSTEL
Wetsartikel 1
De begrotingsstaten die onderdeel zijn van de Rijksbegroting, worden op
grond van artikel 2.3, eerste lid, van de Comptabiliteitswet 2016 elk afzon­
derlijk bij de wet vastgesteld.
In afwijking van het eerste lid is besloten de begrotingsstaat van Konink­
rijksrelaties en de begrotingsstaat van het BES-fonds in één wet te laten
vaststellen, op grond van artikel 2.3, tweede lid, van de Comptabiliteitswet
2016.
Het wetsvoorstel strekt ertoe om de onderhavige begrotingsstaten voor
het aangegeven jaar vast te stellen.
Alle voor dit jaar vastgestelde begrotingswetten tezamen vormen de Rijks­
begroting voor dat jaar. Een toelichting bij de Rijksbegroting als geheel is
opgenomen in de Miljoenennota.
Met de vaststelling van dit wetsartikel worden de uitgaven, verplichtingen
en de ontvangsten vastgesteld. De in de begrotingsstaten opgenomen
begrotingsartikelen worden in onderdeel B van deze memorie van
toelichting toegelicht (de zogenoemde begrotingstoelichting).
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties,

K.H. Ollongren

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

4

B. ARTIKELSGEWIJZE TOELICHTING BIJ DE BEGROTINGSARTIKELEN
1. Leeswijzer
Algemeen
Voor u ligt de begroting 2022 voor Koninkrijksrelaties (IV) en het BES-fonds
(H).
Groeiparagraaf
De bijlage 6 Rijksuitgaven Caribisch Nederland is dit jaar aangepast. Het
verkorte interdepartementale totaaloverzicht en het detailoverzicht voor
hoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) zijn opgenomen. Hierbij wordt vanaf dit
jaar ook de koppeling aan de beleidsdoelen gemaakt. De detailoverzichten
per departement zijn dit jaar als bijlage in de departementale begrotingen
terug te vinden, waarbij ook de koppeling aan de beleidsdoelen gemaakt
wordt.
Beleidsagenda
De beleidsagenda Koninkrijksrelaties geeft een overzicht van de hoofdlijnen
van het beleid.
Het BES-fonds is een beleidsarm fonds en heeft daarom geen beleids­
agenda. Via de vrije uitkeringen uit het BES-fonds ontvangen de Openbare
Lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba middelen om de aan hen
toebedeelde en deels wettelijke taken naar behoren uit te voeren, net zoals
gemeenten middelen krijgen uit het gemeentefonds in Europees Nederland.
Het gaat hierbij om vrij besteedbare middelen. Het is - net als bij gemeenten
– aan de lokale democratie om ambities te formuleren, aanvullende
inkomsten te genereren en beleidskeuzes te maken. Het is aan de eilanden
om verantwoording af te leggen over de via het BES-fonds verstrekte
middelen.
De beleidsagenda voor Koninkrijksrelaties (IV) wordt afgesloten met vijf
overzichten:
– belangrijkste beleidsmatige mutaties
– overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
– strategische evaluatieagenda
– overzicht risicoregelingen
– implementatie mensenrechtenverdragen.
De begrotingsartikelen
De begroting van Koninkrijksrelaties bestaat uit vier beleidsartikelen en
twee niet-beleidsartikelen. In de beleidsartikelen staat de beleidsinformatie
en de financiële informatie over de voorgenomen uitgaven. In de nietbeleidsartikelen staan de voorgenomen uitgaven verantwoord die niet met
beleid te maken hebben, zoals apparaatsuitgaven. De vier beleidsartikelen
zijn:
– artikel 1. Versterken rechtsstaat
– artikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
– artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
– artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden.
Een beleidsartikel is opgebouwd uit de volgende elementen:
A. Algemene doelstelling
B. Rol en verantwoordelijkheid
C. Beleidswijzigingen

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

5

D. Tabel budgettaire gevolgen van beleid
E. Toelichting op de instrumenten.
De peildatum voor de onder onderdeel D gepresenteerde budgetflexibiliteit
(het percentage juridisch verplicht) is 1 januari 2022.
De twee niet-beleidsartikelen zijn:
– artikel 6. Apparaat
– artikel 7. Nog onverdeeld.
Een niet-beleidsartikel is opgebouwd uit de volgende elementen:
A. Tabel budgettaire gevolgen van beleid;
B. Toelichting op de instrumenten.
De begroting van het BES-fonds kent één beleidsartikel:
– artikel 1. BES-fonds.
Het beleidsartikel van het BES-fonds is opgebouwd uit dezelfde vijf
elementen als de beleidsartikelen van de begroting van Koninkrijksrelaties.
De apparaatsuitgaven/-ontvangsten voor de uitvoering van het BES-fonds
zijn opgenomen in de begroting van het Ministerie van Binnenlandse Zaken
en Koninkrijksrelaties (BZK).
Bijlagen
De bijlagen 1 en 2 bevatten de verdiepingsbijlagen voor Koninkrijksrelaties
en het BES-fonds. Bijlage 3 is een overzicht van de moties en toezeggingen
voor beide hoofdstukken.
Daarna volgt voor Koninkrijksrelaties een overzicht subsidies (bijlage 4),
de uitwerking van de Strategische Evaluatie Agenda (bijlage 5) en het
overzicht rijksuitgaven Caribisch Nederland (bijlage 6).
Met betrekking tot het BES-fonds volgen het overzicht belasting- en premie
ontvangsten Caribisch Nederland (bijlage 7), het overzicht eilandelijke
inkomsten (bijlage 8) en het overzicht renteloze leningen Caribisch
Nederland (bijlage 9).
Het uitgangspunt is om in de verdiepingsbijlage de beleidsmatige en
technische mutaties toe te lichten die groter zijn dan of gelijk zijn aan de
ondergrens zoals deze in de Rijksbegrotingsvoorschriften 2021 (RBV 2021)
is opgenomen, de zogenaamde staffel, te weten:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

6

Tabel 1 Ondergrenzen conform RBV 2021
Begrotingsartikel

Beleidsmatige mutaties (ondergrens Technische mutaties (ondergrens
in € miljoen)
in € miljoen)

1. Versterken rechtsstaat

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 4 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

4. Bevorderen sociaaleconomische structuur

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen

Verplichtingen/Uitgaven: 5 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 10 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

6. Apparaat

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

7. Nog onverdeeld

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

1. BES-fonds

Verplichtingen/Uitgaven: 1 mln.
Ontvangsten: 1 mln.

Verplichtingen/Uitgaven: 2 mln.
Ontvangsten: 2 mln.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

7

2. Beleidsagenda
2.1 Beleidsprioriteiten
Steun aan de Caribische Landen van het Koninkrijk voor de hervorming en
ontwikkeling na Covid-19
Door de eenzijdigheid van de economieën, de starre arbeidsmarkt, het
uitblijven van structurele hervormingen en de afwezigheid van een
effectieve en doelmatige publieke sector, is de financiële en economische
situatie op Aruba, Curaçao en Sint Maarten (de Landen) reeds langere tijd
zeer kwetsbaar. Daarbij was het begrotingsbeleid al jaren een uitdaging
waardoor de overheidsschuld op de Landen in het afgelopen decennium
sterk is opgelopen en voor Curaçao en Sint Maarten (meer dan) verdubbeld
is. Door de aanhoudende Covid-19 pandemie is de situatie op alle drie de
Landen verder verslechterd. Onder andere toerisme, de grootste bron van
inkomsten, is stilgevallen en er is sprake van een forse krimp van de
economie, sterke stijging van de werkloosheid en een zorgelijke toename
van armoede.
De pandemie heeft eveneens een grote impact op de samenleving en de
economie van Caribisch Nederland (CN), onder meer vanwege het
wegvallen van het toerisme. Deze coronaproblematiek heeft de reeds
bestaande kwetsbaarheden op de eilanden uitvergroot, op het gebied van
de economische ontwikkeling, werkgelegenheid, infrastructuur en
armoede.
Nederland heeft Aruba, Curaçao en Sint Maarten met medische bijstand
geholpen met het oog op beheersing van Covid-19, voedselhulp en conti­
nuïteit van intercontinentaal en interinsulair transport voor essentiële
diensten. Daarnaast zijn leningen verstrekt ten behoeve van liquiditeits­
steun. Nieuwe liquiditeitssteun wordt alleen nog onder voorwaarden
verleend waarbij het doel is om onder meer het weerstandsvermogen van
de Landen te versterken. Ze voeren daartoe hervormingen en maatregelen
uit de zogeheten Landspakketten door (Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr.
96). Het op te richten Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
(COHO) ondersteunt hierbij en ziet toe op de uitvoering van onder andere
de landspakketten. De maatregelen en hervormingen zien op de volgende
thema’s: financiële sector, financieel beheer, kosten en effectiviteit publieke
sector, belastingen, economische hervormingen, zorg, onderwijs en
versterking van de rechtsstaat. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties (BZK) treft voorbereidingen voor het opzetten en
inrichten van het COHO. Vooruitlopend hierop werkt het Ministerie van BZK
samen met de Landen de maatregelen uit de Landspakketten uit in een
uitvoeringsagenda en geven zij samen uitvoering aan de gemaakte
afspraken.
Een fase van herstel voor de BES-eilanden
Voor 2022 blijft de ambitie om het sociale en economisch perspectief in
Caribisch Nederland verder te verbeteren. De corona-herstelplannen spelen
hierin een belangrijke rol. In deze plannen wordt gekeken naar de schade
die is geleden door de pandemie (denk aan uitstel van projecten, stijgende
materiaal- en brandstofkosten, afname werkgelegenheid) en het versterken
van de veerkracht van de BES-eilanden op de lange termijn: building back
better. Hiertoe zet het Ministerie van BZK in op het verbeteren van de
kwaliteit van leven, versterken van de lokale bestuurs- en uitvoeringskracht
en verder ontwikkelen van de infrastructuur.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

8

De samenwerking met de verschillende departementen in Den Haag, die
allen voor hun eigen taakgebied op het eiland verantwoordelijk zijn, is
daarbij cruciaal. Het Ministerie van BZK vervult daarin een centrale rol:
het heeft de verantwoordelijkheid om vraagstukken te agenderen, de
samenwerking te coördineren en waar nodig te faciliteren.
Om de verhoudingen op Sint Eustatius te normaliseren is op 8 juli 2020
de Wet herstel voorzieningen Sint Eustatius aangenomen. Deze wet
beschrijft een fasen-model met bijhorende criteria per fase. Dit zijn
voorwaarden waarmee stapsgewijs wordt toegewerkt naar herstel van de
democratie (Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV, nr. 25). Dit fasenmodel
bestaat uit vier fasen. De eerste fase is afgerond en heeft geleid tot de
verkiezingen en het installeren van een eilandsraad met beperkte bevoegd­
heden. De volgende stap is het benoemen van gedeputeerden, maar dit kan
pas als voldaan is aan de criteria die bij deze fase horen. Het gaat dan onder
andere om het op orde krijgen van alle procedures rond de bestuursonder­
steuning; het actualiseren en werkend krijgen van alle verordeningen, het
schrijven van beleid op het gebied van toezicht en handhaving en het imple­
menteren van dit beleid en de overdracht van de Kadastertaken aan
Kadaster Nederland.
Financieel toezicht
De financiële situatie op Aruba, Curaçao en Sint Maarten is nog steeds
zorgelijk. Door de aanhoudende Covid-19 pandemie is de situatie op alle
drie de Landen verder verslechterd. Het begrotingsbeleid vormt namelijk al
jaren een uitdaging met sterk oplopende overheidsschuld op elk van de
Landen als gevolg. Het College Aruba financieel toezicht en het College
financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten adviseren de Rijksministerraad
over de overheidsfinanciën van de Landen, gericht op het bewerkstelligen
van een duurzame financiële overheidshuishouding.
De Landen hebben moeite met het invullen van de voorwaarden voor de
liquiditeitssteun. De mate waarin de Landen uitvoering geven aan de in de
landspakketten opgenomen hervormingen zal grote invloed hebben op de
inzet en werkzaamheden gericht op het versterken van het financieeleconomisch beleid en op het financieel beheer en toezicht van de Landen.
Het College financieel toezicht adviseert de Minister van BZK over de
financiën van Bonaire en Saba. Voor Sint Eustatius hervat het College
financieel toezicht BES stapsgewijs zijn adviserende taak. Onder de
Tijdelijke wet taakverwaarlozing Sint Eutatius was Sint Eustatius uitge­
zonderd van het toezicht dat normaal door het College financieel toezicht
BES wordt uitgeoefend. Op grond van de Wet herstel voorzieningen Sint
Eustatius adviseert het College financieel toezicht BES bij de ontwerpbe­
groting en begrotingswijzigingen. Dit ter ondersteuning van de regerings­
commissaris en gezien het feit dat de advisering op de begroting een
elementair onderdeel is van het proces van budgettering en financieel
beheer. Met het gedeeltelijk hervatten van de adviserende rol van het
College financieel toezicht BES wordt gezorgd voor een geleidelijke opbouw
naar het reguliere toezicht van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba (FinBES).
Het Ministerie van BZK ziet toe dat de openbare lichamen het financieel
beheer op een adequaat niveau brengen en vervolgens houden. Het niveau
van het financieel beheer in Caribisch Nederland is gemengd. Daar waar
Saba al zes jaar achter elkaar een goedkeurende accountantsverklaring kan
voorleggen als bewijs van goed financieel beheer, kennen op Bonaire en

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

9

Sint Eustatius projecten om het financieel beheer te verbeteren
onvoldoende voortgang en leiden tot op heden niet tot zichtbare verbete­
ringen. Vanuit het Bestuursakkoord Bonaire (Kamerstukken II 2018/19, 31568
nr. 207) en de Wet herstel voorzieningen Sint Eustatius blijft het Ministerie
van BZK waar nodig expertise aanbieden en heldere afspraken maken om
alsnog tot verbetering te komen.
Coördinerende verantwoordelijkheid bij eilandgerichte aanpak
Conform de individuele ministeriële verantwoordelijkheid, is elk
departement verantwoordelijk voor de inzet op het eigen beleidsterrein.
De uitdagingen op de BES-eilanden zijn echter vaak complex van aard,
beslaan meerdere beleidsterreinen en verschillen per eiland. Dit maakt dat
per eiland gekeken moet worden naar opgaven en aanpak.
De meerjarenakkoorden met Bonaire (Bestuursakkoord, Kamerstukken II
2018/19, 31568, nr. 207) en Saba (Saba Package, Kamerstukken 2018/19,
35000 IV, nr. 66) lopen in 2022 af, maar zijn goede voorbeelden van de
gecoördineerde eilandgerichte aanpak die het ministerie voorstaat. De
integrale aanpak en focus op voor het eiland prioritaire thema’s die de
akkoorden voorstaan draagt bij aan de samenwerking tussen de betrokken
departementen en het lokale bestuur. De coördinerende rol van het
Ministerie van BZK hierin is en blijft belangrijk. Het belang van die integrale
aanpak, samenwerking en coördinatie wordt onderschreven door de aanbe­
velingen van de Afdeling advisering van de Raad van State en het Interde­
partementaal Beleidsonderzoek (IBO) Koninkrijksrelaties (Kamerstukken II
2019/20, 35300 IV, nr. 11). In 2022 zal daarom – in het verlengde van de
uitwerking van de kabinetsreactie op de adviezen van de Raad van State en
het IBO - met de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba worden
gewerkt aan nieuwe meerjarige afspraken en uitvoeringsagenda’s die zijn
toegespitst op de behoeften van de eilanden zelf. Met de uitvoerings­
agenda’s kan invulling worden gegeven aan een gezamenlijke integrale en
rijksbrede visie per eiland en voor CN als geheel. Rekening houdend met
de toekomstvisies van de eilanden zelf - zoals het Masterplan Bonaire 2030
– en de beschikbare uitvoeringskracht kan in gezamenlijkheid worden
gekeken waar de beleidsprioriteiten voor de komende jaren liggen. In de
agenda’s maken we nieuwe afspraken over taakverdeling en het wegwerken
van achterstanden en kijken we naar de benodigde investeringen en financieringsstromen die daarbij horen. In 2022 zal tevens het wetstraject tot
wijziging van de Wet openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba en
de Wet FinBES worden ingezet, waarmee nieuwe modellen van bestuurlijk
en financieel toezicht zullen worden geïntroduceerd. Met deze acties leggen
we samen een nieuw fundament voor de toekomstige onderlinge samen­
werking (Kamerstukken II 2019/20, 35300 IV, nr. 11).
Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht
In 2022 wordt er verder gewerkt aan het structureren van de reeds
bestaande, succesvolle trainingen en trajecten die bijdragen aan de kwaliteit
en uitvoeringskracht van ambtenaren en potentiële bestuurders op de
eilanden, zoals het Talent Ontwikkel Programma (TOP) Bonaire. Daarnaast
ondersteunt het Ministerie van BZK de openbare lichamen gericht door
onder meer het opzetten van samenwerkingsverbanden met Europees
Nederlandse gemeenten en het faciliteren van technische assistentie. De
insteek hierbij is dat dit op den duur door het openbaar lichaam of de markt
overgenomen wordt. Bij de uitvoering van de trainingen en trajecten wordt
gekeken naar de behoefte van het openbaar bestuur op de eilanden zelf.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

10

Voor de drie Landen is het verhogen van de kwaliteit van de publieke sector
in zijn algemeenheid een belangrijk punt uit de hervormingspakketten die
zijn opgesteld in het kader van liquiditeitssteun naar aanleiding van de
pandemie.
Versterken van de rechtsstaat op Aruba, Curaçao en Sint Maarten
Een functionerende rechtsstaat is randvoorwaardelijk voor economische
ontwikkeling en houdbare overheidsfinanciën en ziet toe op rechtmatigheid
van bestedingen. Terwijl rechtshandhaving en veiligheid aangelegenheden
zijn van de autonome Landen, ondersteunt Nederland Aruba, Curaçao en
Sint Maarten hierbij. Het Ministerie van BZK werkt hierin nauw samen met
de Ministeries van Justitie en Veiligheid, Financiën en Defensie. De Minister
van BZK heeft eind 2020 structureel extra middelen beschikbaar gesteld
voor de versterking van het grenstoezicht en voor de uitbreiding van de
duurzame ondermijningsaanpak op Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV nr. 13).
Het kabinet zet in op structurele verbetering van het gevangeniswezen van
Sint Maarten. In 2020 is de Samenwerkingsregeling Waarborging Plannen
van Aanpak Landstaken Curaçao en Sint Maarten met twee jaar verlengd,
omdat de plannen van aanpak politie en detentiewezen op Sint Maarten nog
niet zijn afgerond. Aanvullend op deze inspanningen stelde het kabinet eind
2020 een bedrag van € 30 mln. beschikbaar voor de bouw van een nieuwe
gevangenis en voor noodzakelijke verbeteringen in de detentiesituatie in
Sint Maarten.
Wederopbouw
In 2017 trokken de orkanen Irma en Maria over de Bovenwindse Eilanden
met verwoestende gevolgen. Met name het land Sint Maarten werd zwaar
getroffen. Als autonoom land binnen het Koninkrijk is het zelf verantwoor­
delijk voor de wederopbouw. Nederland ondersteunt Sint Maarten
financieel bij de wederopbouw, met de inzet van de Wereldbank (trustfonds)
en met technische assistentie. Het trustfonds is actief tot eind 2025.
In 2021 wordt besloten over de toekenning van de resterende middelen aan
wederopbouwprojecten. Op basis daarvan kan de laatste tranche ten
behoeve van het trustfonds worden overgemaakt naar de Wereldbank.
Daarmee komt het trustfonds in 2022 volledig in de fase van uitvoering.
De verwachting is dat er steeds meer zichtbare en tastbare resultaten voor
de bevolking van Sint Maarten worden geboekt. Uiteraard zal daarbij
worden ingezet op de realisatie van de Nederlandse prioriteiten: herstel van
de luchthaven, afvalproblematiek en good governance.
Overzicht coronamaatregelen
De afgelopen anderhalf jaar zijn voor een belangrijk deel getekend door
de coronapandemie. Het kabinet heeft diverse (nood)maatregelen
genomen om de pandemie het hoofd te bieden. Deze paragraaf geeft een
overzicht van de maatregelen die op de begroting van Koninkrijksrelaties
zijn genomen. Een uitgebreid overzicht is te vinden op www.rijksfinancien.nl/corona-visual.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

11

Tabel 2 Begrote uitgaven aan coronamaatregelen op de begroting Koninkrijksrelaties (bedragen x € 1 mln.)
Art. Maatregel
4

Voedselhulp Caribisch
Nederland

2020

2021

2022

2023

2024

2025

0,5

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

2026 Vindplaats
0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Tweede incidentele suppletoire begroting inzake
voedselhulp en liquiditeitssteun aan het Caribisch deel van het
Koninkrijk) (Kamerstukken II 2019/20, 35459, nr. 1)
Extra maatregelen Caribisch Nederland i.v.m. COVID-19
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 25)

4

Eerste tranche
voedselhulp Curaçao,
Aruba en Sint Maarten

16,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Tweede incidentele suppletoire begroting inzake
voedselhulp en liquiditeitssteun aan het Caribisch deel van het
Koninkrijk) (Kamerstukken II 2019/20, 35459, nr. 1)
Extra maatregelen Caribisch Nederland i.v.m. COVID-19
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 25)

4

Tweede tranche
voedselhulp Curaçao,
Aruba en Sint Maarten

25,2

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Vierde incidentele suppletoire begroting inzake voedselhulp en
compensatie inkomstenderving Caribisch Nederland
(Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1)
Besluitvorming Rijksministerraad 10 juli 2020 inzake (financiële)
ondersteuning aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten (Kamerstukken
II 2019/20, 35420, nr. 96)

4

Derde tranche
voedselhulp Curaçao,
Aruba en Sint Maarten

0,0

14,9

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Incidentele suppletoire
begroting inzake voedselhulp en steunmaatregelen Caribisch deel
van het koninkrijk) (Kamerstukken II 2020/21, 35712, nr. 1)
Verlenging voedselhulp Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 212)

4

Vierde tranche
voedselhulp Curaçao,
Aruba en Sint Maarten

0,0

15,2

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Tweede incidentele
suppletoire begroting inzake voedselhulp, vijfde tranche
liquiditeitssteun Aruba en steunmaatregelen Caribisch Nederland)
(Kamerstukken II 2020/21, 35793, nr. 1)
Vervolg voedselhulpprogramma Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 240)

4

Vijfde tranche
voedselhulp Curaçao,
Aruba en Sint Maarten

0,0

14,1

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Kamerstukken II 2020/21,
35850 IV, nr. 5)
Stand van zaken transitie voedselhulpprogramma Aruba, Curaçao
en Sint Maarten (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 345)

4

Bijdrage aan Ministerie
van IenW voor
Hypothecaire lening
Winair

0,0

‒ 1,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Incidentele suppletoire
begroting inzake voedselhulp en steunmaatregelen Caribisch deel
van het koninkrijk) (Kamerstukken II 2020/21, 35712, nr. 1)
Hypothecaire lening aan Winair (Kamerstukken II 2020/21, 31936,
nr. 830)

4

Inkomstenderving
Bonaire International
Airport

3,4

3,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Vierde incidentele suppletoire begroting inzake voedselhulp en
compensatie inkomstenderving Caribisch Nederland
(Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1)
Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 5)
Steun- en herstelpakket Caribisch Nederland (noodpakket 5.0)
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 326)

5

Eerste tranche
liquiditeitslening Aruba

46,1

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Incidentele suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten) (Kamerstukken II
2019/20, 35443, nr. 1)
Financiële ondersteuning Caribische landen in verband met
COVID-19 en nadere beantwoording van de vragen commissie over
de effecten corona op Caribische delen van het Koninkrijk
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 18)
Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Tweede incidentele suppletoire begroting inzake
voedselhulp en liquiditeitssteun aan het Caribisch deel van het
Koninkrijk) (Kamerstukken II 2019/20, 35459, nr. 1)
Financiële ondersteuning Aruba en Sint Maarten in verband met
Covid-19 (Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 34)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

12

Art. Maatregel

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Vindplaats
Toetsingskaders risicoregelingen inzake de eerste en tweede
tranche liquiditeitssteun aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 185)

5

Tweede tranche
liquiditeitslening Aruba

56,7

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Derde incidentele suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun 2e tranche voor Aruba, Curaçao en Sint Maarten)
(Kamerstukken II 2019/20, 35474, nr. 1)
Besluitvorming rijksministerraad 15 mei betreffende financiële
ondersteuning Caribische landen in verband met Covid-19
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 37)
Toetsingskaders risicoregelingen inzake de eerste en tweede
tranche liquiditeitssteun aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 185)

5

Derde tranche
liquiditeitslening Aruba

104,5

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Vijfde incidentele suppletoire begroting inzake derde tranche
steunmaatregelen Curaçao en Aruba (Kamerstukken II 2019/20,
35641, nr. 1)
Akkoord Aruba en Nederland inzake voorwaarden liquiditeitssteun
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 186)
Afwijken van begrotingsnormen door Aruba, Curaçao en Sint
Maarten (Kamerstukken II 2019/20, 35570 IV, nr. 17)

5

Vierde tranche
liquiditeitslening Aruba

0,0

34,8

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Incidentele suppletoire
begroting inzake voedselhulp en steunmaatregelen Caribisch deel
van het koninkrijk) (Kamerstukken II 2020/21, 35712, nr. 1)
Besluitvorming Rijksministerraad inzake afwijken
begrotingsnormen in 2021 en vierde tranche liquiditeitssteun
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 201)
Toetsingskader Risicoregelingen Rijksoverheid inzake de vierde
tranche liquiditeitssteun aan Aruba (Kamerstukken II 2020/21,
35420, nr. 200)

5

Vijfde tranche
liquiditeitssteun Aruba

0,0

116,1

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Tweede incidentele
suppletoire begroting inzake voedselhulp, vijfde tranche
liquiditeitssteun Aruba en steunmaatregelen Caribisch Nederland)
(Kamerstukken II 2020/21, 35793, nr. 1)
Besluitvorming rijksministerraad 26 maart 2021 inzake
liquiditeitsbehoefte ACS tweede kwartaal 2021 (Kamerstukken II
2020/21, 35420, nr. 245)

5

Zesde tranche
liquiditeitssteun Aruba

0,0

88,7

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 5)
Besluitvorming Rijksministerraad 18 juni 2021 inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten derde kwartaal
2021 (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 324)

5

Zevende tranche
liquiditeitssteun Aruba

0,0

88,7

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 5)
Besluitvorming Rijksministerraad 18 juni 2021 inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten derde kwartaal
2021 (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 324)

5

Eerste tranche
liquiditeitslening
Curaçao

88,5

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Incidentele suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten) (Kamerstukken II
2019/20, 35443, nr. 1)
Financiële ondersteuning Caribische landen in verband met
COVID-19 en nadere beantwoording van de vragen commissie over
de effecten corona op Caribische delen van het Koninkrijk
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 18)
Toetsingskaders risicoregelingen inzake de eerste en tweede
tranche liquiditeitssteun aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 185)

5

Tweede tranche
liquiditeitslening
Curaçao

102,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Derde incidentele suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun 2e tranche voor Aruba, Curaçao en Sint Maarten)
(Kamerstukken II 2019/20, 35474, nr. 1)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

13

Art. Maatregel

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026 Vindplaats
Resultaten Rijksministerraad 15 mei betreffende financiële
ondersteuning Curaçao en Sint Maarten in verband met Covid-19
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 75)
Toetsingskaders risicoregelingen inzake de eerste en tweede
tranche liquiditeitssteun aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 185)

5

Derde tranche
liquiditeitssteun
Curaçao

143,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Vijfde incidentele suppletoire begroting inzake derde tranche
steunmaatregelen Curaçao en Aruba (Kamerstukken II 2019/20,
35641, nr. 1)
Akkoord Curaçao en Nederland inzake voorwaarden
liquiditeitssteun (Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 177)
Afwijken van begrotingsnormen door Aruba, Curaçao en Sint
Maarten (Kamerstukken II 2019/20, 35570 IV, nr. 17)

5

Zesde tranche
liquiditeitssteun
Curaçao

0,0

82,3

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 5)
Besluitvorming Rijksministerraad 18 juni 2021 inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten derde kwartaal
2021 (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 324)

5

Zevende tranche
liquiditeitssteun
Curaçao

0,0

82,3

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 5)
Besluitvorming Rijksministerraad 18 juni 2021 inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten derde kwartaal
2021 (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 324)

5

Eerste tranche
liquiditeitssteun Sint
Maarten

25,1

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Incidentele suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten) (Kamerstukken II
2019/20, 35443, nr. 1)
Financiële ondersteuning Caribische landen in verband met
COVID-19 en nadere beantwoording van de vragen commissie over
de effecten corona op Caribische delen van het Koninkrijk
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 18)
Toetsingskaders risicoregelingen inzake de eerste en tweede
tranche liquiditeitssteun aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 185)

5

Tweede tranche
liquiditeitssteun Sint
Maarten

10,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Tweede incidentele suppletoire begroting inzake
voedselhulp en liquiditeitssteun aan het Caribisch deel van het
Koninkrijk) (Kamerstukken II 2019/20, 35459, nr. 1)
Financiële ondersteuning Aruba en Sint Maarten in verband met
Covid-19 (Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 34)
Toetsingskaders risicoregelingen inzake de eerste en tweede
tranche liquiditeitssteun aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 185)
Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Derde incidentele suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun 2e tranche voor Aruba, Curaçao en Sint Maarten)
(Kamerstukken II 2019/20, 35474, nr. 1)
Resultaten Rijksministerraad 15 mei betreffende financiële
ondersteuning Curaçao en Sint Maarten in verband met Covid-19
(Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 75)

5

Derde tranche
liquiditeitssteun Sint
Maarten

57,1

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van het Koninkrijksrelaties (IV)
en het BES-fonds (H) voor het jaar 2020 (wijziging samenhangende
met de Najaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35650 IV, nr. 1)
Akkoord derde tranche liquiditeitssteun Sint Maarten
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 203)

5

Vierde tranche
liquiditeitssteun Sint
Maarten

0,0

4,3

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Incidentele suppletoire
begroting inzake voedselhulp en steunmaatregelen Caribisch deel
van het koninkrijk) (Kamerstukken II 2020/21, 35712, nr. 1)
Besluitvorming Rijksministerraad inzake afwijken
begrotingsnormen in 2021 en vierde tranche liquiditeitssteun
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 201)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

14

Art. Maatregel
5

Vijfde tranche
liquiditeitssteun Sint
Maarten

2020

2021

2022

2023

2024

2025

0,0

19,1

0,0

0,0

0,0

0,0

2026 Vindplaats
0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 3)
Besluitvorming Rijksministerraad 23 april 2021 inzake
liquiditeitsbehoefte Sint Maarten tweede kwartaal 2021
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 260)
Besluitvorming Rijksministerraad 28 mei 2021 inzake vijfde tranche
liquiditeitssteun 2021 Sint Maarten (Kamerstukken II 2020/21,
35420, nr. 275)
Toekenning vijfde tranche liquiditeitssteun Sint Maarten
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 318)

5

Zesde tranche
liquiditeitssteun Sint
Maarten

0,0

23,5

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 5)
Besluitvorming Rijksministerraad 18 juni 2021 inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten derde kwartaal
2021 (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 324)

5

Zevende tranche
liquiditeitssteun Sint
Maarten

0,0

23,5

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 5)
Besluitvorming Rijksministerraad 18 juni 2021 inzake
liquiditeitssteun Aruba, Curaçao en Sint Maarten derde kwartaal
2021 (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 324)

7

Wisselkoerseffecten
liquiditeitsleningen
Totaal

6,8

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van het Koninkrijksrelaties (IV)
en het BES-fonds (H) voor het jaar 2020 (wijziging samenhangende
met de Najaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35650 IV, nr. 1)

684,9 609,6

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Voedselhulp
Door het wegvallen van het toerisme en de lockdowns zijn daarnaast de
inkomsten van veel burgers in het Caribisch deel van het Koninkrijk
weggevallen. Het kabinet heeft daarom besloten om middelen ter
beschikking te stellen om de kwetsbare groepen in het Caribisch deel van
het Koninkrijk te kunnen voorzien van voedselpakketten.
Bijdrage aan Ministerie van IenW voor Hypothecaire lening Winair
Winair, de enige luchtvaartmaatschappij die verbindingen onderhoudt met
alle zes de Caribische delen van het Koninkrijk, en de enige die een reguliere
verbinding onderhoudt met Sint Eustatius en Saba, is in financiële
problemen geraakt, omdat er geen inkomsten binnenkomen terwijl de
kosten grotendeels doorlopen. Er doet zich nu een situatie voor waarbij de
interinsulaire connectiviteit van Saba, Sint Eustatius met Sint Maarten en
Bonaire, in direct gevaar komt. Het kabinet heeft daarom besloten positief
te reageren op het verzoek van de Minister-President van Sint Maarten om
steun, door een hypothecaire lening van USD 3 mln. met als onderpand
het luchthavengebouw van Winair. Vanuit de begroting van Koninkrijksre­
laties wordt € 1,0 mln. bijgedragen aan de lening die via de begroting van
IenW verstrekt zal worden. Bij aflossing van de lening door Winair vloeit dit
bedrag naar rato van het door het Ministerie van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties ingelegde deel terug naar de begroting van Koninkrijks­
relaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

15

Inkomstenderving Bonaire International Airport
In lijn met besluitvorming voor Europees Nederlandse gemeenten
ontvangen de openbare lichamen compensatie ten behoeve van
inkomstenderving over 2020 en 2021, waarbij ook de inkomsten uit
luchtvaart worden betrokken. Voor Bonaire komen deze inkomsten direct
binnen bij Bonaire International Airport.
Liquiditeitssteun
De landen Aruba, Sint Maarten en Curaçao hebben op grond van artikel 36
van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden een beroep gedaan op
de solidariteit binnen het Koninkrijk. De Rijksministerraad (RMR) heeft op
basis van de adviezen van het College Aruba financieel toezicht (CAft) en
het College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) meermaals
besloten om liquiditeitssteun beschikbaar te stellen, die ten goede moeten
komen aan dat deel van de bevolking dat het zwaarst getroffen wordt.
Wisselkoerseffect liquiditeitsleningen
Ter compensatie voor wisselkoersverliezen als gevolg van het verstrekken
van de liquiditeitsleningen aan de landen worden middelen toegevoegd aan
de begroting Koninkrijksrelaties (IV). Dit betreft de eerste en tweede tranche
aan Aruba, Curaçao en Sint Maarten en extra dotaties aan het BES-fonds.
Tabel 3 Begrote uitgaven aan coronamaatregelen op de begroting BES-fonds (bedragen x € 1 mln.)
Art. Maatregel
1

Compensatie
inkomstenderving
openbare lichamen

2020

2021

2022

2023

2024

2025

4,3

5,8

0,0

0,0

0,0

0,0

2026 Vindplaats
0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Vierde incidentele suppletoire begroting inzake
voedselhulp en compensatie inkomstenderving Caribisch
Nederland) (Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1)
Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Tweede incidentele
suppletoire begroting inzake voedselhulp, vijfde tranche
liquiditeitssteun Aruba en steunmaatregelen Caribisch Nederland)
(Kamerstukken II 2020/21, 35793, nr. 1)
Uitbreiding economisch steun- en herstelpakket Caribisch
Nederland (noodpakket 4.0) (Kamerstukken II, 2020/21, 35420, nr.
226)
Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 5)
Steun- en herstelpakket Caribisch Nederland (noodpakket 5.0)
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 326)

1

Eilandelijk beleid

2,8

3,5

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2020 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2019/20, 35450 IV, nr. 1)
Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Vierde incidentele suppletoire begroting inzake
voedselhulp en compensatie inkomstenderving Caribisch
Nederland) (Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1)
Wijziging van de begrotingsstaten van het Koninkrijksrelaties (IV)
en het BES-fonds (H) voor het jaar 2020 (wijziging samenhangende
met de Najaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35650 IV, nr. 1)
Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Incidentele suppletoire
begroting inzake voedselhulp en steunmaatregelen Caribisch deel
van het koninkrijk) (Kamerstukken II 2020/21, 35712, nr. 1)
Wijziging van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (wijziging samenhangende
met de Voorjaarsnota) (Kamerstukken II 2020/21, 35850 IV, nr. 1)
Aanpassingen in het economische steun- en herstelpakket als
gevolg van de ontwikkeling in de bestrijding van het coronavirus
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 237)
Het steun- en herstelpakket in het derde kwartaal van 2021
(Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 314)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

16

Art. Maatregel

2020

2021

2022

2023

2024

2025

1

0,03

0,02

0,0

0,0

0,0

0,0

Tweede
Kamerverkiezingen 2021

2026 Vindplaats
0,0 Wijziging van de begrotingsstaat van Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Vierde incidentele suppletoire begroting inzake
voedselhulp en compensatie inkomstenderving Caribisch
Nederland) (Kamerstukken II 2019/20, 35545, nr. 1)
Vaststelling van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Kamerstukken II 2020/21,
35570 IV, nr. 21)
Tijdelijke regels omtrent verkiezingen in verband met covid-19
(Tijdelijke wet verkiezingen covid-19) (Kamerstukken II 2020/21,
35590, nr. 22)

1

Pakket voor de creatieve
sector

0,0

0,3

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0 Vaststelling van de begrotingsstaten van Koninkrijksrelaties (IV) en
het BES-fonds (H) voor het jaar 2021 (Kamerstukken II 2020/21,
35570 IV, nr. 21)
Uitwerking maatregelen tweede specifieke pakket voor de culturele
en creatieve sector (Kamerstukken II 2020/21, 32820, nr. 400)

Totaal

7,1

9,6

0,0

0,0

0,0

0,0

0,0

Compensatie inkomstenderving openbare lichamen
In lijn met besluitvorming voor Europees Nederlandse gemeenten
ontvangen de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
compensatie van ten behoeve van inkomstenderving over 2020 en 2021.
Eilandelijk beleid
De openbare lichamen hebben extra kosten gemaakt in verband met de
coronacrisis, bijvoorbeeld voor repatriëring, reiskosten, overhead, schoon­
maakkosten en de aanschaf van beschermingsmiddelen. De openbare
lichamen ontvangen in lijn met besluitvorming voor Europees Nederlandse
gemeenten hiervoor in 2020 € 2,8 mln. en in 2021 € 3,0 mln.
Tweede Kamerverkiezingen
Het kabinet in 2020 € 25.000 en in 2021 € 24.000 beschikbaar aan de
openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba om ze te compenseren
voor de extra kosten bij de Tweede Kamerverkiezingen in 2021. De extra
kosten hangen onder meer samen met aanvullende kosten voor de
inrichting van stemlokalen, voor het mogelijk moeten huren van alterna­
tieve locaties die in de coronacrisis beter geschikt zijn om als stemlokaal in
te richten en voor de aanvullende werkzaamheden die gemeenten moeten
doen ter voorbereiding van de verkiezingen
Pakket voor de creatieve sector
Aan het BES-fonds wordt incidenteel € 0,3 mln. aan middelen aan de vrije
uitkering toegevoegd voor de lokale culturele infrastructuur in het kader van
de maatregelen tweede specifieke pakket voor de culturele en creatieve
sector. Met deze extra middelen worden de openbare lichamen in staat
gesteld om culturele instellingen te ondersteunen en zo de lokale culturele
infrastructuur in stand te houden. Hiervan is € 165.000 voor Bonaire,
€ 75.000 Sint Eustatius en € 60.000 voor Saba.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

17

2.2 Belangrijkste beleidsmatige mutaties
Uitgaven Koninkrijksrelaties
Tabel 4 Belangrijkste beleidsmatige uitgavenmutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

Art.

85.946

90.275

90.274

106.893

106.893

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

141.100

237.100

50.800

51.100

56.800

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

284.783

22.900

14.400

14.100

14.400

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

432.253

864

17.018

4.058

558

‒

‒

‒

‒

‒

‒

177.824

1) Landspakket: Detentie vastgoed

1 ‒ 10.000

10.000

0

0

0

0

2) Recherche Samenwerkingsteam (RST)

1

0

0

0

‒ 17.606

0

0

3) Versterking grenstoezicht in het Caribisch gebied

1

0

‒ 1.000

‒ 1.800

‒ 3.500

0

0

4) Landspakket: Bedrijfssteun Curaçao

4 ‒ 20.000

20.000

0

0

0

0

5) Landspakket: Onderwijshuisvesting

4

‒ 4.500

0

0

4.500

0

0

6) Bijdrage voor openbare lichamen Sint Eustatius en Saba

4

1.663

0

0

0

0

0

7) Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling

4

‒ 607

‒ 607

0

0

0

0

8) Wisselkoers leningen

5

‒ 3.235

3.455

0

0

0

0

9) Wisselkoers BES-fonds

7

791

‒ 7.119

0

0

0

0

‒ 319

430

16

16

16

843

907.875

376.298

170.708

159.561

178.667

178.667

Mutatie amendement 2021

Extrapolatie
Belangrijkste mutaties

Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

Toelichting
1. Landspakket: Detentie vastgoed
Als onderdeel van de overeenkomst Landspakket Sint Maarten zijn
middelen gereserveerd voor de bouw van een nieuwe gevangenis. De op
te stellen overeenkomst neemt meer tijd in beslag dan vooraf voorzien,
daarom worden deze middelen doorgeschoven van 2021 naar 2022.
2. Recherche Samenwerkingsteam (RST)
Op basis van het Mandaatbesluit beheer recherchesamenwerkingsteam
2020 wordt het Recherche Samenwerkingsteam aangestuurd door het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV). De financiering dient zodoende
ook door dit ministerie te gebeuren. Hiervoor worden de middelen voor
het jaar 2024 overgeheveld van het begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties
(IV) naar het begrotingshoofdstuk Justitie en Veiligheid (VI).
3. Versterking grenstoezicht in het Caribisch gebied
Op 18 februari is het Protocol inzake de Versterking grenstoezicht in de
Caribische landen van het Koninkrijk gepubliceerd (Kamerstukken II,
2020/21, 35570 IV, nr. 33). Om ervoor te zorgen dat de Kustwacht Caribisch
gebied de hierin genoemde beleidseffecten kan bereiken zijn additionele
middelen nodig. Daarom is afgesproken dat de benodigde middelen
worden overgeheveld van begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) naar
begrotingshoofdstuk Defensie (X).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

18

4. Landspakket: Bedrijfssteun Curaçao
Als onderdeel van de overeenkomst Landspakket Curaçao zijn middelen
gereserveerd voor steunverlening aan het bedrijfsleven. Vanwege
vertraging in de onderhandelingen komen deze middelen niet meer tot
besteding in 2021 en schuiven ze door naar 2022.
5. Landspakket: Onderwijshuisvesting
Als onderdeel van de overeenkomst Landspakket Curaçao zijn middelen
gereserveerd voor investeringen in de onderwijshuisvesting. Vanwege
vertraging in het opstellen van een plan van aanpak, verdeling van middelen
en vervolgens de aanbesteding worden deze middelen doorgeschoven van
2021 naar 2024.
6. Bijdrage voor openbare lichamen Sint Eustatius en Saba
Dit bedrag is afkomstig van de Aanvullende Post van het Ministerie van
Financiën van de met als doel de versterking van het ambtelijk apparaat
goed bestuur en financieel beheer te bevorderen op Sint Eustatius en Saba.
7. Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
Voor de oprichting van het Caribisch orgaan hervorming en ontwikkeling
(COHO) is personele capaciteit nodig binnen het Ministerie van BZK. Dit is
onder andere nodig voor het opdrachtgeverschap van het COHO, juridische
capaciteit en het uitvoeren van werkzaamheden rondom de detentie Sint
Maarten. Hiervoor worden middelen overgeheveld van het begrotings­
hoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) naar het begrotingshoofdstuk BZK (VII).
8. Wisselkoers leningen
Als gevolg van de huidige wisselkoers van de dollar ten opzichte van de
euro wordt in 2021 een wisselkoerstegenvaller en in 2022 een wisselkoers­
meevaller op de renteontvangsten over de uitstaande leningen verwacht.
De compensatie hiervoor komt uit de wisselkoersreserve op begrotingsar­
tikel 7 van deze begroting.
9. Wisselkoers BES-fonds
De vrije uitkering van het BES-fonds is vastgelegd in dollars. Door de
huidige wisselkoers van de dollar ten opzichte van de euro is er sprake van
een wisselkoersmeevaller in 2021 en een tegenvaller in 2022. Dit wordt
gedekt vanuit de wisselkoersreserve op begrotingsartikel 7 van de
begroting van Koninkrijksrelaties.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

19

Ontvangsten Koninkrijksrelaties
Tabel 5 Belangrijkste beleidsmatige ontvangstenmutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
Art.

2021

2022

2023

2024

2025

2026

37.896

31.133

31.068

30.950

30.950

‒

0

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

30.950

Stand ontwerpbegroting 2021 (inclusief NvW)
Mutatie Nota van Wijziging 2021
Mutatie amendement 2021

Belangrijkste mutaties
1) Terugvordering subsidie Bonaire International Airport

4

502

0

0

0

0

0

2) Wisselkoers

5

‒ 3.235

3.455

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

35.163

34.588

31.068

30.950

30.950

30.950

Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

Toelichting
1. Terugvordering subsidie Bonaire International Airport
Op 27 mei heeft het kabinet heeft besloten gemeenten te compenseren voor
extra uitgaven en inkomstenderving in het kader van de coronapandemie
over het gehele kalenderjaar 2021 (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 314).
De inkomstenderving bij Bonaire International Airport (BIA) is naar schatting
USD 4 mln. Hierbij wordt in mindering gebracht een deel van het bedrag
dat in 2020 als coronasubsidie is verstrekt aan BIA (USD 0,6 mln.), welke
naar verwachting te veel is verstrekt. Deze terugvordering wordt weer
toegevoegd aan het budget voor de subsidie van 2021.
2. Wisselkoers leningen
Als gevolg van de huidige wisselkoers van de dollar ten opzichte van de
euro zijn er meer- en minderontvangsten op de rente over de uitstaande
leningen. Deze uiteindelijke wisselkoersmeevaller wordt toegevoegd aan
de wisselkoersreserve op begrotingsartikel 7 van deze begroting.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

20

Uitgaven BES-fonds
Tabel 6 Belangrijkste beleidsmatige uitgavenmutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

Art.

47.401

35.371

35.372

35.372

35.372

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

324

0

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒
‒

Mutatie amendement 2021
Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

3.397

0

0

0

0

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

6.713

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒

‒

‒

‒

‒

‒

35.272

Extrapolatie
Belangrijkste mutaties
1) Wisselkoers BES-fonds

1

‒ 791

7.119

0

0

0

0

2) Eilandelijk beleid

1

500

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

57.544

42.390

35.272

35.272

35.272

35.272

Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

Toelichting
1. Wisselkoers BES-fonds
De vrije uitkering van het BES-fonds is vastgelegd in dollars. Door de
huidige wisselkoers van de dollar ten opzichte van de euro is er sprake van
een wisselkoersmeevaller in 2021 en een tegenvaller in 2022. Dit wordt
gedekt vanuit de wisselkoersreserve op begrotingsartikel 7 van de
begroting van Koninkrijksrelaties.
2. Eilandelijk beleid
Aansluitend aan het besluit om in Europees Nederland extra middelen toe
te kennen aan Europees Nederlandse gemeenten, worden voor Caribisch
Nederland extra middelen vrijgemaakt voor aanvullend eilandelijk beleid
over het derde kwartaal 2021. De uitvoering wordt overgelaten aan het
oordeel van de openbare lichamen, die de gelden naar eigen inzicht kunnen
aanwenden, enkel binnen de begrenzing dat eilandelijk inkomensbeleid is
uitgesloten. De middelen worden derhalve verstrekt via de vrije uitkering.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

21

Ontvangsten BES-fonds
Tabel 7 Belangrijkste beleidsmatige ontvangstenmutaties t.o.v. vorig jaar (bedragen x € 1.000)
Art.

2021

2022

2023

2024

2025

2026

47.401

35.371

35.372

35.372

35.372

‒

324

0

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Stand vastgestelde begroting 2021 (na eerste en tweede incidentele suppletoire
begroting)

3.397

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

6.713

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒

‒

‒

‒

‒

‒

35.272

Stand ontwerpbegroting 2021 (inclusief NvW)
Mutatie Nota van Wijziging 2021
Mutatie amendement 2021

Extrapolatie
Belangrijkste mutaties
1) Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba

1

Overige mutaties
Stand ontwerpbegroting 2022

0

0

0

0

0

0

‒ 291

7.119

0

0

0

0

0

0

0

0

0

0

57.544

42.390

35.272

35.272

35.272

35.272

Toelichting
1. Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
Op basis van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba (FinBES) dienen de uitgaven en ontvangsten over ieder uitke­
ringsjaar voor het BES-fonds gelijk te zijn. Ten behoeve van de dekking van
deze uitgaven is een post ontvangsten geraamd. De voeding van het BESfonds is direct afkomstig uit de belastingontvangsten van het Rijk.
2.3 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven
Tabel 8 Overzicht niet-juridisch verplichte uitgaven en bestemming (bedragen x €1.000)
Art. Naam artikel (totale uitgaven artikel)

Juridisch verplichte
uitgaven

Niet-juridische Bestemming van de niet-juridisch verplichte uitgaven
verplichte uitgaven

1 Versterken rechtsstaat (80.415)

71.012 (88,3%)

9.403 (11,7%) ‒ Detentie algemeen (1.522)

4 Bevorderen sociaaleconomische
structuur (65.357)

34.344 (47,5%)

31.013 (52,5%) ‒ Subsidies Caribisch Nederland (280)

‒ Overige bijstand aan de landen (7.881)
‒ Opdrachten landen (1.593)
‒ Opdrachten versterken bestuurs -en uitvoeringskracht
(1.372)
‒ Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
(24.693)
‒ Bijdrage aan medeoverheden versterken bestuurs- en
uitvoeringskracht (2.950)
‒ Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties diverse
bijdrage (125)
5 Schuldsanering/lopende inschrijving/
leningen (201.517)

201.517 (100,0%)

8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
(4.933)

0 (0,0%)

0 (0,0%)
4.933 (100,0%) ‒ Opdrachten wederopbouw op Sint Maarten (3933)
‒ Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties (1000)

Totaal aan niet-juridisch verplichte uitgaven

45.349

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

22

2.4 Strategische Evaluatie Agenda
In de begroting van 2021 zijn de eerste stappen gezet naar een strategische
evaluatie agenda (SEA). In deze ontwerpbegroting is de SEA nader
uitgewerkt aan de hand van de vierde voortgangsrapportage Inzicht in
Kwaliteit (Kamerstukken II 2020/21, 31865, nr. 184). Het doel van de SEA is
om betere en meer bruikbare inzichten te krijgen in de (voorwaarden voor)
doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid, het meer benutten van deze
inzichten en daarmee uiteindelijk een hogere maatschappelijke
toegevoegde waarde van beleid.
De SEA bevat per beleidsartikel eens in de vier tot zeven jaar een beleids­
doorlichting. Bijlage 5 Uitwerking strategische evaluatie agenda bevat een
nadere uitwerking an de geplande evaluatieonderzoeken waarmee wordt
gestreefd naar inzichten om het beleid mee te verbeteren.
Tabel 9 Planning Strategische Evaluatie Agenda
Thema

Artikel(onderdeel)

Afronding Toelichting onderzoek

Koninkrijksrelaties

1 Versterken rechtsstaat

2022

Beleidsdoorlichting Versterken rechtsstaat

4 Bevorderen sociaaleconomische structuur

2023

Beleidsdoorlichting Bevorderen sociaaleconomische
structuur

5 Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen

2023

Beleidsdoorlichting Schuldsanering/lopende inschrijving/
leningen

8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

2021

Beleidsdoorlichting Wederopbouw

Het meest recente overzicht van de realisatie van beleidsdoorlichtingen is
te vinden op deze link: Status beleidsdoorlichtingen.
2.5 Overzicht risicoregelingen
Tabel 10 Overzicht verstrekte garanties (bedragen x € 1.000)
Art.

Omschrijving Uitstaande
garanties
2020

Geraamd
te
verlenen
2021

Artikel 5 Schuldsanering/
lopende inschrijving/
leningen

9e Europees
1.877
Ontwikkelingsfonds
verlenging

0

0

1.877

0

1.877

0

0

1.877

Totaal

0

0

1.877

0

1.877

0

0

1.877

1.877

Geraamd Uitstaande
te garanties
vervallen
2021
2021

Geraamd
te
verlenen
2022

Geraamd Uitstaande
te garanties
vervallen
2022
2022

Garantie­
Totaal
plafond plafond
2022

Toelichting
Voorschotten 9e Europees Ontwikkelingsfonds (EOF)
Doel en werking garantieregeling
De garantstelling is op verzoek van de Europese Commissie in het kader van
het Europees Ontwikkelingsfonds verstrekt door Nederland. De Europese
Commissie verlangt, bij projecten van de lidstaten niet vallend binnen de
Europese grenzen, een garantstelling voor individuele landen en gebieden
overzee (LGO’s). De garantstelling betreft het Bonaire riolerings- en water­
zuiveringsprogramma. Het programma ondervindt vertraging door een
arbitragezaak. De garantie liep oorspronkelijk in juni 2019 af en is verlengd
tot juni 2022.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

23

Beheersing risico's
Nederland volgt, samen met Bonaire, de uitvoering van het programma
nauwlettend en heeft in 2019 een aanvullend bedrag van € 2 mln. (€ 1 mln.
van het Ministerie van BZK en € 1 mln. van het Ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat) ter beschikking gesteld om het project tot een goed einde te
brengen.
Premiestelling en kostendekkendheid
Voor deze garantie is geen begrotingsreserve aanwezig en wordt geen
premie afgedragen als vergoeding voor de afgegeven garantie.
Tabel 11 Overzicht verstrekte leningen (bedragen x € 1.000)
Artikel

Omschrijving

Uitstaande lening in
andere valuta

Uitstaande lening in €

Totaal verstrekte leningen

2.156.017

Artikel 5 Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen

2.117.438

Totaal leningen Curaçao

Looptijd lening

1.424.185

Lening lopende inschrijving Curaçao 2,75%

139.735

55.720

15 jaar (2010-2025)

Lening lopende inschrijving Curaçao 2,875

370.000

147.539

20 jaar (2010-2030)
25 jaar (2010-2035)

Lening lopende inschrijving Curaçao 3,0%

474.900

189.369

Lening lopende inschrijving Curaçao 3,125%

582.391

232.231

30 jaar (2010-2040)

Lening lopende inschrijving Curaçao 2,75%

62.604

25.226

30 jaar (2013-2043)

Lening lopende inschrijving Curaçao 2,45%

247.036

103.186

30 jaar (2014-2044)

Lening lopende inschrijving Curaçao 1,6%

204.545

108.084

30 jaar (2015-2045)

Lening lopende inschrijving Curaçao 1,62%

33.296

17.997

30 jaar (2015-2045)

Lening lopende inschrijving Curaçao 1,0%

59.050

29.702

30 jaar (2016-2046)

Lening lopende inschrijving Curaçao 1,24%

60.000

28.448

30 jaar (2017-2047)

Lening lopende inschrijving Curaçao 0,92%

69.100

34.167

30 jaar (2019-2049)

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

177.000

90.331

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

141.000

72.732

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

63.000

31.286

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

105.000

50.625

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Curaçao 0,00%

181.000

86.070

2 jaar (2020-2022)

Lening ter afwikkeling Giro Bank

170.000

80.338

16 jaar (2021-2037)

Onderhandse lineare lening 0,00%

82.000

41.132

15 jaar (2020-2035)

Totaal leningen Sint Maarten

334.922

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 2,625%

73.500

29.461

15 jaar (2010-2025)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 2,75 %

78.571

31.494

20 jaar (2010-2030)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 2,875%

50.000

20.042

25 jaar (2010-2035)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 3,0%

50.000

20.042

30 jaar (2010-2040)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 2,25%

58.652

24.765

15 jaar (2014-2029)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 2,375%

44.818

18.739

20 jaar (2014-2034)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 2,45%

39.526

14.931

30 jaar (2014-2044)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 1,8%

24.217

10.849

30 jaar (2014-2044)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 0,83%

18.811

8.206

25 jaar (2017-2032)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 0,74%

32.900

16.459

30 jaar (2019-2049)

Lening lopende inschrijving Sint Maarten 0,5%

15.600

8.131

7 jaar (2016-2023)

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

50.200

25.622

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

20.000

10.269

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

24.000

12.380

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

19.300

9.208

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

61.200

28.205

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

8.700

4.024

1 jaar (2021-2022)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

24

Artikel

Omschrijving

Uitstaande lening in
andere valuta

Uitstaande lening in €

Looptijd lening

Liquiditeitslening Sint Maarten 0%

39.000

19.110

1 jaar (2021-2022)

Onderhandse lineare lening 0,00%

49.875

22.985

15 jaar (2020-2035)

Totaal leningen Aruba

356.990

Maatregel Tussenbalans begrotingslening Aruba 2,5%

‒

763

30 jaar (1991-2021)

Maatregel Tussenbalans begrotingslening Aruba 2,5%

‒

1.256

30 jaar (1992-2022)

Maatregel Tussenbalans begrotingslening Aruba 2,5%

‒

953

30 jaar (1993-2023)

Maatregel Tussenbalans begrotingslening Aruba 2,5%

‒

453

30 jaar (1994-2024)

Maatregel Tussenbalans begrotingslening Aruba 2,5%

‒

72

30 jaar (1995-2025)

7.759

3.880

30 jaar (1995-2025)

Liquiditeitslening Aruba 0%

42.800

21.624

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Aruba 0%

49.400

25.444

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Aruba 0%

63.900

33.071

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Aruba 0%

49.400

24.525

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Aruba 0%

209.000

99.322

2 jaar (2020-2022)

Liquiditeitslening Aruba 0%

71.000

32.861

1 jaar (2021-2022)

Liquiditeitslening Aruba 0%

237.000

112.766

1 jaar (2021-2022)

Water en Energiebedrijf Aruba 2,5%

Ontwikkelingsbank van de Nederlandse Antillen

1.341

Lening Ontwikkelingsbank Nederlandse Antillen

‒

Artikel 8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

1.341

29 jaar (2001-2030)

38.579

Liquiditeitslening Sint Maarten 0,0%

ANG 50.000

22.790

30 jaar (2018-2048)

Liquiditeitslening Sint Maarten 0,0%

ANG 32.600

15.789

30 jaar (2018-2048)

Toelichting
De leningen aan de landen worden meestal afgesloten in Antilliaanse
guldens (ANG) of Arubaanse florins (AWG) en vastgelegd in de begroting
in euro's (€). Deze vastlegging gebeurt op basis van de geldende koers op
het moment van aangaan van de lening (historische waarde). De aan
Caribisch Nederland verstrekte renteloze leningen in dollars (USD) zijn in
bijlage 9 te vinden.
De huidige stand van de leningen afgesloten in voorgaande boekjaren zijn
geactualiseerd tot 1 augustus 2021. De in 2021 afgesloten leningen zijn
opgesteld op basis van de gerealiseerde dagkoers.
Artikel 5 Schuldsanering/ lopende inschrijving/ leningen
Leningen lopende inschrijving Curaçao en Sint Maarten
Om ervoor te kunnen zorgen dat Curaçao en Sint Maarten een gezonde
financiële huishouding kunnen voeren, waarbij de eigen verantwoorde­
lijkheid van de landen voorop blijft staan, zijn afspraken gemaakt tussen
deze landen en Nederland. Deze afspraken zijn geformaliseerd in de
Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft) en betreffen een
deugdelijk begrotingsbeleid, het op orde brengen van het financieel beheer
en een effectief financieel toezicht ter voorkoming van nieuwe opbouw van
schulden. Daarnaast is afgesproken dat Nederland een lopende inschrijving
aanbiedt voor leningen aan Curaçao en Sint Maarten, tegen het actuele
rendement op staatsleningen van de desbetreffende looptijd. Het
merendeel van de leningen zijn zogenaamde «bulletleningen» met
aflossing ineens aan het einde van de looptijd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

25

De lopende inschrijving Sint Maarten van 2019 is een lening voor 30 jaar,
die aan Sint Maarten verstrekt is om de liquiditeitspositie van Sint Maarten
te versterken. Deze positie was ernstig verzwakt na de orkaan Irma. Dit is
een uitzondering op de regel dat van de lopende inschrijving alleen gebruik
gemaakt mag worden voor de kapitaaldienst en bij een sluitende begroting
(art. 25 Rft). Vanwege het afwijkende risicoprofiel van deze lening wordt op
de Aanvullende Post (bij de middelen gereserveerd voor de wederopbouw
van Sint Maarten) een begrotingsreserve aangehouden van 3% van de
uitstaande lening.
Het Ministerie van Financiën voert het beheer over deze leningen, de
belasting vindt plaats op hoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV).
Liquiditeitsleningen Curaçao en Sint Maarten
Curaçao en Sint Maarten hebben in verband met Covid-19 in 2020 en 2021
verschillende liquiditeitsleningen ontvangen. Deze liquiditeitsleningen van
Curaçao en Sint Maarten lopen tot en met april 2022 en hebben een rente­
percentage van 0,00%. Aan de liquiditeitsleningen zijn verschillende
voorwaarden verbonden. Conform het advies van het Cft bestaat de
mogelijkheid om de in 2020 en 2021 verstrekte liquiditeitssteun aan Curaçao
en Sint Maarten in 2022 te herfinancieren. Een overzicht van alle noodmaat­
regelen in het kader van Covid-19 is bij Beleidsprioriteiten te vinden.
Leningen Aruba
Maatregel Tussenbalans
In het kader van de Maatregel Tussenbalans zijn met ingang van 1991
begrotingsleningen verstrekt aan Aruba ter financiering van projecten,
waarvan een bepaald rendement verwacht mag worden. De leningen
hebben een looptijd van 30 jaar, waarvan de eerste acht jaar aflossingsvrijwaren. Nu wordt jaarlijks conform afspraken afgelost. Het jaarlijkse rente­
percentage is 2,5%. In 2025 zullen de laatste aflossingen plaatsvinden.
Water- en Energiebedrijf Aruba
Het betreft een begrotingslening uit 1995 ten behoeve van het Water- en
Energiebedrijf NV gevestigd te Aruba. De lening is verstrekt voor het aldaar
verrichten van een groot aantal investeringen voor de renovatie en
uitbreiding van het Water- en Energiebedrijf. De lening heeft een looptijd tot
30 juni 2026, waarvan de eerste acht jaar aflossingsvrij waren. Nu wordt
jaarlijks conform afspraken afgelost. Het jaarlijkse rentepercentage is 2,5%.
Liquiditeitsleningen Aruba
Aruba heeft in 2020 om bijstand gevraagd op grond van artikel 36 van het
Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden om de gevolgen van Covid-19
op te kunnen vangen. De liquiditeitsleningen hebben een looptijd tot en met
april 2022 en een rentepercentage van 0,00%. Aan de liquiditeitsleningen
zijn verschillende voorwaarden verbonden. Conform het advies van het CAft
bestaat de mogelijkheid om de in 2020 en 2021 verstrekte liquiditeitssteun
aan Curaçao en Sint Maarten in 2022 te herfinancieren. Een overzicht van
alle noodmaatregelen in het kader van Covid-19 is bij Beleidsprioriteiten
terug te vinden.
Lening Ontwikkelingsbank van de Nederlandse Antillen
Dit betreft een vordering op de Ontwikkelingsbank van de Nederlandse
Antillen (OBNA) vanwege middelen die destijds ter beschikking zijn gesteld
voor het bevorderen van de economie op de Nederlandse Antillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

26

Artikel 8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Liquiditeitsleningen Sint Maarten
In 2018 zijn twee 30-jarige renteloze leningen aan Sint Maarten verstrekt om
de liquiditeitspositie van het land te verstevigen na de schade van orkaan
Irma. De eerste vijf jaar zijn aflossingsvrij, daarna wordt jaarlijks afgelost.
2.6 Implementatie van mensenrechtenverdragen
De regering informeert jaarlijks de Staten-Generaal in de memorie van
toelichting op de begroting Koninkrijksrelaties over de stand van zaken rond
de implementatie van mensenrechtenverdragen in het Caribische deel van
het Koninkrijk (Kamerstukken II 2018/19, 33826, nr. 29). In het afgelopen
begrotingsjaar is één verdrag met een dergelijk karakter in werking
getreden, en wel voor het gehele Koninkrijk. Het betreft Protocol nr. 15 tot
wijziging van het Verdrag tot bescherming van de rechten van de mens en
de fundamentele vrijheden. De inwerkingtreding vond plaats op 1 augustus
2020.
Een andere ontwikkeling is dat het afgelopen jaar van start is gegaan met
een periodiek overleg tussen de vier landen van het Koninkrijk, waarin de
implementatie van mensenrechtenverdragen centraal staat. Van deze
mensenrechtenverdragencommissie hebben inmiddels meerdere bijeen­
komsten plaatsgevonden. Deze bijeenkomsten hebben in het teken gestaan
van het identificeren en prioriteren van mensenrechtenverdragen die
weliswaar al door het Koninkrijk zijn aangegaan, maar nog niet voor alle
(ei)landen in het Caribische deel van het Koninkrijk zijn bekrachtigd. Een
volgende stap is om te bezien op welke manier tussen de vier landen van
het Koninkrijk kan worden samengewerkt, teneinde de implementatie van
deze verdragen te bespoedigen, waarna tot bekrachtiging kan worden
overgegaan. De regering streeft ernaar in de memorie van toelichting op
de volgende begroting Koninkrijksrelaties in dit verband de eerste
resultaten te kunnen melden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

27

3. Beleidsartikelen Koninkrijksrelaties
3.1 Artikel 1. Versterken rechtsstaat
A. Algemene doelstelling
Het bevorderen van goed bestuur door een bijdrage te leveren aan het
versterken van de rechtsstaat van de landen Aruba, Curaçao en Sint
Maarten. Dit krijgt vorm door samenwerking op het gebied van veiligheid,
rechtshandhaving en grensbewaking en ondersteuning van de landen
Aruba, Curaçao en Sint Maarten.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor:
Stimuleren
Rechtshandhaving en veiligheid zijn aangelegenheden van de landen van
het Koninkrijk. De minister stimuleert de versterking van de rechtsstaat in
Aruba, Curaçao en Sint Maarten. Dit doet de minister door de landen te
ondersteunen en invulling en uitvoering te geven aan samenwerkingsrege­
lingen en rijkswetten. Daarbij werkt de minister nauw samen met de
betrokken bewindspersonen van de Ministeries van Justitie en Veiligheid,
Financiën en Defensie, die de operationele capaciteit voor de ondersteuning
en versterking leveren.
Deze ondersteuning komt voort uit artikel 36 van het Statuut voor het
Koninkrijk der Nederlanden waarin is bepaald dat de landen binnen het
Koninkrijk elkaar hulp en bijstand verlenen, en komt tot stand door het
treffen van onderlinge regelingen op grond van artikel 38, eerste lid, van
het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden.
C. Beleidswijzigingen
Budgetwijziging duurzame ondermijningsaanpak Cariben
Het kabinet stelt vanaf 2022 structureel € 12 mln. beschikbaar om de
tijdelijke en projectmatige aanpak op het gebied van ondermijning om te
zetten naar een structurele versterking van de betrokken organisaties
(Kamerstukken II 2020/21, 29911 nr. 13). Daarnaast stelt het kabinet met
het akkoord over de derde tranche liquiditeitssteun extra middelen
beschikbaar voor de uitbreiding van de duurzame ondermijningsaanpak op
Curacao en Aruba, oplopend tot jaarlijks € 12,9 mln. in 2025 (Kamerstukken
II 2020/21, 35420, nr. 177 en Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 186).
Hiermee komt de totale investering in de ondermijningsketen op jaarlijks
€ 24,9 mln. vanaf 2025. Met deze extra gelden zal worden ingezet op een
structurele, integrale en gezamenlijke aanpak van ondermijning.
Budgetwijziging detentie Sint Maarten
Met het akkoord van 22 december 2020 over de derde tranche liquiditeits­
steun stelde het kabinet een bedrag van € 30 mln. beschikbaar voor het
gevangeniswezen in Sint Maarten, ten behoeve van de bouw van een
nieuwe gevangenis (€ 20 mln. in 2022) en structurele verbeteringen van
de detentieomstandigheden (€ 10 mln. verdeeld over vijf jaar, vanaf 2022
tot en met 2026 (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 224).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

28

Budgetwijziging Grensbewaking
Ter uitvoering van de maatregelen in de landspakketten zijn de landen in
het Koninkrijk op 4 februari 2021 een nieuw protocol ter versterking van
het grenstoezicht overeengekomen (Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV, nr.
33). In dit kader stelt de Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksre­
laties structureel personeel van de Koninklijke Marechaussee (bovenop de
bestaande flexibele pool van 43 voltijdsequivalenten) en Douane Nederland
beschikbaar. Bovendien stelt BZK tot en met 2024 middelen beschikbaar
voor de (materiële) toerusting van de lokale diensten van de Caribische
landen van het Koninkrijk ter versterking van het grenstoezicht.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 12 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 Versterken rechtsstaat (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

12.966

23.111

80.415

58.414

58.773

82.379

82.379

Uitgaven

12.836

23.111

80.415

58.414

58.773

82.379

82.379

0

0

1.522

2.000

2.000

2.000

2.000

1.858

0

0

0

0

0

0

0

8.076

7.881

0

0

0

0

0

0

20.000

0

0

0

0

Grensbewaking (Defensie)

6.339

8.667

24.767

27.667

24.767

27.667

27.667

Recherchecapaciteit (JenV)

0

0

11.093

14.493

17.151

37.157

37.157

4.639

5.768

10.552

9.654

10.255

10.955

10.955

0

600

4.600

4.600

4.600

4.600

4.600

1.311

0

0

0

0

0

0

Opdrachten
Detentie Algemeen
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Recherchecapaciteit (Nationale Politie)
Bijdrage aan medeoverheden
Overige bijstand aan de landen
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Detentie Vastgoed
Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

Rechterlijke macht (JenV)
Douane (Financiën)
Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 1 is 88,3% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Opdrachten
Het opdrachtenbudget is voor 0% juridisch verplicht.
Bijdrage aan medeoverheden
De bijdragen aan medeoverheden zijn voor 0% juridisch verplicht omdat
de overeenkomsten met de Landen nog niet zijn ondertekend.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
De bijdragen aan internationale organisaties zijn voor 100% juridisch
verplicht. Dit betreft een opdracht aan de United Nations Office for Project
Services (UNOPS) in het kader van het landspakket met Sint Maarten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

29

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
De bijdragen aan andere begrotingshoofdstukken zijn voor 100% juridisch
verplicht. De uitgaven zijn voor onbepaalde tijd vastgelegd in de beheerso­
vereenkomst Koninklijke Marechaussee (KMar) en het Ministerie van BZK.
De uitgaven voor de rechterlijke macht zijn vastgelegd in de uitzendregeling
voor rechters en ambtenaren.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Opdrachten
Detentie Algemeen
Vanuit het akkoord over de derde tranche liquiditeitssteun van 22 december
2020 met Sint Maarten is er € 30 mln. beschikbaar gesteld voor verbetering
van het gevangeniswezen in Sint Maarten (Kamerstukken II, 2020/21, 35420,
nr. 203). Hiervan zal € 10 mln. ten goede komen aan onderdelen van het
gevangeniswezen die niet vallen onder de bouw van de gevangenis1, zoals
het verbeteren van immateriële aspecten die al langere tijd in Sint Maarten
niet op orde zijn. Activiteiten kunnen worden aangedragen door Sint
Maarten zelf, maar worden ook ontleend aan het door Sint Maarten uit te
voeren plan van aanpak detentie bij de Samenwerkingsregeling
waarborging plannen van aanpak landstaken Curaçao en Sint Maarten.
(Kamerstukken II, 2020/21, 35420, nr. 224). Het budget van € 10 mln. zal gelijk
worden verdeeld worden over vijf begrotingsjaren, te beginnen in 2022 en
eindigend in 2026.
Bijdrage aan medeoverheden
Overige bijstand aan Landen
Ter uitvoering van de maatregelen in de landspakketten zijn de landen in
het Koninkrijk op 4 februari 2021 een nieuw protocol ter versterking van
het grenstoezicht overeengekomen (Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV, nr.
33). Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijkrelaties (BZK) zal
de materiële behoefte financieren die voortvloeit uit de vervolgafspraken
die binnen de kaders van dit protocol gemaakt worden. Daarnaast
ondersteunt BZK met deze middelen de realisatie van 24/7 Kustwacht
Caribisch Gebied in het Caribisch deel van het Koninkrijk.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Detentie Vastgoed
Met € 20 mln. van de beschikbaar gestelde € 30 mln. zal de bouw van een
nieuwe gevangenis in Sint Maarten deels worden gefinancierd2. In het
landspakket overeengekomen akkoord van 22 december 2020 is
opgenomen dat Nederland en Sint Maarten gezamenlijk opdracht zullen
geven aan de United Nations Office for Project Services (UNOPS) voor de
bouw van een nieuwe gevangenis (Kamerstukken II, 2019/20, 35300 IV, nr.
73).

1

Er loopt één project om het detentiewezen op Sint Maarten te verbeteren. De bouw van een nieuwe
gevangenis wordt gedaan door de United Nations Office for Project Services. Dit bedrag wordt
daarom op het instrument Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties verantwoord.
2
Er loopt één project om het detentiewezen op Sint Maarten te verbeteren. De onderdelen die niet
onder de bouw van een nieuwe gevangenis vallen worden gedaan door Sint Maarten. Dit bedrag
wordt daarom op het instrument Bijdrage aan medeoverheden verantwoord.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

30

Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Grensbewaking (Defensie)
Nederland stelt voor onbepaalde tijd personeel van de Koninklijke
Marechaussee (KMar) beschikbaar ter ondersteuning van het grenstoezicht
in Aruba, Curaçao en Sint Maarten conform het protocol inzake de inzet van
personeel vanuit de flexibel inzetbare pool Koninklijke Marechaussee
(Kamerstukken II 2018/19, 35000 IV, nr. 40). Deze flexibele pool van 43
voltijdsequivalenten levert een bijdrage aan de uitvoering van grensgere­
lateerde politietaken in de landen. Het gaat hierbij om grensbewaking, het
uitvoeren van de politietaak op respectievelijk de luchthaven en de
maritieme grenzen, de bestrijding van drugs-, wapen- en migratiecrimina­
liteit.
Aanvullend zijn de landen, ter uitvoering van de maatregelen in de lands­
pakketten, op 4 februari 2021 een nieuw protocol ter versterking van het
grenstoezicht overeengekomen (Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV, nr. 33).
In dit kader stelt de Minister van BZK extra personeel van de KMar
beschikbaar, bovenop de 43 voltijdsequivalenten uit de flexibele inzetbare
pool KMar. Op basis van dit nieuwe protocol zal de KMar de lokale diensten
versterken met als doel om de transnationale georganiseerde (ondermij­
nende) criminaliteit te bestrijden. De operationele inzet van de
medewerkers vanuit de flexpool en voortkomend uit het nieuwe vindt plaats
onder het bevoegd gezag van het land waar de betreffende werkzaamheden
worden verricht.
Recherchecapaciteit (JenV)
Zoals vastgelegd in de Rijkswet Politie van Curaçao, van Sint Maarten en
van Bonaire, Sint Eustatius en Saba en het Protocol inzake gespecialiseerde
recherchesamenwerking heeft het Recherche Samenwerkingsteam (RST)
de taak om zware, georganiseerde en grensoverschrijdende criminaliteit te
bestrijden. Daaronder valt tevens criminaliteit die een ernstige inbreuk
maakt op de rechtsorde, waaronder ondermijning en corruptie. Daarnaast
verricht het RST de afhandeling van internationale rechtshulpverzoeken op
dit gebied. Het RST werkt onder gezag van de lokale openbaar ministeries.
Jaarlijks worden de budgetten van de begroting van Koninkrijksrelaties (KR)
ten behoeve van het RST overgeheveld naar de begroting van Justitie en
Veiligheid (JenV). Hiermee wordt recht gedaan aan de Politiewet 2012, die
bepaalt dat alleen de Minister van JenV opdrachten aan de Politie mag
verstrekken. Het beleidsmatig instrument wordt in de begroting van het
Ministerie van BZK verantwoord, gezien haar politieke verantwoorde­
lijkheid voor het beschikbaar stellen van de middelen.
Deze middelen worden aan het RST beschikbaar gesteld ten behoeve van
de duurzame ondermijningsaanpak en de uitbreiding op Curaçao en Aruba.
Daarmee wordt bijgedragen aan een duurzame, regionale en integrale
aanpak van ondermijning.
Rechterlijke macht (JenV)
Ter versterking van de rechtsstaat is volledige bezetting van de openbaar
ministeries en het Gemeenschappelijk Hof van groot belang. Vanwege een
gebrek aan lokale personele capaciteit draagt Nederland hier op verzoek van
de landen aan bij door het ter beschikking stellen van officieren van justitie
en rechters. Deze treden in lokale dienst, waarbij een buitenlandtoelage
wordt vergoed door het Ministerie van BZK.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

31

Bij het Openbaar Ministerie en het Gemeenschappelijk Hof werken ook
officieren van justitie en rechters specifiek ten behoeve van de ondermij­
ningsaanpak. Als gevolg van de extra middelen voor de uitbreiding van
de ondermijningsaanpak op Curaçao en Aruba kunnen de organisaties meer
capaciteit beschikbaar stellen.
Douane (Financiën)
BZK stelt voor onbepaalde tijd personeel van Douane Nederland
beschikbaar ter ondersteuning van grenstoezicht in Aruba, Curaçao en Sint
Maarten in het kader van protocol grenstoezicht. Douane Nederland zal de
lokale diensten met operationele capaciteit ondersteunen en de benodigde
opleidingen verzorgen met het doel om de transnationale georganiseerde
(ondermijnende) criminaliteit te bestrijden.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

32

3.2 Artikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
A. Algemene doelstelling
Het bewerkstelligen van een merkbare positieve verandering in het leven
van de burgers in de Caribische delen van het Koninkrijk door te onder­
steunen bij het creëren van een betrouwbare en goed functionerende
overheid. Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties
(BZK) draagt daaraan bij middels het versterken van de uitvoeringskracht,
het inzetten van kennis en expertise en het coördineren van de inzet van
het Rijk.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoor­
delijk voor:
Stimuleren
– De minister ondersteunt waar gewenst en mogelijk de Caribische delen
van het Koninkrijk bij de uitvoering van taken door middel van technische
assistentie en het delen van kennis.
– De minister ondersteunt waar gewenst en mogelijk de Caribische delen
van het Koninkrijk bij de uitvoering van taken door middel van praktische
samenwerking en het opzetten van samenwerkingsovereenkomsten.
Regisseren
– De minister coördineert de rijksbrede inzet in Caribisch Nederland en
bevordert de integrale samenwerking.
– De minister is verantwoordelijk voor het bevorderen van goed bestuur
in Caribisch Nederland.
– De minister geeft invulling aan zijn taken zoals omschreven in de
Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Rft), Landsveror­
dening Aruba financieel toezicht (LAft), het protocol Afspraken tussen
de regeringen van Aruba en Nederland over de openbare financiën van
Aruba en het protocol Aruba-Nederland 2019-2021.
– De minister houdt financieel toezicht op de openbare lichamen op basis
van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
(FinBES).
C. Beleidswijzigingen
Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
Als onderdeel van de financiële steun aan de Caribische landen in het kader
van de Covid-19 pandemie wordt bij Rijkswet een Caribisch orgaan voor
hervorming en ontwikkeling (COHO) opgericht. Dit orgaan gaat toezicht
houden op en ondersteuning bieden bij de uitvoering van hervormings­
maatregelen door de landen. Het COHO wordt een bestuursorgaan met
zelfstandige, wettelijke taken. De Minister van BZK is dan verantwoordelijk
voor een adequate aansturing van en toezicht op het COHO.
Bonaire International Airport
Betreft een eenmalige subsidie ter compensatie van de omzetderving in
2020 van Bonaire International Airport (BIA) door de Covid-19 pandemie.
Het bedrag is berekend op basis van de gemiste geprognotiseerde derving
van luchthavenbelasting als gevolg van de Covid-19 pandemie vanaf maart

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

33

2020 tot eind 2020. De middelen zijn eind 2020 als (100%) voorschot
verstrekt. De subsidie wordt vastgesteld op maximaal het exploitatietekort
over 2020.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 13 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

57.677

77.710

65.357

59.255

48.105

43.605

43.605

Uitgaven

56.995

76.710

65.357

59.255

48.105

43.605

43.605

4.1 Curaçao, Sint Maarten en Aruba

45.365

63.198

58.361

52.209

41.709

37.209

37.209

Subsidies (regelingen)
Diverse subsidies

0

500

0

0

0

0

0

39.700

45.800

0

0

0

0

0

457

2.240

1.593

1.664

1.664

1.664

1.664

1.718

1.950

1.950

5.009

5.009

5.009

5.009

0

10.393

24.693

30.400

30.400

30.400

30.400

3.380

2.191

20.000

0

0

0

0

0

0

10.000

15.000

4.500

0

0

110

124

125

136

136

136

136

11.630

13.512

6.996

7.046

6.396

6.396

6.396

Bonaire International Airport

3.400

3.510

0

0

0

0

0

Subsidies Caribisch Nederland

454

500

500

500

500

500

500

478

1.167

1.397

1.397

1.613

1.613

1.613

2.263

2.149

2.149

2.149

1.283

1.283

1.283

Noodpakketten
Opdrachten
Opdrachten landen
Inkomensoverdrachten
Toeslagen op pensioenen NA
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Caribisch orgaan voor hervorming en
ontwikkeling
Bijdrage aan medeoverheden
Bijdrage aan landen
Onderwijshuisvesting Curaçao
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Diverse bijdragen
4.2 Caribisch Nederland
Subsidies (regelingen)

Opdrachten
Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht
Inkomensoverdrachten
Pensioenen en uitkeringen politieke
ambtsdragers
Bijdrage aan medeoverheden
Sociaaleconomische initiatieven
Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht
Ontvangsten

486

0

0

0

0

0

0

4.549

6.186

2.950

3.000

3.000

3.000

3.000

11

502

0

0

0

0

0

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 4 is 52,5% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Subsidies
Het subsidiebudget is voor 44% juridisch verplicht. Dit betreft onder andere
een subsidie aan UNICEF.
Opdrachten
De opdrachtenbudgetten zijn voor 0% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

34

Inkomensoverdrachten
De inkomstenoverdrachten zijn voor 100% juridisch verplicht. De uitgaven
voor inkomstenoverdracht liggen vast in de Vaste verrekenkoersregeling
pensioenen (1990). Daarnaast is Nederland volgens artikel 4 lid 3 van de
Onderlinge regeling rechtsopvolging en boedelscheiding Algemeen Pensi­
oenfonds Nederlandse alsmede de rechtsopvolging van een aantal niet
kapitaal gefinancierde pensioen(vervangende) verplichtingen van het Land
de Nederlandse Antillen verplicht de pensioenen en uitkeringen van
gewezen politieke ambtsdragers van de eilandgebieden Bonaire, Sint
Eustatius en Saba te betalen (Stcrt. 2010, 14723).
Bijdrage aan ZBO/ RWT's
De bijdragen aan ZBO/ RWT's zijn voor 0% juridisch verplicht. Het Caribisch
orgaan voor hervorming en ontwikkeling is integraal onderdeel uit de
landspakketten maar nog niet contractueel verplicht.
Bijdrage aan medeoverheden
De bijdragen aan medeoverheden zijn voor 91,0% juridisch verplicht. Dit
betreft onder andere afspraken uit het landspakket met Curaçao.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
De bijdragen aan (inter-)nationale organisaties zijn voor 0% juridisch
verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

35

E. Toelichting op de financiële instrumenten
4.1 Curaçao, Sint Maarten en Aruba
Opdrachten
Opdrachten landen
Afhankelijk van de vraag en behoefte van het lokaal bestuur worden vanuit
de begroting van Koninkrijksrelaties gerichte opdrachten aan organisaties
betaald die als doel hebben goed bestuur en gezonde overheidsfinanciën
te bevorderen. Hiermee wordt de uitvoeringskracht van de overheden in
de landen bevorderd, rekening houdend met lokale omstandigheden en
de specifieke bestuurlijke context per land.
Inkomensoverdrachten
Toeslagen op pensioenen NA
Conform de regeling vaste verrekenkoers pensioeninkomen voormalig
Nederlands-Antilliaanse en Arubaanse pensioengerechtigden worden
nadelige koersverschillen als gevolg van wisselkoersfluctuatie tussen de
Antilliaanse gulden (ANG) en Arubaanse florin (AWG) enerzijds en de Euro
(€) anderzijds gecompenseerd uit de begroting van Koninkrijksrelaties.
Bijdrage aan ZBO's/RWT's
Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
Als onderdeel van de financiële steun aan de Caribische landen in het kader
van de Covid-19 pandemie wordt bij Rijkswet een Caribisch orgaan voor
hervorming en ontwikkeling (COHO) opgericht. Dit orgaan gaat toezicht
houden op en ondersteuning bieden bij de uitvoering van
hervormingsmaatregelen door de landen. Het COHO wordt een
bestuursorgaan met zelfstandige, wettelijke taken.
Met Aruba, Curaçao als Sint Maarten zijn afspraken gemaakt voor het
uitvoeren van een landspakket in ruil voor financiële steun van Nederland.
Dit landspakket omvat een breed palet aan hervormingen en investeringen
op de volgende gebieden: financieel beheer; kosten en effectiviteit van de
publieke sector; belastingen; de financiële sector; de economie; zorg;
onderwijs en het versterken van de rechtsstaat. Dit moet bijdragen aan de
weerbaarheid en veerkracht van economie en samenleving. De landen zijn
verantwoordelijk voor de uitvoering van deze maatregelen. Het COHO
ondersteunt de ontwikkeling en uitvoering van de maatregelen, onder meer
in de vorm van technische assistentie. Periodiek wordt een gezamenlijke
uitvoeringsagenda opgesteld door het COHO en de landen om de afspraken
in de landspakketten nader te concretiseren. Het COHO monitort vervolgens
de voortgang in de uitvoering van de maatregelen en stelt tenminste ieder
half jaar een uitvoeringsrapportage op. Het COHO budget wordt besteed
aan apparaatskosten COHO en programmakosten voor de financiering van
onder meer technische assistentie.
Bijdrage aan medeoverheden
Bijdrage aan landen
Als onderdeel van de overeenkomst Landspakket Curaçao zijn middelen
gereserveerd voor steunverlening aan het bedrijfsleven. Er wordt
momenteel met Curaçao onderhandeld over hoe deze middelen in 2022 tot
uitgave zullen komen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

36

Onderwijshuisvesting Curaçao
Bij het instemmen met het landspakket Curaçao en de ontwerp consensus
Rijkswet COHO heeft Nederland aan Curaçao een bijdrage toegezegd van
totaal € 30 mln. ten behoeve van verbetering van de onderwijshuisvesting.
Hiervan is inmiddels € 0,5 mln. door middel van een subsidie verleend.
Het resterende bedrag zal in tranches worden verleend, conform een
strategisch huisvestingsplan, waarvan € 10,0 mln. in 2022.
Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties
Diverse bijdragen
Dit betreft het Kleine Projecten Fonds waarmee de vertegenwoordiging van
Nederland op Aruba, Curaçao en Sint Maarten kleine projecten financiert.
4.2 Caribisch Nederland
Subsidies
Subsidies Caribisch Nederland
Het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijk (BZK) draagt bij aan
het programma van UNICEF, gericht op het helpen van de openbare
lichamen met het ontwikkelen van de kinderrechten. Dit programma is
verlengd tot juli 2022. Belangrijk in het programma van UNICEF is onder­
steuning bij gegevensverzameling, monitoring en evaluatie van effectief
beleid. Ook is kinderrechteneducatie en -participatie net als in het vorige
programma een belangrijk onderdeel. Verder wordt er ondersteuning bij
communicatiecampagnes voor positief ouderschap waarbij ook nauw
wordt samengewerkt met het programma Bes(t) 4 kids.
Opdrachten
Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht
BZK richt zich op het verhogen van de kwaliteit en slagkracht van het
openbaar bestuur op Caribisch Nederland en zet zich in om samen met de
openbare lichamen de bestuurlijke kaders te versterken. Daarnaast wordt
gericht de uitvoeringskracht van de ambtelijke apparaten van de openbare
lichamen versterkt, rekening houdend met lokale omstandigheden en de
specifieke bestuurlijke context per eiland. Er wordt door het ministerie
geïnvesteerd in menselijk kapitaal, onder andere door middel van het
trainen van de ambtelijke lokale apparaten, het voortzetten van het Talent
Ontwikkelprogramma Bonaire en het gericht ondersteunen met kennis en
expertise.
Afhankelijk van de vraag en behoefte van het lokaal bestuur in Caribisch
Nederland, worden verder vanuit de begroting Koninkrijksrelaties gerichte
opdrachten aan organisaties gefinancierd, die als doel hebben goed bestuur
en gezonde overheidsfinanciën te bevorderen.
Inkomensoverdrachten
Pensioenen en uitkeringen politieke ambtsdragers
Uit deze middelen worden de rechtspositionele regelingen van (voormalige)
politieke ambtsdragers gefinancierd. Het betreft de pensioenen van
gewezen politieke gezagdragers van het voormalige land Nederlandse
Antillen (bewindspersonen, statenleden en gezaghebbers) afkomstig van

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

37

Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Met het opheffen van het land Nederlandse
Antillen in 2010 is bepaald dat deze pensioenen ten laste van Nederland
komen (Stcrt. 2010, 14723).
Bijdrage aan medeoverheden
Versterken bestuurs- en uitvoeringskracht
Op basis van de vraag en behoefte van het lokaal bestuur in Caribisch
Nederland worden vanuit de begroting Koninkrijksrelaties middelen ter
beschikking gesteld door middel van bijzondere uitkeringen, ten behoeve
van bestuurlijke en sociaaleconomische initiatieven. Doel hiervan is om
naast de vrije uitkering gericht initiatieven te kunnen ondersteunen op
bestuurlijk of sociaaleconomische vlak. Dit gaat vaak gepaard met
additionele begeleiding en ondersteuning vanuit Den Haag of expertise uit
Europees Nederlandse gemeenten.
Deze initiatieven zijn onder meer vastgelegd in de verschillende meerjare­
nakkoorden, zoals het Bestuursakkoord Bonaire 2018-2022 en Saba Package
2019-2022 (Kamerstukken II 2018/19, 31568, nr. 207 en Kamerstukken II
2018/19, 35000 IV, nr. 66). In de akkoorden zijn afspraken gemaakt over de
inzet van het Rijk en de inzet van de openbare lichamen. De Staatssecretaris
van BZK zet in dit kader gerichte capaciteit en middelen in om opvolging
aan de afspraken te geven. Het doel is om het ambtelijk apparaat te
versterken en goed bestuur en financieel beheer te bevorderen.
Volgens artikel 94 Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba wordt jaarlijks uiterlijk op de derde woensdag van mei een overzicht
van alle bijzondere uitkeringen gepubliceerd, met de daarvoor in de lopende
begroting beschikbare bedragen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

38

3.3 Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
A. Algemene doelstelling
Het ondersteunen van de houdbaarheid van de overheidsfinanciën van
Curaçao en Sint Maarten door ten eerste de kwijtschelding van een deel van
de schulden van Curaçao en Sint Maarten (in 2010) en ten tweede door het
aanbieden van de mogelijkheid van een lopende inschrijving door
Nederland tegen het actuele rendement op Nederlandse staatsleningen van
de desbetreffende looptijd.
B. Rol en verantwoordelijkheid
Gelet op de autonomie hebben de landen hun eigen verantwoordelijkheid
voor de houdbaarheid van de overheidsfinanciën. Het financieel toezicht op
Curaçao en Sint Maarten wordt op grond van de Rijkswet financieel toezicht
Curaçao en Sint Maarten (Rft) uitgeoefend door de Rijksministerraad.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) is verant­
woordelijk voor:
Financieren
De minister financiert de kosten die voortkomen uit de schuldsanering en
heeft een lopende inschrijving op leningen van Curaçao en Sint Maarten via
de begroting van Koninkrijksrelaties. Dit is terug te voeren op de bestuurlijke
afspraken die zijn gemaakt in de aanloop naar de nieuwe staatkundige
verhoudingen per 10 oktober 2010. Daarbij heeft Nederland een oplossing
geboden voor de toenmalige schuldenproblematiek, door de verplichting
op zich te nemen een belangrijk deel van de schulden van Curaçao en Sint
Maarten over te nemen.
Uitvoeren
Afspraken over het financieel beheer van Curaçao en Sint Maarten zijn
geformaliseerd in de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten
(Rft). Op basis van deze wet begeleidt de minister de adviezen van het
College financieel toezicht Curaçao en Sint Maarten (Cft) naar de Rijksmi­
nisterraad. Tevens is in de Rft bepaald dat Nederland een lopende
inschrijving aanbiedt voor leningen aan Curaçao en Sint Maarten, tegen
het actuele rendement op Nederlandse staatsleningen van de desbetref­
fende looptijd.
Op basis van artikel 36 van het Statuut voor het Koninkrijk der Nederlanden
kunnen de landen binnen het Koninkrijk eventueel in aanmerking komen
voor hulp en bijstand van Nederland.
C. Beleidswijzigingen
Sinds 10 oktober 2010 worden aan de landen Curaçao en Sint Maarten op
basis van artikel 16 van de Rijkswet financieel toezicht Curaçao en Sint
Maarten kapitaalleningen verstrekt. Op basis van artikel 36 van het Statuut
voor het Koninkrijk der Nederlanden ontvangen de landen Aruba, Curaçao
en Sint Maarten sinds begin 2020 liquiditeitssteunleningen om de gevolgen
van de Covid-19 pandemie op te vangen. Aan deze liquiditeitssteun zijn
beleidsinhoudelijke en financiële voorwaarden verbonden waaraan de

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

39

landen moeten voldoen. Over de hoogte van de te verstrekken liquiditeits­
steun en de daaraan gekoppelde voorwaarden wordt ieder kwartaal na
advies van het College (Aruba) financieel toezicht door de Rijksministerraad
een besluit genomen.
Het kabinet heeft daarnaast in 2021 en 2022 middelen gereserveerd voor
een lening aan Aruba, zodat Aruba kan voldoen aan haar reguliere verplich­
tingen tot het betalen van een hoofdsom onder de USD Externe Finan­
ciering.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 14 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 5 Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen (bedragen x
€ 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

621.056

908.154

0

1

0

0

0

Uitgaven

649.573

763.670

201.517

28.517

28.517

28.517

28.517

5.1 Schuldsanering Curaçao en Sint Maarten

28.517

28.517

28.517

28.517

28.517

28.517

28.517

Schuldsanering

28.517

28.517

28.517

28.517

28.517

28.517

28.517

5.2 Leningen/garanties Curaçao, Sint
Maarten en Aruba

621.056

735.153

173.000

0

0

0

0

Leningen aan Aruba

204.327

416.800

173.000

0

0

0

0

Lopende inschrijving en leningen Curaçao
en Sint Maarten

416.729

318.353

0

0

0

0

0

47.056

34.661

34.588

31.068

30.950

30.950

30.950

Leningen

Leningen

Ontvangsten

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 5 is 100% juridisch verplicht en dit
kent de volgende onderverdeling:
Leningen
Het totale uitgavenbudget op artikel 5 is bestemd voor de leningen vanuit
de schuldsanering van Curaçao en Sint Maarten via de begroting Konink­
rijksrelaties. Dit is terug te voeren naar de bestuurlijke afspraken die zijn
gemaakt in aanloop naar de nieuwe staatkundige verhoudingen per
10 oktober 2010. Daarbij heeft Nederland een oplossing geboden voor de
toenmalige schuldenproblematiek door de verplichting op zich te nemen
een belangrijk deel van de schulden van Curaçao en Sint Maarten over te
nemen. Deze leningen zijn voor 100% juridisch verplicht.
In de Rijksministerraad van 13 november 2020 is overeenstemming bereikt
over de derde tranche steunmaatregelen voor Aruba. Onderdeel van deze
steunmaatregelen is het overnemen van een deel van de schuldpositie van
Aruba. Deze steunmaatregelen zijn voor 100% juridisch verplicht.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

40

E. Toelichting op de financiële instrumenten
5.1 Schuldsanering Curaçao en Sint Maarten
Leningen
Schuldsanering
In de Slotverklaring van 2 november 2006 heeft Nederland zich met het oog
op een gezonde financiële positie bij de start van de nieuwe staatkundige
verhoudingen bereid verklaard om de schulden van (de collectieve sector
van) de Nederlandse Antillen en de eilandgebieden Curaçao en Sint
Maarten grotendeels te saneren of te herfinancieren. Het gaat hierbij om
de schuldomvang op 31 december 2005, bestaande uit openbare en
onderhandse geldleningen die zijn aangegaan jegens derden buiten de
desbetreffende collectieve sector (inclusief de leningen die jegens
Nederland zijn aangegaan). Deze leningen zijn, voor zover zij in omvang
boven de rentelastnorm van dat jaar uitgaan, door Nederland gesaneerd.
Ook de herfinanciering van deze leningen en de financiering van de
rentelasten op deze leningen vallen onder de regeling van de schuldsa­
nering. Bij de inwerkingtreding van de nieuwe staatkundige verhoudingen
heeft Nederland de dan nog resterende hoofdsom van de bovenbeschreven
schulden overgenomen. De in de begroting opgenomen bedragen komen
overeen met de rente en aflossingen van de schuldpapieren die Nederland
heeft overgenomen van de Nederlandse Antillen en de eilandgebieden
Curaçao en Sint Maarten. Elk jaar worden deze bedragen verrekend met
het Ministerie van Financiën, die de schulden namens de Nederlandse Staat
heeft overgenomen.
5.2 Leningen/garanties Curaçao, Sint Maarten en Aruba
Leningen
De liquiditeitssteunleningen hebben de vorm van renteloze bulletleningen
en lopen af in april 2022. Twee jaar na verstrekking van de eerste tranche
liquiditeitssteun, uiterlijk 10 april 2022, wordt de mogelijke herfinanciering
van deze leningen bekeken.
Leningen aan Aruba
Aruba heeft in 2020 en 2021 liquiditeitssteunleningen ontvangen om de
voortdurende economische gevolgen van de pandemie te ondervangen.
Daarnaast heeft het kabinet in 2021 en 2022 middelen gereserveerd voor
Aruba, zodat Aruba kan voldoen aan haar reguliere verplichtingen tot het
betalen van een hoofdsom onder de USD Externe Financiering.
Ontvangsten
De ontvangsten binnen dit artikel hebben betrekking op aflossingen en
rentebedragen van uitstaande leningen aan Aruba, Curaçao en Sint
Maarten.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

41

3.4 Artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
A. Algemene doelstelling
Het bevorderen dat de basisvoorzieningen (inclusief infrastructuur) voor
de burgers in Sint Maarten, Sint Eustatius en Saba weer op het niveau van
voor de orkanen Irma en Maria komen. Het Ministerie van Binnenlandse
Zaken en Koninkrijksrelaties (BZK) coördineert het beschikbaar stellen van
de middelen vanuit Nederland en het toezicht op de besteding daarvan.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoor­
delijk voor:
Financieren
– De minister financiert een deel van de wederopbouw van Sint Maarten.
Tot eind 2021 zijn er middelen beschikbaar waarmee het trustfonds bij
de Wereldbank wordt gevuld. Dit trustfonds blijft tot en met 2025 opera­
tioneel. Deze bijdrage is verbonden aan de politieke voorwaarden
waarmee Sint Maarten akkoord is gegaan, waaronder de reeds
ingestelde integriteitskamer en het versterken van het grenstoezicht
waarover nadere afspraken zijn gemaakt (Stcrt. 2014, nr. 72542 en Lands­
verordening Integriteitskamer). Nederland zal gedurende de
wederopbouw toezien op de naleving van de voorwaarden.
– De minister levert naast het trustfonds directe steun voor de
wederopbouw van Sint Maarten. Het gaat hier bijvoorbeeld om kosten
op het gebied van rechtshandhaving of technische assistentie op gebied
van financieel beheer.
Regisseren
– De minister regisseert de Rijksbrede aanpak van de wederopbouwfase
op de eilanden Saba en Sint Eustatius.
– De minister is vertegenwoordigd in de stuurgroep van het Sint Maarten
Reconstruction, Recovery and Resilience trustfund waarin ook Sint
Maarten zitting heeft. Prioriteiten voor Nederland zijn economische
ontwikkeling en bereikbaarheid, de afvalproblematiek en goed bestuur.
Ook de Ministeries van Onderwijs Cultuur en Wetenschap (OCW),
Economische Zaken en Klimaat (EZK) en Infrastructuur en Waterstaat (IenW)
zijn betrokken bij de wederopbouw voor onder andere het herstel van
schoolgebouwen en infrastructuur. De middelen voor deze projecten staan
op de begrotingen van de betreffende ministeries.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

42

C. Beleidswijzigingen
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 15 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 8 Wederopbouw Bovenwindse Eilanden (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

100.802

7.516

4.933

0

0

0

0

Uitgaven

102.682

7.516

4.933

0

0

0

0

0

840

0

0

0

0

0

1.298

4.208

3.933

0

0

0

0

KPSM

6.039

1.972

0

0

0

0

0

Wederopbouw op Sint Eustatius

3.345

28

0

0

0

0

0

Wederopbouw op Sint Maarten

2.000

468

1.000

0

0

0

0

Wereldbank

90.000

0

0

0

0

0

0

Ontvangsten

14.036

0

0

0

0

0

0

Subsidies (regelingen)
Diverse subsidies
Opdrachten
Wederopbouw op Sint Maarten
Bijdrage aan medeoverheden

Bijdrage aan (inter-)nationale organisaties

Budgetflexibiliteit
Van het totale uitgavenbudget op artikel 8 is 0% juridisch verplicht.
E. Toelichting op de financiële instrumenten
Wederopbouw op Sint Maarten
De resterende middelen van 2020 (totaal € 12,6 mln.) zijn doorgeschoven
naar zowel 2021 als 2022. Daarvan is € 5,0 mln. naar 2022 doorgeschoven,
omdat een aantal wederopbouwprojecten doorlopen in 2022 als gevolg van
eerder opgelopen vertraging door de pandemie. Voor zowel 2021 als 2022
wordt € 67.000 overgeheveld van het begrotingshoofdstuk Koninkrijksre­
laties (IV) naar het begrotingshoofdstuk BZK (VII) voor verschillende
werkzaamheden in het kader van de wederopbouw op Sint Maarten.
Opdrachten
In totaal is € 4 mln. aan opdrachten doorgeschoven naar 2022. Het betreft
hier een opdracht van € 2 mln. aan Royal Schiphol Group (RSG) voor onder­
steuning van de renovatie van het vliegveld Sint Maarten. Daarnaast is er
€ 0,5 mln. voor de beleidsdoorlichting Wederopbouw van de Bovenwindse
Eilanden gereserveerd. Het resterende budget wordt gedurende het jaar
naar behoefte ingevuld.
Bijdrage internationale organisaties
Er is € 1 mln. doorgeschoven naar 2022 voor bijdragen aan internationale
organisaties. Deze middelen zijn gereserveerd voor de verlening van
technische assistentie aan het Ministry of Public Housing, Spacial Planning,
Environment and Infrastructure op Sint Maarten in het kader van het afval­
project van het trustfonds wederopbouw Sint Maarten (Kamerstukken II
2020/21, 34773, nr. 23).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

43

4. Niet-beleidsartikelen
4.1 Artikel 6. Apparaat
A. Budgettaire gevolgen
Tabel 16 Budgettaire gevolgen artikel 6 Apparaat (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

30.779

23.669

21.665

21.218

20.900

20.900

20.900

Uitgaven

29.879

23.669

21.665

21.218

20.900

20.900

20.900

Eigen personeel

14.294

11.665

11.594

11.263

11.098

11.098

11.098

Inhuur externen

2.323

1.394

448

437

425

425

425

Overige materiële uitgaven

13.262

10.610

9.623

9.518

9.377

9.377

9.377

Ontvangsten

1.063

0

0

0

0

0

0

Personele uitgaven

Materiële uitgaven

B. Toelichting op de financiële instrumenten
Op dit artikel worden de apparaatsuitgaven voor de volgende organisaties
begroot:
– Shared Service Organisatie Caribisch Nederland (SSO CN);
– Colleges financieel toezicht (Cft);
– Vertegenwoordiging Nederland in Aruba, Curaçao en Sint Maarten (VNACS) exclusief de uitgaven voor ambtelijk personeel die op hoofdstuk
VII worden begroot;
– Rijksvertegenwoordiger Caribisch Nederland (CN).
Daarnaast worden de vergoedingen voor leden van raden en commissies
op dit artikel begroot.
Personele uitgaven
Eigen personeel
Dit betreffen de uitgaven aan het eigen personeel van de SSO CN, Rijksver­
tegenwoordiger CN, Cft en het lokaal personeel van de VN-ACS.
Materiële uitgaven
Overige materiële uitgaven
De materiële uitgaven van alle onder dit begrotingshoofdstuk vallende
onderdelen zijn hier opgenomen. De materiële uitgaven voor de SSO CN
maken hier het merendeel van uit.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

44

4.2 Artikel 7. Nog onverdeeld
A. Budgettaire gevolgen
Tabel 17 Budgettaire gevolgen artikel 7 Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

0

13.199

2.411

3.304

3.266

3.266

3.266

Uitgaven

0

13.199

2.411

3.304

3.266

3.266

3.266

Loonbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Prijsbijstelling

0

0

0

0

0

0

0

Wisselkoersreserve

0

11.259

545

1.020

1.020

1.020

1.020

Onvoorzien

0

1.940

1.866

2.284

2.246

2.246

2.246

Ontvangsten

0

0

0

0

0

0

0

B. Toelichting op de financiële instrumenten
Wisselkoersreserve
Op de begroting van Koninkrijksrelaties en het BES-fonds zijn er zowel
meevallers als tegenvallers als gevolg van wisselkoersfluctuaties. De
meevallers komen ten gunste van de reserve en de tegenvallers komen ten
laste van de reserve. In 2020 was € 11,4 mln. van de wisselkoersreserve niet
gebruikt en daardoor doorgeschoven naar 2021. De wisselkoerscorrecties in
2021 voor 2021 en 2022 over de begrotingen Koninkrijksrelaties en het BESfonds vallen bijna geheel tegen elkaar weg waardoor de reserve in 2021 op
€ 11,3 mln. uitkomt en in 2022 op € 0,5 mln.
Onvoorzien
Deze middelen worden op een later moment toegekend aan de relevante
beleidsartikelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

45

5. Beleidsartikel BES-fonds
5.1 Artikel 1. BES-fonds
A. Algemene doelstelling
Via het BES-fonds wordt bewerkstelligd dat de Openbare Lichamen Bonaire,
Sint Eustatius en Saba middelen krijgen toebedeeld om de tussen het Rijk
en de eilanden overeengekomen taakverdeling van de eilanden naar
behoren uit te voeren.
B. Rol en verantwoordelijkheid
De openbare lichamen mogen zelf bepalen welke taken en activiteiten zij
bekostigen uit de algemene middelen van de vrije uitkering. Dit
uitgangspunt laat onverlet dat de openbare lichamen bepaalde wettelijke
taken en activiteiten dienen uit te voeren waarbij zij voor de bekostiging
mede op de algemene middelen zijn aangewezen.
De Minister van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties is verantwoor­
delijk voor:
Financieren
De minister is verantwoordelijk voor de bestuurlijke en financiële
verhouding met de eilanden en in die hoedanigheid financiert de minister
het BES-fonds.
C. Beleidswijzigingen
In 2022 zijn er geen beleidswijzigingen voor het BES-fonds.
D. Budgettaire gevolgen van beleid
Tabel 18 Budgettaire gevolgen van beleid artikel 1 BES-fonds (bedragen x € 1.000)
2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Verplichtingen

51.304

57.544

42.390

35.272

35.272

35.272

35.272

Uitgaven

51.304

57.544

42.390

35.272

35.272

35.272

35.272

Vrije uitkering

51.304

57.544

42.390

35.272

35.272

35.272

35.272

Ontvangsten

51.304

57.544

42.390

35.272

35.272

35.272

35.272

Bijdrage aan medeoverheden

Budgetflexibiliteit
Het BES-fonds kent geen budgetflexibiliteit. De openbare lichamen
ontvangen middelen voor de aan hen toebedeelde en wettelijke taken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

46

E. Toelichting op de financiële instrumenten
Bijdrage aan medeoverheden
Vrije uitkering
De middelen, die de openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba uit
de vrije uitkering ontvangen, zijn vrij besteedbaar. Op de vrije uitkering
wordt een aantal bedragen ingehouden. Het betreft aflossingslasten voor
eerder afgesloten renteloze leningen die het Ministerie van Onderwijs,
Cultuur en Wetenschap heeft verstrekt ter bekostiging van achterstanden in
de onderwijshuisvesting, en de lening van het Ministerie van Infrastructuur
en Waterstaat voor de weginfrastructuur op Saba. Een overzicht van de
verstrekte renteloze leningen aan de openbare lichamen treft u aan in bijlage
9 van deze begroting.
In 2020 en 2021 zijn er om verschillende redenen, waaronder de bestrijding
van de pandemie, incidentele toevoegingen aan de vrije uitkeringen
gedaan. Mogelijk is het in 2022 eveneens noodzakelijk (incidentele) toevoe­
gingen aan de vrije uitkering te doen, maar vooralsnog zijn deze niet
voorzien.
Ontvangsten
Artikel 88, derde lid van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint
Eustatius en Saba (FinBES) regelt dat bij (begrotings-)wet voor ieder uitke­
ringsjaar middelen van het Rijk worden afgezonderd ten behoeve van het
BES-fonds. De uitgaven en de afgezonderde inkomsten over ieder uitke­
ringsjaar zijn aan elkaar gelijk. Gelet hierop is ten behoeve van de dekking
van de uitgaven ten laste van het BES-fonds een post ontvangsten geraamd.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

47

6. Bijlagen
Bijlage 1: Verdiepingsbijlage Koninkrijksrelaties
Artikel 1. Versterken rechtsstaat
Uitgaven
Tabel 19 Uitgaven beleidsartikel 1. Versterken rechtsstaat (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

13.956

23.145

23.145

40.752

40.752

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

27.400

31.800

30.100

30.400

36.100

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒
‒

Mutatie amendement 2021
Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021
Mutatie eerste suppletoire begroting 2021
Extrapolatie
Nieuwe mutaties

12.700

14.900

4.700

4.400

4.700

‒ 20.433

1.000

1.800

3.500

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

81.552

‒ 10.512

9.570

‒ 1.331 ‒ 20.279

827

827

Waarvan:
1) Landspakket: Detentie vastgoed

‒ 10.000

10.000

0

0

0

0

2) Recherche Samenwerkingsteam (RST)

0

0

0

‒ 17.606

0

0

3) Versterking grenstoezicht in het Caribisch gebied

0

‒ 1.000

‒ 1.800

‒ 3.500

0

0

282

469

469

827

827

827

5) Voorkomen werkachterstanden door reisbeperkingen

‒ 600

600

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

23.111

80.415

58.414

58.773

82.379

82.379

4) Loon- en prijsbijstelling

Toelichting
1) Landspakket: Dententie vastgoed
Als onderdeel van de overeenkomst Landspakket Sint Maarten zijn
middelen gereserveerd voor de bouw van een nieuwe gevangenis. De op
te stellen overeenkomst neemt meer tijd in beslag dan vooraf voorzien,
daarom worden deze middelen doorgeschoven van 2021 naar 2022.
2) Recherche Samenwerkingsteam (RST)
Op basis van het Mandaatbesluit beheer recherchesamenwerkingsteam
2020 wordt het Recherche Samenwerkingsteam aangestuurd door het
Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV). De financiering dient zodoende
ook door dit ministerie te gebeuren. Hiervoor worden de middelen voor
het jaar 2024 overgeheveld van het begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties
(IV) naar het begrotingshoofdstuk Justitie en Veiligheid (VI).
3) Versterking grenstoezicht in het Caribisch gebied
Op 18 februari is het Protocol inzake de Versterking grenstoezicht in de
Caribische landen van het Koninkrijk gepubliceerd (Kamerstukken II,
2020/21, 35570 IV, nr. 33). Om ervoor te zorgen dat de Kustwacht Caribisch
gebied de hierin genoemde beleidseffecten kan bereiken zijn additionele
middelen nodig. Daarom is afgesproken dat de benodigde middelen
worden overgeheveld van begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) naar
begrotingshoofdstuk Defensie (X).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

48

4) Voorkomen werkachterstanden door reisbeperkingen
Als gevolg van de reisbeperkingen ten gevolge van de pandemie zijn er in
2021 minder officieren van justitie naar het Caribisch gebied afgereisd dan
van tevoren was voorzien. In overleg tussen het Ministerie van BZK, het
Ministerie van JenV en het Openbaar Ministerie is geconcludeerd dat deze
officieren in 2022 alsnog nodig zijn om werkachterstanden te voorkomen en
bij te dragen aan de beleidsdoelstellingen zoals afgesproken in de Lands­
pakketten met Curaçao en Aruba. De in 2021 hiervoor beschikbare middelen
worden daarom doorgeschoven naar 2022.
Ontvangsten
Tabel 20 Ontvangsten beleidsartikel 1. Versterken rechtsstaat (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

0

0

0

0

0

0

Artikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur
Uitgaven
Tabel 21 Uitgaven beleidsartikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

16.959

13.855

13.855

13.205

13.205

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

25.200

32.300

20.700

20.700

20.700

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒
‒

Mutatie amendement 2021
Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

33.600

8.000

9.700

9.700

9.700

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

24.528

‒ 5.054

15.000

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

43.605

‒ 23.577

16.256

0

4.500

0

0

1) Landspakket: Bedrijfssteun Curaçao

‒ 20.000

20.000

0

0

0

0

2) Landspakket: Onderwijshuisvesting

‒ 4.500

0

0

4.500

0

0

3) Wisselkoersmeevaller pensioenen

0

‒ 3.059

0

0

0

0

4) Bijdrage voor openbare lichamen Sint Eustatius en Saba

1.663

0

0

0

0

0

5) Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling

‒ 607

‒ 607

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

76.710

65.357

59.255

48.105

43.605

43.605

Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

49

Toelichting
1) Landspakket: Bedrijfssteun Curaçao
Als onderdeel van de overeenkomst Landspakket Curaçao zijn middelen
gereserveerd voor steunverlening aan het bedrijfsleven. Vanwege
vertraging in de onderhandelingen komen deze middelen niet meer tot
besteding in 2021 en schuiven ze door naar 2022.
2) Landspakket: Onderwijshuisvesting
Als onderdeel van de overeenkomst Landspakket Curaçao zijn middelen
gereserveerd voor investeringen in de onderwijshuisvesting. Vanwege
vertraging in het opstellen van een plan van aanpak, verdeling van middelen
en vervolgens de aanbesteding worden deze middelen doorgeschoven van
2021 naar 2024.
3) Wisselkoersmeevaller pensioenen
De wisselkoersmeevaller op met name de toeslagen pensioenen wordt
toegevoegd aan de wisselkoersreserve op begrotingsartikel 7.
4) Bijdrage voor openbare lichamen Sint Eustatius en Saba
Dit bedrag is afkomstig van de Aanvullende Post van het Ministerie van
Financiën van de met als doel de versterking van het ambtelijk apparaat
goed bestuur en financieel beheer te bevorderen op Sint Eustatius en Saba.
5) Caribisch orgaan voor hervorming en ontwikkeling
Voor de oprichting van het Caribisch orgaan hervorming en ontwikkeling
(COHO) is personele capaciteit nodig binnen het Ministerie van BZK. Dit is
onder andere nodig voor het opdrachtgeverschap van het COHO, juridische
capaciteit en het uitvoeren van werkzaamheden rondom de detentie Sint
Maarten. Hiervoor worden middelen overgeheveld van het begrotings­
hoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) naar het begrotingshoofdstuk BZK (VII).
Ontvangsten
Tabel 22 Ontvangsten beleidsartikel 4. Bevorderen sociaaleconomische structuur (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

0

502

0

0

0

0

0

1) Terugvordering subsidie Bonaire International Airport

502

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

502

0

0

0

0

0

Nieuwe mutaties
Waarvan:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

50

Toelichting
1) Terugvordering subsidie Bonaire International Airport
Op 27 mei 2021 heeft het kabinet heeft besloten gemeenten te compenseren
voor extra uitgaven en inkomstenderving in het kader van de
coronapandemie over het gehele kalenderjaar 2021 (Kamerstukken II
2020/21, 35420, nr. 314). De inkomstenderving bij Bonaire International
Airport (BIA) is naar schatting USD 4 mln. Hierbij wordt in mindering
gebracht een deel van het bedrag dat in 2020 als coronasubsidie is verstrekt
aan BIA (USD 0,6 mln.), welke naar verwachting te veel is verstrekt. Deze
terugvordering wordt weer toegevoegd aan het budget voor de subsidie
van 2021.
Artikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen
Uitgaven
Tabel 23 Uitgaven beleidsartikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

28.517

28.517

28.517

28.517

28.517

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

88.500

173.000

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

238.483

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

408.170

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

28.517

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

763.670

201.517

28.517

28.517

28.517

28.517

Mutatie amendement 2021

Stand ontwerpbegroting 2022

Ontvangsten
Tabel 24 Ontvangsten beleidsartikel 5. Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

37.896

31.133

31.068

30.950

30.950

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

30.950

‒ 3.235

3.455

0

0

0

0

1) Wisselkoers leningen

‒ 3.235

3.455

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

34.661

34.588

31.068

30.950

30.950

30.950

Stand ontwerpbegroting 2021

Nieuwe mutaties
Waarvan:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

51

Toelichting
1) Wisselkoers leningen
Als gevolg van de huidige wisselkoers van de dollar ten opzichte van de
euro wordt in 2021 een wisselkoerstegenvaller en in 2022 een wisselkoers­
meevaller op de renteontvangsten over de uitstaande leningen verwacht.
De compensatie hiervoor komt uit de wisselkoersreserve op
begrotingsartikel 7 van deze begroting.
Artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden
Uitgaven
Tabel 25 Uitgaven beleidsartikel artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

7.583

5.000

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

0

‒ 67

‒ 67

0

0

0

0

1) Wederopbouw Sint Maarten

‒ 67

‒ 67

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

7.516

4.933

0

0

0

0

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Toelichting
1) Wederopbouw Sint Maarten
Vanuit het Ministerie van BZK worden verschillende werkzaamheden
uitgevoerd in het kader van de wederopbouw op Sint Maarten, zoals het
uitvoeren van een beleidsdoorlichting. Hiervoor worden middelen overge­
heveld van het begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) naar het begro­
tingshoofdstuk BZK (VII).
Ontvangsten
Tabel 26 Ontvangsten beleidsartikel artikel 8. Wederopbouw Bovenwindse Eilanden (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

0

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

52

Artikel 6. Apparaat
Uitgaven
Tabel 27 Uitgaven niet-beleidsartikel 6. Apparaat (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

24.139

21.623

21.623

21.305

21.305

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒
‒

Stand ontwerpbegroting 2021

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

1.074

‒ 421

‒ 421

‒ 421

‒ 421

‒

‒

‒

‒

‒

‒

20.884

‒ 1.544

463

16

16

16

16

1) Wisselkoersmeevaller

‒ 1.828

317

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

23.669

21.665

21.218

20.900

20.900

20.900

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Toelichting
1) Wisselkoersmeevaller
De wisselkoersmeevaller op eigen personeel en overig materieel wordt
gecompenseerd. De wisselkoersmeevaller wordt toegevoegd aan de
wisselkoersreserve op begrotingsartikel 7 van deze begroting.
Ontvangsten
Tabel 28 Ontvangsten niet-beleidsartikel 6. Apparaat (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

53

Artikel 7. Nog onverdeeld
Uitgaven
Tabel 29 Uitgaven niet-beleidsartikel 7. Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

2.375

3.135

3.134

3.114

3.114

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒
‒

Stand ontwerpbegroting 2021

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

11.331

339

639

979

979

‒

‒

‒

‒

‒

‒

3.266

‒ 507

‒ 1.063

‒ 469

‒ 827

‒ 827

‒ 827

1) Loon- en prijsbijstelling

‒ 282

‒ 469

‒ 469

‒ 827

‒ 827

‒ 827

2) Wet herstel voorzieningen Sint Eustatius

‒ 119

‒ 119

0

0

0

0

3) Wisselkoers Koninkrijksrelaties

‒ 897

6.644

0

0

0

0

791

‒ 7.119

0

0

0

0

13.199

2.411

3.304

3.266

3.266

3.266

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021
Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

4) Wisselkoers BES-fonds
Stand ontwerpbegroting 2022

Toelichting
1) Loon- en prijsbijstelling
Voor de inzet van de Koninklijke Marchaussee en het Recherche Samenwer­
kingsteam wordt de loon-en prijsbijstelling gerealloceerd naar begrotings­
artikel 1.
2) Wet herstel voorzieningen Sint Eustatius
Vanuit het Ministerie van BZK worden verschillende werkzaamheden
uitgevoerd in het kader van de bestuurlijke ingreep op Sint Eustatius.
Hiervoor worden middelen overgeheveld van het begrotingshoofdstuk
Koninkrijksrelaties (IV) naar het begrotingshoofdstuk BZK (VII).
3) Wisselkoers Koninkrijksrelaties
Als gevolg van wisselkoerstegenvallers op diverse artikelen van de
begroting van Koninkrijksrelaties wordt er € 0,9 mln. in 2021 uit de
wisselkoers onttrokken. Als gevolg van wisselkoersmeevallers in 2022
wordt € 6,6 mln. in 2022 toegevoegd aan de wisselkoersreserve.
4) Wisselkoers BES-fonds
Als gevolg van wisselkoersmeevallers bij het BES-fonds wordt er € 0,8 mln.
in 2021 uit de wisselkoers toegevoegd. Als gevolg van wisselkoersmee­
vallers in 2022 wordt € 7,1 mln. onttrokken aan de wisselkoerssreserve.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

54

Ontvangsten
Tabel 30 Ontvangsten niet-beleidsartikel 7. Nog onverdeeld (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie amendement 2021

‒

‒

‒

‒

‒

‒

Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

0

0

0

0

0

‒

Extrapolatie

‒

‒

‒

‒

‒

0

Nieuwe mutaties

0

0

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

0

0

0

0

0

0

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

55

Bijlage 2: Verdiepingsbijlage BES-fonds
Uitgaven
Tabel 31 Uitgaven beleidsartikel 1. BES-fonds (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

47.401

35.371

35.372

35.372

35.372

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

324

0

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒
‒

Mutatie amendement 2021
Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

3.397

0

0

0

0

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

6.713

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒

‒

‒

‒

‒

‒

35.272

‒ 291

7.119

0

0

0

0

‒ 791

7.119

0

0

0

0

500

0

0

0

0

0

57.544

42.390

35.272

35.272

35.272

35.272

Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:
1) Wisselkoers BES-fonds
2) Eilandelijk beleid
Stand ontwerpbegroting 2022

Toelichting
1) Wisselkoers BES-fonds
De vrije uitkering van het BES-fonds is vastgelegd in dollars. Door de
huidige wisselkoers van de dollar ten opzichte van de euro is er naar
verwachting sprake van een wisselkoersmeevaller in 2021 en een
tegenvaller in 2022. Dit wordt gedekt vanuit de wisselkoersreserve op
begrotingsartikel 7 van de begroting van Koninkrijksrelaties.
2) Eilandelijk beleid
Aansluitend aan het besluit om in Europees Nederland extra middelen toe
te kennen aan Europees Nederlandse gemeenten, worden voor Caribisch
Nederland extra middelen vrijgemaakt voor aanvullend eilandelijk beleid
over het derde kwartaal 2021. De uitvoering wordt overgelaten aan het
oordeel van de openbare lichamen, die de gelden naar eigen inzicht kunnen
aanwenden, enkel binnen de begrenzing dat eilandelijk inkomensbeleid is
uitgesloten. De middelen worden derhalve verstrekt via de vrije uitkering.
Ontvangsten
Tabel 32 Ontvangsten beleidsartikel 1. BES-fonds (bedragen x € 1.000)
2021

2022

2023

2024

2025

2026

Stand ontwerpbegroting 2021

47.401

35.371

35.372

35.372

35.372

‒

Mutatie Nota van Wijziging 2021

324

0

0

0

0

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒
‒

Mutatie amendement 2021
Mutatie eerste en tweede incidentele suppletoire begroting 2021

3.397

0

0

0

0

Mutatie eerste suppletoire begroting 2021

6.713

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒ 100

‒

‒

‒

‒

‒

‒

35.272

‒ 291

7.119

0

0

0

0

1) Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba

‒ 291

7.119

0

0

0

0

Stand ontwerpbegroting 2022

57.544

42.390

35.272

35.272

35.272

35.272

Extrapolatie
Nieuwe mutaties
Waarvan:

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

56

Toelichting
1) Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba
Op basis van de Wet financiën openbare lichamen Bonaire, Sint Eustatius
en Saba (FinBES) dienen de uitgaven en ontvangsten over ieder uitke­
ringsjaar voor het BES-fonds gelijk te zijn. Ten behoeve van de dekking van
deze uitgaven is een post ontvangsten geraamd. De voeding van het BESfonds is direct afkomstig uit de belastingontvangsten van het Rijk.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

57

Bijlage 3: Moties en toezeggingen
Tabel 33 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die zijn afgerond (stand per 30 juni 2021)
Omschrijving

Parlementaire Agenda

Afgedaan met

De motie van de leden Özütok en Diertens; Verzoekt de
Kamerstukken II 2018/19,
regering, om in goede onderlinge samenwerking met
35200 IV, nr. 9
Caribisch Nederland te zoeken naar op best practices
gebaseerde maatregelen om het financiële beheer te
verbeteren, daarvoor een plan van aanpak te maken en de
Tweede Kamer daarover te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 14 december 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV, nr.
24).

De motie van het lid van Dam; Verzoekt de regering, in
Kamerstukken II 2019/20,
overleg te treden met de regering van Sint-Maarten om te 35300 IV, nr. 22
spreken over een scheiding van beheer en gezag in de
handhaving van de rechtsorde teneinde te bezien in
hoeverre Nederland voor een periode van vijf jaar een
sterkere rol kan vervullen in de beheersrol.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 februari 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 224).

De motie van de leden Van Raak en Bosman; Verzoeken de Kamerstukken II 2019/20,
regering, snel te komen met een voorstel voor continuering 35300 IV, nr. 24
van het TBO en de Tweede Kamer hierover te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 6 oktober 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 33570 IV, nr. 13).

De motie van het lid Van Dam c.s.; Verzoekt de regering, bij Kamerstukken II 2019/20,
enig volgend liquiditeitsverzoek van het land Sint-Maarten 35443, nr. 4
de detentiecapaciteit als voorwaarde te betrekken bij het
verstrekken van volgende financiële steun.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 september 2020 per
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35300 IV, nr.
73).

De motie van het lid Özütok c.s.; Verzoekt de regering, de Kamerstukken II 2019/20,
regeringscommissaris aan te sporen om in overleg met de 35422, nr. 8
eilandsraad van Sint Eustatius een route-tijdtabel op te
stellen voor terugkeer naar reguliere bestuurlijke
verhoudingen, en de Tweede Kamer daarover voor
1 februari 2021 te informeren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 1 juni 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35422, nr. 13).

De motie van het lid Van Dam c.s.; Verzoekt de regering, zo Kamerstukken II 2019/20,
spoedig mogelijk over te gaan tot het werven en aanstellen 35422, nr. 9
van een kwartiermaker-eilandgriffier die in afwachting van
de definitieve benoeming van een eilandgriffier door de
eilandsraad vorm geeft aan de nieuw op te richten griffie.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 5 oktober 2020 per brief
(Kamerstukken II 2020/21, 35422, nr. 11).

De motie van het lid Diertens c.s.; Verzoekt de regering, met Kamerstukken II 2019/20,
spoed bijstand te verlenen om de watervoorziening voor 35422, nr. 10
ieder huishouden op Sint Eustatius te regelen.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 juli 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 27625, nr. 508).

De motie van het lid Van Dam c.s.; Verzoekt de regering, te Kamerstukken II 2019/20,
realiseren dat — op kosten van het land Sint-Maarten —
35300 IV, nr. 62
de uitvoering van het gevangeniswezen op Sint-Maarten
voor een periode van vijf jaren geheel wordt overgenomen
door de Rijksministerraad.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 11 februari 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 224).

De motie van het lid Diertens c.s.: Verzoekt de regering, te Kamerstukken II 2019/20,
onderzoeken wat de mogelijkheden zijn om de
35300 IV, nr. 65 (tv 63)
rechtsbijstand op Curaçao, zowel qua capaciteit als qua
kennisniveau, te versterken, en hierover voor de
begrotingsbehandeling aan de Tweede Kamer te
rapporteren.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 oktober 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV, nr. 5).

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

58

Tabel 34 Door de Staten-Generaal aanvaarde moties die nog niet zijn afgerond (stand per 30 juni 2021)
Omschrijving

Parlementaire Agenda

Voortgangsinformatie Parlement

De motie van de leden Van Raak en Bosman; Verzoekt de Kamerstukken II 2018/19,
regering, samen met Sint-Eustatius en de Verenigde Staten 35000 IV, nr. 19
voorbereidingen te treffen voor een viering op 16 november
2026 op Fort Oranje, liefst in aanwezigheid van onze beide
staatshoofden.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor het einde van
2021 geïnformeerd.

De motie van het lid Rösenmöller; Spreekt uit dat het nieuwe Kamerstukken I 2020/21,
kabinet een hogere prioriteit dient te geven aan de
35570 IV, nr. L
Koninkrijksrelaties door op bovengenoemde terreinen de
Nederlandse inzet te intensiveren om zo de banden
concreet en duurzaam te verbeteren.

In behandeling. De Eerste Kamer wordt voor einde jaar 2021
geïnformeerd.

De motie van de leden Ceder en Kuiken; Spreekt uit dat niet Kamerstukken II 2020/21,
de datum van december 2022 maar de daadwerkelijke
35420, nr. 338
resultaten bepalend moeten zijn om over te gaan naar de
volgende fase in het herstel van voorzieningen op SintEustatius; Verzoekt de regering, de gevraagde capaciteit,
hulp en opleiding te bieden om dit proces te bespoedigen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
2021 geïnformeerd.

De motie van de leden Van der Berg en Ceder; Verzoekt de Kamerstukken II 2020/21,
regering, voorstellen te doen voor een sterkere
35830 IV, nr. 8
coördinerende rol voor de bewindspersoon belast met
Koninkrijksrelaties, te onderzoeken hoe de vrije uitkering in
het BES-fonds in overeenstemming kan worden gebracht
met de demografische ontwikkelingen, en meerjarige
incidentele uitgaven te bundelen en onder te brengen in
structurele bijdragen,

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
2021 geïnformeerd.

De motie van het lid Bosman; Verzoekt de regering, om voor Kamerstukken II 2019/20,
1 oktober 2020 met een voorstel te komen om heldere,
35300 IV, nr. 18)
duidelijke en werkbare verhoudingen en
verantwoordelijkheden vast te leggen binnen het
Koninkrijk.

In behandeling. Uitvoering van deze motie wordt prematuur
geacht, omdat, zoals beide Kamers der S-G schriftelijk is
meegedeeld, een proces in gang is gezet om uitvoering te
geven aan de motie Van Raak c.s. (35 099 (R2114)). Zolang
dit proces loopt, is het niet opportuun om eenzijdig een
Nederlandse visie op de verdeling van
verantwoordelijkheden binnen het Koninkrijk te
ontvouwen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

59

Tabel 35 Door bewindslieden gedane toezeggingen die zijn afgerond (stand per 30 juni 2021)
Omschrijving

Toegezegd in

Afgedaan met

De staatsecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Plenair debat Wijziging van Afgedaan. De Tweede Kamer is op 10 juli 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2019/20, 35420, nr. 96).
over de besluiten in de RMR van 3 juli.
de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor
het jaar 2020 (Incidentele
suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun Ar/ba,
Curaçao en Sint Maarten)
TK-35443 d.d. 20 mei 2020
(Handelingen II , nr. 73, item
13)
De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer tijdens het Algemeen overleg Verzamel- Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 september 2020 per
zomerreces te informeren over de acties van het kabinet om algemeen overleg d.d. 1 juli brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 34773, nr. 21).
versnelling te krijgen in de wederopbouw na orkaan Irma, 2020 (Kamerstukken II
ook in relatie tot de werkzaamheden van de Wereldbank en 20119/20, 35300 IV, nr. 71)
de NGO’s.
De staatssecretaris zegt Kamer toe om voor de
Plenair debat
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 oktober 2020 per brief
begrotingsbehandeling BZK de Tweede Kamer een brief te Begrotingsbehandeling
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 32847, nr. 690).
doen toekomen met de informatie over de NHG en de
Koninkrijksrelaties d.d.
banken die betrokken zijn bij hypotheekpilots.
6 oktober 2020 (Handelingen
II 2020/21, nr. 10, item 14)
De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Notaoverleg
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 oktober 2020 per brief
Rechtshandhaving d.d.
over Venezolanen die langer in vreemdelingenbewaring
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV, nr. 5).
22 juni 2020 (Kamerstukken II
worden vastgehouden.
2019/20, 35300 IV, nr. 67)
De staatssecretaris zegt een schriftelijke reactie aan de
Algemeen overleg Sociaal
Tweede Kamer toe over de veranderingen, effecten die op minimum en Kinderrechten
basis van de aanbevelingen van UNICEF bewerkstelligd zijn d.d. 17 juni 2020
(en over de wijze van monitoring en evaluatie).
(Kamerstukken II 2019/20,
35300 IV, nr. 66)

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 oktober 2020 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35570 IV, nr. 7).

De minister zegt toe de Tweede Kamer na het verschijnen Kamerbrief
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 2 november 2020 per
van de volgende rapportage van de voortgangscommissie Voortgangsrapportage
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr.
177).
uitgebreider te informeren over de voortgang van het
Groeiakkoord Curaçao, 3e
Groeiakkoord en de ondersteuning die Nederland biedt
kwartaal 2019 d.d. 26 februari
voor uitvoering ervan.
2020 (Kamerstukken II
2019/20, 34269, nr. 6)
Omdat Aruba het gesprek is aangegaan op basis van het Kamerbrief Besluitvorming Afgedaan. De Tweede Kamer is op 13 november 2020 per
samenhangend totaalpakket voor de derde tranche, zoals Rijksministerraad
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr.
dat voorlag tijdens de Rijksministerraad van 10 juli jl., zijn 14 augustus 2020 inzake
186).
deze zomer intensieve gesprekken gevoerd met Aruba over invulling voorwaarden
dit pakket. Zodra er meer gemeld kan worden over de
tweede tranche
uitkomst van deze gesprekken zal de staatssecretaris de
liquiditeitssteun door
Eerste- en Tweede Kamer hierover informeren.
Curaçao en Sint Maarten d.d.
14 augustus 2020
(Kamerstukken II 2019/20,
35420, nr. 99)
De staatssecretaris zegt de Tweede Kamer toe een reactie te Plenair debat
Afgedaan. De Tweede Kamer is op 16 oktober 2020 per brief
geven op de brief van de eilandsraad van Saba, in
Begrotingsbehandeling
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 150).
samenspraak met Financiën, waarschijnlijk in een brief over Koninkrijksrelaties d.d.
het steunpakket 3.0 voor CN.
6 oktober 2020 (Handelingen
II 2020/21, nr. 10, item 14)
Voorzien is dat in de RMR van februari 2021 zal worden
besloten wat het voorlopig toegestane begrotings-/
financieringstekort 2021 van de landen mag zijn, op basis
van een advies van het Cft. Dan is ook duidelijk wat de
geraamde liquiditeitsbehoefte van de landen zal zijn voor
heel 2021. De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer
daarover te informeren.

Kamerbrief Beantwoording Afgedaan. De Tweede Kamer is op 26 februari 2021 per brief
schriftelijke vragen akkoord geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 234).
Curaçao en Nederland inzake
voorwaarden
liquiditeitssteun d.d.
22 december 2020
(Kamerstukken II 2020/21,
35420, nr. 205)

De staatssecretaris onderzoekt samen met de minister van Kamerbrief Beantwoording Afgedaan. De Tweede Kamer is op 26 februari 2021 per brief
Financiën of en zo ja welke mogelijkheden er zijn om binnen schriftelijke vragen akkoord geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 234).
de comptabele wet- en regelgeving de jaarraming van de Curaçao en Nederland inzake
voorwaarden
liquiditeitsbehoefte van de landen te verwerken in de
begroting en hoe om te gaan met een gewenste aanpassing liquiditeitssteun d.d.
van de raming. Daarmee zal de Tweede Kamer voordat de 22 december 2020
(Kamerstukken II 2020/21,
liquiditeitssteun wordt verstrekt, op de hoogte worden
gebracht. De staatssecretaris informeert de Tweede Kamer 35420, nr. 205)
voor voorjaarsreces 2021 over de uitkomst van deze
gesprekken.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

60

Omschrijving

Toegezegd in

Afgedaan met

De staatsecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Plenair debat Wijziging van Afgedaan. De Tweede Kamer is op 26 februari 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 234) en
over nieuwe tranches liquiditeitssteun en humanitaire hulp. de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor in de bijlagen van 26 maart 2021 (Kamerstukken II 2020/21,
35420, nr. 245).
het jaar 2020 (Incidentele
suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun Ar/ba,
Curaçao en Sint Maarten)
TK-35443 d.d. 20 mei 2020
(Handelingen II , nr. 73, item
13)
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Kamerbrief
Afgedaan. De Eerste Kamer is op 1 april 2021 per brief
Koninkrijksrelaties zegt de Eerste Kamer schriftelijk toe haar Uitvoeringsagenda
geïnformeerd (2021-0000173723).
met betrekking tot de eerste uitvoeringsagenda
landspakketten Aruba en
landspakketten Aruba en Curaçao in april 2021 te
Curacao d.d. 2 februari 2021
informeren over de voortgang, de behaalde resultaten en (Kamerstukken II 2020/21,
de tweede uitvoeringsagenda 2021 (T03072).
35420, nr. 216)
Gesproken over de benodigde liquiditeiten voor de eerste Kamerbrief Besluitvorming Afgedaan. De Tweede Kamer is op 22 december 2020 per
zes weken van 2021. Daarbij gaat het vooralsnog alleen over Rijksministerraad inzake
brief geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr.
Aruba en Curaçao, waarmee eerder een akkoord is bereikt afwijken begrotingsnormen 203).
omtrent de landspakketten en daaraan gekoppeld de
in 2021 en vierde tranche
noodzakelijke liquiditeitssteun voor deze landen. Over de liquiditeitssteun d.d.
uitkomsten van de gesprekken hierover met Sint Maarten 18 december 2020
zal de staatssecretaris de Kamers via een separate brief
(Kamerstukken II 2020/21,
informeren.
35420, nr. 201)
De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Commissiedebat Sint
over het lespakket op scholen en het onderwerp goed
Eustatius d.d. 2 juni 2021
bestuur (voor het nog in te plannen 2-minutendebat).
(Kamerstukken II 2020/21,
35422, nr. 14)

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 juni 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35422, nr. 15). De
minister van OCW zal de Kamer voor zomerreces 2021
antwoorden.

De staatssecretaris zegt een brief toe over de
Commissiedebat IJkpunt
besluitvorming van sectorspecifieke steun en concrete
bestaanszekerheid d.d.
maatregelen in het kader van corona aan de Tweede Kamer 16 juni 2021
te zullen sturen (voor het zomerreces 2021).

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 juni 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 326).

Het ondertekenen van de uitvoeringsagenda voor het
Kamerbrief Besluitvorming
tweede kwartaal van 2021 zal op korte termijn plaatsvinden. Rijksministerraad 23 april
De staatssecretaris zegt toe dat daarna de Kamers over de 2021 inzake
inhoud van de uitvoeringsagenda zal worden
liquiditeitsbehoefte Sint
geïnformeerd.
Maarten tweede kwartaal
2021 d.d. 28 april 2021
(Kamerstukken II 2020/21,
35420, nr. 260)

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 29 juni 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 343).

De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Algemeen overleg Verzamel Afgedaan. De Tweede Kamer is op 22 juni 2021 per brief
na de RMR over de uitkomsten van de besluitvorming en commissiedebat d.d. 26 mei geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35420, nr. 324).
het verdere proces ten aanzien van liquiditeitssteun voor 2021 (Kamerstukken II
Sint-Maarten.
2020/21, 35420, nr. 315)
De staatssecretaris zegt toe dat in de eerder toegezegde
Algemeen overleg Verzamel Afgedaan. De Tweede Kamer is op 18 maart 2021 per brief
brieven door BZ en VWS over vaccinatiehulp voor Suriname commissiedebat d.d. 26 mei geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 25295, nr. 1297).
ook het punt over overgebleven vaccins op de BES-eilanden 2021 (Kamerstukken II
zal worden meegenomen.
2020/21, 35420, nr. 315)
De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Commissiedebat Sint
over de benoeming van een nieuwe regeringscommissaris Eustatius d.d. 2 juni 2021
zodra deze bekend is en na het informeren van de
(Kamerstukken II 2020/21,
35422, nr. 14)
eilandsraad.

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 juni 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35422, nr. 15).

De staatssecretaris vraagt staatssecretaris van VWS de
Tweede Kamer te informeren over de uitkomsten van het
overleg over verhoging vaccinatiegraad (voor nog in te
plannen Tweeminutendebat).

Afgedaan. De Tweede Kamer is op 25 juni 2021 per brief
geïnformeerd (Kamerstukken II 2020/21, 35422, nr. 15). De
staatssecretaris van VWS zal op korte termijn de Kamer over
de uitkomsten informeren.

Commissiedebat Sint
Eustatius d.d. 2 juni 2021
(Kamerstukken II 2020/21,
35422, nr. 14)

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

61

Tabel 36 Door bewindslieden gedane toezeggingen die nog niet zijn afgerond (stand per 30 juni 2021)
Omschrijving

Toegezegd in

Voortgangsinformatie Parlement

De staatssecretaris zegt de Eerste kamer toe in de volgende Plenair debat Beleidsdebat
voortgangsrapportage Sint Eustatius informatie op te
Koninkrijksrelaties d.d.
nemen over rechtstreekse communicatie met de bevolking 6 april 2021 (Handelingen I
in strijd tegen onwaarheden, en de perceptie van de
2020/21, nr. 33, item 7)
communicatie.

In behandeling. De Eerste Kamer wordt voor einde jaar 2021
geïnformeerd.

De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer voor
Prinsjesdag 2021 de opzet en vraagstelling van de
beleidsdoorlichting artikel 1 Versterking rechtsstaat toe te
sturen, die in 2022 is gepland. Daarbij zal ook aandacht
worden besteed aan de vraag of kan worden bezien of de
beleidsdoelstellingen ten aanzien van dit artikel verder
kunnen worden aangescherpt.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor Prinsjesdag
2021 geïnformeerd.

Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Slotwet KR
2020 d.d. 1 juli 2020

De staatssecretaris zegt toe periodiek per land de Tweede Wetgevingsoverleg
In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar 2021
Kamer gedetailleerder te zullen informeren over de situatie Jaarverslag en Slotwet 2018 geïnformeerd.
met betrekking tot het financieel beheer aan de hand van Koninkrijksrelaties d.d.
een aantal nader vast te stellen indicatoren.
20 juni 2019 (Kamerstukken II
2018/19, 35200-IV, nr. 14)
De staatsecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Plenair debat Wijziging van In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar 2021
geïnformeerd.
over de entiteit die straks zal worden opgericht, zodra meer de begrotingsstaat van
Koninkrijksrelaties (IV) voor
duidelijk is over de precieze vormgeving.
het jaar 2020 (Incidentele
suppletoire begroting inzake
liquiditeitssteun Ar/ba,
Curaçao en Sint Maarten)
TK-35443 d.d. 20 mei 2020
(Handelingen II , nr. 73, item
13).
De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Commissiedebat IJkpunt
over de effecten van de huursubsidie op de hoogte van de bestaanszekerheid d.d.
16 juni 2021
huurprijzen, in de volgende brief.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
2021 geïnformeerd.

De staatssecretaris zegt de Tweede Kamer toe in de
volgende voortgangsrapportage ook te rapporteren over
de voortgang van de bootverbinding tussen de
bovenwindse eilanden.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt medio 2022
geïnformeerd.

Commissiedebat IJkpunt
bestaanszekerheid d.d.
16 juni 2021

Gedurende het jaar zal per kwartaal, op basis van een Cft- Kamerbrief Beantwoording In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
schriftelijke vragen akkoord 2021 geïnformeerd.
advies over de liquiditeitsbehoefte voor dat kwartaal,
Curaçao en Nederland inzake
liquiditeitssteun worden verstrekt, indien het
voorwaarden
desbetreffende land voldoet aan de aan die tranche
liquiditeitssteun d.d.
gekoppelde voorwaarden. In oktober/november 2021 zal
worden bezien of de raming 2021 geactualiseerd dient te 22 december 2020
(Kamerstukken II 2020/21,
worden, bijvoorbeeld omdat de economische
omstandigheden in 2021 anders waren dan in februari was 35420, nr. 205)
voorzien. Ook dan zal de staatssecretaris de Tweede Kamer
nader informeren.
De staatssecretaris zegt toe dat de Tweede Kamer ieder
Kamerbrief Beantwoording In behandeling. De Eerste en Tweede Kamer worden in 2021
kwartaal zal worden geïnformeerd (zoals dit inmiddels al schriftelijk overleg
in ieder kwartaal geïnformeerd.
gebeurd) over de besluitvorming over de liquiditeitssteun Liquiditeitssteun aan Aruba,
en de voortgang van de maatregelen uit de landspakketten. Curaçao en Sint Maarten d.d.
15 december 2020
(Kamerstukken II 2020/21,
35420, nr. 196)
De staatssecretaris zegt toe te onderzoeken of de kosten
Commissiedebat IJkpunt
voor drinkwater kunnen worden omgeslagen met Europees bestaanszekerheid d.d.
Nederland, en dit onderzoek uiterlijk eind 2021 (via het
16 juni 2021
ministerie van IenW) aan de Tweede Kamer te sturen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
2021 geïnformeerd.

De staatssecretaris zegt de Tweede Kamer toe in de
Plenair debat Wet herstel
In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
voortgangsrapportages te rapporteren over de meerwaarde voorzieningen Sint Eustatius 2021 geïnformeerd.
van een burgerparticipatieraad, op z’n vroegst een half jaar (35 422) d.d. 3 juni 2020
na de instelling van de eilandsraad.
Handelingen II 2019/20, nr.
78, item 8
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Plenair debat Tijdelijke wet In behandeling. De Eerste Kamer wordt voor einde jaar 2021
Koninkrijksrelaties zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding taakverwaarlozing Sint
geïnformeerd.
van vragen en opmerkingen van diverse leden toe, de
Eustatius (34.877) d.d.
Kamer ieder kwartaal te informeren over de voorzieningen 6 februari 2018 (Handelingen
die bij de Tijdelijke wet taakverwaarlozing Sint Eustatius zijn II, 2017/18, nr. 18, item 5)
en worden getroffen. De eerste kwartaalrapportage zal
uiterlijk 1 juni 2018 met de Kamer worden gedeeld (in het
kader van toezegging T02531). Daarbij gaat het onder

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

62

Omschrijving
Toegezegd in
andere over de voortgang in de criteria en indicatoren die
zijn ontwikkeld om de afbouw van het bijzondere regime
mogelijk te maken. De resultaten op bestuurlijk vlak, de
infrastructuur en op sociaal-economisch terrein, waaronder
de bestrijding van armoede. En om de stappen die de
regeringscommissaris, de staatssecretaris en het
bewindspersonenoverleg Caribisch Nederland zetten of
mogelijk maken (T02532).

Voortgangsinformatie Parlement

Plenair debat Tijdelijke wet In behandeling. De Eerste Kamer wordt voor einde jaar 2021
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
taakverwaarlozing Sint
Koninkrijksrelaties (BZK) zegt de Eerste Kamer, naar
geïnformeerd.
aanleiding van vragen en opmerkingen van diverse leden Eustatius (34.877) d.d.
toe, de Raad van State op korte termijn om voorlichting te 6 februari 2018 (Handelingen
vragen over de wijze waarop de Nederlandse regering met II, 2017/18, nr. 18, item 5)
Caribisch Nederland omgaat (inclusief de rol van de
gezaghebber, het Cft en de Rijksvertegenwoordiger in
relatie tot de bewindspersoon) en over de coördinerende rol
van de staatssecretaris van BZK ten aanzien van Caribisch
Nederland. De voorlichtingsaanvraag zal met de Kamer
worden gedeeld (T02533).
De staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding
van vragen en opmerkingen van het lid Kok (PVV) toe, de
discussie over autonomie in Caribisch Nederland en wat
de Commissie van Wijzen daarover in haar rapport heeft
geschreven, te willen voeren maar niet voor de zomer van
2018 (T02536).

Plenair debat Tijdelijke wet In behandeling. De Eerste Kamer wordt voor einde jaar 2021
taakverwaarlozing Sint
geïnformeerd.
Eustatius (34.877) d.d.
6 februari 2018 (Handelingen
II, 2017/18, nr. 18, item 5)

In behandeling. De voortgangsrapportage is onderdeel van
De Staatssecretaris zegt de Eerste Kamer toe, naar
Plenair debat Behandeling
bestaand BZK-beleid.
aanleiding van een vraag van het lid Laurier (GroenLinks), van het wetsvoorstel
de voortgangsrapportages over de uitvoering van de
Regeling van de inrichting,
plannen van aanpak inzake de AMvRB «Waarborging
de organisatie en het beheer
plannen van aanpak landstaken Curaçao en Sint-Maarten» van de openbare ministeries
tweemaal per jaar aan de Eerste Kamer te doen toekomen van Curaçao, van Sint
(T01222).
Maarten en van Bonaire, Sint
Eustatius en Saba d.d. 6 juli
2020 (Handelingen I 2009/10,
nr. 36, pagina 1583-1587)
De Staatssecretaris van Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties zegt de Eerste Kamer, naar aanleiding
van een vraag van het lid Ten Horn (SP), toe om een
Koninklijk Besluit dat ziet op het vervallen van de rijkswet
financieel toezicht ook voor te hangen bij de Eerste Kamer
(T01220).

Plenair debat Consensus
In behandeling. De Eerste Kamer wordt voor einde jaar 2021
rijkswetsvoorstellen (32017 t/ geïnformeerd.
m 320020, 32026, 32041,
32178 en 32179, 32186,
32213) d.d. 6 juli 2010
(Handelingen II, 2009/10, nr.
36, 1594-1611 en 1566-1582)

De staatssecretaris zegt toe de hoogte van de
Wetgevingsoverleg
verzekeringspremies voor orkaanschade op Sint Maarten te Jaarverslag en Slotwet KR
monitoren en de Tweede Kamer te informeren over de
2020 d.d. 1 juli 2021
ontwikkeling van de premies voor orkaanbestendige
huizen.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
2021 geïnformeerd.

De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Wetgevingsoverleg
Jaarverslag en Slotwet KR
of er structurele salarisverschillen bestaan tussen de
2020 d.d. 1 juli 2021
functies bij de openbare lichamen en bij RCN.

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
2021 geïnformeerd.

De staatssecretaris zegt toe de Tweede Kamer te informeren Commissiedebat Sint
in de volgende voortgangsrapportage over kaders van goed Eustatius d.d. 2 juni 2021
(Kamerstukken II 2020/21,
bestuur.
35422, nr. 14)

In behandeling. De Tweede Kamer wordt voor einde jaar
2021 geïnformeerd.

De staatssecretaris zegt toe met de landen te spreken over Plenair debat Beleidsdebat
de rechten voor partners van gelijk geslacht om te kunnen Koninkrijksrelaties d.d.
6 april 2021 (Handelingen I
trouwen en de Eerste Kamer daarover te informeren.
2020/21, nr. 33, item 7)

In behandeling. De Eerste Kamer wordt voor einde jaar 2021
geïnformeerd.

De staatssecretaris zegt toe, naar aanleiding van de motie Plenair debat
In behandeling. De Tweede Kamer wordt in najaar 2021
Van Raak en Bosman (35570-IV, nr. 11), de Tweede Kamer te Begrotingsbehandeling
geïnformeerd.
informeren over de wijze waarop een onderzoek naar de
Koninkrijksrelaties d.d.
besluitvorming rondom de nieuwe staatkundige
6 oktober 2020 (Handelingen
verhoudingen ("10-10-10") gedaan kan worden, ook in
II 2020/21, nr. 10, item 14)
relatie met de eerdere motie Van Raak over dit onderwerp.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

63

Bijlage 4: Subsidieoverzicht
Tabel 37 Subsidies (bedragen x 1.000 euro)
Artikel Naam subsidies (regelingen)

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

Laatste
evaluatie

Volgende Einddatum
evaluatie
subsidie

Bevorderen sociaaleconomische structuur
4.1

Diverse subsidies

0

500

0

0

0

0

0

‒1

2023 incidenteel

4.1

Noodpakketten

39.700

45.800

0

0

0

0

0

‒1

2023 incidenteel

4.2

Bonaire International Airport

3.400

3.510

0

0

0

0

0

‒1

2023 incidenteel

4.2

Subsidie Caribisch Nederland

454

500

500

500

500

500

500

‒1

2023 incidenteel

43.554

50.310

500

500

500

500

500

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

64

Totaal subsidies (regelingen)
1 Evaluatie heeft nog niet plaatsgevonden.

Bijlage 5: Uitwerking Strategische Evaluatie Agenda
In de begroting van 2021 zijn de eerste stappen gezet naar een Strategische
Evaluatie Agenda (SEA). In deze ontwerpbegroting is de SEA nader
uitgewerkt aan de hand van de vierde voortgangsrapportage Inzicht in
Kwaliteit (Kamerstukken II 2020/21, 31865, nr. 184). Het doel van de SEA is
om betere en meer bruikbare inzichten te krijgen in de (voorwaarden voor)
doeltreffendheid en doelmatigheid van beleid, het meer benutten van deze
inzichten en daarmee uiteindelijk een hogere maatschappelijke
toegevoegde waarde van beleid.
De SEA bevat per beleidsartikel eens in de vier tot zeven jaar een beleids­
doorlichting. Daarnaast bevat de SEA een overzicht van de geplande evalu­
atieonderzoeken, monitors en overig onderzoek waarmee wordt gestreefd
naar inzichten om het beleid mee te verbeteren.
De beleidsartikelen van de begroting vormen de thematische basis van de
SEA. Beleidsdoorlichtingen blijven per beleidsartikel en waar nodig per
artikelonderdeel plaatsvinden.
Tabel 38 Uitwerking strategische evaluatie agenda Koninkrijksrelaties
AO

Subthema

Type onderzoek Afronding

Toelichting onderzoek

1

Versterken rechtsstaat

Ex-post

2022

Beleidsdoorlichting Versterken rechtsstaat

4

Bevorderen sociaaleconomische structuur

Ex-post

2023

Beleidsdoorlichting Bevorderen sociaaleconomische
structuur

5

Schuldsanering/lopende inschrijving/leningen

Ex-post

2022

Evaluatie liquiditeitsleningen

Ex-post

2023

Beleidsdoorlichting Schuldsanering/lopende inschrijving/
leningen

Ex-post

2021

Beleidsdoorlichting Wederopbouw

8

Wederopbouw Bovenwindse Eilanden

Toelichting
In 2022 is de beleidsdoorlichting van artikel 1, Versterken rechtstaat,
gepland. De beleidsdoorlichting onderzoekt in hoeverre de beleidsinstru­
menten ter versterking van de rechtsstaat van de landen Aruba, Curaçao en
Sint Maarten doelmatig en doeltreffend zijn ingezet. De beleidsdoorlichting
focust zich op de beleidsinstrumenten van de Koninklijke Marechaussee,
het Recherche Samenwerkingsteam, Openbaar Ministerie en het Gemeen­
schappelijk Hof van Justitie. In het onderzoek wordt gebruik gemaakt van
onderliggende rapporten, tussentijdse evaluaties en interviews. In de
totstandkoming van de beleidsdoorlichting wordt er samengewerkt met
de desbetreffende organisaties en de Ministeries van Defensie, Justitie en
Veiligheid en Financiën.
In 2022 zal ook de evaluatie van de liquiditeitsleningen plaatsvinden, zoals
in de toetsingskaders van de risicoregelingen is aangekondigd. De evaluatie
geldt tevens als een voorbereiding op de beleidsdoorlichting van artikel 5 in
2023.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

65

Bijlage 6: Rijksuitgaven Caribisch Nederland
Op verzoek van de motie Hachchi c.s. (Kamerstukken II 2011/12, 33000 IV, nr.
28) wordt jaarlijks een overzicht van alle rijksuitgaven aan Caribisch
Nederland (met uitzondering van de vrije uitkering ofwel het BES-fonds)
toegevoegd aan de begroting van Koninkrijksrelaties.
Naar aanleiding van de voorlichting van de Afdeling Advisering van de Raad
van State (RvS) en het Interdepartementale Beleidsonderzoek Koninkrijks­
relaties (IBO) volgt het kabinet de aanbeveling op om het overzicht Rijksuit­
gaven aan Caribisch Nederland uit te breiden (Kamerstukken II 2019/20,
35300 IV, nr. 11). Doel hiervan is om de rol van het Ministerie van BZK te
verstevigen en een meer integrale afweging van de Rijksuitgaven aan
Caribisch Nederland te bevorderen.
Onderstaand is eerst een totaal overzicht te vinden met alle Rijksuitgaven
die voor Caribisch Nederland op de (departementale) begrotingen staan.
In de kabinetsreactie is aangekondigd dat naast deze toelichting ook een
toelichting gegeven zou worden op de wijze van financiering welke
gekoppeld aan de beoogde beleidsdoelen (Kamerstukken II 2019/20, 35300
IV, nr. 11). Zoals in de ontwerpbegroting van 2021 aangekondigd, is vanaf
dit jaar deze uitbreiding inclusief de uitsplitsing per instrument in de bijlage
van de betreffende (departementale) begrotingen terug te vinden en
hieronder alleen voor de begroting Koninkrijksrelaties.
Tabel 39 Departementaal overzicht Rijksuitgaven Caribisch Nederland (bedragen x € 1.000)
Begroting

Totaal Rijksuitgaven

realisatie

ontwerpbegroting 2022

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

528.723

472.783

399.221

390.333

368.119

372.418

381.040

339

400

400

400

400

400

400

IIB

Hoge Colleges van Staat, Kabinetten
van de Gouverneurs en de Kiesraad

IV

Koninkrijksrelaties1

11.630

13.512

6.996

7.046

6.396

6.396

6.396

VI

Justitie en Veiligheid

41.651

50.532

49.092

48.877

47.996

47.996

47.996

VII

Binnenlandse Zaken en
Koninkrijksrelaties

3.411

5.103

8.302

9.554

9.303

9.685

9.785

VIII Onderwijs, Cultuur en Wetenschap

58.978

71.141

74.352

69.089

54.662

59.275

58.756

IX

Financiën en Nationale Schuld

14.808

17.715

17.708

17.725

17.725

17.725

17.725

X

Defensie1

‒

‒

‒

‒

‒

‒

‒

XII

Infrastructuur en Waterstaat

61.328

27.848

16.487

13.114

9.666

7.500

7.501

XIII Economische Zaken en Klimaat

30.177

58.639

5.916

5.916

5.700

5.700

5.700

XIV Landbouw, Natuur en Voedselkwaliteit

3.002

3.164

4.814

2.714

1.046

764

764

XV Sociale Zaken en Werkgelegenheid

80.863

73.991

60.327

57.344

51.828

53.555

55.350

XVI Volksgezondheid, Welzijn en Sport

222.536

150.738

154.827

158.554

163.397

163.422

170.667

1 De daadwerkelijke uitgaven zijn hoger omdat een deel dat ten goede komt aan Caribisch Nederland niet te bepalen is.

Begroting Koninkrijksrelaties
Hieronder zijn de Rijksuitgaven aan Caribisch Nederland voor de begroting
Koninkrijksrelaties afzonderlijk weergegeven, uitgesplitst per instrument. In
het overzicht en de bijbehorende toelichtingen wordt aangegeven of het
uitgaven zijn ten behoeve van eilandelijke taken of rijkstaken, of er sprake
is van incidentele of structurele bekostiging en wordt een toelichting
gegeven op de wijze van financiering welke gekoppeld is aan de beoogde
beleidsdoelen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

66

Tabel 40 Overzicht rijksuitgaven Caribisch Nederland in begrotingshoofdstuk Koninkrijksrelaties (IV) (bedragen x
€ 1.000)
Artikel/ instrument

Taak

Bijdrage

realisatie

Totaal uitgaven

ontwerpbegroting 2022

2020

2021

2022

2023

2024

2025

2026

11.630

13.512

6.996

7.046

6.396

6.396

6.396

Artikel 1 Versterken rechtsstaat
Bijdrage aan (andere)
begrotingshoofdstukken

E

S

Het deel dat ten goede komt aan Caribisch Nederland is niet te bepalen.

Artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur

11.630

13.512

6.996

7.046

6.396

6.396

Subsidies (regelingen)

R

I

3.854

4.010

500

500

500

500

6.396
500

Opdrachten

E

I

478

1.167

1.397

1.397

1.613

1.613

1.613

Inkomensoverdrachten

R

S

2.263

2.149

2.149

2.149

1.283

1.283

1.283

Bijdrage aan medeoverheden

E

I

5.035

6.186

2.950

3.000

3.000

3.000

3.000

Toelichting
Artikel 1 Versterken rechtsstaat
Bijdrage aan (andere) begrotingshoofdstukken
Dit betreft een eilandelijke taak: het uitvoeren van recherchetaken.
Op grond van het Protocol inzake gespecialiseerde recherchesamenwerking
ondersteunt het Recherche Samenwerkingsteam (RST) in deze taak. Het RST
heeft als doel het bestrijden van zware, grensoverschrijdende criminaliteit
en criminaliteit die een ernstige inbreuk maakt op de rechtsorde. Het
protocol is voor onbepaalde tijd. Met de Politiewet 2012 is bepaald dat er
tussen de politie en het Ministerie van Justitie en Veiligheid (JenV) een
gesloten systeem voor financiering van de politie bestaat. Jaarlijks worden
de budgetten van begrotingshoofdstuk IV Koninkrijksrelaties ten behoeve
van het RST overgeheveld naar begrotingshoofdstuk VI JenV. Daarom is
vanaf 2020 deze post te vinden onder het instrument bijdrage aan (andere)
hoofdstukken. Het RST is zowel in Caribisch Nederland (CN) als in de landen
Aruba, Curaçao en Sint Maarten actief. Hierdoor is niet uit te splitsen welk
deel ten goede komt aan CN en welk deel aan de landen.
Artikel 4 Bevorderen sociaaleconomische structuur
Subsidies(regelingen)
Er worden incidentele subsidies verstrekt aan initiatieven die verbindingen
bevorderen op het gebied van cultuur, educatie en wetenschap. Voor 2022
gaat het onder meer om een subsidie aan UNICEF, gericht op het helpen van
de openbare lichamen met het ontwikkelen van de kinderrechten. Dit
programma is verlengd tot juli 2022.
Opdrachten
Er worden incidentele opdrachten verstrekt, met als doel om de kwaliteit en
slagkracht van het openbaar bestuur te vergroten en de bestuurlijke kaders
in CN te versterken. Het gaat dan onder andere om het trainen van de
ambtelijke lokale apparaten en het gericht ondersteunen met kennis en
expertise op het terrein van goed bestuur en gezonde overheidsfinanciën.
Een voorbeeld hiervan is het Talent Ontwikkel Programma Bonaire.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

67

Inkomensoverdrachten
Uit deze middelen worden de pensioenen van gewezen politieke gezag­
dragers van het land Nederlandse Antillen (bewindspersonen, statenleden
en gezaghebbers) afkomstig van Bonaire, Sint Eustatius en Saba gefinancierd. Met het opheffen van het land Nederlandse Antillen in 2010 is bepaald
dat deze pensioenen ten laste van Nederland komen (Stcrt. 2010, 14723).
Daarmee is dit een structurele rijkstaak.
Bijdrage aan medeoverheden
In afstemming met het lokaal bestuur in CN worden incidentele bijzondere
uitkeringen verleend om gerichte initiatieven te kunnen ondersteunen op
het gebied van het ontwikkelen van goed openbaar bestuur en versterken
van het financieel beheer. In dit kader zijn middelen beschikbaar om de
projecten en activiteiten die in de akkoorden met Bonaire en Saba staan uit
te voeren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

68

Bijlage 7: Overzicht belasting- en premieontvangsten Caribisch Nederland
De Miljoenennota 2022 bevat een gedetailleerd overzicht van de raming van
de belasting- en premieontvangsten op kasbasis voor 2022. Dat overzicht
bevat ook het totaal van de belasting- en premieontvangsten uit Caribisch
Nederland. In onderstaande tabel wordt het totale bedrag van de voor 2021
geraamde belasting- en premieontvangsten op kasbasis uit Caribisch
Nederland op gedetailleerdere wijze gepresenteerd door de geraamde
kasontvangsten voor 2022 uit te splitsen over alle in Caribisch Nederland
geheven rijksbelastingen en premies.
Tabel 41 Raming belasting- en premieontvangsten Caribisch Nederland
2021 op basis van Miljoenennota 2021 (bedragen x € 1 mln.)
Beschrijving
Indirecte belastingen

28,1

Algemene bestedingsbelasting

18,3

Accijnzen

1,5

Overdrachtsbelasting

8,3

Directe belastingen

96,4

Loonbelasting en premies volks- en werknemersverzekeringen

86,4

Inkomstenbelasting

‒ 0,1

Vastgoedbelasting

8,0

Opbrengstbelasting

1,6

Kansspelbelasting

0,8

Ontvangsten oude belastingstelsel

‒ 0,4

Overig

26,8

Totaal

151,3

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

69

Bijlage 8: Overzicht eilandelijke inkomsten
Net als bij de begroting van het gemeentefonds, verstrekt het kabinet
jaarlijks een overzicht van de ontwikkeling van de opbrengsten uit lokale
heffingen als bijlage bij de begroting van het BES-fonds. De in dit overzicht
gebruikte gegevens zijn afkomstig van de door de Minister van Binnen­
landse Zaken en Koninkrijksrelaties goedgekeurde begrotingen en jaarver­
slagen van de Openbare Lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba.
De lokale heffingen worden vastgesteld door de openbare lichamen. De
afweging en de verantwoording over de hoogte van de tarieven vindt plaats
in de eilandraden. De doorberekening van de rechten, de rioolheffing en
de reinigingsheffing mag maximaal 100% kostendekkend zijn. Het bedrag
van de inkomsten voor de openbare lichamen kan fluctueren, zoals dat ook
bij Europees-Nederlandse gemeenten het geval is.
De tabellen bevatten een overzicht van de opbrengsten van de lokale
heffingen van de Openbare Lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba. Dit
is op basis van de meest recent ingediende en vastgestelde eilandelijke
begrotingen en jaarverslagen. In de tabellen is te zien dat de Openbare
Lichamen Bonaire, Sint Eustatius en Saba aanmerkelijk van elkaar
verschillen voor wat betreft de samenstelling van de eigen belastingen.
Tabel 42 Overzicht opbrengsten lokale heffingen Bonaire (bedragen x USD 1.000)
Lokale heffingen

Realisatie

Begroot

2017

2018

2019

2020

2021

Motorrijtuigenbelasting

3.078.716

4.239.441

4.496.878

4.362.661

4.500.000

Toeristenbelasting

2.000.000

2.057.014

2.329.639

5.868.021

1.617.594

Verhuurautobelasting

651.501

1.971.202

244.797

719.440

350.000

Erfpachten en huur

2.866.117

3.281.951

3.058.015

2.827.151

3.205.300

Reinigingsrechten

1.338.047

1.386.532

1.386.000

1.386.000

1.400.000

Leges en retributies

2.730.521

3.002.435

1.945.627

552.204

1.999.700

Havenbelasting

1.719.985

2.496.246

937.290

599.648

600.000

Grondbelasting

1.555.254

1.538.687

1.546.514

1.512.960

1.800.000

Opcenten op de Vastgoedbelasting

715.209

732.204

1.036.341

2.108.829

1.410.000

Precariorechten

437.876

470.113

467.415

488.150

445.000

Cruisepax

809.168

786.484

1.000.356

372.224

500.000

0

2.093.714

0

‒ 1.197.7221

0

17.959.408

24.328.648

21.987.254

15.349.139

18.210.000

Diverse opbrengsten
Totaal

1 Diverse opbrengsten 2020 betreft een dotatie voorziening dubieuze debiteuren, diverse afboekingen Belastingdienst Caribisch Nederland, diverse terugstortingen en
verminderingen, openbare verkoop en diverse afboekingen in verband met jaarrekening, inclusief vijval inhoudingen t/m 2019 - pensioen gezagdragers.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

70

Tabel 43 Overzicht opbrengsten lokale heffingen Sint Eustatius (bedragen x USD 1.000)
Lokale heffingen

Realisatie

Begroot

20171

20181

20191

20202

2021

408.407

489.073

397.630

434.350

401.797

Afvalstoffenheffingbelasting

300.947

300.000

420.059

Toeristenbelasting

116.512

60.000

133.019

365.223

249.958

299.242

Motorrijtuigenbelastingen

Onroerend goed exploitatie

86.167

93.485

Luchthaven

409.542

494.846

452.349

184.000

268.371

Zeehaven

2.318.550

2.312.568

2.510.297

2.156.811

2.230.632
114.949

Leges

106.969

101.186

81.094

98.514

Vergunningen

129.537

139.959

236.172

195.178

327.037

Overige opbrengsten

103.671

121.594

95.632

155.835

181.833

3.562.843

3.752.711

4.555.856

3.834.646

4.376.939

Totaal

1 De lokale heffingen worden in de jaarrekeningen niet uitgesplitst en kunnen als zodanig niet uit de jaarrekeningen worden herleid. De realisatiecijfers voor 2017 zijn derhalve
afkomstig uit de begroting 2019, de realisatiecijfers voor 2018 uit de begroting 2020 en de realisatiecijfers voor 2019 uit de begroting 2021. De cijfers voor 2020 zijn de
voorlopige cijfers uit de begroting 2021. De motorrijtuigenbelasting, afvalstoffenheffing en afvalstoffenheffing zijn in de begroting 2019 en 2020 opgenomen in één post.
Een verdere uitsplitsing van deze bedragen is derhalve niet mogelijk in de jaren 2017 en 2018.
2 De gecontroleerde jaarrekening van 2020 is nog niet door Sint Eustatius beschikbaar gesteld aan het Ministerie van Binnenlandse Zaken en Koninkrijksrelaties. De cijfers
voor 2020 zijn afkomstig uit de vastgestelde begroting 2021, daarin zijn de middels een begrotingswijziging aangepaste cijfers voor 2020 opgenomen.

Vanaf begrotingsjaar 2019 is de indeling bij Sint Eustatius verfijnd.
Tabel 44 Overzicht opbrengsten lokale heffingen Saba (bedragen x USD 1.000)
Lokale heffingen

Realisatie1

Begroot

2017

2018

2019

2020

2021

Motorrijtuigbelasting

144.405

151.917

153.818

157.992

155.000

Havengelden

96.771

123.418

106.476

22.216

37.500

Erfpacht/Verhuur

83.482

81.507

80.487

38.188

44.500

Logeerbelasting

51.890

64.187

143.657

33.918

22.500

Kinderopvang

62.182

72.004

77.437

65.232

78.000

Luchthaventoeslag en landingsgelden

136.526

143.401

158.306

54.774

78.000

Afvalstoffenheffing

136.564

136.996

138.218

139.318

138.500

Burgerzaken

45.911

45.563

27.857

21.743

23.000

Verklaring omtrent gedrag

3.820

3.030

2.352

18.362

10.000

Bouwleges

2.550

5.500

4.000

10.000

8.000

Vervoer Studenten

15.980

12.160

3.900

1.800

5.000

Rijbewijzen

13.964

17.070

16.423

14.318

17.000

Handel en Industrie

71.009

70.421

75.142

63.996

74.000

Horecavergunningen

82.415

81.005

76.815

42.151

24.600

Verkoop zaden

2.368

4.708

4.040

5.537

11.500

0

0

0

0

320.000

949.837

1.012.887

1.068.928

689.545

1.047.100

Watervoorzieningen
Totaal
1 Afwijkingen worden veroorzaakt door afrondingsverschillen.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

71

Bijlage 9: Overzicht renteloze leningen Caribisch Nederland
Volgens lid 4 van artikel 89 van de Wet FinBES stelt de Ministerraad jaarlijks
vast welk bedrag ieder van de openbare lichamen verschuldigd is aan
aflossing van de renteloze leningen. De tot op heden aan Caribisch
Nederland verstrekte renteloze leningen zijn in onderstaande tabel
weergegeven.
Tabel 45 Overzicht reeds aangegane leningen aan Caribisch Nederland (bedragen x USD 1 mln.)
Openbaar Lichaam

Leningverstrekkend Onderwerp
departement

Bonaire

OCW

Sint Eustasius

OCW

Saba

I&W

Totaal Caribisch Nederland

Oorspronkelijke
omvang lening

Looptijd
lening

Onderwijshuisvesting

25,0

2013-2037

1,0

1,0

15,1

Onderwijshuisvesting

4,4

2013-2034

0,2

0,2

2,4

Infrastructuur

2,5

2015-2026

0,3

0,3

1,0

1,5

1,5

18,5

31,9

Af te lossen Af te lossen Openstaand
in 2021
in 2022
ultimo 2022

Onderwijshuisvesting
Met elk van de eilanden zijn door de Minister van Onderwijs, Cultuur en
Wetenschap (OCW) afspraken gemaakt om er voor te zorgen dat alle scholen
kunnen beschikken over fatsoenlijke onderwijshuisvesting. Dat is een
randvoorwaarde voor het realiseren van de basis onderwijskwaliteit. In 2013
zijn renteloze leningen door het Ministerie van OCW aan elk van de drie
eilanden verstrekt zodat de openbare lichamen de grote achterstanden in
de huisvesting van het onderwijs op de BES-eilanden op korte termijn weg
kunnen werken. De leningen voor Bonaire en Sint Eustatius hebben een
looptijd van respectievelijk 24 jaar en 21 jaar, met een resterende looptijd
van respectievelijk 16 en 13 jaar. De lening die was verstrekt aan Saba liep
in 2020 af.
Infrastructuur Saba
In 2015 is door het toenmalige Ministerie van Infrastructuur & Milieu (I&M)
een renteloze lening verstrekt aan Saba voor urgente infrastructurele
werkzaamheden. Deze lening heeft een looptijd van 11 jaar waarvan nog vijf
jaar resteren.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2021–2022, 35 925 IV, nr. 2

72