Tweede Kamer der Staten-Generaal

Vergaderjaar 2014–2015

2

Aanhangsel van de Handelingen

Vragen gesteld door de leden der Kamer, met de daarop door de
regering gegeven antwoorden

3139
Vragen van de leden Oskam en Van Toorenburg (beiden CDA) aan de
Staatssecretaris van Veiligheid en Justitie over een uitspraak van de RSJ d.d.
29 april jl (ingezonden 1 juli 2015).
Antwoord van Staatssecretaris Dijkhoff (Veiligheid en Justitie) (ontvangen
25 augustus 2015). Zie ook Aanhangsel Handelingen, vergaderjaar 2014–2015,
nr. 2982
Vraag 1
Heeft u kennisgenomen van de uitspraak van de Raad voor Strafrechttoepassing en Jeugdbescherming (RSJ) dat de Van der Hoeven Kliniek artikel 8 van
het Europees Verdrag voor de Rechten van de Mens en de fundamentele
vrijheden (EVRM) zou hebben geschonden door feitelijke informatie over een
tbs-er in een inrichtingsblad te vermelden?1
Antwoord 1
Ja.
Vraag 2
Kunt u aangeven, aan de hand van het openbaar te raadplegen vonnis, op
welke wijze de RSJ een toets heeft aangelegd naar de toepasselijkheid van
artikel 8 EVRM, behalve dan dat enkel de in het vonnis genoemde stellingnames dat deze schending van de privacy niet gegrondvest is op een uitzonderingsgrond als vermeld in artikel 8 EVRM en de behandelfilosofie van de Van
der Hoeven kliniek deze schending niet rechtvaardigt?
Antwoord 2
Uit de uitspraak blijkt dat de beroepscommissie van de RSJ (hierna: de
beroepscommissie) aanneemt dat de privacy van de betrokken patiënt is
geschonden door regelmatig in het inrichtingsblad te vermelden dat hij niet
naar arbeid gaat en laat naar bed gaat. Verder blijkt uit de uitspraak dat de
beroepscommissie de mededelingen in het inrichtingsblad over de (voorgenomen) beslissing dwangbehandeling toe te passen bij de betrokken patiënt
een grove schending van de privacy van betrokkene acht. Daarnaast is het
vermelden van de (voorgenomen) beslissing tot a-dwangbehandeling volgens
de beroepscommissie een schending van het medisch beroepsgeheim.

1

ah-tk-20142015-3139
ISSN 0921 - 7398
’s-Gravenhage 2015

Uitspraak RSJ d.d. 29 april 2015, www.rsj.nl, zaaknummer:14/4098/TA

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

1

Artikel 8 EVRM beschermt, onder meer, het recht op respect voor het
privéleven. Het begrip «privéleven» dient volgens vaste jurisprudentie van het
Europees Hof voor de Rechten van de Mens ruim te worden uitgelegd. De
beroepscommissie heeft, hoewel niet expliciet overwogen in de uitspraak,
aangenomen dat informatie over het werk- en slaapgedrag van betrokkene en
informatie over een (voorgenomen) dwangbehandeling binnen de reikwijdte
van dit begrip vallen en heeft het verspreiden van die informatie aangemerkt
als een inmenging in dit recht. Dat is overigens ook niet betwist. In het geval
van een inmenging dient de rechter te toetsen of deze gerechtvaardigd is. Bij
die toets dient de rechter te beoordelen of in het concrete voorliggende geval
voldaan is aan de in het tweede lid van artikel 8 EVRM neergelegde eisen: de
inmenging moet voorzien zijn bij wet, een legitiem doel dienen en noodzakelijk zijn in een democratische samenleving. Dit vergt een individuele toets
en hierbij spelen het proportionaliteitsvereiste en het subsidiariteitsvereiste
een rol. De beroepscommissie heeft langs die lijn geoordeeld.
Vraag 3
Wat is uw reactie op de constatering van de RSJ dat geen beroep kan
worden gedaan op de genoemde uitzonderingsgrond, gelet op in de in het
tweede lid van artikel 8 EVRM genoemde uitzonderingsgrond «het voorkomen van wanordelijkheden en strafbare feiten»?
Antwoord 3
De beroepscommissie oordeelt dat de Van der Hoeven Kliniek onvoldoende
heeft gemotiveerd dat het voor de handhaving van de orde en veiligheid in
het concrete geval noodzakelijk was de informatie te verspreiden. Met de RSJ
ben ik van mening dat het verspreiden van dergelijke privacy-gevoelige
informatie alleen toelaatbaar is wanneer dit voldoende gemotiveerd is.
Vraag 4
In hoeverre komt deze laatste genoemde uitzonderingsgrond niet op hetzelfde
neer als – zoals de RSJ zelf stelt in het vonnis – dat het belang van het delen
van informatie in het kader van de openbare orde en veiligheid in de kritiek
evident is?
Antwoord 4
De in artikel 8, tweede lid EVRM opgenomen beperkingsclausule kan niet zo
worden uitgelegd dat het verspreiden van privacygevoelige informatie van
een terbeschikkinggestelde in alle gevallen is gerechtvaardigd wanneer een
legitiem doel wordt nagestreefd. Bij de vraag of in het belang van de orde en
veiligheid dergelijke informatie mag worden verspreid, zullen het
evenredigheids- en proportionaliteitsbeginsel in acht moeten worden
genomen. Dat vergt een belangenafweging aan de hand van de omstandigheden van het concrete geval.
Vraag 5
Kunt u zich voorstellen dat de vraag rijst in hoeverre hier sprake is van een
daadwerkelijke schending van privacy van de tbs-er, gelet op de behandelfilosofie van de kliniek en dat de vermelde informatie feitelijk correct is, geen
beschuldiging bevat en niet vertrouwelijk van aard is?
Antwoord 5
Ja, dat kan ik mij voorstellen. De omstandigheid dat de informatie feitelijk
juist is, geen beschuldiging bevat en niet vertrouwelijk van aard is, gezien in
het licht van de omgeving van de kliniek waarin de ter beschikking gestelde
zich bevindt, zijn omstandigheden die betrokken dienen te worden bij de
beoordeling van de noodzaak voor en de ernst van de inbreuk op de
persoonlijke levenssfeer. Voor medische gegevens is dat anders. Deze
gegevens vallen onder het medisch beroepsgeheim en zijn vertrouwelijk van
aard.
Vraag 6
Kunt u meer uitleg geven over de achtergrond van de behandelfilosofie die
de Van der Hoeven Kliniek hanteert en de mate waarin deze behandelfilosofie
uniek is voor het tbs-stelsel en zowel nationaal als internationaal op grote
belangstelling en waardering kan rekenen?

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

2

Antwoord 6
De Van der Hoeven Kliniek geeft aan dat de behandelfilosofie onder meer is
geënt op de meest recente evidence based behandelmethodieken. De kliniek
hanteert daarbij een prosociaal behandel- en leefklimaat. Doelstelling is de
patiënt (zijn of haar) verantwoordelijkheidsgevoel (terug) te geven. In de
kliniek wordt geoefend met het dragen van verantwoordelijkheid voor de
patiënt zelf, voor anderen en voor de maatschappij als geheel. Het uiteindelijke doel van de behandeling is dat de patiënt in staat is aan het maatschappelijk leven deel te nemen zonder een gevaar (voor anderen) te vormen. Om
dit doel te bereiken is eigen inzet en eigen streven van de patiënt essentieel,
maar even belangrijk daarbij is dat aan de patiënt medewerking en steun
wordt verleend door medewerkers van de kliniek en medepatiënten. Voor de
Van der Hoeven Kliniek is dan ook typerend dat van de patiënten niet alleen
wordt verwacht dat zij zich inzetten voor hun eigen behandeling, maar dat zij
ook een bijdrage leveren aan een veilig leef- en behandelingsklimaat en
daarmee medeverantwoordelijkheid dragen voor de veiligheid binnen en
buiten de kliniek.
Vraag 7
In hoeverre acht u het wenselijk dat door deze uitspraak de Van der Hoeven
Kliniek in het kader van haar eigen behandelfilosofie niet de eigenstandige
bevoegdheid toekomt dergelijk informatie te delen in het inrichtingsblad?
Antwoord 7
Uit de uitspraak blijkt dat in deze zaak de kliniek het in het inrichtingsblad
opnemen van dergelijke privacygevoelige informatie niet heeft kunnen
rechtvaardigen.
Ik heb de kliniek daarom gevraagd te zoeken naar alternatieven die minder
ver gaan dan vermelding in het inrichtingsblad. De kliniek heeft mij laten
weten op zoek te gaan naar alternatieven waarmee zowel de privacy als een
veilig leef- en behandelklimaat zijn gediend. Zij zal hierbij indien nodig actief
in overleg gaan met betrokken partijen, zoals de RSJ, het departement en de
patiëntenvertegenwoordiging.
Vraag 8
Kunt u de kaders schetsen waarbinnen tbs-instellingen en justitiële inrichtingen volgens u wél de ruimte toekomt om wél feitelijk informatie te verspreiden over tbs-ers en gedetineerden door onder andere het intranet en/of een
inrichtingsblad?
Antwoord 8
Voor het toetsingskader verwijs ik naar mijn antwoorden op de vragen 2, 4 en
7.

Tweede Kamer, vergaderjaar 2014–2015, Aanhangsel

3