Tweede Kamer der Staten-Generaal

2

Vergaderjaar 2018–2019

29 628

Politie

Nr. 865

BRIEF VAN DE MINISTER VAN JUSTITIE EN VEILIGHEID
Aan de Voorzitter van de Tweede Kamer der Staten-Generaal
Den Haag, 11 maart 2019
Conform mijn toezegging tijdens het plenaire debat over de evaluatie van
de Politiewet 2012 d.d. 12 december 2018 (Handelingen II 2018/19, nr. 35,
item 13) informeer ik uw Kamer hierbij nader over de functie van
operationeel expert (OE) in de praktijk.
Ik wil deze kwestie adresseren door eerst in te gaan op de rol van de
operationeel expert in het sturingsmodel van het Landelijk Functiegebouw
Nederlandse Politie (LFNP). Daarna zal ik kort in gaan op een aantal
relevante en recente rapportages en onderzoeken waarin de uitoefening
van de functie van operationeel expert aan de orde komt en knelpunten
worden geadresseerd. Ik zal daarbij aangeven hoe ik met deze knelpunten
zal omgaan. Tot slot zal ik in gaan op de doorontwikkeling van de functie
van de operationeel expert.
Het sturingsmodel LFNP en de plek van de Operationeel Expert
daarin
Met de vaststelling van het LFNP op 15 april 2013 komen in de Nederlandse politieorganisatie uitsluitend functies voor uit dit gebouw. Met het
vaststellen van het LFNP is het aantal functies binnen de politie terug
gebracht van 7.100 naar 94. Dit vanuit het oogpunt van het verminderen
van de beheerslast, vergroten van efficiency, vereenvoudiging en het
vormgeven van één Korps. In het LFNP is gebroken met het idee dat
leidinggevende taken alleen door (formele) leidinggevenden worden
uitgevoerd. Het LFNP kent een sturingsmodel waarin sprake is van
gedeeld leiderschap, vanuit het domein Leiding (van teamchef tot
korpschef) in samenspel met de functies van operationeel expert (OE),
operationeel specialist (OS) uit het domein Uitvoering en de bedrijfsvoeringsspecialist (BS) uit het domein Ondersteuning. De OE, de OS en de BS
zijn belast met de operationele sturing. De bedoeling van deze invulling
van het leiderschap is dat medewerkers meer ruimte krijgen om naar
eigen inzicht te handelen en autonomer te worden. De aansturing op het
bereiken van resultaten wordt op deze manier zo effectief en efficiënt
mogelijk, dus zo dicht mogelijk in de uitvoering georganiseerd.

kst-29628-865
ISSN 0921 - 7371
’s-Gravenhage 2019

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 865

1

Met mijn brief van 28 november 20181 informeerde ik u al over de functie
van de operationeel expert, zoals deze in het LFNP is omschreven (zie
voor de volledige functieomschrijving de bijlage)2. De operationeel expert
draagt zorg voor de operationele sturing, niet alleen in de basisteams en
de opsporing, maar ook in alle andere vakgebieden in het domein
uitvoering (m.u.v. Luchtvaart en Operationeel Specialismen en Operationeel Begeleider). De operationeel expert is daarbij ondersteunend aan
de teamchef, die eindverantwoordelijk is voor de prestaties van het team.
Een deel van het werk van de operationeel expert heeft een administratief
karakter. In het kader van de operationele sturing is hij verantwoordelijk
voor plannen van aanpak zodat de mensen die hij aanstuurt een kader
hebben waarbinnen zij hun werk uitvoeren. Hoewel administratief van
karakter, zijn deze werkzaamheden ook onderdeel van het operationeel
proces en dragen bij aan een effectieve en doeltreffende aanpak van een
operationeel vraagstuk. Daarnaast voeren de operationeel experts
resultaat-, voortgangs- en functioneringsgesprekken.
Relevante onderzoeken over de operationeel expert
Met name over het functioneren van de operationeel expert in de
gebiedsgebonden politiezorg (GGP) is in het afgelopen jaar het een en
ander geschreven. In het afsluitende onderzoek naar de vorming van de
Nationale Politie constateert de Inspectie van Justitie en Veiligheid3 dat
bijna alle posities van de operationeel specialisten en de operationeel
experts binnen de basisteams bezet waren. Om zodoende het sturingsmodel in werking te brengen en de teamchef verder te ontlasten. De
inspectie constateerde dat de operationeel experts en specialisten wel
vaak pas kort in de basisteams werkzaam waren en nog in hun rol
moesten groeien. Daarbij was het voor hen en voor de andere
medewerkers nog niet altijd duidelijk welke positie zij hadden. In de GGP
kan in de praktijk onderscheid gemaakt worden tussen de operationeel
expert met het werkterrein wijkagent en de operationeel expert GGP
zonder dit werkterrein. De operationeel expert met het werkterrein
wijkagent is primair wijkagent. Hij verricht wel enige coördinatie, gericht
op de werkzaamheden in het belang van de wijk, maar – anders dan de OE
GGP zonder dit werkterrein – oefent hij geen operationele aansturing uit
als ondersteuning van de teamchef.
Dat het in de praktijk voor de operationeel expert in de GGP nog zoeken is
naar de juiste rolverdeling ten opzichte van de teamchef en andere
collega’s wordt bevestigd in het recent verschenen en aan u aangeboden
onderzoek van de Politieacademie «Wijkagenten en veranderingen in hun
dagelijks werk».4 Dit signaal komt ook naar voren in het onderzoek naar
de werkbelasting en baantevredenheid bij de politie.5 Dit onderzoek
beschrijft ook dat deze rolonduidelijkheid, naast de administratieve
lastendruk, van invloed is op de ervaren werkdruk.
In reactie op het Inspectierapport gaf ik al aan dat de politie in de fase van
doorontwikkelen en verbeteren zit; het eigen maken van de beoogde wijze
van uitoefenen van gebiedsgebonden politiezorg en het realiseren van
een cultuuromslag – van een focus op incidentafhandeling naar een
oriëntatie op probleem – en wijkgericht werken.6 De politie geeft hier
invulling aan in het kader van de ontwikkelagenda GGP. Een van de
1

Kamerstuk 29 628, nr. 833.
Raadpleegbaar via www.tweedekamer.nl.
3
Kamerstuk 29 628, nr. 754.
4
Kamerstuk 29 628, nr. 822.
5
Kamerstuk 29 628, nr. 754.
6
Kamerstuk 29 628, nr. 754.
2

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 865

2

interne opgaven van deze ontwikkelagenda is dan ook om binnen de
basisteams de samenwerking tussen de verschillende functies te
verbeteren. Zo organiseert de politie dagen waarop gewerkt wordt aan
vakontwikkeling, in het bijzonder op het gebied van de aansturing van
teams en de rol van de operationeel expert en operationeel specialist
daarbij.
Medio 2018 is de politie gestart met het onderzoek «Inventarisatie
knelpunten domein leiding LFNP». Doel van het onderzoek is om in beeld
te brengen of er knelpunten bestaan en welke, om leiding (in samenhang
met andere functies waarin leidinggevende elementen belegd zijn)
conform de ontwerpprincipes LFNP op een juiste wijze in de praktijk in te
richten en uit te voeren. Ofwel: is het bij de oprichting van de Nationale
Politie gekozen sturingsmodel vanuit het LFNP werkbaar als het op een
juiste wijze wordt vervuld? Uitdrukkelijk wordt in het onderzoek aandacht
besteed aan de rol van de operationeel expert in relatie tot de formele
leidinggevende rol van de teamchef. Naast desk research is er gesproken
met ca. 100 medewerkers in relevante functies, ook buiten de GGP. Het
rapport hierover wordt voor de zomer afgerond. Ik kan na bespreking van
het rapport met de vakorganisaties nader in gaan op de onderzoeksresultaten en de conclusies die de politie hieraan verbindt. Ik zal u hierover in
mijn halfjaarbericht nader informeren.
Doorontwikkeling van de functie operationeel expert
Tot slot is voor de functie van de operationeel expert van belang te
melden dat in het arbeidsvoorwaardenakkoord sector politie 2018–2020 is
afgesproken dat er een passender opleidingsniveau aan de functie van
operationeel expert wordt gekoppeld. Naar aanleiding van de afspraken in
het arbeidsvoorwaardenakkoord 2015–2017 is onderzoek gedaan naar het
noodzakelijke opleidingsniveau voor functies op het niveau operationeel
expert. Uit dat onderzoek is gebleken dat de opleidingseis Associate
Degree (AD) het best passend is. Tot nu is aan de functie een opleidingseis
MBO-4 gekoppeld. Afgesproken is dat deze afspraak binnen de looptijd
van het huidige arbeidsvoorwaardenakkoord wordt uitgewerkt: de
functiebeschrijvingen worden aangepast en er wordt een passende
opleiding gezocht of ontwikkeld die in het bijbehorende opleidingsprofiel
wordt opgenomen. De resultaten van de knelpunteninventarisatie domein
leiding worden hierin meegenomen. De uitwerking raakt tevens aan het
vormgeven van loopbaanperspectieven voor medewerkers in deze
functie, waar in het kader van het arbeidsvoorwaardenakkoord ook nadere
uitwerking aan gegeven zal worden.
Resumerend
De uitoefening van de functie van operationeel expert in de praktijk is bij
de politie nog in ontwikkeling. Dit heeft enerzijds te maken met het feit dat
de organisatie zich nog aan het ontwikkelen is in de richting zoals beoogd
is met Nationale Politie. Ik constateer dat dit nog enige tijd zal vergen.
Tegelijkertijd zie ik dat de politie de aanknopingspunten voor verbetering
oppakt en meeneemt in de doorontwikkeling van de functie operationeel
expert. Ik ga hierover graag nader met u in debat in het AO Politie.
De Minister van Justitie en Veiligheid,
F.B.J. Grapperhaus

Tweede Kamer, vergaderjaar 2018–2019, 29 628, nr. 865

3